와하라까 코리아
CD002-01

CD002 · 1번째 · 47분 · 원문 녹음

속아서 saṃsāra가 생기는 길 1: 이뤄지지 않는 바람

මුලාව නිසා සසර හැදෙන හැටි ඉතා සරළව - 1 : බලාපොරොත්තු ඉටු නොවීම

kōnagal deṇiya ārya cināśramayādhipati abhiññālābhī pūjyapāda garu vaharaka aparatanāṁkāra svāmīn vahansē visin lōka satvayāṭa mahat vū anukampāven yutuva væsiya æti nivan doruṭu vivara karamin apa tathāgata sammā sambudurajāṇan vahansē visin dēśanā kara vadāḷa vū ē nirmala buddha dharmaya niruktiya anuva pahadā demin vartamāna ē dharmayē væsī æti tatæn vivara karamin pavatvanna yeduna dharma sākacchā mema sīḍī tæṭiyaṭa aḍaṁgaya.

Konagal Deniya Ārya Chintāśrama의 주지이시며 abhiññā를 얻으신 존경하는 Waharaka Abhayaratanālaṅkāra 스님께서 세상 중생에게 큰 연민을 품고, 닫혀 있던 nibbāna의 문을 여시며, 우리 Tathāgata Sammāsambuddha께서 설하신 그 깨끗한 Buddha dhamma를 nirutti에 따라 풀어 주시고, 오늘날 그 dhamma에서 가려진 곳들을 열어 보이시며 나누신 dhamma 대화가 이 CD에 담겨 있습니다.

ema dharmayō manākoṭa pratyakṣa karagena bahun vaḍā mē bhayaṁkara sasarin etera vīmaṭa siyalu denāma adhiṣṭhāna karaganitvā.

그 dhamma를 잘 몸소 깨달아 이 무서운 saṃsāra를 건너도록 모두 굳게 마음먹으시기 바랍니다.

tama tamanṭa æti dharmayē novæṭuṇu tæn sākacchā kara gænīmaṭat bavun væḍīma san̆dahā karmasthāna labā gænīmaṭat sǣma sensurādā denavala dīma udē namayē siṭa pavatn labana viśēṣa buddha pūjāven pasuvada sǣma māsa pōya hā pasalossaka pōya yanavaladī pavatva sīla vyāparayan valadī puḷuvana

저마다 dhamma에서 알아듣지 못한 곳을 함께 이야기 나누고, bhāvanā를 닦기 위한 kammaṭṭhāna를 받으려면, 토요일마다 아침 9시부터 열리는 특별 Buddha pūjā 뒤에, 그리고 달마다 poya 날과 보름 poya 날에 열리는 sīla 모임에 오실 수 있습니다.

gaman mārgaya niṭṭhabu uvōṭa pæmiṇuvan yana basayakin gōnagal deniya andiyen bæsa dakūnṭa æti pāradagē eyā 200k pamaṇa pæmiṇena viṭa arayiya cintāśramaya hamuvē.

오는 길: Nittambuwa에서 오는 버스를 타고 Konagal Deniya 갈림길에서 내려 오른쪽 길로 200미터쯤 오시면 Ārya Chintāśrama가 나옵니다.

tama vāhana valin ena aya neṭṭam̆buvē siṭa pæmiṇa ūrākoḷa handiyen vamaṭa hærī etana siṭa sætækma namayak pamaṇa pæmiṇena viṭa gōnagal deeniya handiya hamuvē. dæn api sīḍī tæṭiyē æti dharma sākacchāvalaṭa savan demu.

자기 차로 오시는 분은 Nittambuwa에서 와서 Urakola 갈림길에서 왼쪽으로 돌아 거기서 9마일쯤 오시면 Konagal Deniya 갈림길이 나옵니다. 이제 CD에 담긴 dhamma 대화를 들어 봅시다.

ada apiṭa ēvā tiyena praśna kihipayak tiyenavā rāga dvēśa mōha vistara karanna nivana vasana aya paḷaveni praśna rāga dvēśa mōha vistara karanna

오늘 우리에게 몇 가지 물음이 있습니다. rāga, dosa, moha를 풀어 말하고 그것을 꺼뜨리는 길을 알려 달라는 것입니다. 첫째 물음은 rāga, dosa, moha를 풀어 말해 달라는 것입니다.

rāga dvēśa mōha vaśayen api gannakoṭa menna mē ṭika dænaganna ōnē.

rāga, dosa, moha를 다룰 때 먼저 이것을 알아야 합니다.

rāgaya, dvēśaya, mōhaya kiyana vacanayenma api pennapu hariyak tiyenavā mēvaṭa kiyanavā pāpa mūla yamkisi ākāraya pāpa mūlayak æti venavā nam rāga, dvēśa, mōha kiyana ṭikama tamayi pāpa mul. dasa akusalayaṭa mūlaya kivvat ēkayi. dasa akusalma pāpaya nisā haṭaga mē rāga, dvēśa, mōha nisā haṭaganna.

rāga, dosa, moha라는 말 자체로 가리키는 부분이 있는데, 이것들을 pāpa의 뿌리라고 합니다. 어떤 식으로든 pāpa의 뿌리가 생긴다면 바로 rāga, dosa, moha가 pāpa의 뿌리입니다. 열 가지 akusala의 뿌리라고 해도 그것입니다. 열 가지 akusala는 모두 이 rāga, dosa, moha 때문에 생깁니다.

etakoṭa dasā akusal kiyana eka tava vidihen kiyanavā nam paṁca nīvaraṇa kiyana. paṁca nīvaraṇa yam tænaka ætda rāga, dvēśa, mōha etana. paṁca nīvaraṇa rāga, dvēśa, mōha kivvat oya dekenma siddha vennē ekama deyak. etakoṭa dasa akusalayat etana. yam tænaka rāga, dvēśa, mōha nædda paṁca nīvaraṇat næha. dasa akusalat nǣha.

열 가지 akusala를 달리 말하면 pañca nīvaraṇa입니다. pañca nīvaraṇa가 있는 곳에는 rāga, dosa, moha가 있습니다. pañca nīvaraṇa라 하든 rāga, dosa, moha라 하든 둘 다 같은 일이 벌어집니다. 그러면 열 가지 akusala도 거기 있습니다. rāga, dosa, moha가 없는 곳에는 pañca nīvaraṇa도 없고 열 가지 akusala도 없습니다.

ehenam apiṭa avaśyama tiyennē rāgayayi, dvēśayayi, mōhayayi kiyana menna mē kāraṇā ṭika nivana vasana ākāraya hoyāganna kiyana ekayi mē kiyannē. i rāga, dvēśa, mōha haṭagænīmaṭa

그러니 우리에게 꼭 필요한 것은 rāga, dosa, moha라는 이것들을 꺼뜨리는 길을 찾는 것, 이 물음이 말하는 것이 그것입니다.

kiyannē. i rāga, dvēśa, mōha haṭagænīmaṭa hētuvak tiyenavā nam ēkaṭa mula avidyāva. ætta pēnnē næti karana.

rāga, dosa, moha가 생기는 까닭이 있다면 그 뿌리는 avijjā, 곧 참을 보지 못하게 하는 것입니다.

itin ætta mokakda nætta mokakda kiyana kāraṇaya tamayi api vigraha karalā dænaganna ōnē.

그러니 무엇이 참이고 무엇이 참이 아닌지를 우리가 풀어 헤쳐 알아야 합니다.

rāgayayi, dvēśayayi, mōhayayi haṭagænīmaṭa mūlika hētuva tiyennē lōkayē sāravat kiyannā vū nigamanayakaṭa bahinavā. saṁ ekatuva sārayi kiyana nigamanaya.

rāga, dosa, moha가 생기는 바탕 까닭은 세상에 알맹이가 있다는 결론에 이르는 데 있습니다. 모여 이룬 것에 알맹이가 있다는 결론입니다.

æyi lōkē sārayi kiyalā hitennē? lōkē monavāhari hon̆da tiyenavā. apiṭa inna pævatinna sænasillē inna haravat deyak tiyenavayi kiyana mē nigamanayaṭa bahinnavā.

왜 세상에 알맹이가 있다고 여겨질까요? 세상에 뭔가 좋은 것이 있다, 우리가 머물고 이어 가며 편히 지낼 만한 값진 것이 있다는 이 결론에 이르기 때문입니다.

oya nigamanayaṭa bahinnē mokada? haraya haravat deyak tiyenavā kiyalā væṭahenavā nam api hitenavā nam api tava vidyāva hariyaṭa dækalā næ.

왜 그런 결론에 이를까요? 알맹이 있는 값진 것이 있다고 여겨지고 그렇게 생각된다면, 우리는 아직 제대로 보지 못한 것입니다.

aniccayi, dukkhayi anattayi kiyana mē tilakṣaṇaya væṭahilā nǣha hariyaṭa

anicca, dukkha, anatta라는 이 tilakkhaṇa를 제대로 깨닫지 못한 것입니다.

aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana mē tilakṣaṇaya væṭahuṇā nam rāgayen apiṭa allaganna dvēśayen dævi tævi gæṭi gæṭī ēvā taraṁga karanna mulāvaṭa pat velā mē lōkema hon̆dada naṭaka dihā tērum ganna bæri mē lōkema æn̆gili gagaha inna tiyena balāporottuva hitin ahak karanna mula yedilā næha.

anicca, dukkha, anatta라는 이 tilakkhaṇa를 깨달았다면, rāga로 움켜쥐고 dosa로 타오르고 괴로워하며 부딪치고 다투며, 속은 채 이 세상이 좋은지 나쁜지도 알지 못하고 이 세상에 매달려 있으려는 그 바람을 마음에서 치웠을 텐데, 그 시작조차 되지 않았습니다.

mula yedenna nam ēva lōkayē mē rāgaya haṭagannē, dvēśaya haṭagannē, mōhaya haṭagannē monavā mul karagenada? kumak tiyena nisāda rāgaya haṭagannē? kumak æsuru karana nisāda rāgaya haṭagannē? kumana ākārayen æsuru karana nisāda? mēka dakinna ōnē.

그것이 시작되려면 이 세상에서 rāga가, dosa가, moha가 무엇을 뿌리 삼아 생기는지, 무엇이 있어서 rāga가 생기는지, 무엇에 기대어서 rāga가 생기는지, 어떤 식으로 기대어서인지를 보아야 합니다.

rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē kāraṇā pahen pennuva koḍak tiyenavā. muḷu lōkema ahuvelā

rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이 다섯으로 보여 주신 부분이 있습니다. 온 세상이 거기에 걸려 있습니다.

dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, pēna vēvā, nopena vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā. rūpayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka veyida matu yam tænaka vannēda enna mē kiyannā vū siyallama ekatu karagattahama mēkaṭa kiyanavā ē siyallama rūpaskandhayaṭa væṭe.

멀든 가깝든, 보이든 보이지 않든, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, 지난 것이든 올 것이든 지금 것이든, 어디에선가 있었고 어디에선가 있을 것이고 앞으로 어디에선가 있게 될 rūpa라는 것, 이 모두를 한데 모으면 그 모두가 rūpakkhandha에 듭니다.

etakoṭa menna mē vagēma dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, pēna vēvā, nopenena vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamānaya vēvā. vēdanāvayi, saṁgnāvayi, saṁkhārayayi, viññāṇayayi yana yamak yam tænaka vēda yam tænaka vīta dæn matu yam tænaka veyida dæn yam tænaka venavada menna mē kiyannā vū ēvā næha mē paṁcaskandhaya kiyalā kivva koṭa etakoṭa

마찬가지로 멀든 가깝든, 보이든 보이지 않든, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, 지난 것이든 올 것이든 지금 것이든, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 것이 어디에선가 있고, 있었고, 앞으로 있을 것이고, 지금 있는 것, 이것들을 pañcakkhandha라고 합니다. 그런데

anna ē koṭasa vaṭinavayi kiyalā hitenavā. otana hari apiṭa inna sudusuyi kiyalā hitenavā nam tænpat vunot apiṭa harayak æti venavā kiyalā apiṭa nigamanayak tiyenavā nam menna mē nigamanaya harida kiyalā dharmānukūlava dakinna ōnē.

그 부분이 값지다고 여겨진다면, 거기가 우리가 머물 만하다고 여겨진다면, 거기 자리 잡으면 알맹이를 얻는다는 결론이 우리에게 있다면, 그 결론이 맞는지 dhamma에 따라 보아야 합니다.

api karalā tiyennē nigamanaya harida? hētu tiyenavada ehema nigamanayaṭa bæhælā innada? menna mē ṭika api issellā vimarśanaya karalā hoyalā balanna ōnē.

우리가 내린 결론이 맞습니까? 그런 결론에 머물러 있을 까닭이 있습니까? 이것을 먼저 살펴 찾아보아야 합니다.

apiṭa hitenavā nam kotanin hari mē ekak hon̆dayi kiyalā. api ēkē ætta dækalā nǣ. æti ākāraya dækalā nǣ. ē nisāma apiṭa hitenavā ēvā hon̆dayi kiyalā. ēvā sārayi kiyalā.

어디에서든 이것이 좋다고 여겨진다면 우리는 그것의 참을 보지 못한 것입니다. 있는 그대로를 보지 못한 것입니다. 바로 그래서 그것들이 좋다고, 알맹이 있다고 여겨지는 것입니다.

onna ōvā sārayi kiyalā apiṭa yam taramak tarava hitenavā nam sārayi kiyalā hitennē ēkē ætta dækē næti nisā. ēkē æti ākāraya dækē næti nisā. anna ætta æti ākārayen dæka gænīmaṭa tamayi issellāma mēka taniyen karanna bæ.

그것들에 알맹이가 있다고 어느 만큼이라도 굳게 여겨진다면, 그렇게 여겨지는 것은 그 참을 보지 못해서, 있는 그대로를 보지 못해서입니다. 그 참을 있는 그대로 보려면 먼저 — 이것은 혼자서 할 수 없습니다.

mēka taniyen apiṭa vimarśanaya karanna mēka manasaṭa gōcara vennē næha. ē nisā tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā karapu mūla dharma dēśanāva tērum ganna ōnē.

혼자서는 이것을 살펴볼 수 없고 마음에 잡히지 않습니다. 그래서 Buddha께서 설하신 바탕 dhamma 가르침을 알아들어야 합니다.

apiṭa sārayi kiyalā hitennavā nam mē rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha kiyana ṭika tamayi api oya vidihaṭa ōna ahuvena hariya kivvē.

우리가 알맹이 있다고 여기는 것, 곧 rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha, 이것이 앞서 말한 우리가 붙잡는 부분입니다.

dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, pēna vēvā, nopena vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā. rūpaskandhayayi, vēdanā skandhayayi, saṁgnā skandhayayi, saṁkhāra skandhayayi, viññāṇa skandhayayi kiyana menna mē paṁcaskandhayaṭa ayiti deyak. yam tænakīnam ē atītayē vuṇā nam dæn yam tænaka venavā nam matu yam tænaka veyinam. ēvā haravada? ēva aya ganna vædagatkamak tiyenavada? nædda onna oya paḷaveni parvēṣaṇaya karanna ōnē.

멀든 가깝든, 보이든 보이지 않든, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, 지난 것이든 올 것이든 지금 것이든, rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha라는 이 pañcakkhandha에 속하는 것, 지난날 어디에선가 있었든, 지금 어디에선가 있든, 앞으로 어디에선가 있게 되든, 그것들에 알맹이가 있습니까? 그것들을 붙잡을 만한 값어치가 있습니까, 없습니까? 바로 이것을 첫째로 살펴보아야 합니다.

onna ē paḷaveni parivēṣaṇaya karalā tīraṇaya āvē nætnam ē tākkal apiṭa ēn ehā budu baṇak gæna katā karanna deyak nǣ.

그 첫째 살핌을 하고도 판가름이 나지 않는다면, 그때까지는 그 너머 Buddha의 가르침에 대해 이야기할 것이 없습니다.

budu dahama gæna katā karanna tiyennē oya ṭika tērum aragena tīraṇaya bæhæpu kenāṭayi īḷan̆gaṭa karanna ōna eka tiyennē.

Buddha의 가르침에 대해 이야기할 것은, 이것을 알아듣고 판가름에 이른 사람에게 그다음 해야 할 일로 있는 것입니다.

itin oya ṭika tērum gattē nætnam ētā kāla apiṭa rāgaya ahak karannat bæhæ. dvēśa ahak karannat bæhæ. mōha ahak karannat bæhæ. mona vidihē pratipattaya mārāval kuranna kiya hariyannet næ.

이것을 알아듣지 못하면 그때까지는 rāga도 치울 수 없고, dosa도 치울 수 없고, moha도 치울 수 없습니다. 어떤 paṭipatti를 해 보아도 맞지 않습니다.

ehenam mūla dharmaya tērum aragenama inna ōnē. eham lōka kiyana eka tērum aran inna ōnē. lōkē yathārthaya mokakda? lōkē svabhāvaya mokakda? lōkayaṭa pihiṭa svabhāvika lakṣaṇaya mokakda dæn menna mēka tamayi api tōragena inna ōnē.

그러니 바탕 dhamma를 알아듣고 있어야 합니다. 세상이란 것을 알아듣고 있어야 합니다. 세상의 참모습은 무엇인가? 세상의 성질은 무엇인가? 세상에 자리한 본래 특성은 무엇인가? 바로 이것을 가려 알고 있어야 합니다.

ōka tōragattē nætnam. apiṭa mona vidihenvat bæhæ rāga, dvēśa, mōha duru kirīmē væḍapiḷi bahinna.

이것을 가려 알지 못하면, 우리는 어떻게 해도 rāga, dosa, moha를 없애는 일에 들어설 수 없습니다.

mona jātiya bhāvanā kaḷat. mona vidihē pūjā kaḷā? mona jātiyak veenin karanna kiyalā. apiṭa budu dahama ahuvelā nǣ. budu dahama pasven tava pannanavā vitarayi. pannanavā pannanavā ahuvennē.

어떤 bhāvanā를 하든, 어떤 pūjā를 하든, 무엇을 하라고 하든, 우리는 Buddha의 가르침을 붙잡지 못합니다. Buddha의 가르침을 뒤에서 쫓기만 할 뿐입니다. 쫓고 또 쫓을 뿐입니다.

ē nisā ahuvuṇā davasaṭa oyaṭa piḷidurak enavā. ōkē yathārthaya dakinavā. onna oya yathārthaya dækka davasaṭa tamayi apiṭa budu dahamaṭa bæhæ gænīmē paḷaveni avasthāva læbennē.

그러니 붙잡히는 날에 이것에 대한 답이 옵니다. 이것의 참모습을 봅니다. 그 참모습을 본 날에야 우리는 Buddha의 가르침에 들어서는 첫 기회를 얻습니다.

dæn api mehema hitamukō. api dæn ōka nikan kivvaṭa tērennē næha. api ekak paḷamuvama viśvāsayen adahanna. mokada api nodanna pættak.

이제 이렇게 생각해 봅시다. 그냥 말해서는 알아듣지 못합니다. 먼저 한 가지를 믿음으로 받아들입시다. 우리가 모르는 쪽이니까요.

apiṭa divæsakut nætnam. ehema balanna puḷuvan śaktiyakut nætnam. atītayē api hiṭiyāda næta koheda hiṭiyē, kohomada hiṭiyat api dækkē nætnam. sasara gamanak apiṭa atītayē in̆dan inna sasara gamanak tibuṇada kiyalā api dækkē nætnam.

우리에게 하늘눈(dibbacakkhu)도 없고 그렇게 볼 힘도 없다면, 지난날 우리가 있었는지, 어디에 어떻게 있었는지 보지 못했다면, 지난날부터 이어 온 saṃsāra 여정이 있었는지 보지 못했다면,

apiṭa mēka ekakvat dænaganna puḷuvankamak næ. dæn api mē sasara gamanaka gaman karanavada kiyalayi dækkē nætnam. masu satara gamanaka gaman karanna apiṭa hētu tiyenavada kiyalā dækkē nætnam. apiṭa puḷuvankamak læbennē næhæ. in ehāṭa nigamanayakaṭa vahinna.

우리는 이 가운데 하나도 알 길이 없습니다. 지금 우리가 saṃsāra 여정을 가고 있는지도 보지 못했고, 앞으로 saṃsāra 여정을 갈 까닭이 있는지도 보지 못했다면, 그 너머의 결론에 이를 수 없습니다.

ehenam paḷamuvama api ekak viśvāsa karana. mē saṁsāra gamana kiyana eka api āpu sasara gamanak tiyenavā. ē sasara gamana kiyana eka ætta vaśayenma tibuṇāda nædda kiyalā dænagannē passē kāleṭa.

그러니 먼저 한 가지를 믿읍시다. 우리가 지나온 saṃsāra 여정이 있다는 것. 그 saṃsāra 여정이 정말로 있었는지 없었는지는 나중에 압니다.

paḷamu kāraṇaya tamayi budupiyāṇan vahansē mūlika karagena dēśanā karapu dahama viśvāsa karalā. ē nisā śraddhāvē pihiṭanavā kiyana śraddhā bījan kivvē anna ēka śraddhā bījaya nætnam apiṭa ēn ehāṭa mē mārgaya hadāganna bæ. ehenam mē anantayē paṭan gena āpu sasara

첫째는 Buddha께서 바탕으로 삼아 설하신 dhamma를 믿는 것입니다. 그래서 saddhā에 자리 잡는다는 것, saddhā의 씨앗이라고 한 것이 그것입니다. saddhā의 씨앗이 없으면 우리는 그 너머로 이 길을 닦을 수 없습니다.

bæ. ehenam mē anantayē paṭan gena āpu sasara gamanak apiṭa hædilā tibuṇada kiyana eka budupiyāṇan vahansē dēśanā karapu dahama tuḷin issellāma dænaganna ōnē.

그러니 끝없는 옛날부터 이어 온 saṃsāra 여정이 우리에게 있었는지를 먼저 Buddha께서 설하신 dhamma를 통해 알아야 합니다.

anavatōyaṁ bhikkhavē saṁsārō pubbā kōṭi na paññāyati budurajāṇan vahansē sasara gamanē svabhāvaya pennuvā.

'Anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati' — Buddha께서 saṃsāra 여정의 성질을 이렇게 보여 주셨습니다.

anavarākrama mē saṁsārayē pūrva keravala panavannē nǣ. panavanē nǣ kiyannē paññāyati kiyana penennē nǣha kiyalat adahasa gannavā panavannē nǣha kiyalat adahasa gannavā. budurajāṇan vahansē

anamatagga, 이 saṃsāra의 앞 끝을 내보이지 않는다는 것입니다. '내보이지 않는다', 곧 paññāyati를 '보이지 않는다'는 뜻으로도 읽고 '내보이지 않는다'는 뜻으로도 읽습니다.

kiyalat adahasa gannavā. budurajāṇan vahansē pēnnē nætuva ehema nemeyi. unvahansēṭa nopenna deyak tiyenavā kivvot api etanama mulāvaṭa pat venavā. unvahansē pēna daham valin

Buddha께서 보지 못하셔서 그런 것이 아닙니다. 그분께 보이지 않는 것이 있다고 하면 우리는 거기서 바로 속게 됩니다. 그분은 보이는 dhamma로써,

ara æppēriya vanē koḷa ṭikak atin allalā æhuvā. mama dēśanā karapu daham menna mē atē tiyena koḷa ṭika vitarayi æti. mama dænagena dēśanā nokarapu dahama mē æṭēriya vænē tiyena ani kolla ṭika vitarayi.

그 숲에서 나뭇잎 몇 장을 손에 쥐고 물으셨습니다. 내가 설한 dhamma는 이 손에 든 잎만큼뿐이다. 내가 알면서도 설하지 않은 dhamma는 이 숲에 있는 나머지 잎만큼이다.

mokakda dēśanā nokaranna hētuva? vimuktiya san̆dahā ēkē harayak ganna deyak næti nisā. midīmaṭa harayak næti nisā. ē nisayi ēka vigraha karannē nættē.

설하지 않으신 까닭은 무엇입니까? vimutti를 위해 거기서 얻을 알맹이가 없기 때문입니다. 벗어나는 데 알맹이가 없기 때문입니다. 그래서 그것을 풀어 말하지 않으신 것입니다.

namut eka deyak tiyenavā. mē ena sasaraṭa gamana anavarāgra ǣṭa kāleka hin enavā. oya ṭika vitarak tiyāgannakō. mula nemeyi hoyanna ōnē.

그러나 한 가지가 있습니다. 이 saṃsāra 여정은 anamatagga, 처음을 알 수 없는 때부터 이어 옵니다. 이것만 붙들어 두십시오. 처음을 찾아야 하는 것이 아닙니다.

ē āpu kāla sīmāva tuḷa mē sǣma satvayekgēma gamana bæluvot anādimat saṁsārayē mē rāgayan passē gihillā kāma lōkayē kāmayō hon̆dayi kiyana nigamanayaṭa bæhælā.

그 지나온 시간 동안 모든 중생의 여정을 살펴보면, 시작 없는 saṃsāra에서 rāga를 뒤쫓아 kāma 세계의 kāma가 좋다는 결론에 이르렀습니다.

ē hētuven mē kāma kaya ekak næhenakoṭa tava ekak goḍanaganavā. ēka næhana tava ekak goḍanavā. mehema āpu gamanak tiyenavā.

그 때문에 kāma의 몸 하나가 무너지면 또 하나를 쌓고, 그것이 무너지면 또 하나를 쌓으며, 이렇게 지나온 여정이 있습니다.

menna mē āpu gamanē anādimat saṁsāraya paṭangena āpu gamanē.

시작 없는 saṃsāra부터 이어 온 이 여정에서,

ē vagē eken eka kaya hædilā ē kayen kaya hædalā væhærilā mæṭilā gihillā æṭakaṭu mē poḷovaṭa dirilā tiyenavā. mē vagē dirapu æṭakaṭu goḍaval ekatu karalā bæluvot ehema mahābha kalpayē tibennā vū goḍabæluvot mē vēpulla parvataya kiyana mahā parvatayak pennalā. mē kalpayē mula in̆dalā mē venakoṭa ekkenek mæricca æṭakaṭu mē parvatayaṭa væḍiya væḍiyā. mahā viśāla parvatayak pennalā kiyanavā. oyiṭa vaḍā æṭakaṭu mē poḷovaṭa tirilak.

그렇게 몸이 하나하나 생기고, 그 몸들이 여위고 죽어 뼈가 이 땅에 삭아 있습니다. 이렇게 삭은 뼈 무더기를 모아 본다면, 한 mahākappa 동안 쌓인 무더기를 본다면 — Vepulla라는 큰 산을 보여 주셨습니다. 이 kappa 처음부터 지금까지 한 사람이 죽어 남긴 뼈가 이 산보다 많다고, 아주 큰 산을 보여 주시며 말씀하십니다. 그보다 많은 뼈가 이 땅에 삭았습니다.

ananta apramāṇa saṁsāraya bæluvot mē pahaḷava paskandaṭa vaḍā væḍi misak kaḍunnē nǣha kohomada sīmā karanna bæ.

끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra를 보면 이 땅의 흙덩이보다 많으면 많았지 적지 않습니다. 얼마인지 한정할 수 없습니다.

ektarā deyak pennavā meccara kal mama kiyapu mē kaya mama karaganna hadā hadā dæn̆galuvaṭa magē kiya kiya ga kiyiya dæn̆galuvaṭa mama karaganna magē karaganna bæruva ē dharmatārakaya paridi væhærilā mærilā æṭakaṭu poḷovaṭa irilā giyā.

한 가지를 보여 줍니다. 그토록 오랫동안 '나'라 하는 이 몸을 내 것으로 만들려고 애쓰고 몸부림치며 '내 것'이라 부르며 몸부림쳤지만, 내 것으로 만들지 못하고 그 dhammatā대로 여위고 죽어 뼈가 땅에 삭아 흩어졌습니다.

hæbæyi mærenna balāgena upan nǣhæ kohevat minissu jīvat venna balannē. kohomahari rækennamayi balannē.

그런데 죽으려고 태어난 사람은 어디에도 없습니다. 사람들은 살려고 합니다. 어떻게든 지켜지려 합니다.

koccara jīvat venna utsāha kaḷat, koccara sækenna utsāha kaḷat ēkaṭa uruma dharmatāvaya væhærilā mærilā yanē. æṭakat irilā yanavā.

아무리 살려고 애쓰고 아무리 지키려 애써도, 그것에 따르는 dhammatā는 여위고 죽어 가는 것입니다. 뼈마저 삭아 흩어집니다.

ehenam koccara meccara kālayak kæṭakaru diruvanam apē balāporottuva iṣṭa velā nǣhænē kiyana tīraṇayaṭa bahinnayi oya ṭika dīlā tiyennē.

그러니 이토록 오랜 세월 뼈가 삭았다면 우리의 바람은 이루어지지 않았구나 하는 판가름에 이르게 하려고 이것을 보여 주신 것입니다.

mama kiyalā jīvat venna hæduvaṭa, magē kiyalā jīvat venna hæduvaṭa oya hæma atdævak gānayama balāgena yanakoṭa mē æṭakaṭu maha poḷovaṭa dirilā giya bæluva nam mē poḷovē paskan̆daṭa væḍiyē. æṭakaṭu virilā tiyenavā. namut oya hæma ekakma ekakvat diravāganna hæduvennē. mærenna balāporottu vuṇē næ. tiyāgena inna balāporottu vuṇā. namut bæri vuṇā.

'나'라며 살려 하고 '내 것'이라며 살려 했지만, 그 몸(attabhāva) 하나하나를 헤아리며 이 땅에 삭은 뼈를 살펴보면 이 땅의 흙덩이보다 많은 뼈가 삭아 있습니다. 그러나 그 가운데 어느 하나도 삭게 두려 하지 않았습니다. 죽기를 바라지 않았습니다. 지니고 있기를 바랐습니다. 그러나 그럴 수 없었습니다.

mama kiyana ēvā magē kiyana ēvā næti vunāṭa eka eka avasthāvēdī mav mæruṇaṭa ahannapu kan̆duru bæluvot piyā mæranaṭa ahanapu kan̆duḷu bhāryā mærilā ahannapu kan̆duḷu, svāmīyā mærilā ahannapu kan̆du, duva mærilā an̆ḍapu kan̆du, putā mærilā an̆ḍapu kan̆duḷu mē ekin eka venama bælot mē siyaluma sāga jalaya paradenavā. eccara alā tiyenavā.

'나'라는 것, '내 것'이라는 것을 잃을 때마다, 어머니가 죽어 흘린 눈물, 아버지가 죽어 흘린 눈물, 아내가 죽어 흘린 눈물, 남편이 죽어 흘린 눈물, 딸이 죽어 울며 흘린 눈물, 아들이 죽어 울며 흘린 눈물을 하나하나 따로 보면 온 바닷물도 거기에 못 미칩니다. 그만큼 울었습니다.

namut an̆ḍa aḍā bæluvē mokakda tamangē væḍē iṣṭa karaganna anē maṭa mehema venna epā. æyi maṭa mehema vuṇē? hæbæyi api ē koccara æn̆ḍuvat ē an̆ḍa āpu aya pratiphalayakin apiṭa apē pratiphalaya æḍuvaṭa jaya ara ran dīlā næha. koccara duk vunat apiṭa jaya hambavelā næha.

그러나 울고 또 울며 바란 것이 무엇이었습니까? 제 일을 이루려는 것, '아, 내게 이런 일이 없기를, 왜 내게 이런 일이 일어났나' 하는 것이었습니다. 그러나 아무리 울어도 울어 온 결과로 우리에게 이김이 주어진 적은 없습니다. 아무리 괴로워해도 우리는 이긴 적이 없습니다.

kan̆duru ṭika balapuvahama jaya ganna balāporottu vennē sōkayaṭa piḷi saraṇak vayānna maṭa kavuda pihiṭa venna innē æyi maṭa mehema vunē kiya annapu kan̆dul bæluvē. mahā muhuda okkoma jalayaṭa væḍiya væḍi.

그 눈물을 살펴보면, 이기기를 바란 것은 슬픔에 기댈 곳을 찾으려는 것, '누가 나를 도와줄까, 왜 내게 이런 일이' 하며 흘린 눈물이었습니다. 그것이 큰 바다의 모든 물보다 많습니다.

ehenam ada balapuvahama apē balāporottu meccara kālayakaṭa ekakvat iṣṭa velā tibilā næ api æn̆ḍuvaṭa api koccara duk vunat apē dukaṭa pirisaraṇak vaśayen ā hā ahā duk venna epā. menna ohu balāporottu vena eka mama āpahu gannē nǣha kiyalā lōka dharmatāvaya ehema apiṭa āpahu dīlā næha.

그러니 오늘 보면 그 긴 세월 동안 우리의 바람은 울어도 하나도 이루어지지 않았습니다. 아무리 괴로워해도, 우리 괴로움에 기댈 곳으로서 '아, 괴로워하지 마라, 여기 네가 바라는 것을 돌려주마' 하며 세상의 dhammatā가 무언가를 돌려준 적은 없습니다.

putā mærilā an̆ḍanavā nēda? an̆ḍanna epā putā. svāmi puruṣayā mærilā nēda mē an̆ḍannē? an̆ḍanna epā menna svāmi puruṣayā. bhāryāva mærilada mē an̆ḍa aḍā kǣ gahanna? menna svāmī puruṣayā. bhāryāva menna duva menna putā menna dēpola kohoma dīpu eka davasak næha koccara.

아들이 죽어서 우는가? 울지 마라, 여기 아들이 있다. 남편이 죽어서 우는가? 울지 마라, 여기 남편이 있다. 아내가 죽어서 울부짖는가? 여기 아내가 있다. 여기 딸이, 여기 아들이, 여기 재산이 있다 — 이렇게 돌려준 날은 단 하루도 없습니다.

koccara duk vuṇat api koccara taran̆ga kaḷat monama taran̆gakin vut

아무리 괴로워해도, 아무리 다투어도, 어떤 다툼으로도

occara taran̆ga karanna epā vennē. eyā dīpu dharmatāvayak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam dharmatāvaya apiṭa samāvadinnē nǣ.

그러니 dhammatā는 우리를 봐주지 않습니다.

api mona jātiyen duk vuṇat mona jātiya taran̆ga kaḷat mona jātayen sæda parasa velā hiṭiyat æn̆ḍuvat, tevat, kinaha vuṇat maṭa ōnævat, maṭa epā kivvat apē aṁśu mātrayakvat apē balāporottuva ē lōka dharmatāvaya ahalā næ.

우리가 어떻게 괴로워하든, 어떻게 다투든, 어떤 모습으로 지내든, 울든 '갖고 싶다' 하든 '싫다' 하든, 그 세상의 dhammatā는 우리 바람을 티끌만큼도 들어준 적이 없습니다.

anna ēka tamayi pennuvē occaralā an̆ḍalā tiyenavā kō væḍak velā tiyenavā. occara duk velā tiyenavā koḍak velā tiyenavā. jīvat venna occara utsāha karalā tiyenavā puḷuvan velā tiyenavā.

바로 그것을 보여 주신 것입니다. 그만큼 울었는데 무슨 소용이 있었습니까? 그만큼 괴로워했는데 무엇이 되었습니까? 살려고 그만큼 애썼는데 그렇게 되었습니까?

menna budusin dækalā pennuvā lōkē hæṭiyōkayi.

Buddha께서 몸소 보시고 세상의 모습이 이렇다고 보여 주셨습니다.

meccara kal koralā bæri vecca eken mē ēkin balapuvahama ēkē aṁśu mātrayak allagatta mē mohotaṭa meccara kal bæri vecca eka tavat vaḷan̆dā karanavā.

그토록 오래 해도 되지 않은 것을 살펴보면, 그 가운데 티끌만큼을 붙잡은 이 순간에도 그토록 오래 되지 않은 것을 또다시 끌어안습니다.

analā doralā balanavā. śōka saṁvēgayaṭa patvelā balanavā. maṭa ōna eka kohomahari karaganna ōnē. dæn kavuda karalā dunnē?

울고 하소연하며 바라봅니다. 슬픔과 비탄에 빠져 바라봅니다. '내가 바라는 것을 어떻게든 이뤄야 한다.' 그런데 누가 이뤄 주었습니까?

ehenam meccara kal bæriva vecca eka mē poḍḍa karalā tiyennē. dæn oya jātiyama ekak matu kālēdī balāporottu vunot ehema karalā denna dharmatāvayak apiṭa hamba veyi.

그토록 오래 되지 않은 것이 이제 조금이라도 이루어졌습니까? 이제 그와 같은 것을 앞날에 바란다면 그것을 이뤄 줄 dhammatā를 우리가 만나겠습니까?

ehema ekak mē lōkē meccara kal apiṭa læbilat næha. dænennat næha. matuva hambavenna vidihakut næha. ehenam ēkada mē tavat api balāporottu vennē? mē balāporottu tiyannē ēkaṭa tavat. menna mēka avaṁkava hitalā balanna ōnē.

그런 것은 이 세상에서 그토록 오래 우리에게 주어진 적도 없고, 지금 느껴지지도 않고, 앞으로 만날 길도 없습니다. 그런데 그것을 우리가 또 바라는 것입니까? 거기에 또 바람을 거는 것입니까? 이것을 정직하게 생각해 보아야 합니다.

etakoṭa mē balāporottuva api kiyā innē hariyanna dēkaṭada? sārthaka balāporottuvakda mē tiyennē. onna ōka issellā vimarśanaya karanna ōnē.

그러면 우리가 품고 있는 이 바람은 이루어질 일에 대한 것입니까? 이것이 이루어질 바람입니까? 이것을 먼저 살펴보아야 합니다.

ehenam api ē balāporottu mona vidiyenvat sārthaka venna balāporottu noveyinam meccara kal apē balāporottu sārthaka pratiphalayak genak dīlā nætnam taman hon̆daṭama pēnavā nam. aṁśu mātayakvat dīlā næti bava pēnavā nam. dænut denna næti bava pēnavānam. ē jātiyā matu koccara kal haṭagattat apē balāporottu iṣṭa karannā vū dharmatāvayak lōkē nǣ.

그러니 그 바람이 어떻게도 이루어지리라 기대할 수 없다면, 그토록 오랫동안 우리의 바람이 이루어진 결과를 가져다준 적이 없음이 스스로 훤히 보인다면, 티끌만큼도 주지 않았음이 보인다면, 지금도 줄 것이 없음이 보인다면, 앞으로 아무리 오래 태어난다 해도 우리의 바람을 이뤄 줄 dhammatā는 세상에 없습니다.

mē lōkē kiyannē ehema ekak nemeyi. dæn monavada lōkeṭa ayiti? atīta vū anāgata vū, vartamāna vū, hīna vū, praṇīta vū, dura vū, ḷan̆ga vū pēna nopena siyum gana rūpayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka veyida matu yam tænaka vannēda apē balāporottu iṣṭa nokarannā vū mahā rūpaskandhaya onna ōkayi.

이 세상이란 그런 것이 아닙니다. 그러면 세상에 속하는 것은 무엇입니까? 지난 것, 올 것, 지금 것, 낮은 것, 뛰어난 것, 먼 것, 가까운 것, 보이는 것, 보이지 않는 것, 미세한 것, 거친 것 — 어디에선가 있었고, 있을 것이고, 앞으로 있게 될 rūpa라는 것, 우리의 바람을 이뤄 주지 않는 거대한 rūpakkhandha가 바로 그것입니다.

apē balāporottu iṣṭa nokarannā vū vēdanāskandhayat ē ākāraya.

우리의 바람을 이뤄 주지 않는 vedanākkhandha도 그와 같습니다.

apē balāporottu iṣṇa nokarana saṁgnā skandhaya, saṁkhāra skandhaya, viññāṇa skandhaya kiyana muḷu lōke tiyennē oya ṭika nam oya svabhāvaya ōka nam. ē ṭika tuḷin api monavada balāporottu vennē? balāporottu vunot hariyayi.

우리의 바람을 이뤄 주지 않는 saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha — 온 세상에 있는 것이 그것들이고 그 성질이 그러하다면, 그것들을 통해 우리는 무엇을 바랍니까? 바라면 이루어집니까?

hariyana kramayak meccara kal læbū kenek innavada inna puḷuvanda? menna mēka vimarśanaya karanna ōna.

그토록 오랫동안 이루어지는 길을 얻은 사람이 있습니까, 있을 수 있습니까? 이것을 살펴보아야 합니다.

oya ṭika vimarśanaya karanakoṭa apiṭa tīraṇayak enavā. meccara kālayakaṭa eka balāporottu iṣṭa karapu kenekut nǣha karalā hiṭan inna puḷuvan avasthāvak læbilat.

이것을 살펴보면 판가름이 납니다. 그토록 오랜 세월 동안 바람 하나를 이룬 사람도 없고, 이루고서 버티고 있을 기회를 얻은 사람도 없습니다.

ehenam apiṭa mē kālayē tuḷamē ananta apramāṇa sasara gamanē tiyena api mona taram nam upakrama yodalā æti.

그러니 이 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra 여정 동안 우리는 얼마나 많은 꾀를 써 왔겠습니까.

rūpa apiṭa ōna vidihaṭa rækaganna vindanayak vēdanāvak āvā nam apiṭa ōna vidihaṭa rækaganna. ē vagēma saṁgnāvak āvā nam apiṭa ōna vidihaṭa pavatvanna. yam saṁkhārayak apiṭa ōna vidihaṭa ræs karalā apiṭa ōna vidiṭa hæḍa gasāganna yam viññāṇayak apiṭa ōna vidihaṭa pavatvā ganna tava ṭiken kiyanavā nam satva pudgala davya vastu kiyana mē muḷu lōkē monavā hō vēvā ē tuḷa tiyennē hæma dēkin apiṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvāganna api yodapu næti upakramayak tiyenna ætda meccara lōkē ananta apramāṇaya vaṭangena āpu gamana

rūpa를 우리 뜻대로 지키려고, 즐김이나 vedanā가 오면 뜻대로 지키려고, saññā가 오면 뜻대로 이어 가려고, saṅkhāra를 뜻대로 모아 뜻대로 빚으려고, viññāṇa를 뜻대로 이어 가려고, 더 말하자면 중생이든 사람이든 물건이든 재산이든 이 온 세상 무엇이든 그 안에 있는 모든 것을 우리 뜻대로 이어 가려고 우리가 쓰지 않은 꾀가 있었겠습니까? 이 끝없는 세상을 돌아 지나온 여정에서 말입니다.

ituru vecca kisīma upakramayak nǣ.

남은 꾀는 하나도 없습니다.

eka eka atdævapāvama oya ti rækaganna koccara upakrama yodalā æti oya ti sæka gænīmaṭa upakrama karannā vū paryēṣaka maṇḍala koccara utsāha karalā æti. vidyātmayō, vaidyavaru oya inna eka kiyana nam valin han̆dunvana aya dhārśanikayō koccara utsāha karalā ætta. namut okkōma puhu utsāhayaka idilā tiyennē.

몸(attabhāva)마다 그것을 지키려고 얼마나 많은 꾀를 썼겠습니까. 그것을 지키려 꾀를 내는 연구 모임들이 얼마나 애썼겠습니까. 과학자, 의사, 이런저런 이름으로 불리는 이들, 철학자들이 얼마나 애썼겠습니까. 그러나 모두 헛된 애씀에 그쳤습니다.

dæn yedenavā nam puhu utsāhayaka yedenavā. matu yedunot his puhu utsāhayaka matu yedīmē. hæbæyi pratiphalayak hamba vennē næha.

지금 애쓴다면 헛되이 애쓰는 것이고, 앞으로 애쓴다 해도 빈 헛수고일 것입니다. 결과는 얻지 못합니다.

menna mē ṭika tērum gattaṭa passē apiṭa tērenavā. ehenam mē lōkē anāthayaka nēda? api mē særisara anātayaka nātayak hoyanavā nēda?

이것을 알아들은 뒤에는 우리가 깨닫습니다. 그러니 이 세상은 기댈 데 없는 곳이 아닙니까? 우리는 떠돌며 기댈 데 없는 곳에서 기댈 데를 찾고 있는 것이 아닙니까?

kæmati sē pævætmak næti bava hon̆daṭa pēnnē lōkeka. icca sē næti. kæmati sē næti lōkayaka api ælilā kævilalā oya parvēṣaṇaya karanna gihillā.

뜻대로 이어 감이 없음이 훤히 보이는 세상, icchā대로 되지 않는 세상, 원하는 대로 되지 않는 세상에 우리는 들러붙어 그런 찾기를 하러 나섰습니다.

ēka nokarena deyak nam apiṭa siddha vennē ē paryasanayanṭa gihillā apē balāporottuva nisā apiṭa duk vadinna.

그것이 될 수 없는 일이라면, 그 찾기에 나선 우리는 우리 바람 때문에 dukkha를 겪을 수밖에 없습니다.

siddha novena deyak balāporottu vunot ē siddha novena dēkin apē balāporottuva iṣṭa venna puḷuvan kramayak ætta tiyenavada kohomada

일어나지 않을 일을 바란다면, 그 일어나지 않을 것으로 우리의 바람이 이루어질 길이 정말 있겠습니까? 어떻게 있겠습니까?

ehenam balāporottuvak balāporottuvak gānē apiṭa duk venna tiyenavā. balāporottuva iṣṭa vennē næhæ. balāporotu tæbuvot mokada vennē? anē magē balāporottuva kæḍiya giyā mama mehemayi balāporottu vunē. ēka næti vuṇā kiyannā vū duka ēkāntayen enavā.

그러니 바람 하나하나마다 우리에게 dukkha가 있습니다. 바람은 이루어지지 않습니다. 바람을 걸면 어떻게 됩니까? '아, 내 바람이 깨져 버렸다, 나는 이렇게 바랐는데 그것이 사라졌다' 하는 dukkha가 반드시 옵니다.

n lōkeda lōkeda lōka satyaya ara duka dennē lōkaya gæna balāporottu vennē.

그 dukkha를 주는 것은 세상입니까, 아니면 세상에 대해 바라는 것입니까?

anna api kalpanā karalā balanna ōnē. apiṭa lōkē duka denavada? ē nissara lōkaya balāporottu vīma nisā duka enavā.

바로 그것을 곰곰이 생각해 보아야 합니다. 세상이 우리에게 dukkha를 줍니까? 알맹이 없는(nissāra) 세상을 바라기 때문에 dukkha가 옵니다.

menna hoyalā balanna ōnē. nissara lōkē siddha vennē næti deyak balāporottu venavā nam. ē balāporottuva nisāma apiṭa duka enavada? ehema nætnam balāporottu novenna lōkē apiṭa duka denavā.

이것을 찾아보아야 합니다. 알맹이 없는 세상에서 일어나지 않을 일을 바란다면 바로 그 바람 때문에 우리에게 dukkha가 오는 것입니까? 아니면 바라지 않아도 세상이 우리에게 dukkha를 주는 것입니까?

paḷaveni tana tiyennē otana dukaṭa mul vennē balāporottu sē nopatinna lōkayē ē bava dannē nætuva tava tavat kohomahari balāporottu venavā. kohomahari pratipāratamayak ganna ōnē mēkaṭa kramayak hoyanna maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvanna ōna.

첫째 자리는 거기에 있습니다. dukkha의 뿌리는, 바람대로 머물지 않는 세상에서 그 사실을 모른 채 어떻게든 더욱더 바라는 데 있습니다. 어떻게든 손쓸 방도를 얻어야 한다, 길을 찾아 내 뜻대로 이어 가야 한다고 하면서요.

menna mē nisāma lōka satvayak. balāporottu iṣṭa novennā vū lōkayaka balāporottu iṣṭa kara gænīmaṭa yamtāk utsāha daranavada? hita pihiṭavanavada?

바로 이 때문에 세상 중생은 바람이 이루어지지 않는 세상에서 바람을 이루려고 갖은 애를 쓰고 마음을 세웁니다.

menna mē nisāma lōka satvayāṭa tiyena eka næti vunahama ēka bæyinam vena ekak hadāna balāporottu venna ōnē.

바로 이 때문에 세상 중생은 가진 것이 사라지면, 그것이 안 되면 다른 것을 만들려고 바라게 됩니다.

anna ē nisā mokada vennē? pera bhavayēdī ē tibicca kayen ē tibicca æhen, kanen, nāsayen, diven, kayen, manin jīvat venna balāporottu vuṇā.

그래서 어떻게 됩니까? 지난 bhava에서 그 있던 몸으로, 그 있던 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음으로 살아가기를 바랐습니다.

īṭa passē vin̆dinna balāporottu vuṇā. ræs karanna balāporottu vuṇā. jīvat venna balāporottu vuṇā jīvat venna bæruva kiyalā. ōna hæṭiyaṭa vidā inna balāporottu vuṇā ēka bæruva kiyalā. ōna hæṭiyaṭa ræs kara inna balāporottu vuṇā ēka bæruva kiyalā.

그다음 누리기를 바랐고, 모으기를 바랐습니다. 살기를 바랐지만 살 수 없었습니다. 뜻대로 누리며 지내기를 바랐지만 그럴 수 없었습니다. 뜻대로 모아 두기를 바랐지만 그럴 수 없었습니다.

mokada vunē? ætta balāgattē næha. matuvara pætumak tiyāganna. mēka bæyi nam matu ekē dilā.

어떻게 되었습니까? 참을 보지 않았습니다. 다음번의 바람을 품었습니다. '이번에 안 되면 다음에'라고.

ehenam pera bhavayēdī æhen, kanin, diven, nāśayen, śarīrayen manin lōkaya dænaganna vin̆dinna ræs karanna balāporottu asārthaka velā paṇa giya hindā. bǣ bæ ē narava āya ekak hoyāganna ōnē kiyalā balāporottu tibba nisā mokada vennē? āye hæṭama mē særit ekak læbenavā.

그러니 지난 bhava에서 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음으로 세상을 알고 누리고 모으려던 바람이 이루어지지 못한 채 숨이 끊어졌기에, '안 돼, 안 돼, 다시 하나 찾아야 해' 하는 바람을 지녔기 때문에 어떻게 됩니까? 다시 이렇게 하나를 얻습니다.

āyi matu æhæk, kana, divak, nāsayak śarīrayak manak læbi nisā dæn mē kayakuyi hitakuyi tiyennē. vidyāmāna.

다음 생에 다시 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음을 얻었기에 지금 이 몸과 마음이 눈앞에 있는 것입니다.

dæn mēka in̆dalat mokada karannē? balāporottu iṣṭa karaganna dænaganna vidinna ræs karanna āya balāporottu venavā. dæn mēket bæha.

이제 이것을 가지고도 무엇을 합니까? 바람을 이루려고, 알고 누리고 모으려고 또 바랍니다. 그런데 이것으로도 되지 않습니다.

balāporottu vennē. ætta dænaganna kæmati næhæ. ehema bæ. īḷan̆ga ekēdivat balāporottuvak hadāgannavā kiyalā matuvat bævakaṭa hētu tiyāgena innavā. ehenam matu balāporottuva atæralā næha. pætuma athæralā næ. anna matu patanavā. ē nisā pætumē balāporottuvak tiyāgena tavat innavā mēken. mokada mēket vennē?

바라기만 할 뿐 참을 알고 싶어 하지 않습니다. '이렇게는 안 돼, 다음 것에서라도 바람을 이뤄야지' 하며 다음 bhava의 까닭을 지닌 채 살아갑니다. 그러니 다음 바람을 놓지 않았고, 빌기를 놓지 않았습니다. 앞날을 빕니다. 그래서 빌기 속의 바람을 지닌 채 이것으로 또 살아갑니다. 이것에서는 어떻게 됩니까?

tavat innavā mēken. mokada mēket vennē? mēket balāporottu iṣṭamī mærenavā misak hæbena ekak vennē næ.

이것에서도 바람을 이루지 못한 채 죽을 뿐, 이루어지는 일은 없습니다.

dænaganna balāporottuvena hiṭiyā dænaga nivara karannat bæhæ dænagatta deyak æt.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vidiṭa balāporottu velā hiṭam vin̆dīma passē giyā. sīmāvak kanennē næhæ. vin̆dīma ahunet næhæ. ēkat gevilā giyavā. ehenam vin̆dinnat āya matu varat ekak allagana vidiṭa kiyalā balāporottu venavā.

누리기를 바라며 누림을 뒤쫓았습니다. 끝이 나지 않았습니다. 누림은 붙잡히지도 않았고, 그것도 다 닳아 지나가 버렸습니다. 그러니 누리기 위해 다음번에도 하나를 붙잡아 누리겠다고 다시 바랍니다.

ræs karana balāporottu vena ræs karanna hædulā hæduvā ekakvat atha ærilā giyā. allaganna bæri vuṇā. ræs kirīma sambandha karagahama puhuṇa karanna bæri vuṇā. ekakvat ayiti vuṇē nǣ. ehenam matukaṭa ræs karaganna ōnǣ kiyalā adahasak gatto. ehenam matuṭa

모으기를 바라며 모으려 하고 또 했지만 어느 것도 놓쳐 버렸습니다. 붙잡을 수 없었습니다. 모은 것을 붙들어 둘 수 없었습니다. 어느 하나도 제 것이 되지 않았습니다. 그래서 다음 생에 모아야겠다는 생각을 품었습니다.

ōnǣ kiyalā adahasak gatto. ehenam matuṭa dænagannayi, vidinnayi ræs karannayi matut āyu harayak æhæk ōna, kanak ōna, nāsayak ōna, divak ōna, kayak ōna manak ōna rūpa, sadda ōna, gandha ōna, rasa ōna, poṭṭhabak ōna dharma kiyalā oya æsa, kana divanāsaya, śarīrayē maṇa rūpa, śabda, gandha, rāsa, sparśa dharma kiyana mēvāha piḷiban̆dava tibennā vū balāporottuva atharinna nætuva.

그래서 다음 생에 알고 누리고 모으려면 다음 생에도 다시 눈이 있어야 하고, 귀, 코, 혀, 몸, 마음이 있어야 하고, rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma가 있어야 한다며, 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma에 대한 바람을 놓지 못한 채,

ēvā āyasthāna hevat ekatu karaganna sthāna hæṭi tava tavat pavatvanna ōnē kiyalā balāporottu ve. salāyatanayak balāporottu vuṇā.

그것들을 āyatana, 곧 모아들이는 자리로서 더욱더 이어 가야 한다고 바랍니다. saḷāyatana를 바랐습니다.

æsa kanna divanāsaya śarīraya kiyana mē ṭika balāporottu vuṇā. balāporottuva athærapu næti nisā mokada vennē āyē śaktiyak goḍanægi.

눈, 귀, 혀, 코, 몸, 이것들을 바랐습니다. 바람을 놓지 않았기에 어떻게 됩니까? 다시 힘이 쌓였습니다.

goḍanægena śaktiya matu balāporottuvaṭa æhæk, kana, divak, nāsayak, śarīrayak malak æti karannayi kriyātmaka vennē. ehenam sasara gamanē sārāya kiyana dr̥ṣṭiya nisā balāporottu venavā. ē dr̥ṣṭiyē tiyena tākkal balāporottuva atharinnē.

쌓인 그 힘은 다음 바람을 위해 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음을 만들어 내도록 작동합니다. 그러니 saṃsāra 여정에 알맹이가 있다는 diṭṭhi 때문에 바랍니다. 그 diṭṭhi에 머무는 동안은 바람을 놓지 않습니다.

balāporottuva at nohara nisā hæma mohotak pāsāma ohu śaktiyak matu karanavā. mē matu karagatta śaktiya matu karalā ivarayi dæn.

바람을 놓지 않기에 그는 순간마다 힘을 일으킵니다. 이렇게 일으킨 힘은 이미 일어나 버렸습니다.

ōka kavadā hari api gevā dāna pættaṭa væḍa nokaḷot ehema matu karapu śaktiya kriyātmaka venavā api dænagena hiṭiyat eka apiṭa ninda gihin edi malat æhæralā inna malat avasīhayen in̆dagena malat æti karapu balāporottu

언젠가 그것을 다 써서 없애는 쪽으로 일하지 않는다면, 일으킨 그 힘은 작동합니다. 우리가 알고 있든 모르든, 잠들어 죽든, 깨어 있다 죽든, 앉은 채 죽든, 일으킨 그 바람이 작동합니다.

ov sn vahansē api taṇhāva æti ov etakoṭa ōka nætnam taṇhāvet næ ov ēka ēka

(묻는 이) 예. 스님, 우리에게 taṇhā가 있다는 것이지요. (스님) 예. (묻는 이) 그러면 그것이 없으면 taṇhā도 없는 것이고요. (스님) 예, 바로 그것입니다.

dæn api udāharaṇayak gatto pan ganna væḍa ov dæn væḍak næ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn apiṭa anna ēka tamayi api dakinna ōnē sammata æhæ mokakda lōka satyaya ara dænena dē mokakda dæn sammata vaśayen apiṭa pēna æhæ kiyalā api aragattē mokakda mē mas guliya æhæ næmati mas guliyakaṭa æhæ kiyalā hitāgattā.

바로 그것을 우리가 보아야 합니다. 관습상(sammuti)의 눈이란 무엇이고, 세상 중생이 느끼는 것은 무엇인가. 관습적으로 우리에게 보이는 눈이라고 받아들인 것은 무엇입니까? 이 살덩이입니다. 눈이라는 살덩이를 눈이라고 여긴 것입니다.

dæn menna metana api hon̆daṭa vaṭaha ganna ōna tænak. dæn æsa kana kiyalā tiyenakoṭa api hitennē mē indriya vaśayen pēnna tiyennē ē ē pudgalayāṭa pēnna tiyena kana kiyalā. dæn api hitamukō mehema deyak.

여기가 우리가 잘 알아들어야 할 곳입니다. 눈, 귀라고 하면 우리는 indriya로서 보이는 것, 그 사람에게 보이는 귀를 떠올립니다. 이렇게 생각해 봅시다.

dæn pēnna næti phaliyaṭa æhæk nǣ kivvot perēriyaṭa yakāṭa nætnam ara nopenna amanussayāṭa ohuṭa æhækut næhæ kanakut næhæ nāsayakut næhæ divakut næhæ kayakut næhæ manakut næhæ apiṭa pēnna epæ tiyavāna kiyana nigamanaṭa bahila ekakvat pēnna tiyanē an

보이지 않는 이에게는 눈이 없다고 한다면, peta에게, 야카에게, 또는 보이지 않는 amanussa에게 눈도 없고 귀도 없고 코도 없고 혀도 없고 몸도 없고 마음도 없다고, 우리에게 보여야 있다는 결론에 이른다면, 하나도 보이지 않습니다.

viṣayakīma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn æmīvā aran anyavissayak ekaṭa dākṣavārārayak lakana anvissayak hadapubapu dāsaṭa æhæk tiyenavā peneyi kanak tiyenavā nāsayak tiyenavā divak tiyenavā kayak tiyenavā peneyi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anksaya diyuṇu næti nisā api kiyanavā eka sailiyayi tiyennē æmīvā ū okkoma karannē eka sailiya ohuṭa æhækut venama nǣhæ kanakut venama nǣhæ kiyalā apē sammataya tuḷin api vena nigamaṭa pahi.

현미경이 발달하지 않았기에 우리는 amoeba가 세포 하나뿐이라고, 그것은 모든 일을 세포 하나로 하며 눈도 따로 없고 귀도 따로 없다고, 우리 관습 안에서 다른 결론에 이릅니다.

namut ada ē ē parikṣaṇaya tākṣaṇaya diyuṇu karalā jāna tākṣaṇayaṭaka diyuṇu karannaṭa passē. dæn kiyanavā eka sailaya ætulē tiyena jāna tuḷayi mēka tiyennē.

그러나 오늘날 검사 기술을 발전시키고 유전자 기술까지 발전시킨 뒤에는, 세포 하나 안에 있는 유전자 속에 이것이 있다고 말합니다.

ūt ālōkayā bohoma an̆dura kaḷā yā. ālōkayaṭa kæmati.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam ālōkayayi an̆durayi dekaṭu venasak dænagattē nætnam ū kohomada ālōkaya atara an̆duraṭa yannē?

빛과 어둠 두 가지의 다름을 알지 못한다면 그것이 어떻게 빛과 어둠 사이에서 움직이겠습니까?

dæn api dækkē nǣha kramaya. ogē æhē hæṭi dækkē. mē ātmabhāva siyum deyak.

우리가 그 방식을 보지 못한 것입니다. 그것의 눈이 어떤 모습인지 보지 못한 것입니다. 이 attabhāva는 미세한 것입니다.

ātmabhāvayangē siyumtāvaya koccarada kiyanavā nam lōka satyaya ara dakinna puḷuvannē sarva gōcarayi. samahara ātmabhāva. samahara ātmabhāva divæsti śrāvakayangē divæsaṭa gōcarat. eban̆du siv mātmabhāva. satvayinṭa.

attabhāva가 얼마나 미세한가 하면, 세상 중생이 볼 수 있는 것을 넘어 sabbaññu에게만 잡히는 attabhāva도 있습니다. 어떤 attabhāva는 하늘눈을 지닌 sāvaka의 하늘눈에 잡힙니다. 그런 attabhāva가 중생에게 있습니다.

dæn ara gijja kūḍa parvatayē pāmula særisarannā vū bhikṣu bhikṣuṇi, sāmanēra sāmanēri śikṣāmānā ādī vaśayen mahā pirisak an̆ḍa ginigatta sivuru aragena, ginigatta pāttaravara aragena ginijal jālāvangen dævi dævi mahā vēdanāven kǣ kō yahamin særisaraṇa koṭasak dækkā mugalan hāmudu.

Gijjhakūṭa 산 기슭을 떠도는 bhikkhu, bhikkhunī, sāmaṇera, sāmaṇerī, sikkhamānā 같은 큰 무리가 불붙은 가사를 걸치고 불붙은 발우를 들고 불길에 타들어 가며 큰 고통 속에 울부짖으며 떠도는 것을 Moggallāna 스님께서 보셨습니다.

dækalā hiṭā unvahansēṭa hināvak pahala dukkhita tattvayakin nēda midunē kiyalā. mē avasthāvē anit bhikṣūn vahansēlā ahanavā. æyi svāmīni kumat dækalāda hihenā pālaka pævættē monavāda dækalāda hinā maṭa pēnavā menna mehema prētærak.

그것을 보시고 그분께 문득 웃음이 일었습니다. 그런 괴로운 처지에서 벗어났구나 하고. 그때 다른 bhikkhu들이 묻습니다. '스님, 무엇을 보시고 웃으셨습니까?' '나에게 이런 peta 무리가 보인다.'

tavat divæk tiyena ōna taram bhikṣūn vahansēlā hiṭiyē. unvahansēlā balanavā

하늘눈을 지닌 bhikkhu들도 많이 있었습니다. 그분들도 살펴봅니다.

unvahansēlāṭa pēnnē. itin apiṭat pēnna eka.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mēka ahannaka budurajāṇan vahansē budurajāṇan vahansēgen oya kāraṇaya ahanna kiyalā mahannē oya prēta rælla mama dækka edā bōmaṭa budu vena sutumapāt gnānayen lōbha balana velāvē dē prētanāva mohoma dækkā svāmīni meccara kal kivvē næda sākṣiyak næti nisā dæn obalā atarema sākṣiyak tiyenavānē mugalagē sākṣiya ē nisāyi mama ōka kiyannē ōkama dækalā ivarayi hon̆gak kivvaṭa tērum ganna ōgollanṭa vidihak nǣha mēka aḍutamē sākṣiyak vatna ē nisā sākṣiyak āva hindā tamayi mama væṭiya kivvē

이 일을 Buddha께 여쭈자 Buddha께서 말씀하셨습니다. '그 peta 무리를 나는 Bodhi 아래에서 깨달은 날 앎으로 세상을 살필 때 이미 보았다. 지금까지 말하지 않은 것은 증인이 없었기 때문이다. 이제 너희 가운데 증인, Moggallāna의 증언이 있지 않느냐. 그래서 말하는 것이다. 이미 다 보았지만 말해도 너희가 알아들을 길이 없었다. 적어도 증인 하나는 있어야 했다. 그래서 증인이 생겼기에 내가 말한 것이다.'

ātma bava ati sisi eka ākārayi.

attabhāva는 그렇게 아주 미세한 것입니다.

menna meban̆da svabhāvayak æti ātmabhāvayangē mē æsa, kana divanāsaya, śarīrayē svabhāvaya lōka satyayaṭa mē masliya æhækin. nætnam mē tiyena minis paṁcēndriya gōcara indriyakin dakina maṭṭamen ehāsa apramāṇayak tiyenavā apiṭa dakinna bæri ātmabhāva ēvaya siyum anna ēvaṭa.

이런 성질을 지닌 attabhāva의 눈, 귀, 혀, 코, 몸의 성질은, 세상 중생이 이 살덩이 눈으로, 또는 사람의 다섯 indriya에 잡히는 정도로 보는 것을 훨씬 넘어 헤아릴 수 없이 많습니다. 우리가 볼 수 없는 attabhāva들, 그만큼 미세한 것들입니다.

dæn in̆dikaṭa tut ara taram pramāṇaya daha dēvatāva ævidilā eka ḷan̆gaṭalā ekaṭa eka gæṭennē nætuva baṇa æhuvā kiyalā tiyenavā apē

바늘 끝만 한 자리에 여러 devatā가 모여 서로 부딪치지 않고 dhamma를 들었다고 우리 전승에 나옵니다.

mē dahama ottara tiyenavā maṁgala dharma dēśanā dhamma cakkapa pavatvana sūtraya dēśanā karana velāva dæn æmī bava kī denaṭa inna puḷuvanda otana in̆dikaṭa turakaṭa taram pramāṇayaka dēvatāva da000k sūkṣama śarīra māvāgena hitiyayi kiyalā pennavā.

이 dhamma에 나오기를, Maṅgala dhamma를 설하실 때와 Dhammacakkappavattana sutta를 설하실 때 — 거기에 몇이나 있을 수 있었겠습니까 — 바늘 끝만 한 자리에 수많은 devatā가 미세한 몸을 지어 머물렀다고 보여 줍니다.

ehenam balapu hæmī bhāvanāva koccara kocca harida

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kandihāgena hiṭiya dharmāvabōdhayak læbā.

귀 기울여 듣던 이들이 dhamma를 깨달았습니다.

ehenam ātmabhāvayangē sivumya apiṭa tērum ganna bæhæ mē lōkē satva visi acin kivvē yōkayi. lōka satyayāṭa pēnnē næha metana metana ati siyum tænak.

그러니 attabhāva의 미세함을 우리는 알 수 없습니다. 이 세상 중생의 경계는 acinteyya, 헤아릴 수 없다고 하신 것이 그것입니다. 세상 중생에게는 보이지 않습니다. 여기는 아주 미세한 곳입니다.

menna mē nisā tamayi mē sappayaṭa apiṭa pēna æhæ nemeyi mē kiyannē. īṭa prasāda rūpa valaṭayi cakkhu prasāda rūpaya

바로 그래서 여기서 말하는 것은 우리에게 보이는 눈이 아닙니다. pasāda rūpa, 곧 cakkhu pasāda rūpa를 말합니다.

sō kæ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov dæn kaṁ nǣha kiyalā api kiyanavā. kampannaṁga kiyalā kiyannē kaṁ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ēkat ēka ayitiya. dæn api kana kiyalā hitāgena api mē lōka sammatayen gatta kana vitarayi kana kiyalā api hitāgannē.

예, 그것도 거기에 속합니다. 우리는 귀라고 여기면서 세상 관습으로 받아들인 귀만을 귀라고 여깁니다.

dæn mē yamkisi satvayinṭa nānā prakārayen pihiṭanavā. ēka pihiṭannē apiṭa mē pēna api dækka sammataya paridi api dækīmemē æhæṭa pēna mas æhæṭa pēna sammatayen æhu nigamana vitara apiṭa tiyennē.

어떤 중생들에게는 그것이 여러 가지 모습으로 자리 잡습니다. 그런데 우리에게는 우리에게 보이는 대로, 관습대로, 살덩이 눈에 보이는 관습에서 얻은 결론밖에 없습니다.

hāṭa hadenet næhæ atdæka pēnnet næhæ katā karannat næhæ. itin ē manussayak

(묻는 이) 듣지도 못하고, 눈으로 보지도 못하고, 말하지도 못하는 그런 사람이라면,

ov ē kiyannē dæn ē kiyannē eyāṭa yamkisi vindanayak enavānē. ēka tamayi dæn eyā ē kiyannē eyā kanen ganna vindanaya hiten gannavā.

(스님) 예. (묻는 이) 그러니까 그에게도 어떤 느낌이 오는 거지요. 그것이… 그는 귀로 받던 즐김을 마음으로 받는 것이지요.

tava pættakenavā. kan æhennē næha. yam kāleka kan æhuṇā. dæn eyā kaṁ æhuvīmen gatta vindanaya nisā eyā balāporottu venavā. anē mama issara vagē ahanna ætnam. ē adahasa ayin velā næha. maṭa issara vagē balanna ætnam. dæn pēnnē næ.

(스님) 다른 쪽도 있습니다. 귀가 들리지 않습니다. 언젠가는 귀가 들렸습니다. 그때 들어서 얻은 즐김 때문에 그는 바랍니다. '아, 예전처럼 들을 수 있다면.' 그 생각이 떠나지 않았습니다. '예전처럼 볼 수 있다면.' 지금은 보이지 않습니다.

anē issaraya katā karanna ætnam ē mahā asāhanayakin innē balāporottuva. balāporottuva æs pēnnē næti vunāṭa passē æs pēna ekkenāṭa væḍiya balāporottuva tava adhika velā innē. æs pēnnē næti ekkanavā.

'아, 예전처럼 말할 수 있다면.' 그렇게 큰 괴로움 속에 있게 하는 것이 바람입니다. 눈이 보이지 않게 된 뒤에는 눈이 보이는 사람보다 바람이 더 커져 있습니다. 눈이 보이지 않는 사람은 말입니다.

hæmadēnma hōdisiyakin. mē hōdisi kirīma kiyannē lōkaya piḷiban̆da balāporottu.

모든 것을 애타게 살피며 지냅니다. 이렇게 애타게 살피는 것이 바로 세상에 대한 바람입니다.

mē balāporottuvak æti vennaṭa mē balāporottuva sparśa karanna ē ē ākārayen ēkaṭa avaśya karana upakaraṇaya sakas venavā nānā prakārayen.

바람이 생기면 그 바람이 닿게 하려고 그에 맞게 필요한 도구가 여러 가지 모습으로 갖추어집니다.

eyā mē lōkayē lōkayē monavada api æsuru karannē? pāpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhavi dhātuva, ākāśa dhātuva, viññāṇa dhātuva kiyalā. menna mē dhātu hayak tamayi mē api rūpa lōkayā satvayā vaśayen mē rūpa vaśayen mē lōkaya æsuru karanna balāporottu vennē. oya dhātu haya sparśa karalā āśvādayak ganna balāporottu venavā.

이 세상에서 우리가 기대는 것은 무엇입니까? āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, ākāsa dhātu, viññāṇa dhātu입니다. 이 여섯 dhātu에 우리는 rūpa 세계의 중생으로서, rūpa로서 기대려고 바랍니다. 그 여섯 dhātu에 닿아 assāda를 얻으려고 바랍니다.

menna mē dhātu hayak sparśa karalā āśvādayak ganna tiyena balāporottuva nisā oya dhātu hayama ekama indriyakin sparśa karanna kramayak nǣ.

이 여섯 dhātu에 닿아 assāda를 얻으려는 바람 때문에 — 그런데 그 여섯 dhātu 모두를 하나의 indriya로 닿을 길은 없습니다.

oya dhātu haya sparśa vennē haya ākārayaka. menna mē nisayi satvayakuṭa indriya hayak pihiṭanna hētu. æsa, kana, nāsaya, diva, kaya mana kiyana. oya hayak pihiṭanna hētuva oya dhātu hayē sparśaya haya ākārayen labanna ōna. ekakin labanna bæ.

그 여섯 dhātu는 여섯 가지 방식으로 닿습니다. 바로 그래서 중생에게 여섯 indriya가 자리 잡습니다. 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음입니다. 그 여섯이 자리 잡는 까닭은 여섯 dhātu와의 닿음을 여섯 가지 방식으로 얻어야 하기 때문입니다. 하나로는 얻을 수 없습니다.

haya ākāra nisā haya ākāra indriyak hō anna ēkaṭa anukūla hæduna indriya haya tamayi api kivvē æsa, kana diva, nāsaya, śarīraya, mana kiyalā.

여섯 가지 방식이기에 여섯 가지 indriya, 곧 그에 맞게 생겨난 여섯 indriya를 우리는 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라고 한 것입니다.

etakoṭa menna mē kiyannā vū dhātu hayaka sparśaya labāganna balāporottu vatu api kiyanavā lōka sparśaya kiyannē ōkaṭa

이렇게 말한 여섯 dhātu의 phassa를 얻으려는 바람, 그것을 우리는 세상의 phassa라고 합니다.

itin mē sparśaya labā gænīmēdī yam yam pudgalayayinṭa samahara avasthāvada yamkisi kenekuṭa karapu avæṭa asādhāraṇa nisā. vipāka vaśayen duk vin̆da vin̆da inda ēka ēka labanna bæri veyida? ohugē balāporottu vunat ēka pihiṭanna nætuva yanavā.

(묻는 이) 그런데 이 닿음을 얻을 때 어떤 사람들은 때로 누군가에게 저지른 해와 부당함 때문에 그 vipāka로 dukkha를 겪으며 그것을 얻지 못하기도 합니까? (스님) 그가 바라더라도 그것이 자리 잡지 못하고 맙니다.

pihiṭanna nætuva yanavā kiyannē ē pihiṭīmē svabhāvaya næti vuṇā nemeyi. ē pihiṭīmaṭa ohuṭa paharak vædunā. heva vuṇā ē pihiṭīma ē nisā duk vin̆dinna venavā. ē dē aḍupāḍuva nisā.

자리 잡지 못한다는 것은 자리 잡는 성질이 없어진 것이 아닙니다. 그 자리 잡음에 그가 타격을 입은 것입니다. 그래서 그 모자람 때문에 dukkha를 겪게 됩니다.

namut ananta apramāṇa āpu sasara gamanēdī anna ē vecca aḍupāḍuva nisā ohu duk vin̆dinavā misak ē aḍuvak tiyenavā nam. ohuṭa ēka epā velā næha. ohu balāporottuva tiyā innavā sparśa karanna.

그러나 끝없는 saṃsāra 여정에서 그 모자람 때문에 그가 dukkha를 겪을 뿐, 모자람이 있다고 해서 그가 그것을 싫어하게 된 것은 아닙니다. 그는 닿으려는 바람을 지닌 채 있습니다.

ohugē pāpa karmayen gevalā ivarecca dāsaka tamayi āyusarayak vaṭa vivr̥ta vennē ohugē indriya etakoṭa tamayi āyusarayak vidyā manalā ēka ohuṭa āyusarayak andhayāva jātya andhayaṭa īḷan̆ga bhavaya æhæk læbennē ēkayi. dan̆ḍuvamak oya læbilā tiyennē.

그의 pāpa kamma가 다 치러진 날에야 다시 한 번 그의 indriya가 열립니다. 그때 다시 한 번 드러나게 됩니다. 날 때부터 눈먼 이가 다음 bhava에 눈을 얻는 것이 그래서입니다. 그것은 벌을 받은 것입니다.

āsāva atæralā athæriyāyahama nemeyi tiyennē. krama dekak tiyenavā. ekak tamayi āsāvan nissaratvaya dækalā athærī giyāṭa passē ē dēhā tiyena sambandhaya duru velā ēka næti.

욕망을 놓아 버려서 그렇게 된 것이 아닙니다. 두 가지 길이 있습니다. 하나는 욕망에 알맹이 없음(nissāra)을 보고 놓아 버린 뒤, 그것과의 관계가 떨어져 나가 그것이 없어지는 것입니다.

ēka asāhanayak nǣha. mokada epāvicca deyak næti vuṇanam mokakda tiyennē praśna ōna vecca deyak næti vunā nēda amāruva tiyennē balanna ōnē.

그것은 괴로움이 아닙니다. 싫어진 것이 없어진다면 무슨 문제가 있겠습니까? 원하던 것이 없어졌을 때 힘든 것 아닙니까? 그것을 보아야 합니다.

ōna ekama tiyedda tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

maṭa balanna ōnē næha. ē arat næha. eha eyaṭa mokada tiyennē praśna epādaya nætnam eyā kisi praśnayak næ.

'나는 보고 싶지 않다, 그것도 원하지 않는다' 하는 이에게 무슨 문제가 있겠습니까? 싫다면 그에게는 아무 문제가 없습니다.

ehenam mē lōkē ahanna ōnē, balanna ōnē, gan̆da sudu dænaganna ōnē. rasa vidi rasa dænaganna ōnē, sparśa dænaganna ōnē. manasaṭa aravun dharmatāvaya dænaganna. oṭa ahaganna ōnē. oya kiyana dænagænīmē balāporottuven pirilā tamayi mē lōka satyayā særisara. dænaganna nam sparśa karanna ōnē. sparśa karanna nam avaśya indriyak tiyenna ōnē. ē nisā indriya balāporottu vennē. paḷaveni balāporottuva dænaganna balāporottu. mokaṭada dænagannē?

그러니 이 세상에서 듣고 싶다, 보고 싶다, 냄새를 알고 싶다, 맛을 누려 알고 싶다, 닿음을 알고 싶다, 마음에 와닿는 dhammatā를 알고 싶다 — 그 알고 싶은 바람으로 가득 차서 세상 중생은 떠돕니다. 알려면 닿아야 합니다. 닿으려면 필요한 indriya가 있어야 합니다. 그래서 indriya를 바라는 것입니다. 첫째 바람은 알려는 바람입니다. 무엇 때문에 알려고 합니까?

ēkē sæpa hō dukkha hō ēvā tuḷin priyayi manāpayi kiyana yamak ætnam ēka vindanaya karanna. ēkaṭa æḷum karanavā. vin̆dīmē balāporottu.

그 안에 sukha든 dukkha든, 그것들을 통해 좋고 마음에 드는 것이 있다면 그것을 누리려고입니다. 그것에 들러붙습니다. 누리려는 바람입니다.

vin̆dīma sæpa vin̆dīmē balāporottuven ēka alla gattahama ēkaṭa uruma anit pættak denavā. ēka varalak bæ. sæpa vin̆dinna balāporottuven vindanaya karalāhama ē vaṭa æti duk vin̆dīmaṭa ohu nikanma gōcarak.

즐거운 누림을 바라며 그것을 붙잡으면 그것에 딸린 다른 쪽도 함께 옵니다. 그것을 막을 수 없습니다. 즐거움을 바라며 누리고 나면 그것에 딸린 dukkha 겪음에도 그는 그냥 놓이게 됩니다.

anna āśvādayat ekka ādīna vena hæṭi. ādīnava dahasak enavā ēka āśvādayaṭa. āśvādaya ekak balāporottu venakoṭa ganna vennē ādīnavalat ekka. dæn api taka mæṭi api gannavā mal pōccayak mal vāsa ekak. ætula ralu. piṭin opamaṭṭam karalā. salluva ætula maṭa epā piṭa upamaṭma vitarak maṭa ōna kiyalā ganna puḷuvan. ehema ganna bæhæ. mal vāsayakama ganna ōnē. gannakoṭa balakuvahama ætulē tibunam ralu gatiyak ara piṭa opē ganna gihillā ætulē ralu gatiyat ekka ganna venavā. ēka atvilalā araka vitarak ganna bæ.

바로 이것이 assāda와 함께 ādīnava가 오는 방식입니다. assāda 하나에 ādīnava가 천 가지 옵니다. assāda 하나를 바라면 ādīnava까지 함께 가져가야 합니다. 이제 흙으로 빚은 꽃병 하나를 산다고 합시다. 안쪽은 거칠고 바깥은 반들반들 매만져 놓았습니다. '안쪽은 필요 없고 바깥의 반들거림만 갖겠다'고 할 수 있습니까? 그렇게는 가질 수 없습니다. 꽃병째 가져야 합니다. 가지고 보면 안에 거친 것이 있었습니다. 바깥의 윤기를 가지려다 안의 거친 것까지 함께 가져야 합니다. 그것을 떼어 내고 바깥만 가질 수는 없습니다.

dæn yamkisi pudgalayek atītamakō yamkisi kenek vivāhayak karaganna. hoyalā hoyalā balalā æhæṭa kannaṭa pēna kenek pirimiyek nam pirimiyek ōnē isriyak ehema papuṇā. pirimiyak istriyak balāporottu venavā ē vagēyi kenek. dæn ohoma karalā eyā ganna balāporottu venavā.

어떤 사람이 혼인을 하려 한다고 생각해 봅시다. 찾고 또 찾아 눈에 차는 사람을, 남자라면 여자를, 여자라면 남자를 바랍니다. 그렇게 하여 맞아들이기를 바랍니다.

dæn mē gannakoṭa lassana ekak hoyanavā. lassana ekek hoyenavā. dæn hoyalā hoyalā hevalā hanam kohomahari itin eyāṭa hitana lassana kenek hiṭiyot eyāma ōnē giya. jīvitaya deveni karagena hari kǣ gahalā enam ganna hadana.

맞아들일 때 예쁜 사람을 찾습니다. 찾고 또 찾아 어떻게든 자기 눈에 예쁜 사람이 있으면 꼭 그 사람이어야 합니다. 목숨을 걸고서라도, 소리치며 싸워서라도 맞아들이려 합니다.

dæn ē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya tibunē ara keslamiyat samṭaṭa penicca paha bahiyē tibicca opṭamak ænna ara priya svabhāvaya tava ekakda arakin ahaka vecca ekakda?

그 사랑스럽고 달콤한 성질은 머리털, 몸털, 살갗 같은 겉으로 보이는 다섯 가지에 입혀진 윤기에 있던 것 아닙니까? 그 사랑스러운 성질은 따로 있는 것입니까, 그것들과 떨어진 것입니까?

kes valama tibuṇa venasak, lom valama tibuṇa venasak, niyapotu valama tibicca venasak, datta valama tibicca venasak, kaṁkaḍayē tibicca venasak. oya ṭikenma upamaṭṭam karalā pennapu ætulē mona kuṇugaḍak tibuṇā. ara ṭiken upamaṭṭanam karapu eka dækalā tamayi apiṭa priya svabhāvaya madurala svabhāvaya æti vennē.

머리털에 있던 다름, 몸털에 있던 다름, 손발톱에 있던 다름, 이에 있던 다름, 살갗에 있던 다름 — 이것들만으로 반들반들 꾸며 보인 그 안에 어떤 썩은 무더기가 있었습니까. 그것들로 꾸민 것을 보고 우리에게 사랑스럽고 달콤한 느낌이 생기는 것입니다.

ehenam mē lōkē yamaka yam rūpayaka priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak tibuṇā nam vidyāmāna venavā nam oya kuṇugolēma upamaṭṭama ærenna tava ekak.

그러니 이 세상 어떤 rūpa에 사랑스럽고 달콤한 성질이 있다면, 드러난다면, 그것이 그 썩은 무더기의 겉꾸밈 말고 다른 무엇이겠습니까?

dæn mēkenma apiṭa pēnavā eka deyak. upamaṭṭama nisā api aran āvē ara kuṇu goḍama nēdaskuṇu koṭṭhāsiyan nedima ussagena āvē.

여기서 한 가지가 보입니다. 겉꾸밈 때문에 우리가 가져온 것은 바로 그 썩은 무더기, 서른두 가지 더러운 부분을 들어 올려 가져온 것 아닙니까?

lassana eken diriskuṇu koṭṭhāsayen ahakalā menna lassana ṭika ven karanna ṭikak ehema tiyenavā. menna keka menna lom ṭika menna niyapu ṭika menna dṭa ṭika menna lassana kiyalā ohoma giha ven karanna ṭikak tiyenavā. balapu ekakvat ehenam sampūrṇayenma tibilā tiyennē. ādīnavayak nēda mē ēkema karapu māyāva nēda āśvādaya hæṭiya api mat kaḷē etana bæn.

예쁜 사람에게서 서른두 가지 더러운 부분을 떼어 내고 '여기 예쁜 것만 따로' 할 것이 있습니까? 여기 머리털, 여기 몸털, 여기 손발톱, 여기 이, 여기 예쁜 것 하며 따로 떼어 낼 것이 있습니까? 살펴보면 하나도 없습니다. 그러니 온통 있는 것은 ādīnava 아닙니까? 바로 거기서 지어낸 māyā 아닙니까? assāda인 양 우리를 취하게 해 거기에 묶었습니다.

menna lōka satvayā mē lōkeṭa bæn̆dena hæma.

이렇게 세상 중생이 이 세상에 묶입니다.

api ara okkoma kuṇugoṭa kæmati nǣ. opṭamaṭa kæmati. hæbæmaṭṭama tibunē ara kuṇugoḍa ē nisā kuṇugoḍa upamaṭṭama nisā kuṇugolaṭa kæmati.

우리는 그 썩은 무더기 전부를 좋아하지 않습니다. 반들반들한 겉을 좋아합니다. 그런데 그 겉꾸밈이 입혀져 있던 것은 바로 그 썩은 무더기였습니다. 그래서 겉꾸밈 때문에 썩은 무더기를 좋아하게 됩니다.

ēkat hæḍa karannē ē ṭikamanē. hæḍaka levena mokakda kes ṭikamayi ravun karā kærala gahalā ṭan dakuṇanṭa kæragilā ara pættaṭa kæragilā bon̆du gæhilā tibunē ara kes ṭikamayi. hæḍa dunnet ekkama nēda. ara lom ṭikama nē deka eka vidihaṭa pāṭa aḍu velā, pāṭa væḍi velā eka eka vidiṭa murudu velā pihiṭiyē. ara niyapottama nē deka eka atara hæḍa velā ratu velā eka vidiṭa ul velā ov hadāgattē okkoma hari maṭa silṭu kivē okkoma niyapottama nēda? ara daṭṭika nēda peḷaṭa hiṭiyā okkoma hada mutu vaṭa vāgē vagē okkoma kivvā ara dṭakama nēda? ē haṁkaḍēma nēda ara pimbilā hiṭiya æsillā hiṭiya okkoma illā eka vidihaṭa hiṭiyē. oya ṭikamanē. dæn api

그것을 꾸미는 것도 바로 그것들입니다. 꾸밈이 무엇입니까? 머리털을 둥글게 말아 곱슬곱슬하게, 오른쪽으로 말리고 저쪽으로 말려 부풀어 있던 것은 그 머리털이었습니다. 꾸밈을 준 것도 그것 아닙니까. 몸털이 이리저리 빛깔이 옅어지고 짙어지며 부드럽게 자리했습니다. 손발톱이 이리저리 다듬어지고 붉게 칠해지고 뾰족하게 만들어졌습니다. 그 모두가 손발톱 아닙니까? 이가 줄지어 진주알 같다고 한 것도 바로 이 아닙니까? 살갗이 부풀어 매끈하게 있던 것도 다 그것입니다. 바로 그것들뿐입니다. 이제

vidihaṭa hiṭiyē. oya ṭikamanē. dæn api hitamuka ætulē hulanpuravapu hulan bōṇik eka innavā. dæn bōṇikaṭa ara hulan gahanna hulan gahalā gatta araṭa passē lassanaṭa pirilā inna ayana. hæṭa salē tiyenavā. bōnikkagē bōnikkā hari lassana hulan eriyaṭa passē dæn paḷava rabar kǣla etakoṭa pirita lassana næhæ. ehenam ætulē hulantimat lassanāva nēda hæḍiyē. ehenam piṭa tiyena opma nēda mē monavāhari ætulē puravalā puruvalā yam hæḍa talayakaṭa ē piricca ākārayaṭa pimbicca ākāraya tamayi apē hæḍa talaya gi. ehenam hæḍa talayaṭat lassanayi kiyalā api rævaṭa. ē hæḍa talaya kiyalā oya diva ṭikama nēda?

바람을 채운 인형이 있다고 생각해 봅시다. 인형에 바람을 넣고 나면 예쁘게 부풀어 모양이 납니다. 바람이 들어간 뒤 인형은 아주 예쁩니다. 바람이 빠지면 고무 조각일 뿐 예쁘지 않습니다. 그러니 안에 바람이 있어서 예쁨이 모양을 낸 것 아닙니까. 바깥의 윤기도 그렇습니다. 무언가를 안에 채우고 채워 어떤 모양새로 부푼 그 모습이 우리 몸의 모양새입니다. 그 모양새에 예쁘다고 우리는 속습니다. 그 모양새라는 것도 바로 그것들뿐 아닙니까?

itin menna mē vagē mē lōkē priyayi, manāpayi, yahapatayi gihillā api aragannakoṭa hæmavelēma menna mē māyāvak lōkayā ravaṭṭanavā.

이렇게 이 세상에서 사랑스럽다, 마음에 든다, 좋다 하며 붙잡을 때 늘 이 māyā가 세상 사람들을 속입니다.

menna mēkama tamayi avidyāva nisā apiṭa mēken bērenna bæri.

바로 이것 때문에, avijjā 때문에 우리는 여기서 벗어나지 못합니다.

api mēkamayi mē lōkē hoyannē. itin oya ekaka dēka api bæluvē. kayē vitarayi. kayē vitarak nemeyi yōga tiyennē.

우리가 이 세상에서 찾는 것이 바로 이것입니다. 그런데 우리는 한 가지만, 몸만 살펴보았습니다. 이것이 몸에만 있는 것은 아닙니다.

dæn æhæt kiyanavā hælavæḍayi. æhæṭa ganna rūpayaṭat api ಹೆḍalavæḍa ekak lōkayen ganavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōkē tibunē monavada? āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhavi dhātuvayi kiyana dhātu hatara nakan itāma siyum rūpa kalāpiyangen sakas velā sakas velā ævidilās ginisulaṁ kiyana mē hataraveni lōkayē vidyāmāna viccayan goḍa gæhiccā tamayi hæmatænama tiyennē.

세상에 있던 것은 무엇입니까? āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu라는 네 dhātu의 아주 미세한 rūpa kalāpa로 짜이고 또 짜여 와서, 흙, 불, 바람, 물이라 하는 이 네 가지로 세상에 드러나 쌓인 무더기가 어디에나 있습니다.

ēvā tuḷa tamayi dravya vastura lassana dakinnē. ehenam oya satara mahā dhātuvē lassanak næha. oya dhātu valin ahak karapu lassanaku lōkē tiyenavā. oya dhātu hatarama tamā eka vidihaṭa saṁkal velā pimbīlā hækililā ekē vidiha hæda talaka aragena varṇavat velā oya lassana dēval kæta dēval okkoma hædenavā.

그 안에서 물건과 재산의 예쁨을 봅니다. 그런데 그 네 mahādhātu에는 예쁨이 없습니다. 그 dhātu들을 떠난 예쁨이 세상에 있습니까? 그 네 dhātu가 이리저리 얽혀 부풀고 오그라들어 어떤 모양새를 띠고 빛깔을 입어, 예쁜 것과 미운 것이 모두 만들어집니다.

ehenam oya lassana deyak gattā taram tiyennē mokakda? āpō, tējō, vāyō kaṭaya vaṇ gan̆da, rasa, kiyana oya sūkṣamaya paṭan gattā vū tæna paṭan gana suddhātvaya kivvā. ōvā apiṭa æhæṭa pēnnē næhæ. ōva sarvajña gōcarayi. ē kiyannē mahā divæs hæṭi lovturā budurajāṇan vahansēṭa pamaṇayi ēvā dakinna puḷuvan. īṭat vaḍā ama mehā manāsika gatteṭa ēvā pēnnē næhæ. ōvā tuḷin ævidilā ōvā itin mahābhūta bavaṭa patvelā mahābhūtayanṭa pat velā ævidiṭa anisara dhātu bavaṭa patvelā ēvāyi nirmāṇaya vecca aya tamayi mē lassanayi kiyā dravya vastuva kiyalāṭa hita bæn̆dennē.

그러니 예쁜 것 하나를 집어 들면 거기 있는 것은 무엇입니까? paṭhavī, āpo, tejo, vāyo, vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 미세한 것에서 시작하는 자리를 suddhaṭṭhaka라고 했습니다. 그것들은 우리 눈에 보이지 않습니다. sabbaññu에게만 잡힙니다. 곧 큰 하늘눈을 지닌 lokuttara Buddha만이 그것을 볼 수 있습니다. 그 아래의 이들에게는 보이지 않습니다. 그것들로부터 와서 mahābhūta가 되고, 다시 여러 dhātu가 되어, 그렇게 만들어진 것이 바로 이 예쁘다는 물건과 재산이라며 마음이 거기에 묶입니다.

ehenam etakoṭa aya okkēma antimaṭa mulaṭa balāgena yanakoṭa māyā darśana māyā svabhāvaya ærenna tavat deyak apiṭa mē viññāṇa matu karannē næha.

그러니 끝내 그 뿌리까지 따라가 보면, māyā의 모습, māyā의 성질 말고 다른 것을 이 viññāṇa는 드러내지 않습니다.

viññāṇayak æti vennē mokakda? balāporottuvak mul karagena monavada balāporottu vennē? ekkō æhæṭa pēna deyak, ekkō kanaṭa æhena deyak, ekoṭa divaṭa dænena deyak, ekkō nāsayaṭa dænena deyak, ekoṭa kayaṭa dænena deyak, ekkō manaṭa dænena deyak api balāporottu vennē.

viññāṇa는 무엇 때문에 생깁니까? 바람을 뿌리 삼아서입니다. 무엇을 바랍니까? 눈에 보이는 것이든, 귀에 들리는 것이든, 혀에 느껴지는 것이든, 코에 느껴지는 것이든, 몸에 느껴지는 것이든, 마음에 느껴지는 것이든, 그것을 우리는 바랍니다.

itin balāporottu vennē oya jātiya ēvā nam anna ē balāporottu vuṇē mokada ēvā vaṭinavayi kiyana api bæhæpu nigamanaya na.

바라는 것이 그런 것들이라면, 왜 그것을 바랐습니까? 그것들이 값지다고 우리가 내린 결론 때문입니다.

dæn menna mē kiyana nigamanayaṭa bæse mokak nisāda? ē māyāva māyāvak bava tērum ganna bæri nisā. ē nisā viññāṇaya māyākārayakaṭa upamā karalā pennavā.

그 결론에는 무엇 때문에 이릅니까? 그 māyā가 māyā임을 알아보지 못해서입니다. 그래서 viññāṇa를 마술사에 빗대어 보여 주십니다.

māyāvaṭa hæranavā bijjāvak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna viññāṇayen hæmalīma karannē mokakda? næti deyak æti ākārayen opanam karalā pennanavā.

viññāṇa가 하는 속임은 무엇입니까? 없는 것을 있는 듯이 꾸며 보여 줍니다.

ēkē æti deyak kiyanna dr̥ṣṭiya ātma dr̥ṣṭiya onna oya dr̥ṣṭiyaṭa ahuvelā mokada karannē? ēka balāporottu venavā ēka pavatina deyak hæṭiyaṭa nigamanaya karana.

거기에 있는 것이라 여기는 diṭṭhi, attā diṭṭhi — 그 diṭṭhi에 걸려 무엇을 합니까? 그것을 바라고, 그것을 이어지는 것으로 결론 내립니다.

itin īṭa passē mokada ātma dr̥ṣṭiya nisā api balāporottuvak tiyenavā. ēka sāra dharmayak. anē ēka kæḍenna nam epā. bidenna epā, vināśa venna epā. ēka hon̆daṭa pavatinna næhæ. maṭa ōnē vidihaṭa tiyenna ōnē. itin ōkaṭa dukak karadarayak enna epā. ē āśvādaya yanna epā. onna balāporottu vennē. itin

그다음 attā diṭṭhi 때문에 우리에게 바람이 생깁니다. 그것은 알맹이 있는 dhamma다. 아, 그것이 깨지지 않기를, 부서지지 않기를, 무너지지 않기를. 잘 이어지기를. 내 뜻대로 있기를. 거기에 dukkha나 괴로움이 오지 않기를. 그 assāda가 떠나지 않기를. 이렇게 바랍니다. 그런데

yanna epā. onna balāporottu vennē. itin mē api koccara balāporottu vunam mē dharmatāvaya api kiyana eka gahana ekak neveyi. mē rassana yanna epā kivaṭa ēka navatinnē næha. ēka hædilā tiyeenet ē māyāva payi ē hētuphala vaśayen ēkat gevilā yanavā. ēka urumaya. mēkaṭa mē duka enna epā kivaṭa hariyannē ēka urumatē. ēka væḷan̆daganna.

아무리 바라도 이 dhammatā는 우리 말을 듣는 것이 아닙니다. 이 예쁨이 떠나지 말라 해도 멈추지 않습니다. 그것이 생겨난 것도 그 māyā, 원인과 결과로 생긴 것이니 그것도 닳아 없어집니다. 그것이 그 본래 몫입니다. 여기에 dukkha가 오지 말라 해도 소용없습니다. 그것이 본래 몫입니다. 그것을 받아들여야 합니다.

duka enna epā ēkaṭa kæmati nǣha kivvaṭa enavā. ē priyamanāpa piya madhura para svabhāvaya priya svabhāvaya yanna epā kivaṭa hariyannē næhæ. ēka gevilā yanavā. ehenam gevilā kæmati dē gevilā yanavā akæmati dē ekatu venavā. mē lōkē siyaluma dēval valaṭa ugurumayi.

dukkha여 오지 말라, 그것이 싫다 해도 옵니다. 그 사랑스럽고 달콤한 성질이 떠나지 말라 해도 소용없습니다. 닳아 없어집니다. 그러니 좋아하는 것은 닳아 없어지고 싫어하는 것은 모여듭니다. 이것이 이 세상 모든 것의 본래 몫입니다.

menna mēkaṭa kiyanavā lōkē icca sē nǣ aniccayi. mēka dharmatāvayak. ēka ehemamada kiyalā parissakṣana karanna ōnē nigan digaṭa.

이것을 일러 세상은 icchā대로 되지 않는다, anicca라고 합니다. 이것은 dhammatā입니다. 정말 그러한지 끊임없이 살펴보아야 합니다.

etana iccasa nætnam. balāporottuva iccaya hevat apē balāporottuva ēka apiṭa ōna hiṭiyā pavatvanna nam. ēka ehema nokoṭa ēkāntayen duka venavā. yadāniccantaṁ dukkhaṁ ēka icca sē nædda ē hētuven dukamayi. itin ōkayā kāṭavat venas karanna bæhæ. sukha karanna bæhæ. kæmatiyē nætnam sukhayi kiyanna bæhæ. āgamak

거기에 icchā대로가 없다면 — 바람, 곧 icchā, 우리의 바람대로 그것을 이어 가려 한다면, 그것이 그렇게 되지 않으니 반드시 dukkha가 됩니다. 'Yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ' — icchā대로 되지 않는 것은 그 때문에 오직 dukkha입니다. 이것은 누구도 바꿀 수 없습니다. sukha로 만들 수 없습니다. 원하는 대로가 아닌데 sukha라고 말할 수 없습니다.

kæmatiyē nætnam sukhayi kiyanna bæhæ. āgamak mēkaṭa avaśya næha. āgama piḷiganna kenek hō nopiḷiganna kenek hō kavuru hō taman kæmati yamak læbennē næha nam dukanē.

여기에는 종교가 필요하지 않습니다. 종교를 받아들이는 사람이든 받아들이지 않는 사람이든, 누구든 자기가 원하는 것을 얻지 못하면 dukkha 아닙니까.

ēkē dharmatāvaya ehenan mēka venas karanna bæhæ. mēka āgam nāyakayekuṭavat āgam pirima śāstr̥varayakuṭat mona dhārasanayakuṭat mē dharmatāvaya venas karanna bæhæ. venas karapu kenek meccara kal næha. karanna hētut næha.

그것이 그 dhammatā라면 이것은 바꿀 수 없습니다. 어떤 종교 지도자도, 어떤 종교의 스승도, 어떤 철학자도 이 dhammatā를 바꿀 수 없습니다. 바꾼 사람은 지금까지 없었고, 바꿀 까닭도 없습니다.

menna mēka dharmānukūlava dakinakoṭa ehenam budu dahama kiyalā kiyannē mokakda? buddhi gōcara vennē menna mē dharmayaṭayi.

이것을 dhamma에 맞게 볼 때, 그러면 Buddha의 가르침이란 무엇입니까? 지혜(buddhi)에 잡히는 것이 바로 이 dhamma입니다.

dæn mēka varaddagenalā mē budun kiyana pudgalayekuṭa ven karannē pudgalayek sambandha vannāvū dharma pākṣika kaṭṭiyak ven karagattaṭa passē buddhāgamaya kaṭṭiyaka api piḷigannē nǣ kiyalā oyagē katāvalaṭa bahinna puḷuvan.

이것을 잘못 받아들여 Buddha라는 한 사람에게 따로 떼어 두고, 한 사람과 얽힌 dhamma 편의 무리로 떼어 놓은 뒤에는, '불교라는 무리를 우리는 받아들이지 않는다'는 식의 이야기로 흐를 수 있습니다.

buddhigōcara dharmayaṭa kiyanavā buddha dharma. in buddhigōcara dharmaya yamkisi buddhi visin buddhivantayek visima vigraha kaḷā. oba ḷan̆gaṭat buddhiyak tiyenavā. oya buddhi mādhyaya tuḷin gōcara karaganna gōcara karalā mēka ættada purudu dakinna

지혜에 잡히는 dhamma를 Buddha dhamma라고 합니다. 그 지혜에 잡히는 dhamma를 어떤 지혜로운 이가 풀어 보였습니다. 당신에게도 지혜가 있습니다. 그 지혜를 통해 잡아 보고, 이것이 참인지 보십시오.

ōka dækaganna dænaṭa lōka sammataya mona āgamikeknak kamanna hitalā balanna balanakoṭa peneyi mēka buddhi gōcara nam ēkaṭa vena ekak kiyanna bæha. yamak kæmati sē nætnam ēka sæpayi kiyanna kisima buddhigōcara dharmayakaṭa bæha.

그것을 보려면 지금 세상 관습으로 어떤 종교를 믿는 사람이든 생각해 보십시오. 살펴보면 보일 것입니다. 이것이 지혜에 잡히는 것이라면 달리 말할 수 없습니다. 무언가가 원하는 대로가 아닌데 그것이 sukha라고 말할 수 있는 지혜로운 dhamma는 없습니다.

ehenam api kristiyāni kivvat api muslim kivvat api mona vigamak adahanayi kivvot api bhautikavādī kivvat monavā kivvat yamak kæmati nætnam ēka dukada sæpada? tīraṇaya mokakda?

그러니 우리가 기독교인이라 하든, 무슬림이라 하든, 어떤 종교를 믿는다 하든, 유물론자라 하든, 무엇이라 하든, 무언가가 원하는 대로가 아니라면 그것은 dukkha입니까, sukha입니까? 판가름은 무엇입니까?

āgam pasāha vatana ekakvat vatāvaya næ. anna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

buddhimat buddhi gōcara tīraṇayak denna venavā. yamak kæmati sē nætnam kavadāvat ēken sæpa inna vidihak næha. ēka duka enavamayi.

지혜로운, 지혜에 잡히는 판가름을 내려야 합니다. 무언가가 원하는 대로가 아니라면 결코 그것으로 즐거울 길이 없습니다. 반드시 dukkha가 옵니다.

anna yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ kiyannē budurajāṇan vahansē kaṭen piṭa karanu vacanaya kiyalā gattaṭa hariyannē. buddhigōcara dharmayak. ēka vidyāvak.

'Yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ'이라는 것은 Buddha의 입에서 나온 말이라고 받아들이고 마는 것이 아니라, 지혜에 잡히는 dhamma입니다. 그것은 참된 앎입니다.

ēka ehema nemeyi kiyalā pennanna samatayek kisi denaka balayak puḷuvan kramayak nǣha. anna ēkayi kivvē yadaniccaṁtaṁ dukkhaṁ.

그것이 그렇지 않다고 보여 줄 수 있는 이는 누구도, 어떤 힘으로도, 어떤 방법으로도 없습니다. 그래서 'Yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ'이라고 하신 것입니다.

etakoṭa yamak kæmati sē nædda? ē nisāma dukaṭa vena bava hon̆daṭa pæhædiliva pēnavada? ē ban̆du væḍa piḷivillak tibunot. apiṭa nigamanaya karanna puḷuvanda? ēka mamatvayen ganna sudusu ēka mama kiyalā ganna sudusu deyak. magē kiyalā allanna sudusu deyak. ēka ātmīya vaśayen nætnam harayak tiyenavā kiyalā ganna sudusu deyak kiyalā nigamanaya karanna puḷuvanda

그러면 무언가가 원하는 대로가 아니고, 바로 그 때문에 dukkha가 된다는 것이 훤히 보입니까? 그런 흐름이 있다면 우리가 결론 낼 수 있습니까? 그것이 '나'로 받아들일 만한 것이라고, '내 것'이라 붙잡을 만한 것이라고, attā로서 또는 알맹이가 있다고 받아들일 만한 것이라고 결론 낼 수 있습니까?

yathārthaya venuvot nigamanaya karanna bæ.

참모습대로라면 그렇게 결론 낼 수 없습니다.

etakoṭa ēka ēka taman ætta dænagattā. maṭa karanna bæri puḷuvan venama deyak. āsāva atharaganna bæri eka puḷuvan eka vena katāvak. ætta mokakda?

그러면 그는 스스로 참을 안 것입니다. 내가 할 수 있느냐 없느냐는 따로입니다. 욕망을 놓을 수 있느냐 없느냐는 다른 이야기입니다. 참은 무엇입니까?

lōkē ætta dakinna ōnē. menna issellāma bæhiya yutu nigamanaya. maṭa lōkaya atharaganna bærida puḷuvanda kiyana eka deveni katāva. maṭa atharaganna bæri vuṇat puḷuvan vunat ætta vakayi.

세상의 참을 보아야 합니다. 이것이 맨 먼저 이르러야 할 결론입니다. 내가 세상을 놓을 수 있느냐 없느냐는 두 번째 이야기입니다. 내가 놓을 수 없든 있든 참은 하나입니다.

onna otenṭa vahinna ōnē. dæn hun̆gaya denek hari bayakin innavā.

바로 거기에 이르러야 합니다. 지금 많은 사람이 꽤 두려워하고 있습니다.

dæn anicca kiyana vacanaya gattahama api ōka tērum balaganna ōna. icca hē nǣ. aniccayi kiyannē ēkayi.

anicca라는 말을 들면 그것을 잘 알아들어야 합니다. icchā대로 되지 않는다는 것, anicca란 그것입니다.

etakoṭa icca sē nǣ kiyana eka tērum gattahama api dakinna ōnē iccara nǣ kiyana eka vena hatayak. atduvan kiyat ōkaṭa kiyanavā.

icchā대로 되지 않는다는 것을 알아들으면, 늘 그대로 있지 않다는 것은 또 다른 뜻임을 보아야 합니다. 그것을 addhuva라고 합니다.

atduvan jīvaṁ duvaṁ maraṇaṁ jīvitaya sthira nǣ maraṇaya sthirayi. etakoṭa anicca kiyannē eka arthayak adduvaha kiyannē tava arthayak.

'Addhuvaṃ jīvitaṃ, dhuvaṃ maraṇaṃ' — 삶은 굳지 않고 죽음은 굳습니다. 그러니 anicca는 한 뜻이고 addhuva는 또 다른 뜻입니다.

ē vagēma jīvitaṁ aniyataṁ maraṇaṁ aniyata kiyalā kiyana vacanayakut tiyenavā niyata nǣha kiyana eka. etakoṭa icca kiyana eka dakinna icca kiyana eka anicca.

또 'jīvitaṃ aniyataṃ, maraṇaṃ aniyataṃ'이라는 말도 있습니다. 정해져 있지 않다는 것입니다. 그러니 icchā라는 것을 보아야 anicca를 볼 수 있습니다.

etakoṭa iccayi kiyana vacanayak tiyenavā. etakoṭa icca kiyana eka katā nicca anicca kiyalā katā karanavā. anicca nætnam nicca kiyanavā. ēka hariyaṭa gan̆da suvan̆di kiyalā ada hadāgatta padēvā ekak.

icchā라는 말이 있습니다. 그런데 icchā를 두고 nicca, anicca로 이야기합니다. anicca가 아니면 nicca라고 합니다. 이것은 마치 오늘날 '냄새'와 '향기'를 두고 지어낸 말과 같습니다.

dæn sugandha kiyana ekaṭa gan̆daṭa pennannē ēkē viruddha vacanaya gan̆da. namut diyama vacanē dugan̆da. gan̆da kiyannē podu vacana. mona gan̆dada? ēka dugan̆da hō eka suga.

sugandha라는 말의 반대말로 '냄새(gandha)'를 내세웁니다. 그러나 바른 말은 duggandha입니다. 냄새란 두루 쓰는 말입니다. 어떤 냄새입니까? duggandha이거나 sugandha입니다.

anna ē vagē tamayi icca kiyana ekaṭa gannavā nicca hō anicca hō kiyana vacana tiyenavā. anicca nætnam niccayi kiyalā. iccayi kiyalā gannē nǣ. ara gan̆dayi suvan̆dāyayi gattā vagē ekak enavā etakoṭa gan̆da kiyannē podu vacanayak. ēkē hon̆da gan̆da nam suga naraka gan̆da nam dugan̆da gan̆da kiyannē podu vacana. ē vagē icca kiyana vacanayē podu vacana.

그와 마찬가지로 icchā라는 말을 두고 nicca 또는 anicca라는 말을 씁니다. anicca가 아니면 nicca라고 하지 icchā라고는 하지 않습니다. 냄새와 향기를 두고 한 것과 같은 일이 생깁니다. 냄새는 두루 쓰는 말입니다. 좋은 냄새면 sugandha, 나쁜 냄새면 duggandha, 냄새는 두루 쓰는 말입니다. 그처럼 icchā라는 말이 두루 쓰는 말입니다.

anicca saha nicca kiyannē ēka depættada. ōka varadda gattot ehema tērum ganna bæru venavā. ōtana tamayi mē dharmaya tuḷa mē mulā mē ada hira velā tiyena tæna ōka dækkē nætnam apiṭa gælavenna bæha.

anicca와 nicca가 그것의 두 쪽입니까? 이것을 잘못 받아들이면 알아들을 수 없게 됩니다. 바로 거기가 오늘날 이 dhamma 안에서 이 헷갈림이 갇혀 있는 곳입니다. 그것을 보지 못하면 우리는 벗어날 수 없습니다.

icca sē nǣ kiyana eka kæmati sē nǣha kiyana eka dakina tāk karalā api kæmætta anuva pavatvannama dan̆galanavā. koccara sthira nǣ kivvat istara næti vuraṭa kamak næhæ kæmati sē tiyenavānam. atennē næhænēda

icchā대로 되지 않는다, 원하는 대로 되지 않는다는 것을 볼 때까지 우리는 원하는 대로 이어 가려고만 몸부림칩니다. 아무리 굳지 않다고 해도, 굳지 않아도 상관없다, 원하는 대로만 있다면 하며 놓지 않지 않습니까?

etana kæpa nǣ kiyana ekayi kiyannē ov dæn

(묻는 이) 거기서 sukha가 없다는 것을 말씀하시는 거군요. (스님) 예, 이제

minissuyi minissunṭa duka væḍenavā. minissun kæmati sē næti væḍa

(묻는 이) 사람들은… 사람들에게 dukkha가 늘어납니다. 사람들이 원하는 대로 되지 않는 일들이요.

ov dæn minihā visin kæmati sē næti dēval minihā visin goḍana nagāgena tiyennē. kæmati dēval hadāgena tiyennē minihā goḍak.

(스님) 예, 원하는 대로 되지 않는 것들을 사람이 쌓아 올린 것입니다. 원하는 것들을 만들어 놓은 것도 대개 사람입니다.

dæn satāṭa kæmati sē pavatvana dæn lassana geyak kæmati minihā. satā geyak kæmati vennē næha.

짐승이 원하는 대로 이어 가는 것은 — 이제 사람은 예쁜 집을 좋아합니다. 짐승은 집을 좋아하지 않습니다.

etakoṭa satāra dæn apa api apiṭa dakinavā kæmati sē pavatinnē næti dēval valin æyi ē satāra ehema vagiē æyi mē lōkē tiyena kæmati dēval monavarada kæmatiyi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기