ariya sacca를 보고 satta visuddhi에 이르기
චතුරාර්ය සත්යය දැකීම, ආස්වාද, ආදීනව, නිස්සරණ තුළින් සප්ත විසුද්ධියට පත්වීම
kiyana kāraṇaya
…라는 점입니다.
mēkadī api tērum ganna avaśyama karana koṭasa tiyennē sīla viśuddhi citta viśuddhi diṭṭhi viśuddhi, kaṁkā vitaraṇa viśuddhi maggāmaga gnāna darsana viśuddhi paṭipadā gnāna darssana viśuddhi gnāna darsana viśuddhi kiyalā.
여기서 우리가 꼭 이해해야 할 부분은 sīla visuddhi, citta visuddhi, diṭṭhi visuddhi, kaṅkhāvitaraṇa visuddhi, maggāmaggañāṇadassana visuddhi, paṭipadāñāṇadassana visuddhi, ñāṇadassana visuddhi입니다.
viddha bhāvayaṭa patvenna nætnam ārya mārgaya pūrṇaya karaganna tatvayaṭa patvenna avaśya karana kāraṇā hatak tiyenavā. api oṭa sapta viśuddhiya kiyalā kiyanavā. menna mē sata
visuddhi의 상태에 이르려면, 다시 말해 ariya magga를 온전히 채우는 상태에 이르려면 갖춰야 할 일곱 가지가 있습니다. 우리는 그것을 satta visuddhi라고 부릅니다.
viśuddhiya kiyalā kiyanavā. menna mē sata viśuddhiya tōraganna ōnē āryaṣṭhāṁgika mārgaya varanna issellatma. mulinma dænagata yutu kāraṇayak. dæn hun̆gāk vigraha sahitava
ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦기 전에 이 일곱 visuddhi부터 가려 알아야 합니다. 맨 처음 알아야 할 점입니다.
yutu kāraṇayak. dæn hun̆gāk vigraha sahitava tērum ganna tiyenavā eka eka satara satipaṭṭhānaya væḍīma ādi vaśayen vigraha karanakoṭa āryaṣṭhāṁgika mārgaya vigraha karanakoṭa itin mēka vigraha kara mūlika dharmaya vigraha karagattaṭa passē api koyi vyākārayen gata gattat
이제 여러 갈래로 풀어서 이해해야 할 것이 있습니다. cattāro satipaṭṭhāna를 닦는 것 등으로 풀이할 때, ariya aṭṭhaṅgika magga를 풀이할 때, 이렇게 근본 dharma를 풀이하고 나면 우리가 어떤 방식으로 받아들이든,
ē anukūlava api hariyaṭa āryaṣṭhāṁgika mārgaya nætnam yathārthayen pūrṇaya karagena yanavā nam sīla viśuddhiyen kennet ēkamayi.
그에 맞게 ariya aṭṭhaṅgika magga를, 곧 있는 그대로의 길을 제대로 채워 간다면 sīla visuddhi로 하는 것도 바로 그것입니다.
tiva vicaritaya pūrṇaya karanavā kivvat, satara satipaṭṭhānaya pūrṇaya karanavā kivvat āryaṭṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karanavā kivvat, satta bojjhaṁga dharma pūrṇaya karanavā kivvat mē koyi yakin pennuvat sattis bōdhi pākṣika dharma tuḷin nivan magayi pennannē.
tividha carita를 채운다고 하든, cattāro satipaṭṭhāna를 채운다고 하든, ariya aṭṭhaṅgika magga를 채운다고 하든, satta bojjhaṅga dhamma를 채운다고 하든, 어느 쪽으로 보이든 보여 주는 것은 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 통한 nibbāna의 길입니다.
dæn mēkedī api hon̆dinma tērum araganna ōnē satva viśuddhi kramayat ektarā kramayak.
여기서 우리가 잘 이해해야 할 것은 satta visuddhi 방법도 하나의 방법이라는 것입니다.
oya kiyana sattis bōdhi pākṣika dharmaya vaḍana kramayak tamayi sapta viśuddhi mārgayen geniyana kramaya.
서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 닦는 한 가지 방법이 satta visuddhi의 길로 이끌어 가는 방법입니다.
dæn oya kramayama tamayi anit krama valin kivvat oya hæma kramayakinma vigraha karanakoṭa sapta visuddhi kramaya vigraha karapu eka onna trividhita kramaya vigraha karannat puḷuvan. ēkama satara satipaṭṭhānaya vaśayen vigraha karannat puḷuvan.
바로 그 방법을 다른 방법으로 말하든 어느 방법으로 풀이하든, satta visuddhi 방법으로 풀이한 것을 tividha 방법으로도 풀이할 수 있습니다. 같은 것을 cattāro satipaṭṭhāna로 풀이할 수도 있습니다.
ē vagēma paṁca indriya paṁca bala satta bojjhaṁga ādī āryaṣṭhāṁgika mārgaya ādī vaśayen vigraha karannat puḷuvan. mē koyi atin vigraha karagena giyat vigraha yannē oya raṭāvaṭayi. ekak vigraha karagattāma ē sǣma
또 pañca indriya, pañca bala, satta bojjhaṅga, ariya aṭṭhaṅgika magga 등으로도 풀이할 수 있습니다. 어느 쪽으로 풀이해 가든 풀이는 그 틀을 따라갑니다.
raṭāvaṭayi. ekak vigraha karagattāma ē sǣma deyakmat sǣma kramayakama karmasthānayak vaḍanakoṭa sattis bōdhi pākṣika dharma tuḷin tamayi āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya vennē nætnam satta bhōjjhaṁga pūrṇaya vennē ādi vaśayen kohoma kivvat pūrṇa vennē sattis bōdhi pākṣika dharma tuḷin.
하나를 풀이하고 나면, 그 모든 것이, 어느 방법에서든 kammaṭṭhāna를 닦을 때 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 통해서 ariya aṭṭhaṅgika magga가 채워지거나 satta bojjhaṅga가 채워지는 등, 어떻게 말하든 채워지는 것은 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 통해서입니다.
vigraha karagannaṭa apiṭa pēnavā. ekin ekaṭa ē bōdhi pākṣika dharmayanṭa hō āryaṣṭhāika mārgayaṭa hō satara satipaṭṭhānayaṭa hō aṁguvē vena hæṭi vigraha karaganna puḷuvan.
풀이해 보면 우리에게 보입니다. 하나하나 그 bodhipakkhiya dhamma에, 또는 ariya aṭṭhaṅgika magga에, 또는 cattāro satipaṭṭhāna에 들어맞는 모습으로 풀이할 수 있습니다.
etakoṭayi tērennē ārya mona vidihen hari śāsanika mārgayak anugamanaya kaḷā nam ēka trividhō caritaya pūrṇa karana mārgaya.
그래야 알게 됩니다. ariya의 어떤 방식으로든 sāsana의 길을 따랐다면 그것은 tividha carita를 채우는 길이라는 것을.
ē anuva nam ēka vigraha kaḷa hæki. satara satipaṭṭhānaya pūrṇaya karana mārgaya vaśayen nam ehema vigraha kaḷa hæki. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇa vena ākārayen ehema vigraha kaḷa hæki.
그에 따라 그렇게 풀이할 수 있습니다. cattāro satipaṭṭhāna를 채우는 길로 보면 그렇게 풀이할 수 있고, ariya aṭṭhaṅgika magga가 채워지는 방식으로도 그렇게 풀이할 수 있습니다.
bojjhaṁga bhāvanā vaśayen nam ehema vigraha kaḷa hæki. koyi kramayen karalat karannē sattis bōdhipākṣika dharma tuḷin nivan maga væḍena hæṭi. oṭiya tērum ganna ōnē. [ugura kǣrīma]
bojjhaṅga bhāvanā로 보면 그렇게 풀이할 수 있습니다. 어느 방법으로 하든 하는 것은 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 통해 nibbāna의 길이 자라나는 모습입니다. 그것을 이해해야 합니다. [목을 가다듬음]
ehaṭa menna mē tuḷin api dænaganna ōnē sīla viśuddhiya tōraganna.
그다음 이것을 통해 우리가 알아야 할 것은 sīla visuddhi를 가려내는 일입니다.
dæn api samādhāna vena ekak tiyenavā nam samādāna vennē vatāvak. vata visuddhiya nemeyi.
우리가 받아 지니는(samādāna) 것이 있다면, 받아 지니는 그것은 vata입니다. vata visuddhi가 아닙니다.
dæn ada venakoṭa bohōkoṭama paṭalavāgena tiyena deyak.
오늘날 많은 이들이 헷갈리고 있는 것입니다.
dæn paṁcaśīla vata aṣṭhāṁga sīla vata navāṁga upasata vata gihi dasa sīla vata sāmanayara dasa sīla vata upasampadā dasa sīla vata kivvat ē vagēma api ājīvamaka sīlaya kiyalā kivvat oya koyi ākārayen kivvat gihi pævidi depa pārsavayaṭama [goravanavā] yamkisi vatak pūrṇaya karanavā nam [ugura kǣrīma] yaṁ samādānaṁ taṁ vataṁ kiyana ekaṭa ēka væṭenavā.
pañcasīla vata, aṭṭhaṅga sīla vata, navaṅga uposatha vata, 재가자의 dasa sīla vata, sāmaṇera의 dasa sīla vata, upasampadā의 dasa sīla vata라고 하든, 또 ājīvaṭṭhamaka sīla라고 하든, 어떤 식으로 말하든 재가와 출가 양쪽 모두가 [코 고는 소리] 어떤 vata를 채운다면 [목을 가다듬음] ‘yaṃ samādānaṃ taṃ vataṃ’이라는 말에 들어갑니다.
yam samādānayak ætda ēka vataki.
받아 지님이 있다면 그것은 vata입니다.
saṁvaraṭṭhēna sīlaṁ saṁvarattayē pihiṭīmak ætda ē sīlayaga dæn mēka hon̆daṭa tērum ganna ōnē.
‘saṃvaraṭṭhena sīlaṃ’, 곧 saṃvara에 머묾이 있다면 그것이 sīla입니다. 이것을 잘 이해해야 합니다.
saṁvaratvayē pihiṭīmak nætnam sīlayak pahaḷa vennē nǣ. saṁvaratvayē pihiṭīmenmayi sīlayak pahaḷa vennē.
saṃvara에 머묾이 없으면 sīla는 생겨나지 않습니다. saṃvara에 머물러야만 sīla가 생겨납니다.
dæn saṁvarattaya kohomada pihiṭannē? vaten mokakda karannē? mē kiyana kāraṇā api ekin eka vigraha karalā dænaganna ōnē.
그러면 saṃvara는 어떻게 자리 잡을까요? vata로는 무엇을 할까요? 이런 점들을 하나하나 풀어서 알아야 합니다.
vatakin karanavā sīlayaṭa ādhārayak denavā.
vata로 하는 일은 sīla에 도움을 주는 것입니다.
vata næti ayat sīlaya pūrṇaya karami tiyenavā budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē. eka vatakvat samādan vuṇē nǣ. namut baṇa ahalā avasāna venakoṭa sōtāpanna velā.
부처님이 계시던 때에는 vata가 없는 이들도 sīla를 채우고 있었습니다. vata를 하나도 받아 지닌 적이 없는데도 법문을 듣고 끝날 무렵에는 sotāpanna가 되었습니다.
sōtāpanna kenāṭa akhaṇḍa, acidra, asabala, akalmāsa kiyana kæḍennē næti, siduru vennē næti ē vagēma dubala venna æti kāṭa bæn̆denna næti. sīla guṇayak læbenavā.
sotāpanna에게는 akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa, 곧 깨지지 않고 구멍 나지 않으며 약해지거나 얼룩이 배지 않는 sīla의 덕이 생깁니다.
hæbæyi vata kiyana eka ehema naeka kæḍenavā. ēkaṭa hētuva api balanna ōnē.
그러나 vata라는 것은 그렇게 하나씩 깨집니다. 그 까닭을 우리가 살펴야 합니다.
nokæḍennē æyi? nokæḍennat hētuvak tiyenavā. mokakda mē dharmaya hētuphalavādayak? æyi kæḍennē nættē? æyi vin̆dennē nættē? æyi siduru vennē nættē? æyi kahaṭa bæn̆dennē nættē? ēkaṭa hētuva mokakda? ēkat api dakinna ōnē.
(sotāpanna의 sīla는) 왜 깨지지 않을까요? 깨지지 않는 데에도 까닭이 있습니다. 이 dharma는 hetu와 phala를 말하는 가르침 아닙니까? 왜 깨지지 않습니까? 왜 갈라지지 않습니까? 왜 구멍 나지 않습니까? 왜 얼룩이 배지 않습니까? 그 까닭이 무엇입니까? 그것도 우리가 보아야 합니다.
dæn api samādan velā inna deyak tiyenavā nam samādan velā inna dē tuḷin apiṭa yamkisi ākārayakin hon̆daṭa hōdisiyen innakam ē samādānaya kæḍennē nætuva bēragatta hæki. api mehema hitannakō api na poḍi
우리가 받아 지니고 있는 것이 있다면, 그 받아 지닌 것을 붙들고 어떻게든 잘 살피며 지내는 동안에는 그 받아 지님을 깨뜨리지 않고 지켜 낼 수 있습니다.
hæki. api mehema hitannakō api na poḍi udāharaṇayak kara mē issellā mūlika udāharaṇayin tōragena inna ōnē.
이렇게 생각해 봅시다. 작은 보기를 하나 드는데, 먼저 바탕이 되는 보기를 골라 두어야 합니다.
yam kenekgē yam hētuvakin ata kapanavā. hari asanīpayak nisā ē ata kapanavā.
어떤 사람이 어떤 까닭으로 팔을 자르게 되었습니다. 어떤 병 때문에 그 팔을 자릅니다.
api ata kapanna issellā eyāṭa kiyanavā ahaval jātiya bæri velāvat allanna epā itin. mē mē vagē jātiya allanna epā. dæn apiṭa ohoma api kavuru hari kiyanavā. mona monavada allanna epā. n api monavāhari jāti ṭikak kiyanavā.
팔을 자르기 전에 그에게 말합니다. 아무개 종류의 것은 행여라도 만지지 마라, 이런 종류의 것은 만지지 마라. 누군가 우리에게 그렇게 말한다고 합시다. 무엇무엇을 만지지 마라 하며 몇 가지 종류를 일러 줍니다.
kohē giyat, kohēdi dækkat menna mē mē jātiya allanna epā. [ugura kǣrīma]
어디를 가든, 어디서 보든 바로 이런 종류는 만지지 마라. [목을 가다듬음]
ara ata tiyena tākal at deka tiyena tākalma manussayā. hon̆da hōdisiyakin inna ōnē. ōnakamakut tiyenavā nam puruddaṭa hari ahuvenavā nam, ællenavā nam eyā hon̆daṭa hōdisiyakin inna ōnē. ē siv jāti mataka tiyā inna ōnē. allanna nætuva bērilā innavā. eyāt allanna nætuva inna puḷuvan.
그 팔이 있는 동안, 두 팔이 있는 동안은 그 사람은 잘 살피며 지내야 합니다. 바라는 마음이 있거나 버릇으로라도 손에 잡히거나 만져질 수 있다면 그는 잘 살피며 지내야 합니다. 그 네 가지 종류를 기억해 두어야 합니다. 그러면 만지지 않고 피해 지냅니다. 그도 만지지 않고 지낼 수 있습니다.
yam hētuvakin minihe kapanavā. at deka kapanna siddha vuṇā. dæn at deka nǣ. dæn eharat kiyanna ōnada ahaval jātiyen ehema bærivā allanna epā kiyalā.
어떤 까닭으로 그 사람의 두 팔을 잘라야 했습니다. 이제 두 팔이 없습니다. 이제 그에게도 아무개 종류는 행여라도 만지지 마라 하고 말해야 합니까?
avasiyen hiṭiyot ehema ahuveyida atdæka næti kenāṭa kenegē ada kapalā dæmmanam. eyā avasīhen hiṭiyat, sihiyen hiṭiyat allanna epā kiyana vacana kiyannavat ōnævana ōna kamak nǣha. mokō atdaka næha. næ monavā allannada?
정신을 놓고 있으면 손에 잡히겠습니까, 팔이 없는 사람에게? 누군가의 팔을 잘라 버렸다면, 그가 정신을 놓고 있든 sati를 지니고 있든 만지지 말라는 말을 할 필요조차 없습니다. 왜냐하면 팔이 없으니까요. 무엇을 만지겠습니까?
hon̆da at deka næti bava eyā dannē nætuva innavā. ēt ahuveyida? atdaka næti bava sihi kara innavā. ēt ahuveyida? kohomat ahuvena kramayak næha.
두 팔이 없다는 것을 그가 모르고 있다 해도 잡히겠습니까? 팔이 없다는 것을 떠올리고 있다 해도 잡히겠습니까? 어떻게 해도 잡힐 길이 없습니다.
hæbæyi at deka tiyena tākkal eyāṭa hon̆da parisamak kiyā denna ōnē. hæmiyenma manā sihiyen inna hon̆daṭa sihiyen in̆dalā menna mē væradi væradi ṭika hiten kayen vacanayen karanna epā.
그러나 두 팔이 있는 동안은 그에게 잘 조심하라고 일러 주어야 합니다. 늘 sati를 잘 갖추고, sati를 잘 지닌 채 이런 잘못들을 마음으로, 몸으로, 말로 하지 말라고.
ehenam eyāṭa ēka hita kaya vacanaya upakaraṇayak velā tiyenavā nam yamkisi væradi væḍakaṭa. ē upakaraṇayak velā tiyenakan eyāṭa siddha venavā parisam karaganna.
그러니 그에게 마음과 몸과 말이 어떤 잘못된 일의 도구가 되어 있다면, 그것이 도구로 남아 있는 동안은 그가 조심해야 합니다.
vata vata parissaṁ karaganna siddha venavā. vataka hikmalā in̆dalā ē tuḷin eyāṭa siddha venavā ara væradi pætta duścarta pætta nokara inna.
vata를, vata를 지켜야 합니다. vata 안에서 길들여져 지내며 그것을 통해 저 잘못된 쪽, duccarita 쪽을 하지 않고 지내야 합니다.
hon̆dayi hita tuḷa ēka vædda gænīmaṭa mūla dharmayak tiyenavā nam hētuvak tiyenavānam yam kramayakin ē hētuva bida dæmmānam. dæn itin eyāṭa vatakin tiyenavā. ri vatakin karanna deyak nǣnē.
좋습니다. 마음속에서 그것을 일으키는 뿌리 dharma, 곧 까닭이 있는데 어떤 방법으로 그 까닭을 부수어 버렸다면, 이제 그에게 vata가 있다 한들 vata로 할 일이 남아 있지 않지요.
duścaritayaṭa hētu kāraka vannāvū mānasikatvayak yam kenek næti vuṇānam īṭa passē eyaṭa duṣcaritayangen ven venna vatapanavanna ōnē.
duccarita의 까닭이 되는 마음가짐이 어떤 사람에게서 없어졌다면, 그 뒤에 그가 duccarita에서 떨어지려고 vata를 세워야 하겠습니까?
pænevvat nætat eyāgen ēka siddha venna vidihak nǣ. mokada hētuva? eyāgē mānasikatvaya tuḷa ē duccaritaya haṭaganna tibicca hētuva nǣ.
세우든 세우지 않든 그에게서 그것이 저질러질 길이 없습니다. 까닭이 무엇입니까? 그의 마음가짐 안에 그 duccarita가 일어날 까닭이 없기 때문입니다.
ehenam āryaṣṭhāṁgika mārgaya nætnam mē ārya mārgaya kiyannē. onna ē duṣcarita haṭagænīmaṭa tiyena hētuva bin̆dana kramayak.
그렇다면 ariya aṭṭhaṅgika magga, 곧 이 ariya magga라는 것은 duccarita가 일어나는 까닭을 부수는 방법입니다.
vata kiyannē. ē hētuva bidennē nætuva ēka pættakin tiyenavā. hon̆daṭa siha buddhiyen parissaṁ vevi nokara inna kramayak. duccaritaya nokara inna
vata라는 것은 그 까닭이 부서지지 않은 채 한쪽에 그대로 있는데, sati와 지혜로 잘 조심하면서 하지 않고 지내는 방법입니다. duccarita를 하지 않고 지내는 것입니다.
kerenna enna iḍa tiyenavā mokada? hētuva tiyena nisā. ehenam hæmēma manāsīhakin in̆dalā ē monavā mama prāṇaghāta karannē næhæ. mama hora mærava karannē næhæ. ma surā sūdurāca karaganna næhæ mama boru kiyannē næhæ mama kēlan kiyannē næhæ mama parisu vacana kiyannē næhæ. ma pralāpa kiyannē næhæ. mama hon̆da samādhānaya vecca vasaka in̆dalayi mē ṭika karagena innē kiyalā eyāṭa ēka karanna venavā.
왜 저질러질 여지가 있습니까? 까닭이 있기 때문입니다. 그러니 늘 sati를 잘 갖추고 ‘나는 생명을 죽이지 않는다, 나는 도둑질하고 속이지 않는다, 나는 삿된 음행을 하지 않는다, 나는 거짓말을 하지 않는다, 나는 이간질하지 않는다, 나는 거친 말을 하지 않는다, 나는 쓸데없는 말을 하지 않는다, 나는 잘 받아 지닌 vata 안에서 이것들을 지키고 있다’ 하며 그는 그렇게 해야 합니다.
eyāṁga ē mānasikatvaya suddha vuṇāna yam davasaka hari kramayak tuḷin.
어느 날 어떤 방법을 통해서든 그의 그 마음가짐이 깨끗해졌다면,
eyāṭa mama prāṇagha gāta karannē næhæ. mama hora mæravaṁcā karanna kiyalā samādan venna ekak tiyenavā atituruva samādan vunat ekayi nætat ekayi eyāgen kerenna hētunē. mokada hitē haṭaganna tibicca kāṭa haṭaganna tiya mula kæpilā.
그에게는 ‘나는 생명을 죽이지 않는다, 나는 도둑질하고 속이지 않는다’ 하고 받아 지닐 것이 있다 해도, 받아 지니든 말든 마찬가지입니다. 그에게서 저질러질 까닭이 없지 않습니까? 왜냐하면 마음에 일어날 수 있었던 것의 뿌리가 잘려 나갔기 때문입니다.
menna mēka tiyenavā anusaya bin̆dinavā kiyalā. hita tuḷa matuvelā nǣ. ēkaṭa hētukārayak āpuhama matuvenna iḍa tiyenavā.
바로 이것을 anusaya를 부순다고 합니다. (anusaya는) 마음속에 드러나 있지는 않습니다. 그러나 계기가 오면 드러날 여지가 있습니다.
ē nisāma hētukārayak āpu tæna matuva matuve iḍa tiyena nisā matu venna puḷuvan. anna ēṭa vatak ārakṣā karenna bohōma sihiyen inna siddha venavā ē kālē tuḷa.
그 때문에 계기가 온 자리에서는 드러날 여지가 있으니 드러날 수 있습니다. 그래서 vata를 지키려면 그동안 아주 sati를 잘 지니고 있어야 합니다.
yam dasaka anusaya kiyana abhyantarayen ē aramuṇu āvat matu venna tibivicca hētuva nætnam. rāgaya nævati hētuva haṭaganna tibicca rāga mūlaya nætnam. dvēśayaṭa hētukāraya nætnam, mōhayaṭa hētukāraya nætnam. rāgaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā yamkisi duccaritayak hō yam pāpayak siddha venna tibuṇā. dæn eyāgen siddha venna kohomat kramayak næ. mokada anusaya vin̆da hindā.
어느 날 anusaya라는, 안에서 그 대상이 와도 드러날 수 있던 까닭이 없다면, rāga가 일어날 수 있던 rāga의 뿌리가 없다면, dosa의 계기가 없다면, moha의 계기가 없다면, rāga 때문에, dosa 때문에, moha 때문에 어떤 duccarita나 어떤 pāpa가 저질러질 수 있었는데 이제 그에게서는 어떻게 해도 저질러질 길이 없습니다. anusaya가 부서졌기 때문입니다.
anna anusaya vin̆dinavā kiyana yamak ætda ārya mārgayen siddha karagannē onna ōkayi.
anusaya를 부순다는 것, 바로 그것이 ariya magga로 이루는 일입니다.
mēkē vāsanāva tiyennē bauddha kiyana pirisaṭayi. ehenam mē budu dahama ahalā hariyākārayō tērum aragena ē san̆dahā tibena auṣadhayak tiyenavā ē anusaya vin̆dina auṣadhayak. anna ē auṣadhaya aragena nirōgī vecca pudgalayāṭayi oya kiyana vāsanāva hamba vennē.
이 복은 부처님을 따르는 이들에게 있습니다. 부처님 가르침을 듣고 제대로 이해하면 그것을 위한 약이 있습니다. anusaya를 부수는 약입니다. 그 약을 먹고 병이 나은 사람만이 그 복을 누립니다.
oyiṭa piṭasra kisima śāsanā kiyana mārgayaka oya anusaya bidina auṣadhaya nǣ.
그 밖의 어떤 sāsana라는 길에도 anusaya를 부수는 약은 없습니다.
ē anusaya bidina auṣadhaya næti nisāma koyitaram vata purāgena hiṭiyat eyā vatē innavā misā. vatē in̆dalā huru kara gatta gati lakṣaṇayak pahaḷa karagannavā misā. ara anusaya bin̆dinavā kiyana eka siddha vennē næti nisā koyi mohotaka hari kavadā hari āya særayak ara apē adi matak karena tiviṭa āvarjanaya amataka vecca velāvaka mohotaka hari araka kerenna puḷuvan.
anusaya를 부수는 약이 없기 때문에, 아무리 vata를 채우며 지내도 그는 vata 안에 머물 뿐이고 vata 안에서 익힌 버릇을 드러낼 뿐입니다. anusaya를 부순다는 일이 일어나지 않으므로, 어느 순간이든 언젠가 다시 한 번 늘 떠올리던 숙고를 잊은 때, 잠깐이라도 그 일을 저지를 수 있습니다.
ehenam menna mē vāsanāva tiyennē āryayanṭa āryō kiyalā kiyannē oya lōbhayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētukārakavanna mūla dharmaya hiten bin̆dilā giyāya mātrayak hari bidunā nam etan paṭan ārya mārgayaṭa avatīraṇa vuṇā.
그러니 이 복은 ariya들에게 있습니다. ariya란 lobha, dosa, moha의 까닭이 되는 뿌리 dharma가 마음에서 부서져 나간 이입니다. 조금이라도 부서졌다면 그때부터 ariya magga에 들어선 것입니다.
etana paṭan gennē ē mātr̥yen mātraya bin̆dalā bin̆dalā keḷavara karapu dāṭa arihat vēya. unvahansēgen siyalu pav valaṭa tibicca anusaya vidunā. ehanam lōbhakṣayayi, dvēśakyayi, mōhakṣayayi sampūrṇayi.
거기서부터 그것을 조금씩 부수고 부수어 끝을 낸 날 arahant가 됩니다. 그분에게서는 모든 pāpa의 anusaya가 부서졌습니다. 그러면 lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya가 온전히 이루어집니다.
dæn lōbhak kṣē karanna, dvēśak kṣaya karanna, mōhak kṣaya karanna mē ārya vinaya tuḷa mārgayak tiyenavā misak. kisima vidihakin oppu karanna bæha meyin bæhæra tænaka ārya vinayen bæhærava rāgayak sē venna, dvēśak sēva, mōhak sē vennē tava magak tiyenavā kiyalā bonama tarikaṭa oppu karanna kramayak næha. kiyanna puḷuvan. api ēket tiyenavā api ēket tiyenavā kiyalā kiyanna puḷuvan.
lobha를 다하게 하고 dosa를 다하게 하고 moha를 다하게 하는 길은 이 ariya vinaya 안에 있을 뿐입니다. 이것 밖, ariya vinaya 밖에 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하는 다른 길이 있다고는 어떤 논리로도 증명할 방법이 없습니다. 말은 할 수 있습니다. ‘우리 쪽에도 있다, 우리 쪽에도 있다’고 말할 수는 있습니다.
hæbæyi oppu karanna bæ. avaṁkavama oppu karalā pennanna bæ. ehenam ē san̆dahā avaṁkava oppu
그러나 증명할 수는 없습니다. 정직하게 증명해 보일 수 없습니다.
pennanna bæ. ehenam ē san̆dahā avaṁkava oppu karalā pennannē hætuphala nyāyak tiyannē ekama dharmaya buddha dharmaya mēka oppu karanna puḷuvan kisi praśnayak nætuva
그것을 정직하게 증명해 보이는 hetu-phala의 이치를 지닌 유일한 dharma가 Buddha dharma입니다. 이것은 아무 문제 없이 증명할 수 있습니다.
dæn mē san̆dahā tiyena hētuphala nyāya næ niyama dharma raṭāva dunnē budurajāṇan vahansē. anna ēka tamayi daham auṣadhaya kiyannē. ēka bohōma atolossayi.
이를 위한 hetu-phala의 이치, 곧 참된 dharma의 틀을 주신 분은 부처님입니다. 바로 그것을 dharma의 약이라고 합니다. 그 약은 아주 넉넉합니다.
apiṭa ada velā tiyennē atolosa pættakin tiyalā. api hun̆gāk væl vaṭān passē yanavā. hun̆gāk bāhira dharmayan passē yanavā. muḷu tripiṭakaya kaṭapāḍam karanna læhæ tiyenavā. piris sūtra kaṭapāḍam karaganna læhæ tiyenavā. ōvā okkoma kaṭapāḍam karagattā hiṭiyān tripiṭakadhārī ikṣūn vahansēlā kiyalā issarā.
오늘 우리에게 일어난 일은 그 넉넉한 것을 한쪽에 밀어 두었다는 것입니다. 우리는 곁가지와 겉치레를 많이 뒤쫓습니다. 바깥 dharma를 많이 뒤쫓습니다. 온 tipiṭaka를 외우려고 애씁니다. 여러 sutta를 외우려고 애씁니다. 예전에도 그것을 모두 외운 tipiṭakadhara bhikkhu들이 있었습니다.
hæbæyi pr̥thagjana kiyana tattaya ekkōma næti tripiṭakasākāri ikṣun vahansēlā hiṭapu bava dharmaya hon̆daṭa pæhædiliva san̆dahā venavā. tripiṭakayēma kaṭapāḍam karena arthavat dænagattā kr̥gjana bhāvaya ikma gihillā næti aya in̆dilā tiyena bava oppu karalā tiyenavā. pennalā tiyenavā.
그러나 puthujjana의 상태를 벗어나지 못한 tipiṭakadhara bhikkhu들이 있었다는 것이 dharma에 아주 분명히 나옵니다. tipiṭaka를 다 외우고 뜻까지 알았으면서도 puthujjana의 상태를 넘어서지 못한 이들이 있었다는 것을 증명해 두었고, 보여 주었습니다.
ehenam kaṭapāḍam karaganna eka, matak karalā tiyāganna eka arthavaṭahā tērum aran pamaṇak in̆dīma. mē kiyana rāga akṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōha akṣayaṭa avaśya vana daham auṣadhaya etana tibilā nǣ. tibilā tiyenavā. pariharaṇaya karalā nǣ.
그러니 외우는 것, 기억해 두는 것, 뜻을 알아 이해하는 데에만 머무는 것, 거기에는 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하는 데 필요한 dharma의 약이 없었습니다. 아니, 있기는 있었습니다. 쓰지 않았을 뿐입니다.
æyi behet genilā behet liyapu potak karagena pota kaṭapān karenna okkoma karagena tiyenavā. behet hadana hæṭi dannavā, kiyana hæṭit dannavā, korana hæṭit dannavā. bona hæṭit dannavā okkoma poten igena gattā. hæbæyi mohotakvat api beta hadalā pāvicci kirīmē kāryayaṭa væse nætnam apē liḍē mātrayakvat hon̆da venna vidihak næhæ pota koccara kaṭapāḍam kirīmen tibunat bet pota.
왜냐하면 약을 적어 둔 책을 가져다 그 책을 다 외워 두었습니다. 약 만드는 법도 알고, 말하는 법도 알고, 다루는 법도 알고, 먹는 법도 압니다. 모두 책에서 배웠습니다. 그러나 잠깐이라도 약을 만들어 쓰는 일에 들어서지 않으면, 약 책을 아무리 외워 두었어도 우리 병은 조금도 나을 길이 없습니다.
menna mehema deyak tamayi mē tripiṭakaya kaṭapāḍam karaganna giyat tripiṭakayē artha okkoma dænagena hiṭiyat ē pudgalayā niyama daham mārgaya tuḷa mohotakin hari etenṭa āvē nætnam ē kramaya tuḷin. obaṭa behet pevilā nǣ. obaṭa behet hædilā nǣ. menna meyāṭa kiyanavā pada paramayi.
바로 이런 것입니다. tipiṭaka를 외우려 하든 tipiṭaka의 뜻을 다 알고 있든, 그 사람이 그 방법을 통해 참된 dharma의 길 안으로 잠깐이라도 들어서지 않았다면, 당신은 약을 먹은 것이 아닙니다. 당신에게 약이 들은 것이 아닙니다. 이런 이를 padaparama라고 합니다.
padaya parama karagena jīvat venavā. ēka tamayi vaṭināma dē. itin ēya tamayi koyi potē tiyennē? kotanada tiyennē? mona sūtrayada ō kiyā tiyennē? api piḷigannē næha næham. menna gannavā nigamanayakaṭa.
낱말(pada)을 으뜸으로 삼아 삽니다. 그것이 가장 값진 것이라 여깁니다. 그래서 ‘그게 어느 책에 있느냐? 어디에 있느냐? 어느 sutta에서 그렇게 말했느냐? 우리는 받아들이지 않는다’ 하며 결론을 내려 버립니다.
ehenam eyāṭa parama velā tiyennē molē nemeyi. buddhiya nemeyi. padaya anna padaya parama karagatta ekkenāṭa kiyanavā pada paramayak. pada paramayāṭa nivan.
그러니 그에게 으뜸이 된 것은 머리가 아닙니다. 지혜가 아닙니다. 낱말입니다. 낱말을 으뜸으로 삼은 이를 padaparama라고 합니다. padaparama에게 nibbāna라니요.
mē ōka api hon̆daṭa pæhædiliva dænaganna ōnē. pada narakayi kiyanavā nemeyi. hæbæyi mona padaya hari buddhi gōcarava tērum aragena ēkē nivan maga eḷi dak venna ōnē. ēka hon̆da dēśakatvayak. ēka hari vædagat. dēśakayan vahansēlā
이것을 우리가 잘 분명히 알아야 합니다. 낱말이 나쁘다는 것이 아닙니다. 다만 어떤 낱말이든 지혜로 헤아려 이해해서 그 안의 nibbāna 길이 드러나야 합니다. 그것이 좋은 가르침입니다. 그것은 아주 중요합니다.
ēka hari vædagat. dēśakayan vahansēlā tripiṭaka dharmaya hadāranna ōnē. hadālalā buddhigōcara karaganna ōnē. ē buddhigi gōcara kara dēśanā karapuvahama viśāla vāsanāvak læbenavā.
dharma를 가르치는 스님들은 tipiṭaka dharma를 배워야 합니다. 배워서 지혜로 헤아려야 합니다. 그렇게 헤아려서 가르치면 큰 복을 얻습니다.
apavāda karanē mē ara pōṭilā hāmuduruvō tripiṭakārī velā kakusan̆da kōnāgama kāśyapa kiyana budurajāṇan vahansēlā kālema dharma dēśanā karillā mē gautama budurajāṇan vahansē kālē dharma dēśanā kara in̆dalā hiṭan eyā uddāmayaṭa pat velā hiṭan gihilā budurajāṇan vahansēṭa kiyā hiṭiyā. svāmīni meccara kālē in̆dalā. mama dharmaya dēśanā karamin ennē.
꾸지람을 들은 이가 저 Poṭṭhila 스님입니다. tipiṭakadhara가 되어 Kakusandha, Koṇāgamana, Kassapa 부처님들 때부터 dharma를 가르쳤고 이 Gotama 부처님 때에도 dharma를 가르치고 있었는데, 그는 우쭐해져서 부처님께 가서 말씀드렸습니다. ‘스승이시여, 이렇게 오래도록 저는 dharma를 가르쳐 왔습니다.’
eha yanna æralā haṭam budurajāṇan vahansē ucca pōṭalē yanavada kiyalā ævā. tuucca pōṭla gilā katā kaḷā.
그러자 부처님은 그를 ‘빈 Poṭṭhila(tuccha Poṭṭhila)가 가느냐’ 하고 부르셨습니다. 빈 Poṭṭhila라고 부르며 말씀하셨습니다.
mokada kivvē? tamā tamāgē væḍē karagannē nætuva anunṭa baṇa kiyā innavā um̆ba um̆bē væḍē karagattē næhænē. mē særēvat ōken ahakalā tamangē væḍi karaganna balapā. kiyalānam avavādayak kaḷā.
무슨 뜻이었을까요? 자기 일은 하지 않고 남에게 법문만 하고 있다, 너는 네 일을 하지 않았구나, 이번만큼은 그것을 내려놓고 네 일을 하도록 해라, 하는 가르침을 주신 것입니다.
dæn mēka hari vædagattā apiṭa.
이것은 우리에게 아주 중요합니다.
dæn menna mē velāvēdī ē pōṭila hāmuduruvanṭa eka siddhiyak vuṇā. dæn taman tripiṭakarī. hæbæyi taman tamangē væḍiya karaganna kalpanā karanavā tamangē tripiṭaka dhāritvaya tamanṭa madivelā.
바로 그때 그 Poṭṭhila 스님에게 한 가지 일이 일어났습니다. 그는 tipiṭakadhara였습니다. 그러나 자기 일을 하려고 헤아려 보니 자신의 tipiṭaka 지님만으로는 모자랐습니다.
ehenam anungē ādhārayak avaśya nǣ sōtāpanna phalayaṭa pat vecca tæn paṭan. namut etanṭa pat velā nohiṭapu nisā anungē ādhārayak ōnǣnna dena eyāṭa avaśya.
sotāpatti phala에 이른 때부터는 남의 도움이 필요 없습니다. 그러나 거기에 이르지 못했기 때문에 그에게는 남의 도움이 필요했습니다.
koccara tripiṭakadhārī velā hiṭiyat eyāṭa siddha vuṇā. koccara dharma dēśanā karamin hiṭiyat eyāṭa siddha vuṇā. ācāryavarayek hamuvelā ācāryavarayekgē upades paridi mārgaya vaḍā gænīmaṭa paḷamu upadesa ganna.
아무리 tipiṭakadhara였어도 그는 그래야 했습니다. 아무리 dharma를 가르치고 있었어도 그래야 했습니다. 스승을 만나, 스승의 가르침에 따라 길을 닦기 위해 첫 가르침을 받아야 했습니다.
mārgaya læbilā tibuṇa nam eyāṭa eccara kara pahuvenna deyak nǣ. aḍu taramen sōtāpannavalā tiyennē eka.
길을 얻었더라면 그렇게까지 할 일이 없었을 것입니다. 적어도 sotāpanna가 되어 있었다면 말입니다.
anna ē nisā tamayi eyāṭa siddha vunē guruvarayek hoyāgena nam karmasthānayak ganna.
그 때문에 그는 스승을 찾아 kammaṭṭhāna를 받아야 했습니다.
mē vela raji guruvarayek hoyalā karmasthānayak ganna balāporottu ven meyā noyek noyek karmasthānācārayala giyā. namut meyāgen baṇa ahalā meyā dharmāsanayē tiyalā pættakilā baṇa ahapu aya tamayi mē dæn karmasthānācara.
그래서 스승을 찾아 kammaṭṭhāna를 받으려고 그는 여러 kammaṭṭhāna 스승들을 찾아갔습니다. 그러나 그 kammaṭṭhāna 스승들은 그를 dharma 자리에 앉혀 두고 한쪽에서 그의 법문을 듣던 이들이었습니다.
ēgollō kiyana api kohomada oba vahansēṭa karmasthānā vennē? api oba vahansēṭa garu karalā dharmayan vahansē namak hæṭiyaṭa garu karalā baṇa ahalā tiyena kenek. oba vahansē ena sammata karalā tiyena kenek itin oba vahansē api ḷan̆ga dæna gasvanna api kæmati næhæ. anē svāmīn vahansa kohēhē hari kamak nǣha gihillā vena kenek hoyāganna apiṭa nam oba vahansēṭa karmasthāna denna vidihak nǣhæ kiyalā oya vidihaṭa pratikṣēpa kaḷā.
그들은 말했습니다. ‘저희가 어떻게 스님께 kammaṭṭhāna를 드리겠습니까? 저희는 스님을 공경하여 dharma의 스님으로 받들며 법문을 들은 사람들입니다. 저희가 받드는 분인데 스님을 저희 앞에 무릎 꿇게 하고 싶지 않습니다. 스승이시여, 어디든 괜찮으니 가셔서 다른 분을 찾으십시오. 저희는 스님께 kammaṭṭhāna를 드릴 수 없습니다.’ 그렇게 거절했습니다.
antima bohōma durapalātaka gihillā āraṁcayak tiyenavā hon̆da karmasthānācāravaraya kiyanavā kiyalā balana puṁci hāmuduruva nāvak. avurudu hata aṭakani bohoma balāpālaya hāmuduruvanāvak hamba vunē. hæbæyi mānākārakamak tibunē nǣhæ. æyaṭa ōnē kohomahari nivan dakinna. ē nisā kæmati vuṇā. unvahansēlān gauravayen in̆dalā ē karmasthānaya ganna.
마침내 아주 먼 곳에 좋은 kammaṭṭhāna 스승이 있다는 소문을 듣고 가 보니 어린 스님 한 분이었습니다. 일고여덟 살쯤 된 아주 어린 스님을 만났습니다. 그러나 (Poṭṭhila에게는) 교만이 없었습니다. 어떻게든 nibbāna를 보고 싶었습니다. 그래서 그분 앞에 공경하며 kammaṭṭhāna를 받기로 했습니다.
itin unvahansē mē prakāśa kaḷē mokada mama kiyana vidihaṭa akurak nǣ piḷipadinna puḷuvan nam oba kara obaṭa karmasthāna dena bāra gannavā. hituvā kāra nam bāra ganna gannē næha. oba hitu mataya obē dænīmen obē hitu mataya ēvā karanna giyot mama kiyana eka pættakin tiyalā oba vahansē kæmati ehakaṭa yanna. magēen karmasthānayak avaśya nam mama kiyana vidihaṭa ē kaṭayutuva karanna puḷuvan nam mama bāraganna.
그분이 말씀하셨습니다. ‘내가 말하는 대로 한 글자도 어김없이 따를 수 있다면 당신에게 kammaṭṭhāna를 주는 일을 맡겠습니다. 제멋대로 하겠다면 맡지 않습니다. 당신 생각, 당신 앎으로 당신 뜻대로 하려 한다면 내 말은 한쪽에 두고 원하는 곳으로 가십시오. 내게서 kammaṭṭhāna를 받고 싶다면, 내가 말하는 대로 그 일을 할 수 있다면 맡겠습니다.’
dannavā boru kenek nemeyi. ē anuva ahalā mārgaya vaḍalā pratiphala læbuvā aya innavā. mārgaya hon̆daṭa tērennē dakṣa karmasthānācaruvarek bava pæhædiliyi.
그분은 거짓된 사람이 아니라는 것을 알았습니다. 그 가르침을 듣고 길을 닦아 결과를 얻은 이들이 있었습니다. 길을 잘 아는 능숙한 kammaṭṭhāna 스승임이 분명했습니다.
mærenna kivvat mama mærenavā. kiyana eka karanavā. mē adhiṣṭhānaya aragena kivvā oba vahansē kiyana yamak ætnam ē siyallaṭa mama avanatayi. ma mama ēka piḷigannavā maṭa karmasthāna denna.
‘죽으라 하셔도 죽겠습니다. 말씀하시는 대로 하겠습니다.’ 이렇게 굳게 마음먹고 말했습니다. ‘스님께서 말씀하시는 것이 무엇이든 저는 모두 따르겠습니다. 받아들이겠습니다. 제게 kammaṭṭhāna를 주십시오.’
ē pariya nam hon̆daṭa æn̆dagannakō. sivurema hon̆daṭa æn̆dagena poravā gannakō. poravā gattā. loku maḍavalak pennalā hanam kivvā anna ara maḍavalē passa balannē nætuva mama kiyana ekayi yannē. ē yanna issarahaṭa yanna. dæn ē karmasthānaya mokakda mē poḷanna hadana kiyava æhuvē næha. mēka karmasthānayakda mē mēka mārgayak. ehemavat katā karanna giyē næhæ. vena ekak vecca mama kivvē karanavā kiyalā maṭariyē kiyalā.
‘그러면 옷을 잘 입으십시오. 가사를 잘 입고 두르십시오.’ 그는 둘렀습니다. 큰 진흙 웅덩이를 가리키며 말했습니다. ‘저 진흙 웅덩이로, 뒤돌아보지 말고 내가 말하는 대로만 가십시오. 앞으로 가십시오.’ 그는 이 kammaṭṭhāna가 무엇이냐, 무슨 짓을 시키려느냐 묻지 않았습니다. 이것이 kammaṭṭhāna냐, 이것이 길이냐 따지지도 않았습니다. 무슨 일이 있어도 말씀대로 하겠다고 했으니 갔습니다.
dana maṭṭamak giyā pasa valanna itin kelelima yanavā. āpahu pratignāvak hambavennē næ. āpahu venna kiyalā kiyannē næhæ. yanna kivvā misak itin enna kivva næti giyā digaṭa ina maṭṭamak giyā tavat yanavā. papu maṭṭama giyā tavat yanavā. vena ekak vecca aya mæriena eka hari yanavā. karavaṭṭak giyā.
무릎 높이까지 들어갔습니다. 진흙 속으로 곧장 갑니다. 돌아오라는 말이 들리지 않습니다. 돌아오라고 하지 않습니다. 가라고 했을 뿐 오라고 하지 않았으니 계속 갔습니다. 허리 높이까지 갔고 더 갑니다. 가슴 높이까지 갔고 더 갑니다. 무슨 일이 있어도, 죽게 되더라도 갑니다.
mæriena eka hari yanavā. karavaṭṭak giyā. bohamāruva. dæn karavaṭak maḍē iralā. tava tiyennē nāhaṭa yanna vitarayi giyot mærenavā. mærunot mæricca aya mama kiyana ekayi yanavā kiyalā yanakoṭa anna unvahansē kiyana æhuṇā ā dæn navatinna. hærenna āpahu hærunā. dæn goḍaṭa enna. goḍaṭa āvā.
목까지 찼습니다. 아주 힘든 처지입니다. 이제 목까지 진흙에 빠져 있습니다. 더 가면 코까지 갈 뿐이니, 가면 죽습니다. 죽게 되면 죽더라도 말씀대로 가겠다며 가는데, 그분의 목소리가 들렸습니다. ‘자, 이제 멈추십시오. 돌아서십시오.’ 돌아섰습니다. ‘이제 뭍으로 나오십시오.’ 뭍으로 나왔습니다.
onna mama ēkayi kivvē dæn karma api tripiṭakaya balanna gihillā eran bæluvot ehema ōgē siddhiya næha. niruktiya næha. tripiṭaki. itin īṭa passē mala hoda gattaṭa
제가 말한 것이 바로 이것입니다. tipiṭaka를 뒤져 찾아봐도 이 일의 nirutti, 곧 풀이는 없습니다. tipiṭaka에는요.
tripiṭaki. itin īṭa passē mala hoda gattaṭa passē bhāvanāvak dunnā kiyalā tiyenavā. ēken rahat vuṇā kiyalā tiyenavā. dæn itin api dannē næhæ mokakda ē kaḷē?
그 뒤 진흙을 씻고 나서 bhāvanā를 하나 주었다고 되어 있습니다. 그것으로 arahant가 되었다고 되어 있습니다. 그런데 우리는 그 일이 무엇이었는지 모릅니다.
mē ārya vinaya tuḷa kavadāvat harayak næti deyak karmasthānācaraya dennē nǣ. dharmaya hari nam mārgaya hari nam væḍak næti deyak dennē næ. hæbæyi mēka vigraha karalā denna ōnet nǣ.
이 ariya vinaya 안에서 kammaṭṭhāna 스승은 결코 알맹이 없는 것을 주지 않습니다. dharma가 바르고 길이 바르다면 쓸데없는 것을 주지 않습니다. 그러나 이것을 풀어 설명해 줄 필요도 없었습니다.
dæn api æhuvot ehema oya reḍa æn̆dagena innakō kivvot ehema kāṭa hari kiyanavā. itin īṭa passē api passē kālē kanavā mehema kivvā kiyalā tibunot inda æn̆daganna kivvē koheda kiyalā tibunē næhænē kivvot ehema ēkat apiṭa kiyā tiyanna ōda in̆dē æn̆da ganna misak venavā kohē æn̆daganna. itin æn̆gaṭa æn̆da ganna misak vena monavaṭat an̆davalā innē. itin ēka kiyā denna ōnē næ.
이를테면 누군가에게 ‘이 옷을 입고 있어라’라고 말한다고 합시다. 그런데 뒷날 사람들이 이렇게 말했다는 기록을 두고 ‘입으라고 했지 어디에 입으라는 말은 없지 않느냐’ 한다면, 그것까지 우리가 말해 두어야 합니까? 입으라면 몸에 입는 것이지 어디에 입겠습니까. 몸에 입지 다른 무엇에 입힙니까. 그러니 그것을 가르쳐 줄 필요가 없습니다.
anna ē vagē mē daham dænuvatva inna kālaya tuḷa mē nirukti væṭahena avasthāvak tibuṇā. oya avasthāvala pahukālika nætivelā giyā.
그처럼 dharma를 잘 알던 시절에는 이런 nirutti가 이해되던 때가 있었습니다. 그런 때는 뒷날 사라져 버렸습니다.
īṭa passē kiyanna siddha venavā sedda inēma æn̆daganna kiyalā kiyanna venavā.
그 뒤로는 ‘옷은 몸에 입어라’고까지 말해야 하게 됩니다.
anna ē vagē avasthāvak adat matuvelā tiyenavā. mē nirukti matuvelā tiyenna ōna kālēdī matuvelā næ.
그와 같은 상황이 오늘도 생겨나 있습니다. 이 nirutti가 드러나 있어야 할 때에 드러나 있지 않습니다.
dæn maḍavalē karavaṭak gihillā āpahu venna kivvahama mēkē niruktiya mokakda? mēken pennapu dahamma adahasak ehema tibuṇāda? ōka potē næti nisāda vigraha karanna bæ. potē ōka venama vigraha karalā nætuva api ekak dakinavā.
진흙 웅덩이에 목까지 들어간 뒤 돌아서라고 한 이 일의 nirutti는 무엇입니까? 이것으로 보여 준 dharma의 뜻이 있었을까요? 그것이 책에 없다고 해서 풀이할 수 없는 걸까요? 책에 따로 풀이되어 있지 않아도 우리는 한 가지를 봅니다.
mē maḍavalak upamā karalā tiyennē kāmayaṭa karavaṭak kāma vaḍē irilā mē lōka satyayō jīvat vennē. menna mēka tamayi mē upamāva.
이 진흙 웅덩이는 kāma에 빗댄 것입니다. 이 세상의 존재들은 kāma의 진흙에 목까지 빠져 살아갑니다. 이것이 바로 이 비유입니다.
kāma vaḍē karavaṭak ællayi mē lōka satvayō paṁcakāmayē rasasvādaya bæn̆di bæn̆dī innē. dæn paṁcakāmaya rasa āśvādaya bæn̆di bæn̆dī inna sāmānya manussayek tamayi baṇa kiyalā suddha karalā goḍaṭa ganna tiyennē. suddhavantayan goḍaṭa ganna deyak næhænē.
세상의 존재들은 kāma의 진흙에 목까지 잠긴 채 pañcakāma의 맛과 āssāda에 묶이고 또 묶여 있습니다. pañcakāma의 맛과 āssāda에 묶여 있는 보통 사람을 법문으로 깨끗하게 하여 뭍으로 올려야 하는 것입니다. 깨끗한 이를 뭍으로 올릴 일은 없지 않습니까.
aśuddha velā inna kenek suddha karanavā misā suddha vecca kenekgē suddha karanna deyak næha. ehemanam apiṭa arihatun vahansēgē suddha karanna dēkut næha.
더러워진 사람을 깨끗하게 할 뿐, 깨끗해진 사람에게서는 깨끗하게 할 것이 없습니다. 그러니 arahant에게도 우리가 깨끗하게 해 드릴 것이 없습니다.
parapattaya rahita vecca anungē ādhārayak nætuva mārgaya dænagattā kenāṭat amutu mārgā denna deyak næha. īṭat mehā innavā nam yamkisi tæna pr̥thagjanabhāvayen ikma yanna balāporottu vennē. ārya mārgayaṭa patvena balāporottuven innavā nam oya mūlika avasthāva vennē karavaṭak kāma vaḍē erilā.
남의 도움 없이 스스로 길을 안 이에게도 따로 줄 길이 없습니다. 그보다 아래에 있어서 어딘가에서 puthujjana의 상태를 넘어서기를 바라고, ariya magga에 들기를 바라고 있다면, 그 출발점은 kāma 진흙에 목까지 빠져 있는 상태입니다.
lassana rūpayak dækkahama balanna nætuva inna bæhæ balanna āsayi. hon̆da mihiri saddayak āpuvahama ēka ahanna āsayi. ēkē kāmāvāda vin̆dinna āsayi. suvan̆dak dækkahama nikan inna bæhæ. aran im̆balā balanna āsayi. rasayak dækkahama inna bæhæ. pahasak matak vunāma pahasa vin̆dinna hitenavā. ēkē āsāven bæn̆dilā.
아름다운 모습을 보면 보지 않고는 못 배기고 보고 싶습니다. 좋은 달콤한 소리가 들려오면 그것을 듣고 싶습니다. 그 kāma의 āssāda를 누리고 싶습니다. 향이 나면 가만히 있지 못합니다. 가져다 맡아 보고 싶습니다. 맛난 것을 보면 가만히 있지 못합니다. 감촉이 떠오르면 감촉을 누리고 싶어집니다. 그 바람에 묶여 있습니다.
menna mē tattvayaṭa patvelā innavā nam eyāṭa kiyanavā karavaṭak kāma maḍē hiṭa inna pudgalayā. dæn ehenam api issellāma suddha venna tiyannē hotana in̆dalayi.
이런 상태에 있다면 그를 kāma 진흙에 목까지 빠져 있는 사람이라고 합니다. 그렇다면 우리가 깨끗해지기 시작해야 할 자리는 맨 먼저 거기서부터입니다.
ehenam mēka tamayi mē karavaṭak yanna iḍa æriyē. iḍa æralā meyāgē aḍu pāḍuvak pennavā dunnā. dæn āpahu vennē. dæn ē āpahu āvā.
그러니 바로 이것이 목까지 들어가게 둔 까닭입니다. 그렇게 두어서 그의 모자람을 보여 준 것입니다. 이제 돌아섭니다. 이제 그는 돌아왔습니다.
āpahuvā āvē kohomada karavaṭak maḍē iērilā inna pudgalayāgē kakul deka dīnnē aḍiya ayi dekayi. uḍaṭa enavā piyavara tiyenakoṭa hæbæyi
어떻게 돌아왔을까요? 목까지 진흙에 빠진 사람의 두 다리는 한 걸음에 두어 치를 내디딜 뿐입니다. 위로 올라오려고 걸음을 디딜 때, 그러나
malē gihin tiyenavā dæn bam̆ba gahanavā kǣttaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn meyāṭa puḷuvanda kakula dik karalā maḍa næti ekapāraṭa goḍariya tiyā. ehema pādayak ayitida mē manussayāṭa nǣ mē hāmuduruvanṭa nǣ mē ayi dekayi antima ǣt karalā tiyanna puḷuvan. akula dekē dura pramāṇa maḍē innakoṭa eccara tiyā gannat bæ. nidahas poḷuvē aḍi dekak ekapāra usara kakula tiyenalā issarahaṭa giyāṭa karavaṭak maḍē irilā inna pudgalayāṭa kohoma kohoma goḍana ehema vaḍiya tiyanna balayakvat næhæ. puḷuvan kamak næhæ.
이제 그가 다리를 쭉 뻗어 진흙 없는 뭍에 단번에 발을 디딜 수 있겠습니까? 그런 다리가 이 사람에게, 이 스님에게 있습니까? 없습니다. 두어 치가 끝까지 벌릴 수 있는 거리입니다. 진흙 속에 있을 때는 두 다리 사이만큼도 벌리지 못합니다. 걸림 없는 땅에서는 한 번에 두 자를 다리를 들어 앞으로 내딛지만, 목까지 진흙에 빠진 사람은 어떻게 해도 뭍으로 그렇게 걸음을 내디딜 힘조차 없습니다. 할 수가 없습니다.
hæbæma utsāha karalā vīrya karalā ehenam aḍi bhāgayak vidiṭa kakula issarahaṭa aragena tiyalā anit kakula bohoma amāruven issara karan tiyalā mehemayi mula tiyenna ōnē.
그러나 애쓰고 vīriya를 들여 반 자쯤 다리를 앞으로 내딛고, 다른 다리도 아주 힘들게 앞으로 옮겨 놓고, 처음에는 이렇게 해야 합니다.
ehenam aḍiya tiyannē koheda ara karavaṭak maḍalā tiyena rilā maḍē irilā inna pudgalayāgē inna tæna maḍagolē in̆dalā goḍapattaṭa tiyena maḍē maḍa pættaṭa tiyena maḍēgiyō tava gæm̆buraṭa gihillā mærenavā hiravelā gilenavā.
그러면 발을 어디에 디딥니까? 진흙에 목까지 빠진 사람이 있는 자리, 진흙 구덩이에서 뭍 쪽에 있는 진흙에 디뎌야 합니다. 진흙 쪽에 있는 진흙으로 가면 더 깊이 들어가 갇히고 빠져 죽습니다.
goḍapættaṭa tiyena maḍē aḍi kālayen bhāgayen ṭika ṭika aḍiya tiyalā bohoma utsāhayen issarahaṭa issarahaṭa enna ōnē. hæbæyi poḍḍak hari issarahaṭa āvot goḍa pættaṭa tiyena malaṭa aḍiya tibbot poḍḍak hari goḍa enavā misak malaṭa yannē næ.
뭍 쪽에 있는 진흙에 반의반 자, 반 자씩 조금씩 발을 디디며 아주 애써서 앞으로 앞으로 나와야 합니다. 조금이라도 앞으로 나와 뭍 쪽 진흙에 발을 디디면 조금이라도 뭍에 다가올 뿐 진흙 속으로 들어가지는 않습니다.
hæbæyi aḍiya tibbē maḍa tamayi. eyā mokada karannē? eken ekaṭa āvā. ṭiken ṭika valaṭa āvā vidihaṭa.
그러나 발을 디딘 곳은 여전히 진흙입니다. 그는 어떻게 합니까? 하나씩 하나씩 나왔습니다. 조금씩 조금씩 나왔습니다.
dæn itin ituru vistara meyāṭa tērum ganna nōnā tiyenavā. mē dannē næti poḍi dēkin væhilā hiṭiyē. ehenam meyā baṇa
이제 나머지 자세한 것은 그가 이해할 수 있습니다. 그동안 몰랐던 이 작은 것 하나에 가려져 있었던 것입니다.
dēkin væhilā hiṭiyē. ehenam meyā baṇa kiyannē kohomada? kelinma arihat pat venna baṇa kiyanavā. menna meccara kal koralā tibicca. sāmānya viha baṇa ahanna giyahama arihatvayaṭa pat vena baṇa tamayi issellama kiyannē kohomada goḍa vennē? ōka mataharinna ōna. siyalla mataharinna ōnē.
그런데 그(Poṭṭhila)는 어떻게 법문을 했습니까? 곧장 arahant가 되는 법문을 했습니다. 이렇게 오래도록 그렇게 해 왔던 것입니다. 보통 사람이 법문을 들으러 가면 맨 먼저 arahant가 되는 법문을 하니 어떻게 뭍으로 나오겠습니까? ‘그것을 내려놓아야 한다, 모든 것을 내려놓아야 한다.’
etana bǣ mē mārgaya balannē. dæn oya jātiya lāna adak kiyanavanē.
그런 식으로는 이 길이 보이지 않습니다. 요즘도 그런 종류의 법문을 하지 않습니까.
baṇak ahanna giyahama sampūrṇa suddha vecca pudgalayek karannē sōvāngen pennanna. vigraha karanakoṭa pennanna yannē. antimaṭama suddha vecca pudgalaya lakṣaṇayaṭa pat vecca kenek tamayi sōvān vennē.
법문을 들으러 가면, 완전히 깨끗해진 사람의 모습을 sotāpanna로 보여 줍니다. 풀이할 때 그렇게 보여 주려 합니다. 맨 끝까지 깨끗해진 사람의 모습에 이른 이가 sotāpanna가 된다고 합니다.
dæn oya vagē tattvayaṭa pennalā hanam baṇa kiyana sitak adak tiyenavā. ara pōṭila hāmuduruvangē dharma dēśanā karapu kramaya
그런 상태를 보여 주며 법문하려는 마음이 오늘도 있습니다. 저 Poṭṭhila 스님이 dharma를 가르치던 방식입니다.
ehenam goḍapættaṭa tiyena vaḍa kivvē dæḍi kāmayangen lihil kāmayaṭa ṭiken ṭika aḍu karaganna ōna. ekapāraka aḍu karanna bæ.
그러니 뭍 쪽에 있는 진흙이라고 한 것은, 거센 kāma에서 느슨한 kāma로 조금씩 줄여 가야 한다는 뜻입니다. 한꺼번에 줄일 수는 없습니다.
mahā kāmayakaṭa bæhælā hiṭapu pudgalayāṭa ekapāraya ēken goḍē inna bæ. ehenam pudgalayā kramak kramayen goḍenna ōnē.
큰 kāma에 빠져 있던 사람은 단번에 거기서 뭍으로 나올 수 없습니다. 그러니 사람은 차츰차츰 뭍으로 나와야 합니다.
issellāma dænaganna ōnē kāmayō ādīnava sahita bava kāmayō ballanṭa ahuvecca mas kaṭuvā vāgē ukussanṭa ahuvecca mas kæṭi vāgē æṭa sækili vāgē harayak næti ēvā. gini goḍak vāgē. itin mē mē ākārayen kāmayan nisā tibena ādīnava issellā ahalā tērum gatta kenekuṭayi ōnakama læbennē. anē maṭat ē gini
맨 먼저 알아야 할 것은 kāma가 ādīnava를 지니고 있다는 것입니다. kāma는 개가 문 고기 없는 뼈다귀 같고, 매가 채 간 고깃덩이 같고, 해골 같아 알맹이가 없는 것들입니다. 불더미 같습니다. 이렇게 kāma 때문에 생기는 ādīnava를 먼저 듣고 이해한 사람에게 바람이 생깁니다.
kenekuṭayi ōnakama læbennē. anē maṭat ē gini goḍak vana kāmayan nisā rāga dvēśa mōha kinan dævenna siddha venavā. ē nisā asānaritvayak æti venavā. sasara gamanē pāpayan karaganna siddha venavā. ēvaya vipākayaṭa giyot satara apāgata velā apramāṇa kālayak duk vin̆dinna siddha venavā. sasarē anātha venna siddha venavā. kavadā goḍa innada? kavadā nidahas vennada? menna
‘아, 나도 그 불더미 같은 kāma 때문에 rāga, dosa, moha의 불에 타야 한다. 그 때문에 편치 않음이 생긴다. saṃsāra의 길에서 pāpa를 지어야 한다. 그것이 vipāka로 익으면 네 apāya에 떨어져 헤아릴 수 없는 동안 괴로움을 겪어야 한다. saṃsāra에서 기댈 데 없는 신세가 되어야 한다. 언제 뭍에 오를까? 언제 풀려날까?’
goḍa innada? kavadā nidahas vennada? menna [ugura kǣrīma] mē kiyana adahasa issellā āpuvahama ē pudgalayāṭa ōnakamak æti venavā. maṭa mē rāga sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata ginigena dena lōkayē væḍapiḷivelin ahak venna læbuṇā nam koccara śāntada koccara praṇītada mama koccara anāthabhāvayen nidahas venavada ē ṭika karagatta davasak maṭa læbunot edak nēda magē sænasīma hamba vennē kiyalā. menna mē mūlika adahasa hitaṭa enna ōnē.
[목을 가다듬음] 이런 생각이 먼저 일어나면 그 사람에게 바람이 생깁니다. ‘이 rāga에 물들고 dosa에 물들고 moha에 물들어 불타는 세상의 일에서 내가 벗어날 수 있다면 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어날까, 기댈 데 없는 신세에서 얼마나 풀려날까, 그것을 해내는 날이 내게 온다면 그날에야 내 평안을 얻지 않겠는가.’ 바로 이 첫 생각이 마음에 와야 합니다.
ē nisā kāmayangē ādīnava piḷiban̆dava vistara karalā ahanakoṭa oya adahasa enavā. hæbæyi karavaṭak bæhælā inna tattvaya hiṭapu kenāṭa oya adahasa koccara āvat meccara kal æsuru karapu rūpa rāgayen, saddha rāgayen, gandha rāgayen, rasa rāgayen, poṭṭhabba rāgayen midenna bæ. paṁcakāmayen midenna bæ. hæbæyi kramakramayen eyā
그러므로 kāma의 ādīnava를 자세히 들으면 그 생각이 옵니다. 그러나 목까지 빠져 있던 사람에게는 그 생각이 아무리 와도, 이토록 오래 가까이해 온 rūpa rāga, sadda rāga, gandha rāga, rasa rāga, phoṭṭhabba rāga에서 벗어날 수 없습니다. pañcakāma에서 벗어날 수 없습니다.
midenna bæ. hæbæyi kramakramayen eyā mat vena pættat aragannavā. paṁcakāmaya æsuru kaḷat paṁcakāmaya mat vennē næ. mat vuna pudgalayāṭa dharmaya pēnnē næ. eyāṭa viśāla pramādayak venavā. eyāṭa ēka atæralā yanna bæ. ehenam mokada vennē? eyā majja velā
그러나 차츰차츰 그는 취하지 않는 쪽을 붙잡습니다. pañcakāma를 가까이하더라도 pañcakāma에 취하지는 않습니다. 취한 사람에게는 dharma가 보이지 않습니다. 그에게 큰 pamāda가 생깁니다. 그는 그것을 놓고 떠날 수 없습니다.
bæ. ehenam mokada vennē? eyā majja velā mat venavā. pamāda kiyalā pramāda venavā ṭahana kiyalā allagannavā. ehenam majjha pamāda ṭahana kiyana dekaṭa væṭalā innē.
그러면 어떻게 됩니까? 그는 majja, 곧 취합니다. pamāda, 곧 게을러집니다. ṭhāna, 곧 붙잡습니다. 그러니 majja, pamāda, ṭhāna라는 것에 빠져 있는 것입니다.
dæn mokaṭada vælā innē? monavada matu vuṇē? surāven saha mērayē matvelā.
무엇에 빠져 있습니까? 무엇에 취했습니까? surā와 meraya에 취해 있습니다.
dæn surāva mokakda? mērē mokakda? dæn mokada menna mēvā tamayi niruktiya dakinnē nætuva api lōkayē ara baṇa pot valin pennalā tibena ākārayen surāvayi mīrayayi vigraha karanna giyāma ælkahal valaṭa sīmā karagannavā.
그러면 surā는 무엇이고 meraya는 무엇입니까? 이런 것들의 nirutti를 보지 못하고 세상의 저 법문 책들에 나온 대로 surā와 meraya를 풀이하면 알코올에 한정해 버립니다.
rārakvā ādīvannāvū dēval vala tiyena mattena ēvara sīmā karagannavā. itin kiyanavā piṭṭa surā, ōdana surā, puṣpa surā, pallava surā mē ādī vaśayen pahak ven karanavā kiyalā ōkaṭa mērā kiyanavā kiyalāā yam tænaka mērā etana kiyana oya vagē kiyanavā. laukika artha kiyanavā.
아락 같은 것들에 있는 취기에 한정해 버립니다. 그래서 piṭṭha surā, odana surā, puppha surā, pallava surā 하는 식으로 다섯 가지를 나누고, 그것을 meraya라고 한다는 식으로, 어디서는 meraya라고 하는 식으로 말합니다. lokiya의 뜻을 말하는 것입니다.
īṭa vaḍā hari gæm̆buru arthayak mē tiyennē śikṣāpadaya.
이 sikkhāpada에는 그보다 훨씬 깊은 뜻이 있습니다.
surā kiyalā kiyannē monavada sarāgika bava surā kiyannē sarāgaya mērā kiyannē mihiriyāva sarāgayen mihiriyāva labana nisāma paṁcakāma atharinna bæ.
surā란 무엇입니까? sarāga의 성질입니다. surā는 sarāga이고, meraya는 달콤함입니다. sarāga에서 달콤함을 얻기 때문에 pañcakāma를 놓아 버릴 수 없습니다.
rūpa kāmayō sarāgayi. hari mihiriyāvak tiyenavā. śabda kāmayō sarāgayi. hari mihiri āśvādayak tiyenavā. gandha kāmayō sarāgayi. hari mihiri āśvādayak tiyenavā. rasa kāmayō sarāgikayi. ēkē mihirī āśvādayak tiyenavā. poṭṭhabba kāmayō sarāgikayi. ēkē mihiri āśvādayak tiyenavā. [ugura kǣrīma]
rūpa kāma는 sarāga이고 아주 달콤합니다. sadda kāma는 sarāga이고 아주 달콤한 āssāda가 있습니다. gandha kāma는 sarāga이고 아주 달콤한 āssāda가 있습니다. rasa kāma는 sarāga이고 거기에 달콤한 āssāda가 있습니다. phoṭṭhabba kāma는 sarāga이고 거기에 달콤한 āssāda가 있습니다. [목을 가다듬음]
menna mē nisā kavadāvat rūpa kāma saddha kāma gandha kāma rasa kāma poṭṭhabba kāma kiyana mē paṁca kāmayō sarāgika nisā mihariyāven yutta nisā. onna oya paṁca kāmayanṭa kiyanavā surāmēraya.
이 때문에 rūpa kāma, sadda kāma, gandha kāma, rasa kāma, phoṭṭhabba kāma라는 이 pañcakāma는 sarāga이고 달콤함을 지녔기에 결코 (놓을 수 없습니다). 바로 이 pañcakāma를 surāmeraya라고 합니다.
onna ē surāmērayē tiyena tākkal mē pr̥thagjana lōka satyayaka mat venavā. mat vunāṭa passē lōkaya athara venna bæhæ pramāda venavā. eyāṭa mē lōkeṭa vaḍā væḍi deyak næhæ. lōkōtarat hitannē næha bayayi. lōkaya æsuru karana ekemaṭahana kiya allagannavā. ehenam lōka satyayā mē satara gamana særisarana pr̥thagjanaya.
그 surāmeraya가 있는 한 이 puthujjana 세상 존재는 취합니다. 취한 뒤에는 세상을 놓을 수 없어 pamāda에 빠집니다. 그에게는 이 세상보다 나은 것이 없습니다. lokuttara는 생각하지도 않습니다. 두려워합니다. 세상을 가까이하는 것만을 ṭhāna로 삼아 붙잡습니다. 그러니 세상 존재란 이 saṃsāra의 길을 떠도는 puthujjana입니다.
sura paṁcakāmaya næmæti surāven mihiriyāvaṭa patvelā ē paṁcakāmaya matvelā paṁcakāmī pramāda vemin paṁcakāmī allagena jīvat vīmaṭa kiyanavā surā mēraya majja pamādaṭaha.
pañcakāma라는 surā로 달콤함에 이르고, 그 pañcakāma에 취하고, pañcakāma 속에서 게을러지며 pañcakāma를 붙잡고 살아가는 것을 ‘surāmeraya majja pamādaṭṭhāna’라고 합니다.
pasveni sikkha hāpadayakin apiṭa vigraha karalā tiyenavā gæm̆buru dahama arthaya væhicca dahama arthaya ōkayi.
다섯째 sikkhāpada로 우리에게 풀이해 준 깊은 dharma의 뜻, 가려져 있던 dharma의 뜻이 바로 이것입니다.
menna mēka tamayi śāsanika daham arthaya. laukika daham arthaya mokakda? matvena pramādena dēval næhanam mat pæn valin matvenna pramāda venna yannē nǣ. matvayan pramāda vena mat pænna valin kiīma kiyana sīmā karagatta laukika arthayaṭa oya arthaya sīmā venavā.
이것이 sāsana의 dharma 뜻입니다. lokiya의 dharma 뜻은 무엇일까요? 취하고 게을러지게 하는 것들이 없다면 술에 취하고 게을러지러 가지 않습니다. 취하고 게을러지게 하는 술을 마시지 않는 것이라는, 좁혀 잡은 lokiya의 뜻에 그 뜻이 갇혀 버립니다.
ehenam apiṭa dæn mē karaganna tiyena vædagatma hariyak tamayi paṁcakāmaya næmati surāven mērayen matvelā pramāda velā mē paṁcakāma lōkaya allaganna balāporottuk tiyenavā nam menna mēken ikmenna api mokakda karanna ōnē? mēkē innakan rāga sahagatayi, dvēśa sahagatayi, mōha sahagatayi. baya venavā, tætigannavā. paḷanavā. noyek ākāra vehe vin̆dinna siddha venavā asānakārī venavā. mānasikatvaya kāyikatvaya sæmelīma asānaritvayaṭa gōcara venavā. śānta bava praṇīta bavak dækaganna puḷuvan kamak nǣha ōkē innaekak.
그러니 지금 우리가 해야 할 가장 중요한 알맹이는 이것입니다. pañcakāma라는 surā와 meraya에 취하고 게을러져 이 pañcakāma 세상을 붙잡으려는 바람이 있다면, 여기서 벗어나려면 우리는 무엇을 해야 할까요? 여기 있는 동안은 rāga에 물들고 dosa에 물들고 moha에 물듭니다. 두려워하고, 놀라고, 쩔쩔맵니다. 여러 가지로 고단함을 겪어야 하고 편치 않게 됩니다. 마음과 몸 모두가 편치 않음에 휩싸입니다. 여기 있는 동안은 고요함과 뛰어남을 볼 수 없습니다.
ehenam mūlikavama baṇa ahapu hāva api læbena pratiphalaya dakinna ōnē. mē tura innakan mē dāhē enavā.
그러니 먼저 법문을 들은 결과로 우리가 얻는 것을 보아야 합니다. 이 안에 있는 동안은 이 뜨거움(dāha)이 옵니다.
oya paṁcakāmayen venvelā giyā nam oya dāhayen midenavā. paṁcakāmayak samaga dāhayen midicca tænak hoyanna bæ. paṁcakāmayat ekka gini hamba venavā. paṁcakāmayen bæhærilā giyāṭa passē nivana hamba venavā.
그 pañcakāma에서 떨어져 나갔다면 그 뜨거움에서 벗어납니다. pañcakāma와 함께 있으면서 뜨거움에서 벗어난 자리는 찾을 수 없습니다. pañcakāma와 함께 불을 얻습니다. pañcakāma에서 벗어난 뒤에 nibbāna를 얻습니다.
anna nivana dænaganna issellāma kramaya. gini koheda tiyennē? nivana koheda tiyennē kiyalā issellā dækalā inna ōnē.
바로 이것이 nibbāna를 아는 첫 방법입니다. 불이 어디에 있고 nibbāna가 어디에 있는지를 먼저 보아 두어야 합니다.
mēka tamayi kiyannē karmasthāna vaḍana issellā kulappu vennē nætuva kalabala vennē nætuva pasutalaya dænaganna kiyalā. gini koheda tiyennē nivīma koheda tiyennē? oya deka dækalā tiyenna ōnē.
이것이 kammaṭṭhāna를 닦기 전에 허둥대지 말고 서두르지 말고 바탕을 알아 두라고 하는 것입니다. 불이 어디에 있고 꺼짐이 어디에 있는가, 그 둘을 보아 두어야 합니다.
paṁca kāmat ekka gini tiyenavā.
pañcakāma와 함께 불이 있습니다.
īṭa passē paṁca kāmayanṭa patvena pudgalayā paṁcakāmaya mat venakoṭa pramāda venakoṭa alla gannakoṭa paṁcakāma bhuktiyaṭa avaśya karannā vū vastu kāmayak æsuru karanavā. paṁca kāma klēsa kāmayaṭa væṭenavā.
그 뒤 pañcakāma에 이른 사람은 pañcakāma에 취하고 게을러지고 붙잡으면서, pañcakāma를 누리는 데 필요한 vatthu kāma를 가까이합니다. pañcakāma의 kilesa kāma에 떨어집니다.
klēśa kāmaya nisā pudgalayā vastu kāmayaṭa væṭenavā paṁcakāmayaṭa avaśya karana dēval upakaraṇæs karanna gihi.
kilesa kāma 때문에 사람은 pañcakāma에 필요한 것들을 갖추려다 vatthu kāma에 떨어집니다.
lassanaṭa mulā vecca pudgalayā lassana nisā mal gas hiṭavanavā, hæḍa væḍa karanavā, sundara lōkayak mavā gannavā. novayika ākārayē vastu kāma ræs karanavā.
아름다움에 홀린 사람은 아름다움 때문에 꽃나무를 심고, 꾸미고, 아름다운 세상을 지어냅니다. 여러 가지 vatthu kāma를 모읍니다.
ē vagē mana vaḍannā vū śabda kāmayaṭa kæmati kenā ē saṁgīta vāṇḍa ēkaṭa avaśya karannā vū dēval okkoma vastu kāma vaśayen ræs karagannavā.
그처럼 마음을 끄는 sadda kāma를 좋아하는 사람은 악기와 거기에 필요한 것들을 모두 vatthu kāma로 모아들입니다.
gandha kāmiṭa ōna kenā sænṭ varga, pavuḍar varga, hon̆da suvan̆da gahana dēvāla, krīm varga okkoma aragena ēvā vastu kāma atatin ræs karanavā. rasa kāmayen mat vecca kenā rasa
gandha kāma를 원하는 사람은 향수, 분, 좋은 향이 나는 것, 크림 같은 것을 모두 가져다 vatthu kāma로 모읍니다.
karanavā. rasa kāmayen mat vecca kenā rasa yēdannē mona mona jātiya āhārada ēvā ræs karalā tiyāgannavā. hon̆da rasavat āhāra vastu kāmaya pahatara paṁca sparśa kāmayaṭa kæmætta
rasa kāma에 취한 사람은 맛을 내는 온갖 음식을 모아 둡니다. 좋은 맛난 음식이 그의 vatthu kāma입니다.
kāmaya pahatara paṁca sparśa kāmayaṭa kæmætta yamkisi deyakda æn̆dapu koṭṭamaṭa yāna vāhana ādī paṭan inna suva dena kāyika sukhaya denna ēvat istrī nam puruṣō purusō nam istriyō ādī vaśayen istrī puruṣa vaśayen sambandhayak. mē siyaluma dēval vastu kāma vaśayen ræs karagannavā.
phoṭṭhabba kāma를 좋아하는 사람은 침대와 베개, 탈것 같은 것부터 앉아 편하고 몸의 sukha를 주는 것들, 그리고 여자라면 남자, 남자라면 여자 하는 남녀 관계까지, 이 모든 것을 vatthu kāma로 모읍니다.
vastu kāmaya atharaganna bæhæ. ēṣa kāmaya mat velā innakam.
kilesa kāma에 취해 있는 동안은 vatthu kāma를 놓을 수 없습니다.
ē nisā eyā ginnaṭa tavat piduru dāgattā vāgē. ævilena ginnaṭa piduru dānavā vāgē. vastu kāmayanṭa avaśya karana dēval ræs karanna gihillā, kāma vastu ræs karanna gihillā eyā mahā ginnak dalvāgena mahā dāhayaṭa pat velā dævenna paṭan gannavā. menna gini væḍi venna hētuva.
그래서 그는 불에 짚을 더 던져 넣은 것과 같습니다. 타오르는 불에 짚을 넣는 것과 같습니다. vatthu kāma에 필요한 것을 모으려다, kāma vatthu를 모으려다 그는 큰불을 지피고 큰 뜨거움에 휩싸여 타기 시작합니다. 이것이 불이 커지는 까닭입니다.
ehenam api kramāyen dænaganna ōnē gini aḍu karannē monavada? kavadā hari yamak nisā gini haṭagannavā nam ē dē api æsurē nætnam ē hētuven haṭaganna ginna nivuṇā. anna nivan dakina hæṭi.
그러니 우리는 차례대로 알아야 합니다. 불을 줄이는 것이 무엇인지를. 언제든 무엇 때문에 불이 일어난다면, 그것을 우리가 가까이하지 않을 때 그것 때문에 일어날 불은 꺼집니다. 바로 그것이 nibbāna를 보는 방법입니다.
issellā gini dakinna ōnē. namut lōka tattvayā ginnak nemeyi oyavā dakina sisilā.
먼저 불을 보아야 합니다. 그러나 세상 존재는 그것들을 불로 보지 않고 시원한 것으로 봅니다.
kavadāva lassana deyak gini kiyalā dakinnē nǣ. mana vaḍana yamkisi vastu kāmayak gena dena lassana rūpayak tibunot magē vāsanāva sasara pin karalā tibicca hin̆dayi maṭa mēka hamba vunē. mama koccara vāsanāva antida kiya santōsa venavā misā aniya maṭa ginigoḍak ahu vuṇā kiyalā mēkē dævenavada? ēkē dævennē næha.
아름다운 것을 결코 불로 보지 않습니다. 마음을 끄는 어떤 vatthu kāma를 가져다주는 아름다운 모습이 있으면 ‘내 복이다, saṃsāra에서 puñña를 지어 둔 덕에 이걸 얻었다, 나는 얼마나 복이 많은가’ 하며 기뻐할 뿐, ‘아, 내가 불더미를 붙잡았구나’ 하며 그 속에서 타는 줄 압니까? 그 속에서 탄다고 여기지 않습니다.
hon̆daṭa hon̆da mihiri nādayak tamanṭa satu kara gænīmaṭa avaśya karana baḍu bhāṇḍayak, ēkaṭa avaśya karannā vū saṁgīta bhāṇḍayak monavāhari kamak næhæ. ēkaṭa avaśya karana viśēṣa rūpa vāhinī yantarayak, æsaṭa rēḍiyō yantarayak vuna kamak nǣhæ. saṁgītaya hon̆daṭa denavā nam, bol han̆ḍa nætnam, hari mihiri nam hari santōsayen badāgena genat tiyāgannavā. vastu kāmayaṭa śabda kāmayaṭa avaśya karannā vū vastuva vena ræs kaḷā.
좋은 달콤한 소리를 자기 것으로 만드는 데 필요한 물건, 거기 필요한 악기든 무엇이든 상관없습니다. 거기 필요한 특별한 텔레비전이든 라디오든 상관없습니다. 음악을 잘 내 준다면, 소리가 탁하지 않고 아주 달콤하다면 아주 기뻐하며 끌어안고 가져다 둡니다. vatthu kāma로, sadda kāma에 필요한 물건을 모은 것입니다.
hæbæyi eyā santōsa venavā misak maṭa koccara vāsanāvada magē pera pinakda maṭa mēvā hamba venavā. uddāma vevī satuṭu venavā misak. eyā dakinavada mē vastu kāmastu kāma vastu gini kiyalā. eyā dakinnē nǣ.
그러나 그는 ‘나는 얼마나 복이 많은가, 전생의 puñña 덕인가, 이런 걸 얻다니’ 하며 들떠서 기뻐할 뿐입니다. 그가 이 vatthu kāma, kāma vatthu를 불이라고 봅니까? 그는 보지 않습니다.
ē vagēma mihiri suvan̆da denna. senṭ ekak, pavuḍar ekak avaśya karana suvan̆da malak monavāhari kamak nǣha. hamba vunahama magē hari vāsanāvak. mama pin karalā tiyenavā. saṁsārayat pin karalā æti mēvā læbenna nætnam apiṭa mēvā læbenavada? api koccara vāsanāvantayada mehema kiya kiya kiya kiya kiya satuṭu venavā misā. eyā kavadāvat dækalā nǣ. maṭa suvan̆dena gini goḍak hambavelā tiyenavā kiyalā. eyā ēkē ginnak dækalā nǣ.
그처럼 달콤한 향을 주는 향수든, 분이든, 향기로운 꽃이든 무엇이든 얻으면 ‘정말 복이다. 나는 puñña를 지었다. saṃsāra에서도 puñña를 지었기에 이런 걸 얻지, 그렇지 않으면 우리가 얻겠는가. 우리는 얼마나 복이 많은가’ 하고 거듭거듭 말하며 기뻐할 뿐입니다. 그는 결코 ‘향으로 된 불더미를 얻었다’고 본 적이 없습니다. 그 속에서 불을 본 적이 없습니다.
ē vagēma hon̆da rasavat dēval. magē vāsanāvaṭa sasarak dan dīlā dīpu vāsanāvaṭa tamayi mē hambavenna kiyalā. bohōma uddāmē rasavat dēval væḍiyen hambavenavā nam mama baubhōga sampat tiyenavā. maṭa hitu sampat tiyenavā. rasa āhāra tiyenavā kiyalā. santōsayen ēvā aragena satuṭu venavā misā. eyā ē vastu kāmayaṭa ayiti ē kāma vastu gini dena dēval kiyalā dækalā nǣ. maṭa gini goḍāk hambavenā kiyalā ehema hitana gatiyak nǣ. ehenam eyā sisik hæṭiyaṭa gannē.
그처럼 좋은 맛난 것들도 ‘내 복에, saṃsāra에서 dāna를 베푼 복 덕에 이걸 얻는다’ 하며 아주 들뜹니다. 맛난 것을 많이 얻으면 ‘나는 재산이 있다, 바라던 재물이 있다, 맛난 음식이 있다’ 하며 기쁘게 받아 즐길 뿐입니다. 그는 그 vatthu kāma에 속한 kāma vatthu가 불을 주는 것이라고 본 적이 없습니다. ‘내가 불더미를 얻었다’고 생각하는 버릇이 없습니다. 그러니 그는 그것을 시원한 것으로 받아들입니다.
hon̆da sparśaya dena hon̆da pahasa dena sukhāśvādayē tiyena yam yam bhāṇḍa hamba vuṇā nam strī puruṣa vaśayen hō hamba vuṇā nam mē siyallama ha mahā vāsanāvak pahaḷa vecca hæṭiyaṭa hitanavā misā. eyā poḍḍakvat dækalā nǣ. ēvayen [ugura kǣrīma] gini haṭagannavā kiyalā. ēvā gini vastu bava dækalā næ. ēvā sisil vastu kiyalā dakinavā. ēvā suva hæṭiyaṭa dakinavā misak duk vastu kiyalā dakinna bæha.
좋은 감촉, 좋은 닿음을 주는 sukha의 āssāda가 담긴 어떤 물건들을 얻었다면, 남녀로 만나게 되었다면, 이 모든 것을 큰 복이 생긴 것으로 여길 뿐입니다. 그는 조금도 보지 못했습니다, 그것들에서 [목을 가다듬음] 불이 일어난다는 것을. 그것들이 불의 vatthu라는 것을 보지 못했습니다. 시원한 vatthu로 봅니다. 즐거움으로 볼 뿐 괴로움의 vatthu로 보지 못합니다.
menna mē nisā anāryekuṭa kavadāvat dukkhārya śaktiya dakinna bæ. ehenam monavada dakinnē?
이 때문에 ariya가 아닌 이는 결코 dukkha ariya sacca를 볼 수 없습니다. 그러면 무엇을 봅니까?
jāti dukayi, jarā dukayi, vyādiya dukayi, maraṇaya dukayi ādī vaśayen api laukika arthayakin vigraha karalā tiyennē jāti pikkhā, jarāpi dukkhā, vyādhipi dukkhō maraṇaṁ dukkhaṁ ādi vaśayen api ōka dækalā ēvā dukayi kiyalā kiyanavā.
jāti는 dukkha, jarā는 dukkha, vyādhi는 dukkha, maraṇa는 dukkha 하는 식으로 우리는 lokiya의 뜻으로 풀이해 왔습니다. ‘jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, vyādhipi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ’ 하며 그것을 보고 그것들이 괴로움이라고 말합니다.
ehenam jarāvaṭa patvena eka dukayi. væhærena eka dukayi. maraṇayaṭa pat vena eka dukayi kiyalā api otanat kiyanavā.
그래서 늙는 것이 괴로움이요, 시드는 것이 괴로움이요, 죽는 것이 괴로움이라고 우리는 거기서도 말합니다.
hæbæyi anisærē kiyanavā āryayō hærenna dukkhārya satyaya kāṭavat dakinna bæha kiyalā.
그러면서 다른 한편으로는 ariya 말고는 아무도 dukkha ariya sacca를 볼 수 없다고 말합니다.
ē giyākanna dukāri sattaya obalā danna eka kiyalā kivvot ehema bauddhayekuṭa abauddhayek ehema jarāva dukayi vyādhiyē dukayi maraṇaya dukayi. ē kiyannē obaṭa jarāva gǣvot oba duka kiyalā dannē. api jarāva gænunot apiṭa duka væhennē næha kiyalā oba hitiē. æhuvot mokak kiyannada
그렇다면 ‘dukkha ariya sacca는 당신들만 안다’고 말하면, 부처님을 따르지 않는 이가 부처님을 따르는 이에게 이렇게 물을 수 있습니다. ‘늙음이 괴롭고 병이 괴롭고 죽음이 괴롭다고? 그 말은, 당신에게 늙음이 닥치면 당신은 괴로운 줄 알고, 우리에게 늙음이 닥치면 우리는 괴롭지 않다고 생각한다는 것인가?’ 이렇게 물으면 무엇이라 하겠습니까?
dæn væranot uē kodaku æs pē nætuva giya kæhaga dukayi kiyalā obalā dakinavā kiyalā obalā uddāma venavā. api vitarayi dukārya satyaya dakinna api dakina kiyalā. yō apē æs kan̆dan vunat apiṭa duka nædda? apē kon̆da pudu vuṇat apē æn̆ga væhærat apiṭa duka dænennē nædda? apiṭa sæpayi kiyalā hitāgannavada ōgolla æhuvot monavā kiyannē
‘늙어서 허리가 굽고 눈이 안 보이게 되는 것이 괴롭다고 당신들이 본다며, 우리만 dukkha ariya sacca를 본다고 들떠 있는데, 우리 눈이 멀어도 우리는 괴롭지 않은가? 우리 허리가 굽고 몸이 시들어도 우리는 괴로움을 느끼지 않는가? 우리가 그게 즐겁다고 여기는 줄 아는가?’ 하고 그들이 물으면 무엇이라 하겠습니까?
apē tarkaya harida etakoṭa
그렇다면 우리 논리가 맞는 것입니까?
bauddhayō vitarayi dukkhārya satyaya dakinnē. abauddhayanṭa anyāgamikayinṭa dukkhārya satya dakinna bæha kiyalā api mūla nigamanayaka pihiṭalā itin jātiyē dukayi, jarāva dukayi, vyādē dukayi, maraṇaya dukayi kiyalā duka vigraha karanavā.
부처님을 따르는 이들만 dukkha ariya sacca를 보고, 따르지 않는 이들, 다른 가르침을 믿는 이들은 dukkha ariya sacca를 볼 수 없다는 근본 결론에 서서, jāti가 괴롭고 jarā가 괴롭고 vyādhi가 괴롭고 maraṇa가 괴롭다며 괴로움을 풀이합니다.
ara manussaya bærilā hari æhuvot ehema yaharenakoṭa um̆balā vitarak apiṭa væharenakoṭa api sæpa giyā hitā innavada? apiṭa yanna bæyi nam nægiṭāganna bæri nam um̆balāṭa itanada ēka duka kiyalā tērennē æhuvot ehema ōka apiṭa terennē næhuvot api monavā kiyannada mona hētuphalin oppu karannada moṭa venna venavānē apiṭa
그 사람이 혹시라도 ‘시들 때 너희만 그렇고, 우리는 시들 때 즐겁다고 생각하고 있다는 거냐? 우리가 걷지 못하고 일어서지 못하면 그게 괴로움인 줄 너희만 안다는 거냐?’ 하고 물으면, 그 물음에 우리가 답하지 못한다면 무엇이라 하겠습니까, 어떤 hetu-phala로 증명하겠습니까? 우리는 말문이 막히게 됩니다.
ehenam anna dakinnē næti deyak tiyenavā api anna ara issellā kivvē jātiyaka paṁcakāma sampattiya sæpayi kiyalā dakinavā misak ēka dukayi kiyalā dakina mārgayak tiyenavā āryayanṭa hæbæyi uḍin matten bæluvaṭa kāṭavat hitennē næ kohomada paṁcakāma sampat duka vennē
그러니 보지 못하는 것이 있습니다. 앞서 말한 대로, (보통 사람은) 한 생의 pañcakāma 누림을 즐거움으로 볼 뿐입니다. 그것을 괴로움으로 보는 길이 ariya들에게 있습니다. 그러나 겉으로만 보아서는 pañcakāma 누림이 어떻게 괴로움이 되는지 아무에게도 떠오르지 않습니다.
ehema dakina śaktiyak issellā næhæ. anna daham ahalā yathārthaya væṭahilā tibuṇa nam anna etendi dænagannavā. ēka duka vennē kohomada? menna mēka api issellā dænaganna ōnē. koccara bhāvanā karā nivan dakinna bæhæ menna mē mūla dharmaya dænagannakā.
처음부터 그렇게 볼 힘이 있는 것은 아닙니다. dharma를 듣고 있는 그대로가 이해되었다면 그때에야 알게 됩니다, 그것이 어떻게 괴로움이 되는지. 이것을 우리가 먼저 알아야 합니다. 이 뿌리 dharma를 알지 못하면 아무리 bhāvanā를 해도 nibbāna를 볼 수 없습니다.
ehenam caturārya satyaya piḷiban̆dava dukkhārya satyaya paḷamu dakinna ōnē. duka dakinavā kiyalā api dakinnē æda lōka sammatē kavurut dakina duka.
그러므로 cattāri ariyasaccāni 가운데 dukkha ariya sacca를 먼저 보아야 합니다. 괴로움을 본다고 할 때 우리가 보는 것은 세상이 다 아는, 누구나 보는 괴로움입니다.
oya lōka sammataya kavurut dakina duka dækalā nivan dakinavā nam ehema lovturā buduvaru pahaḷa venna ōnē nǣha nivan dakinna.
세상이 다 아는, 누구나 보는 그 괴로움을 보고 nibbāna를 본다면, nibbāna를 보게 하려고 세상에서 으뜸인 부처님들이 나타나실 필요가 없습니다.
mokada budurajāṇan vahansē ehemama dēśanā karanavā dukkhārya satyaya yam kenek dækkā nam ohu dukkha samudārya satyayak dakiya dukkha nirōdha ārya satyayak dakiya dukkha nirōdha gāṇī pratipada ārya satyayak daki.
왜냐하면 부처님이 바로 이렇게 설하시기 때문입니다. dukkha ariya sacca를 본 이는 dukkha samudaya ariya sacca를 보고, dukkha nirodha ariya sacca를 보고, dukkha nirodha gāminī paṭipadā ariya sacca를 본다고.
dukkhāra satya dak karanavā hon̆daṭama anit tunak dakinavā. dharmaya hon̆daṭa pæhædiliva pelā tiyenavā.
dukkha ariya sacca를 보면 나머지 셋도 잘 봅니다. dharma에 아주 분명히 나와 있습니다.
ehemanam ara vahaḷu vena eka, vayasaṭa yana eka, leḍa hædena eka, nækiṭa ganna bæri vena eka, dukayi kiyana eka nam oya dukkhār satyaya kiyannē. abuddhōtpāda kālet ōka dækgatta nam eyā nivan dakinna epæ poḍḍak hari.
그렇다면 저 시드는 것, 늙는 것, 병드는 것, 일어서지 못하는 것이 괴롭다는 것이 dukkha ariya sacca라면, 부처님이 나타나지 않은 때에 그것을 본 사람도 조금이라도 nibbāna를 보아야 하지 않겠습니까.
ēka dukayi kiyalā dakka nam eyat dukaṭa hētu vahilā tiyenna. duka nirōdhaya væhiilā tiyenna. duka nirōdha mārgaya væhilā tiyennē naha latalā dura pahala venna ōnē næ. ēka duka nam. ōka nam dukārya satyaya kiyannē. lovturā dura pahala venna ōnē næ caturārya satya kiyā denna.
그것이 괴로움이라고 보았다면 그에게도 괴로움의 까닭이 드러났어야 하고, 괴로움의 그침이 드러났어야 하고, 괴로움을 그치게 하는 길이 드러났어야 하니, 부처님이 나타나실 필요가 없습니다. 그것이 괴로움이고 그것이 dukkha ariya sacca라면, cattāri ariyasaccāni를 가르치러 부처님이 나타나실 필요가 없습니다.
mokada mēka hētuphala niyamayan tiyenavā. dharmayaṭa bahā balanna vinayaṭa bahā balanna sæsan̆denavā nam ganna menna budurajāṇan vahansē dēśanā kivvē satara mahā padesavak pelā tiyennē ōkayi.
왜냐하면 여기에는 hetu-phala의 법칙이 있기 때문입니다. dharma에 대어 보고 vinaya에 대어 보아 들어맞으면 받아들이라고, 부처님이 cattāro mahāpadesā로 설하신 것이 바로 이것입니다.
dæn bahā balanavā api. vinayaṭa bahā balanavā. dæn balanakoṭa mē pēnnē lassanaṭa sæsan̆dennē nǣha kiyalā.
이제 우리가 대어 봅니다. vinaya에 대어 봅니다. 대어 보면 잘 들어맞지 않는다는 것이 보입니다.
itin jātiya dukayi, jarāva dukayi, vyādhiya dukayi, maraṇaya dukayi. itin ohoma kiyanavā. dæn itin ohoma kiya kiya kiya inna kenekgen ahanavā.
그래서 jāti가 괴롭고 jarā가 괴롭고 vyādhi가 괴롭고 maraṇa가 괴롭다, 그렇게 말합니다. 그렇게 늘 말하는 사람에게 물어봅니다.
dæn ātcāta kiyamukō. dæn duvaṭa daruvek hambavelā. putāgē nōnāṭa daruvek hambavelā. mokada kiyannē? kohomada daruva?
할아버지라고 해 봅시다. 딸이 아이를 낳았습니다. 아들의 아내가 아이를 낳았습니다. 무엇이라고 합니까? ‘아기는 어때요?’
iri sāppayā balanna bæha ban āsāvē bōla giḍiya kollak. maṭa dækkahama āsāveka
‘어휴, 보기만 해도 사랑스러워 못 견디겠어. 통통한 사내아이야. 보기만 하면 정이 가.’
āya jātiyē dukayi kivvē kenā kiyannē nædda ōka
jāti가 괴롭다고 한 사람이 바로 그렇게 말하지 않습니까?
tamangē lēṭa hari tamangē duvaṭa hari daruvek hambavelā innakoṭa hon̆da bōla geḍiyāvē kollek lassanek kaæma hambavelā innavā kivādilā santōsa velā kiyannē kohomada anēvan duk goḍak hambavelā kiyanavada itin kiyayida væṭahayida
자기 아들이나 딸에게 아이가 생겼을 때 통통하고 잘생긴 사내아이가 태어났다며 기뻐하는 것이지, ‘아이고, 괴로움 덩어리가 생겼구나’ 하고 말합니까? 그렇게 말하겠습니까, 그렇게 이해하겠습니까?
ehen ēkē dukak dækalā næ. etakoṭa kohomada eyā dakinnē etakoṭa duka dækkē koheda ko dukraya satiya dækalā. eyā jātiya sæpayi kiyalā peni penī dakinavana.
그러니 거기서 괴로움을 본 것이 아닙니다. 그러면 그는 어떻게 봅니까? 괴로움을 어디서 보았고 dukkha ariya sacca를 어디서 보았습니까? 그는 jāti를 뻔히 즐거움으로 봅니다.
anasā sayanē keven mærilā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
koheda giya kiyalā hoyannaṭa kārala kiyana tænaken hari kamak næhæ. kavuruhariban śaktiyak tiyena kenek, gupta śaktiyak tiyena kenekgen hari kamak nǣhæ gihillā ahalā hoyalā balanakoṭa anna divya lōkē padalō. dæn hari santōsayi.
어디로 갔는지 찾으려고, 어디든 상관없이 어떤 힘이 있는 사람이나 숨은 힘이 있는 사람에게 가서 물어 찾아보니, deva 세계에 태어났다고 합니다. 그러면 아주 기뻐합니다.
apaya gihin kivvot ehema tirisan lōka kivvot ehema dukayi.
apāya에 갔다거나 tiracchāna 세계에 갔다고 하면 슬퍼합니다.
dæn eyā jāti duka dækna itin anē apocci ē vaḷamukō divya lōkē upanna ivarennē nætu ehema kiyanavā. nǣ santōsa venavā.
그가 jāti의 괴로움을 보았다면 ‘아이고, deva 세계에 태어나다니 이제 끝이 나지 않겠구나’ 하고 말해야 할 텐데, 그렇게 말합니까? 아닙니다, 기뻐합니다.
prētayek velā innavalu. pinak karalā hari divya lōkeṭa yavanna bæyi puḷuvan nam ehema hari santōsayi divya lōkē kiyalā.
peta가 되어 있다고 합니다. puñña를 지어서라도 deva 세계로 보낼 수 없을까, 그럴 수만 있다면 deva 세계라며 아주 기뻐합니다.
ehenam api dæn metana okkoma jāti dukayi kiyalā dækalā tiyenavada?
그렇다면 여기서 우리는 모든 jāti를 괴로움으로 본 것입니까?
tirisan jāti dukayi kiyanna puḷuvan. pirēta ēka velāva pirēta jāti dukayi. apāya giyot apāgata jāti dukayi. ehema kiyanavā. deviyek vunot, brahhamayek vunot ehema dukaṭa giyā kiyalā api piḷigannavada? ehenam api ēka piḷigannē næ.
tiracchāna의 jāti는 괴롭다고 말할 수 있습니다. peta가 되면 peta의 jāti는 괴롭습니다. apāya에 가면 apāya의 jāti가 괴롭습니다. 그렇게 말합니다. deva가 되거나 brahma가 되면 괴로움으로 갔다고 우리가 받아들입니까? 받아들이지 않습니다.
dæn etakoṭa monavada mē apiṭa pennalā tiyennē? [ugura kǣrīma] jātiya dukayi kivvot. api kavadā dæn ōgē tattvayen ikma gihillā ōka piḷigannada
그러면 우리에게 보여 준 것은 무엇입니까? [목을 가다듬음] jāti가 괴롭다고 하는데, 우리가 언제 그 상태를 넘어서서 그것을 받아들이겠습니까?
ehenam mūla dharmayak vaśayen api otanṭa ennē kohomada?
그렇다면 뿌리 dharma로서 우리는 어떻게 거기에 이를 수 있습니까?
ektarā bhikṣūn vahansē namak araṇyaka væḍa innakoṭa ektarā manussayek ædiganna svāmīni oba vahansēlā mē araṇya valaṭa mē kælǣvala hudakalāva pālu diviyak gata karamin innē eyayi monavā dækalada? mona suvayak dækalāda oya innē? mē lōkē okkoma dukayinē.
어떤 bhikkhu가 숲에 머물고 있을 때 어떤 사람이 와서 말했습니다. ‘스님들은 이 숲, 이 밀림에서 홀로 쓸쓸한 삶을 보내며 무엇을 보고, 무슨 즐거움을 보고 그렇게 지내십니까?’ ‘이 세상은 모두 괴로움입니다.
mē lōkē duka nisā mēken ahak venna tamayi api mē utsāha karannē vīrya karannē mē vidihaṭa hon̆da vivēkī jīvitayak gata karannē.
이 세상의 괴로움 때문에 거기서 벗어나려고 우리는 이렇게 애쓰고 vīriya를 들이며 이렇게 좋은 한적한 삶을 보내는 것입니다.’
mē mahanavā puduma mahanek peni penī tiyena sæpaṭat dukayi kiyana eka mokakda? mēka amutu jātiya baṇaklā yanna giyā. mē okkoma dukayi kiyanavā. mē peni penī sæpa tiyenavā. sæpa peni penī tiyeddī mēka dukayi kiyalā kiyana mē mōḍayakda kiyalā yanna giyā.
‘이 bhikkhu는 참 이상한 bhikkhu다. 뻔히 보이는 즐거움을 두고 괴롭다니 무슨 말인가?’ 이상한 법문이라며 가 버렸습니다. ‘모든 것이 괴롭다고 한다. 즐거움이 뻔히 있는데. 즐거움이 뻔히 있는데도 이것을 괴롭다고 하다니 바보인가’ 하며 가 버렸습니다.
dæn budurajāṇan vahansēṭa mē kāraṇaya āraṁci vuṇā. āraṁci bhikṣuvaṭa enna kiyanna kiyalā. mahana ē manussayā praśnayak ahanna oba kohomada visan̆duē?
부처님께 이 일이 알려졌습니다. 그 bhikkhu를 오라고 하셨습니다. ‘bhikkhu여, 그 사람이 물었을 때 너는 어떻게 답했느냐?’
svāmīni mē lōkema dukayi kiyalā mama kivvā. ē marasayā mokada kivē? peni penī tiyena sæpa peni penī tiyeddi. mē lōkē dukayi kiyana mōḍayak kavati kiyalā yanna giyā.
‘스승이시여, 이 세상은 모두 괴롭다고 제가 말했습니다. 그 사람이 무엇이라 했느냐 하면, 뻔히 즐거움이 있는데 이 세상이 괴롭다고 하는 바보라고 하며 가 버렸습니다.’
mē budurajāṇan vahansē ahanavā. æyi mōḍē ehema kivvē? kavudaṭa ehema baṇak kiyā tiyennē? mama dēśanā karalā tiyenavāda mē lōkē okkoma dukayi kiyalā. kavuda ehema baṇak kivvē?
부처님이 물으십니다. ‘어리석은 이여, 왜 그렇게 말했느냐? 누가 너에게 그런 법문을 했느냐? 내가 이 세상이 모두 괴롭다고 설한 적이 있느냐? 누가 그런 법문을 했느냐?’
itin mahaṇa mē lōkayē priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak nætnam lōka satvayā mē særi saranavada ælenavada? priya svabhāvayak æti nisāma, madhura svabhāvayak æti nisāma nēda mē lōkē satyayā mēkē særi sarannē ælennē? satara hon̆dayi kiyannē.
‘bhikkhu여, 이 세상에 좋아할 만한 성질, 달콤한 성질이 없다면 세상 존재가 여기를 떠돌며 달라붙겠느냐? 좋아할 만한 성질이 있기에, 달콤한 성질이 있기에 세상 존재가 여기를 떠돌며 달라붙는 것 아니냐? saṃsāra가 좋다고 하는 것이다.
nætnam kiyanavada mēkē yamkisi ādīnavayak tibilā mēka hæn̆gavicca ādīnavayak ætilā mēka eḷi væsē veuvē nætnam mē satvayā midenavada
아니면 말해 보아라. 여기에 어떤 ādīnava가, 숨겨진 ādīnava가 있는데 그것이 드러나지 않는다면 이 존재가 벗어나겠느냐?’
ehenam mē lōkayē priya svabhāvayak madhura svabhāvayak matuvelā tiyenavā lōka satvayāvakaṭa ælenavā. ēka nǣ kiyanna bæhæ. ēka tamayi dukaṭa hētuva. dukaṭa hētuva duka nemeyi. dukaṭa hētuva priyayi madhurayi.
그러니 이 세상에는 좋아할 만한 성질, 달콤한 성질이 드러나 있어서 세상 존재가 거기에 달라붙습니다. 그것이 없다고 할 수는 없습니다. 그것이 괴로움의 까닭입니다. 괴로움의 까닭은 괴로움이 아닙니다. 괴로움의 까닭은 좋아함과 달콤함입니다.
ē priya madhura dē æsuru karanna gihillā dukaṭa væṭenavā. anna ēkayi hæn̆gavicca ādīnavaya.
그 좋아하고 달콤한 것을 가까이하다가 괴로움에 떨어집니다. 바로 그것이 숨겨진 ādīnava입니다.
hæn̆gavicca ādīnavaya matu karaganna ōnē. etakoṭa matu velā tibennā vū ara māyā sahagata sukha svabhāvayen ara ādīnavaya āyayi yaṭapat karanna bæ.
숨겨진 ādīnava를 드러내야 합니다. 그러면 겉에 드러나 있던 저 홀리는 즐거움의 성질이 그 ādīnava를 다시는 덮어 누를 수 없습니다.
upamāvak vaśayen pennanavā. mat pæn bīmaṭa risi vecca manussayekuṭa, kæmati manussayekuṭa ē sisi karana suvan̆dat, rasayat, ē mat svabhāvayat æti karalā mat pæpænna vidaruvak dīlā. hari santōsayen innakoṭa kiyanavā. kæmati nam bonna. hæbæyi ōkaṭa vaha dālā.
비유로 보여 줍니다. 술을 마시고 싶어 하는, 좋아하는 사람에게 시원하게 해 주는 향과 맛과 취하는 성질을 갖춘 술 한 잔을 주었습니다. 그가 아주 기뻐하고 있을 때 말합니다. ‘마시고 싶으면 마셔라. 그런데 거기에 독을 탔다.’
dæn mokada karannē? ē suvan̆dat dænenavā. ē rahat dænenavā. vivaham veri vena ekat hari. mat vena ekat hari. hæbæyi maraṇaya hō maraṇaya samāna dukkaṭa patvenna puḷuvan mē vaha gæhunahamahama ēkē tiyenavā vaha. vahak karalā bonna vidihakutna. dæn bonavada?
이제 그는 어떻게 합니까? 그 향도 느껴지고 그 맛도 느껴집니다. 마시면 취하는 것도 맞고 얼큰해지는 것도 맞습니다. 그러나 독이 퍼지면 죽음이나 죽음 같은 괴로움에 이를 수 있습니다. 거기에 독이 있습니다. 독을 빼고 마실 방법도 없습니다. 이제 마시겠습니까?
vaha dālā tiyena bava dannavā nam koccara priya vuṇat ara matvæn ṭika bonnē nǣ. mokada āśvādaya eka guṇayak nam ādīna oya dahas guṇayak. eyā dakinavā kāṭa
독을 탔다는 것을 안다면 아무리 좋아해도 그 술을 마시지 않습니다. 왜냐하면 āssāda가 한 배라면 ādīnava는 천 배이기 때문입니다. 그는 그것을 봅니다.
ehenam āśvādaya āśvādaya hæṭiyaṭa dakinna. ādīnavaya ādīnavaya hæṭiyaṭa dakinna. anna edāṭa nissaraṇaya nissaraṇaya hæṭiyaṭa dakinna.
그러니 āssāda를 āssāda로 보아야 합니다. ādīnava를 ādīnava로 보아야 합니다. 그날에야 nissaraṇa를 nissaraṇa로 봅니다.
anna budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya āśvādaya nǣha kiyalā amutu baṇa kiyanna giyāmayi mē praśnaya epinnē. dæn mē nisā ada venakoṭa kiyanavā.
그것이 부처님이 설하신 dharma입니다. āssāda가 없다는 이상한 법문을 하다 보니 이 문제가 생깁니다. 이 때문에 오늘날 이렇게 말합니다.
budu dahama kiyannē duka pennana āgamak kiyalā hitannam mē vagē aṁvaḍuvak ahanna yanavā. anyāgamikayut mēka kiyanē. budu dahama kiyannē lōkeṭa duka pennana ekak. mehema kiyanna yanavā. anna budu baṇa paṭahæi karalā
부처님 가르침은 괴로움을 보여 주는 가르침이라고 여겨 이런 엉터리 말을 듣게 됩니다. 다른 가르침을 믿는 이들도 이렇게 말합니다. 부처님 가르침은 세상에 괴로움만 보여 주는 것이라고 말하려 듭니다.
kiyanna yanavā. anna budu baṇa paṭahæi karalā budu baṇa viruddha karalā katā karanna giya aya karalā tiyena avella mēken lōkeṭa matuvelā tiyenē adahasa.
부처님 법문을 거스르고 부처님 법문에 어긋나게 말하던 이들이 벌여 놓은 혼란 때문에 세상에 이런 생각이 퍼져 있습니다.
mē siyalla dukayi siyalla dukayi kiyalā kiyanna paṭangena tiyenavā bohō koṭama. menna mē nisāma ara paharaṭa kanna velā tiyenavā. mēkaṭa uttara denna bæruva æilint velā tiyenavā.
‘모든 것이 괴롭다, 모든 것이 괴롭다’고 대부분이 말하기 시작했습니다. 바로 이 때문에 공격을 받게 되었고, 거기에 답하지 못해 쩔쩔매게 되었습니다.
itin kavuru dēśanā karapu ekakda dēśanā kaḷē kiyalā budurajāṇan vahansēnavā kavuda mōḍayō siyalla dukayi kiyalā kivvē.
그런데 누가 설한 것입니까? 부처님은 ‘어느 어리석은 이가 모든 것이 괴롭다고 했느냐’ 하셨습니다.
siyalla duka nam lōka satyaya ælenavada priya svabhāvayak madhura svabhāvayak lōkē nætnam mē lōka sataya ælenavada
모든 것이 괴롭다면 세상 존재가 달라붙겠습니까? 세상에 좋아할 만한 성질, 달콤한 성질이 없다면 세상 존재가 달라붙겠습니까?
ehenam budurajāṇan vahansē mē lōka satyayā rævæṭṭuvē nǣ. ætta æti ākārayen pennuvā. yathārthaya matu karaganna satyaya pennuvā. dæn pēnna tiyena dē pēnna tiyena ākāraya hariyaṭa pennuvā.
그러니 부처님은 세상 존재를 속이지 않으셨습니다. 진실을 있는 그대로 보여 주셨습니다. 있는 그대로를 드러내도록 sacca를 보여 주셨습니다. 보여야 할 것을 보여야 할 방식대로 제대로 보여 주셨습니다.
dæn mē ṭika api dækkē nætuva api duka koheda tiyennē kiyalā dækkēt nǣha. siyalla dukayi kivvahama apiṭa hoyāganna læbennē pæṭumakaṭa giyā. api apē nuvaṇa mehe yavalā nǣ dæn. buddhiya mehe yavalā nǣ. kiyannavāē kiyanavā.
이것을 보지 못하면 우리는 괴로움이 어디에 있는지도 보지 못합니다. 모든 것이 괴롭다고 하면 우리가 얻는 것은 엉킴에 빠지는 것뿐입니다. 우리는 지금 우리 앎을 이쪽으로 보내지 않았습니다. 지혜를 이쪽으로 보내지 않았습니다. 남이 말하는 대로 따라 말합니다.
etakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayaṭa viruddha deyak kiyanavā.
그러면 부처님이 설하신 dharma에 어긋나는 것을 말하게 됩니다.
sabbē saṁkhārā dukkhātī kiyana mē vacanaya aragena æyi kiyā tiyennē mē siyalu saṁkhāra dukayi kiyalā. kiyanna nædda?
‘sabbe saṅkhārā dukkhā’라는 이 말을 들고 와서, ‘왜 모든 saṅkhāra가 괴롭다고 했겠는가? 그렇게 말하지 않았느냐?’
dæn ahanavā. [ugura kǣrīma] mokada siyalla duka nǣhæ kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kālā nǣhæ kiyannē kohomada sabbē saṁkhārā dukkhā kiyalā nædda?
이제 묻습니다. [목을 가다듬음] ‘모든 것이 괴롭지는 않다고 부처님이 설하셨다니 어찌 된 일인가? sabbe saṅkhārā dukkhā라고 하지 않았느냐?’
dæn āpuhamē mokakda dena uttaraya? anna apiṭa vædagat deyak tiyenavā kō nirukti tōralā.
이렇게 나오면 무엇이라고 답하겠습니까? 바로 여기에 우리에게 중요한 것이 있습니다. nirutti를 가려 놓은 것이 어디 있습니까?
kō peḷa dahamē ara peḷa dahamē vāgēṭa niruktiyak. saṁkhāra tōralā kō monavada saṁkhāra kiyalā? tōralā næhē.
pāḷi dharma에 맞는 nirutti가 어디 있습니까? saṅkhāra를 가려서 무엇이 saṅkhāra인지 밝혀 놓은 것이 어디 있습니까? 가려 놓지 않았습니다.
dæn mē ṭika mē pasutalaya denna venavā mē baṇa kiyanna issellā. karmasthāna denna issellā mēvā dīlā inna venavā. mē pasutalaya hadanna venavā. ehenam api konavada karannē? koheda duka dakinnē nætuva kohomada in ehāṭa yannē? duka ven karaganna nætuva kohomada duken midennē? duken midena maga danna nætuva mokakda balannē?
이 법문을 하기 전에 이 바탕을 주어야 합니다. kammaṭṭhāna를 주기 전에 이것들을 주어 두어야 합니다. 이 바탕을 다져야 합니다. 그렇지 않으면 우리는 무엇을 합니까? 괴로움을 어디서 보는지도 모르고 어떻게 그 너머로 갑니까? 괴로움을 가려내지 않고 어떻게 괴로움에서 벗어납니까? 괴로움에서 벗어나는 길을 모르고 무엇을 바라봅니까?
anna tērum ganna ōnē. mē ṭika api issellā hon̆daṭa dakinna ōnē. saṁkhāra kiyannē monavada?
바로 그것을 이해해야 합니다. 이것들을 우리는 먼저 잘 보아야 합니다. saṅkhāra란 무엇입니까?
dæn saṁkhāra kiyanakoṭa dæn ada hitā innē mē lōkē hæmatænama tiyennē saṁkhāra. dæn hitanavā mē vidihaṭa.
saṅkhāra라고 하면 오늘날에는 이 세상 어디에나 있는 것이 saṅkhāra라고 생각합니다. 이렇게 생각합니다.
mē lōkē hæmatænama saṁkhāra nam budurajāṇan vahansē paṁcaskandhayak lōkē kiyalā dēśanā karanna ōnada saṁkhāraskandhaya kiyanavā ivarayi. ēkaskandhaya puḷuvan lōka pennanna.
이 세상 어디나 saṅkhāra라면 부처님이 pañcakkhandha를 세상이라고 설하실 필요가 있었겠습니까? saṅkhārakkhandha라고 하면 그만입니다. 그 khandha 하나로 세상을 보일 수 있습니다.
anna dharmayaṭa dālā balana hæṭi. dæn bahā hiṭanna ōnē hariyaṭa ehenam. ehenam paṁcaskandhayak ven karanna ōna næhæ lōkē kiyalā.
이것이 dharma에 대어 보는 법입니다. 제대로 대어 보아야 합니다. 그렇다면 세상을 pañcakkhandha로 나눌 필요가 없지 않습니까.
mē lōkema tiyennē saṁkhāra kivā mē
이 세상에 있는 것이 모두 saṅkhāra라고 한다면 이…