붓다 가르침의 hetu-phala 보기 1부
බුදු දහමේ හේතු-ඵල දැකීම - 1 කොටස
hētuphala vādaya piḷiban̆dava vigrahayak avaśyayi kiyana eka. api dæn ē vistaraya tamayi api dæn ganna balāporottu vennē.
hetu-phala-vāda에 대한 풀이가 필요하다는 것입니다. 이제 바로 그 설명을 하려고 합니다.
yē dhammā hētu tabavā tēsaṁ hētuṁ sagatō āhēsaṁ hētayō nirōdhō ēvaṁ vādi mahā samanō kiyalā budurajāṇan vahansēban̆du vādīda kiyana ekat budurajāṇan vahansēgē vādaya piḷiban̆dava nætnam budurajāṇan vahansē kiyana dēśanā piḷiban̆dava
'Ye dhammā hetuppabhavā tesaṃ hetuṃ tathāgato āha, tesañca yo nirodho evaṃvādī mahāsamaṇo.' 붓다께서 어떤 가르침을 펴시는 분인가, 곧 붓다의 주장, 붓다께서 하시는 설법에 관하여,
assajī hāmuduruvō edā ara mē pōlisa paribrājika vatin haṭapu særit hāmuduruvangē edā mūlika avasthāvēdī ē ākārayen dēśanāvak kaḷā. mē dēśanāva ahalā tamayi unvahansē sōtāpanna phalayaṭa pat vuṇē.
Assaji 스님께서 그때 paribbājaka로 지내던 Sāriputta 스님께 맨 처음 그렇게 설하셨습니다. 이 설법을 듣고 그분은 sotāpatti-phala에 이르렀습니다.
sæhæriyut hāmuduruvō edā ē mēpu pōlisaka paribājikava inna velāvē. hon̆dayi ē dharmaya ahana velāvē. karalā dharmaya dēśanā karanakoṭa budurajāṇan vahansē ēka apu ekṭaki unvahansēgē dharmaya kohomada kiyalā ahanakoṭa anna ē velāvēdī bedalā dunnē a oya kiyana dharma vākyaya tamayi pennunē. dharma vāya kivvā adaharayi dunnē.
Sāriputta 스님이 그때 paribbājaka로 있으면서 그 dhamma를 들을 때, 붓다의 dhamma가 어떠하냐고 묻자 그 자리에서 나누어 준 것이 바로 이 dhamma 구절이었습니다.
ē dhammā hētu pabavā. pēsaṁ hētuṁ pathāgatō āsava tēsaṁ hētuyō nirōdhō ēvaṁ vādi mahākama mahā tamangē tathāgatayan vahansēlā tathāgatayan vahansē dēśanā karannē menna mēyi. ēka tamayi vennē.
'Ye dhammā hetuppabhavā, tesaṃ hetuṃ tathāgato āha, tesañca yo nirodho evaṃvādī mahāsamaṇo.' Tathāgata께서 설하시는 것은 바로 이것입니다. 그것이 일어나는 일입니다.
yaṁ dharmayak hētuvak nisā prabhavayaṭa patvenavā. danam pahaḷa venavā. anna ē pahaḷa vena hētuva tathāyan vahansē dēśanā karanavā.
어떤 dhamma가 원인 때문에 생겨나 나타납니다. 그 나타나는 원인을 Tathāgata께서 설하십니다.
hētu hētuva nemeyi. ē hētu tathāgatayan vahansē dēśanā karanavā. tēsaṁ hētuṁ tathāgatavā ē hētuvan tathāgatayan vahansē dēśanā karanavā.
원인, 바로 그 원인을 Tathāgata께서 설하십니다. 'Tesaṃ hetuṃ tathāgato' — 그 원인들을 Tathāgata께서 설하십니다.
hētu yō nirōdha yamek ē hētu nirōdha karāgam tēsaṁ hētuva nirōdha ē hētu hētu hoyalā ēvā nirōdha karanna ōna ē tamayi mahā svāmīnayan vahansēgē ada katā dæn dēśanā karannē
'Tesañca yo nirodho' — 누구든 그 원인을 소멸시키면, 그 원인들을 찾아 소멸시켜야 한다는 것, 그것이 위대한 사문께서 설하시는 것입니다.
menna mēka tamayi mē budu dahamē tibena mūlika mārga mārgaya sampūrṇa karalā dunnā ākārayak
이것이 붓다의 가르침에 있는 근본, 길을 온전히 갖추어 준 방식입니다.
menna mē ṭika aragena mē ṭiken api dækaganna ōnē hētu monavāda? hētu paṭicca sampūrtaṁ hētu baṁkā nirujjati
이것을 가지고 원인이 무엇인지 보아야 합니다. 'Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati.'
hētu pratya velā pahaḷa venavā. sambhūta venavā. sambhūta kiyannē bhūtayangē sæbīma næhanam ekvīma æti vena. hētu vaṁ ehema vennē nǣ.
원인이 조건이 되어 나타나고 sambhūta 됩니다. sambhūta란 요소들이 모여 하나로 생겨나는 것입니다. 원인 없이는 그렇게 되지 않습니다.
ē kiyannē mē lōkayē kisima deyak kumana dharmayak dharma kiyana arthayak tiyenavā. dharma kiyannē yamkisi deyak yam ākārayen darannēda ē dharmayi. dharma kiyana ekē ættē ēkayi.
즉 이 세상의 어떤 것도, 어떤 dhamma도 — dhamma라는 말에는 뜻이 있습니다. 어떤 것이 어떤 방식으로 지탱되면 그것이 dhamma입니다. dhamma라는 말의 뜻이 바로 그것입니다.
buddha dharma kiyanakoṭa avabōdhaya nætnam pratyābōdhaya yam dharmayak tuḷin darannēda? ēka buddha dharma.
Buddha-dhamma라고 할 때, 깨달음 곧 꿰뚫어 앎이 어떤 dhamma를 통해 지탱되는가, 그것이 Buddha-dhamma입니다.
dharma kiyannē poḷu vacanayak. dharma kiyannē yam yam deyak yam yam hētuvangē samavāyen daranavāsa menna mē arthakayen dharma tiyenavā.
dhamma는 두루 쓰이는 말입니다. dhamma란 어떤 것들이 어떤 원인들의 samavāya로 지탱되는 것, 이런 뜻으로 dhamma가 있습니다.
prēta bavak yam hētuvakin daranavā nam ēka pēta dharma yassak yam hētuvakin daranavada yassa dharma manussa bavak yam hētuvin daranavada manussa dharma bavat yam hētuvakin daranavada dharma brahma bavak yam hētuvakin daranavada brahma dharma buddha bavak yam hētuvakin daranavada buddha dharma
peta 됨이 어떤 원인으로 지탱되면 그것은 peta-dhamma, yakkha 됨이 어떤 원인으로 지탱되면 yakkha-dhamma, 사람 됨이 어떤 원인으로 지탱되면 manussa-dhamma, deva 됨이 어떤 원인으로 지탱되면 deva-dhamma, brahma 됨이 어떤 원인으로 지탱되면 brahma-dhamma, buddha 됨이 어떤 원인으로 지탱되면 Buddha-dhamma입니다.
dharma dharmavala hariyannē næ dharma otanada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē ennē buddha dharmaya buddha bava yam hētuvakin daranavā nam menna mē hētu raṭāvaṭayi buddha dharā. ēka tamayi buddha dha.
붓다께서 말씀하시는 Buddha-dhamma란, buddha 됨이 어떤 원인으로 지탱된다면 바로 이 원인의 틀에 따라 지탱되는 것입니다. 그것이 Buddha-dhamma입니다.
buddhatvayaṭa āpu kenā athærī midī novænna pættak tiyenavā. ēka tamayi nirōdhaya. dharma nirōdha kirīma. buddhatvayaṭa āpu kenā tamayi ē avabōdhayen eḷiya karaganna.
buddha 됨에 이른 이에게는 놓아 버리고 벗어나 다시 생기지 않는 쪽이 있습니다. 그것이 nirodha, 곧 dhamma를 소멸시키는 것입니다. buddha 됨에 이른 이가 바로 그 깨달음으로 그것을 밝혀냅니다.
etako buddhatvayaṭa patvena yamkisi vidyāmānatvayak tiyenavā. ē tamayi æti karagata yutu jātiya. avabōdhayaṭa hētukāraka vana jātiyak tiyenavā. anna etanṭa pat venna ōnē. hæma kenekuṭama buddhatvayaṭa pat vennada kivvē ēkayi.
그러면 buddha 됨에 이르게 하는 어떤 드러남이 있습니다. 그것이 일으켜야 할 jāti입니다. 깨달음의 원인이 되는 jāti가 있고, 바로 거기에 이르러야 합니다. 모든 이에게 buddha 됨에 이르라고 한 것이 그 때문입니다.
itin ōka vadāgattahama ehenam okaṭama lovturā buduyek varadagannavā.
그런데 그 말을 듣고는, 그러면 모두가 위없는 붓다가 된다는 말이냐고 잘못 받아들입니다.
hæma kenekma buddhatvayaṭa pat venna kivvē mē avabōdha karanna tattvayaṭa patvenna ōnē. ē tattvayaṭa pat vunāma avabōdhayaṭa amudayak karanna dennē ēka læbenavā. pahuvelā nemeyi.
모든 이가 buddha 됨에 이르라고 한 것은 이 깨달음을 이룰 수 있는 상태에 이르러야 한다는 뜻입니다. 그 상태에 이르면 깨달음이 그 자리에서 얻어집니다. 나중이 아닙니다.
buddha kiyana tattvayaṭa patvenakoṭama avabōdhayak perapasu novera. pahana pattu karanakoṭa ālōkayak etana pahana patvīma samaga ālōkaya vihidīmat. buddhatvayak samavā. satyāpōdayak pūrṇa venavā.
buddha라는 상태에 이르는 바로 그때 깨달음이 앞뒤 없이 옵니다. 등불을 켜면 빛이 거기 있듯, 등불이 켜지는 것과 함께 빛이 퍼집니다. buddha 됨과 동시에 sacca의 깨달음이 완성됩니다.
etakoṭa menna mē kiyana tattvaya dharmayak tiyenavā. metendi vennē dharmatāvak. anna ē buddhatvayaṭa patvena dharma sāvaṭa kiyanavā buddha dharmaya.
그러면 이 상태라는 dhamma가 있습니다. 여기서 일어나는 것은 하나의 dhammatā입니다. 그 buddha 됨에 이르는 dhamma를 Buddha-dhamma라고 합니다.
siyalu dharma buddha dharma nemeyi. apāyada yanna dharmaya apā dharmayak. satara apāga ata vena dharma buddha dharma nemeyi. ēka satara apā dharma. hatara apāṭa gata vennē mehemayi kiyalā ēka dænagatta eka buddha dharma.
모든 dhamma가 Buddha-dhamma인 것은 아닙니다. apāya로 가는 dhamma는 apāya-dhamma입니다. 네 apāya로 가는 dhamma는 Buddha-dhamma가 아니라 네 apāya의 dhamma입니다. 네 apāya로 가는 것은 이렇다고 아는 것, 그것이 Buddha-dhamma입니다.
hatara apāṭa yana dharmaya ekak. satara apāṭa yannē mehemayi kiyalā dænagatta eka buddha dharmayak.
네 apāya로 가는 dhamma가 하나이고, 네 apāya로 가는 것은 이렇다고 아는 것은 Buddha-dhamma입니다.
manussa dharmaya ēkayi. manussayek vennē mehemayi kiyalā dænagatta eka buddha dharmayak.
manussa-dhamma도 그렇습니다. 사람이 되는 것은 이렇다고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다.
deviyek vena eka dēva dharmayak. deviyek vena tiyena mārgaya dēva dharmayak. mehema kiyalā deviyek venavā mēkayi deviyak vena mārgaya. dænagatta eka buddha dharmayak. buddha dharmaya kiyannē aṇu dharmayak nemeyi. ēvā dænīma.
deva가 되는 것은 deva-dhamma이고, deva가 되는 길도 deva-dhamma입니다. 이렇게 해서 deva가 된다, 이것이 deva가 되는 길이라고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다. Buddha-dhamma는 다른 dhamma가 아니라 그것들을 아는 것입니다.
buddhiyen ē tattvaya vaṭahāganna bæ. tērum ganna.
그 상태는 지성만으로 알아차릴 수 없습니다. 이해해야 합니다.
vas dharmayak tiyenavā. meban̆du vannā vū yakṣa saṁskāraya mebandhi jātiyak pahaḷa venavā mēkayi raṭāva kiyalā dænagatta eka buddha dharmaya. ē raṭāven paṭicca samuppanna kriyāvaliya yakṣa dharmaya.
yakkha-dhamma가 있습니다. 이러이러한 saṅkhāra로 이러한 jāti가 나타난다, 이것이 그 틀이라고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다. 그 틀에 따른 paṭiccasamuppanna 과정이 yakkha-dhamma입니다.
meban̆du vannā vū dē kaṭayutu karanuhama saṁkhārayu manussayek jātiyaṭa upadina manussayekṭa upadinnē mehema. ē ē manussayek upadina katāva manussa dharmaya. manussayek vennē menna mē raṭāvaṭa dæka dænagænīma buddha dharmaya.
이러이러한 것을 행하면 그 saṅkhāra로 사람이라는 jāti에 태어납니다. 사람으로 태어나는 것은 이렇습니다. 그 사람이 태어나는 이야기가 manussa-dhamma이고, 사람이 되는 것이 이 틀을 따른다고 보고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다.
deviya tiyennē menna mē saṁskāraya varalā mē viññāṇa nāma rūpa salāna mē mē vidihaṭa gihillā mē raṭāva diya dēva jātiya pahaḷa venavā kiyalā yamkisi dharmayak nam ēka dēva ē deviyek vennē menna mē raṭāva dakilā dænagænīma buddha dharmaya
deva는 이 saṅkhāra를 지어 이 viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana가 이렇게 흘러가 이 틀로 deva라는 jāti가 나타난다는 어떤 dhamma라면 그것은 deva-dhamma입니다. deva가 되는 것은 이 틀이라고 보고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다.
brahmayek venna avaśya karana saṁskāraya dænagena brahmayā jātiya pahala venakam paṭicca samagampāna kriyāvaliya dænagattā ē kriyāvaliya æsuru karapu kenā kiyannē brahma dharmaya kriyāvaliyak æsuru karot peban̆da prahamaya tuḷin vennē kiyalā dænaganna eka buddha dharmaya
brahma가 되는 데 필요한 saṅkhāra를 알고 brahma jāti가 나타나기까지의 paṭiccasamuppāda 과정을 알아, 그 과정을 가까이한 이를 두고 말하는 것이 brahma-dhamma입니다. 어떤 과정을 가까이하면 그것을 통해 이러한 brahma가 된다고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다.
etakoṭa lōkayat lōkayaṭa hētuvat lōka dharmaya lōkaya mehemayi lōkayaṭa hētuva mehemayi kiyalā dænaganna ēka buddha dharmaya lōka nirōdhayat lōka nirōdha mārgayat mēkayi kiyalā dænagannē buddha dharmaya
그러면 세상과 세상의 원인은 loka-dhamma입니다. 세상은 이렇다, 세상의 원인은 이렇다고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다. 세상의 소멸과 세상의 소멸에 이르는 길이 이것이라고 아는 것이 Buddha-dhamma입니다.
lōkayat lōkayaṭa hētuvat lōka dharmaya lōka nirōdhayat lōka nirōdha mārgayat buddha dharmaya æti karalā gatta nam
세상과 세상의 원인은 loka-dhamma, 세상의 소멸과 그 길은 Buddha-dhamma — 이렇게 받아들였다면,
itin api issellāma dænaganna duddha dharmaya mokakda lōka dharmaya mokakda lōkayat lōkayaṭa hētuvat lōka dharmaya lōka nirōdhayat lōka nirōdha mārgayat buddha dharma
그러니 우리가 맨 먼저 알아야 할 것은 Buddha-dhamma가 무엇이고 loka-dhamma가 무엇이냐입니다. 세상과 세상의 원인은 loka-dhamma, 세상의 소멸과 소멸에 이르는 길은 Buddha-dhamma입니다.
anna api okkoma vigraha karalā vigraha karalā væḍi karalā gattā
이렇게 우리는 모두를 풀이하고 또 풀이하여 넓혀 받아들였습니다.
itin yē dhammā hētu bhavā tēsaṁ hētu tathāgatavāha kivvē lōkayak lōkaya haṭaganna hētuvak
그러니 'ye dhammā hetuppabhavā tesaṃ hetuṃ tathāgato āha'라고 하신 것은 세상, 그리고 세상이 생겨나는 원인입니다.
lōkē kivhama kisi denek kāma rūpa arūpa kiyana tun bhavayama vidirā okkoma venavā. paṁcaskandhaya kiyahama ē okkoma ahuvelā. paṁcaskandhaya lōkayayi kiyalā dēśanā karā. paṁcaskandha saṁkhyātaya lōkaya kiyalā kivvā.
세상이라고 하면 kāma, rūpa, arūpa라는 세 bhava가 모두 들어갑니다. pañcakkhandha라고 하면 그 모두가 담깁니다. pañcakkhandha가 세상이라고 설하셨습니다. pañcakkhandha-saṅkhāta loka라고 하셨습니다.
paṁcaskandha saṁkhyāta lōkaya oya aṭuvā valadī passē liyana pot valadī ēka aragena tiyenavā paṁcaskandha lōkaya mē kaya kiyalā. kayaṭa sīmā kara ekak ne paṁcaskandha saṁtō lōkayōgaya kiyannē.
그 pañcakkhandha-saṅkhāta loka를 aṭṭhakathā나 그 뒤에 쓰인 책들에서는 이 몸이라고 받아들였습니다. 그러나 pañcakkhandha-saṅkhāta loka는 몸에 한정된 것이 아니지요.
dura vēvā, yama ḷan̆ga vēvā, pēna vēvā, nopenena vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā vartamāna vēvā. rūpayayi sammata yamak vēda rūpasdayayi.
멀든 가깝든, 보이든 보이지 않든, 미세하든 거칠든, 과거든 미래든 현재든 rūpa라고 일컬어지는 것이면 그것이 rūpakkhandha입니다.
śarīrayaṭa sīmā karannē næha budurajāṇan vahansē saṁyicca nikā hon̆da vigraha kiyalā.
붓다께서는 몸에 한정하지 않으시고 Saṃyutta Nikāya에서 잘 풀이하셨습니다.
dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, pēna vēvā, nobenena vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā vēdanāvayi yamak sammata vīmaṭa. ē vēdanā skandhaya
멀든 가깝든, 보이든 보이지 않든, 미세하든 거칠든, 과거든 미래든 현재든 vedanā라고 일컬어지는 것이면 그것이 vedanākkhandha입니다.
vēdanā skandhaya kiyalā mē śarīrayē kæpumaṭa vēdanā vitarakvat ehema sambandha karalā sīmā kaḷē ennē.
vedanākkhandha를 이 몸이 베였을 때의 느낌 같은 것에만 묶어 한정한 것이 아닙니다.
oya kiv vēdanā skandhayen bæhæra vecca kisima vēdanāvak gæna hitanna næha. atīta vēdanāvaksik hituvat anāgatayē vennasi balāporottu vena vēdanāvak kiyannē āśvādaya hiṭuvat manō saṁkalpa ipaduvak. dæn midena
그 vedanākkhandha를 벗어난 어떤 vedanā도 생각할 수 없습니다. 과거의 vedanā를 생각하든, 미래에 있을 것이라고 바라는 vedanā, 곧 assāda를 일으키는 마음의 상상이든,
vēdanā kiyana matyaka hiṭiyā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē vagēma siyum gana dura ḷan̆ga ebu tapu vēdanāvayi yamkisik katā karanavā. panavanavā. ē siyalla vēdanā skandhaya.
마찬가지로 미세하든 거칠든, 멀든 가깝든, 보이든 아니든 vedanā라고 말하고 일컫는 것은 모두 vedanākkhandha입니다.
ē vagēma saṁgnā han̆duraganna ēvā. dura vēvā ḷan̆ga vēvā. dura saṁgnāvak hari ḷan̆ga saṁgnāvak hari han̆duraganna. pēna vēvā, nopenena vēvā. penena saṁgnāvak hari. ehenam vaṭahāgena ganna saṁgnāvak hari. nopenenna nodænna deyak gæna hitalā saṁgnāvak hari. pēna velā nopenavā. siyum vēvā, ghana vēvā. siyum gæna koyi ākāraya hari. atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā yamkisi ākāra saṁgnāvak gæna hæn̆dīmak næ. ē siyallama ēkalā saṁgnā skandhaya.
saññā도 마찬가지로 알아보는 것들입니다. 멀든 가깝든 — 먼 saññā든 가까운 saññā든 알아보는 것. 보이든 보이지 않든 — 보이는 saññā든, 짐작해서 얻는 saññā든, 보이지도 알려지지도 않은 것을 생각해서 생긴 saññā든. 미세하든 거칠든 어떤 모양이든, 과거든 미래든 현재든 어떤 방식의 saññā든 예외가 없습니다. 그 모두를 묶은 것이 saññākkhandha입니다.
anē saṁskāra yamkisi cētanā tuḷin avidyā prattā samaga ekatu velā sakas karaganna dēval. dura ḷan̆ga pēna nopena tiyum gani atīta anāgata vartamāna ē vagēma ē hæma ekakma saṁskāraya yamak sammatada ē siyahænaṭa saṁskāraya vigraha karana anika
그리고 saṅkhāra는 어떤 cetanā를 통해 avijjā라는 조건과 함께 지어내는 것들입니다. 멀고 가깝고, 보이고 보이지 않고, 미세하고 거칠고, 과거·미래·현재의 것 — 그 하나하나 saṅkhāra라고 일컬어지는 것 모두를 saṅkhāra로 풀이합니다.
ē siyahænaṭa saṁskāraya vigraha karana anika viññāṇa dura ḷan̆ga pēna notana siyum gana atīta anāgata vartamāna viññāṇayayi yamkisi hædenīmak karanavā. katā karanavā. etakoṭa sammata venavā. ē siyalā viññāṇa skandhaya. ehenam paṁcaskandhayen toravetta.
다음은 viññāṇa입니다. 멀고 가깝고, 보이고 보이지 않고, 미세하고 거칠고, 과거·미래·현재의 viññāṇa라고 알고 말하고 일컫는 것, 그 모두가 viññāṇakkhandha입니다.
skandhaya. ehenam paṁcaskandhayen toravetta. dura dēkut nǣ, ḷan̆ga dēkut nǣ. siyum dēkut næha, ghana dēkut næ. atīnāgata vartamāna kisima tæna oyin paravecca deyak næ okkoma mahu velā. paṁcaskandhaya kivvahama sǣma siyallama ahuvelā.
그러면 pañcakkhandha를 벗어난 먼 것도 가까운 것도 없고, 미세한 것도 거친 것도 없습니다. 과거·미래·현재 어디에도 그 밖에 놓인 것은 없고 모두 담겨 있습니다. pañcakkhandha라고 하면 모든 것이 다 담깁니다.
mē paṁcaskandhayaṭa budurajāṇan vahansē vigraha karannē paṁcaskandhaya ohomayi. namut api ada paṁcaskandhaya kiyalā purudu velā tiyennē mē maklē tiyena bam̆bayak pamaṇa vū kayaṭa kiyanna sīmā karaganna.
붓다께서 pañcakkhandha를 풀이하신 것은 이렇습니다. 그런데 오늘 우리는 pañcakkhandha를 이 한 길 남짓한 몸에 한정하는 데 익숙해져 있습니다.
kayaṭa sīmā karapu paṁcaskandhayak budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē. budurajāṇan vahansē paṁcaskandhaya kiyannē siyaluma lōkaya satvayā kiyalā apiṭa vidyāmāna venna.
붓다께서 몸에 한정한 pañcakkhandha를 설하셨습니까? 붓다께서 말씀하신 pañcakkhandha는 온 세상, 우리에게 중생으로 드러나는 모든 것입니다.
bāhira lōkē athæralā tiyenavā. bāhira lōkaya piḷiban̆da rūpa satvayā kiyana kenā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
atīta anāgata vartamāna tunkal kiyapu rūpa piḷiban̆da yam sammatayak nam ē siyalla mahā sambandhayi. īṭa pada vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa piḷiban̆davat sambandhayi.
과거·미래·현재 세 때에 걸친 rūpa에 관한 어떤 일컬음이든 그 모두가 서로 이어져 있습니다. 그 다음 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa에 관해서도 그렇습니다.
adhyātmika bhāvitā dura ḷan̆ga pēnna penna tiyana atīta anāgata vartamānaya rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa hā sambandha yamkisi āga sammata ætuva mē siyallama ek karalā paṁcaskandha saṁkhyāta lōkaya kiyalā.
안의 것과 밖의 것, 멀고 가깝고 보이고 보이지 않는 것, 과거·미래·현재의 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa에 관한 모든 일컬음을 하나로 모아 pañcakkhandha-saṅkhāta loka라고 합니다.
paṁcaskandhaya kayaṭa sīmā karagatta pirisada paṁcaskandha saṁkhyāyada lōkaya kiyanakoṭa mē bhavayak pavanna vū kaya gæna nivanaya karaganna. ēka nigamanaya vara. lōkē keḷavarak
pañcakkhandha를 몸에 한정한 이들은 pañcakkhandha-saṅkhāta loka라고 할 때 이 존재가 이어지는 몸에 대해서만 결론을 냅니다. 그것은 잘못된 결론입니다. 세상의 끝은,
ēka anatyenna kiyalā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
paṁcaskandhaya kivvahama keḷavarayak næha. ehema sīma karannē bæ.
pañcakkhandha라고 하면 끝이 없습니다. 그렇게 한정할 수 없습니다.
moskandhayama anityayi dukkhaya anātmayi. ōka tērum gattahama lōkaya anityayi dukā anātmak tērum gatta.
다섯 khandha 모두가 anicca, dukkha, anatta입니다. 이것을 이해하면 세상이 anicca, dukkha, anatta임을 이해한 것입니다.
lōket eka yam ætulak tiyena tākkalda lōkayen sparśa karana tākkalda lōken bērenna bæhæ.
세상 안에 있는 한, 세상과 phassa가 이어지는 한 세상에서 벗어날 수 없습니다.
itin anitya nam duka nam anatta nam monavā sparśa venada mona vaṭināka vaṭinākama ivarayi sparśa ivarayi. sparśavara vēdanat ivarayi. saṁhāt ivaravarayi upādānat ivarayi bhavak tavarayi jātiyat ivarayi jarā paralak ivarayi. ē okkoma ivara venavā.
그러니 anicca이고 dukkha이고 anatta라면 무엇에 phassa하겠습니까? 값어치가 끝나면 phassa도 끝납니다. phassa가 끝나면 vedanā도 끝나고, taṇhā도 끝나고, upādāna도, bhava도, jāti도, jarāmaraṇa도 끝납니다. 그 모두가 끝납니다.
oya kramayada oya ṭiken dænaganna ōnē hētu. da mēmē upadi hētuvak tiyenavā nikan nemeyi.
그 방식으로, 그 몇 가지로 원인을 알아야 합니다. 이것이 생기는 데에는 원인이 있습니다. 그냥 생기는 것이 아닙니다.
hētu paṭicca saṁkhūdā hētuphala mē hæmatænakama tiyennē samahara apiṭa ēvā hētu venavā. tava deyak haṭagannavā. ē dē tavaka phalayak. yamkisi hētūngē phalayak pahaḷa velā ē phalaya tava ēvaṭa hētu venavā. mehema dharmayak lōkē tiyenavā.
'Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ' — 원인과 결과. 어디에나 있는 것은, 어떤 것들이 원인이 되어 다른 것이 생겨나는 일입니다. 그것은 또 하나의 결과입니다. 어떤 원인들의 결과가 나타나고, 그 결과가 다시 다른 것들의 원인이 됩니다. 이런 dhamma가 세상에 있습니다.
etakoṭa a aramuṇu karanakoṭa ē aramuṇu atara īṭa ehā hētuva pahaḷa velā tava dēkaṭa hētu vana ēvā tiyenavā.
그러면 대상으로 삼을 때, 그 대상들 사이에서 그 너머의 원인이 나타나 다른 것의 원인이 되는 것들이 있습니다.
ēka koṭa ē ivara phalayak ipadavannē næti. hētuva pamaṇakda? mē ē kiyannē hētuven phalayak æti karanavā hētuvak yæli æti karannē næha nivana. phalaya tavaṭa hētu vennē næ. nivanin ēka vivarayi. ehemat tiyenavā.
그런데 그렇게 해서 더는 결과를 낳지 않는 것, 원인만 있는 것이 있습니까? 즉 원인으로 결과를 내지만 다시 원인을 만들지 않는 것 — nibbāna입니다. 결과가 다시 원인이 되지 않습니다. nibbāna로 그것은 끝납니다. 그런 것도 있습니다.
menna mē ākārayen hētuvayi phalayayi hētuvayi phalayayi kiyana eka tērum ganna ōnē. hētungē samavāyen hevat gælapena ekvīma samāna nemeyi ē kiyannē gælapena ākārayi. sambandhaya vika phalayak vidyāmāra venavā.
이렇게 원인과 결과, 원인과 결과라는 것을 이해해야 합니다. 원인들의 samavāya, 곧 알맞은 결합 — 같은 양이 아니라 알맞은 방식 — 그 이어짐으로 결과가 드러납니다.
etakoṭa ē sǣma phalayakma dækalā mēka haṭagatta mē hētungē samavādaya dækkē nætnam lōkeyā bæhæ gannavā eka eka nigamanakoṭa īśravādaya væhumkārayekgayak dunnā. brahma saṁkalpayak brahmayā mæruvak. ehema nætnam ahambaya haṭagattā. oya dr̥ṭ valaṭa vahinavā. 62k mityā dr̥ṣṭiya vala gaman karanavā ōgē yathārthaya dakinna bæri nisak.
그 모든 결과를 보면서도 그것을 생기게 한 원인들의 samavāya를 보지 못하면, 세상 사람들은 여러 결론에 빠집니다. issara-vāda, 곧 창조자가 주었다는 생각, brahma라는 개념, brahma가 만들었다는 생각, 아니면 우연히 생겼다는 생각 — 그런 diṭṭhi에 빠집니다. 그 실상을 보지 못하기에 예순두 가지 micchā-diṭṭhi의 길을 갑니다.
itin oya tuḷin api dænaganna ōnē ē avaśya karana hētu monavada? yamkisi phalayak vidyāmāna vennē nǣhæ. kavadāvat hētuvak nætuva hētu nætuva hētungē samavāyak nætuva samavāya kivvē samek ekvīma. samāna ekvīma ehema nemeyi.
그러니 이것을 통해 필요한 원인이 무엇인지 알아야 합니다. 어떤 결과도 원인 없이, 원인들의 samavāya 없이는 결코 드러나지 않습니다. samavāya란 알맞은 결합이지, 같은 양으로 섞는 것이 아닙니다.
dæn poḍḍak hædennē næhæ. potdaraṭa avaśya karana luṇu æm̆bul gurubirī avaśya karannā vū vaḷa parapuvādī monaka dāna ē mūlika dē kiri, jalaya mē ādī dēvalava samavāyak tiyenavā. ē kiyannē samānava dæmma kiyana eka ehema nemeyi.
예를 들어 보지요. 국을 끓이는 데에는 필요한 소금, 신맛, 고추, 필요한 양념, 그리고 기본이 되는 코코넛 밀크와 물 같은 것들의 samavāya가 있습니다. 그렇다고 같은 양을 넣는다는 뜻이 아닙니다.
lunut lunut dannavā grǣn 100k minirihut grǣn 100k. itin sūduru mahaduru grǣn 100 arat grǣn 100k holkiri grǣn ehema ganna ekak nemeyi mē samavāya kiyannē. ē hodda kiyana eka nirmāṇaya venna luṇu dānna ōnē mātraya nam ē samō dækmayi. samavāyak kaḷā væḍi pramāṇayak jalaya passa nam ē pramāṇaya dæmmā. ē avaśya pramāṇaya pol avaśya pramāṇaya dannē ē gāna tamayi. ē væḍē siddha karanna samavāya kiyava ēkayi.
소금 100그램, 고추 100그램, 강황 100그램, 코코넛 밀크 100그램 — 이렇게 넣는 것이 samavāya가 아닙니다. 그 국이 만들어지는 데 소금이 그만큼 필요하다면 그만큼이 맞는 것이고, 물이 많이 필요하면 그만큼 넣고, 코코넛도 필요한 양만큼 넣습니다. 그 일을 이루어 내는 것을 samavāya라고 합니다.
menna mē ākārayen lōkayē yamkisi phalayak æti karalā avidyāmāna vennē hētungen samavāgaya venavā. gælapena gaṇanṭa ekatu velā.
이처럼 세상의 어떤 결과든 드러나는 것은 원인들의 samavāya, 곧 알맞은 양으로 모여서입니다.
itin ekatu vīmak æti venakoṭayi mēka vennē. itin ēka nikan nemeyi. hētu nikan ekatu vennē næhæ. anna ē hētuva ekatu venna yamkisi kriyā balayak ōna. yam śakti balayak ōna. mē śakti balaya kiyana eka kavut arapu dekak ne. ehenam anna ē śakti balaya kavuda nipada vannē kohomada nipannē kiyana eka budupiyāṇan vahansē dækalā. menna mēka dēśanā kaḷā.
모임이 생길 때 이것이 이루어집니다. 그냥이 아닙니다. 원인들은 그냥 모이지 않습니다. 그 원인들이 모이려면 어떤 작용의 힘, 어떤 에너지가 필요합니다. 그 힘은 누군가 갖다 준 것이 아니지요. 그러면 그 힘을 누가, 어떻게 만들어 내는지를 붓다께서 보시고 바로 이것을 설하셨습니다.
avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi kiyana tana mul karagena anna etanin paṭan gannā vū ektarā phalēdayak kriyātmaka enna paṭan ganna ārambhaya. ē ārambhayen haṭagannā vū śakti viśēṣaya tamayi oya samavāyaṭa ekatu kaḷē. ē nisā tamayi phalayak vidyāmāna vennē.
avijjā와 taṇhā라는 것을 뿌리로 하여, 거기서 시작되는 어떤 작용이 움직이기 시작하는 시초가 있습니다. 그 시초에서 생겨난 특별한 힘이 그 samavāya에 더해진 것입니다. 그래서 결과가 드러납니다.
lōkayayi tiyennē yam tænaka satva pudgala dravya vastu sahita siyalu lōkaya yamak vidyāmāna oya kiyannē vidyāmānava ē hētu vena hæṭi pennuvā. hētu venavā hētu venavā svāmīn va ekākāra. hētu vena ākāra satyaya vena ākārakin venavāyi kiyalā pennana. ōkaṭa kiyana sūvisipaṭṭhānaya
세상, 곧 중생과 사람과 물질과 사물을 갖춘 온 세상이 드러나는 데에 원인이 되는 방식을 보여 주셨습니다. 원인이 된다, 원인이 된다고 하지만 한 가지 방식이 아닙니다. 원인이 되는 방식이 여러 가지라는 것을 보여 주신 것, 그것을 스물네 가지 paṭṭhāna라고 합니다.
yamak pihiṭalā siṭinnada yam ākāraya pihiṭānnada yam ākārayen kriyātmaka vana vidyāmāna vastuvak penenna ēkaṭa hētu vena ākārakin gælapena ākārayan mēvayen kiyalā ganna hædī vigraha karaganna peḷilā dunā paṭṭhānaya
어떤 것이 자리 잡고 머무는 방식, 어떤 방식으로 작용하며 드러나는 사물이 보이게 하는 데 원인이 되는 방식, 알맞게 맞물리는 방식들을 이것으로 풀이할 수 있도록 나열해 준 것이 Paṭṭhāna입니다.
menna metanin tamayi yamak haṭagattē mona monavā hētu velāda monavana ākārayen hētu velāda hētu vennē mona ākārayada itin mē ākāra dakinatuva hētu venavā hētu venavā kiyana ekākārayen gattot ehema api mulāvaṭa pat venavā. tōraganna bæriuva yanavā.
여기서 어떤 것이 생겨났을 때 무엇무엇이 원인이 되었는지, 어떤 방식으로 원인이 되었는지 봅니다. 이 방식들을 보지 않고 원인이 된다, 원인이 된다고 한 가지로만 받아들이면 미혹에 빠집니다. 가려내지 못하게 됩니다.
itin hētu pratyaya tilagat venna. lōbha, dvēśa, mōha hētu alōbha, atē samaha tava hētu koṭa pin pættaṭa hētu, pav pættaṭa hētu sugati pættaṭayi dugati pættayi kiyana hētu hētu. hon̆dayi kiyana pætta sammata karagatta ēvā pahaḷa venna hētu tunak venavā. alōbha adihasa anuva
그러니 hetu-paccaya를 보십시오. lobha, dosa, moha라는 원인과 alobha, adosa, amoha라는 원인이 있어 puñña 쪽의 원인, pāpa 쪽의 원인, sugati 쪽과 duggati 쪽의 원인이 됩니다. 좋다고 일컬어지는 것들이 나타나는 데에는 alobha, adosa, amoha 세 원인이 있습니다.
narakayi duk aravara sahitayi kiyalā vēdanā sahitayi pīḍā sahitayi aniṣṭha aramuṇa sahitayi kiyalā pennanna lōbha, dvēśa, mōha kiyalā hētu tunak pennuvā. dæn hētu hayakin pratya vīma pradhāna karagena haṭagat hētu pratyaya kiyalā. itin hētu pratyayen pratya vīma mulaṭa siddha venavā.
나쁘다, 괴로운 대상이다, 아픔과 시달림과 원치 않는 대상을 지녔다는 것을 보이려고 lobha, dosa, moha 세 원인을 보이셨습니다. 이 여섯 원인으로 조건이 되는 것을 주로 하여 hetu-paccaya라고 합니다. hetu-paccaya로 조건이 되는 것이 맨 먼저 일어납니다.
itin hētu pratyaya nisā lōbha, dvēśa, mōha hō alōbha, advēśa amōha kiyana mē dēval nisā. avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi deken bæn̆denakoṭa nityayi sæpayi ātmayayi kiyana mē dr̥ṣṭiya nisā. darat bæn̆denavā. bæn̆dunāma nikan inna bæhæ. æhæṭa rūpa aramuṇu karanna ōnē, kanaṭa śabda aramuṇu karanna ōnē. divaṭa rasa, nāsayaṭa gan̆da, śarīraya niṣpara, manasaṭa dharma karanna ōna.
hetu-paccaya 때문에, lobha·dosa·moha 또는 alobha·adosa·amoha 때문에, avijjā와 taṇhā 둘로 묶일 때 nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi 때문에 단단히 묶입니다. 묶이면 가만히 있을 수 없습니다. 눈은 형색을, 귀는 소리를, 혀는 맛을, 코는 냄새를, 몸은 감촉을, 마음은 dhamma를 대상으로 삼아야 합니다.
aramuṇu kirīmē kriyāvaliyak api karanavā. ēka nokaḷot vennē nǣ. aramuṇu kaḷot tamayi ēka vennē. anna satyak na væḍak aramuṇu karanavā.
우리는 대상으로 삼는 과정을 합니다. 그것을 하지 않으면 일어나지 않고, 대상으로 삼아야 그것이 일어납니다. 그렇게 중생은 일을 대상으로 삼습니다.
aramuṇu novena kisīma deyak lōkaya tuḷa satva pudgala dravya vastukayan tuḷa æti venavā. duraḷan̆ga siyum ghana ē vagēma atīta anāgata vartamāna oya hæmatænakama rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana næsa, kana divanāsē śarīrayē mana rūpa, śabda gandha, lasa, ispatta dharma mē siyallama aramuṇu kaḷa hæma. ēvā ārammaṇa pratyaya.
세상 안의 중생, 사람, 물질, 사물 가운데 대상이 되지 않는 것은 없습니다. 멀고 가깝고 미세하고 거친 것, 과거·미래·현재 어디서든 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa, 눈·귀·혀·코·몸·마음, 형색·소리·냄새·맛·감촉·dhamma — 이 모두를 대상으로 삼을 수 있습니다. 그것이 ārammaṇa-paccaya입니다.
aramuṇu kirīma pratya karagenaā. lōkayaṭa pæhæīmak enavā. itin aramuṇu karagena āpu pratya vecca kiyanavā ārammaṇa prātiya. hētu pratyaya ārammaṇa prataya.
대상으로 삼는 것을 조건으로 하여 세상에 대한 끌림이 옵니다. 대상으로 삼아 조건이 된 것을 ārammaṇa-paccaya라고 합니다. hetu-paccaya, ārammaṇa-paccaya.
itin mē vidihaṭa mē pratya vena kramayak tiyenavā. ekin ekaṭa pratya ekin eka hædi hæḍiyenavā.
이렇게 조건이 되는 방식이 있습니다. 하나가 하나에 조건이 되어 하나씩 만들어집니다.
hētu patta venavā, ārammaṇak patya venavā. adhipati patta venavā. ē kiyannē ēvā hon̆dayi kiyalā. ēka śrēṣṭhayi kiyalā. adhipatikamē tiyāganna. yam dharmayak adhipatikamē tiyāgena gatta nam adhipati pratya venavā.
hetu-paccaya가 되고 ārammaṇa-paccaya가 되고 adhipati-paccaya가 됩니다. 즉 그것들이 좋다, 뛰어나다 하여 으뜸 자리에 두는 것입니다. 어떤 dhamma를 으뜸 자리에 두고 받아들이면 adhipati-paccaya가 됩니다.
ēvā nāyakayak karalā rajā karalā indriya karagannavā. indriya karagattot indriya pratya venavā. ēvā hon̆dayi kiyalā niśraya karaganna. niśraya patya venavā. ēvā hon̆dayi kiyalā ādhāra karaganna. oba niśraya patya venavā.
그것들을 우두머리로, 왕으로 삼아 indriya로 만듭니다. indriya로 삼으면 indriya-paccaya가 됩니다. 그것들이 좋다고 의지하면 nissaya-paccaya가 됩니다. 좋다고 도움으로 삼으면 upanissaya-paccaya가 됩니다.
etakoṭa ēvā æsuru karanakoṭa ēken mēken ēka vaṭakaṭa añña pañña pratya kiyalā ekak hiṭe. oya sambandha vena hæma yamak vidyāmāna venna pahaḷa vena ākāraya
그러면 그것들을 가까이할 때 이것과 저것이 서로 — aññamañña-paccaya라는 것이 있습니다. 관련된 모든 것이 드러나 나타나는 방식입니다.
itin oya vidihaṭa passē vidiha hatara ekin ekaṭa ekin ekekaṭa eka eka avasthāvala gælapena avasthāvēdī gælapena ākārayaṭa sambandhayak æti karana pratya venna 24 ākārayak pelā tiyenavā.
이렇게 하나하나 서로, 저마다의 상황에서 알맞은 때에 알맞은 방식으로 관계를 맺게 하는 조건이 스물네 가지로 나열되어 있습니다.
mē avidyā patyā saṁkhārā kivvahama avidyāva saṁskārayaṭa pat veyi kiyavahama mona pratyayada kiyalā vigraha karaganna ōnē. avidyāva saṁskārayaṭa pat vennē næt pat vecca taranin koyi koyi pratya pratya velāda saṁkhāra patyā viññāṇa saṁskāra patya viññāṇa vevahama api dænaganna ōnē mona vidiha pratyaya viññāṇa vuṇāda saṁkhāra viññā saṁkhāra viññāṇa pahaḷa karanna pratyaya vennaduva ākāra pattayakin pratya vuṇāda menna mē vagē viśāla vigrahayak karanna ōna mē pratya tōrāganna
'avijjā-paccayā saṅkhārā'라고 할 때, avijjā가 saṅkhāra의 조건이 된다면 어떤 조건인지 풀이해야 합니다. avijjā가 saṅkhāra의 조건이 될 때 어떤 조건들로 조건이 되었는가. 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ', saṅkhāra가 viññāṇa의 조건이 될 때 어떤 방식의 조건으로 viññāṇa가 되었는지 알아야 합니다. saṅkhāra가 viññāṇa를 나타나게 하는 데 어떤 방식의 조건으로 조건이 되었는가 — 조건을 가려내려면 이런 큰 풀이를 해야 합니다.
hētuvak nisā phalayak pahaḷa venavā kivva paliyaṭa ēka vigrahaya vennē næha væṭahennē næ. anna ēka vaṭahā dænīmak nam kumana ākārayen hētu vuṇāda
원인 때문에 결과가 나타난다고 말하는 것만으로는 풀이가 되지 않고 이해되지 않습니다. 그것을 알려면 어떤 방식으로 원인이 되었는지,
mē phalaya ipadunē monavā mona mona ākārayen ekatu velāda koyiti dakinna ōnē sahajāta pratya sahajāta kiyalā kiyannē sahayōgaya dīlā pahaḷa venakoṭa ēkat ekkalā ēkaṭa sambandha velā pahaḷa venavā. paha jāta pratyaya
이 결과가 무엇무엇이 어떤 방식으로 모여 생겼는지를 보아야 합니다. sahajāta-paccaya — sahajāta란 함께 도와 나타날 때 그것과 함께 이어져 나타나는 것입니다. sahajāta-paccaya입니다.
lōkaya haṭagænīmaṭa hētuva pennā tiyennē sahajāta paddhaya etanin lōka hædīmaṭa pradhāna
세상이 생겨나는 원인으로 보인 것은 sahajāta-paccaya이고, 그것이 세상이 만들어지는 데 주된 것이 되었습니다.
vuṇā. magē vunā. hæbæyi mulēvat at dæralā dænna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pradhāna hētu haya tiyenna ōnē. lōkē haṭagannā. lōkē kivvaha api isseralā paṁcaskandha saṁkhyāta lōkaya paṁcaskandha saṁkhyāta lōkaya kivhama mē kaya vitarak sīmak karalā næhæ. siyaluma lōka atīntaya vū apramāṇa vū siyaluma lōka sammāda venavā.
세상이 생겨나려면 주된 원인 여섯이 있어야 합니다. 세상이라고 하면 앞서 말한 pañcakkhandha-saṅkhāta loka입니다. pañcakkhandha-saṅkhāta loka라고 하면 이 몸에만 한정하지 않습니다. 끝없고 헤아릴 수 없는 모든 세계가 다 들어갑니다.
ē ē lōkayan haṭagænīmaṭa pratya ākāraya tiyenavā. anna ē pratya vuṇa ākāraya tamayi hētuphala. ē pratya vecca phalaya vidyāmānaya velā tiyena phalaya kumana hētuvakin kumana ākāra hētungen pahaḷa kaḷāda.
그 하나하나의 세계가 생겨나는 데 조건이 되는 방식이 있습니다. 그 조건이 된 방식이 바로 hetu-phala입니다. 조건이 되어 드러난 그 결과가 어떤 원인으로, 어떤 방식의 원인들로 나타났는가 하는 것입니다.
menna mēka aragattahama kisima deviyek, kisima pudgalayek, kisima pradhāniyek ven vecca pradhānayek mēka pahaḷa kaḷē næhæ. mē dǣmtiya lōka satvaya mē avidyāva tr̥ṣṇā sahakata gamanak mul karagena nityayi, sæpayi, ātmayi kiyana mē dr̥ṣṭiya mul karagena bæhægatta tīraṇaya tamayi mē okkoma ē bæhægatta tīraṇava pratiphala haṭāvayi mē ārambhē. paṭan gænnē. hētu
이것을 받아들이면, 어떤 deva도, 어떤 사람도, 어떤 우두머리도 이것을 만들어 내지 않았습니다. 이 세상의 중생이 avijjā와 taṇhā를 동반한 여정을 뿌리로, nicca·sukha·attā라는 diṭṭhi를 뿌리로 하여 빠져든 결정 — 그것이 이 모든 것입니다. 그 빠져든 결정의 결과가 생겨난 것이 이 시작입니다. 원인입니다.
ē tīraṇaya ayin karot nityayi sæpayi ātmayi kiyana mityā dr̥ṣṭiya væradi dr̥ṣṭiya ayin karalā anityayi dukkhayi anātmayi kiyana tana tērum gattē. ē dakinakoṭa ara dr̥ṣṭiya kæpiganna. avidyāvat eka maṭṭamaṭa kæpilā giyā tr̥ṣṇāvat eka maṭṭamaṭa kæpilā.
그 결정을 없애면, 곧 nicca·sukha·attā라는 micchā-diṭṭhi, 잘못된 견해를 없애고 anicca·dukkha·anatta를 이해하면, 그것을 볼 때 그 diṭṭhi가 끊어집니다. avijjā도 한 단계 끊어지고 taṇhā도 한 단계 끊어집니다.
īṭa passē dækapu daham vaḍanavā bhāvanā karana anitya vennē mehemayi, duk vennē mehemayi anātma vennē mehemayi kiyalā dækapu ætta dækapu satyaya bhāvanā karanavā kiyannē ēka vaḍana ekayi. ekapāraka anitya bava
그 뒤에는 본 dhamma를 닦습니다. bhāvanā를 한다는 것은 anicca는 이렇게 되고 dukkha는 이렇게 되고 anatta는 이렇게 된다고 본 진실, 본 sacca를 닦는 것입니다.
kiyannē ēka vaḍana ekayi. ekapāraka anitya bava ætta bava ahanavā. dæn anityayi nityayi kiyana ekaṭa ōgollō mokakda tīraṇaya karannē avaṁga tīraṇaya mokakda anityayi tiyennē. bauddhayakin æhuvanam eyā denavā otīrada? sæpayi dukayi kiyana eken ōka dānna tiyena avaṁga tīraṇaya mokakda? dukayi kiyana eka. ātmayi anātmayi kiyana eken dāna tīraṇaya mokakda? anātmayi kiyana eka uttaraya denavā. hæbæyi uttaraya tunaṭa bæn̆dilāna ivara næ. kō bandhana gælavunā
한 번은 anicca가 진실이냐고 묻습니다. anicca냐 nicca냐에 대해 여러분의 정직한 결정은 무엇입니까? anicca입니다. 불자에게 물으면 그렇게 답하지요? sukha냐 dukkha냐에 대한 정직한 결정은? dukkha입니다. attā냐 anatta냐에 대한 결정은? anatta라고 답합니다. 그러나 대답 셋에 매여서는 끝나지 않습니다. 속박이 풀렸습니까?
anitya nitya dāna pavā anityayi kiyalā uttara denavā. duka sæpada kiyana kōgala dak næha koma dukaṭa tenavā kiyana uttara denavā. ātma anātma dakina ahapahama anātmayi kiyalā uttara venavā. oya kiyannē sækada? nǣha sækak næhæ. dæn ē ṭikat hari giyā.
anicca냐 nicca냐 하면 anicca라고 답하고, dukkha냐 sukha냐 하면 dukkha라고 답하고, attā냐 anatta냐 물으면 anatta라고 답합니다. 의심이 있습니까? 아니요, 의심이 없습니다. 이제 그 부분도 바로잡혔습니다.
itin ē ṭika hari hētun kiyana phalayak haṭaganna hæri dakinavā. hētu nætnam phalaya næti vena hæri dakinavā.
그것이 바로잡히면 원인들로 결과가 생기는 방식을 봅니다. 원인이 없으면 결과가 없어지는 방식을 봅니다.
eḷiya dækaṭa passē kavuk karana ekak nemeyi. mē hētungē pratiphalayayi mē yannē. ēkat dakinavā. etakoṭa yamkisi ākāra saṁkalpayak tiyanamvādayak tibuṇā nam mævumkārakamak tibuṇā kāra hari mē lōkē pæværuva nam ehema yaṭat vena kenek kāgevat ekak metana næha.
빛을 본 뒤에는 누가 하는 것이 아니라 원인들의 결과로 흘러간다는 것도 봅니다. 그러면 어떤 관념, 창조의 힘이 있어 누군가 이 세상을 맡겨 놓았다면 그에 따라야 하겠지만, 여기에는 누구의 것도 없습니다.
mēke mē sǣma siyalu satvayuma tama taman visin itin genennē avidyā tr̥ṣṇā kiyana mē kriyādhāmaya nityayi sæpayi ātma kiyana dr̥ṣṭiya nisā haṭaganna avidyā tr̥ṣṇāvan nisā. itin mē hētu hadāgena mē hētu hā
모든 중생은 저마다 스스로 가져오는 것입니다. avijjā와 taṇhā라는 작용의 사슬, nicca·sukha·attā라는 diṭṭhi에서 생겨난 avijjā와 taṇhā 때문입니다. 그렇게 이 원인들을 만들고,
nisā. itin mē hētu hadāgena mē hētu hā gaman karamin aramuṇu karami paṭan karana gamana hētu pratya, ārammaṇa pratya, adhipati pratya ehi nitraya pratyaya itin ohoma oho ekin ekaṭa ekina eka sambandha velā sambandha velā mē sūvisi patyangen gælapena eka dænaṭa gælapena vidihaṭa pratya vī mēka sakas venavā.
이 원인들과 함께 가며 대상으로 삼으며 시작되는 여정이 hetu-paccaya, ārammaṇa-paccaya, adhipati-paccaya, nissaya-paccaya … 이렇게 하나가 하나에 이어지고 또 이어져 스물네 가지 조건 가운데 알맞은 것이 알맞게 조건이 되어 이것이 형성됩니다.
menna mē ṭika api dakinakoṭa apiṭa issellāma dækka paliyen mē siyalla athærennē næ. anna ē hariyaṭama dækkotna kāraṇā tunak tamayi ātma dr̥ṣṭika. sakkāya diṭṭhiya, vidiccā sīlapagata paramā kiyannē. hæbæyi kāmarāgayayi paṭighayayi kiyana dekē apahagata vīmaṭa hētu dūṣaṇaya athærenavā. kāmarāgaya paṭighat darunē næhæ ivarata ēvā bhāvanā karanna puḷuvan. bhāvanā
이것을 처음 보았다고 해서 모든 것이 놓아지지는 않습니다. 제대로 보았다면 세 가지, 곧 attā-diṭṭhi인 sakkāya-diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāsa가 놓아집니다. 그러나 kāmarāga와 paṭigha 둘은 아직 다 끊기지 않았고, 그것은 bhāvanā로 다룰 수 있습니다.
ivarata ēvā bhāvanā karanna puḷuvan. bhāvanā karanavā kiyalā kiyannē ārya bhāvanāva anitya vennē mehemayi, duk vennē mehemayi anātma vennē mehemayi kiyalā nævata nævata hitana ekayi bhāvanāva. mēka anityayi kiyannē mēkē. itin bara ahanakoṭat bhāvanāvak. anitya vena hæ hari, duk vena hari anāt vena hari hæri eka næna kalpanā karat ēka bhāvanāvak. ārya bhāvanāva
bhāvanā를 한다는 것은 ariya-bhāvanā입니다. anicca는 이렇게 되고 dukkha는 이렇게 되고 anatta는 이렇게 된다고 거듭거듭 생각하는 것이 bhāvanā입니다. 이것이 anicca라는 법문을 들을 때도 bhāvanā입니다. anicca가 되는 방식이든 dukkha가 되는 방식이든 anatta가 되는 방식이든 곰곰이 생각하면 그것이 bhāvanā, ariya-bhāvanā입니다.
nityayi payi ātmayi kiyalā hitana anāryangē bhāvanā nemeyi mē kiyannē bhāvanā kiyalā. bauddha bhāvanā kiyana arthaya ēkayi. eka dæna in̆dagena hō sākacchā karamin hō dharma śravaṇaya karamin hō dharma dēśanā vaśayen hō monavayan hari nitara piya kirīma. mē mona dēkin hari gattā ē gatta hæma deyakma enna mē pramayaṭayi.
nicca·sukha·attā라고 생각하는 anariya의 bhāvanā를 bhāvanā라고 하는 것이 아닙니다. 붓다 가르침에서 bhāvanā의 뜻이 그것입니다. 앉아서든, 이야기를 나누면서든, 법문을 들으면서든, 법문을 설하면서든, 무엇으로든 늘 익히는 것입니다. 무엇으로 받아들이든 받아들인 모든 것이 이 방식으로 와야 합니다.
menna pramayaṭa api ohoma bhāvanāva kerenaṭa mokada vennē. anna væḍīmak venavā. mārgaya væḍenavā. anna ē mārgaya væḍenakoṭa ara tibuna hētu bidiya. lōbha, dvēśa, mōhat bin̆diya yanavā alōbha admōt bin̆diya yanavā. lōbha, dvēśa, mōhayak nogenavā. alōbha, addēśa amōhayangē kiyana avidyāvayi sunāva deka bæn̆dīma natara venavā.
이 방식으로 bhāvanā를 하면 무슨 일이 일어납니까? 자람이 일어납니다. 길이 자랍니다. 그 길이 자랄 때 있던 원인이 깨집니다. lobha, dosa, moha도 깨지고 alobha, adosa, amoha의 묶임도 깨집니다. lobha, dosa, moha를 끌어오지 않습니다. alobha, adosa, amoha의 … avijjā와 taṇhā 둘의 묶임이 멈춥니다.
bæn̆dīma natara vecca karmaya etana siddha venavā. pāta karmaya nǣ. sugati karmaya siddha venavā. sugati saṁskāra kivida?
묶임이 멈춘 kamma가 거기서 일어납니다. 아래로 끌어내리는 kamma는 없습니다. sugati kamma가 일어납니다. sugati saṅkhāra라고 할까요?
anna etakoṭa hētu haṭaganna diṭē mūla dharmaya ivarayi. hētu baṁkā nirujja. etakoṭa ennē hētuva bandha vuṇā. hētuva bu vunahama phalayak yǣma haṭaganna nam ēken vidunā. æti velā.
그러면 원인이 생겨나는 diṭṭhi의 근본 dhamma가 끝납니다. 'Hetubhaṅgā nirujjhati.' 그러면 원인이 무너졌고, 원인이 무너지면 결과가 생겨날 것이 그것으로 사라집니다.
ē hētuphala vādaya kiyana vacanaya gattahama mūla dharmaya ganna tiyennē ṭikak. hētuphaladī mūla dharmaya onna ē mūla dharmaya mul karagena tamayi. dæn paṭicca samuppādayan buddha dharmaya hoyāganna.
hetu-phala-vāda라는 말을 받아들이면 근본 dhamma로 받아들일 것은 조금입니다. hetu-phala의 근본 dhamma입니다. 그 근본 dhamma를 뿌리로 하여 이제 paṭiccasamuppāda를 통해 Buddha-dhamma를 찾습니다.
buddha dharmaya tuḷa tiyennē lōkaya paṁcaskandha saṁkhyāta lōkaya. paṁcaskandha saṁkhyāta lōkaya pahaḷa vīmaṭa tiyena hētu raṭāvak. paṁcaskandha lōkayē nirōdha paṁcaskandha lōkaya nirōdha karana mārgayak.
Buddha-dhamma 안에 있는 것은 세상, 곧 pañcakkhandha-saṅkhāta loka, 그 세상이 나타나는 원인의 틀, pañcakkhandha 세상의 소멸, 그리고 pañcakkhandha 세상을 소멸시키는 길입니다.
menna mē kiyana kāraṇā ṭika piḷiban̆dava gattahama hētuvak dakinavā, phalayak dakinavā. hētu nirōdhayak dakinavā paḷa nirōdhayak dakinavā. dæn menna mē mūla dharmaya pihiṭalā ōna næhæ. mē ṭikē pihiṭalā ōnē.
이 몇 가지를 받아들이면 원인을 보고 결과를 보고, 원인의 소멸을 보고 결과의 소멸을 봅니다. 이 근본 dhamma, 이 몇 가지에 굳게 서야 합니다.
paṭicca samuppādaya tuḷin buddha dharmaya tērum ganna. buddha dharmaya hētuphalavādaya tērum ganna. buddha dharmayē hētuphalavādaya oya magin tērum gattaha anna budurajāṇan vahansē dēśanā karanē paṭicca samuppāda vigrahaya paṭicca samuppādaya nirōdha vigrahaya.
paṭiccasamuppāda를 통해 Buddha-dhamma를 이해하고, Buddha-dhamma의 hetu-phala-vāda를 이해하십시오. Buddha-dhamma의 hetu-phala-vāda를 그것으로 이해하면, 그것이 붓다께서 설하시는 paṭiccasamuppāda의 풀이, paṭiccasamuppāda의 소멸에 대한 풀이입니다.
dæn menna metanṭat tiyāgena tērum aragena ōnē. api ōka tērum ganna ōna. etakoṭa yō paṭicca samuppādaṁ passati sō dhammaṁ passati yamek paṭicca samuppādaya dakit dakinavā ov dharmaya dakina yō dhammaṁ passati sōma pāpati dæn mē dharmaya dakinavada ohoma dakinavā nætnam pudun dakinna menna mē kiyana budun dækīmaṭa nam dharmaya dakinna ōnē dharmaya dakinna nam paṭicca samappādaya dakinna ōnē ehenam oya hētuphala nyāya dakinna ōna hētu nirōdhayen phala nirōdha vena nyāya dakinna ōnē menna mē ṭika dækkama budun dækkā
이제 여기까지 두고 이해해야 합니다. 우리는 그것을 이해해야 합니다. 'Yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati' — paṭiccasamuppāda를 보는 이는 dhamma를 봅니다. 'Yo dhammaṃ passati so maṃ passati' — 이 dhamma를 보는 이는 그렇게 붓다를 봅니다. 붓다를 보려면 dhamma를 보아야 하고, dhamma를 보려면 paṭiccasamuppāda를 보아야 합니다. 그러면 그 hetu-phala의 원리를, 원인의 소멸로 결과가 소멸하는 원리를 보아야 합니다. 이것을 보면 붓다를 본 것입니다.
budun dekkaṭa vaḍā deyak nēda kiyalā. pudun dakinakoṭama ara pāna patta vunahama mālōkī denā. budun dakinakoṭama pragnāva in̆dilā avabōdha karana dahama avabōdha karalā oya kriyāṭa apagē siddha venavā. satara satti dharmayama avabōdha venavā.
붓다를 보는 것보다 더한 것이 있겠습니까? 등불이 켜지면 빛이 퍼지듯, 붓다를 보는 바로 그때 paññā가 일어나 dhamma를 깨닫고 그 작용이 우리에게 일어납니다. 네 가지 sacca가 모두 깨달아집니다.
duka pirisida dænagannavā. priyabhāvaya in̆dīmaṭa
dukkha를 철저히 압니다.
mokakda? priyabhāvaya hin̆dagena in̆dagena gihama pirisi hin̆dinavā. [ugura kǣrīma]
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
duka dænagattā dænagattaṭa hæbæyi duka pirisin̆da dænaganna ōnē. ara duka pirisin̆da dænagannavā kiyannē pirisin̆dinavā. dænaganna deyak nǣha.
dukkha를 알았다고 해서 되는 것이 아니고 dukkha를 철저히 알아야 합니다. dukkha를 철저히 안다는 것은 꿰뚫어 아는 것이지 그냥 아는 것이 아닙니다.
pariññe
pariññeyya.
pariññā kanti anit aya kiyanavā. pirisinna næ. [ugura kǣrīma]
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pirisidiya yutuyi. pirisi indalā avasthā tunak tiyenavā. vaṭṭa tunak.
철저히 알아야 합니다. 철저히 아는 데에는 세 단계가 있습니다. 세 바퀴(vaṭṭa)입니다.
ārya dukkhārya satyaya piḷiban̆dava vatta tunak otana kiya mē dukayi kiyalā dænagannavā. pirisi hin̆diya yutuyi kiyalā dænagannavā. pirisi hin̆dunā kiyalā dænagannavā. dænagannē tunahaṭa pan dænagænīma nemeyi vena dænagænīma buddhiyen karana gata kriyāvak siddha vuṇā duka piḷiban̆da. mē dukayi. pirisin̆diya yutuyi. pirisidu vunā. avastha vuṇā kiyalā.
dukkha-ariyasacca에 관해 세 바퀴가 있습니다. 이것이 dukkha라고 압니다. 철저히 알아야 한다고 압니다. 철저히 알았다고 압니다. 이 앎은 그냥 아는 것이 아니라 지혜로 하는 작용이 dukkha에 관해 일어난 것입니다. 이것이 dukkha다, 철저히 알아야 한다, 철저히 알았다는 단계입니다.
īṭa passē hētuva dæni tr̥ṣṇāvatakin tibicca kriyākalapaya mulin ēka dækkā mē dukaṭa hētuva dukaṭa hētuva dænaganna duka samudaya etakoṭa mē mēka paha kaḷa yutu paha kaḷā samudaya paha kaḷā kāraṇā tuna
그 다음 원인을 압니다. taṇhā로 있던 작용을 처음 보고, 이것이 dukkha의 원인이라고 압니다. dukkha의 원인을 압니다 — dukkha-samudaya. 이것은 버려야 한다, 버렸다, samudaya를 버렸다 — 세 가지입니다.
etakoṭa æti duka nirōdhaya bava dænagattā sattaya kṣaya kaḷa yutui atana ganna pratya kiyalā kivvē pratyakṣa kivvē ēkayi. pratya sēka nisā pratyakṣa venavā. pratya kiyannē hētu nirōdha karanna nam hētuva kṣaya karanna. avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi pratya vēvi tamayi mēka hætiyē. avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi kṣayakama pratyakṣa venavā. nirōdhaya dakinna ōnē. pratyakṣaya karanna ōna. pratyakṣa kaḷā kiyalā dænagannavā. ēka vivara kara etana kāraṇa puḷuvan kiyalā.
그 다음 이것이 dukkha의 nirodha임을 압니다. 실현해야 한다고 할 때 paccakkha라고 한 것은 조건(paccaya)이 다함(khaya)이기 때문입니다. 조건이 다하므로 실현됩니다. 조건이란 원인입니다. 소멸시키려면 원인을 다하게 해야 합니다. avijjā와 taṇhā가 조건이 되어 이것이 생겼고, avijjā와 taṇhā가 다하면 실현됩니다. nirodha를 보아야 하고, 실현해야 하고, 실현했다고 압니다. 그렇게 열어 보면 거기 세 가지가 있습니다.
etakoṭa duka næti karanna nikan bæhæ. mārgayak. mē āryaṣṭhāṁgika mārgaya kiyalā dænagattā. bhāvī sabbanti ehavat ēkaṭa væḍiyi kiyalā dænagattā. næ væḍiē væḍuvā. avas tuna kriyāva.
그러면 dukkha를 그냥 없앨 수는 없습니다. 길이 있습니다. 이것이 ariya aṭṭhaṅgika magga라고 압니다. bhāvetabba, 닦아야 한다고 압니다. 닦았습니다. 세 단계의 작용입니다.
menna mē iya karanakoṭa ēka vidha satara satya avabōdhaya avabōdha kivvahama ekak avabōdhaya dekak nemeyi. satara ākārayen satara oya satara koṭa oya oya tun ākārayen araganna.
이렇게 할 때 하나로 이루어지는 네 sacca의 깨달음 — 깨달음이라고 하면 하나의 깨달음이지 둘이 아닙니다. 넷을 세 가지 방식으로 받아들이십시오.
duka pirisin̆denna ōnē, samudaya duru venna ōnē. nirōdhaya pratyakṣa yutuyi mārgaya væḍenna ōnē. dukayi, samudayayi, nirōdhayayi, mārgayayi dænaganna. sōvān phalaya sōvān mārgaya phalaya tiyenakoṭa ēka dænaganna.
dukkha는 철저히 알아야 하고, samudaya는 버려야 하고, nirodha는 실현해야 하고, magga는 닦아야 합니다. dukkha, samudaya, nirodha, magga를 압니다. sotāpatti-magga와 sotāpatti-phala가 있을 때 그것을 압니다.
[ugura kǣrīma] ena paṭan karannē duka pirisin̆dinavā. samudaya duru karanavā. viōdhaya pratdassa karanavā. mādhya vaḍanavā. api ākārī avasthāvē venna.
[헛기침] 거기서 시작하는 것이 dukkha를 철저히 알고, samudaya를 버리고, nirodha를 실현하고, magga를 닦는 것입니다. 그런 단계에 이르게 됩니다.
etakoṭa sakr̥dāgāmī anāgāmī velā hitan arihat mārgaya dænunot yanna veyi. arihat phalayaṭa hadanavā. duka pirisida dænagattā, samathaya duru kaḷā, nirōdhaya pratdæssa kaḷā mārgaya væḍuva. kāraṇā hatara dænagannā.
그 다음 sakadāgāmī, anāgāmī가 되어 arahatta-magga를 알게 되면 나아갑니다. arahatta-phala에 이릅니다. dukkha를 철저히 알았고, samudaya를 버렸고, nirodha를 실현했고, magga를 닦았다 — 네 가지를 압니다.
dæn caturārya satyaya avabōdha kaḷā kivvada hariyannē næha. ēka api hiṭiyen kiyana vacanayak. caturārya satyaya avabōdha karanavā kiyannē ōka avabōdha karanavā kiyana vigraha karaganna ōna.
이제 cattāri ariyasaccāni를 깨달았다고 말하는 것만으로는 안 됩니다. 그것은 우리가 그냥 하는 말입니다. 네 ariyasacca를 깨닫는다는 것이 무엇인지 풀이해야 합니다.
caturārya satyaya avabōdha karagannavā karagattā kiyannē duka pirisi dænagattā samudaya duru kaḷā nirōdhaya pratyakṣa kaḷā mārgaya væḍuvā kiyana ekayi. caturārya satyaya avabōdha karā kiyiv anna ēkayi arthaya
네 ariyasacca를 깨달았다는 것은 dukkha를 철저히 알았고, samudaya를 버렸고, nirodha를 실현했고, magga를 닦았다는 것입니다. 네 ariyasacca를 깨달았다는 말의 뜻이 그것입니다.
dukat avabōdha karā, samudayat avabōdha kaḷā ehema nemeyi ganna. nirōdhayak avabōdha karā mārgayat avabōdha karā kiyana eka nemeyi. ē avabōdha karā kiyana vacanaya ara podu kāraṇā hatarē vigrahaya æti karalā kiyapu eka vacanayak. caturārya satyaya avabōdha karagannavā kiya.
dukkha도 깨달았고 samudaya도 깨달았고 nirodha도 깨달았고 magga도 깨달았다는 식으로 받아들이면 안 됩니다. 깨달았다는 그 말은 공통된 네 가지 풀이를 모아서 한 말입니다. 네 ariyasacca를 깨닫는다고 합니다.
caturār satyaya hatara ākāraya kiyannē hatara avasthāva eka avasthāvē ma pahaḷa venavā. namut ākāra hataraveni ēka væṭahenavā.
네 ariyasacca의 네 방식이란 네 단계가 한 순간에 나타나는 것입니다. 그러나 네 가지 방식으로 이해됩니다.
duka pirisin̆da dænagattā samudaya duru kaḷā nirōdhaya pratdæssa kaḷā mārgaya væḍuvā. oya rahatan vahansē karapu koraha rahat vena tuḷa sōvān sōvān phalaya paṭan innavā. rahat vena duka pirisida dænagata yutuyi samudaya duru kaḷa yutuyi. nirōdhaya pratyak kaḷa yutu mārgaya væḍiya yutui kiyana tena vidyā ē ṭikē innē.
dukkha를 철저히 알았고, samudaya를 버렸고, nirodha를 실현했고, magga를 닦았다 — 그것이 arahant께서 하신 것입니다. arahant가 되는 과정에는 sotāpatti-phala부터가 들어 있습니다. arahant가 되려면 dukkha를 철저히 알아야 하고, samudaya를 버려야 하고, nirodha를 실현해야 하고, magga를 닦아야 한다는 앎이 그 안에 있습니다.
duka dænagattā samudaya mē dukayi kiyalā dænagattā, mē samudayayi kiyalā dænagattā mē nirōdhayak kiyalā dænagattā mē nirōdha mārgayak kiyalā dænagattā kiyannē sōvān phalaya sōvān phalaya kalīmak.
dukkha를 알았고 samudaya를 — 이것이 dukkha라고 알고, 이것이 samudaya라고 알고, 이것이 nirodha라고 알고, 이것이 nirodha에 이르는 길이라고 안 것, 그것이 sotāpatti-phala입니다.
ē dænagannakoṭama athærīma vidinna væḍi pættak tiyenavā. satara payana hētukāra kiyalā athærīma tiyena væliyi kiyalā. dænaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
puḷuvan. vadanakoṭa mē kāma bhavaya tuḷat rūpa bhavaya tuḷat arūpa bavaya tuḷa tiyena pævætmadilā yana.
닦아 갈 때 kāma-bhava, rūpa-bhava, arūpa-bhava 안의 존재가 떨어져 나갑니다.
væḍunā vaḍaka venāgē madhutna hiṭiyena saṁskāra saṁskāra nirōdhayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
avidyāva nirōdha nisā saṁskāra nirōdhayi dæn avidyāva kiyannē mokakda kiyana kāraṇaya api dænaganna ōna svāmīni avidyāva avidyāva kiyanavā kekin avidyāva venavā. budurajāṇan vahansē mē praśnayak æti. ikṣunā.
avijjā가 소멸하므로 saṅkhāra가 소멸합니다. 이제 avijjā가 무엇인지 알아야 합니다. 스님들이 'avijjā, avijjā라고 하는데 무엇으로 avijjā가 됩니까' 하고 붓다께 이 물음을 여쭈었습니다. 비구들이여,
mē budurajāṇan vahansē mēka dēśanā karanavā. mē rūpayayi mē rūpaya haṭagænmayi mē rūpayē nirōdhayayi. mē vēdanāvayi mē vēdanāvē haṭagænvayi mē vēdanāvē nirōdhayayi. mē saṁgnāvayi mē saṁgnāvē haṭagænnamayi mē saṁgnāvē nirōdhayayi. mē saṁskārayayi mē saṁskāraya haṭagænamayi mē saṁskāraya nirōdhayayi. mē viññāṇayayi mē viññāṇaya haṭagannayi mē viññāṇaya nirōdhayayi kiyannē satuya dakinna ōna.
붓다께서 이렇게 설하십니다. 이것이 rūpa, 이것이 rūpa의 생겨남, 이것이 rūpa의 소멸. 이것이 vedanā, vedanā의 생겨남, vedanā의 소멸. 이것이 saññā, saññā의 생겨남, saññā의 소멸. 이것이 saṅkhāra, saṅkhāra의 생겨남, saṅkhāra의 소멸. 이것이 viññāṇa, viññāṇa의 생겨남, viññāṇa의 소멸 — 이 진실을 보아야 합니다.
sasaya nodakīda etek avidyāvak. satusaya dakīda eviṭa vidyāvak.
그 진실을 보지 못하는 동안은 avijjā이고, 그 진실을 보면 vijjā입니다.
ēpāraṭa bhikṣūn vahansēlā gihillā hitanam tavat vigraha karaganna særit hāmuduruvangē. særit hāmuduruvō budurajāṇan vahansē keṭiyen dēśanā karana ēvā vigraha karalā dennavā.
그때 비구들이 더 풀이를 받으려고 Sāriputta 스님께 갔습니다. Sāriputta 스님은 붓다께서 간략히 설하신 것을 풀이해 주십니다.
særit hāmuduruvō dēśanā karanavā. rūpayayi yana yamak vēda ehi udayaṁganama oyat pahaḷan̆ga. attaṁganama ehi pævætma. āśvādaya ehi āśvādaya ādīnava ehi haṭagænīmayi ēkē kriyāvaliya okkoma ādīnava ehittā ara ē hæṭīma ivat vena satusaya dakinna
Sāriputta 스님이 설하십니다. rūpa라는 것이 있으면 그 udaya, 곧 나타남, atthaṅgama, 곧 그 이어짐(사라짐), assāda, 곧 그 맛, ādīnava, 곧 그 생겨남과 그 과정 전체의 허물, 그리고 그것에서 벗어나는 nissaraṇa — 이 진실을 보아야 합니다.
esēma vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa kiyana mēvā udayaṁgamaya atṁgamaya āśvādaya ādīnavaya nisā mē tē dakinnaṭa vidyāva avidyāva duru ē tasaya nodena tākkal ē avidyāvak anna avidyāvak vigraha karā.
마찬가지로 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa의 udaya, atthaṅgama, assāda, ādīnava를 보면 vijjā이고 avijjā가 버려집니다. 그 진실을 보지 못하는 동안은 avijjā입니다. 그렇게 avijjā를 풀이하셨습니다.
dæn api ætta æti ākārayen pēnnē næti nisā avidyāvayi kiyalā dala vaśayen mēka tiyenavā. harida væḍa hiti ākāraya nodænīma avidyāvayi kiyalā boruvak nema kivvē.
이제 사실을 있는 그대로 보지 못하므로 avijjā라고 대략 말합니다. 맞지요? 있는 그대로 알지 못하는 것이 avijjā라는 말이 거짓은 아닙니다.
hæbæyi sārāṁśa karalā mātr̥kāvak vagē aragena oya geṭivara mē sāmānyayen igenaganna mē ādhunikayāṭa mēka væṭennē næhæ. ādhunikayāṭa avidyāva vaṭahanna ara paṭiniddēśaya ganna ōna. vigraha karē ganna ōna. uddēśa niddēśa paṭiiniddēśa avasthā tunaka vihayak.
그러나 요약하여 제목처럼 받아들이면 처음 배우는 사람에게는 이해되지 않습니다. 초심자가 avijjā를 알아차리려면 paṭiniddesa, 곧 풀이를 받아야 합니다. uddesa, niddesa, paṭiniddesa라는 세 단계의 풀이가 있습니다.
uddēśaya kiyannē mātr̥kāva vaśayen dēśanā karanavā. ēka danna kenāṭa hon̆dayi. ektarā maṭṭamaka dænī kiyana kenāṭa æti karaganna ē ṭikat dæ udgatya kiyana ihaḷama nōna tiyena hæra. ē ṭika hæṭiyaṭa. sāmānyen vistaraya vipaṭikagna deveni maṭṭamaṭa hæṭi. vigraha karalā dena eka neyiya kiyana maṭṭamaṭa hæṭiya.
uddesa는 제목으로 설하는 것입니다. 아는 사람에게는 그것으로 좋습니다. 어느 수준까지 아는 사람에게는 그것으로 충분합니다 — ugghaṭitaññū라는 가장 높은 사람에게 맞습니다. 보통의 설명은 vipañcitaññū라는 둘째 수준에 맞습니다. 풀어서 주는 것은 neyya라는 수준에 맞습니다.
pada paramayaṭa nivan. padaya vitarak innavā nam ōka vigraha karaganna tuḷa padaya marama karagannaekak nivaraṇaya nivīmak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eyā oya tun denā vigraha karalā dænaganna ōnē. avabōdha karat næ kohaṭa oiya ganna ōna tērum ganna ōna. onna oya ṭika tērum gænīma avidyāva tērum gattā.
그는 그 셋을 풀이하여 알아야 합니다. 깨닫지는 못해도 알아차려야 하고 이해해야 합니다. 그 몇 가지를 이해하면 avijjā를 이해한 것입니다.
mokakda avidyāva kiyannē? vaṭinnē tērum ganna. mē avidyāva tērum nogena apiṭa ē mehā yanna bæ. avidyāvayi san̆dahan kaḷē avidyāva kiyana vacanayen adahas kaḷē monavāda kiyana eka hon̆daṭa pæhædiliva tērum ganna ōnē ēka ehāṭa yanna. ēka paḷaveni kāraṇā.
avijjā가 무엇인지 이해하는 것이 중요합니다. 이 avijjā를 이해하지 않고는 앞으로 나아갈 수 없습니다. avijjā라는 말로 무엇을 뜻했는지 분명히 이해해야 넘어갈 수 있습니다. 그것이 첫째입니다.
etakoṭa mē avidyāva kiyalā dakīmak. avidyāva pratya vunāma mokakda vennē? onna īṭa ganna
그러면 이것이 avijjā라는 봄입니다. avijjā가 조건이 되면 무슨 일이 일어납니까? 자, 받아들이십시오.
rūpaya, vēdanāva, saṁgnāva, saṁskāra, viññāṇa kiyalā. mē skandha vaśayen gatta mē rūpaskandhaya, vēdanā skandhaya, saṁgnā skandha, saṁskāra skandha, viññāṇa skandha kiyalā. mēvāyē udayaṁgamē ehevat pahaḷa vīma attaṁgama ehevat pævætma āśvādaya hehevat ēkē tibennā vū mē sukha svabhāvaya ādīnavaya hehivat ēka haragena vināśa vennā vū ē nisā hæṭina vehesa ē vagēma nissaraṇaya væḍak næti bēdanaganam særīmen ahak vīma oya ṭika dannē nætnam avidyāva
rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa — 이것을 khandha로 받아들인 rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha. 이것들의 udaya 곧 나타남, atthaṅgama 곧 이어짐, assāda 곧 그 안에 있는 즐거운 성질, ādīnava 곧 그것이 무너져 사라지기에 생기는 시달림, 그리고 nissaraṇa 곧 쓸모없다 하여 집착에서 벗어남 — 이것을 모르면 avijjā입니다.
oya ṭika novæṭahenavā nam avidyāva ōka novæṭahin in̆dalā lōka satyayi bahinavā tīraṇayaṭa nityayi sakayi ātmayi. anna avidyāvē tīraṇaya
이것이 알아차려지지 않으면 avijjā입니다. 그것을 알아차리지 못한 채 세상 사람은 nicca, sukha, attā라는 결정에 빠집니다. 그것이 avijjā의 결정입니다.
vidyāvē tīraṇayak tiyenavā anityayi dukkhayi anātmayi. avidyāvī tīraṇaya nityayi sæpayi ātmayi. vidyāvī tīraṇaya anityayi dukayi anātmayi.
vijjā의 결정이 있습니다. anicca, dukkha, anatta입니다. avijjā의 결정은 nicca, sukha, attā이고, vijjā의 결정은 anicca, dukkha, anatta입니다.
mēvā okkoma anityayi dukayi anātmayi kiyalā koccara kivvā. ādhunikaya anityayi dukayi anātmayi vana hæri dækē. anityayi dukayi anātmayi kiyannē mokada kiyalā balannanam avidyāva dækalā tiyenna ōnē.
이 모든 것이 anicca, dukkha, anatta라고 아무리 말해도, 초심자가 어떻게 anicca, dukkha, anatta가 되는지 봅니까? anicca, dukkha, anatta가 무엇인지 보려면 avijjā를 보았어야 합니다.
anna avidyāven dækka nam ara kiyana kāraṇā ṭika [ugura kǣrīma] paṁcaskandhaya piḷiban̆dava udayaṁgamaya attaṁgamaya āśvādaya ādīnavaya nissaraṇaya satusaya dækkanna avidyāva duru venavā kiyalā dænaganna.
avijjā를 보았다면 그 몇 가지 [헛기침] — pañcakkhandha에 관해 udaya, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa의 진실을 보면 avijjā가 버려진다는 것을 압니다.
dæn mē paḷaveni dækīma issellā inna ōnē. at æriyā nemeyi. dækīma ēkama boruvak nemeyi. ēka hari. ēka maṭat væṭahenavā. ēka maṭat avabōdha venavā. maṭa tērum ganna puḷuvan. menna metanṭa bætnam avidyāva dænagattā ēken ahakvīmē vidyāva dænagattā.
이 첫 봄이 먼저 있어야 합니다. 놓아 버린 것이 아니라 보는 것입니다. 그 봄이 거짓이 아니고 맞다, 나도 알아차려진다, 나도 깨달아진다, 나도 이해할 수 있다 — 여기까지 오면 avijjā를 알았고 그것에서 벗어나는 vijjā를 안 것입니다.
avidyāvē tīraṇaya nityayi sæpayi ātmayi. vidyāvē tīraṇaya anityayi dukānātmayi. menna mēka dænagatta nam vidyāvē tīraṇaya ehenam siyalu saṁskāra kiyana ēvā okkoma sakas hæma deyakma anityayi dukayi siyalu saṁskārayakin dīlā paṭan gattē. hæmadakama ārambhaya ēka nisayi.
avijjā의 결정은 nicca, sukha, attā이고 vijjā의 결정은 anicca, dukkha, anatta입니다. 이것을 알았다면 그것이 vijjā의 결정입니다. 그러면 모든 saṅkhāra, 곧 만들어진 모든 것은 anicca이고 dukkha입니다. 모든 것이 saṅkhāra에서 시작되었습니다. 모든 것의 시작이 그것 때문입니다.
siyalu saṁskāra kivvahama saṁskārayen mula alla gattaṭa pat ada hariyat ēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
patulen patulen darā siṭinavā. poḷovaṭa haya patulen poḷovaṭa darā siṭina nisā kakul dekakuṭa patula darā siṭinavā. etakoṭa kalava uḍa danisa darā siṭinavā. igaṭa gaṭiya in̆dalā hiṭena pallehaṭiya kakulavaṭa darā siṭinavā. kan̆da hariya uḍa bella darā hinavā. bella uḍa oluva darā hinavā. ē okkoma pālehāma kǣllen alla gattāma ara okkomak velā.
발바닥에서부터 받치고 있습니다. 발바닥이 땅을 딛고 받치므로 두 다리를 발바닥이 받칩니다. 그 위로 무릎이 허벅지를 받치고, 엉덩이부터 아래는 다리가 받치고, 몸통 위에 목이, 목 위에 머리가 받쳐져 있습니다. 그 모두를 맨 아래 조각에서 붙잡으면 그 전체가 붙잡힙니다.
ē vagē saṁskāra anitya nam viññāṇa nitya vennē næ. saṁskāra anitya vēda viññāṇat anityayi. ē anitya viññāṇayen nægena nāma rūpat anityayi. parāyatana sparśa, vēdanā, taṇhā, upādāna bhava, jātiya okkoma anityayi. mula allapuvahama aga tērum ganna ōnē. ē mata pīṭā tiyena siyallama tērum ganna ōnē.
그처럼 saṅkhāra가 anicca라면 viññāṇa는 nicca가 될 수 없습니다. saṅkhāra가 anicca이면 viññāṇa도 anicca입니다. 그 anicca한 viññāṇa에서 일어나는 nāmarūpa도 anicca입니다. saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti 모두 anicca입니다. 뿌리를 잡으면 끝을 이해해야 합니다. 그 위에 서 있는 모든 것을 이해해야 합니다.
saṁskāra duru vuṇē nætnam. viññāṇa turu vennē næha. maṭa viññāṇaya epā kivvada maṭa mē nāma rūpa epā kinna mēvā hariyannē næhæ. ēvā yam pittan nolabam dukkhaṁ. kæmati yamak nolæbe ē dukayi kivvē ēkaṭa værenavā. kæmætten karanna bæha mē saṁskāra tiyenavada viññāṇa hata natara karanna
saṅkhāra가 버려지지 않았다면 viññāṇa는 버려지지 않습니다. 나는 viññāṇa가 싫다, 이 nāmarūpa가 싫다고 해도 소용없습니다. 'Yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ' — 원하는 것을 얻지 못하는 것이 dukkha라는 말이 거기에 들어맞습니다. 바란다고 되는 것이 아닙니다. saṅkhāra가 있는데 viññāṇa를 멈출 수 있겠습니까?
saṁskāraya saṁskāra puṇya vēdaya viññāṇa puṇya vēda saṁskāra apaya vēdaya viññāṇa anna vēda saṁskāra āniṁjāti vēda viññāṇa āniṁjāti vēda
saṅkhāra가 puñña이면 viññāṇa도 puñña이고, saṅkhāra가 apuñña이면 viññāṇa도 apuñña이고, saṅkhāra가 āneñja이면 viññāṇa도 āneñja입니다.
saṁskāra yam ākārayakda viññāṇaya ē ākārayi. saṁskāra anityada viññāṇa anityayi. saṁskāra dukada viññāṇa dukayi. saṁskāra anātmada viññāṇat anātma saṁskāra yam ākārayakdahaya ēvat.
saṅkhāra가 어떠하면 viññāṇa도 그러합니다. saṅkhāra가 anicca이면 viññāṇa도 anicca, saṅkhāra가 dukkha이면 viññāṇa도 dukkha, saṅkhāra가 anatta이면 viññāṇa도 anatta입니다. saṅkhāra가 어떠하면 그것들도 그러합니다.
etakoṭa saṁskāra duka nam viññāṇak dukayi. viññāṇa duka nam nāma rūpak dukayi. nāma rūpa duka nam salāyatanat dukayi. salāyatana duka nam sparśak dukayi. sparśanā vēdanāt dukayi. vēdanā nam taṇhāk dukayi. taṇhā dukat upādānayat dukayi. upādāna duka nam bhavayak dukayi. bhava dukanat jātiyak dukayi. jātiya dukā jarāmarat dukayi. anna duka dukārya satiya dænaganna.
그러면 saṅkhāra가 dukkha이면 viññāṇa도 dukkha, viññāṇa가 dukkha이면 nāmarūpa도 dukkha, nāmarūpa가 dukkha이면 saḷāyatana도 dukkha, saḷāyatana가 dukkha이면 phassa도 dukkha, phassa가 그러면 vedanā도 dukkha, vedanā가 그러면 taṇhā도 dukkha, taṇhā가 dukkha이면 upādāna도 dukkha, upādāna가 dukkha이면 bhava도 dukkha, bhava가 dukkha이면 jāti도 dukkha, jāti가 dukkha이면 jarāmaraṇa도 dukkha입니다. 이렇게 dukkha, dukkha-ariyasacca를 아십시오.
saṁskāra dænagattahama saṁskāra mata pihiṭā hædunā vū siyalu lōkē vijāti.
saṅkhāra를 알면 saṅkhāra 위에 서서 만들어진 온 세상이 드러납니다.
saṁskāra puṇyāva viññāṇat puṇya. nāma rūpat puṇyayayi, salāyatanat puṇya, sparśa puṇyayi, vēdanāt puṇyayi, taṇhā puṇyayi. vēdanā tahā nama yannē. vēdanāt puṇyayi. vēdanā paccayā pahādō vigraha velā yanakoṭa prahādayak puṇyayi. prahā pattē adhimakhō kiyana adhimukhayat puṇyayi. ē nisā haṭaganna bhavayat puṇyayi. puṇya bhava jātiyat puṇyayi puṇya jāti. hæbæyi mona jāti jarāmara tiyenavā. puṇya jātiyak jarāmaralā tiyenavā. apa jātiyavalat jarāmara tiyenavā.
saṅkhāra가 puñña이면 viññāṇa도 puñña, nāmarūpa도 puñña, saḷāyatana도 puñña, phassa도 puñña, vedanā도 puñña, taṇhā도 puñña입니다. vedanā-paccayā pasādo로 풀이되어 가면 pasāda도 puñña이고, pasāda를 조건으로 한 adhimokkha도 puñña이고, 그 때문에 생기는 bhava도 puñña이고, puñña bhava의 jāti도 puñña입니다. 그러나 어떤 jāti든 jarāmaraṇa가 있습니다. puñña jāti에도 jarāmaraṇa가 있고 apuñña jāti에도 jarāmaraṇa가 있습니다.
mē saṁgnā etakoṭa saṁskāra apaṭa viññāṇa a punna eham nāma rūpat apuṇayak ēnē apiya kiyannē pavuda
그러면 saṅkhāra가 apuñña이면 viññāṇa도 apuñña, nāmarūpa도 apuñña입니다. apuñña란 pāpa입니다.
api dæn ota ma mataka tiyāganna īṭa passē avasthāvēdī api īḷan̆gaṭa koṭasa gamu. pǣm
이제 이것을 기억해 두십시오. 다음 기회에 그 다음 부분을 다룹시다.
pudyāṭa yahapat kara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api a mīṭa issellā nævætvē kotanada avidyāva gæna vigraha kaḷā. avidyāva kiyannē mokakda kiyana kāraṇaya īṭa passē api saṁskāra piḷiban̆dava īḷan̆ga avasthāvaṭa vayin̆dannayi læhænnē.
지난번에 어디서 멈췄지요? avijjā에 관해 풀이했습니다. avijjā가 무엇인가 하는 것을요. 이제 saṅkhāra에 관한 다음 단계로 들어가려고 합니다.
dæn mē mātr̥kāva vaśayen tibena kalapiṭa hētuphala piḷiban̆dava a hētuphala vādaya kiyana vacanaya aragena tamayi api mē vigraha karannē. itin metanadi dakinna ōna hētuphala dækīmēdī hētuphala dakina cakraya tamayi paṭicca samuppāda cakraya.
지금 주제인 hetu-phala, hetu-phala-vāda라는 말을 가지고 이 풀이를 합니다. 여기서 보아야 할 것은, hetu-phala를 볼 때 hetu-phala를 보는 바퀴가 바로 paṭiccasamuppāda의 바퀴라는 것입니다.
mē paṭicca samuppādaya piḷiban̆dava gannakoṭa ugās vigraha karaganna ōna deyak. paṭicca samuppādaya kiyalā api vacanayen kivvaṭa paṭicca samuppāda vibhaṁgaya kiyalā vibhaṁga prakaraṇaya vigraha karana arthaya dænaganna ōnē.
이 paṭiccasamuppāda를 다룰 때 깊이 풀이해야 합니다. 말로는 paṭiccasamuppāda라고 하지만, Paṭiccasamuppāda-vibhaṅga, 곧 Vibhaṅga-pakaraṇa가 풀이하는 뜻을 알아야 합니다.
api ara issellā kivvā vagē viśēṣagna dharmayak tiyenavā. viśēṣagna dharmaya tamayi tiyennē tripiṭakayē. tripiṭakaya tuḷa abhidharma piṭakayē. mē abhidharma piṭakayē tiyenavā vibhaṁga prakaraṇayē paṭicca samuppāda vibhaṁgaya kiyalā. vibhaṁgaya kiyalā kiyannē bedalā dakvanavā. ven karalā bedalā dakvannā vū paṭicca samuppāda cakra katāva. mē paṭicca samuppāda cakra katāva tērum gannē nætuva a poduvē pennapu vistaraya aragena vitarak mēka vigraha karaganna bæha.
앞서 말했듯 전문적인 dhamma가 있습니다. 그 전문적인 dhamma는 Tipiṭaka, Tipiṭaka 안의 Abhidhamma-piṭaka에 있습니다. Abhidhamma-piṭaka의 Vibhaṅga-pakaraṇa에 Paṭiccasamuppāda-vibhaṅga가 있습니다. vibhaṅga란 나누어 보이는 것입니다. 따로 떼어 나누어 보이는 paṭiccasamuppāda 바퀴 이야기입니다. 이 바퀴 이야기를 이해하지 않고 두루 보인 설명만 가지고는 이것을 풀이할 수 없습니다.
avijjā paccā saṁkhārā saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ viññāṇa paccā nāma rūpaṁ nāma rūpa paccayā salāyatanaṁ salāyatana paṭaccayā passō passa patyā vēdanā vēdanā paṭaccayā taṇhā taṇhā paṭciyā upādāna upādāna paṭṭhiyā bava bhava paṭaccayā jāti jāti paccayā jarā maraṇa sōka paridēva duka rōmanāsa pāyasā sambhavanti ē dasa kē ēvalasa dukkhandassa samudaya hōdī kiyalā mēka tamayi api dænaṭa dænuvat vennē paṭicca samuppādaya
'Avijjā-paccayā saṅkhārā, saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa-paccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpa-paccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatana-paccayā phasso, phassa-paccayā vedanā, vedanā-paccayā taṇhā, taṇhā-paccayā upādānaṃ, upādāna-paccayā bhavo, bhava-paccayā jāti, jāti-paccayā jarāmaraṇaṃ soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti' — 이것이 우리가 지금 알고 있는 paṭiccasamuppāda입니다.
dæn mēkehen pennuvē mokakda siyalu paṭicca samuppādaya podu nyāya dharmayak oya penna. dæn mēka vibhaṁgaprakaraṇaya pennavā bedalā. mē bedalā pennanakoṭa metana api tērum ganna ōna han̆gā kāraṇā tiyenavā.
이것이 보여 준 것은 무엇입니까? 모든 paṭiccasamuppāda의 공통 원리를 보여 준 것입니다. 이제 Vibhaṅga-pakaraṇa는 이것을 나누어 보여 줍니다. 나누어 보일 때 여기서 이해해야 할 것이 많습니다.
mē paṭicca samuppādaya kiyana vacanayen apiṭa pennapu siddhiya issellā balanna ōnē. paṭicca kiyana vacanayen pennalā tiyenavā yamkisi deyak pratya velā ekvena hæṭi. anukūlava yahapat avaśya dē avaśya dēṭa ekatu velā hiṭan ek vennē kohomada? ē sāmūhika vīmen uppādayak æti vennē kohomada kiyana vistaraya.
먼저 paṭiccasamuppāda라는 말로 보여 준 일을 보아야 합니다. paṭicca라는 말은 어떤 것이 조건이 되어 모이는 방식을 보여 줍니다. 알맞게, 필요한 것이 필요한 것에 어떻게 모이는가, 그 모임으로 uppāda가 어떻게 생기는가 하는 설명입니다.
mē paṭicca samuppāda kiyana vacanaya mēka kivvahama ekākārayakin siyalu dē paṭicca samuppanna vennē nǣ. paṭicca samuppāda vibhaṁgayak tiyenavā.
paṭiccasamuppāda라는 말을 한다고 해서 모든 것이 한 가지 방식으로 paṭiccasamuppanna 되는 것이 아닙니다. paṭiccasamuppāda-vibhaṅga가 있습니다.
kusalayakin pahaḷa vena dē pahaḷa vena raṭāva venayi. akusalayakin pahaḷa vena raṭāva venayi. ārya mārgaya pahaḷa vena raṭāva venayi.
kusala로 나타나는 것의 틀이 다르고, akusala로 나타나는 틀이 다르고, ariya magga가 나타나는 틀이 다릅니다.
ara podu paṭicca samuppāda lakṣaṇayen ē ṭika kivvaṭa dæn mēvā okkoma vigraha karaganna ōna. ē vagēma paṭisandhiyak æti karana paṭicca samahama uppādaya venas. pravōtaya vipākavat ipadunaṭa passē ē uppattiya tuḷa ē atdæ tuḷa innakā [ugura kǣrīma] atara maga uppatta tiyenavā. eham mærilā mē kiyana mē kaya mærilā kaya nævata vārayak hædena ehema uppattiya nemeyi. suta velā parisandhiyak labana uppattiya ærennada? tava tavat tiyenavā pravr̥tti uppattiya kiyalā.
공통된 paṭiccasamuppāda의 특징으로 그것을 말했지만 이제 이것들을 모두 풀이해야 합니다. 또 paṭisandhi를 일으키는 paṭiccasamuppāda는 다릅니다. pavatti, 곧 태어난 뒤 그 삶 안에 있는 동안 [헛기침] 중간의 태어남이 있습니다. 죽어서 이 몸이 다시 한 번 만들어지는 태어남이 아닙니다. cuti 하여 paṭisandhi를 얻는 태어남 말고도 pavatti-uppatti라는 것이 더 있습니다.
dæn eka velāvaka minihe satpuruṣa gatiyen innavā. tava velāvaka parama ahasatputurasayā vāgē innavā. tava velāvaka yakāva vāgē innavā. tava velāvaka mahā rāgika pudgalayek velā innavā. samahalāgē deviyek vāgē innavā. mē ē jīvitaya tuḷa tama adahas darana hæṭiyaṭa ē tattvayanṭa pat vena avasthāva itin deviyek vāgē kaṭayutu karana avasthāva manussayek hā samānava næha. manussayek vāgē kaṭayutu karana avasthāva deviyek samānava yek samānava næhæ. mē atta tuḷa jīvat vena satvayā mē ban̆du avasthāvanta bahinavā. mēkat paṭicca samuppāda.
어떤 때 사람은 sappurisa의 모습으로 있습니다. 어떤 때는 지독한 asappurisa처럼 있습니다. 어떤 때는 yakkha처럼 있습니다. 어떤 때는 큰 욕정에 찬 사람이 됩니다. 어떤 이는 deva처럼 있습니다. 그 삶 안에서 품는 생각에 따라 그 상태들에 이릅니다. deva처럼 행동하는 때는 사람과 같지 않고, 사람처럼 행동하는 때는 deva나 yakkha와 같지 않습니다. 이 삶 안에서 사는 중생은 이런 상태들에 빠집니다. 이것도 paṭiccasamuppāda입니다.
mēkaṭa kiyanavā pravr̥ttiya paṭicca samuppādaya. itin pravr̥ti paṭicca samuppādaya eka vidiha. cuta velā paṭisandhiyak labana paṭicca samuppādaya tava vidiha. cuta velā paṭisandhiyak labana paṭicca samuppādaya ārambha vennē kotanada? ēka kriyātmaka vennē kohomada ēka venama dænaganna ōna.
이것을 pavatti paṭiccasamuppāda라고 합니다. pavatti paṭiccasamuppāda가 한 가지이고, cuti 하여 paṭisandhi를 얻는 paṭiccasamuppāda가 또 한 가지입니다. cuti 하여 paṭisandhi를 얻는 paṭiccasamuppāda는 어디서 시작하는가, 어떻게 작용하는가를 따로 알아야 합니다.
pravr̥tti vaśayen upannaṭa passē ipaduna satvayāṭa paṭicca samuppanna kriyāvaliyak tuḷin satpuruṣaya hædenavā, atpuruṣaya hædenavā, yakṣaya hædenavā. minis yakṣayā minis prētayā, minis bhūtayā, minis tirisanā minis deviyak mehemat avasthā. mehemat uppattiya. mē uppattiyan paṭicca samuppādana katāvak tiyenavā. ehema paṭicca samuppādaya kivvahama ara keṭiyen sārāṁśa karalā poduk vagē pennapu dē ærenna. ēka vigraha karalama ganna ōnē. ē vigraha karana viśēṣahasat dharmaya tamayi vibhaṁga prakaraṇaya tiyennē. vibhaṁga prakaraṇē paṭicca samuppāda vibaṁgaya kiyana koṭasē vibaṁgaya ven karalā tiyenavā. etanin ōna vistara balāganna.
pavatti로 태어난 뒤, 태어난 중생에게 paṭiccasamuppanna 과정을 통해 sappurisa가 만들어지고 asappurisa가 만들어지고 yakkha가 만들어집니다. 사람 yakkha, 사람 peta, 사람 bhūta, 사람 짐승, 사람 deva — 이런 상태, 이런 태어남이 있습니다. 이 태어남들에도 paṭiccasamuppāda 이야기가 있습니다. 그러니 paṭiccasamuppāda라고 하면 간략히 요약해 공통처럼 보인 것 말고, 풀이해서 받아들여야 합니다. 그 풀이를 하는 전문 dhamma가 Vibhaṅga-pakaraṇa에 있습니다. Vibhaṅga-pakaraṇa의 Paṭiccasamuppāda-vibhaṅga라는 부분에 따로 나누어 있습니다. 거기서 필요한 설명을 보십시오.
ehenam api pæṭalenavā. ē nisā tamayi paṭicca samuppādaya mē taram gæm̆buru velā tiyennē. paṭicca samuppādayen dharma dēśanāva karana gamariyama gæm̆buru hæṭiyaṭa salakanavā. salaka hētuphala ninyāya pennanna giyot ēvaṭa vigraha karaganna enavā. ē vigrahaya balanna nætuva apiṭa kavadāvak [hāsyaya] paṭicca samuppādayen oya tīraṇaya ganna bæruva.
그렇지 않으면 우리는 얽힙니다. 그래서 paṭiccasamuppāda가 그토록 깊은 것입니다. paṭiccasamuppāda로 하는 설법을 아주 깊은 것으로 여깁니다. 여기면서 hetu-phala의 원리를 보이려 하면 풀이해야 할 것이 생깁니다. 그 풀이를 보지 않고는 우리는 결코 [웃음] paṭiccasamuppāda로 그런 결론을 낼 수 없습니다.
dæn apiṭa kiyanavā avidyā paṭṭhayā saṁkhārā avidyāva pāpa dharmayak hæṭiyaṭa pennavā. avidyāvayi mōhayayi sambandha karalā pennannē ēka pāpa dharma hæṭiyaṭa. ē saṁskāra vala pennanavā puññābhi saṁkhāra kiyalā ekak. ē pāpa avidyāva vana puññābhi saṁkhāraya yedennē kohomada kiyalā praśnayak venavā. avidyāva pāpa nam avidyāvē pāpaya nægena pāpa deyak misā. kohomada puṇya deyak næginnē?
이제 'avijjā-paccayā saṅkhārā'라고 말합니다. avijjā를 pāpa dhamma로 보입니다. avijjā와 moha를 이어서 pāpa dhamma로 보입니다. 그런데 saṅkhāra에는 puññābhisaṅkhāra라는 것이 있다고 보입니다. 그 pāpa인 avijjā로 puññābhisaṅkhāra가 어떻게 생기느냐는 물음이 생깁니다. avijjā가 pāpa라면 avijjā에서는 pāpa인 것만 일어나지, 어떻게 puñña인 것이 일어납니까?
dæn praśnayak enavā. avidyāva pāpayak. kohomada ārya mārgayak avidyāva mūlaka avidyā pacā saṁkhārak kiyalā nægennē dænanna api gæṭaluvakaṭa pat venavā.
이제 물음이 옵니다. avijjā는 pāpa입니다. 어떻게 ariya magga가 avijjā를 뿌리로 'avijjā-paccayā saṅkhārā'로 일어난다는 것인지, 우리는 문제에 부딪힙니다.
suvan̆dayi maḍa nǣ neru vala kiyalā. nirun malē maḍa nǣ kiyalā. etakoṭa etana sambandha karalā ganna giyāma ēka maḍa bāhira deyak. maḍen nirun hædenavā nē nerun æṭē pæḷavelā nirun hædenavā. maṭa āhārayak karagannavā. ēka āhārayak karennē ēken vena deyak niṣpādanaya karagannavā. itin maḍa kæta velā tiyennē apida apē sammataya.
연꽃은 향기롭고 진흙이 없다고 합니다. 연꽃에는 진흙이 없다고요. 그러면 거기에 이어서 생각하면 진흙은 바깥의 것입니다. 진흙에서 연이 자라지요. 연씨가 싹터 연이 자랍니다. 진흙을 양분으로 삼습니다. 양분으로 삼아 그것으로 다른 것을 만들어 냅니다. 진흙이 더럽다는 것은 우리 쪽의 관습입니다.
etakoṭa api sammataya ēka gattaṭa hariyannē næhæ. ēkaṭa avaśya karana dē nirmāṇaya vennē neḷun pælēṭa avaśya dē nirmāṇaya vennē nilanṭen haragata pælē tuḷa. itin ē nisā mē vagē tiyenavā yamak nirmāṇaya vena śaktiyak.
그러니 관습대로 받아들이면 맞지 않습니다. 연 포기에 필요한 것이 만들어지는 것은 연씨에서 싹튼 그 포기 안에서입니다. 그처럼 어떤 것이 만들어지는 힘이 있습니다.
ē śakti viśēṣaya hariyaṭa hoyāganna ōnē. avidyāva maḍaṭa upamā karalā hitan ehema ganna giyāhama ē upamāva kælapuvi næti venavā. avidyāva mul velā avidyāven pahaḷa karana dharmayak tiyenavā nam anna neṭe kos gahak hædunā kivvot ēka hariyannē næ.
그 특별한 힘을 정확히 찾아내야 합니다. avijjā를 진흙에 빗대어 받아들이려 하면 그 비유는 맞지 않게 됩니다. avijjā가 뿌리가 되어 avijjā에서 나타나는 dhamma가 있다면, 연씨에서 잭프루트 나무가 자랐다고 하는 것처럼 맞지 않습니다.
ē vagē bījayak tiyenavā. ē haṭaganna bījayak haṭaganna kramayak tiyenavā. æyi avidyāva kiyalā kiyana eka dæn api ara ætta æti ākārayen væṭahīma novæṭahīma avidyāva kiyana vacanaya vigraha kaḷā.
그처럼 씨앗이 있습니다. 그 씨앗이 생겨나는 방식이 있습니다. 왜냐하면 avijjā라는 말을, 우리는 앞에서 사실을 있는 그대로 알아차리지 못하는 것으로 풀이했습니다.
paṁcaskandhaya piḷiban̆dava ēka haṭaganna ākāraya. ē vagēma ēka pavatina hæṭi. udayaṁgama, attaṁgama, āśvāda, ādīnava, nissaraṇa kiyalā vacana pahakin vigraha kaḷā.
pañcakkhandha에 관해, 그것이 생겨나는 방식, 또 그것이 이어지는 방식을 udaya, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 다섯 낱말로 풀이했습니다.
etakoṭa metanin pennannē mē lōbhaya mul karagatta nætnam āsāva mul karagatta dahamak. ēka pāpa dharmayanṭayi sambandha vennē. ehenam mokakda metana tiyennē? saṁskāra pahaḷa vennē avidyāven kiyalā poduvē pennalā.
그러면 여기서 보이는 것은 lobha, 곧 욕망을 뿌리로 한 dhamma입니다. 그것은 pāpa dhamma에 이어집니다. 그러면 여기 있는 것은 무엇입니까? saṅkhāra는 avijjā에서 나타난다고 두루 보인 것입니다.
īṭa passē dēśanā karanavā kusala mūla pajjā saṁkhārā tava vacanaya anibhaṁga prakaraṇaya beduvā. ehenam kusala mūla paccayā saṁkhārā ekak avidyā pacā saṁkhārā tava. kusala mūla patyā saṁkhārā akusala mūla patyā saṁkhārā āyeyi dekaṭa bidivada? kusala akusal.
그 다음 'kusalamūla-paccayā saṅkhārā'라는 또 다른 말을 설하여 Vibhaṅga-pakaraṇa가 나누었습니다. 그러면 kusalamūla-paccayā saṅkhārā가 하나, avijjā-paccayā saṅkhārā가 또 하나입니다. kusalamūla-paccayā saṅkhārā와 akusalamūla-paccayā saṅkhārā — 다시 둘로 나뉘지요? kusala와 akusala입니다.
avidyā patcayā saṁkhārā kiyanaek gattā akusala mūla patyā saṁkhārā kiyana eka. kusala mūliya kiyannē alōbha advēśa amōha alōbha mul karagena advēśa mul karagena amōha mul karagena saṁskārayak haṭagannavā. anna ēvā puññābhi saṁkhāra
avijjā-paccayā saṅkhārā라는 것을 akusalamūla-paccayā saṅkhārā로 받아들였습니다. kusalamūla란 alobha, adosa, amoha입니다. alobha를 뿌리로, adosa를 뿌리로, amoha를 뿌리로 saṅkhāra가 생겨납니다. 그것들이 puññābhisaṅkhāra입니다.
tatta katamaṁ saṁkhāra mē saṁskāra kiyannē monavada? puññābhi saṁkhārō aññābhi saṁkhārō āniñaṁjbhi saṁkhārō ayaṁ vujji avijjā paccā saṁkhāra anna bedalā gatta tæna.
'Tattha katame saṅkhārā?' — 여기서 saṅkhāra란 무엇인가? 'Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro, ayaṃ vuccati avijjā-paccayā saṅkhārā.' 바로 거기서 나눈 것입니다.
dæn avidyā paccā saṁkhārā kiyanīra gattahama īṭa pæleli næti karanna tamayi upaṁga prakaraṇaya pennannē. ēka bedenavā kusala mūla patyā saṁkhārā kiyalā eka pættak akusala mūla patyā saṁkhārak kiyalā tava pæyak. anna ada praśna vigrā karanavā. itin abhidharmaya næti vunā nam ōka adat praśnayak.
avijjā-paccayā saṅkhārā라는 것을 받아들일 때 그 얽힘을 없애려고 Vibhaṅga-pakaraṇa가 보여 줍니다. 그것이 kusalamūla-paccayā saṅkhārā라는 한쪽과 akusalamūla-paccayā saṅkhārā라는 다른 쪽으로 나뉩니다. 그것이 오늘의 물음을 풀어 줍니다. Abhidhamma가 없었다면 그것은 오늘도 문제였을 것입니다.
ōka ca vigraha karanna nam [hāsyaya] apiṭa paṭicca samuppādaya hadanna bæhæ. dēśanā karana paṭicca samuppādaya tanavā oenaka tērum gannavā nisā. paṭicca samuppādaya nirmāṇaya karannada lovturā budupiyāṇan vahansē eda misā kenekuṭada bæhæ. nirmāṇaya nemeyi yaṭapat vū dahama ismatu karalā denna. ismatu karalā dunna daham ahalā tērum gannayi śrāvakayanṭa puḷuvan.
그것을 풀이하려고 [웃음] 우리가 paṭiccasamuppāda를 만들어 낼 수는 없습니다. 설해진 paṭiccasamuppāda를 듣고 이해하는 것입니다. paṭiccasamuppāda를 만들어 내는 것은 위없는 붓다라 해도 할 수 없습니다. 만드는 것이 아니라 묻혀 있던 dhamma를 드러내 주는 것입니다. 드러내 준 dhamma를 듣고 이해하는 것이 sāvaka가 할 수 있는 일입니다.
dharmaya vidyāmāna karanna lovturā buduṇan vahansē vana saravattakādhānaya patvenna ōna. ē nisā unvahansē dēśanā karapu dharmaya yam kālayaka asuru daham api atanin bhāvitāṭa nogattu. nævata enna lovturā budurajāṇan vahansē namak pahaḷa vennā vū ven̆dalā dunna ōnē. hæbæyi visan̆dalā tunat ēka tiyenavanē. ēka tērum araganna puḷuvan. tērum gænīmē śaktiya śrāvakīta tiyenavā. etakoṭa sækana tērum gattē hakala. menna mēkayi metana apiṭa tiyennē.
dhamma를 드러내려면 위없는 붓다, sabbaññu의 자리에 이르러야 합니다. 그래서 그분이 설하신 dhamma를 어느 시대에 우리가 쓰지 않게 되면, 다시 위없는 붓다께서 나타나 풀어 주셔야 합니다. 그러나 풀어 주신 뒤에는 그것이 남아 있으니 이해할 수 있습니다. 이해하는 힘이 sāvaka에게 있습니다. 그렇게 의심 없이 이해하는 것 — 여기 우리에게 있는 것이 이것입니다.
etakoṭa api dænagannavā tava ekak. saṁkhāra pathā viññāṇaṁ kiyanakoṭa eka tænakōnavā saṁkhāra pattayen paṭisandhi viññāṇaya vē kiyalā. tavatanaka venavā saṁkhāra pat vana viññāṇaya enam cakkhu viññāṇaya sōta viññāṇa gāna viññāṇa divahā viññāṇa kāya viññāṇa manō viññāṇa cakkhu viññāṇaṁ sōta viññāṇaṁ gāna viññāṇaṁ divahā viññāṇaṁ kāya viññāṇaṁ manō viññāṇaṁ ayaṁ uccati viññāṇaṁ anna saṁkhāra paṭā viññāṇaya tava taka tōrapu
그러면 또 하나를 압니다. 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'이라고 할 때 어떤 곳에서는 saṅkhāra를 조건으로 paṭisandhi-viññāṇa가 된다고 합니다. 다른 곳에서는 saṅkhāra를 조건으로 viññāṇa, 곧 cakkhu-viññāṇa, sota-viññāṇa, ghāna-viññāṇa, jivhā-viññāṇa, kāya-viññāṇa, mano-viññāṇa가 된다고 합니다. 'Cakkhuviññāṇaṃ sotaviññāṇaṃ ghānaviññāṇaṃ jivhāviññāṇaṃ kāyaviññāṇaṃ manoviññāṇaṃ, idaṃ vuccati viññāṇaṃ.' 이렇게 saṅkhāra-paccayā viññāṇa를 또 다른 곳에서 가려냈습니다.
tava ehakaṭa pennavā saṁkhāra patyā paṭisandhi viññāṇaya dæn paṭisandha viññāṇan kiyana ekak cakkhu viññāṇanda sōta viññāṇanda gāna viññāṇanda mokakda paṭisandha viññāṇa anna tava paṭicca kenā saṁkhāra patyā eyā viññāṇaṁ kiyanavā saṁskāra patvayen paṭisandhi viññāṇaya vē kiyalā kiyanavā. ē paṭisandhi viññāṇaya ara viññāṇa hayen kōrada væṭennē?
또 다른 곳에서는 saṅkhāra-paccayā paṭisandhi-viññāṇa를 보입니다. 그러면 paṭisandhi-viññāṇa라는 것은 cakkhu-viññāṇa입니까, sota-viññāṇa입니까, ghāna-viññāṇa입니까? paṭisandhi-viññāṇa는 무엇입니까? 거기서 또 얽힙니다. saṅkhāra를 조건으로 paṭisandhi-viññāṇa가 된다고 합니다. 그 paṭisandhi-viññāṇa는 여섯 viññāṇa 가운데 어디에 들어갑니까?
anna nāma rūpa vaśayen bedalā hiṭan aragattahama rūpa koṭasa aṭasi rūpa rūpa vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa nāma dæn mehema ven karanavā. ē viññāṇaya vigraha karanakoṭa innavā viññāṇaya hayakaṭa bedalā. cakkhu viññāṇaya, sōta viññāṇa, gāna viññāṇa, jivahā viññāṇa, kāya viññāṇaya, manō viññāṇaya viññāṇa hayakaṭa ven kaḷā.
nāmarūpa로 나누어 받아들이면 rūpa 부분은 스물여덟 rūpa이고, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa는 nāma로 이렇게 나눕니다. 그 viññāṇa를 풀이할 때 viññāṇa를 여섯으로 나눕니다. cakkhu-viññāṇa, sota-viññāṇa, ghāna-viññāṇa, jivhā-viññāṇa, kāya-viññāṇa, mano-viññāṇa — 여섯 viññāṇa로 나누었습니다.
etakoṭa cakkhu viññāṇaya kiyannē æhæ nisā haṭaganna viññāṇaya æsa mul karagena æsayi rūpayayi mul karagena cakkhu prasādaya haṭaganna sōtaprasādaya kanayi saddayayi mul karagatta sadda viññāṇaya haṭa sōta viññāṇaya haṭaganna nāsayayi gandhayayi mul karannē gāna viññāṇaya gāna prahādaya haṭagannavā. ē vagēma divayi rasayayi mul karannē jivahā viññāṇaya divahā prahādaya haṭagannavā. kayayi sparśayayi mul karannē kāya viññānaya kāyā prahādaya haṭagannavā. etakoṭa manayi dharmayayi hētu karannē manō viññāṇayen manō dharmaya haṭaganna. anna manō dharmayak ena vacana.
cakkhu-viññāṇa란 눈 때문에 생기는 viññāṇa입니다. 눈을 뿌리로, 눈과 형색을 뿌리로 cakkhu-pasāda가 생기고, 귀와 소리를 뿌리로 sota-viññāṇa가 생기고, 코와 냄새를 뿌리로 ghāna-viññāṇa, ghāna-pasāda가 생깁니다. 혀와 맛을 뿌리로 jivhā-viññāṇa, jivhā-pasāda가 생기고, 몸과 감촉을 뿌리로 kāya-viññāṇa, kāya-pasāda가 생깁니다. 그러면 mana와 dhamma가 원인이 되어 mano-viññāṇa로 mano-dhamma가 생깁니다. 거기서 mano-dhamma라는 말이 나옵니다.
anna etana tamayi paṭi saṁjīralā dunnē viññāṇaya mokakda? mana manada dharmaya gaṭana venavāhama manō viññāṇaya haṭagannē. anna mana haṭaganna manaṁca paṭicca manaṁca pajānāti dhammayava pajānāti mana dænaganna ōnē dharmaya dænaganna ōnē.
바로 거기서 풀어 준 viññāṇa는 무엇입니까? mana와 dhamma가 부딪칠 때 mano-viññāṇa가 생깁니다. 'Manañca pajānāti, dhamme ca pajānāti' — mana를 알아야 하고 dhamma를 알아야 합니다.
paṁca tabayaṁ paṭicca saṁyōjanaṁ uppajjati hō paṁca pajānāti mē deka nisā ēgen saṁyōjanayak kiyalā hitanavā upadanā vū yakisi viññāṇayak ætda ē manō viññāṇaya dænaganna ōnē. dæn o vidihaṭa ēvā dænagata yutu. tērum ganna ōnē
'Yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanaṃ tañca pajānāti' — 이 둘 때문에 생기는 saṃyojana, 생기는 어떤 viññāṇa가 있다면 그 mano-viññāṇa를 알아야 합니다. 그렇게 그것들을 알아야 하고 이해해야 합니다.
manaṁca paṭicca dhammēcca uppajjati manō viññāṇaṁ anna manō viññāṇaya haṭagattē hæṭiya. mana tiyenna ōnē dharmaya tiyenna ōnē. manayi dharmaya vīma nisā. haṭaganna īḷan̆ga avasthāva tamayi ē dekē saṁyōgayen haṭagattā saṁghen haṭagattā manō viññāṇaya. itin mē vidiyaṭa mē
'Manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ' — mano-viññāṇa가 생긴 방식이 이것입니다. mana가 있어야 하고 dhamma가 있어야 합니다. mana와 dhamma가 있으므로, 생겨나는 다음 단계가 그 둘의 결합으로 생긴 mano-viññāṇa입니다.
manō viññāṇaya. itin mē vidiyaṭa mē viññāṇayak haṭaganna hæṭi tiyenavā. dæn mēvā api viññāṇa viññāṇa kivvaṭa bæhæ. viññāṇa vennē koccarakinda? viññāṇayak ārambha vennē kohomada? viññāṇayak ārambha venakoṭa nama vatāvak gihilayi viññāṇa skandhayak vennē. mēvā hun̆gāk gæm̆buru vistarayak mēka lētiyen ganna bæhæ ṭikak hon̆daṭa dænaganna. mokada mēvā vacana adahas bhāvitāvak tibunē næti nisā mēka gæm̆buru velā tiyennē.
이렇게 viññāṇa가 생기는 방식이 있습니다. 이제 viññāṇa, viññāṇa라고 말만 해서는 안 됩니다. 얼마만큼으로 viññāṇa가 됩니까? viññāṇa는 어떻게 시작됩니까? viññāṇa가 시작되면 아홉 단계를 거쳐야 viññāṇakkhandha가 됩니다. 이것은 아주 깊은 설명이라 쉽게 받아들일 수 없으니 잘 알아 두십시오. 이 말과 뜻이 쓰이지 않았기 때문에 이것이 깊어진 것입니다.
paṭisandhi o dæn paṭisandhiya cittayak pahaḷa venavayi kiyalā kiyanakoṭa anna api citta kiyalā vacanayak gattā. oya tamayi issellā pahaḷa vena. uppāda idiṁga kiyana cittakṣaṇayaka haṭagena ēkē mē vipariṇariṇāmayaṭa patvemin devi gevi gihillā bhaṁga venāvak venavā. æhipiya gahana mohotak kōṭi lassayaṭa biduhama paṁguva taram itāma suḷu mohotaṭakayak
paṭisandhi — paṭisandhi citta가 나타난다고 할 때 citta라는 말을 썼습니다. 그것이 맨 먼저 나타납니다. uppāda, ṭhiti, bhaṅga라는 cittakkhaṇa에 생겨나 바뀌어 가며 다 지나 bhaṅga에 이릅니다. 눈을 한 번 깜빡이는 순간을 천억 조각으로 나눈 한 조각만큼의 아주 짧은 순간입니다.
sarvatta śāsanāyanayaṭa anukūlava vigraha kirīmak oya tiyennē. api dækapu ekak nemeyi. ē sīmāva ē kālaya agamanaya karanna bæhæ. ē taran ati sūkṣayi.
이것은 sabbaññu의 앎에 따른 풀이이지 우리가 본 것이 아닙니다. 그 한계, 그 시간을 짐작할 수 없습니다. 그만큼 아주 미세합니다.
namut ē sūkṣama kālayaka paṭicca samuppādaya hatē hētuphala kriyāvaliyak siddha venavā. menna mē hētuphala kriyāvaliya tērum ganna apiṭa puḷuvan kamak nǣhæ. ahapu daham tērum aram dēśanā karapu dahama ahalā ē tuḷin tērum ganna ōnē. tērum gænīmē śaktiya tiyenavā mūla dharmaya dækīmē śaktiya sarvacanayen pahaḷa karanna.
그러나 그 미세한 시간에 paṭiccasamuppāda 안의 hetu-phala 과정이 일어납니다. 우리는 이 hetu-phala 과정을 직접 알아낼 수 없습니다. 설해진 dhamma를 듣고 그것을 통해 이해해야 합니다. 이해하는 힘은 있습니다. sabbaññu의 말씀으로 근본 dhamma를 보는 힘을 일으킬 수 있습니다.
ē dharmaya yamtā pavatvāgena navada ē haṭa ākāraya apiṭa dharmaya vidyāmānayi. dakinna puḷuvan. ē dharmaya śravaṇaya karalā tērum gænīma api karanna ōnē.
그 dhamma가 이어져 오는 방식에 따라 우리에게 dhamma가 드러납니다. 볼 수 있습니다. 그 dhamma를 듣고 이해하는 것을 우리가 해야 합니다.
etakoṭa viññāṇaya kiyalā kiyannē issellā parisandhiya viññāṇaya kiyana ekaṭa paṭisa cittayen paṭan gannē. hæma viññāṇayakma paṭan gannē cittayen. ēkē mūlalāmaya citta.
그러면 viññāṇa란, 먼저 paṭisandhi-viññāṇa는 paṭisandhi-citta로 시작합니다. 모든 viññāṇa는 citta로 시작합니다. 그 근본은 citta입니다.
citta manō mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ manō manāyatanaṁ manīndriyāṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhantō pajjā manō dhātu, manō viññāṇa dhātu, cakkhu dhātu cakkhu viññāṇa dhātu idi mē bedenavā. api mē cakkhu viññāṇa dhātu, sōta viññāṇa dhātu, gāna viññāṇa dhātu, divyahā viññāṇa dhātu, kāya viññāṇa dhātu, manō viññāṇa dhātu kiyalā kiyana oya tænaṭa ennē. ara nama avasthāvak pahu karanavā. cittayak ārambha velā nama avasthāvak paha karanavā. ē pahu karapu dharma tamayi viññāṇa skandhaya kiyannē.
'Cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manodhātu manoviññāṇadhātu, cakkhudhātu cakkhuviññāṇadhātu' — 이렇게 나뉩니다. 우리는 cakkhu-viññāṇa-dhātu, sota-viññāṇa-dhātu, ghāna-viññāṇa-dhātu, jivhā-viññāṇa-dhātu, kāya-viññāṇa-dhātu, mano-viññāṇa-dhātu라는 그 자리에 이르는데, 그 아홉 단계를 지납니다. citta가 시작되어 아홉 단계를 지납니다. 그렇게 지난 dhamma를 viññāṇakkhandha라고 합니다.
viññāṇa skandha kiyalā tanṭa væḍenakoṭa ēkaṭa ekatu venavā ekin ekaṭa ekin ekaṭa āgantuka upanna. pabassavara midaṁ bhikkhavī cittaṁ kiyana tæna in̆dalā. āgantukēna upakiliṭṭēna upakiliṭtan kiyana āgantuka upagiliṭ valin upakiliṭa pavaṭa patvelā patvelā kiyana tamayi viññāṇa dhātuvak hæṭiyē.
viññāṇakkhandha라는 자리까지 자라 갈 때, 거기에 하나씩 하나씩 바깥에서 들어온 upakkilesa가 더해집니다. 'Pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ, tañca kho āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ' — 바깥에서 들어온 upakkilesa로 더럽혀지고 또 더럽혀져 viññāṇa-dhātu가 됩니다.
anna viññāṇa dhātuvak ēvā hari gæm̆buru venavā. namut tērum ganna ōnē kohomada
그 viññāṇa-dhātu는 아주 깊습니다. 그러나 어떻게 되는지 이해해야 합니다.
etakoṭa menna mē ṭika tērum gænīmaṭa citta kiyana tanen ārambhaya hæṭi balanna ōna. namut æhiṭiya gahanakoṭavat apiṭa mēka sūkṣama karalā sūkṣama karalā dharmaya tērum gannavā misā buddhiyaṭa vaṭahā gannavā nisā mēka darśanaya karanna velāvak nǣhæ.
그러면 이것을 이해하려면 citta라는 데서 시작되는 방식을 보아야 합니다. 그러나 눈을 깜빡이는 동안에도 우리는 이것을 잘게 쪼개고 쪼개어 dhamma를 이해하고 지성으로 알아차릴 뿐이라, 이것을 직접 볼 시간이 없습니다.
kavuru kivvā kavuruhari gannē mē ayitikāraye daruva lakaṭa ganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa menna mē viññāṇayak kiyana tattvayaṭa pat venna ē viññāṇa skandhayak patvenna oya paṭisaṁci viññāṇayak patvelā uppāda iṭi bandha venna issellā oya viññāṇaskandha kiyana tattvayaṭat enavā. etanṭat ævidilā tamayi ē tattvayaṭa pat vennē.
그러면 이 viññāṇa라는 상태, viññāṇakkhandha에 이르려면 paṭisandhi-viññāṇa가 되어 uppāda, ṭhiti, bhaṅga에 이르기 전에 그 viññāṇakkhandha라는 상태에도 옵니다. 거기까지 와서 그 상태에 이릅니다.
etakoṭa menna mē tattvayaṭa patvīma gæna. dæn api ōka balāganna ōnē ēkin deka saṁkhāra paccayā vijnaṁ kiyana tæna saṁskāra pratya karagena viññāṇayē vena avasthāvak tiyenavā paṭisandhiya labana avasthāva anna paṭisandhiya labana avasthāvēdī citta vaśayen ārambha velā viññāṇaya sampūrṇa venavā. āgantaka rūpakēṣayangen kahaṭa gænīma āpu anusaya velā tibicca hæivalā tibuṇa gatiyaṭa anuva ehi viññāṇaya pahaḷa prabaṁ saṁskārayakinda īṭa anukūlava kahaṭenā.
그러면 이 상태에 이르는 것에 관해 보아야 합니다. 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'이라는 곳에서 saṅkhāra를 조건으로 viññāṇa가 되는 단계가 있습니다. paṭisandhi를 얻는 단계입니다. paṭisandhi를 얻을 때 citta로 시작하여 viññāṇa가 완성됩니다. 바깥에서 들어온 upakkilesa로 물들고, anusaya로 쌓여 있던 성향에 따라 거기 viññāṇa가 나타나며, 어떤 saṅkhāra였느냐에 맞게 물듭니다.
itin pabassara vin̆da pabassavara midaṁ bhikkhavē cittaṁ kiyanaca saturata dhyānayaṭa pat vecca kenā læbena eka. dhyāna cittayakin in̆dalā him dhyāna saṁskārayak nægilā. ē saṁskārayen cita vunot eyā labana pariṭisandhiya anna ara prabhāssara midam bhikṣa cittaṁ kivvē citta guṭa enavā.
그러니 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라고 한 것은 넷째 jhāna에 이른 이가 얻는 것입니다. jhāna citta에서 jhāna saṅkhāra가 일어나고 그 saṅkhāra로 cuti 하면, 그가 얻는 paṭisandhi는 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라고 한 그 citta의 성질로 옵니다.
kāmāvacara saṁskārayakin tamayi minis paṭisandhiyak labannē. kāmāvacara saṁskāraya kāmaya tiyenavā. paṁcakāmaya paṁca kāmaya piḷiban̆dava alōbha, advēśa, amōha kiyanavā. ē tuna tunin yukta velā. nætnam ē tiyena puṇya daham tuna. hētu tuna puṇya hētu tuna karana lada kiyana lada deyak mul karagena ēken haṭagannā vū saṁskārayakin pahaḷa karana viññāṇayak śuddha velā paṭisandhiyana oya velāvē pahaḷa venavā.
kāmāvacara saṅkhāra로 사람의 paṭisandhi를 얻습니다. kāmāvacara saṅkhāra에는 kāma가 있습니다. 다섯 kāma입니다. 다섯 kāma에 관해 alobha, adosa, amoha라는 셋을 갖추어, 곧 그 puñña dhamma 셋, puñña hetu 셋으로 한 일을 뿌리로 하여 생겨난 saṅkhāra로 나타나는 viññāṇa가 맑아져 그때 paṭisandhi로 나타납니다.
mē cuti paṭisandhi deka haṭagannē viññāṇayē ārambhayat ēkē kriyātmaka vīmat haṭaganna tæna. avidyā pajjā saṁkhārā kiyalā gannē ara cuta vena mohotē tiyena væḍapi velāva. ēka jīvat velā inna mohotē væḍapiḷiva paṭicca samuppāda saṁskāraya nemeyi. ē paṭicca samuppadaya nemeyi. itin paṭicca samuppādaya mē jīvat velā inna ekak tiyennē pravr̥ti paṭicca samuppādaya
이 cuti와 paṭisandhi 둘이 생기는 것은 viññāṇa의 시작과 그 작용이 생기는 자리입니다. 'avijjā-paccayā saṅkhārā'라고 받아들이는 것은 cuti 하는 순간에 있는 작업 시간입니다. 그것은 살아 있는 순간에 작용하는 paṭiccasamuppāda의 saṅkhāra가 아닙니다. 그 paṭiccasamuppāda가 아닙니다. 살아 있는 동안에 있는 paṭiccasamuppāda는 pavatti paṭiccasamuppāda입니다.
mēvā ēkanna ekaṭa tērum ganna ōnē. pravr̥tta paṭicca samuppādaya venavā. avidyā patcayā saṁkhārā paṭicca samuppādaya venavā. kusala mūla paccayā saṁkhārā akusala mūla paccā saṁkhārā kiyalā saṁskāraṭa pahaḷavīmak tiyenavā. ēka prr̥ddha velāvēdīt tiyenavā. avidyāva pratya karagena pahaḷa vennā vū saṁskāra raṭāvat pravr̥ti kālē evat mē pævætma tuḷat venavā. itin oya ṭika paṭuvā gattot ehema saṁkhāra patyā viññāṇak kiyana eka paṭisandhi viññāṇaya vitaramayi mēka kivvē kivva. anna pæṭicca taram. etakoṭa pravr̥ti paṭicca samuppādayak vigraha karanna bæri venavā.
이것들을 하나하나 이해해야 합니다. pavatti paṭiccasamuppāda가 있고 avijjā-paccayā saṅkhārā의 paṭiccasamuppāda가 있습니다. kusalamūla-paccayā saṅkhārā, akusalamūla-paccayā saṅkhārā라고 saṅkhāra가 나타나는 일이 있고, 그것은 pavatti 때에도 있습니다. avijjā를 조건으로 나타나는 saṅkhāra의 틀도 pavatti 때, 곧 이 존재 안에서도 일어납니다. 그것을 좁혀서 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'은 paṭisandhi-viññāṇa만을 말한 것이라고 하면 얽히게 됩니다. 그러면 pavatti paṭiccasamuppāda를 풀이할 수 없게 됩니다.
metanadi api suddha karaganna ōnē sampūrṇama mē pravr̥ti kālē hevat jīvat velā inna kālaya tuḷa paṭicca samuppanna kriyāvaliya kohomada yannē? ēka sambandha velā maraṇāsanna mohotēni mona saṁskārayakda hædennē. etana saṁskāraya mokakda? ē saṁskāraya koyi velāvēda kriyātmakan paṭan gannē?
여기서 우리가 온전히 바로잡아야 할 것은, pavatti 때, 곧 살아 있는 동안 paṭiccasamuppanna 과정이 어떻게 흘러가는가입니다. 그것과 이어져 죽음 직전 순간에 어떤 saṅkhāra가 만들어지는가? 거기서의 saṅkhāra는 무엇인가? 그 saṅkhāra는 언제 작용하기 시작하는가?
saṁskāra vigraha karanakoṭa saṁskāra kiyalā kiyannē mokakda kiyalā vigraha venavā. kāya saṁcētanā kāya saṁkhārā vacī saṁcētanā vacī saṁkhārā manō saṁcētanā citta saṁkhārā ayaṁ uccati saṁkhārā kāya saṁcētanā kāya saṁkhārayi.
saṅkhāra를 풀이할 때 saṅkhāra가 무엇인지 풀이됩니다. 'Kāyasañcetanā kāyasaṅkhāro, vacīsañcetanā vacīsaṅkhāro, manosañcetanā cittasaṅkhāro, ime vuccanti saṅkhārā.' kāyasañcetanā가 kāyasaṅkhāra입니다.
dæn kāya saṁskāra kiyannē monavada kiyana eka pennannē? kāya cētanā nam karma vitarayi. cētanā bhikkhavē kammaṁ vadāmi. mahannē namut cētanā bhikkhavē saṁkhāraṁ vadāmi dēśanā kaḷē næha. ohoma venas tōraganna tiyena tæna cētanāva karmayak kiyalā aya. hæbæyi cētanāva saṁcētanā vunot tamayi saṁskāra vennē. saṁcētanā novanot cētanā vitarayi.
이제 kāyasaṅkhāra가 무엇인지 보여 줍니까? kāya의 cetanā라면 kamma일 뿐입니다. 'Cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi'라고 하셨지만 'cetanāhaṃ bhikkhave saṅkhāraṃ vadāmi'라고는 설하지 않으셨습니다. 그렇게 다르게 가려내야 할 자리입니다. cetanā는 kamma라고 하셨습니다. 그러나 cetanā가 sañcetanā가 되어야 saṅkhāra가 됩니다. sañcetanā가 되지 않으면 cetanā일 뿐입니다.
cētanā kiyannē hæma sitakaṭama sādhāraṇa caitasikayak. arihatun vahansēgē arihat phala cittayē cētanā tiyenavā. hæbæyi cētanāva saṁskāranē. cētanāva karma. eha rahatan vahansē kriyā karanavā. karma karanavā.
cetanā는 모든 마음에 공통된 cetasika입니다. arahant의 arahatta-phala citta에도 cetanā가 있습니다. 그러나 그 cetanā는 saṅkhāra가 아닙니다. cetanā는 kamma입니다. 그래서 arahant께서도 움직이시고 kamma를 하십니다.
ov ov passa, vēdanā, saṁgnā, cētanā itin kiyannē caitya kiyannē kramaya. ekama hitē haṭagatta haṭagannē oya raṭāva. mē cētanāva haṭagattā saṁcētanā nemeyi haṭagattē. anna saṁskāra nemeyi. cētanā kiyannē karma. cētanāva haṭagannavā.
네, 그렇습니다. phassa, vedanā, saññā, cetanā — cetasika란 하나의 방식입니다. 한 마음에 함께 생기는 틀이 그것입니다. 이 cetanā가 생겼고, sañcetanā가 생긴 것은 아닙니다. 그래서 saṅkhāra가 아닙니다. cetanā는 kamma입니다. cetanā는 생깁니다.
æyi nættē budurajāṇan vahansē karuṇu upadinavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yamkisi karmayak karanavā pratikriyāvak tiyenavā. ada mē ada mē navīna vidyāva tiyena pirisa kiyanavā sǣma kriyāvakaṭama pratikriyāvak æta. dæn boruvak nemeyi.
어떤 kamma를 하면 반작용이 있습니다. 오늘날 현대 과학을 하는 이들은 모든 작용에는 반작용이 있다고 말합니다. 거짓이 아닙니다.
karmayaṭa vibhavāgayak tiyenavā. ē vidyātyō kiyalā mē ada inna kaṭṭiya kiyanna issellā budupiyāṇan vahansē dēśanā karanavā kammā vipākāvattanti vipāka kamma sambuna bava ōbōdhī ēvan rūpa pavatvadiya kiyalā. karmayō vipāka pahaḷa karanavā vipākayō karma ræs karanavā. tatmā guṇavōti. ē nisā guṇa bhavayak haṭagannavā. evan lōkaya pavatinavā. eham lōkaya pavatinavā. mē lōka pævætma dēśanā karanakoṭama pennanavā karmayayi vipātayayi karmayayi vipātayayi hæma mohotakama yannē.
kamma에는 vipāka가 있습니다. 오늘날 과학자라는 이들이 그 말을 하기 전에 붓다께서 'kammā vipākā vattanti, vipāko kammasambhavo … evaṃ loko pavattati'라고 설하셨습니다. kamma는 vipāka를 나타나게 하고 vipāka는 kamma를 쌓습니다. 'Tasmā punabbhavo' — 그래서 다시 bhava가 생겨납니다. 그렇게 세상이 이어집니다. 이 세상의 이어짐을 설하시면서, kamma와 vipāka, kamma와 vipāka가 매 순간 이어진다는 것을 보이십니다.
paṭicca samuppādaya kiyannē karma vipākayayi karmayi vipākayayi muḷu paṭicca samuppādaya andha 12ma hædilā tiyennē karmayi vipākayayi.
paṭiccasamuppāda란 kamma와 vipāka, kamma와 vipāka입니다. paṭiccasamuppāda 전체, 열두 고리 모두가 kamma와 vipāka로 이루어져 있습니다.
paḷamuvakama avidyāva pahaḷa vennē kotanada kiyalat balāganna ōnē. avidyāva kiyana eka ahaṇyayen nidahasē pavatinna hiten torava pavatina ekak nemeyi. hiten kiyannē hiten avidyāva kiyana eka nægennē. avidyāva kiyana aṁgaya nægilā innē. hitak ektarā. avidyāven nagannā vū tana in̆dam paṭan gatta sita paṭan gænīmen. sita ārambha vennē kotanada? etana paṭan genavā avidyāvennē.
맨 처음 avijjā가 어디서 나타나는지도 보아야 합니다. avijjā는 마음과 따로 떨어져 홀로 있는 것이 아닙니다. 마음에서 avijjā가 일어납니다. avijjā라는 고리가 일어나 있는 것은 어떤 마음 안에서입니다. avijjā로 일어난 자리에서 시작된 마음의 시작으로부터입니다. 마음은 어디서 시작합니까? 거기서 avijjā로 시작합니다.
avidyāva kiyannē nokæḍīna ēkakayak nemeyi. namut mē satvayā kavadā avidyāva væḷan̆dagattāda kiyā dannē nǣha kiyalā aṭu atanavā.
avijjā는 끊어지지 않는 하나의 덩어리가 아닙니다. 그러나 이 중생이 언제 avijjā를 껴안았는지는 알 수 없다고 aṭṭhakathā에 나옵니다.
satvayā kavadānaya mē avidyāva væn̆dagattāda dæn api hitamukō menna mehema deyak.
중생이 언제 이 avijjā를 껴안았을까요? 이런 것을 생각해 봅시다.
avurudu 100 gānak hin̆dan pævatagena enna vīryak aragannapukapu māvī hī nætivan kiyannē. aviṭa hadana ēvā anē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn anē mē v yaṭē kakda haṭagattē kiyalā ehema api hituvot ehenam v aṭa hada gattē vumarē v kava kavadaṭa hadagatta kiyannē māsa hagata velā apiṭa kiyanna venavā. namut mē vayaṭa paramparāva haṭagattē api dannē næta.
이 볍씨가 언제 생겼느냐고 우리가 생각한다면, 이 볍씨는 몇 달 전에 생겼다고 말할 수 있습니다. 그러나 이 벼의 계보가 언제 생겼는지는 우리가 모릅니다.
mē vaṭiya kavakda haṭagattē kiyalā yamkisi eka vīṭayak pennalā læbuvot eyāṭa kiyanna puḷuvan mē vīṭiya haṭagatta eka oya gaha koccara kārayakda avurudu lakṣa kōṭi ganna issellā nǣha nǣ mē haya māsēṭa issellā. apiṭa kiyanna puḷuvan ē vi æṭatē uppattē kotana innēda ē goyaṁga gahiyanē. hoya gaha uppat vunē mē viṭayan nemeyi īri issellā diṭ vaṭinnē.
이 볍씨가 언제 생겼느냐고 볍씨 하나를 보여 주면, 그 볍씨가 생긴 것은 수십만 년 전이 아니라 이 여섯 달 전이라고 말할 수 있습니다. 그 볍씨가 어느 벼 포기에서 생겨났는지도 말할 수 있습니다. 그 벼 포기는 이 볍씨에서가 아니라 그 이전의 볍씨에서 생겨났습니다.
ē vīṭē palalā tamayi ē hoya gahaṭa gattē. ē vihaṭē pahala vunē vena gahaka tibenā. īṭa issellā hiṭapu sivicca ē gaha hadanna īṭa issellā gaha danna hadapu giya haṭiya tamayi ē gaha pæluvanē. ē gahē hædicca hæṭiya tamayi īḷan̆ga hæṭa. ē nisā mē avidyāva vī hæṭiyaṭa upamā karalā gattot ehemayi. anna apiṭa dakinna puḷuvan avidyāva kiyalā kiyannē anādiya paṭan ena ekak nemeyi. hētuvē phalaya.
그 볍씨가 싹터 그 벼 포기가 되었고, 그 볍씨는 다른 포기에서 나왔습니다. 그 이전 포기를 만든 것도 그 전의 포기가 만든 방식대로였고, 그 포기에서 만들어진 방식이 다음 것이 됩니다. 그러니 avijjā를 벼에 빗대어 받아들이면 그렇습니다. avijjā는 시작 없는 때부터 오는 하나가 아니라 원인의 결과임을 볼 수 있습니다.
īṭa ehā tibicca avidyāva īṭa issellā hētuvaka palagannā. mohotakaṭa issellā tibicca avidyāva īṭa issellā tibicca hētuvak eka hædicca venavā. dæn tiyena avidyāva dæn tiya citta svabhāvayat ekka yenavā. dæn mē avidyāva kiyana eka tērum gattahama avidyāvaṭa kālaya bæluvot ehema cittakṣaṇaya.
그 너머에 있던 avijjā는 그 이전 원인의 결과입니다. 한 순간 전에 있던 avijjā는 그 이전에 있던 원인으로 만들어진 것입니다. 지금 있는 avijjā는 지금의 마음 성질과 함께 갑니다. avijjā를 이렇게 이해하면, avijjā의 시간을 보면 cittakkhaṇa입니다.
oya diha avidyāvaṭa kālayakna. ehenam avidyāva issellā tibunoka īṭa issellā tibi vici cittakṣana avidyā īṭa issellā tibuṇā. īṭa issellā tibu īṭa issellā tibicca cittakṣaṇayak ekē diṭ avidyāva ē avidyāva mehe ennē næhæ. avidyāva kiyalā ekak passen enavā ehema minissu tērennē næhæ.
그만큼이 avijjā의 시간입니다. 그러면 avijjā가 이전에 있었다면 그 이전 cittakkhaṇa에 있었고, 그 이전에도 있었습니다. 그 이전, 또 그 이전 cittakkhaṇa에 있던 avijjā — 그 avijjā가 여기로 오는 것이 아닙니다. avijjā라는 하나가 뒤따라온다고 하면 사람들은 이해하지 못합니다.
avidyāvak kiyana ekan nokæḍī bidenna nætuva passen enavā nam kavada bērinna ehenam ēkana nivan dakinna puḷuvanda bæhænē. avidyāva kiyana ekelā tērum gæna koheda haṭaganna? kotanada mēka pahaḷa vennē? cittayak yam tenaka pahaḷa vunā nam pahaḷa vuna cittayat ekkayi avidyāva pahaḷa vennē.
avijjā라는 것이 끊어지지도 깨지지도 않고 뒤따라온다면 언제 벗어나겠습니까? 그러면 nibbāna를 볼 수 있겠습니까? 없지요. avijjā를 이해하려면, 어디서 생겨나는가? 어디서 이것이 나타나는가? citta가 어느 곳에서 나타났다면 그 나타난 citta와 함께 avijjā가 나타납니다.
anna avidyā paccā saṁkhārā kiyalā kriyātmaka venna ōna vena vidihaṭa. avidyāva saṁskāra næguvot tamayi saṁskāra pahala vennē.
그것이 'avijjā-paccayā saṅkhārā'로 작용해야 하는 방식입니다. avijjā가 saṅkhāra를 일으켜야 saṅkhāra가 나타납니다.
ē cittakṣaṇaya pragnā caitasikaya balavat karagena ē balavat pragnā caitya avidyāva binduva ē cittakṣaṇaya tiyenavā avidyāva anna etana avidyāva bidunā. avidyāva bidunāma cittakṣaṇaya nemeyi næti vennē. saṁskāra cētanā saṁcētanā vunāma avidyāva saṁyōga vennē cētanāva samaga.
그 cittakkhaṇa가 paññā cetasika를 강하게 하여 그 강한 paññā가 avijjā를 깨면, 거기서 avijjā가 깨진 것입니다. avijjā가 깨질 때 없어지는 것은 cittakkhaṇa가 아니라 saṅkhāra입니다. cetanā가 sañcetanā가 될 때 avijjā는 cetanā와 결합합니다.
hita apiṭat ekka avidyāva sambandha venavā kivvat. dæn api ōka tērum ganna ōnē apē kotada avidyāva sambandha vennē? mēka tērum ganna ōnē. mē lōka satyayā avidyāven væḷan̆denavā kivvaṭa apiṭa tērumē nǣ. ādhunikaṭa kohoma tērennē næ. ādhunikā pætalenavā. ehema kivvahama
마음과 함께 avijjā가 이어진다고 해도, 우리 안 어디에 avijjā가 이어지는지 이해해야 합니다. 이것을 이해해야 합니다. 이 세상 중생이 avijjā에 붙잡힌다고 말해도 우리는 알아듣지 못합니다. 초심자는 전혀 알아듣지 못합니다. 초심자는 얽힙니다. 그렇게 말하면,
mē salli tibunē gedaravā. gedara tibilā gināvē tiyenavā. gedara kotanada tibunē? almariyē tiyenavā. almariya kotanada tibunē? kiyanavā. kotanada tibubunē? fars ekē kiyalā. dæn apiṭa kotala tibala kiyalā hariyaṭama avidyāva ellelā hoyāganna giyāma ohoma yanna ōnē. salli gedarin iddi genāda salli gedarin genana taramanama salli tibunē næhæ. api katāvaṭa kiyavā salli gedarin genavā kiyalā. gedara kohe tibunē? gedara almariyanavā. næm beṭiyanē. peṭiya hæmatana salli tibupanē. peṭiya kotana tiyennē? āyi bahina rātriya almī lā rāciyakda kiyalā. lāciva hæma tana ti næhæ. kotanada tiyennē? dācca ætulē parssē tiyenavā. pars ekē tamayi tibunē.
이 돈이 집에 있었다고 합시다. 집에 있던 것을 가져왔다고 합니다. 집 어디에 있었나? 장롱에 있었다. 장롱 어디에 있었나? 지갑에 있었다고 합니다. 정확히 어디 있었는지 avijjā를 짚어 찾아가려면 그렇게 가야 합니다. 집에서 돈을 가져왔다고 해도 집 전체에 돈이 있었던 것은 아닙니다. 말로는 집에서 가져왔다고 하지요. 집 어디에 있었나? 장롱, 아니 상자에. 상자 전체에 돈이 있었습니까? 상자 어디에 있었나? 서랍에. 서랍 전체에 있었습니까? 아닙니다. 어디 있었나? 서랍 안 지갑에. 지갑에 있었던 것입니다.
anna ahuvecca tæna menna mē vagē satvayā avidyāven væḷan̆dagena enavā kiyalā kivvahama satvayāgē kotanada avidyāva kiyannē ē bæhinda ōnē hitē. hita kiyannē mokakda cittakṣaṇa paramparāvana hita kiyannē. ehenam ē cittakṣaṇaya ætulaṭa
찾아낸 자리가 거기입니다. 이처럼 중생이 avijjā에 붙잡혀 온다고 하면, 중생의 어디에 avijjā가 있는지 내려가 보아야 합니다. 마음에. 마음이란 무엇입니까? cittakkhaṇa의 이어짐이 마음입니다. 그러면 그 cittakkhaṇa 안으로,
ē cittakṣaṇaya kotana tiyennē koyi ekaṭa cētanāva. cētanāvat ekka bæn̆dilā avidyāva tiyena sancētanāva anna avidyāva ētaṭa hoyāgena yanna ōnē.
그 cittakkhaṇa 어디에 있습니까? cetanā에. cetanā와 묶여 avijjā가 있는 sañcetanā — 바로 거기까지 avijjā를 찾아가야 합니다.
an ēka tamayi kiyannē kāya saṁcētanā kāya saṁkhāra anna saṁcētanāva vicētanā avidyāvē. cētanāvat ekka vædilā nætnam mē cittayayi kiyannā vū malla ætuvet ekak caitasikavala sudusu paradi hædilā tiyena ēvæyi cētanā kiyalā caitasikayak tiyenavā. avidyāva hæma velēma bæn̆dennē oya kiyana cētanā kiyana caitasikaya.
그것이 'kāyasañcetanā kāyasaṅkhārā'라고 하는 것입니다. sañcetanā는 avijjā가 붙은 cetanā입니다. cetanā와 결합하지 않으면 — citta라는 주머니 안에 cetasika들이 알맞은 자리에 만들어져 있는데, 그 가운데 cetanā라는 cetasika가 있습니다. avijjā가 언제나 묶이는 것은 바로 그 cetanā라는 cetasika입니다.
ēka bæn̆dunot ē cētanāvaṭa nikanma cētanā nokiyā saṁcētanā kiyalā. anna saṁcētanāvē tamayi avidyāva tiyennē. bærilā hari avidyāva pragnāven bidahæriyō saṁcētanā ættava cētanāva vitarak ituru venavā.
그것이 묶이면 그 cetanā를 그냥 cetanā라 하지 않고 sañcetanā라고 합니다. sañcetanā에 avijjā가 있습니다. 어떻게든 avijjā를 paññā로 깨 버리면 sañcetanā가 없어지고 cetanā만 남습니다.
cētanā hama diga kammaṁ vadāmi kiyana karmaya tiyenavā. karmaya nætikanna bæhæ rahatan vahansēṭa rahatan vahansē nætikē saṁcētanā cētanā saṁga bædilā tibi vecca avidyāva ayiuru kaḷē. dæn ōma gæm̆buru deenak kavuṭa hari pahana tērum gatta cētanāva cētanāva bæn̆dilā tibuṇā saṁcētanā venavā. saṁcētanā kivvē avidyāvaka bæn̆duna nisā.
'Cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi'라는 kamma가 있습니다. kamma는 없앨 수 없습니다, arahant께도. arahant께서 없애신 것은 sañcetanā, 곧 cetanā와 묶여 있던 avijjā를 떼어 내신 것입니다. 이 깊은 것을 누군가 제대로 이해했는지요. cetanā, cetanā가 묶여 있으면 sañcetanā가 됩니다. sañcetanā라고 한 것은 avijjā에 묶였기 때문입니다.
anna [ugura kǣrīma] ē bæn̆dena avidyā pratyāvu vana tamayi saṁkhārā vennē. cētanā tiyenavā karma venavā saṁkhāra vennē. anna avidyā paccayā saṁkhārā kiyana tæna avidyāva tiyena tænaṭa kāragena avussagena gihillā kotanada mē avidyāva tibuṇē? kumak allagenada bæn̆dunē? kumak allagenada avidyāva pahaḷa vuṇē. anna balāgena cētanā kiyana caitasikayak tiyenavā parva citta sādhāra caitasikayak. ē caitasikaya næti kisima hitak nǣha. yam cittakṣaṇayak pahaḷa vunam ē cittakṣaṇaya tiyenavā. oya kiyana cētanā kiyana saṁskāra mē caitasikaya menna mē cētanāma biddhaven kammaṁ vadāya kiyā cētanāva mulaṭama karmaya pahaḷa vena karmaya kiyannē mokakda kiyalā pennagena gihillā karma mūlaya pennavā.
[헛기침] 그 묶이는 avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 됩니다. cetanā가 있으면 kamma가 되고, saṅkhāra가 되는 것은 그 때문입니다. 'avijjā-paccayā saṅkhārā'라는 자리에서 avijjā가 있는 곳까지 파헤쳐 들어가, 이 avijjā가 어디 있었나? 무엇을 붙잡고 묶였나? 무엇을 붙잡고 avijjā가 나타났나? 하고 보면, cetanā라는 cetasika가 있습니다. 모든 마음에 공통된 cetasika입니다. 그 cetasika가 없는 마음은 없습니다. 어떤 cittakkhaṇa가 나타나면 그 cittakkhaṇa에 그것이 있습니다. 그 cetanā라는 cetasika를 두고 'cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi'라고 하시어, cetanā를 맨 앞에 두고 kamma가 무엇인지 보이시며 kamma의 뿌리를 보이십니다.
menna mē karma mūlaya cētanāvakin tibunot karma vitarayi. mē karma mūlaya saṁskārayak bavaṭa pat venna nam saṁcētanā kiyana avidyāvat ekka bæn̆denna ōnē. yam kenek pragnāven avidyāva dænasuvot avidyāva duru karanavā. ara saṁcētanā kiyana ekē saṁ næti velā gihillā cētanā vitarak ituru venavā. cētanā bhikkhavē kammaṁ adāla kiyiya karmaya ituru venavā.
이 kamma의 뿌리가 cetanā로 있으면 kamma일 뿐입니다. 이 kamma의 뿌리가 saṅkhāra가 되려면 sañcetanā, 곧 avijjā와 묶여야 합니다. 누구든 paññā로 avijjā를 알아차리면 avijjā를 버립니다. 그러면 sañcetanā의 'saṃ'이 없어지고 cetanā만 남습니다. 'Cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi'라고 하신 kamma가 남습니다.
karmaya næhanam kriyā karanna bæ. karma kiyalā kiyannē kriyākārī śaktiyak gena dennā vū cētanāva. cētanāven toranak kisima kriyāvak karanna bæ. in̆dagannē, hiṭagannē, yannē, ennē, kannē, bonnē, vaṭavipiṭa balannē mē sǣyǣma iriyavvakma karannē. hitaka pahaḷa vena ē kriyāvalayē dena cētanā vitarayi. cētanāva yam tænaka athæraṇa ē sthānē kisīma kriyāvak karanna kisīma hitak pahaḷa karanna bæ. cētanāva athædærinam hitak nǣ.
kamma가 없으면 움직일 수 없습니다. kamma란 움직이는 힘을 가져다주는 cetanā입니다. cetanā 없이는 어떤 움직임도 할 수 없습니다. 앉고, 서고, 가고, 오고, 먹고, 마시고, 둘러보는 모든 자세를 하는 것은 마음에 나타나는 그 과정에 담긴 cetanā뿐입니다. cetanā를 어느 자리에서 놓으면 그 자리에서는 어떤 움직임도 할 수 없고 어떤 마음도 일으킬 수 없습니다. cetanā를 놓으면 마음이 없습니다.
ehenam karmaya kiyalā kiyana eka cētanāvē kriyā dāmaya karmaya. saṁcētanāvī kriyādāmaya kriyāpati phalaya saṁskāra.
그러면 kamma란 cetanā의 작용 사슬입니다. sañcetanā의 작용 사슬, 그 결과가 saṅkhāra입니다.
dæn avidyā patyā saṁkhārā kiyana eka āvē onna oya cētanāvē bæn̆dicca avidyāva nisā ætta æti ākārayen novæṭahuṇu nætnam ara api issellā kivva vidihē paṁcaskandhaya piḷiban̆dava pratyaya nodæk karana pudgalayāṭa nityayi, sæpayi, ātmayi kiyalā dr̥ṣṭiyak tiyenavā. menna mē dr̥tti gati kiyā dr̥ṣṭiya kæpuvē nætnam ē dr̥ṣṭiya sambandha vecca balavēgayakin tamayi īḷan̆ga cittakṣaṇaya dipadavannē. anna nipadanakoṭa otanṭa enavā ara avidyā kiyana phalayak ipadenavā.
이제 'avijjā-paccayā saṅkhārā'는 그 cetanā에 묶인 avijjā 때문에 왔습니다. 사실을 있는 그대로 알아차리지 못하는, 곧 앞서 말한 대로 pañcakkhandha에 관한 진실을 보지 못하는 사람에게는 nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi가 있습니다. 이 diṭṭhi를 끊지 않으면 그 diṭṭhi와 이어진 힘으로 다음 cittakkhaṇa가 생겨납니다. 생겨날 때 거기에 avijjā라는 결과가 생깁니다.
issellā tibuṇa nodænīma mityayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṭṭhiya mul karagena ē dr̥pṭiya hētu karagena ē hētuē phalayak vaśayen issellāma haṭagannavā cittakṣaṇaya pahala venakoṭa avidyā kiyannā vū aṁgaya dæn avidyāṁgaya vipayak.
이전에 있던 모름, 곧 nicca·sukha·attā라는 diṭṭhi를 뿌리로, 그 diṭṭhi를 원인으로, 그 원인의 결과로 cittakkhaṇa가 나타날 때 맨 먼저 생기는 것이 avijjā라는 고리입니다. 이제 avijjā라는 고리는 vipāka입니다.
avidyā paccayā saṁkhārā anna vipākaya kamma sambhava kaḷā. saṁskāra karmayaṭa bæn̆denavā. dæn karmayayi vipāsayayi ehenam hētuvayi phalaya.
'avijjā-paccayā saṅkhārā' — 여기서 vipāka가 kamma를 생겨나게 했습니다. saṅkhāra는 kamma에 묶입니다. 그러면 kamma와 vipāka는 곧 원인과 결과입니다.
dæn avidyāva pratiphalayak nitā issellā hētuvaka phalayak vuṇā. phalayak vaśayen matuvelā āvahama phalaya hētuvak nirmāṇaya kaḷā. hētuva saṁskāra anna saṁcētanā hædi avidyā hētu avijyā paccayā saṁkhāra avidyā hētuō menna vibhaṁga ve bedalā beduva. ēka avidyā hētuven haṭagat. anna avidyā hētuven haṭagatta nam yam saṁskārayak.
이제 avijjā는 결과로서 이전 원인의 결과가 되었습니다. 결과로 떠올라 오자 그 결과가 원인을 만들었습니다. 그 원인이 saṅkhāra입니다. sañcetanā를 만든 avijjā라는 원인, 'avijjā-paccayā saṅkhārā', avijjā라는 원인. 여기서 Vibhaṅga가 나누었습니다. 그것은 avijjā라는 원인으로 생겨난 것입니다. avijjā라는 원인으로 생겨났다면 어떤 saṅkhāra입니다.
ē haṭagatta saṁskāra hevat ē saṁcētanā kiyana mē cētanāva tuḷa monavada kriyātmaka vennē nityayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭiyat ekkayi. ē cētanāvē saṁcētanāven nirmāṇaya karana. nætnam saṁskāraya nirmāṇaya karana yamak æṭunā ē saṁskāraya aran dē anuvayi ēken phalayak ipadavannē.
그 생겨난 saṅkhāra, 곧 sañcetanā라는 이 cetanā 안에서 작용하는 것은 nicca·sukha·attā라는 diṭṭhi와 함께입니다. 그 cetanā의 sañcetanā로 만드는 것, 곧 saṅkhāra를 만드는 무엇이 생기면, 그 saṅkhāra가 지닌 것에 따라 결과를 낳습니다.
saṁskāra hētu vuṇā. saṁkhāra pacarāya viññāṇak kiyalā viññāṇaya phalayak dunāda etakoṭa viññāṇaya hētuvaka phalayak vuṇā. ov karma kiyana okkoma kae ekaṭa yanavā. karmayayi, klēsayayi, vibhāgayayi kiyannē saṁkhāra patyā viññāṇan kiyalāyi. bhava pættamayi oya oya kiyannē.
saṅkhāra가 원인이 되었습니다. 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'으로 viññāṇa가 결과로 나왔습니다. 그러면 viññāṇa는 원인의 결과가 되었습니다. 네, kamma라는 것은 모두 하나로 갑니다. kamma, kilesa, vipāka라는 것이 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'입니다. bhava 쪽을 말하는 것입니다.
etakoṭa kilē nætuva kiyalā karmaya vibhāgayak karmaya vibhāgaya kiyalā. kelē dē sambandha venavā saṁskārayi. sambandha venavā. saṁskāraya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sambandha vunot æē monavada prōpaṇaya vuṇē? ēvā tamayi ē æn hædena muḷu gahēma tiyennē. æē parāgapavasanaya vunē yamakinda hædena gaha antimaṭa dennē jiya.
saṅkhāra가 이어지면 씨앗에 무엇이 심겼습니까? 그것이 그 씨앗에서 자라는 나무 전체에 있습니다. 씨앗이 무엇으로 꽃가루받이 되었느냐가, 자라난 나무가 마지막에 맺는 것을 정합니다.
tæmili gahē tæli mē geriyaṭa mala parāga pōṣaṇaya vena velāvēdī pol gahagen parāgayak pōṣaṇaya va. ē parāga pōṣaṇaya hædennā vū bījaya kavada hari hadalā tiyena gahē hædena geluvahama ratula hædenavā nimili pola hædenavā. pæmili hædenna næ. mokada siddha vunē ēkaṭa mula kotakada parāga pōṣaṇaya vecca ta. ada vidyāvat ōka dækalā tiyenavā. anna parāga pōṣaṇaya vīmēdī ē jātiyama tæm̆biliya valinma parāga pōṣaṇayak kaḷānam ēka hædennē gæhit pæmiṇi. ēka hædena bījjiya næhæ pol geniyavala hædena gahiyē gaha vaḍala avurudu 10k pahala vagē gihena hærenna. hædena hædennē dæn poḷu hædennē næ. anna poḷohædenna hētuva mūlārambhaya paṭan gattē ara parāga pōṣaṇaya venāvē næhat saṁskāra velāvē.
킹코코넛(tambili) 나무의 꽃이 꽃가루받이할 때 보통 코코넛 나무의 꽃가루로 꽃가루받이가 되면, 그렇게 생긴 씨앗을 언젠가 심어 나무가 자라 열매를 맺을 때 tambili가 아닌 다른 열매가 맺힙니다. 무슨 일이 일어난 것입니까? 그 뿌리는 꽃가루받이가 일어난 때에 있습니다. 오늘날 과학도 이것을 보았습니다. 같은 tambili끼리 꽃가루받이가 되면 tambili가 열립니다. 보통 코코넛과 섞인 씨앗에서 자란 나무는 10년쯤 지나 열매를 맺어도 원래의 것이 열리지 않습니다. 그렇게 열매가 달라지는 원인의 시작은 꽃가루받이가 일어난 때, 곧 saṅkhāra의 때에 있었습니다.
menna mē saṁskārayen haṭagannē viññāṇaya nætaya haṭagannē. anna hētuva paḷaveni.
이 saṅkhāra에서 생겨나는 것은 viññāṇa입니다. 첫째는 원인입니다.
viññāna paccā nāma rūpa agilā anna āya hētuva phalaya hētuvak æti kaḷā. ayita velā. nāma rūpayā salāyataṁ āyatana hayak ayi phalaya vacayaka vuṇā. salāyatana patyā passava sparśaya hētuva vuṇā. passa paccā vēdanā vipākaya vuṇā. vēdanā paccayā taṇhā hētuva vuṇā. taṇhā pacā upādāna vipākaya vuṇā. upādāna paccā bhava mē hētuva vuṇā. bhava paccayā jāti vipākaya vuṇā. nætnam phalaya vuṇā. karmayayi vipāyayi nætnam hētuvayi phalayayi. oya krama dekaṭa enavā. ē nisā hæma dēma mē lōka satyayā gaman karanna. karmaya tuḷin karmayak ipadavalā tiyenavā. karmaya vipākayak. vipākaya vipākayak napadannē næhæ. vipākaya karmayak. āyet ē karmayet karmayak ipadannē næha. ēka vipākayak. vipākaya karmayak. karmaya vipākayak vipākaya karmayak mehema tamayi paṭicca samuppādaya vidilā tiyennē.
'viññāṇa-paccayā nāmarūpaṃ' — 다시 원인이 결과가 되고 결과가 원인을 만들었습니다. 'nāmarūpa-paccayā saḷāyatanaṃ' — 여섯 āyatana가 결과가 되었습니다. 'saḷāyatana-paccayā phasso' — phassa가 원인이 되었습니다. 'phassa-paccayā vedanā' — vipāka가 되었습니다. 'vedanā-paccayā taṇhā' — 원인이 되었습니다. 'taṇhā-paccayā upādānaṃ' — vipāka가 되었습니다. 'upādāna-paccayā bhavo' — 원인이 되었습니다. 'bhava-paccayā jāti' — vipāka, 곧 결과가 되었습니다. kamma와 vipāka, 곧 원인과 결과 두 가지 방식으로 옵니다. 그러니 이 세상 중생이 가는 길에서는, kamma가 kamma를 낳지 않고 kamma는 vipāka를 낳습니다. vipāka는 vipāka를 낳지 않고 kamma를 낳습니다. 다시 그 kamma에서 kamma가 생기지 않고 vipāka가 생기며, vipāka에서 kamma, kamma에서 vipāka, vipāka에서 kamma — 이렇게 paṭiccasamuppāda가 짜여 있습니다.
dæn paṭicca samuppādaya piḷiban̆da viśāla vigrahayak ohoma ganna ōnē. nætnam api mēka lēsiyen tōraganna bæhæ. dæn api dænagannavā avidyāven saṁskāra haṭagatta aya. a etakoṭa ōka hun̆gāk vigraha karalā tērum ganna ōna tænak.
이제 paṭiccasamuppāda에 관한 큰 풀이를 이렇게 받아들여야 합니다. 그렇지 않으면 이것을 쉽게 가려낼 수 없습니다. 이제 avijjā에서 saṅkhāra가 생긴 것을 압니다. 그런데 이것은 많이 풀이해서 이해해야 할 곳입니다.
dæn api hitamu akusala karmayak. eyā api balanna ōnē. akusala cittayak. akusala hitak haṭagannakoṭa dæn tiyenavā sōmanassa sahagata diṭṭhigata sampitta sita sōmanassa sahagata diṭṭhigata sampita sasaṁkhārika sita mē lōbha sahagata sit aṭak haṭaganna hæṭi. etakoṭa a sōmana īḷan̆ga upēkṣā sahagata diṭṭhigata sampuddha hita upēkṣā sahagata diṭṭhigata sampa saṭaṁkhāraka hiṭa diṭṭhi vipatra oya kramayaṭa gihillā na sit aṭak hædenavā lōbha sahagata anna lōbha sahagata sit aṭa haṭaganna paṭicca samuppādaya ekak.
이제 akusala kamma를 생각해 봅시다. akusala citta, akusala 마음이 생길 때를 보아야 합니다. somanassa-sahagata diṭṭhigata-sampayutta 마음이 있고, somanassa-sahagata diṭṭhigata-sampayutta sasaṅkhārika 마음이 있습니다. 이것이 lobha-sahagata 마음 여덟이 생기는 방식입니다. 그 다음 upekkhā-sahagata diṭṭhigata-sampayutta 마음, upekkhā-sahagata diṭṭhigata-sampayutta sasaṅkhārika 마음, diṭṭhigata-vippayutta — 이런 식으로 가서 마음 여덟이 만들어집니다. lobha-sahagata 마음 여덟이 생기는 paṭiccasamuppāda가 하나입니다.
anna rōpa sahagata sita atara paṭicca samuppādayak tiyenavā. ē sita haṭaganna paṭicca samuppādayen dvēśa hita haṭagannē næha. dvēśa hita haṭaganna dvēśa hita haṭaganna paṭicca samuppādayak tiyenavā.
lobha-sahagata 마음에는 그 나름의 paṭiccasamuppāda가 있습니다. 그 마음이 생기는 paṭiccasamuppāda로 dosa 마음이 생기지는 않습니다. dosa 마음이 생기는 데에는 dosa 마음이 생기는 paṭiccasamuppāda가 있습니다.
lōbha sit dekayi. akusala sit dæn akusala paccayā anna akusala paccayā saṁkhārak kivveyi. akusala prattayen saṁskāra venavā kivvot taāgaṁga venavā. bedalā balanna akusala valaṭa ennē lōbha, dvēśa, mōha tuḷama akusal. lōbhayayi, dvēśayayi, mōhayayi haṭagannakoṭa lōbha sit aṭayi, dvēśa sit dekayi, mōha sit dekayi kiyalā akusal siyi. akusal sit 12yi. lōbha sit aṭada eka paṭicca samuppāda cakrayak. ēka samādha.
akusala 마음에 관해서는 'akusala-paccayā saṅkhārā'라고 했습니다. akusala를 조건으로 saṅkhāra가 된다고 하면 여러 갈래로 나뉩니다. 나누어 보면 akusala에 들어가는 것은 lobha, dosa, moha의 akusala입니다. lobha, dosa, moha가 생길 때 lobha 마음 여덟, dosa 마음 둘, moha 마음 둘로 akusala 마음이 됩니다. akusala 마음은 열둘입니다. lobha 마음 여덟이 하나의 paṭiccasamuppāda 바퀴입니다.
ē lōbha sit aṭa haṭaganna paṭicca samuppāda cakrayet ē cakrayen nemeyi dvēśa sit haṭaganna paṭicca samupdaya kriyātmaka vennē. ēkaṭa venama mēkak tiyenavā.
그 lobha 마음 여덟이 생기는 paṭiccasamuppāda 바퀴, 그 바퀴로 dosa 마음이 생기는 paṭiccasamuppāda가 작용하는 것이 아닙니다. 그것에는 따로 하나가 있습니다.
etakoṭa divasati dekaṭa upēkkhā sahagata pacca sampatta sita parihasamma salaṁkārika sita edāriya upēkṣā sahagata vitikicchā sampiccata hita upēkṣāva uddaccaka sampitta hita mōha siddhiya mē hæma ehakaṭama eka paṭicca samuppādayak tiyenavā.
그러면 dosa 둘 — domanassa-sahagata paṭigha-sampayutta 마음, 그 sasaṅkhārika 마음, 그리고 upekkhā-sahagata vicikicchā-sampayutta 마음, upekkhā-sahagata uddhacca-sampayutta 마음이라는 moha의 일 — 이 하나하나에 저마다 paṭiccasamuppāda가 있습니다.
ehenam mē paṭicca samuppādaya paṭicca samuppādaya kiyalā mēkē tēruma ganna bæhæ vigraha karalā gannakoṭa mē hæma ekakma ven ven karalā vibhaṁga karalā vigraha karaganna ōnē nætnam artha sun ganna bæ. api o ekak pennana dænaṭa mokaṭada lōbha sahagata hitak haṭaganna paṭicca samuppādayaka avidyāva haṭagannē kohomada avidyāva paramparā vennanē ēkada nædda
그러니 paṭiccasamuppāda, paṭiccasamuppāda라고만 해서는 이것의 뜻을 알 수 없습니다. 풀이할 때는 이 하나하나를 따로 떼어 vibhaṅga 하여 풀이해야 합니다. 그렇지 않으면 뜻을 잡을 수 없습니다. 지금 하나를 보여 드리지요. lobha-sahagata 마음이 생기는 paṭiccasamuppāda에서 avijjā는 어떻게 생깁니까? avijjā가 대를 이어 오는 것입니까, 아닙니까?
menna mē dinna ōnē hora vena hæṭiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
katamē dhammā akusalā akusala dharmaya kumakda? dæn mēka mē onna akusala akusala paṭicca samuppādayak siddha vena ākārayat avidyāva kiyana eka akusala sahagata hitakaṭa kohomada hin̆dennē kiyana ekat mē vigraha karanna. yasmiṁ samayē akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hōti yaṁ samayaka akusala cittayak pahaḷavannēda?
'Katame dhammā akusalā?' — akusala dhamma란 무엇인가? 이것이 akusala paṭiccasamuppāda가 일어나는 방식과, avijjā가 akusala 마음에 어떻게 자리 잡는지를 풀이합니다. 'Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti' — 어느 때 akusala citta가 나타나는가?
dæn akusala sitak kiyalā api kiyanavā. lōbha hitak pahaḷa vuṇā, dvēśa hitak pahaḷa vuṇā ōma kiyanakoṭa dæn akusala cittayak lōka. kohomada sōmanassa sahagataṁ diṭṭhigata sampayatā sōmanassa sahagata diṭṭhigata sampatta akusala cittayak pahaḷa venavada? kohomada pahaḷa vennē? rūpārammaṇaṁvā, saddhārammaṇaṁvā, gandhārammaṇaṁvā, rasārammaṇaṁvā, poṭṭhabbārammaṇaṁvā, dhammārammaṇaṁ vā rūpārammaṇayakin hō śabdārammaṇayakin hō gandhārammaṇayakin hō rasārammaṇayakin hō sparśa ārammaṇayakin hō dharma ārammaṇayakin hō anna ārammaṇaya karanavā. ārammaṇayak pahaḷa novī kisima hitak pahaḷa vennē næha. sǣma hitakma pahaḷa venna ārammaṇayak ōka.
이제 akusala 마음이라고 합니다. lobha 마음이 나타났다, dosa 마음이 나타났다고 말하는데, akusala citta는 어떻게? 'Somanassa-sahagataṃ diṭṭhigata-sampayuttaṃ' — somanassa-sahagata diṭṭhigata-sampayutta akusala citta가 나타납니까? 어떻게 나타납니까? 'Rūpārammaṇaṃ vā saddārammaṇaṃ vā gandhārammaṇaṃ vā rasārammaṇaṃ vā phoṭṭhabbārammaṇaṃ vā dhammārammaṇaṃ vā' — 형색 대상이든 소리 대상이든 냄새 대상이든 맛 대상이든 감촉 대상이든 dhamma 대상이든, 그렇게 대상으로 삼습니다. 대상이 나타나지 않고는 어떤 마음도 나타나지 않습니다. 모든 마음이 나타나려면 대상이 있어야 합니다.
sōmanassa sahagata diṭṭhigata sampiccata sitak pahaḷa venna rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma kiyana mē ārammaṇayak ōna. aramuṇak ōna. anna aramuṇak mul karagena pahaḷa venakoṭa yaṁ yamvā baṇarabba ē ē ēka ara æraba ē avasthāva mul karagena aramuṇa ena mohota mul karagena tasmiṁ samī avidyā patyā saṁkhāra
somanassa-sahagata diṭṭhigata-sampayutta 마음이 나타나려면 형색, 소리, 냄새, 맛, 감촉, dhamma라는 대상이 필요합니다. 대상이 있어야 합니다. 그 대상을 뿌리로 나타날 때 'yaṃ yaṃ vā panārabbha' — 그것을 근거로, 그 상황을 뿌리로, 대상이 오는 순간을 뿌리로, 'tasmiṃ samaye avijjā-paccayā saṅkhārā'입니다.
esamehi avidyā pattē saṁskāra veyi dæn avidyā kohēvatda ē avasthāvē æti vennē ekak menna dharmaya
그때 avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 됩니다. 이제 avijjā는 어디에 있습니까? 그 상황에 생기는 것이 하나 있습니다. 바로 이 dhamma를,
tirīn tōraganna ōnē apiṭa ōna tō tora gæti kiyannē ēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sōmanassa saha sāgata diṭci sampavicca ē sita pahaḷa vena mohotē ē sita ǣrama ē aramuṇa aramuṇu karagena haraganna cittaya ē
somanassa-sahagata diṭṭhigata-sampayutta, 그 마음이 나타나는 순간, 그 마음이 그 대상을 대상으로 삼아 붙잡는 citta가 됩니다.
samayehi pahaḷa vena avidyā pattē sāka avidyā pajā saṁkhārak nedena hædanā [ugura kǣrīma] saṁgnā ē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē ivalē pahala vennē ē paḷaveni eka etakoṭa ē paṭicca samuppādaya ē cittakṣaṇaya ætulenma kriyātmaka venavā. paṭicca samuppādaya kriyātmaka vennē ē cittakṣaṇaya ætulayi. oya cittakṣaṇaya ætulē paṭicca samuppādaya hatara avasthāvak kriyātmakayi paṭicca samuppādaya mē cittakṣaṇaya pūrṇa vennē. siti avasthāva sampūrṇa velā enakoṭa paṭicca samuppādaya hatara avasthāvak kriyātmaka venavā. cakra hatarak
그때 나타나는 것이 그 첫째입니다. 그러면 그 paṭiccasamuppāda는 그 cittakkhaṇa 안에서 작용합니다. paṭiccasamuppāda가 작용하는 것은 그 cittakkhaṇa 안입니다. 그 cittakkhaṇa 안에서 paṭiccasamuppāda가 네 번 작용하여 이 cittakkhaṇa가 완성됩니다. ṭhiti 단계가 완성되어 올 때 paṭiccasamuppāda가 네 번 작용합니다. 바퀴 넷입니다.
mē paṭicca samuppādaya kiyana eka sellanamak nemeyi mēka mē lēsiyen āvaṭa gāṭa kiyanna puḷuvan ekak nemeyi.
이 paṭiccasamuppāda라는 것은 장난이 아닙니다. 쉽게 아무렇게나 말할 수 있는 것이 아닙니다.
saṁkhāra paṭiyā viññāṇa īḷan̆ga avasthāva paḷaveni paṭicca samuppādaya viññāṇa patyā nāma rūpaṁ kiyana raṭāven nemeyi yaṭa.
'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ' — 다음 단계입니다. 첫째 paṭiccasamuppāda는 'viññāṇa-paccayā nāmarūpaṃ'이라는 틀로 가지 않습니다.
viññāṇa paccayā nāma viññāṇa pattaye nāmayaṭa pahaḷa vuṇā. nāma pattayā caṭṭhāyatanavā. tarāyatanaṁ ehemanē. āyatana hayak pahaḷa vuṇā caṭṭāyatana salāyatana pahaḷa vunē næha. rūpayak otana nǣhæ. ehenam cittakṣaṇaya ārambhayēdī paḷaveni cittakṣaṇaya ārambhayēdī rūpaya tiyennē nāma dharmayangen nirmāṇaya karapu ekak.
'viññāṇa-paccayā nāmaṃ' — viññāṇa를 조건으로 nāma가 나타났습니다. 'nāma-paccayā chaṭṭhāyatanaṃ' — 그렇지요. chaṭṭhāyatana가 나타났습니다. saḷāyatana가 나타난 것이 아닙니다. 거기에는 rūpa가 없습니다. 그러면 cittakkhaṇa의 시작, 첫째 cittakkhaṇa가 시작될 때 있는 rūpa는 nāma dhamma로 만들어 낸 것입니다.
anidassana vū, appaṭiga dhammāyatana pariyāpanna rūpayayi kiyana rūpayak tamayi sampūrṇahama hamba vennē. hatarak āpō, tējō, vāyō paṭhayi vaṇa, gandha, rasa, ōjā kiyannē mēvat ekkalā hædilā sampūrṇa venaka ēka hiten nirmāṇaya karapu ekak ē rūpaya.
'anidassana appaṭigha dhammāyatana-pariyāpanna rūpa'라는 rūpa가 온전히 얻어집니다. 넷, 곧 āpo, tejo, vāyo, pathavī와 vaṇṇa, gandha, rasa, ojā가 함께 만들어져 완성되는 그 rūpa는 마음으로 만들어 낸 것입니다.
ē rūpaya nibavanna issellā rūpa saṭahana gannavā. rūpa saṭahanayi issellā ipadavannē. anna ē rūpa saṭahanaya elbagena tamayi hita ārambhaya pahala innē. oya cittakṣaṇaya cittakṣaṇaya uppāda kiyana avasthāva anna uppāda avasthāvē paṭicca samuppāda cakrayakin tamayi saṭahana nirmāṇaya kiyana eka ē kāla pahaḷa vennē. satara mahābhūtaya etana tibunē næ.
그 rūpa를 만들어 내기 전에 rūpa의 밑그림을 그립니다. 밑그림을 먼저 낳습니다. 그 밑그림에 기대어 마음의 시작이 나타납니다. 그 cittakkhaṇa, cittakkhaṇa의 uppāda 단계, 그 uppāda 단계의 paṭiccasamuppāda 바퀴로 밑그림을 만드는 일이 그때 나타납니다. 네 mahābhūta는 거기에 없었습니다.
harima gæm̆buru tænak. prasāda rūpaya pahaḷa vunē sampūrṇa velā. prasāda rūpayē satara mahābhūtayan satara bhūtayange sambandhayi. suddhāṣṭaka tiyenavā. suddhāṣṭraka hadannat issellā avasthāvak mē kiyannē. anna suddhāṣṭaka hadana mul tenna.
아주 깊은 곳입니다. pasāda rūpa는 온전히 갖추어져 나타났습니다. pasāda rūpa에는 네 mahābhūta가 이어져 있고 suddhaṭṭhaka가 있습니다. 지금 말하는 것은 suddhaṭṭhaka를 만들기 이전의 단계입니다. 바로 suddhaṭṭhaka를 만드는 뿌리 자리입니다.
dæn menna metana rūpa pahala vena tæna lōkayaṭa rūpayak pahaḷa vennē kohenda kiyalā. tērum ganna bæri aya mē lōkayē satara mahābhūta sadānikayi kiyalā mulāvaṭa vahinavā. buddha dēśanāvē dēśanā karalā næhæ. rūpaya kiyannē saṁtayak hevat sakas vecca deyak kiyalā misak. ēka asaṁtayak kiyalā dēśanā kaḷē næha. sadātana eka vastuvak kiyalā dēśanā kaḷēnē. suddhāśya kiyana eka kālayak pavatina nisā hoyāganna.
이제 여기, rūpa가 나타나는 자리 — 세상에 rūpa가 어디서 나타나는가를 이해하지 못하는 이들은 이 세상의 네 mahābhūta가 영원하다는 미혹에 빠집니다. 붓다의 설법에는 그렇게 설해지지 않았습니다. rūpa는 saṅkhata, 곧 만들어진 것이라고 하셨지 asaṅkhata라고 설하지 않으셨습니다. 영원한 실체라고 설하셨습니까? suddhaṭṭhaka는 얼마 동안 이어지기 때문에 찾아보아야 합니다.
suddhāṣṭakayak ārambha karapu hāhama prabala suddhāṣṭakayā antakkalpa hataha pavatinavā. suddhākaya āyuṣa antakkalpa hatahagiya tiyena suddhāṣaya bidenavā.
suddhaṭṭhaka를 시작하게 하면 강한 suddhaṭṭhaka는 antarakappa 마흔다섯 동안 이어집니다. 그것이 suddhaṭṭhaka의 수명입니다. antarakappa 마흔다섯이 지나면 그 suddhaṭṭhaka는 깨집니다.
etakoṭa ē rūpaya vitarayi. hiten manō rūpayakin nirmāṇaya karalā manōma ganībhavanaya karalā enakat suddhāsaken ipadana. ēkaṭa kiyanavā karmaja ekak. cittaja kiyanavā anika. karmayen janita karanavā cittayen janita karanavā rūpa ē tamayi mula ē janita karapu rūpaya mūlārambhaka rūpayaṭa kiyanavā suddhāśkaya oya suddhāśkaya nibædevvaṭa passē antakkalpihak yanakan ōka bala tiyenavā pavatinnaṭa ē 45 ikmagīten tamayi ēka bidennē. etakan dunna śaktiya ēkē. mē bāhira rūpa kalāpa kiyannē anna ē karma citta kiyana deken ipadalā vida karanna ōna. nidahas karanna puḷuvan. ēva tamayi api mē rūpa kiyalā ganīpana vastu kiyalā api ēvā ekatu velā hædiccāra kiyannē.
그러면 그 rūpa만 남습니다. 마음으로, mano rūpa로 만들어 내어 굳혀 오면 suddhaṭṭhaka로 생겨납니다. 그것을 kammaja라 하고, 다른 것을 cittaja라 합니다. kamma에서 생겨나게 하고 citta에서 생겨나게 하는 rūpa — 그것이 뿌리입니다. 그렇게 생겨난 rūpa, 맨 처음의 rūpa를 suddhaṭṭhaka라고 합니다. 그 suddhaṭṭhaka를 낳은 뒤에는 antarakappa 마흔다섯이 지날 때까지 이어질 힘이 있습니다. 그 마흔다섯이 지나야 깨집니다. 그때까지 준 힘이 그 안에 있습니다. 이 바깥의 rūpa-kalāpa란 kamma와 citta 둘에서 생겨나 풀려날 수 있는 것입니다. 그것들이 모여 만들어진 것을 우리는 rūpa, 굳은 사물이라고 합니다.
dæn mē kivvē viññāṇa patyā nāman nāma patyā caṭṭhāyatanā caṭṭhāyatana patyā passu passa patyā vēdanā vēdanā paṭaccayā taṇhā taṇhā patyā upādāna upādāna patyā bhava bhava patyā jāti patyā jarāmarā etakoṭa mē anna paricama haṭāvak giyā pravr̥ddhi vaśayen kesē hō haṭagattā nam yamkisi cittakṣaṇayak. oya cittakṣaṇayēban̆du paṭicca samuppāda hatara yanavā.
이제 말한 것은 'viññāṇa-paccayā nāmaṃ, nāma-paccayā chaṭṭhāyatanaṃ, chaṭṭhāyatana-paccayā phasso, phassa-paccayā vedanā, vedanā-paccayā taṇhā, taṇhā-paccayā upādānaṃ, upādāna-paccayā bhavo, bhava-paccayā jāti, jāti-paccayā jarāmaraṇaṃ'입니다. 그러면 한 바퀴가 돌았습니다. pavatti로 어떻게든 어떤 cittakkhaṇa가 생겨났다면 그 cittakkhaṇa에서 paṭiccasamuppāda 넷이 돌아갑니다.
ē nisā mē paṭicca samuppādaya siyum tæna ganna bohōma amāruyi sǣheena vigrahayak karalā ganna ōna ekak.
그래서 이 paṭiccasamuppāda의 미세한 자리는 붙잡기가 매우 어렵고, 꽤 많은 풀이를 해서 받아들여야 하는 것입니다.
deveni paṭicca samuppādaya yanavā lōbha sahagata cittayē deveni paṭicca samuppādaya avijjā paccayā saṁkhāra āya deveni eka paṭan gannavā. saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ viññāṇa paccayā nāma viññāṇa paccā nāma nāma paccayā passō etana caṭṭhāya etana næha. passa paccayā, vēdanā, vēdanā, paccayā taṇahā taṇahā paccayā upādāna upādāna paccayā bava bhava paccayā jāti jāti patyā jarāmara cittakṣaṇaya deveni avasthāvat maḷavā. cittakṣaṇaya malēna.
둘째 paṭiccasamuppāda가 돌아갑니다. lobha-sahagata citta의 둘째 paṭiccasamuppāda, 'avijjā-paccayā saṅkhārā' — 다시 둘째가 시작됩니다. 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa-paccayā nāmaṃ, nāma-paccayā phasso' — 거기에는 chaṭṭhāyatana가 없습니다. 'phassa-paccayā vedanā, vedanā-paccayā taṇhā, taṇhā-paccayā upādānaṃ, upādāna-paccayā bhavo, bhava-paccayā jāti, jāti-paccayā jarāmaraṇaṃ.' cittakkhaṇa의 둘째 단계도 죽었습니다. cittakkhaṇa가 죽었습니다.
hariyaṭa manussa jīvitaya ekak hæṭiyaṭa aragena ladaru avasthāva mæruṇā dæn tiyennē ḷama avasthāva. ḷama avasthāva mæranahamenavā taruṇa avasthāva puddalaya innavā. menna ē vagē cittakṣaṇaya jīvat venavā. cittakṣaṇayē lābhāla avasthāva dekak ivara vuṇā.
사람의 삶 하나로 빗대어 보면, 갓난아기 때가 죽고 이제 어린 시절이 있습니다. 어린 시절이 죽으면 젊은 시절의 사람이 있습니다. 바로 그처럼 cittakkhaṇa가 삽니다. cittakkhaṇa의 어린 단계 둘이 끝났습니다.
dæn īḷan̆ga avasthāvaṭa āvā. karma vedena avasthāva cittakṣaṇaya tuḷa cittakṣaṇaya tiyenavā avasthāva mærenavā. anna avasthā mærīma tamayi mē pennnē paṭicca samuppādayak avasthāvak mæravaṭat paṭicca samuppāda
이제 다음 단계로 왔습니다. kamma가 이루어지는 단계, cittakkhaṇa 안에서 cittakkhaṇa가 이어지는 단계가 죽습니다. 단계의 죽음 — 바로 그것을 보여 주는 것이 paṭiccasamuppāda입니다. 한 단계가 죽어도 paṭiccasamuppāda입니다.
cittakṣaṇī ladara avasthāva avasthāva īṭa passē taruṇa avasthāva mædi avasthāva sampūrṇa vecca avasthāva. mehema avasthā hatarak venavā. anna ēka ivaranakoṭama tunveni avasthāva pahuvelā avi paṭicca samāvadayak paṭan gannavā. avijā paccayā saṁkhārā saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ viññāṇa paccā nāma ov nāma rūpaṁ nāma rūpa paccayā salāyatanak nemeyi. carāyatanayak tavat salāyatanaya pahaḷa vennē næ.
cittakkhaṇa의 갓난 단계, 그 뒤 젊은 단계, 중년 단계, 완성된 단계 — 이렇게 네 단계가 됩니다. 그것이 끝나는 대로, 셋째 단계가 지나며 paṭiccasamuppāda가 시작됩니다. 'avijjā-paccayā saṅkhārā, saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa-paccayā nāma' — 네, 'nāmarūpaṃ', 'nāmarūpa-paccayā saḷāyatanaṃ'은 아닙니다. chaṭṭhāyatana입니다. 아직 saḷāyatana는 나타나지 않습니다.
etanat ē āyatanaya caṭṭhāyatana caṭṭhāyatanaya kiyannē tanika manasā saṭahan banāva oya tiyennē. apiṭa ākanka ākantukanē upakiliṭṭiyana upakiliṭṭan hiṭi ekayi mē siddha vennē. cittakṣaṇaya mōra mōra enavā. upakiṭi gæni kiyannē gænnē enavā. ehema ævidilā hatannam dæn tunveni avasthāvaṭa upakiti gænnunā.
거기서도 그 āyatana는 chaṭṭhāyatana이고, chaṭṭhāyatana란 마음 하나만의 밑그림입니다. 바깥에서 들어온 upakkilesa로 더럽혀지는 일이 여기서 일어납니다. cittakkhaṇa가 무르익어 갑니다. upakkilesa가 짙어져 옵니다. 그렇게 와서 이제 셋째 단계에 upakkilesa가 짙어졌습니다.
hataraveni avasthāvaṭa enakoṭa ēka tira karalā hitan ēka bæniīvanaya karalā anna suddhās ekak ipadavā gattā. sampūrṇa karagattā. anna avidyā paccayā saṁkhārā, saṁkhāra paccayā viññāṇa viññāṇa paccā nāma rūpañña nāmarūpaccā salāyatanam vunā salāyatanuyi anna hataraveni avasthāvē cittakṣaṇaya mōrapu avasthāvaya anna mōrapu avasthāvē tamayi api oya kiyannā vū suddhāsakayak hædunā kiyannē.
넷째 단계에 오면 그것을 굳히고 단단하게 만들어 suddhaṭṭhaka 하나를 낳았습니다. 완성했습니다. 'avijjā-paccayā saṅkhārā, saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa-paccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpa-paccayā saḷāyatanaṃ'이 되었습니다. saḷāyatana — 넷째 단계, cittakkhaṇa가 무르익은 단계입니다. 그 무르익은 단계에서 suddhaṭṭhaka가 만들어졌다고 하는 것입니다.
dæn suddhāśkaṭa patvelā rūpa kalāpayak hædunā. ehenam rūpa kalāpaya mula nāma saṭahana nāma saṭahana mōrāgena ævidilā nāma saṭahanīma ghanī bava kirīmak nisā. ārambha venavā rūpayak. ē nāma saṭahana yam ākārayakda rūpa saṭahana ē ākārayi. nirmāṇaya mona ekak aragenada mona saṭahanetda nirmāṇa vastuva ē ākāra anuruva gannavā. gati guṇaya yam sēda gati ruva ē ākāra gannavā.
이제 suddhaṭṭhaka에 이르러 rūpa-kalāpa 하나가 만들어졌습니다. 그러면 rūpa-kalāpa의 뿌리는 nāma의 밑그림입니다. nāma의 밑그림이 무르익어 와서 그 밑그림을 굳히는 일 때문에 rūpa가 시작됩니다. nāma의 밑그림이 어떠하면 rūpa의 밑그림도 그러합니다. 만들어 내는 것은 어떤 것을, 어떤 밑그림을 가지고 하느냐에 따라 그 모양을 따릅니다. 성질이 어떠하면 모습도 그러합니다.
ē nisā suddhāṣṭakayē nipadanakoṭama lōbha sahagata hitakin ipadevvot lōbha sahagata balayak kriyātmaka karavanna hētu vennā vū rūpa dhātuvak lōkeṭa ipadenavā. cittakṣanaya bhaṁga venakoṭama nipadōpa rūpaya nidahas vuṇā. bāhira rūpayak vuṇā.
그래서 suddhaṭṭhaka를 만들 때 lobha-sahagata 마음으로 만들어 내면, lobha의 힘을 작용시키는 원인이 되는 rūpa-dhātu가 세상에 생겨납니다. cittakkhaṇa가 bhaṅga에 이를 때 만들어진 rūpa가 풀려났습니다. 바깥의 rūpa가 되었습니다.
cittakṣaṇa tattvayakaṭa kōṭi lakṣayak giyot lōbha sahagata hē kōṭi lakṣayak paramāṇu lōkeṭa nibavanavā. hon̆dak nemeyi. lōkē vināśa karanna. vināśayaṭa hētu venna lōbha sahagata paramāṇa paramāṇuvē tiyenavā varṇa, gandha, rasa, ōjā kiyana śaktiya lōbha sahagata deyak kriyātmaka karanna avaśyaṭa opanævilā tamayi ipadennē.
cittakkhaṇa가 천억 번 지나가면 lobha가 깃든 원자 천억 개를 세상에 내놓습니다. 좋은 것이 아닙니다. 세상을 망가뜨리는, 파멸의 원인이 되는 lobha의 원자입니다. 원자에는 vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 힘이 있어, lobha의 일을 작용시키는 데 필요하게 채워져 생겨납니다.
ipadilā nidahas vunāṭa pat vēvā. ē nidahas vecca rūpa kalāpaya anurūpa vū gati lakṣaṇayen samāna vū rūpa kalāpaya samaga ædalā gihin bæn̆denavā. gatiyaṭa gatiya sambandha venavā. samānatvayaṭa samānatvaya ædilā yana. yamkisi kenek lōbha sidivili pæyak ehema hiṭiyopramāṇayak paramāṇa ipadalā lōkē dæralā ōva bæn̆daveni. nipadina nipadena eka bæn̆denavā. anukūla tæna ēka mona vipākayak dennada ēka śaktiya ipadu velā ēkaṭa dunnē? ēka bhramaṇaya velā bhramaṇaya velā gihillā ham okkoma ekaṭa bæn̆dilā hinnē ē væḍē karanavā.
생겨나 풀려나면, 그 풀려난 rūpa-kalāpa는 비슷한 성질을 지닌 같은 rūpa-kalāpa에게로 끌려가 묶입니다. 성질이 성질에 이어집니다. 같음이 같음에 끌려갑니다. 누군가 한 시간쯤 lobha의 생각을 하고 있으면 그만큼의 원자가 생겨나 세상에 퍼져 그렇게 묶입니다. 생기고 또 생기는 것이 알맞은 곳에 묶입니다. 그것은 어떤 vipāka를 주려고 그 힘을 받았습니까? 그것이 돌고 돌아 모두 하나로 묶여 그 일을 합니다.
ehenam lōbha sahagata dē pirihīmaṭa hētu vena siyalu væḍa karana śaktiya bavaṭa pat venavā. venna lōka hædena hæṭi. lōkeṭa dravyavat nirmāṇaya vena hæṭi.
그러면 lobha가 깃든 것은 쇠퇴의 원인이 되는 모든 일을 하는 힘이 됩니다. 세상이 만들어지는 방식, 세상에 물질이 만들어지는 방식이 이렇습니다.
menna mē kramayaṭa tamayi mē lōkē met valān paṭan gattot yam kenek mittā sahagata cittaya nægenavā. kusala mūla paccā saṁkhāra a tava ekak. mittā sahagata hite kusala mūla paccayā saṁkhāra alōbha adhi samō etanṭa ānna saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ viññāṇa paccayā nāmaṁ nāma pattiyā caṭṭhāyatanaṁ anna yanavā paḷaveni ravu
이 방식으로 이 세상에서 mettā를 시작하면 — 누군가 mettā-sahagata citta를 일으킵니다. 'kusalamūla-paccayā saṅkhārā', 또 하나입니다. mettā-sahagata 마음에서 kusalamūla-paccayā saṅkhārā, 곧 alobha, adosa, amoha로 와서 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa-paccayā nāmaṃ, nāma-paccayā chaṭṭhāyatanaṃ' — 첫째 바퀴가 돌아갑니다.
manō saṭahanak vaśayen hetak siddha venna suvayak gena denna yahapatak venna kriyātmaka vennā vū rūpa kalāpayaka ārambhaka manōsaṭahan āvā. cittakṣaṇaya arayaṭa deveni avasthāva pænna tunveni avasthāva pænnam sampūrṇa ehenam ganī bava vuṇā.
마음의 밑그림으로, 평안이 이루어지고 안락을 가져다주고 좋은 일이 되도록 작용할 rūpa-kalāpa의 시초가 되는 마음 밑그림이 왔습니다. cittakkhaṇa가 둘째 단계를 지나고 셋째 단계를 지나면 완성되어 굳어졌습니다.
suddhāṣṭaka rūpakalāpayak rūpa dhātuvak vaśayen piṭa kaḷā. piṭa kaḷāṭa passē ēka piṭa kaḷē monavanda ēkē ārambha velā tiyena ēka hædigenda mettā sahagata hitakinna setak vēvā. yahapatak vēvā. ē situvillat ekka piṭa karapu śaktiyen gihillā lōkayaṭa ēkak nidahas venavā. dæn ēkē gæp velā tiyena śaktiya kumak hadannada? yahapatak karana śaktiya nirōgīkarana śaktiya suvayak æti karana śaktiya sāmayak samādānayak æti karana śaktiya eban̆du śaktiyak inna denna rūpa kalāpaya paramāṇu velā lōkaṭa vidinnā.
suddhaṭṭhaka rūpa-kalāpa를 rūpa-dhātu로 내보냈습니다. 내보낸 뒤, 그것은 무엇으로 시작되어 만들어졌습니까? mettā-sahagata 마음으로 — 평안하기를, 좋은 일이 있기를 — 그 생각과 함께 내보낸 힘으로 세상에 풀려납니다. 이제 그 안에 담긴 힘은 무엇을 만듭니까? 좋은 일을 하는 힘, 병을 낫게 하는 힘, 안락을 일으키는 힘, 평화와 화합을 이루는 힘 — 그런 힘을 지닌 rūpa-kalāpa가 원자가 되어 세상에 퍼집니다.
pæyak tuḷa met vaṭa nam ananta apramāṇa rūpa kalāpaka lōkeṭa hin̆da. dæn ēvā tamayi lōkayaṭa śāntiyak æti karannē. dæn īḷin metan sthānayaṭa tiyama
한 시간 동안 mettā를 닦으면 끝없고 헤아릴 수 없는 rūpa-kalāpa가 세상에 퍼집니다. 이제 그것들이 세상에 평화를 가져옵니다.
karannē. dæn īḷin metan sthānayaṭa tiyama anē sthānaya tiyama an̆ga nikan sil velā giyā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokenda ara rūpa kalāpaya ārammaṇa pratya pratya vuṇā. anna ārammaṇa vuṇā aramuṇu
무엇으로 그렇게 됩니까? 그 rūpa-kalāpa가 ārammaṇa-paccaya가 되었습니다.
vuṇā. aramuṇaṭa kenak dīnam adahasa æti karalā aramaṇa prativā. anṭa gattā mittā sahagara hitak haṭaganna rr̥kula apiṭa tava kenekuṭa hitak pahaḷa karanna bæri vuṇāda hitak pahaḷa karanna aramuṇu karanna ōna karana saṭahana dunnē næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rūpa kalāpayak sakas karalā set karalā denna puḷuvan. anna sita vadinavā kiyannē ōkayi.
rūpa-kalāpa를 만들어 축복을 보내 줄 수 있습니다. 마음을 닦는다는 것이 바로 이것입니다.
hita denna bæhæ. magē hita mallak ēka havā uppāda pratibandha vuṇā ivarayi. ē magē hitē tiyena hæn̆gīmakvat anit kenāṭa hæn̆gīmen denna ōna. ē hæn̆gīma dena upakramaya ōkayi. ē śaktiya ārambhaṇa karanavā anit ekkenā tamangē balaya tamangē hitē. ē ārambhaṇa karapuvahama sit ārammaṇayak ārambha vunot ārammaṇayen haṭagannē ohuṭa aramuṇu karapu dēṭa anuvayi. annaṭa sit hitak haṭaganna hētu venavā. ārammaṇa patya venavā. dænt aramuṇak āvā. aramuṇak āuvahama aramuṇa haṭagattā vū cētanāva haṭagannē ēṭat anukūlayi. anna vibhāga hitak āvā eyaṭa.
마음을 줄 수는 없습니다. 내 마음은 하나의 꾸러미이고 uppāda에서 bhaṅga로 가면 끝입니다. 내 마음에 있는 느낌조차 다른 이에게는 느낌으로 전해 주어야 합니다. 그 느낌을 전하는 방법이 이것입니다. 그 힘을 다른 이가 자기 마음으로 대상 삼습니다. 그가 대상으로 삼으면 마음의 대상이 시작되고, 그 대상에서 생기는 것은 그가 대상으로 삼은 것에 따릅니다. 그것이 그에게 마음이 생기는 원인이 됩니다. ārammaṇa-paccaya가 됩니다. 이제 대상이 왔습니다. 대상이 오면 그 대상으로 생기는 cetanā도 그에 맞습니다. 그에게 그런 마음이 왔습니다.
dæn mēka mama itāma gæm̆burin mē ṭika vigraha kaḷē mokada? mēkē tiyenē bærumkama kiyanna. mēka siyum tænak nemeyi kiyana eka kiyannē.
제가 이 부분을 이렇게 깊이 풀이한 것은 왜일까요? 이것의 어려움을 말하려는 것입니다. 이것이 결코 쉬운 자리가 아니라는 것을 말하려는 것입니다.
dæn menna mē vagē yamkisi kenek cuta vena mohotaka paṭisandhiyak labana mohotaka haṭaganna siddhiyak tiyenavā avidyā paccayā saṁkhārā saṁkhāra paccayā viññāṇa kiyalā kiya evala vena diṭṭhiyāva.
이처럼 누군가 cuti 하는 순간, paṭisandhi를 얻는 순간에 생겨나는 일이 있습니다. 'avijjā-paccayā saṅkhārā, saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'이라고 하는 것입니다.
dæn yamkisi pudgalayek maraṇāsanna næhæ cuta vena mohotak enavā nam cuta vena mohota venakoṭa īṭa avurudu 10kaṭa 15kaṭa 20kaṭa 30kaṭa issellā karapu karmayak palenna enavā kiyalā. satā mæruvē, horakama kaḷē, paradhāra sēvanaya kaḷē boruva gēnamādiya kivvē. avurudu 50 vitara issellā. dæn ara yuta vena mohotaṭa aramuṇu vunē ēka koheda tilada aramuṇu vunē. anna ara
이제 어떤 사람에게 죽음 직전, cuti 하는 순간이 온다면, 그 순간에 10년, 15년, 20년, 30년 전에 지은 kamma가 열매를 맺으러 옵니다. 생명을 죽인 것, 도둑질한 것, 삿된 음행을 한 것, 거짓말을 한 것 같은 것이 50년쯤 전이라고 합시다. 이제 그 cuti 하는 순간에 대상이 된 그것은 어디에 있다가 대상이 되었습니까?
vunē ēka koheda tilada aramuṇu vunē. anna ara nirmāṇaya karapu rūpa kalāpa gatiyaṭa gatiya sambandha velā ædilā enakoṭa maraṇāsanna avasthāvēdī apiṭa pahaḷa vecca gati sihit paramparāvak tibuṇā anukūlatvayaṭa anukūlatvaya ædilā itin ēvā aramuṇu venavā. anna ārammaṇaya vuṇā. karma karma nivida gati nibimiti vaśayen āvāsi yōkayi. etanṭa aramuṇu vunā ē aramuṇē tibuṇā isseralā karapu ekē nirmāṇaya karapu. ēka aramuṇu velā hiṭan āpuvahama ēkayi vipākayak.
그때 만들어 낸 rūpa-kalāpa가 성질이 성질에 이어져 끌려올 때, 죽음 직전에 우리에게 나타난 성질의 마음 이어짐이 있었고, 맞는 것이 맞는 것에 끌려 그것들이 대상이 됩니다. ārammaṇa가 되었습니다. kamma, kamma-nimitta, gati-nimitta로 옵니다. 거기서 대상이 되었고, 그 대상에는 이전에 지은 것으로 만들어 낸 것이 있었습니다. 그것이 대상이 되어 오면 그것이 vipāka입니다.
dæn vipākaya ævidilā maraṇāsanna mohotē bhava karmayak hadanna ōnē. ē vipākaya ævidilā karmaya hæduvenna. ehenam issellā karmaya kaḷā avurudu 50ṭa vitara issellā. varṇāsanna mohotē ēka ennē koda? ēka cētanat vitara midunāna. ē karmaya krama velāvēdī yam citta mālāvak nam ēka hitanama ivarayi. ēkē tibuna rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana kriyātmakavat dænnē næhæ. ēvā etana bidilā gilā. ēka bidilā giya ēka venas velā gihāva. ekaṭa tiyicca kriyākārītvaya ivarayi etanin vitarayi ēka. ehenam maraṇāsanna mohotaṭa edā karapu karmaya kohomada dænennē? dæn metana nava karmayak naipata venna ōnē. anna ēka tamayi varṇāsanna mohotē paṭicca samuppāda ē kivvē avidyā paccā saṁkhāra asaṁkhāra paccayā viññāṇa kiyana paṭicca samuppādaya puṁci kālē in̆dalā aragena nam mæranakoṭa gihillā ēken upanna kivut væradiyi.
이제 vipāka가 와서 죽음 직전 순간에 bhava를 이루는 kamma를 만들어야 합니다. 그 vipāka가 와서 kamma를 만들었습니다. 그러면 kamma는 50년쯤 전에 지었습니다. 죽음 직전에 그것이 어떻게 옵니까? 그 cetanā는 그때로 다 끝났습니다. 그 kamma를 지을 때 어떤 마음 이어짐이었다면 그것은 그것으로 끝났습니다. 거기 있던 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa의 작용도 지금은 없습니다. 그것들은 거기서 깨져 버렸고 바뀌어 버렸습니다. 함께 있던 작용은 거기서 끝났습니다. 그러면 그날 지은 kamma가 죽음 직전에 어떻게 느껴집니까? 지금 여기서 새 kamma가 생겨나야 합니다. 그것이 죽음 직전 순간의 paṭiccasamuppāda입니다. 'avijjā-paccayā saṅkhārā, saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'이라는 paṭiccasamuppāda를 어릴 때부터 가져와 죽을 때 그것으로 태어났다고 하면 틀린 것입니다.
puṁci kālē karapu deyak hari. karmayak karapu karuṇa kālē hari karapu eka. mahaḷu venakoṭa ædalā ennē vipāka vaśayen. ævidilā ham avijā paccayā saṁkhārā kiyana mē saṁskāra mē ēka paṭicca samuppādaya maraṇāsanna citta vītiya haṭagannakoṭayi haṭagannavā.
어릴 때 한 일이든, 젊을 때 지은 kamma든, 늙을 때 vipāka로 끌려옵니다. 그렇게 와서 'avijjā-paccayā saṅkhārā'라는 이 saṅkhāra, 그 paṭiccasamuppāda가 죽음 직전의 citta-vīthi가 생겨날 때 생겨납니다.
anna ēkē avijjā paccayā saṁkhārā vinnayi. ē nisā oya paṭicca samuppādaya mula aga hoyanakoṭa maraṇāsanna mohotē paṭicca samuppādaya. varṇāsanna mohotayi. ehenam aviccā paccā, saṁkhārā, saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyalā paṭisandhi viññāṇaya dina deṭicca samuppādaya pahaḷa velā kriyātmaka vennē maraṇāsanna citta vītiya.
거기서 'avijjā-paccayā saṅkhārā'가 됩니다. 그래서 그 paṭiccasamuppāda의 처음과 끝을 찾으면, 죽음 직전 순간의 paṭiccasamuppāda입니다. 죽음 직전의 순간입니다. 그러면 'avijjā-paccayā saṅkhārā, saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'이라고 하여 paṭisandhi-viññāṇa를 주는 paṭiccasamuppāda가 나타나 작용하는 것은 죽음 직전의 citta-vīthi입니다.
ē citta vītiya cittakṣaṇayak allagena ē ārambhaya paṭan gannē. paṭisandhiya labana cittakṣaṇayēdī oya paṭicca samuppāda hatara kriyātmaka velā tamayi paṭisandhiyen kelanna ōnē kriyāvakilā inna.
그 citta-vīthi는 한 cittakkhaṇa를 붙잡고 시작합니다. paṭisandhi를 얻는 cittakkhaṇa에서 그 paṭiccasamuppāda 넷이 작용하여 paṭisandhi로 이어지는 작용이 일어납니다.
ē nisā kiyanavā imasmin sati idan hōti imasa uppādā in̆dan uppajjati mē æti kalli mē vē. mē upan kari mē upadinna. kāraṇā dekak tiyenavā. æti kalli venavā. mē imasmin asati idan hōti mē næti kali noveyi.
그래서 'imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati'라고 합니다. 이것이 있으면 이것이 있고, 이것이 생기면 이것이 생깁니다. 두 가지가 있습니다. 있으면 있다는 것, 그리고 'imasmiṃ asati idaṃ na hoti', 이것이 없으면 이것이 없다는 것입니다.
dæn ehenam api kalpanā karalā balamu. avurudu 10kaṭa issellā minihe mæruva 10kaṭa passē miha mærenna dæn minihā marapu velāva dicca rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇaya dæn tiyenavada Ok.
이제 그러면 생각해 봅시다. 10년 전에 사람을 죽였고 10년 뒤에 그 사람이 죽는다면, 사람을 죽인 그때 있던 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 지금 있습니까? 자, 그렇지요.