nibbāna로 이끄는 ariya aṭṭhaṅgika magga는 무엇이며 어떻게 자라는가?
නිවනට හේතුවන ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය කුමක්ද? එය වැඩෙන්නේ කෙසේද?
etakoṭa anna dæn api dakinna ōnē. saṁ kiyana vacana dæn vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē okkoma ekatu velā tamayi apiṭa mē hita kiyana eka væṭehennē. ōvaya ven ven karalā vaṭahaganna giyot ehema hita vaṭahaganna bæ.
그러면 이제 우리가 보아야 할 것이 있습니다. ‘saṃ’이라는 말입니다. vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa, 이 모든 것이 함께 모여서 우리에게 이 마음이라는 것이 드러납니다. 이것들을 따로따로 떼어 알아보려 하면 마음을 알 수 없습니다.
ehenam hita hædilā tiyennē saṁ velā. gata hædilā tiyennē saṁ valin. lōka hædilā tiyennē saṁ nisā. mē saṁcanaya vistaraya ohoma tōrāganna ōnē. saṁ yam tænaka nædda lōkaya etana nǣ.
그렇다면 마음은 saṃ, 곧 모임으로 생겨난 것입니다. 몸도 saṃ으로 생겨난 것입니다. 세상도 saṃ 때문에 생겨난 것입니다. saṃ에 대한 풀이는 이렇게 가려내야 합니다. saṃ이 없는 곳에는 세상도 없습니다.
onna saṁ tōragattahama oya vidihaṭa hari.
자, saṃ을 이렇게 가려내면 됩니다.
mā kiyana vacanayen pennannē midenavā kiyana ekayi.
‘mā’라는 말이 보여 주는 것은 ‘벗어난다’는 것입니다.
mātu jāti jāti nam jāti jātivat maṭa novavā. mā mē bāla samāgama maṭa bāla samāgamayak novavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yam tænaka midenavada novenavada? anna ē arthaya pennana vacanaya tamayi mā kiyana padaya.
어딘가에서 벗어나는지 아닌지, 바로 그 뜻을 보여 주는 말이 ‘mā’라는 낱말입니다.
saṁ kiyana ekatuven midīmaṭa hētu vena yamak vēda sammā
saṃ이라는 모임에서 벗어나게 하는 무언가가 있다면, 그것이 sammā입니다.
lōkayen midīmaṭa hevat lōkōttaratvayaṭa kiyana tava vacanayak tamayi sammā
세상에서 벗어남, 곧 lokuttara가 됨을 가리키는 또 다른 말이 바로 sammā입니다.
menna daham arthaya niruktiya
여기에 dhamma의 뜻, 곧 nirutti(말뿌리 풀이)가 있습니다.
śāsanika arthaya meccara kal yaṭapat velā tiyennē sammā kiyana vacana
sāsana의 뜻이 이제껏 묻혀 있던 말이 sammā라는 말입니다.
saṁ ekatuven yam midīmak san̆dahā dækiya yuttak ætda ēkaṭa kiyanavā sammā diṭṭhi
saṃ의 모임에서 벗어나기 위해 보아야 할 것이 있다면, 그것을 sammā diṭṭhi라고 합니다.
dæn apiṭa ara dækīma niværadi dækīma yahapat dækīma kiyanaṭa yam væṭahīmak āvada ē okkoma laukika
이제까지 우리에게 ‘바른 봄’, ‘좋은 봄’이라는 어떤 알아들음이 있었다면, 그것은 모두 lokiya입니다.
saṁ ekatuven midīma san̆dahā dækiya yutta sammā diṭṭhiya kiyanakoṭama apiṭa ōna apiṭa avaśya praśnayaṭa piḷitula hamba venavā. maṭa ōnet ēka tamayi. mokakda saṁmē pævætmayen
saṃ의 모임에서 벗어나기 위해 보아야 할 것이 sammā diṭṭhi라고 하는 바로 그 순간, 우리가 바라던 물음에 대한 답을 얻게 됩니다. 내가 바라던 것도 바로 그것입니다.
ēka tamayi. mokakda saṁmē pævætmayen ekatuven midīma san̆dahā mokakda dakinna ōnē ēka dækaganna tamayi maṭat ōnē. anna apē praśnayaṭa adāla piḷitunavā nivan dakinna.
이 saṃ, 곧 있음의 모임에서 벗어나려면 무엇을 보아야 하는가, 그것을 보고 싶은 것이 나입니다. 그것이 우리 물음에 맞는 답, 곧 nibbāna를 보는 것입니다.
anna nivan dakinna ōna kenekuṭa sammā diṭṭhiya tōrāganna ōna nam menna praśnayaṭa adāla piḷitura ena adahasa ena hæṭi. saṁmā diṭṭhi kiyana vacanayen āpu hæṭi.
nibbāna를 보고자 하는 이가 sammā diṭṭhi를 가려내려 한다면, 물음에 맞는 답과 생각이 이렇게 나옵니다. sammā diṭṭhi라는 말에서 나온 그대로입니다.
saṁ ekatuven midīmaṭa yamak dækiya yutuda ēka sammā diṭṭhiya. ān ehenam magē praśnayaṭa ōna karana piḷituraṭa adāla tennaṭa āva anna ēkayi maṭat ōnē.
saṃ의 모임에서 벗어나기 위해 보아야 할 것이 있다면, 그것이 sammā diṭṭhi입니다. 그렇다면 내 물음에 필요한 답 가까이에 왔습니다. 그것이 바로 내가 바라던 것입니다.
anna ē saṁkīraṇa ekatuven midīmaṭa dækiya yutta mokakda? maṭat anna ēka dænagattā nam magē praṭa niyama pisuṭa maṭa hambavunā kiyalā santōsa venna puḷuvan. ehenam sammā diṭṭhi tōrā gænīma atya avas
그 얽히고설킨 모임에서 벗어나기 위해 보아야 할 것은 무엇인가? 나도 그것을 알게 된다면 내 물음에 맞는 참된 답을 얻었다고 기뻐할 수 있습니다. 그렇다면 sammā diṭṭhi를 가려내는 일이 꼭 있어야 합니다.
dæn mē velāvēdī apiṭa praśnayak enavā lōkē sammā diṭṭhiya kiyalā ekak tiyenavā. ēkayi api ahalā tiyennē. etakoṭa
그런데 이때 우리에게 물음이 하나 생깁니다. 세상에는 sammā diṭṭhi라는 것이 있습니다. 우리가 들어 온 것은 그것입니다.
ēkayi api ahalā tiyennē. etakoṭa budupiyāṇan vahansē dēśanā karanavā mama lōkayaṭa pahaḷa velā. lōkayaṭa mama mē dahama denaturu mē āryaṣṭhāyika mārgayē pennana ē adahasa deviyan sahita marun sahita bamuṇan sahita śramaṇa bamuṇan sahita lōkayehi māgē asā dænagatta eka hæra tavat danna kenek nǣ.
그러면 Buddha께서 말씀하십니다. ‘내가 세상에 나타나 이 dhamma를 세상에 주기 전까지는, 이 ariya aṭṭhaṅgika magga가 보여 주는 그 뜻을, deva와 Māra와 brāhmaṇa가 있고 samaṇa와 brāhmaṇa가 있는 이 세상에서, 나에게서 듣고 안 이 말고는 아는 이가 없다.’
mama pennana āryaṣṭhāṁgika mārgaya menna mehema ekak. hon̆daṭa pæhædiliva budurajan vahansē dēśanā kaḷā.
‘내가 보여 주는 ariya aṭṭhaṅgika magga는 바로 이런 것이다’ 하고 Buddha께서 아주 또렷하게 말씀하셨습니다.
ehenam apiṭa dænaganna ōnē meccara kal lōkē tibicca ataramaṁ vecca mulā vecca ara sugatiyaṭa hētu vena keles sahita sammā diṭṭhiya katāven apiṭa æti væḍak næhæ.
그렇다면 우리가 알아야 할 것은, 이제껏 세상에 있던, 길을 잃고 헤매던, sugati로 이끄는 kilesa 섞인 sammā diṭṭhi 이야기는 우리에게 쓸모가 없다는 것입니다.
hæbæyi ēkat dænaganna ōnē ven karalā dænaganna ōnē nisā. nætuva ēka apiṭa bhāvitā karanna væḍak næha. bhāvitā karanna vaṭinā ekak apiṭa ēkē næha. dæn apiṭa vaṭinnē mokakda?
다만 그것도 따로 떼어 알아야 하기 때문에 알아 두어야 합니다. 그것 말고는 우리가 그것을 써먹을 일이 없습니다. 거기에는 우리가 쓸 만한 값진 것이 없습니다. 그러면 지금 우리에게 값진 것은 무엇입니까?
saṁ ekatuven midīmaṭa yam dækiya yutu sammā diṭṭhiyak ætda? ēka apiṭa avaśyayi sasara duken midennē. anātayen midennē. anna ēkayi apiṭa ōnaka balannē.
saṃ의 모임에서 벗어나기 위해 보아야 할 sammā diṭṭhi가 있습니까? 그것이 우리에게 필요합니다. saṃsāra의 dukkha에서 벗어나려고, 기댈 데 없음에서 벗어나려고. 바로 그것을 우리는 찾고 있습니다.
ē nisā menna mē sammā diṭṭhiya api dænaganna ōnē.
그러므로 바로 이 sammā diṭṭhi를 우리는 알아야 합니다.
anna sammā diṭṭhiya sammā diṭṭhiya hæṭiyaṭa dænaganī mityā dr̥ṣṭiya mityā dr̥ṣṭiya hæṭiyaṭa dænagannē.
sammā diṭṭhi를 sammā diṭṭhi로 알고, micchā diṭṭhi를 micchā diṭṭhi로 압니다.
anna issellama tōraganna. sammā diṭṭhiya deyākārayi kiyalā dænagani. ekak laukikayi keles sahitayi sugatiyaṭa hētu venavā. anika lōkōttarayi nivanaṭa hētu venavā.
먼저 그것을 가려내십시오. sammā diṭṭhi는 두 가지임을 아십시오. 하나는 lokiya이고 kilesa가 섞여 있으며 sugati로 이끕니다. 다른 하나는 lokuttara이며 nibbāna로 이끕니다.
[goravanavā]
[코 고는 소리]
dæn mokakda mityā dr̥ṣṭiya kivē? dasa vastuka mityā dr̥ṣṭiyayi yamak vēda mēka lōkayē mityā dr̥ṣṭiyayi kiyana sammatayaṭa ayitiyi. nna lōka sammataya mityā dr̥ṣṭiya.
그러면 micchā diṭṭhi라고 한 것은 무엇입니까? 열 가지 바탕의 micchā diṭṭhi라는 것이 있다면, 이것은 세상이 micchā diṭṭhi라고 받아들이는 것에 속합니다. 그것이 세상이 받아들이는 micchā diṭṭhi입니다.
monavada? natti dāna dan dīlā væḍak nǣ. ēkē pinak nǣ. ē vagēma ekin ekaṭin vigraha venavā. adanayē phalak nǣha. ē vagēma pūjāvē æti phalayak næhæ. ōpinakut næhæ. ō æti væḍak nǣha harayak næha his dēval. dæn mehema kiyana mityā dr̥ṣṭiyak lōkayāgē tiyenavā.
무엇입니까? ‘natthi dinnaṃ’, dāna를 해도 쓸모없다, 거기에 puñña가 없다. 이렇게 하나하나 풀이됩니다. dāna의 열매가 없다. pūjā의 열매도 없다. 그런 puñña도 없다. 그런 것은 쓸모없고 알맹이 없는 빈 것이다. 이렇게 말하는 micchā diṭṭhi가 세상 사람들에게 있습니다.
menna mē mityā dr̥ṣṭika mēvayen væḍak nǣ kiyalā. oya vidihaṭa kiyanavā.
이런 micchā diṭṭhi를 지닌 이들은 이런 것들이 쓸모없다고 그렇게 말합니다.
yam kenek maḷaṭa passē okkoma ivarayi. āyasarayak upadinnet næha. karapu pin pavuṭa vipāka denavā kiyana ē okkoma katā boru. ohoma katā kiyanavā. pin kiyalā ehema venasa viśēṣayak næhæ. monavā karalat pin kiyalā ekak hædennē næhæ. pav kiyalā hiṭā kivvaṭa koccara mæruvak pav kiyalā ekak næhæ. asādhāraṇa karāṭa pav kiyalā palenna ekak næhæ. dæn mehema mityā dr̥ṣṭiyaka adahasak
누구든 죽고 나면 모든 것이 끝난다. 다시 태어나지도 않는다. 지은 puñña와 pāpa가 열매를 맺는다는 말은 모두 거짓이다. 그렇게들 말합니다. puñña라고 해서 다를 것이 없다. 무엇을 해도 puñña라는 것은 생기지 않는다. pāpa라고들 하지만 아무리 죽여도 pāpa라는 것은 없다. 부당한 짓을 해도 pāpa의 열매라는 것은 없다.
næhæ. dæn mehema mityā dr̥ṣṭiyaka adahasak tiyenavā menna meban̆du. mavuṭa sælakavā kiyalā viśēṣayak næhæ. piyāṭa sælakā kiyalā viśēṣayak næhæ. dan dunnā kiyalā viśēṣayak næhæ. etakoṭa ē vagēma yaha magaṭa pætta velāvē pennana mahaṇa bunava innavā vagēṭa ehema ekak nǣha. oba katāva okkoma vāsiyaṭa kanna hadāgattā bani vaya kiyana dr̥ṣṭiyak tiyenavā. menna mēkaṭa kiyanavā dasa vastuka mityā dr̥ṣṭiya.
이처럼 이런 micchā diṭṭhi의 생각이 있습니다. 어머니를 섬긴다고 다를 것이 없다. 아버지를 섬긴다고 다를 것이 없다. dāna를 했다고 다를 것이 없다. 그리고 바른 길을 보여 주는 samaṇa와 brāhmaṇa가 있다는 것도, 그런 것은 없다, 그 이야기는 모두 제 잇속을 챙기려고 지어낸 것이다, 하는 diṭṭhi가 있습니다. 이것을 열 가지 바탕의 micchā diṭṭhi라고 합니다.
menna mēka mityā dr̥ṣṭiya kivvahama lōka sammatayama yam mityā dr̥ṣṭiyak kivvā nam menna mēka tamayi mityā dr̥ṣṭiya kivvē kiyalā dænaganna.
세상이 받아들이는 것 가운데 micchā diṭṭhi라고 하는 것이 있다면, 바로 이것이 micchā diṭṭhi라고 하는 것임을 아십시오.
lōkayē sammā diṭṭhiyak tiyenavā. nǣ nǣ ehema kiyanna epā.
세상에는 sammā diṭṭhi도 있습니다. ‘아니다, 아니다, 그렇게 말하지 마라.’
dīmē vipāka tiyenavā. pūjāvē vipāka tiyenavā. mavuṭa sælakīmē ānisaṁsayak tiyenavā. piyāṭa sælakīmē ānisaṁsayak tiyenavā. ē vagēma oya vidihaṭa melovak tiyenavā. paralovak tiyenavā. ēvā nætuva nemeyi. ēvaya phala dena karma phalēgayak tiyenavā. ēvā hæriyaṭa pennana mahaṇabhunam innavā. mē ādī vaśayen esē viśvāsa karannā vū sammā diṭṭhiyak tiyenam mēkaṭa kiyanavā keles sahitayi sasara gamanaṭa hētu venavā. sugatiyaṭa hētu vena sammā diṭṭhiya. menna mēka laukika sammā diṭṭhiya.
주는 것에는 열매가 있다. pūjā에는 열매가 있다. 어머니를 섬기는 데에는 이로움이 있다. 아버지를 섬기는 데에는 이로움이 있다. 그리고 이렇게 이 세상이 있고 저 세상이 있다. 그런 것이 없는 게 아니다. 그것들에 열매를 맺게 하는 kamma의 열매가 있다. 그것들을 바르게 보여 주는 samaṇa와 brāhmaṇa가 있다. 이런 식으로 그렇게 믿는 sammā diṭṭhi가 있다면, 이것을 kilesa가 섞여 있고 saṃsāra의 길로 이끄는, sugati로 이끄는 sammā diṭṭhi라고 합니다. 바로 이것이 lokiya sammā diṭṭhi입니다.
oya sammā diṭṭhiya budurajāṇan vahansē væḍenna issellat lōkē tibuṇā.
그 sammā diṭṭhi는 Buddha께서 오시기 전에도 세상에 있었습니다.
anna budurajāṇan vahansē inna issel væra hiṭiyāṭa passē pennapu sammā diṭṭhiya mokakda? menna metandi dænaganna ōna lōkayā priya svabhāvayen, madhura svabhāvayen mē badāgena allagena inna canda rāgayen bæn̆dilā inna yamak ætnam. sæpayi sæpayi kiyana dr̥ṣṭiyakin mityā yamkisi væradi ākalpayakin. ē vagēma darāgena inna dukehi sæpa saṁgnāva
그러면 Buddha께서 계시기 전에 있던 것과 달리, 오신 뒤에 보여 주신 sammā diṭṭhi는 무엇입니까? 여기서 알아야 할 것은 이렇습니다. 세상 사람들이 사랑스럽고 달콤하다고 여겨 끌어안고 붙잡은 채 chandarāga에 묶여 있는 것이 있다면, ‘즐겁다, 즐겁다’ 하는 그릇된 diṭṭhi, 잘못된 마음가짐으로 그러는 것입니다. 그리고 짊어지고 있는 dukkha를 두고 즐거움이라는 saññā가 있습니다.
etakoṭa ē vagēma mē nivanehi dukkha saṁgnāvak tiyennē. nivanaṭa kæmatina. dukaṭa kæmatiyi. sæpayi kiyanā vū lōkē sammatayak tiyenavā nam ē sammatayaṭa kæmatiyi. ēka dukayi kiyalā piḷiganna kæmati nǣ. dænaganna hētu næha.
그러면서 또 이 nibbāna에 대해서는 dukkha라는 saññā가 있습니다. nibbāna는 좋아하지 않고 dukkha는 좋아합니다. 즐겁다고 세상이 받아들이는 것이 있다면 그것을 좋아합니다. 그것이 dukkha라고 받아들이고 싶어 하지 않습니다. 알 까닭이 없습니다.
anna anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen mē priyamanāpa kiyana hæma dēkama yathārthaya dækka kenā dakinavā. mama dæn dækalā tiyenavā lōkayē priyayi manāpayi yahapatayi kiyalā kavuru monavā kivvada ē hæma ekakma aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana tilakṣaṇaya yuttayi. ehenam ēvā anātha dahama ē aya særisara
그런데 anicca로, dukkha로, anatta로, 사랑스럽고 마음에 든다는 모든 것의 참모습을 본 이는 이렇게 봅니다. ‘나는 이제 보았다. 세상에서 사랑스럽고 마음에 들고 좋다고 누가 무엇을 말했든, 그 모두는 anicca, dukkha, anatta라는 tilakkhaṇa를 지니고 있다.’
yuttayi. ehenam ēvā anātha dahama ē aya særisara giya kenekuṭa sasara gamanak hædenavā. sasara gamanin bērenna bæha. duken nidahas venna bæha. menna mē kāraṇaya dænagattā kenāṭa. anna
그렇다면 그런 기댈 데 없는 것들 속을 헤매는 이에게는 saṃsāra의 길이 생겨납니다. saṃsāra의 길에서 빠져나올 수 없습니다. dukkha에서 풀려날 수 없습니다. 이 사실을 안 이에게는,
bæha. menna mē kāraṇaya dænagattā kenāṭa. anna eyāṭa ætivenavā eka deyak tamangē dr̥ṣṭiya pirisidu venavā. maṭa nam mē lōkayē kāma lōkē vēvā, rūpa lōkē vēvā, arūpa lōkē vēvā koyi lōkayaka vēvā. pavatinē yamak æṭa nam allaganna vaṭina ekak oya kotanakavat næha gahanna vaṭina ekak nǣha kiyalā mama dækalā tiyennē dharmānukūlava.
그에게는 한 가지가 일어납니다. 자기 diṭṭhi가 깨끗해집니다. ‘나에게는, 이 세상에서 kāma loka든 rūpa loka든 arūpa loka든 어느 세상이든 머무는 무언가가 있다 해도, 붙잡을 만한 것은 그 어디에도 없고 매달릴 만한 것도 없다고 나는 dhamma에 맞게 보았다.’
menna mē dækīma yam kenek dækka nam. anna ē dækīmēdī ohu nigamanaya karanavā. ehenam māgin gata yutu tīraṇaya mokakda? anātha lōkayen atahærī yanna ōna novælī yanna ōna midī yanna ōnē. ehi yam chanda rāgayak vunāyaken midenna ōnē. menna mēkayi mā visin dækkā ætta.
누군가 이렇게 보았다면, 그 봄 속에서 그는 마음을 정합니다. ‘그렇다면 내가 내려야 할 결정은 무엇인가? 기댈 데 없는 이 세상을 놓아 버려야 하고, 들러붙지 말아야 하고, 벗어나야 한다. 거기에 있는 어떤 chandarāga든 그것에서 벗어나야 한다. 이것이 내가 본 참입니다.’
menna mēka dækkā nam eyāṭa kiyanavā lōkōttara sammā diṭṭhiyaṭa patvuṇā.
이것을 보았다면 그를 lokuttara sammā diṭṭhi에 이르렀다고 합니다.
onna lōkōttara sammā diṭṭhiya. sæpa sæpa yana saṁgnāven gattā nam aran tiyennē dukak. dukaṭa hētuvak. ē hētuva æsuru karanna gihillā hiṭam vin̆dinna siddha velā tiyennē dukak. vællā tiyennē anavatayakaṭa
자, 이것이 lokuttara sammā diṭṭhi입니다. ‘즐겁다, 즐겁다’ 하는 saññā로 붙잡았다면, 붙잡은 것은 dukkha입니다. dukkha의 원인입니다. 그 원인을 가까이하러 가서 결국 겪어야 했던 것은 dukkha입니다.
tiyennē dukak. vællā tiyennē anavatayakaṭa ēken midenavā nam ē chandara rāgayen midilā athæranna vaḷīma giyō. edāṭa eha tiyena upādānaya ivarayi. bæn̆dīma ivarayi. ælīma ivarayi. ælīmen bæn̆dīmen tora vunāma ē bhavayat ivarayi bhavaya nætnam jātiyat ivarayi nætnam jarā maraṇa sōka paṭiyava duk dagamana sayasat ivarayi. ēkayi mārgaya. menna mē kāraṇaya tamā visin nuvaṇin dækka dā lōkōttara sammā diṭṭhiya pahaḷa vuṇā.
들러붙은 곳은 기댈 데 없는 것입니다. 그것에서 벗어난다면, 그 chandarāga에서 벗어나 놓아 버리고 들러붙지 않게 된다면, 그날로 거기 있던 upādāna가 끝납니다. 묶임이 끝납니다. 들러붙음이 끝납니다. 들러붙음과 묶임에서 떠나면 그 bhava도 끝납니다. bhava가 없으면 jāti도 끝나고, 그러면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa도 끝납니다. 그것이 magga입니다. 이 사실을 스스로 슬기로 본 날, lokuttara sammā diṭṭhi가 나타났습니다.
eyā duka duka hæṭiyaṭa dækalā tiyenavā. dukaṭa hētuva dukaṭa hētuva hæṭiyaṭa dækalā tiyenavā. duka nirōdhaya duka nirōdhaya hæṭiyaṭa dækalā tiyenavā. duka nirōdhagāmiṇī pratipadā mārgaya dukkha nirōdhagāmī pratipadā mārgaya hæṭiyaṭa dækalā tiyenavā. menna mēkaṭa kiyanavā dukkhē gnānaṁ duka samudē gnānaṁ duka nirōdhayē gnāṇaṁ duka nirōdha gāmiṇī paṭipadāya gnānaṁ ayaṁ uccati bhikkhavē sammā diṭṭhi kiyalā gnāna sammā diṭṭhiya.
그는 dukkha를 dukkha로 보았습니다. dukkha의 원인을 dukkha의 원인으로 보았습니다. dukkha의 그침을 dukkha의 그침으로 보았습니다. dukkha의 그침으로 가는 길을 dukkha의 그침으로 가는 길로 보았습니다. 이것을 ‘dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, ayaṃ vuccati bhikkhave sammā diṭṭhi’라고 하니, 곧 ñāṇa sammā diṭṭhi입니다.
onna gnāna sammā diṭṭhiyē paṭangena lōkōttara sammā diṭṭhiyaṭa væṭenavā.
자, ñāṇa sammā diṭṭhi에서 비롯하여 lokuttara sammā diṭṭhi에 듭니다.
ovin ehā kammasakata sammā diṭṭhiya, dhyāna sammā diṭṭhiya kiyana mē deka laukika sammā diṭṭhiya valaṭa væṭenavā.
그 밖에 kammassakata sammā diṭṭhi와 jhāna sammā diṭṭhi라는 이 두 가지는 lokiya sammā diṭṭhi에 듭니다.
dhyānalābhīva væḍa karot, dhyānalābhīva hiṭiyot ē keles yaṭapat karagena hiṭapu kenāṭa bam̆balava upadinna puḷuvan.
jhāna를 얻은 채로 지내면, kilesa를 눌러 둔 그 사람은 brahma loka에 태어날 수 있습니다.
ē vagēma keles sahagatayālin pīḍita asatpuruṣan dvēśaya dasa kusal nokara dasa kusalē edilā inna pudgalayāṭa sugatiya upadinna puḷuvan kāma sugatiya. ēka viśvāsa karanavā. menna mē deka lōkē sammata lōkē tibicca ēvā. lōkeṭa dæganna puḷuvan hari.
또한 kilesa에 시달리는 asappurisa라도, 열 가지 akusala를 하지 않고 열 가지 kusala에 머무는 사람은 sugati, 곧 kāma sugati에 태어날 수 있습니다. 그렇게 믿습니다. 이 두 가지는 세상이 받아들여 세상에 있던 것들입니다. 세상이 알 수 있는 것들입니다.
anna dukkhē gnānaṁ dukkha samudē gnāṇaṁ dukkha nirōdhayē gnānaṁ dukkha nirōdhagāmiṇī paṭipadāya gnānaṁ ayaṁ uccati bhikkhavē sammā diṭṭhiya kivvā hariya.
그런데 ‘dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, ayaṃ vuccati bhikkhave sammā diṭṭhi’라고 하신 이 부분은,
lōkayē lovturā budadhūrayek lōkaya pahaḷa velā dēśanā karalā ē dēśanāva śravaṇaya karalā ē tuḷin vaṭahāgatta kenek tērum gatta ærenna. anē kisima kenekuṭa lōkē dænaganna vidihak næhæ. mēka vaṭinākama mē sammā diṭṭhiya eccara vaṭinavā. menna mē sammā diṭṭhiyaṭa patvuna kenāṭa caturārya satyaya piḷiban̆da darśanaya pahalavat darśanat gnānaya ēvat daham æsa pahaḷa vuṇa kenek kiyanavā.
세상에 lokuttara Buddha께서 나타나 말씀하시고, 그 말씀을 듣고 그것을 통해 알아들은 이 말고는, 아아, 세상의 그 누구도 알 길이 없습니다. 이것의 값어치, 이 sammā diṭṭhi는 그만큼 값집니다. 이 sammā diṭṭhi에 이른 이를, cattāri ariyasaccāni에 대한 봄이 나타나고 봄과 ñāṇa가 생겨 dhamma의 눈이 열린 이라고 합니다.
sōtāpanna
sotāpanna입니다.
menna metenṭa sakas vuna kenāṭa kiyanavā sammā diṭṭhiya sammā diṭṭhiya sænaganna.
여기까지 갖춰진 이에게 ‘sammā diṭṭhi를 sammā diṭṭhi로 알라’고 합니다.
sammā diṭṭhiya deyākārayi ekak laukikayi, ekak lōkōtarayi kiyannē menna mēkayi kiyalā dænaganna. menna mē ṭika dænagattahama sammā diṭṭhiya piḷiban̆da dænagata yutu sammā diṭṭhiya pahaḷa velā ivarayi.
sammā diṭṭhi는 두 가지이니, 하나는 lokiya이고 하나는 lokuttara라고 하는 것이 바로 이것임을 아십시오. 이만큼 알면, sammā diṭṭhi에 대해 알아야 할 sammā diṭṭhi가 다 나타난 것입니다.
menna mēkaṭa kiyanavā sammā diṭṭhiya sammā diṭṭhiyaṭa patvuṇā.
이것을 sammā diṭṭhi에 대해 sammā diṭṭhi에 이르렀다고 합니다.
sammā diṭṭhiya piḷiban̆da sammā diṭṭhiyaṭa patvuṇā. anna eyāṭa dæn kavuruvat nokivvaṭa eka deyak matuvelā enavā. itin meccara dænagena tiyena meccara vaṭinā maga nidahas vīmē maga maṭa væṭahilā tiyeddī mama tavaduraṭat ōka amataka karalā innavā. yaḷi yaḷi āvarjanā kaḷā mēka praguṇa karalā mēken læbiya yutu phalaya mama tarā gannavada māvesa visin bæsiya yutu tīraṇaya mokakda kiyana adahasak enavā. menna mē velāvēdī dakinavā mama
sammā diṭṭhi에 대한 sammā diṭṭhi에 이르렀습니다. 그러면 이제 그에게는 누가 말해 주지 않아도 한 가지가 떠오릅니다. ‘이만큼 알게 되었고, 이토록 값진 길, 풀려나는 길이 내게 보였는데, 내가 앞으로도 그것을 잊고 지낼 것인가? 거듭거듭 돌아보고 익혀서 이것으로 얻어야 할 열매를 내가 거둘 것인가? 내가 내려야 할 결정은 무엇인가?’ 하는 생각이 듭니다.
adahasak enavā. menna mē velāvēdī dakinavā mama karana kiyana hitana yamak ætnam. menna mē nivan dækīmaṭa hētu vennē. yam sammā diṭṭhiyak æṭa nam īṭa anukūla kiyalā nitara balanna purudu venna ōnē. nitara hitanna purudu venna ōnē. hitalā īṭa anukūlava hitanna kiyanna karanna purudu venna ōnǣ kiyannā vū adahasa gattahama sammā diṭṭhiya piḷiban̆da sammā vāyāmaya nægenavā.
바로 이때 그는 봅니다. 내가 하고 말하고 생각하는 무언가가 있다면, 이것이 nibbāna를 보게 하는가? 어떤 sammā diṭṭhi가 있다면 그에 맞는지 늘 살피는 버릇을 들여야 합니다. 늘 생각하는 버릇을 들여야 합니다. 생각하고, 그에 맞게 생각하고 말하고 행하는 버릇을 들여야 한다는 생각을 가지면, sammā diṭṭhi에 대한 sammā vāyāma가 일어납니다.
sammā diṭṭhiya piḷiban̆da sammā diṭṭhiya anna parivā dharmaya sammā diṭṭhiya piḷiban̆da sammā vāyāva hæmavelēma ohu itin karana kiyana hitana kaṭayutu piḷiban̆da satiyen yuktava jīvat venavā mēka nivanaṭa hētu vena ekada? sasaraṭa hētu vena ekada? nætnam satara apāyaṭa yana mityā dr̥ṣṭiyaṭa hētu vena ekada? menna mē manā sihiyen innakoṭa ohuṭa satiya væḍenna paṭan gannavā mēkaṭa kiyanavā sammā diṭṭhiya piḷiban̆da sammā satiya parivāra tiyenavā kiyalā. onna oya
sammā diṭṭhi에 대한 sammā diṭṭhi, 그 곁따르는 parivāra dhamma인 sammā diṭṭhi에 대한 sammā vāyāma. 그는 언제나 하고 말하고 생각하는 일에 대해 sati를 갖춘 채 삽니다. 이것이 nibbāna로 이끄는가? saṃsāra로 이끄는가? 아니면 네 apāya로 가는 micchā diṭṭhi로 이끄는가? 이렇게 바른 sati로 지낼 때 그에게 sati가 자라기 시작합니다. 이것을 sammā diṭṭhi에 대한 sammā sati라는 parivāra가 있다고 합니다.
sammā satiya parivāra tiyenavā kiyalā. onna oya kāraṇā ṭika tērum gatta kenāṭa āye kāgenvā sammā diṭṭhiyaṭa pavatvennē kohomada? sammā diṭṭhiya kiyannē mokakda? guruvarayek maṭa dæn ōnæda kiyalā praśnaya okkoma ivarayi.
자, 이 일들을 알아들은 이에게는, 다시 누구에게 ‘sammā diṭṭhi에 어떻게 이르는가? sammā diṭṭhi란 무엇인가? 이제 내게 스승이 필요한가?’ 하고 물을 일이 모두 끝났습니다.
dæn tamā nuvaṇin tōraganna puḷuvan sammā diṭṭhiya patvena hæṭi yamak sammā diṭṭhiyada nædda kiyalā dænaganna hæṭi ē tuḷa mā visin kriyātmaka viya yutuda nædda kiyana eka tamāgē tīraṇayat īṭa anukūlava tama visin apramādayen nittuva sammā diṭṭhiva kaṭayutu kirīmē hækiyāvat okkoma labalā ivarayi. dæn ohuṭa tiyennē mārgaya vaḍāgena yanna kāgevat praśnaya yannē næhæ. pārapa pratyaya rahitayi. ādhāra avaśya næha. onna
이제 스스로 슬기로 가려낼 수 있습니다. sammā diṭṭhi에 이르는 법, 무엇이 sammā diṭṭhi인지 아닌지 아는 법, 그 안에서 내가 움직여야 하는지 아닌지에 대한 자기 결정, 그리고 그에 맞게 스스로 게으르지 않고 늘 sammā diṭṭhi로 행할 힘을 모두 얻었습니다. 이제 그에게는 magga를 닦아 나가는 데 누구에게 물을 일이 없습니다. 남에게 기대는 paccaya가 없습니다. 도움이 필요 없습니다.
pratyaya rahitayi. ādhāra avaśya næha. onna otannaṭa pat vunahama kiyanavā sammā diṭṭhi piḷiban̆da sammā diṭṭhiyaṭa patvuṇā. sammā satiyen saha sammā vāyāmayen vaṭa karagattā. menna metanṭa āpuṭa passē budurajāṇan vahansē dēśanā karalā sammā diṭṭhiyaṭa patvelā vaḍanna puḷuvan kenek bavaṭa patvuṇā. menna paḷaveni eka.
자, 거기에 이르면 sammā diṭṭhi에 대한 sammā diṭṭhi에 이르렀고, sammā sati와 sammā vāyāma로 둘러쌌다고 합니다. 여기에 이른 뒤로는, Buddha께서 말씀하신 sammā diṭṭhi에 이르러 그것을 닦을 수 있는 사람이 되었습니다. 이것이 첫째입니다.
dæn koccara vædagatda? koccara hæṁgilalāda oya ṭika matu vunā nam ada oya praśna ekakvat tiyenavada ada mē hæmatænama valga pāgāgena kǣ gahanavā sammā diṭṭhiya gæna katā karanavā. dæn itin sammā diṭṭhiya koccara lassanaṭa tēruṇāda? sammā diṭṭhiya kiyalā mityā dr̥ṣṭiyak
이제 이것이 얼마나 중요합니까? 얼마나 숨겨져 있었습니까? 이것이 드러났다면 오늘날 그런 물음이 하나라도 있겠습니까? 오늘날 곳곳에서 꼬리를 밟힌 듯 소리치며 sammā diṭṭhi를 이야기합니다. 이제 sammā diṭṭhi가 얼마나 또렷하게 알아들어졌습니까? sammā diṭṭhi라면서 micchā diṭṭhi를…
anna ēkayi. itin etakoṭa itin api dænaganna ōnē apiṭa sammā diṭṭhiya tibuṇāda? api sammā diṭṭhiyada giyē. apiṭa guruvarayek nætuva sammā diṭṭhiya tuḷa hoyāgena yanna mārgaya vaḍāganna kramayak tibuṇada? dæn nædda? dæn okkoma ahuvelā. ehenam
바로 그것입니다. 그러니 우리가 알아야 할 것은 이렇습니다. 우리에게 sammā diṭṭhi가 있었습니까? 우리가 sammā diṭṭhi로 갔습니까? 스승 없이 sammā diṭṭhi 안에서 찾아가 magga를 닦을 길이 있었습니까? 이제는 없습니까? 이제 모두 손에 잡혔습니다.
nædda? dæn okkoma ahuvelā. ehenam metanṭa patvunāṭa passē āyu særayak apiṭa mē sammā diṭṭhi katāvaka tarkayak vādayak karanna mukut ituru velā næhæ. ōka boruvayi kiyanna samathayekut lōkē næha. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mē mē raṭā kramaya mehema nemeyi kiyanna samathaya tun lōkema næha. hētu sātaka oppu karanna bæha.
그렇다면 여기에 이른 뒤로는 다시 우리에게 sammā diṭṭhi 이야기를 두고 따지거나 다툴 것이 하나도 남지 않습니다. 그것이 거짓이라고 말할 수 있는 이도 세상에 없습니다. Buddha께서 말씀하십니다. 이 길이 이렇지 않다고 말할 수 있는 이는 세 세상 어디에도 없다. 까닭을 들어 뒤집을 수 없습니다.
paramā paramārtha satvaya ōka sammā diṭṭhiya mā anna sammā diṭṭhiya dæn tērum gattā vidihaṭa
paramattha, 이것이 paramattha의 참입니다. 그것이 sammā diṭṭhi입니다. 자, 이제 알아들은 그대로의 sammā diṭṭhi입니다.
īḷan̆ga mārga aṁgaya tamayi sammā saṁkappa mārga aṁga. sammā saṁkappayē sammā saṁkappayē sē dænaganī. micchā saṁkappayē micchā saṁkappayē sē dænaganī sammā saṁkalpayē deyākārayi kiyā dænaganī ekak laukikayi keles sahitayi sasara gamanaṭa sugatiyaṭa hētu venavā. anika lōkōttarayi nivanaṭa hētu venavā. menna mē ṭika piḷiban̆dava vistarayak īḷan̆gaṭa dænaganna ōnē.
다음 magga의 갈래는 sammā saṅkappa라는 magga 갈래입니다. sammā saṅkappa를 sammā saṅkappa로 압니다. micchā saṅkappa를 micchā saṅkappa로 압니다. sammā saṅkappa는 두 가지라고 압니다. 하나는 lokiya이고 kilesa가 섞여 있으며 saṃsāra의 길, sugati로 이끕니다. 다른 하나는 lokuttara이며 nibbāna로 이끕니다. 다음으로 이것에 대한 풀이를 알아야 합니다.
kāma saṁkalpanā vyāpāda saṁkalpanā vihiṁsā saṁkalpanāyayi yamak vēda mēvā micchā saṁkalpa hæṭiyaṭa dænaganna
kāma saṅkappa, byāpāda saṅkappa, vihiṃsā saṅkappa라는 것이 있다면, 이것들을 micchā saṅkappa로 아십시오.
avyāpāda saṁkalpanā avihiṁsā saṁkalpanā niekkamma saṁkalpanāyayi yamak vēda sammā saṁkalpa valaṭa væṭenavā kiyalā dænagannā sammā saṁkalpa deyākārayi.
abyāpāda saṅkappa, avihiṃsā saṅkappa, nekkhamma saṅkappa라는 것이 있다면, sammā saṅkappa에 든다고 아십시오. sammā saṅkappa는 두 가지입니다.
avyāpāda saṁkalpanā aihiṁsā saṁkalpanā niekkam saṁkalpanā lōkē issarat tibicca hæriyak tibuṇā. laukika met værīmak tibuṇā. vaira nokarāvā, krōdha nokarāvā, hiṁsā nokarāvā, saman̆gin samādānayen jīvat venna læbēvā kiyalā vaḍanna laukika met væḍīmak. hotana tiyenavā laukika vū avyāpāda avihiṁsā saṁkalpanāva.
abyāpāda saṅkappa, avihiṃsā saṅkappa, nekkhamma saṅkappa는 세상에 예전부터 있던 것이었습니다. lokiya mettā 닦음이 있었습니다. ‘미워하지 않기를, 성내지 않기를, 해치지 않기를, 함께 사이좋게 살아가기를’ 하고 닦는 lokiya mettā 닦음입니다. 거기에 lokiya한 abyāpāda, avihiṃsā saṅkappa가 있습니다.
mē sasara innakoṭa, mē pævætmē innakoṭa dahamarāganna hētu venavā., kapāṭāganna hētu venavā. salan̆ga karanna porakanna hētu venavā. ēka hindā maṭa mahaṇa vena eka hon̆dayi nætnam pæviddaṭa yana eka hon̆dayi kiyalā oya paribrājika pævidden tavus pæviddaṭa giyā.
‘이 saṃsāra에 있을 때, 이 있음 속에 있을 때, 서로 죽이게 되고, 서로 베게 되고, 다투고 싸우게 된다. 그러니 나는 집을 떠나 수행자가 되는 것이 좋겠다, pabbajjā로 가는 것이 좋겠다’ 하여 paribbājaka의 pabbajjā나 tāpasa의 pabbajjā로 나아갔습니다.
ēgollō ēkaṭa ē adahasa gattahama kiyanavā nikkamma saṁkalpanāva menna mēka laukika vū nikma saṁkalpanāvak
그들이 그런 생각을 가지는 것을 nekkhamma saṅkappa라고 하는데, 이것은 lokiya한 nekkhamma saṅkappa입니다.
yam kenek mē anicca dukkha anatta trilakṣaṇaya lōkē yathārthaya dækka nisā dæn maṭa mē lōkē monavā hamba karannada monavā ræs karannada kavuru vennada mona harayak æti kenek vennada ehema venna vaṭinā tattvayak, vaṭinā kenek, vaṭinā prānāntarayak maṭa nam mē lōkē pēnnē næha. ehenam mēvā badāganna gihillā ballanṭa ahuvecca mas kaṭuvā vagē
누군가 이 anicca, dukkha, anatta라는 tilakkhaṇa, 곧 세상의 참모습을 보았기에, ‘이제 내가 이 세상에서 무엇을 벌고 무엇을 모으며, 누가 되고 무슨 알맹이 있는 사람이 되겠는가? 그렇게 될 만한 값진 자리, 값진 사람, 값진 지위가 내게는 이 세상에 보이지 않는다. 그렇다면 이것들을 끌어안으려고, 개들에게 걸린 고기 뼈다귀처럼,
ussanṭa ahuvecca mat kæṭi vagē vāgē mēvāṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pora kakā mē nissara tattvanāntara passē kulamal bīda passē, lokukam passē mahan tattvakam passē yanavā nam mona taram mōḍakamal maṭa nam ēken væḍak nǣ kiyalā.
이것들을 두고 다투며 알맹이 없는 지위를 좇고, 가문을 좇고, 우쭐함을 좇고, 큰 자리를 좇는다면 이 얼마나 어리석은 일인가. 나에게는 그것이 쓸모없다’고 봅니다.
anna ēka dækka kenā. ēvā ē lōkayāgē taran̆gakārī baḍupadiyē ahak velā inna ōnē mama ivat venna ōna næǣ kiyalā adahasak enavā. menna mē saṁkalpanāva ārya dharmaya tuḷin nægilā āpu ārya nikanma saṁkalpanāva.
그것을 본 이에게는, 세상 사람들의 서로 다투는 살림살이 싸움에서 비켜나 있어야 한다, 나는 물러나야 한다는 생각이 듭니다. 이 saṅkappa가 ariya dhamma를 통해 솟아난 ariya nekkhamma saṅkappa입니다.
ē vāgēma mama vaira karannē krōdha karannē mokaṭada? tatvayanṭa hiṁ hiṁsā karannē mokaṭada? monavā labāgannada? mo mē asādhāraṇaya karannē mokaṭada? mē satvayō vælā inna anāthatvaya madivata mē anātayō vaśayen inna mē lōka satvayāṭa nātatvaya hevat mē nivana piḷiban̆da yamak kadilā kesē hōṭa ganna mama rǣ daval utsāha kaḷa yutuyi misā. monavada mē lōka satyaya ara karanna tiyennē hiṁgi hiṁsā væḍak nǣha nēda mēvā kiyalā dharmāvabōdhaya oya vidihaṭa læbū kenāṭa adahasak vaenavā. menna meyāṭa enavā avyāpāda saṁkalpanā saha aihiṁsā saṁkalpanā. menna meban̆duva avyāpāda
또한 ‘내가 무엇 때문에 미워하고 성내는가? 무엇 때문에 살아 있는 이들을 해치는가? 무엇을 얻으려고? 무엇 때문에 이 부당한 짓을 하는가? 이 뭇 삶이 빠져 있는 기댈 데 없음도 모자라서인가? 기댈 데 없이 지내는 이 세상의 뭇 삶에게 기댈 곳, 곧 이 nibbāna에 대한 무언가를 어떻게든 얻게 하려고 내가 밤낮으로 애써야 할 뿐이다. 이 세상의 뭇 삶을 두고 할 일이 무엇이 있는가, 해치는 것은 쓸모없지 않은가’ 하고, dhamma를 그렇게 깨달은 이에게 생각이 일어납니다. 그에게 abyāpāda saṅkappa와 avihiṃsā saṅkappa가 옵니다.
saṁkalpanā. menna meban̆duva avyāpāda saṁkalpanāvakin, aihiṁsā saṁkalpanāvakin, nikkamma saṁkalpanāvakin yam kenek gata karanavā nam anna eyāṭa kiyanavā nivan dækīmaṭa hētu vena lōkōttara sammā saṁkalppayen yuttayi.
이와 같은 abyāpāda saṅkappa, avihiṃsā saṅkappa, nekkhamma saṅkappa로 누군가 지낸다면, 그를 nibbāna를 보게 하는 lokuttara sammā saṅkappa를 갖추었다고 합니다.
menna mē ṭika dænagattahama eyā dannavā nivan dakinna hētu vennē mēken menna mē ṭika laukika sammā saṁkalpayaṭa mē lōka satyāṭara mit vaḷa valā laukika mitta valā inna ayagē væḍapiḷuva tiyenavā. hæbæyi lōkē sasara gamanaṭa hētu venavā. keles sahitayi. nivan dakinna hētu vena eka nemeyi. namut lōkē sammatiyē tiyena sugatiyaṭa væṭena ekak. maṭa ēken væḍak nǣha. maṭa ōnē nivan dakina eka nam nivan
이만큼 알면 그는 압니다. nibbāna를 보게 하는 것은 이것이고, 이만큼은 lokiya sammā saṅkappa로서, 세상에서 lokiya mettā를 닦으며 지내는 이들의 방식이 있다. 다만 그것은 세상의 saṃsāra 길로 이끌고 kilesa가 섞여 있다. nibbāna를 보게 하는 것이 아니다. 다만 세상이 받아들이는 sugati에 드는 것이다. 나에게 그것은 쓸모없다.
nǣha. maṭa ōnē nivan dakina eka nam nivan dakinna hētu vana eka labāgannē menna mē raṭāra tuḷin kiyannam anicca dukkha anatta satvayen lōkaya nissaratvaya dækalā nisāra lōkaya athærayen vælīma midīmē labannā vū avyāpādaya aihiṁsā nekkam mē mesē tērum aragena anna īṭa anukūlavada mama kalpanā karannē. īṭa anukūlavada mama hituvili nagannē. anna ehema balā in̆dilā mā visin mē ṭika karagatta nam maṭa nivan dakinna puḷuvan kiyalā tērum gannavā kalpanāvak tuḷa menna mē
내가 바라는 것이 nibbāna를 보는 것이라면, nibbāna를 보게 하는 것은 이런 방식으로 얻는다고 말하겠습니다. anicca, dukkha, anatta라는 참으로 세상의 알맹이 없음을 보고, 알맹이 없는 세상을 놓아 버리고 들러붙지 않고 벗어남으로써 얻는 abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma, 이것을 이렇게 알아듣고서, 그에 맞게 내가 생각하고 있는가? 그에 맞게 내가 생각을 일으키고 있는가? 그렇게 살펴보며 내가 이것을 해낸다면 nibbāna를 볼 수 있다고 알아듣습니다.
tērum gannavā kalpanāvak tuḷa menna mē kalpanāva tērum gattaṭa passē eyā dakinavā. sammā saṁkappaya piḷiban̆da parivāra vū sammā diṭṭhiya pahaḷa vuṇā kiyanavā. anna sammā saṁkalpaya piḷiban̆da sammā diṭṭhiya ōkayi.
생각 속에서 이 생각을 알아들은 뒤 그는 봅니다. sammā saṅkappa에 대해 parivāra인 sammā diṭṭhi가 나타났다고 합니다. 그것이 sammā saṅkappa에 대한 sammā diṭṭhi입니다.
ehenam sammā diṭṭhiya piḷiban̆da sammā diṭṭhiya dæn pahaḷa vuṇā. dæn sammā saṁkalpaya piḷiban̆da ārya sammā diṭṭhiya pahaḷa vuṇā.
그렇다면 sammā diṭṭhi에 대한 sammā diṭṭhi가 이제 나타났습니다. 이제 sammā saṅkappa에 대한 ariya sammā diṭṭhi가 나타났습니다.
menna parivāra karmaya. dæn eyā hitana hæma situvillak gānema avyāpāda avihiṁsā nekkam yana hæma situvillakma nivana mul karagena nivanaṭa hētukārakavannā vū avyāpāda saṁkalpanāvak, avihiṁsā saṁkalpanāvak, nikkamma saṁkalpanāvak atin mama nitara vaḍanna ōnē. menna mē vakakoṭa magē saṁkalpanā nivanaṭa hiṭenavā. nivana aramuṇu karalā hiṭinavā. nivana sihi karagena pihiṭanavā. menna mē manā satiyen yuttava innakoṭa sammā saṁkalpa piḷiban̆da sammā satiya pahaḷa venavā. menna mē sammā satiya yukta vecca kenāṭa ē hētuven læbenavā.
이것이 parivāra의 일입니다. 이제 그는 생각하는 모든 생각마다, abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma라는 모든 생각을, nibbāna를 뿌리로 삼아 nibbāna로 이끄는 abyāpāda saṅkappa, avihiṃsā saṅkappa, nekkhamma saṅkappa로 늘 닦아야 합니다. 이렇게 할 때 내 생각이 nibbāna에 자리 잡습니다. nibbāna를 대상으로 삼아 머뭅니다. nibbāna를 떠올리며 자리 잡습니다. 이렇게 바른 sati를 갖추고 있을 때 sammā saṅkappa에 대한 sammā sati가 나타납니다. 이 sammā sati를 갖춘 이에게는 그 까닭으로 얻어집니다.
dæn itin pramādelā bǣ. apramādava vena saṁkalpanāvala hiṭiya maṭa pāḍuyi. apramādayen yuktava menna mē sammā saṁkalpaya tuḷa mama kaṭayutu karagena yanna ōnǣ kiyalā kiyahaṭa utsāhayak vīriyak væḍuvā nam ēkaṭa kiyanavā sammā saṁkalpaya piḷiban̆da parivāra vū sammā vāyāma kiyana mārga ahagaya.
‘이제 게을러서는 안 된다. 다른 생각에 머물면 내 손해다. 게으르지 않게 이 sammā saṅkappa 안에서 일을 해 나가야 한다’ 하고 애씀과 viriya를 키웠다면, 그것을 sammā saṅkappa에 대해 parivāra인 sammā vāyāma라는 magga 갈래라고 합니다.
ehenam sammā saṁkalpa kiyana mārga aṁgaya tērum gattaṭa passē sammā diṭṭhi, sammā sati, sammā vāyāma kiyana mārga aṁga tunakin sammā saṁkalpa mārga aṁgaya parivāra katiya tiyenavā. menna mē ṭika tērum gattahama nævatat sammā saṁkalpa kiyannē mokakda kiyalā kāgenvat ahalā deyak nǣha. nivan dakina sammā saṁkalpaya hoyannat, vaḍannat kāgevat avaśya nǣ ru.
그렇다면 sammā saṅkappa라는 magga 갈래를 알아들은 뒤에는, sammā diṭṭhi, sammā sati, sammā vāyāma라는 세 magga 갈래가 sammā saṅkappa라는 magga 갈래를 둘러싸고 있습니다. 이만큼 알아들으면, 다시 sammā saṅkappa가 무엇이냐고 누구에게 물을 것이 없습니다. nibbāna를 보는 sammā saṅkappa를 찾는 데에도 닦는 데에도 누구도 필요 없습니다.
menna metanṭa pat vunahama kiyanavā budupiyāṇan vahansē dēśanā karapu yam sammā saṁkalpayak æda ēka dænagattā. nivan dakina sammā saṁkalpaya kāgenvat ahannē nætuva anungē uttara nætuva taman hitē kohomada kalpanā kaḷa yuttē kohomada kiyana eka āye kenekgen uttarayak ganna nætuva dænaganna tamanṭa hækiyāva læbuṇē. menna mēkaṭa kiyanavā ārya vū sammā saṁkalpaya pahaḷa vuṇā.
여기에 이르면, Buddha께서 말씀하신 sammā saṅkappa가 무엇인지 알았다고 합니다. nibbāna를 보는 sammā saṅkappa를 누구에게 묻지 않고, 남의 대답 없이, 자기 마음으로 어떻게 생각해야 하는지를 다시 남에게서 답을 구하지 않고 알 수 있는 힘을 얻었습니다. 이것을 ariya sammā saṅkappa가 나타났다고 합니다.
dæn meyā væhilā tiyennē koccara væhilalāda? dæn kalpanā karanna koheda yanna kiyalā.
이것이 얼마나 가려져 있었습니까? 이제 어디로 가야 할지 생각해 보십시오.
īḷan̆ga mārga ahagiya sammā vācā kiyana mārga ahaga sammā vācā sammā vācāsē dænagani micchā vācā micchā vācāsē dænaganna sammā vācā deyākārayi dænaganna ekak laukikayi, keles sahitayi sasara gamanaṭa hētu venavā. ekak lōkōttarayi nivanaṭa hētu venavā. menna mē ṭika vigraha karalā dænaganna.
다음 magga 갈래는 sammā vācā라는 magga 갈래입니다. sammā vācā를 sammā vācā로 알고, micchā vācā를 micchā vācā로 아십시오. sammā vācā는 두 가지임을 아십시오. 하나는 lokiya이고 kilesa가 섞여 있으며 saṃsāra의 길로 이끕니다. 하나는 lokuttara이며 nibbāna로 이끕니다. 이것을 풀이하여 아십시오.
musāvādā, pisunāvācā, parusāvācā sampalāna yamak ætda mē ṭika micchāvācāvaṭa ayiti.
musāvāda, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpa라는 것이 있다면, 이것은 micchā vācā에 속합니다.
ē vāgēma musāvādayen venvīma pirisanāvācāven venvīma, parusācāven venvīma, sampapalāpayen venvīma yamek jīvat venavada ēka? sammā vācāvaṭa ayiti.
또한 musāvāda를 멀리하고, pisuṇā vācā를 멀리하고, pharusā vācā를 멀리하고, samphappalāpa를 멀리하며 사는 이가 있다면, 그것은 sammā vācā에 속합니다.
sammā vācā deākārayi.
sammā vācā는 두 가지입니다.
musāvādā, pisunāvācā, parusāvācā sampappalāpā kiyana væradi nisā ayiutu nisā mama karannē nǣ kiyalā. abuddhōtpāda kālaya hiṭiyā ēvā nokarapu aya. hæbæyi ēgollanṭa tibuṇa mokakda sammā vācā kiyana laukika mārga ahaṁka ēgollō oyaga in̆dalā sugatiyaṭa patvuṇā. bam̆balavaṭat giyā. hæbæyi nivanaṭa giyē nǣ.
musāvāda, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpa는 잘못이고 옳지 않으니 나는 하지 않겠다 하여, Buddha가 나지 않은 때에도 그런 것을 하지 않은 이들이 있었습니다. 다만 그들에게 있던 것은 무엇입니까? sammā vācā라는 lokiya magga 갈래입니다. 그들은 그렇게 지내며 sugati에 이르렀습니다. brahma loka에도 갔습니다. 다만 nibbāna에는 가지 못했습니다.
ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu sammā vācā nam ē kālē tibuṇē nǣ. ehenam ēka mokakda? ēkē venasa mokakda?
그렇다면 Buddha께서 말씀하신 sammā vācā는 그때에는 없었습니다. 그렇다면 그것은 무엇입니까? 그 다름은 무엇입니까?
mē anicca vū, dukkha vū, anatta vū, nissara vū lōkaya tuḷa monava labāganna boru kiyanna ōna. boru asādhāraṇa nisā nemeyi yō kiyayi væḍak næti nisā boruven savaṭalā monavā labāgannē mona asādhāraṇa lōkē nisāra lōkē monavā koṭu karagannada boru kiyalā kēlan kiyalā anun bidavalā mama monavā labāgannada paruvena kiyalā anu sæla bavaṭa pat karalā maṭa monavā labāgannada? pralāpayen lōkayē atdu karalā mulā karalā monavā labāgannada?
‘이 anicca하고 dukkha하고 anatta하고 알맹이 없는 세상에서 무엇을 얻으려고 거짓말을 해야 하는가? 거짓이 부당해서가 아니라 쓸모가 없어서다. 거짓으로 속여서 무엇을 얻겠는가? 부당하고 알맹이 없는 이 세상에서 무엇을 움켜쥐려고 거짓말하고 이간질하여 남을 갈라놓는가, 그래서 내가 무엇을 얻겠는가? 거친 말로 남을 아프게 하여 내가 무엇을 얻겠는가? 쓸데없는 말로 세상 사람들을 속이고 홀려서 무엇을 얻겠는가?’
eban̆du nissāra katāvaya maṭa æti væḍak nǣha. lōkayā mulā venavā misā mulā sahagata satara gamaṭa hētu venavā misā maṭa æti væḍak nǣ. ehenam maṭa eban̆dunnā vū boru kīmaka kēlam kīmaka parisuvaka pralāpayaka yamkisitāvayak venavā maṭa dæn ēvā avaśya næha. mama ēvæn ikmiya.
‘그런 알맹이 없는 말은 나에게 쓸모없다. 세상 사람들을 홀리고, 홀림에 찬 saṃsāra의 길로 이끌 뿐, 나에게는 쓸모없다. 그렇다면 그런 거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말이 조금이라도 있다면, 이제 나에게는 그런 것이 필요 없다. 나는 그것들을 넘어섰다.’
menna mē dharmāvabōdhaya nisā mesē athærīmak novælamak midīmak siddha venavā nam yamkisi boru kēlam parisajana palāpavala mēkaṭa kiyanavā ārya vū sammā vācāva ārya aṭṭhāṁgika mārgayē nivan dakina sammā vācā
이 dhamma 깨달음으로 이렇게 거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말을 놓아 버리고 들러붙지 않고 벗어남이 일어난다면, 이것을 ariya sammā vācā, 곧 ariya aṭṭhaṅgika magga에서 nibbāna를 보게 하는 sammā vācā라고 합니다.
menna mēka yamkimin tērum gatta nam pat vuṇā nam īṭa passē ohu yam boruven vælakilā innē, kēlaven vælakilā innē apāya yanaṭa bayavat divya lōkayanṭa āsāvaṭavat ehema ehekaṭa mokaṭavat nemeyi. mēvā ayiutukan asādhārakam sasara gamanaṭa hētu vena nisāra dēval. sasara gamanen nikmīmaṭa mēvā bādhāvak.
누군가 이것을 알아듣고 거기에 이르렀다면, 그 뒤로 그가 거짓말을 삼가고 이간질을 삼가는 것은 apāya에 갈까 두려워서도, deva loka를 바라서도, 그 밖의 무엇 때문도 아닙니다. 이것들은 옳지 않고 부당하며 saṃsāra의 길로 이끄는 알맹이 없는 것들입니다. saṃsāra의 길에서 빠져나가는 데 걸림돌입니다.
anna ē nisayi mē sasara gamanē dukkhita svabhāvaya niśāra svabhāvaya dænagena maṭa inna maṭa boruven havaṭalā ganna deyak næhæ kēlamen bidalā karaganna deyak næhæ paru vacanaya sæla bavaṭa pat karalā karaganna deyak næhæ. pralāpa karalā ehenam pralāpayan kiya in̆dalā lōkayē maṭa ganna tatvanāntarayak vāsanāvak vāsiyak nǣha. harayak næti dēval bava dænagena mama mē attaralā dænnē. maṭa væḍak nǣha ēva. menna mē kāraṇaya sihi karagattahama eyā dakinavā nivanaṭa hētu vena lōkōttara vū sammā vācā mārga aṁgaya kiyanna ōnakayi kiyalā.
그러므로 이 saṃsāra 길의 괴로운 성질, 알맹이 없는 성질을 알고 보니, ‘나에게는 거짓으로 속여 얻을 것도 없고, 이간질로 갈라 얻을 것도 없고, 거친 말로 아프게 하여 얻을 것도 없다. 쓸데없는 말을 늘어놓아 이 세상에서 내가 얻을 자리도 행운도 이득도 없다. 알맹이 없는 것임을 알고 나는 이것을 놓아 버린다. 나에게는 쓸모없다.’ 이 사실을 떠올리면 그는 nibbāna로 이끄는 lokuttara sammā vācā라는 magga 갈래가 있어야 한다고 봅니다.
dæn ōka dænagattahama mityā vācā mityā vācā hæṭiyaṭa dænagena innavā. sammā vācā vala deyākāraya dænagena innavā ekak laukikayi keles sahitayi kiyalā dænagena innavā. lōkōttara vīmaṭa hētu vennā vū sammā vācāva læbennē mehemayi kiyalā dænagattā. menna mē ṭika dænagattahama kiyanavā sammā vācā piḷiban̆da sammā diṭṭhiya pahaḷa vuṇā. antā sammā diṭṭhiya sammā vācā piḷiban̆da sammā diṭṭhiya.
이제 그것을 알면 micchā vācā를 micchā vācā로 알고 지냅니다. sammā vācā의 두 가지를 알고 지냅니다. 하나는 lokiya이고 kilesa가 섞여 있다고 알고 지냅니다. lokuttara가 되게 하는 sammā vācā는 이렇게 얻는다고 알았습니다. 이만큼 알면 sammā vācā에 대한 sammā diṭṭhi가 나타났다고 합니다. 그것이 sammā diṭṭhi, 곧 sammā vācā에 대한 sammā diṭṭhi입니다.
ē vāgēma dæn eyā dakinavā. mē dænagatta dahama tuḷa apramādava nivan dækīmaṭa kaṭayutu karaganna nam mē tuḷama mama hin̆diya yutuyi. mē tuḷama praguṇa karagata yutuyi. nitara mēka āvarjanā kaḷa yutuyi. mēkē avæḍa mēkē tiyena nisāratvaya nitara bæliya yutuyi. nitara bala balā mama eban̆duvannā vū boru kēlam parisarapa aṁśu mātayaka hō kerennē sasara hētuva hari iḍa tiyenavā nam ēvā vaḷakvalā dānna ōnē. væḍak nætiē anna væḍak næti koṭasa atharalā dānakoṭa
또한 이제 그는 봅니다. ‘이 알게 된 dhamma 안에서 게으르지 않게 nibbāna를 보기 위해 일하려면, 나는 바로 이 안에 머물러야 한다. 바로 이 안에서 익혀야 한다. 늘 이것을 돌아보아야 한다. 이것의 해로움, 이것에 있는 알맹이 없음을 늘 살펴야 한다. 늘 살피면서, 그런 거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말이 티끌만큼이라도 일어나 saṃsāra의 원인이 될 틈이 있다면 그것을 막아 버려야 한다.’ 쓸모없는 것, 그 쓸모없는 부분을 놓아 버릴 때,
sammā diṭṭhiya piḷiban̆da sammā satiyen in̆dalā ṭika tōragennē. ē nætnam sammā vācā piḷiban̆da sammā satiyen vacana svabhāvaya tōraginnē. utsāhayak vīriyayak yedulā hiṭan ē væḍak nætiven sahamulin midilā yanna kaṭayutu karagannavā nam ēkaṭa kiyanavā sammā vācā piḷiban̆da sammā vāyāma.
sammā diṭṭhi에 대한 sammā sati로 지내며 이만큼을 가려냅니다. 또는 sammā vācā에 대한 sammā sati로 말의 성질을 가려냅니다. 애씀과 viriya를 들여 그 쓸모없는 것에서 송두리째 벗어나도록 일한다면, 그것을 sammā vācā에 대한 sammā vāyāma라고 합니다.
ehenam sammā vācā mārga ahaṁgī sammā diṭṭhi, sammā sati sammā vāyāma kiyana mārga aṁga tunakin vaṭa karalā pavatinavā.
그렇다면 sammā vācā라는 magga 갈래는 sammā diṭṭhi, sammā sati, sammā vāyāma라는 세 magga 갈래로 둘러싸여 있습니다.
menna mē ṭika vigraha karalā dænagattahama dannavā kāgenvat ahannē nætuva sammā vācāvaṭa pat vennē kohomada? sammā vācā kriyātmaka karannē kohomada? nivan dakinnē kohomada?
이만큼 풀이하여 알면, 누구에게 묻지 않아도 sammā vācā에 어떻게 이르는지, sammā vācā를 어떻게 행하는지, nibbāna를 어떻게 보는지 압니다.
anit kenek yanavā nam mē yana gamana nivanaṭa hētu vena gamanaka sammā vācāvada mohuṭa tiyennē? sasara sugatiyaṭa hētu vena sammā vācāvakda mohuṭa tiyennē? esē nætnam satara apāgata venna dugatiyaṭa hitina sammā vācāvakdahumē katā karanna. anungē katāvaṭa savan dīgena avadhānayen innakoṭa oyanen hoyāgannavā mahu nivan maga yana kenek, muhu laukika sugati maga yana kenek, mahu satara apā pættaṭa yana kenek. kāraṇā tunin lōkayak han̆dunagannavā. værædda væradda hæṭiyaṭat dakinavā. nokaḷa yutta nokaḷa yutta hæṭiya paha kaḷa yutta paha kaḷa yutta hæṭiyaṭat dakinavā. æsuru kaḷa yutta hevat āśvāsa kaḷa yutta āśvāsa kaḷa yutta hæṭiyaṭat dakinavā. dænagena ē daham āśvāsaya karalā nivana avabōdha karagannavā. dæn okkoma kāgevat vaṭahana deyak nǣ. sammā vācā mārgaṁgaya tōragattā.
다른 사람이 간다면, 이 사람이 가는 길은 nibbāna로 이끄는 길의 sammā vācā를 지녔는가? saṃsāra의 sugati로 이끄는 sammā vācā를 지녔는가? 아니면 네 apāya에 떨어지게 하는 dugati로 이끄는 말을 하는가? 남의 말에 귀 기울이며 주의 깊게 있을 때 스스로 알아냅니다. 이 사람은 nibbāna의 길을 가는 이, 이 사람은 lokiya sugati의 길을 가는 이, 이 사람은 네 apāya 쪽으로 가는 이. 세 가지로 세상을 알아봅니다. 잘못을 잘못으로도 봅니다. 하지 말아야 할 것을 하지 말아야 할 것으로, 버려야 할 것을 버려야 할 것으로도 봅니다. 가까이해야 할 것, 곧 기대어 쉬어야 할 것을 기대어 쉬어야 할 것으로도 봅니다. 알고서 그 dhamma에 기대어 쉬며 nibbāna를 깨닫습니다. 이제 누구에게 알려 달라 할 것이 하나도 없습니다. sammā vācā라는 magga 갈래를 가려냈습니다.
dæn sammā diṭṭhi sammā sakkhappa sammā vācā sammā kamman sammā kammantaya sammā kammantayē sē dænagani. micchā kammantayē micchā kammantayē sē dænagænīma sammā kammantayē deyākārayi kiyalā dænaganī ekak laukikayi keles sahitayi satara gamanaṭa hētu venavā. ekak lōkōttarayi nivanaṭa hētu venavā. menna mē ṭika gæna vistara karalā dænaganna.
이제 sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā, 그리고 sammā kammanta입니다. sammā kammanta를 sammā kammanta로 알고, micchā kammanta를 micchā kammanta로 압니다. sammā kammanta는 두 가지라고 압니다. 하나는 lokiya이고 kilesa가 섞여 있으며 saṃsāra의 길로 이끕니다. 하나는 lokuttara이며 nibbāna로 이끕니다. 이것에 대해 풀이하여 아십시오.
prāṇaghātaya adattādānayē kāma mityācāraya yana yamak vēda micchā kammantayaṭa ayitiya kiyalā kiyā dænaganna
pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra라는 것이 있다면, micchā kammanta에 속한다고 아십시오.
prāṇaghātayen venvīma atṭādānayen venvīma kāma mityācārayen venvīma yana yamak ætda sammā kammantayaṭa ayitiya kiyalā kiyā dænaganna.
pāṇātipāta를 멀리함, adinnādāna를 멀리함, kāmesu micchācāra를 멀리함이 있다면, sammā kammanta에 속한다고 아십시오.
sammā kammantayen laukikatvayaṭa pat vennē kohomada? prāṇaghātaya nisā, adattādānaya nisā, kāma mityācāraya nisā hatara apāgata venna hētu venavā. dukaṭa hētu venavā. ēka hindā mama ēvā karannē nǣ ādī vaśayen yamkisi sammatayak nisā nokarana koṭasak innavā. menna mehema nokara inna ekat sammā kammanta mārga ahaṁgayak tamayi namut laukika eka. eyā yathābōdhayen athæriya eka nemeyi. ē nisā eyāṭa sugatiyak nam hambavenavā nivanak hambavennē næha ehema hiṭiyā. ehenam nivanaṭa
sammā kammanta로 lokiya에 이르는 것은 어떻게입니까? pāṇātipāta 때문에, adinnādāna 때문에, kāmesu micchācāra 때문에 네 apāya에 떨어지게 된다, dukkha로 이끈다, 그러니 나는 그것을 하지 않겠다 하는 식으로, 세상이 받아들인 무언가 때문에 하지 않는 무리가 있습니다. 이렇게 하지 않고 지내는 것도 sammā kammanta라는 magga 갈래이긴 하지만 lokiya한 것입니다. 그는 참된 깨달음으로 놓아 버린 것이 아닙니다. 그러므로 그렇게 지내면 sugati는 얻지만 nibbāna는 얻지 못합니다.
hambavennē næha ehema hiṭiyā. ehenam nivanaṭa hambavenna sammā kammantaya kohomada hoyāgannē? mē anicca vū, dukkha vū, anatta vū nissara vannā vū lōkaya mama monavā labāganna prāṇaghāta karannada? sat hiṁsā karannada? monavaṭa hora mæravaccā karalā monavā mama ayiti karagannada? surāsūl durācāra kiyalā ṭan monavā labāgannada? mona āśvādayak labāganna sænasennada harayak næti ēvanē. harayak næti nisā nivanaṭa bādhakāva vena nisā, nivanaṭa gōcara novana ekak nisā eban̆dunnā vū sammā vācāvē maṭa sammā kammantaya maṭa æti væḍak nǣha kiyalā. yam kenek dharmāvabōdhayen dækalā ivalā yamkisi sammā vācā kammantayak ayin kaḷāda. anna ē hētuven prāṇaghāthā adattā ada dāna kāmatyācārayen vælakuṇu yamek ætnam menna mēkaṭa kiyanavā āryaṭṭhāyaka mārgayē sammā kammanta kiyana mārgāgē nivanaṭa hētu venavā. nivan magaṭa hētu venavā.
그렇다면 nibbāna를 얻게 하는 sammā kammanta는 어떻게 찾습니까? ‘이 anicca하고 dukkha하고 anatta하고 알맹이 없는 세상에서 내가 무엇을 얻으려고 목숨을 빼앗겠는가? 살아 있는 것을 해치겠는가? 무엇 때문에 훔치고 죽이고 하여 무엇을 내 것으로 만들겠는가? 술과 못된 짓으로 무엇을 얻겠는가? 무슨 맛을 얻어 위안을 삼겠는가? 알맹이 없는 것들이 아닌가. 알맹이가 없기에, nibbāna에 걸림돌이 되기에, nibbāna에 맞지 않는 것이기에, 그런 것은 나에게 쓸모없다.’ 누군가 dhamma 깨달음으로 이렇게 보고서 그것들을 치워 버렸다면, 그 까닭으로 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra를 삼가는 이가 있다면, 이것을 ariya aṭṭhaṅgika magga의 sammā kammanta라는 magga 갈래라고 하며, nibbāna로 이끕니다. nibbāna의 길로 이끕니다.
menna mē ṭikē dænagattahama sammā kammantaya piḷiban̆da dænagata yutu dænuvat vīma siddha karagattā. ehevat sammā diṭṭhiya pahaḷa vuṇā. mēkaṭa kiyanavā sammā kammantayē sammā diṭṭhiya kiyalā.
이만큼 알면 sammā kammanta에 대해 알아야 할 앎을 이룬 것입니다. 그러면 sammā diṭṭhi가 나타났습니다. 이것을 sammā kammanta의 sammā diṭṭhi라고 합니다.
dæn ē tattvaya dænagattaṭa passē pramāda vīmaṭa bādhakayak apramādayen yuktavama mēka hon̆da manāsīn nuvaṇin in̆dalā.
이제 그 상태를 안 뒤로는, 게으름을 막고 게으르지 않게 이것을 바른 sati와 슬기로 지켜 나갑니다.
kāṇaghātattādāna kāmatyācāryanṭa hētu venavillak kriyāvak vacanayak maṭa nægilā enavā nam ē dharmānukūlava sihi karanaka nissaratvaya dækalā, nivanaṭa bādhakaya dækalā ēka ayin karalā damanna ōnǣ kiyannā vū vadahatin gattā nam anna ēka tamayi mā itin væḍiya yutu ārya sammā kammantaya kiyalā dækkaṭa passē. eyā mokada karannē? manā satiyen innavā tamāgē sivili kriyāvatan kriyākalāpaya gæna balā in̆dilā hitan ebandakaṭa enna tiyena vaham pahakaṭa damanavā. ēken ven vennā vū tattvayē tibennā vū nivanaṭa hitu karana āśvādaya nætnam asvæsinna æsuraṭa gannavā. menna mē ban̆duva āśvāsayak pasvāsayak æsuru karena kaṭayutu karanakoṭa ohuṭa læbenavā sammā kammanta kiyanā vū mārga aṁgayē væḍuvā vū ārya mārga aṁgaya vaḍana kenek hæṭiyaṭa ohuṭa pratiphala labāganna puḷuvan venavā. menna mē ṭika karanakoṭa
pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra로 이끄는 생각이나 짓이나 말이 내게 솟아오른다면, 그것을 dhamma에 맞게 떠올려 그 알맹이 없음을 보고, nibbāna에 걸림돌임을 보고, 치워 버려야 한다는 다짐을 했다면, 바로 그것이 내가 닦아야 할 ariya sammā kammanta라고 본 뒤로 그는 무엇을 합니까? 바른 sati로 지냅니다. 자기 생각과 짓을 살펴보며, 그런 쪽으로 오려는 것을 곧바로 밀어냅니다. 그것에서 떨어진 상태에 있는, nibbāna로 이끄는 위안, 곧 기대어 쉴 곳을 가까이합니다. 이렇게 assāsa와 passāsa를 가까이하며 일할 때, 그는 sammā kammanta라는 magga 갈래를 닦은, ariya magga 갈래를 닦는 이로서 열매를 얻을 수 있게 됩니다.
puḷuvan venavā. menna mē ṭika karanakoṭa kāgenvat ahanna ōnē næ dæn sammā kammantayē mokakda balannē kohomada ē āryaṣṭhāṁgika mārgaya vanna api mokakda karanna ōnē ahanna deyak mukut næ menna mē ṭiken pūrṇa venavā. etakoṭa īḷan̆gaṭa tamayi sammā ājīvaya
이만큼 할 때, 이제 sammā kammanta가 무엇인지, 어떻게 살피는지, ariya aṭṭhaṅgika magga가 되려면 우리가 무엇을 해야 하는지 누구에게 물을 필요가 없습니다. 물을 것이 하나도 없습니다. 이만큼으로 다 채워집니다. 그러면 다음은 sammā ājīva입니다.
micchā ājīvayē micchā ājīvayē sē dænagani sammā ājīvayē sammā ājīvayē sē dænaganī. sammā ājīvaya deyākārayi kiyā dænaganī ekak laukikayi keles sahitayi sasara gamanaṭa hētu venavā. anika lōkōttarayi nivanaṭa hētu venavā. menna mē ṭikat vigraha karalā ganna
micchā ājīva를 micchā ājīva로 알고, sammā ājīva를 sammā ājīva로 압니다. sammā ājīva는 두 가지라고 압니다. 하나는 lokiya이고 kilesa가 섞여 있으며 saṃsāra의 길로 이끕니다. 다른 하나는 lokuttara이며 nibbāna로 이끕니다. 이것도 풀이하여 아십시오.
ayitu sahata asādhāraṇa kirum menum mādīvannāvū noya krama paṁcākrama mul kena tamāgē jīvitayak væḍagassāganna kaṭayutu karanavada? menna mēka micchā ājīvayayi kiyalā dænagannavā.
옳지 않고 부당한 저울 속이기, 자 속이기 같은 온갖 속임수를 바탕으로 자기 삶을 꾸려 갑니까? 이것이 micchā ājīva라고 압니다.
ēvā okkoma atæralā dæhæmin sāmayen dehæriya mahansiyen upayāgena hadāgena jīvat vena sādhāraṇa kramayak tiyenavā kiyalā lōkayā sammata karanavada? mēka laukika vū sammā ājīvayak kiyalā dænaganna. dæn ēka tamayi ara mē govi tæna veḷan̆dāmādī sammā ājīvayak kiyanna hētuva. ē laukika sammā ājīvaya tamayi lōkōttara sammā ājīvaya dænagena hiṭiyē nǣ.
그것을 모두 버리고 바르고 평온하게, 이마의 땀과 수고로 벌어서 살아가는 떳떳한 길이 있다고 세상 사람들이 받아들입니까? 이것은 lokiya한 sammā ājīva라고 아십시오. 이것이 바로 농사나 장사 같은 것을 sammā ājīva라고 하는 까닭입니다. 그 lokiya sammā ājīva를 지닌 이들은 lokuttara sammā ājīva를 알지 못했습니다.
etakoṭa dæn āryō kalpanā ārya atyayaṭa pat vena kenā kalpanā karanavā mama jīvat vennē mona paramārthayenda?
그러면 이제 ariya의 자리에 이르는 이는 생각합니다. ‘나는 무슨 뜻으로 사는가?’
nivana hæra nivan magahæ hæra maṭa mē jīvat vīmē venaganna paramārthayak næha. magē jīvat vīmē agratāvayak tiyenavā vædagatkamak tiyenavā mokaṭada apramādīn yutuva yathābōdhaya pūrṇaya karenna nivan avabōdha karannayi. maṁ jīvat vennē. magē jīvitaya hæḍagassanavā ē mārgaya pūrṇaya karaganna ōna nisā. ē san̆dahāyi magē jīvitaya maṭa vena jīvitayaṭa mē lōkē monavā allagannavat jīvat venna ōnē næhæ. geval doraval hadānna sukō bhōgī jīvitayaka in̆dat mama jīvat venavā nemeyi. lōkayē tattaṭanāntara ræka ina maṭa hon̆da tænak hambunā kiyalā inna jīvat venna balāporottu vena ehema jīvitayak balāporottu vennet næhæ. ehenam mama jīvita balāporottu vennē apramādava keles tavā nidahas vīmaṭa yamak karagata yutuda ē san̆dahā mē jīvitaya katā karanna.
‘nibbāna와 nibbāna의 길 말고는 나에게 사는 다른 뜻이 없다. 내 삶에는 으뜸가는 값어치, 중요함이 있다. 무엇을 위해서인가? 게으르지 않게 참된 깨달음을 채워 nibbāna를 깨닫기 위해서다. 그것을 위해 나는 산다. 그 길을 채워야 하기에 내 삶을 다듬는다. 그것을 위한 내 삶이다. 다른 삶을 위해, 이 세상에서 무언가를 붙잡으려고 살 필요가 없다. 집을 짓고 즐거움과 재물에 젖은 삶을 누리려고 나는 사는 것이 아니다. 세상의 자리를 지키며 좋은 자리를 얻었다고 지내려 하는 그런 삶을 바라지도 않는다. 그렇다면 내가 삶에서 바라는 것은, 게으르지 않게 kilesa를 태워 풀려나기 위해 해야 할 일이 있다면 그것을 위해 이 삶을 쓰는 것이다.’
æyi magē jīvita pættamē vaṭinākamak mama dakinnē kiyalā. menna mē ṭika dækka nam dharmānukūlava. anna eyā dakinavā keles tava vīriyayen magē jīvitaya nikan gata karalā hariyannē næha. gata karana mohotak mohotak pāsā jīvitaya hæki taram tuḷaṭa apramādava keles tævīma san̆dahā kaṭayutu valaṭa nidasa karanna ōnē. mē jīvitayen prayōjanaya ganna ōnē. læbuṇu minit jīvitayē prayōjanaya ehemayi mama gannē kiyalā menna mē adahasatin kaṭayutu karana kenāṭa læbenavā. sammā ājīvayē āryaṣṭhāṁgika mārgayaṭa ayiti nivan dækīmaṭa hētu vena jīvat vīma. menna mē kāraṇā ṭika
‘내가 내 삶에서 값어치를 보는 까닭은 그것이다.’ 이것을 dhamma에 맞게 보았다면, 그는 봅니다. ‘kilesa를 태우는 viriya 없이 내 삶을 그냥 흘려보내서는 안 된다. 보내는 순간순간마다 할 수 있는 만큼 삶을 게으르지 않게 kilesa를 태우는 일에 바쳐야 한다. 이 삶을 쓸모 있게 써야 한다. 얻은 사람의 삶을 나는 그렇게 쓴다.’ 이런 생각으로 일하는 이에게는 sammā ājīva, 곧 ariya aṭṭhaṅgika magga에 속하는, nibbāna를 보게 하는 삶이 얻어집니다.
hētu vena jīvat vīma. menna mē kāraṇā ṭika dænagattaṭa passē sammā ājīvaya sammā ājīvaya hæṭiyaṭat deyākārayak dænagattā. ekak laukikayi kiyana ekak dænagattā. lōkōttara nivanaṭa pavat venna jīvat vīma kohomada katā karannē kiyalā dænagattā. mityā ājīvayak dænagattā. meban̆du yam dænīmak ætda mēkaṭa kiyanavā sammā ājīvaya piḷiban̆da sammā diṭṭhiya.
이 일들을 안 뒤로는 sammā ājīva를 sammā ājīva로, 그 두 가지를 알았습니다. 하나는 lokiya라는 것을 알았습니다. lokuttara nibbāna에 이르도록 사는 삶을 어떻게 꾸리는지 알았습니다. micchā ājīva도 알았습니다. 이런 앎이 있다면 이것을 sammā ājīva에 대한 sammā diṭṭhi라고 합니다.
ē dænagattaṭa passē jīvitaya nikan kālē gata karanavā nam tamā tamāṭama nigraha karagannavā. mona aparādhayakda ehema karanavānam apramādayen nætuva nitara manāsīyen inna ōna mama magē jīvat vīma gæna. magē jīvitaya gata karannē dharmānukūlavada vidarśanātmakavada yathābōdhaya labā gænīmaṭa mama pādā ganiminda nætnam væḍak næti kālē kā dānna nikan væḍak næti kōlapan vihiḷu koḷapan ādī bāhira dēṭada mē jīvitaya gata karannē? ehemanam væḍak nǣha kiyalā dænagattahama anna boru kēḷam pasu vatana pralāpī kiyā lōka satvayā særisarannā vū mulā sahagata vælapiḷa væḍak nǣha kiyā ehema jīvat venama væḍak nǣhæ kiyiyā dakinavā. dækalā ēvā okkōma atæralā hin ārya mārgayaṭa hita tiyalā nitarama ārya nuvaṇakin sihiyakin kaṭayutu karanna paṭan gattahama jīvitaya sammā ājīvayak venavā.
그것을 안 뒤에도 삶을 헛되이 보낸다면 스스로 자신을 꾸짖게 됩니다. ‘그렇게 한다면 이 무슨 잘못인가. 게으르지 않게 늘 바른 sati로 내 삶을 살펴야 한다. 내 삶을 dhamma에 맞게 보내고 있는가? vipassanā로, 참된 깨달음을 얻도록 길을 닦으며 보내고 있는가? 아니면 쓸데없이 시간을 먹어 치우며, 쓸모없는 잡담과 농담 같은 바깥 것에 이 삶을 보내고 있는가?’ 그렇다면 쓸모없다고 알게 되면, 거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말처럼 세상 사람들이 헤매는 홀림에 찬 짓은 쓸모없다, 그렇게 사는 것은 쓸모없다고 봅니다. 그렇게 보고 그것들을 모두 버리고, 마음을 ariya magga에 두어 늘 ariya의 슬기와 sati로 일하기 시작하면 삶이 sammā ājīva가 됩니다.
menna mehema dænagattahama sammā ājīvaya piḷiban̆da sammā diṭṭhiya pahaḷa vuṇā.
이렇게 알면 sammā ājīva에 대한 sammā diṭṭhi가 나타났습니다.
manāvu satiyen yukta venakoṭa sammā ājīvaya piḷiban̆da sammā satiyen yukta velā utsāhayen rǣya davalkē utsāhayen yutta venakoṭa sammā ājīvaya piḷiban̆da sammā vāyāmaya pahaḷa vuṇā. menna meccarayi apiṭa karanna tiyennē nivan dakinna.
바른 sati를 갖추면 sammā ājīva에 대한 sammā sati를 갖추게 되고, 밤낮으로 애써 힘쓰면 sammā ājīva에 대한 sammā vāyāma가 나타났습니다. nibbāna를 보기 위해 우리가 해야 할 일은 이것뿐입니다.
sammā diṭṭhi, sammā saṁkalpa sammā vācā sammā kammanta sammā ājīva kiyana menna mē mārga aṁga pahen sōtāpanna pudgalayā yuktayi parivāhāra karma parivāra vana mārga aṁga tunakin ōvā samitayi.
sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā, sammā kammanta, sammā ājīva라는 이 다섯 magga 갈래를 sotāpanna는 갖추었고, 그것들은 둘러싸는 parivāra 일을 하는 세 magga 갈래와 함께합니다.
menna metanin samanita venakoṭa eyāṭa pahaḷa velā tiyenavā parivāra vuṇā vū sammā satiyayi, sammā vāyāmayayi deka. ehenam sammā ājīvayaṭa sammā vāyāma sammā sati dekak kiyalā mārga aṁga hatak sampūrṇa vuṇā dekak nikan sampūrṇa vuṇā. dæn mokada vennē?
여기서 갖추어지면 그에게는 parivāra인 sammā sati와 sammā vāyāma 둘이 나타나 있습니다. 그렇다면 sammā ājīva에 sammā vāyāma와 sammā sati 둘을 더해 일곱 magga 갈래가 다 채워졌고, 둘은 저절로 채워졌습니다. 이제 무슨 일이 일어납니까?
tamā visin geniyannā vū pōṣaṇaya sampūrṇayi. næhanam āttuva sampūrṇayi. karanakoṭa kan̆da væḍanakoṭa kan̆da væḍenavā vāgē pīṭavā gatta rōpaṇaya bauddha bījaya anicca, dukkha anatta tikṣaṇaya mul karagena ē tuḷin nægennā vū ē samayaṭa ædilā ārya samayaṭa ædilā hiṭalā sammā samādhiya nikan pahaḷa venavā. nikan nemeyi pahaḷa vunē ara hētuven. sīla hētuven samādhiya pahaḷa onna ohomayi. ehenam vata hētuven neveyi metenṭa giyē. dharmāvabōdhayen læbū sīla hētuyen. anna eyāṭa kiyanavā sīlayen samādhiya pahaḷa vuṇā.
스스로 해 나가는 거름주기가 다 되었습니다. 돌봄이 다 되었습니다. 그렇게 하면 줄기가 자라듯, 심어 놓은 씨앗, Buddha의 씨앗인 anicca, dukkha, anatta의 tilakkhaṇa를 뿌리로 삼아 거기서 솟아난 samatha에 이끌려, ariya samatha에 이끌려 머물다 보면 sammā samādhi가 저절로 나타납니다. 저절로 나타난 것이 아니라 그 까닭으로 나타났습니다. sīla 때문에 samādhi가 나타납니다. 바로 그렇습니다. 그렇다면 의례 때문에 여기에 이른 것이 아닙니다. dhamma 깨달음으로 얻은 sīla 때문입니다. 그를 두고 sīla로부터 samādhi가 나타났다고 합니다.
anna eyāṭa prathamadhyāna, dtiyak dhyāna, tr̥tiya dhyāna catura dhyāna dhyānat pahaḷa venavā. dhyāna samāpattiyat pahaḷa venavā samādhiyat pahaḷa venavā. amutuven karanna deyak nǣhæ mahansi venna deyak nǣhæ dhyāna valaṭa læbena dhyānayē yathābōdhaya nisā kavadāvak kaḍa karanna læbaḍa vennet næ. menna
그에게 paṭhama jhāna, dutiya jhāna, tatiya jhāna, catuttha jhāna, 이런 jhāna들도 나타납니다. jhāna samāpatti도 나타나고 samādhi도 나타납니다. 따로 할 일도 없고 애쓸 일도 없습니다. jhāna에 대한 참된 깨달음이 있기에, 얻은 jhāna를 언제고 깨뜨리게 되는 일도 없습니다.
kavadāvak kaḍa karanna læbaḍa vennet næ. menna mē samādhi gnānaya pahaḷa venakoṭa nuvaṇa mōrā yanavā.
이 samādhi ñāṇa가 나타날 때 슬기가 무르익습니다.
atītiya sim venavā. anna etendi anicca
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dukkha anattagen trilakṣaṇayama væṭa æhillā hiṭan pūrṇa velā gihillā nisārayattama væṭahilā atharinna væḍīmēdī keḷavara kara sammā gnānaya sammā vimuktiya pahalā dasāṁghaya sampūrṇa karanavā. anna ē mārgayen. edā ara kiyanavā arihatun vahansē onna āryaṣṭhāṁgika mārgaya kenekgen karadarayak nætuva ahanna nætuva vaḍāganna hæṭi. dæn budurajāṇan
anicca, dukkha, anatta라는 tilakkhaṇa가 온전히 드러나 채워지고, 알맹이 없음이 그대로 보여 놓아 버리게 되며, 닦음의 끝에서 sammā ñāṇa와 sammā vimutti가 나타나 열 갈래를 다 채웁니다. 바로 그 길로. 그날 그를 arahant라고 합니다. 자, 이것이 ariya aṭṭhaṅgika magga를 누구에게 폐 끼치지 않고 묻지 않고 닦는 법입니다.
nætuva vaḍāganna hæṭi. dæn budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā onna ōka bhāvanā karanna onna bhāvanāva āryaṣṭhāṁgika mārgaya bhāvanā karanna ōna kivvā taṁ kō panindaṁ dukkha nirōdhagāmiṇī paṭipadā ariya saccaṁ bhāvētabbantimē bhikkhavē pubbē ananussatēsu dhammēsu cakkhuṁ udapādī gnānaṁ udapādi pñagnā udapāi vijjā udapāda ālōkō upādi kiyalā. menna mē kiyannā vū dukkha nirōdhagāmīnī pratipadā ārya satya kiyana mē āryaṣṭhāṁgika mārgaya bhāvanā kaḷa yutuyi kiyalā maṭa æsa pahaḷa vuṇā, gnānaya pahaḷa vuṇā pragnāva pahaḷa vuṇā, vidyā pahaḷa vuṇā ālōkaya pahaḷa vuṇā kiyalā budurajāṇan vahansē maṁgala dharma dēśanāvē dēśanā kaḷā bhāvanāva onna ōkayi. onna ōkayi karanna tiyennē kiyalā.
이제 Buddha께서 말씀하셨습니다. 바로 이것을 bhāvanā하라고. 자, 이것이 bhāvanā입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 bhāvanā해야 한다고 하셨습니다. ‘taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabbanti me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.’ 곧, dukkha의 그침으로 가는 길이라는 ariya sacca, 이 ariya aṭṭhaṅgika magga를 bhāvanā해야 한다는 것에 대해 나에게 눈이 생기고, ñāṇa가 생기고, paññā가 생기고, vijjā가 생기고, 빛이 생겼다고 Buddha께서 맨 처음 가르침에서 말씀하셨습니다. bhāvanā는 바로 그것입니다. 해야 할 것은 바로 그것입니다.
itin oya bhāvanāva yana kiyana katā karana katā nokana vaṭavipiṭa balana ekatana inna ōnama velāvaka apē bhāvanāva viyatē nivan dakinna ōna nam dhyāna mārgaphala læbanna ōna nam ōkayi. hæbæyi labana dhyānayakavat phalayakavat, kohotanakavat, gnānayakavat hita bæn̆dagannē næha. mesē dakinnā vū yam gnānayak ætda ēkat kæmati sē pavatina ekak nemeyi kiyalā dharmānukūla dækkahama ē gnānayat hita bæn̆dennē nætuva midilā yannē. gnānaya læbenavā gnānayat hita bæn̆dennē næ. ehenam gnānayak læbuṇā kiyalā lokum katā karanna yannet nǣha. ē nisā tamayi kiyannē magaphala lābhittayaṭa patvuna kenā lokukamaṭa magaphala kiyanna yannē nǣ. ahaṁkārakamaṭa magaphala kiyanna yannē nǣ.
그러니 그 bhāvanā는, 가고 말하고 이야기하고 먹고 둘러보는 어디에 있든, 언제든 우리의 bhāvanā입니다. nibbāna를 보려면, jhāna와 magga phala를 얻으려면 바로 그것입니다. 다만 얻은 jhāna에도, phala에도, 그 어디에도, ñāṇa에도 마음을 묶지 않습니다. 이렇게 보는 ñāṇa가 있다면 그것 또한 바라는 대로 머무는 것이 아니라고 dhamma에 맞게 보면, 그 ñāṇa에도 마음이 묶이지 않고 벗어납니다. ñāṇa는 얻지만 ñāṇa에도 마음이 묶이지 않습니다. 그러니 ñāṇa를 얻었다고 뽐내며 말하러 다니지도 않습니다. 그래서 magga phala를 얻은 이는 뽐내려고 magga phala를 말하지 않는다고 합니다. 우쭐하여 magga phala를 말하지 않습니다.
dæn puṁci upamāvak aran balamu mehema deyak.
이제 작은 보기를 하나 들어 이런 것을 살펴봅시다.
oya kosærayā puccāgena kālā maññoka kǣllat ambagena kālā luhōma duka sē jīvat venna daru daruva raṁcuvak inna. ammā kenekuṭa hari tāttā kenekuṭa hari. kēk kǣllak poḍin kǣllak kanna hambavenavā kohēhari dihākada. dæna deyak næhæviccaladī kǣvā. gēnna velāvak tibunē næhæ kiyamu. denna vidihekut nætnam. dæn kāladilā putāṭa kiyanavada? duvaṭa kiyanavada tamangē putē mama kēk kǣvā uḍin kǣvā kiyalā kiyanavā.
잭프루트를 구워 먹고 카사바 조각을 삶아 먹으며 무척 어렵게 사는 아이들이 여럿 있는 어머니나 아버지가 있다고 합시다. 그 사람이 어딘가에서 케이크 한 조각, 푸딩 한 조각을 먹게 되었습니다. 어쩔 수 없는 자리에서 먹었습니다. 가져올 틈이 없었다고 합시다. 줄 방법도 없었다면요. 그러면 먹고 와서 아들에게, 딸에게 ‘얘야, 나 케이크 먹었다, 푸딩 먹었다’ 하고 말하겠습니까?
anna ē apoccē mama kohoma kiyannada magē daruvanṭa magē daruvat evara kæmatiyanē. ē daruva mē maññakā kǣllak ahalā koccarayak puccā karalā bohoma duka diva tiyena maṭa kanna bona inna vidihakut næhæ. itin mē mama kāpayaka hon̆dē ekak kiyapu gahama ē daruvanṭa koccara asāhanayakda?
‘아이고, 내가 어떻게 내 아이들에게 그런 말을 하겠나. 내 아이도 그걸 그렇게 좋아하는데. 그 아이는 카사바 한 조각을 얼마나 애써 구워 먹으며 힘들게 지내는데, 나도 먹고 마시며 지낼 길이 없는데. 그런데 내가 좋은 것을 먹었다고 말하면 그 아이들이 얼마나 서운하겠나.’
ē monavada kǣvē? oya monavā hari kǣvā putē mona monavā hari itin kāraṇin læbicca deyak. ohoma kiyanavā misā ara kaṭayen kiyanna bæhæ mama kēk kǣvā puḍin kǣvā kiyalā ḷama innavā. mokada ammaṭa tāttāṭa hari dayānukampāvak æti venavā ara asara novanna daruvō kira.
‘무엇을 드셨어요?’ ‘그냥 이것저것 먹었단다, 얘야. 어쩌다 생긴 것이지.’ 그렇게 말할 뿐, 입으로 ‘케이크 먹었다, 푸딩 먹었다’ 하고 말하지 못하는 이들이 있습니다. 왜냐하면 어머니나 아버지에게는 그 기댈 데 없는 아이들을 향한 애틋한 마음이 일어나기 때문입니다.
ehenam yamkisi kenekgen āvā mama mārgaphala læbuvā. mama bhava duken nidahas vuṇā kiyalā bhava dukayē særisaraṇa lōka satvayā dækalā haṭan kaṭaralā kiyanna bæha mav guṇayak, piya guṇayak væni guṇayak āryayanṭa hime. ē ārya lōkayā gæna dakinnē vaira krōdha karanna puḷuvan ehema aya hæṭiyaṭa nemeyi. viśāla dayānukampāvakin daruvan gænā vagē dakinavā. ē nisā tamayi āryayō anik ayaṭa mavek vāgē piyek vāgē kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē.
그렇다면 누군가 와서 ‘나는 magga phala를 얻었다, 나는 bhava의 dukkha에서 풀려났다’고, bhava의 dukkha 속을 헤매는 세상의 뭇 삶을 보면서 뽐내며 말할 수 없습니다. ariya에게는 어머니의 마음, 아버지의 마음 같은 덕이 있습니다. ariya는 세상 사람들을 미워하고 성낼 만한 이들로 보지 않습니다. 큰 애틋함으로 자식을 보듯 봅니다. 그래서 Buddha께서 ariya는 다른 이들에게 어머니 같고 아버지 같다고 말씀하셨습니다.
ē ārya guṇaya væḍanaṭa passē lōkayā dakinnē ehemayi. koccara bænnat, koccara gæhuvat, koccara hiṁ kaḷat ohuṭa ehena gahapan kiyana vacanaya ārēkaṭin piṭa venna hētu næha. mokada hētu? gæhilā tiyena hanē maduvaya. kōṭi prakōṭi gānaka hanak gæhilā tiyena bava āryayanṭa pēnavā lōka satvayāṭa.
그 ariya의 덕이 자라고 나면 세상 사람들을 그렇게 봅니다. 아무리 꾸짖고, 아무리 때리고, 아무리 해쳐도 그에게서 ‘너도 맞아 봐라’ 하는 말이 입 밖으로 나올 까닭이 없습니다. 왜냐고요? 이미 맞은 것이 모자랍니까? 세상의 뭇 삶이 셀 수 없이 많이 얻어맞아 왔음이 ariya에게는 보입니다.
dækkahama viśāla kampāvak æti venavā dayānukampāvak. monavā karannada? rǣ daval dekē kiyā denavā nam kiyā denavā hæki taran̆duraṭa ekmalā ganna balātkārayen denna puḷuvan nam ehema gahalā maralā hari pōna ehema ekak nemeyi. ē nisā monavā karanna dayānukaraṇāva kiyā denavā. piḷigannē næha nam anē api monavā karannada? saṁvēgayak upadenavā. vena darahak æti vennē nǣha āryayanṭa lōkayā kirīma. ē nisā āryayanṭa brahma guṇa tiyenavā kiyavanna ōkayi.
그것을 보면 큰 떨림, 애틋함이 일어납니다. 무엇을 하겠습니까? 밤낮으로 가르칠 수 있다면 가르치고, 할 수 있는 만큼 이끌어 줍니다. 억지로 쥐여 줄 수 있다면 때리고 죽여서라도 먹이겠지만, 그런 것이 아닙니다. 그러니 할 수 있는 것은 애틋함으로 가르치는 것입니다. 받아들이지 않으면 ‘아, 우리가 무엇을 하겠나’ 하고 saṃvega가 일어납니다. ariya에게는 세상 사람들을 두고 다른 미움이 일어나지 않습니다. 그래서 ariya에게 brahma의 덕이 있다고 하는 것입니다.
ē nisā āryō magaphala kriyāmin lōkayāgen prāṁsā labanna ehema balāporottu vennē nǣhæ. ē guṇaya ahalakavak næti kenekuṭa tamayi ohemavā ennē.
그래서 ariya는 magga phala를 말하며 세상 사람들에게서 칭찬을 받으려고 바라지 않습니다. 그 덕 근처에도 못 간 이에게서나 그런 것이 나옵니다.
dakinna ōnē mokakda? kesē hō anyayat etanṭa ganna magak pādā denna ōnē. ēkaṭa avaśya dēmaga anugamanaya karanna hæma deyakma kiyā denna ōnē dāval dekē meheyavōvanna ōnē. karanna puḷuvan hæma upakārayakma karalā anna hitenna ganna ōnē kivvot menna mēkaṭa ginā budurajāṇan vahansē dēśanā karapu śrāvakayan pennapu brahma viharaṇaya mātā yathā niyam puttaṁ āyusā ēka putta manusarakkhī ēva api sabbūtēsu māna sambhāvaya aparivānaṁ kiya onna otanayi.
보아야 할 것은 무엇입니까? 어떻게든 남들도 거기로 데려갈 길을 열어 주어야 합니다. 그 길을 따르는 데 필요한 모든 것을 가르쳐 주어야 합니다. 밤낮으로 이끌어야 합니다. 할 수 있는 모든 도움을 주어 그렇게 생각하게 해야 한다고 한다면, 바로 이것이 Buddha께서 말씀하시고 제자들에게 보여 주신 brahmavihāra입니다. ‘mātā yathā niyaṃ puttaṃ āyusā ekaputtamanurakkhe, evampi sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.’ 바로 거기입니다.
mavvā vāgē piyāvāgē daruvanṭa anna ē budurajāṇan vahansē amāmǣṇiyan vahansē arihatun vahansē næmati yathahṭiyadat ekama putrayā lōkaya pahaḷa karanna anurakṣaṇaya karannē kohomada menna mēka ādarśayaṭa aragena oya śrāvakayan vahansēlā arat kivvā lōkayāṭa oya vidiyaṭa dayānukampāven kaṭayutu karanna menna dayāva anukampāva menna brahma viharaṇaya kiyalā. onna budurajāṇan vahansēgē ānāpānaya onna brahma viharaṇaya
어머니처럼, 아버지처럼 자식에게 하듯이. 우리의 어머니 같은 Buddha와 arahant들이 하나뿐인 자식처럼 세상을 일으켜 세우려고 어떻게 지켜 주는가, 이것을 본보기로 삼아 그 제자들도 세상 사람들에게 그렇게 애틋함으로 대하라고 말했습니다. 이것이 dayā와 anukampā이고, 이것이 brahmavihāra입니다. 자, Buddha의 ānāpāna, 자, brahmavihāra입니다.
onna āryaṣṭhāṁgika mārgaya itin ōka tērum gattaṭa passē apiṭa amutuven baṇa ahanna tava ituru vennē nǣ.
자, 이것이 ariya aṭṭhaṅgika magga입니다. 이것을 알아들은 뒤에는 우리가 따로 bana를 더 들을 것이 남지 않습니다.
oya ṭika tōrāgattā nam apiva mulā karanna dasa māra sēnāvaṭavat bæ. kāṭa mona jātiyē tarkavāda idiripat karalā oya mārgaya dæn venas karanna bæhæ amatuven baṇa ahanna dēkut nǣha.
이것을 가려냈다면 열 Māra 군대도 우리를 홀릴 수 없습니다. 누가 어떤 따짐과 말다툼을 내놓아도 이제 이 길을 바꿀 수 없습니다. 따로 bana를 들을 것도 없습니다.
mārayāṭa laukādhiṭṭhiya pēnavā lōka samādhiyaṭa ehaṭa pēnnē nǣ ēkayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)