kesā·lomā 풀이
කේශා ලෝමා විග්රහය.
yadaniccaṁ sandukka yam dukkhaṁ tada
“yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ tad (anattā)”—덧없는 것은 괴로움이고, 괴로운 것은 (anattā입니다).
siddhāntayaṭa vælapætta. aṁ vidyāva duken midunā. itin vēdanā pirisida dækalā duken
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
midunā. itin vēdanā pirisida dækalā duken midenavā kivvā ōka vēdanāva piri sin̆da dakinna vēdanāva priyayi priyayi kiyalā inna ekan̆dinna ōnē ōka dakinna vēdanāva priyayi manāpayi kiyalā hitā inna tākkal apiṭa bæha. ætta dakinna bæhæ hin̆dinakan in pirisin̆da dakinna kivvē anna ēka
그래서 vedanā를 낱낱이 꿰뚫어 보고 dukkha에서 벗어난다고 했습니다. vedanā를 낱낱이 꿰뚫어 보아야 합니다. vedanā가 좋다, 좋다 하고 있는 동안에는 그것을 볼 수 없습니다. vedanā가 좋고 마음에 든다고 여기는 동안에는 우리는 참모습을 볼 수 없습니다. ‘낱낱이 꿰뚫어 본다’는 말이 바로 그 뜻입니다.
duka pirisida dakinna. dukaṭa priyayi. āśvādayaṭa priyayi. āśvādaya dugalaṭa dāna hæṭi dakinna ōnē. itin ē nisā hon̆da sihi
dukkha를 낱낱이 꿰뚫어 보는 것입니다. 우리는 dukkha를 좋아합니다. assāda를 좋아합니다. assāda가 어떻게 dukkha 속으로 밀어 넣는지를 보아야 합니다.
hæṭi dakinna ōnē. itin ē nisā hon̆da sihi nuvana væḍena magak ēka paṭicca samupannava daham dakinna palan gannakoṭa enna enna yāva dēva gnānamatāya patissatimatāyayi. ehema karanakoṭayi gnānaya mudu pat vennē satiya mudupat vennē. etakoṭayi lōkē nissaraya hattana
그러니 sati와 ñāṇa가 잘 자라는 길, 곧 paṭicca samuppāda로 dharma를 보기 시작하면 ‘yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya’—앎이 있을 만큼, 새김이 있을 만큼—가 됩니다. 그렇게 할 때에야 ñāṇa가 무르익고 sati가 무르익습니다.
vennē. etakoṭayi lōkē nissaraya hattana anisidava vihara lōkē ātma dr̥ṣṭiyak nē etakoṭa natki lōkaya upādhiyen
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bhikṣūn vahansēgē brahmacarīya vāsaya vennē ēkayi. ēvā api bhikkhu kāyē kāyānupassaya vihara tiyenavā. kāyānupassanāva væḍennē ehemayi. itin ēka pættakin
bhikkhu의 brahmacariya 삶이 바로 그것입니다. 그것이 ‘idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati’입니다. kāyānupassanā는 그렇게 자랍니다.
væḍennē ehemayi. itin ēka pættakin tiyalā vēdanāvak vēdanāvak kivvahama koccara paṭuda hadenava ridenava kiya kiyanakoṭat ēka matak venavā.
그것은 한쪽에 두고, ‘vedanā, vedanā’ 하고 되뇌는 것은 얼마나 좁은 일입니까. ‘아프다, 쑤신다’ 하고 말할 때에도 그것이 떠오르는 것뿐입니다.
budu bani igenaganna ōnē nivan dakinna ehema puḷuvan.
Buddha의 가르침을 배워야 그렇게 nibbāna를 볼 수 있습니다.
abuddhōtpāda kālē minissuṭa kækkumak hædenāma kǣ gahannē nædē. danō, danō piccō, piccō, ridenō, ridenu kiyalā kǣ gahannē næ.
Buddha가 나지 않은 때에도 사람들은 아픔이 생기면 소리치지 않았습니까? ‘아이고 타네, 타네, 데었네, 데었네, 아프다, 아프다’ 하고 소리치지 않았습니까?
mē mātr̥ta hari væḍenna epæka mārgaya.
그렇다면 그것으로도 길이 조금은 닦였어야 하지 않겠습니까.
ehenam a buddhōtpāda kālē nivan maga væḍena kramayak tiyenna ōnē. vēdanāvak vēdanāvak kiya karanakoṭa vēdanāva næti venavā nam ōka buduvūru pahaḷa venna ōnē næhænē ōka oya ṭika karaganna.
그렇다면 Buddha가 나지 않은 때에도 nibbāna로 가는 길을 닦는 방법이 있었어야 합니다. ‘vedanā, vedanā’ 하고 되뇌어서 vedanā가 사라진다면, 그 정도를 하자고 Buddha가 세상에 나실 까닭이 없지 않습니까.
oppu karanna puḷuvan. abuddha ama api æhuvot anyāgamiken æhuvot oyāṭa hienakoṭa mokada hitennē? hienavā kiyalā ehema hæn̆gennē næda? hæn̆genavā. oyā hitannē næda idenavā ridenavā kiyalā ehema hæma nitaramada næt maṭat kækkumak āvot mahat nitarama kiyavanavā oluva kækkumayi oluva kækkumayi olava kækkamayi eyat tiyenavā.
이것은 밝혀 보일 수 있습니다. 다른 종교를 믿는 사람에게 물어봅시다. ‘아플 때 무슨 생각이 듭니까? 아프다고 느끼지 않습니까?’ 느낀다고 합니다. ‘아프다, 아프다 하고 늘 생각하지 않습니까?’ 저도 아픔이 오면 늘 ‘머리가 아프다, 머리가 아프다, 머리가 아프다’ 하고 되뇝니다. 그 사람에게도 그것은 있습니다.
itin ehenam oyaṭarat nivan maga tiyenavā. pahaḷa venna ōnē næhæ nivan dakina. ārya
그렇다면 그 사람에게도 nibbāna로 가는 길이 있는 셈입니다. nibbāna를 보자고 Buddha가 나실 까닭이 없습니다.
pahaḷa venna ōnē næhæ nivan dakina. ārya mārgaya mātrayak vaḍuvot mātrayaṭa ārya mārgayen phala mātrayak læbenna mātraya væḍennē. ārya mārgaya mātrayak vaḍana mātrayak væṭenavā.
ariya magga를 어느 만큼 닦으면, 닦은 만큼 그 길에서 어느 만큼의 열매를 얻습니다. ariya magga를 어느 만큼 닦으면 그만큼이 떨어져 나갑니다.
sidenavā sidenavā kiyana nivan dakinna puḷuvan nam nikama sidenavā sidenavā kiyana nivan dakinna puḷuvan vena væḍi hariyak kammæriva nivan dakinavā. mokakda hadenava æn̆ga ridenavā. nægiṭenna næta æn̆ga ridenava idenavā hidenavā ēkema innavā. væḍi hariyāṭa tiyenavā nivan maga vidiyaha
‘아프다, 아프다’ 하고 말해서 nibbāna를 볼 수 있다면, 그저 ‘아프다, 아프다’ 해서 nibbāna를 볼 수 있다면, 게으른 사람들 대부분이 nibbāna를 볼 것입니다. 왜냐고요? 몸이 쑤시고 아프다며 일어나지도 않고 ‘아프다, 아프다’ 하며 그대로 누워 있으니까요. 그런 사람들 대부분에게 nibbāna의 길이 있는 셈이 됩니다.
sidena eka sihi karanakoṭa venavānam.
아픈 것을 떠올리는 것으로 그렇게 된다면 말입니다.
āsāvan sihi karanakoṭa āsāven næti venavada? væḍi venavada? yamkisi āsāvak puddaṭa æti vunā mē āsāva yaḍi yali siḷot ehema āsāvak āsāvak kiyalā. ēka væḍi venavā misak aḍu venna puḷuvan.
갈망을 떠올리면 갈망이 사라집니까, 늘어납니까? 어떤 사람에게 갈망이 생겼을 때 그 갈망을 ‘갈망이다, 갈망이다’ 하고 거듭 떠올리면, 그것은 줄기는커녕 늘어납니다.
ǣ koyi itin ēkat oya kramaya. edā api vistara kaḷē.
예? 그러니까, 그것도 그 방법입니다. 그날 우리가 풀어 말한 것이 그것입니다.
itin kēsā, lōmā, nakā dantā kiyalā ēvaya rūpaya balanna kiyanavā.
그런데 ‘kesā, lomā, nakhā, dantā’ 하며 그것들을 모습(rūpa)으로 보라고 합니다.
mokakda aha karanna kiyalā? āryayanṭa iradhi hatarak tiyenavā. āryayangē iradhi hataren paḷaveni eka tamayi. lōkayā yamak piḷikul karayida āryava piḷikul nokara. paḷaveni ārya lōkayā piḷikul nokarana yamak æda āryavikul karayi. mē deveni ārya
무엇을 하라는 말입니까? ariya에게는 네 가지 iddhi가 있습니다. ariya의 네 iddhi 가운데 첫째는, 세상이 역겨워하는 것을 ariya는 역겨워하지 않는다는 것입니다. 이것이 첫째입니다. 세상이 역겨워하지 않는 것을 ariya는 역겨워합니다. 이것이 둘째입니다.
dæn kes ṭikak aragena æn̆gaṭa dæmot ehema kapalā haṭan gēsā maga tiyena kes ṭikak aran kākē æṭa visi kaḷot ehema sāmānya lōkaya. eyā āsāven væḷan̆dagani. āpavelā kanna gaha. magēkaṭa jarāva dæmmāgē.
이제 머리카락 몇 올을 집어 몸에 올려놓는다면—잘려서 길에 떨어진 머리카락을 집어 누군가의 몸에 던진다면—보통 세상 사람이 그것을 반기며 껴안겠습니까? 돌아서서 때리려 들 것입니다. ‘내 몸에 더러운 것을 던졌다’ 하고요.
kāgē hari lon sūralā tiyenavā dækalā ehena kāgē hari æn̆ga ætilōsmak velāda kæmati priya karayida piḷikul karāda nækuna.
누군가의 털을 긁어 놓은 것을 보거나 그 털이 누군가의 몸에 닿는다면, 좋아하고 반기겠습니까, 아니면 역겨워하겠습니까?
kāgē hari niyapaturā ara innat a kāgē hari kara dæmmot ehema apit piriyā karana idara koṭa
누군가의 손톱 부스러기를 누군가에게 던진다면 우리가 그것을 반기겠습니까?
ē anutak ehema gala kāga hari æn̆gaṭa dæmmu īṭā koccara mara venavā.
빠진 이 하나를 누군가의 몸에 던진다면 그 사람이 얼마나 언짢아하겠습니까.
kāgē hari haṁkarayak galaha dæmot ehema kāgē harayan̆gaṭa piḷikuru karanavā. ehenam otana mas nahara æṭa æṭin̆duḷu, vuḍu itin otanin gilā maḷamu mumutrā ehema soṭu mē ekakavat tiyenavada lōkayā hā piḷikul nokarana eka.
누군가의 살갗을 벗겨 누군가의 몸에 던진다면 역겨워할 것입니다. 그렇다면 살, 힘줄, 뼈, 골수, 콩팥, 똥, 오줌, 콧물—이 가운데 세상이 역겨워하지 않는 것이 하나라도 있습니까?
ohu aran dæmvot ehema ēgollō kiyanavā kætayi. ēgollō kiyanavā gan̆dayi. ēgollō kiyanavā piḷikolayi.
그것들을 집어 던지면 사람들은 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 말합니다.
kætayi kiyana gan̆dayi kiyanavaṭa piḷikulayi kiyanakoṭa nivan dakinavā nam abuddhōtpāda kālē ōka minissu karalā nædda? hētu nædda karanna?
흉하다, 냄새난다, 역겹다고 말해서 nibbāna를 본다면, Buddha가 나지 않은 때에 사람들이 그렇게 하지 않았겠습니까? 그렇게 할 까닭이 없었겠습니까?
anyāgamika velā ē atara ehema kætayi kiyannē nædda? oya anuki jarāvak dæmmot gan̆dayi kiyannē nædda? piḷikuḷu karannē nædda? kætayi gan̆dā kes palamutra tem soṭu anikrayak dæmmot ehema æn̆gaṭa kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyana dr̥ṣṭiyē misak menehigen hitanavada
다른 종교 사람들도 흉하다고 하지 않습니까? 남이 더러운 것을 던지면 냄새난다고 하지 않습니까? 역겨워하지 않습니까? 머리카락, 똥, 오줌, 땀, 콧물 같은 것을 몸에 던지면, 그들은 슬기롭게 살펴서가 아니라 ‘흉하다, 냄새난다, 역겹다’ 하는 견해로 생각할 뿐입니다.
oya kǣllak kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyalā hitanakoṭa nivan dakinavānam lovturā budurajāṇan vahansē lōkē pahaḷa venna ōnē næha nivan dakina
그런 조각을 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 생각해서 nibbāna를 본다면, lokuttara Buddha께서 nibbāna를 보이시려고 세상에 나실 까닭이 없습니다.
hitalā balanna venavada nædda kiyalā hētuphala nyāya
그렇게 되는지 안 되는지 원인과 결과의 이치로 생각해 보십시오.
anyāgamika kiyalā praśnayak næha nivan dakinna oya kavurut nitarōma kætayi gan̆dayi piḷiyi
다른 종교냐 아니냐는 문제가 아닙니다. 그렇다면 누구나 늘 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 하니 nibbāna를 볼 것입니다.
væḍi hariyakma lokuma mānākārayō nivan dakanna tiyenavā. mokada oya kōpē bonna bæhæ. æyi? arakā bivvā. kætayi, gan̆dayi piḷikulayi. ōkē nemeyi tiyennē.
그렇다면 가장 콧대 높은 사람들이 가장 먼저 nibbāna를 볼 것입니다. 왜냐하면 그들은 ‘이 커피는 못 마시겠다’ 합니다. 왜요? 남이 마셨으니까요. 흉하고 냄새나고 역겹다고 합니다. 그런데 그런 것이 커피 안에 있는 것이 아닙니다.
kōpaya vena varayi yannē næænē. ēt ōka anunubana eka kætayi gan̆dayi piḷikulayi.
커피가 달라지는 것도 아닌데, 그래도 남이 마신 것을 마시는 일은 흉하고 냄새나고 역겹다는 것입니다.
ōka væḍi hariyak vaḍannē mānākārayuda? ehenam un okkoṭa misā nivan dakinna ōna.
그런 생각을 가장 많이 키우는 사람은 콧대 높은 사람들 아닙니까? 그렇다면 그들 모두가 가장 먼저 nibbāna를 보아야 합니다.
kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyalā sihi karanakoṭa jarāvak. lōka sammata jarāvak. piḷikul karana nivan dakinavānam mē lōkayā nirantarayen karanna væḍē ōkē. lōkayā nirantarayen nivan dakinavā buduvaru pahaḷa venna ōnē næ.
흉하다, 냄새난다, 역겹다 하고 더러운 것—세상이 더럽다고 여기는 것—을 떠올리며 역겨워해서 nibbāna를 본다면, 이 세상 사람들이 늘 하는 일이 바로 그것입니다. 세상이 늘 nibbāna를 보는 셈이니 Buddha께서 나실 까닭이 없습니다.
mē ægē tiyena kǣli dækalā kætayi gan̆da piḷikulayi kiyanava ēka nivan maganavā. ehema nivan dakinna puḷuvan nam. oppu karanna puḷuvan kiyana apiṭa anika ayaṭa nivan tiyenavā.
이 몸에 있는 조각들을 보고 흉하다, 냄새난다, 역겹다 하는 것이 nibbāna의 길이라면, 그렇게 nibbāna를 볼 수 있다면—이것은 밝혀 보일 수 있습니다—우리 말고 다른 사람들에게도 nibbāna가 있는 셈입니다.
ehenam āriya idiyaṭa mokakda kiyannē? lōkayā kætayi kiyana gan̆dayi kiyana piḷikulayi kiyana yamak æda āryayō piḷikul nokarayi.
그렇다면 ariya iddhi란 무엇입니까? 세상이 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 하는 것을 ariya는 역겨워하지 않는다는 것입니다.
ehenam oya 32 āriyō piḷikul karanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi oya 32 haṭaganna tiyennē hētuvaṭa lōkayak kæmatiyi. kes valaṭa akamætiyi. kes haṭaganna hētuva kæmatiyi. lom valaṭa akamætiyi. lom haṭaganna hētuva kæmatiyi.
그런데 세상은 이 32가지가 생겨나는 원인은 좋아합니다. 머리카락은 싫어하면서 머리카락이 생겨나는 원인은 좋아합니다. 몸털은 싫어하면서 몸털이 생겨나는 원인은 좋아합니다.
dæn apēma kaṭē datak gælavilā hiṭalāna pættakin tiyalā āyusaṭak dāgattot mokada kiyanna puḷuvanda kalpanā kara balanna
우리 입에서 이가 하나 빠져 한쪽에 두었는데, 그것을 다시 입에 넣으라고 하면 뭐라고 하겠습니까? 생각해 보십시오.
apēma olluvē tiyena ket ṭika kapalā pættakin tiyalā velalā passē api æn̆ga ætulaganna kivvot ehema api mokada karannē apē kiyalā ṭikak vivilā api uranna kivot apiṭa puḷuvannēda ēt apiṭa bǣhē.
우리 머리에 있던 머리카락을 잘라 한쪽에 두었다가, 나중에 그것을 몸에 문지르라고 하면 우리는 어떻게 하겠습니까? 우리 침을 조금 뱉어 놓고 다시 빨아들이라고 하면 할 수 있겠습니까? 그래도 우리는 못 합니다.
apēma niyapuriyāpa pættaka galavā dari venakan ōka kāpa aran kivvot kammata karanna atara ganin kivvot ēkat ganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin api ehema æn̆gē tiyena jarāva apima maḷamut ṭikak pættakaṭa dālā dæn ata gāpan kivot sata gānavada nna kæmatit næha.
그러니 우리 몸에 있던 더러운 것, 우리 자신의 똥오줌을 조금 한쪽에 두고 이제 손으로 만져 보라고 하면 만지겠습니까? 보고 싶지도 않습니다.
dæn etakoṭa ēka svabhāvayen mē lōka satvayā kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyalā tamangē ēvā gænat hitanavā. anungē ēvā gænat hitanavā. mē śarīrayē tiyena koṭas piḷiban̆dava lōkayāmat balannē ēka kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyana tæna innē.
그러니 본디 이 세상 중생은 자기 것에 대해서도 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 생각하고, 남의 것에 대해서도 그렇게 생각합니다. 이 몸의 부분들을 세상 사람도 흉하다, 냄새난다, 역겹다는 자리에서 보고 있습니다.
hæbæyi koccara kæta vuṇat, koccara gan̆da vunat, koccara piḷikul vunat āśvādayaṭa kæmati nisā. lōka satyayā mē kæta gan̆da piḷikuḷu śarīraya pariharaṇaya karanavā.
그런데 아무리 흉하고 아무리 냄새나고 아무리 역겨워도 assāda를 좋아하기 때문에, 세상 중생은 이 흉하고 냄새나고 역겨운 몸을 쓰며 삽니다.
hæbæyi mē śarīrayē kæta nætnam, gan̆da gahannē nætnam, piḷikuḷu svabhāvayak nætnam kæmati nætnam. ehemanam ēkama hariyaṭa kæmatiyi.
만일 이 몸이 흉하지 않고 냄새나지 않고 역겨운 성질이 없다면, 그때는 더더욱 좋아할 것입니다.
hæbæyi ehenam mē akæmæti mē kætagata piḷikul veddit æyi mēkaṭa kæmati. rūpa kāmē, sadda kāmē, gandha kāmē, rasa kāmē, poṭṭhabba kāmē kiyana paṁcakāmaya ganna mē gura nætuva bæhæ.
그렇다면 싫고 흉하고 역겨운데도 왜 이것을 좋아합니까? rūpa kāma, sadda kāma, gandha kāma, rasa kāma, phoṭṭhabba kāma라는 다섯 kāma를 누리려면 이 썩는 몸 없이는 안 되기 때문입니다.
mē kuṇa āśraya kana hētu vanin tamayi ædalā gannē. ara āśvādayaṭa tiyena balavat kæmætta nisā mē piḷikula ēken vahagannavā. vahagena innavā.
이 썩는 몸에 기대어서야 그것들을 끌어들입니다. assāda를 향한 강한 좋아함 때문에 이 역겨움을 그것으로 덮어 버립니다. 덮은 채 살아갑니다.
hæbæyi kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyana eka lōka satyayā poduvē kavurut ōka pariharaṇaya karanavā, bhāvitā karanavā. lōka dharmayak hæṭiyaṭa.
그런데 흉하다, 냄새난다, 역겹다는 생각은 세상 중생 누구나 두루 지니고 쓰는 것, loka dhamma로서 쓰는 것입니다.
ehenam otana monavada pennuvē? oya hæma ekak gænama kivvā anulōma pratilōma vaśayen balanna kiyalā. dæn alava pratilōma vaśayen balanna ki balannē mokakda kes vala in̆dan mutrāvalaṭa yanakam ganavā. muttarāvala in̆dan kes valaṭa yanakam āpahu venavā. anulōpatima
그렇다면 거기서 무엇을 보여 주었습니까? 그 하나하나를 anuloma와 paṭiloma로 보라고 했습니다. anuloma, paṭiloma로 보라는 것은 머리카락에서 오줌까지 차례로 세어 가고, 오줌에서 머리카락까지 거꾸로 돌아오는 것입니다. anuloma, paṭiloma입니다.
kēsālōmānakādantā satayō tatō dantānakāma kēsā anulōma patilōma kētā lōmānakā dantā tō mansannaharū aṭṭhī aṭṭhī viñaṁjkkaṁ aṭṭhī viñaṁjjā vakkaṁ oya ævidiha apaha venavā. aṭṭhī miṁjā aṭṭhi naharū mantaṁ tacōdantā nakālōmak kēda e anulōma pratilōma kiyalā ōka karanavā.
‘kesā lomā nakhā dantā taco; taco dantā nakhā lomā kesā’—anuloma, paṭiloma. ‘kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhī aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ’—이렇게 갔다가 돌아옵니다. ‘aṭṭhimiñjaṃ aṭṭhī nhāru maṃsaṃ taco dantā nakhā lomā kesā’—이렇게 anuloma, paṭiloma로 합니다.
hæbæyi paṭicca samuppādayen daham dakinna ōnē kiyana eka dharma nyāya ēkayi. paṭicca samuppādaya anulōma pratilōma vaśayen balannat kivvā.
그런데 paṭicca samuppāda로 dharma를 보아야 한다는 것, 그것이 dharma의 이치입니다. paṭicca samuppāda를 anuloma, paṭiloma로 보라고도 했습니다.
ehenam ket piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dænagena inna ōnē. anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē. lom piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dakinna ōnē. anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē. niyapotu piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dakinna ōnē anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē. dat piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dakinna ōnē anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē. ham piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dakinna ōnē. anulōpa pratilōma vaśayen paṭicca samuppādaya dakinna ōnē. oya vidihaṭa eken ekaṭa dækkanam anna kramaya hariyaṭama dahama avabōdhayak abuddhōtpāda kālē næti kramaya anna kāyagatā satiya.
그렇다면 머리카락에 대한 paṭicca samuppāda를 알고 있어야 하고 anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. 몸털에 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 하고 anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. 손발톱에 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 하고 anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. 이에 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 하고 anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. 살갗에 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 하고, anuloma, paṭiloma로 paṭicca samuppāda를 보아야 합니다. 그렇게 하나하나 보았다면, 그것이 바로 제대로 된 방법, dharma를 깨닫는 길, Buddha가 나지 않은 때에는 없던 방법, 곧 kāyagatāsati입니다.
dæn kohomada dækagannē? dæn apiṭa kēsā kiyalā kivvē. dæn kēsā kiyannē jātiyak. kes jātiya. dæn balāgena yanna ōnē mulaṭa mulaṭa yanna issellā.
이제 어떻게 보아야 합니까? 우리에게 ‘kesā’라고 했습니다. kesā는 하나의 jāti입니다. 머리카락이라는 jāti입니다. 이제 살펴 가되, 먼저 뿌리로, 뿌리로 가야 합니다.
ōkē agamula dækalā tiyenna ōnē. issellāma agamula dakinakoṭa mē dækē agama jātiya āga mula mokakda kes haṭagatta jātiyak nam jātiyak haṭagannē bhava nisā bhava haṭagannē upādāna nisā siddhāntaya ēkayi. upādāna haṭagannē taṇhā nisā. taṇhā haṭagannē vēdanā nisā, vēdanā haṭagannē sparśa. sparśa haṭagannē salāyatana nisā. salāyatana haṭagannē nāma rūpa nisā, nāma rūpa haṭagannē viññāṇa nisā, viññāṇa haṭagannē saṁkhāra nisā, saṁkhāra haṭagannē avidyā nisā. anna avidyāva mūla aga jātiya agayi mulayi dakinavā. kes næ
그 끝과 뿌리를 보아 두어야 합니다. 맨 먼저 끝과 뿌리를 볼 때, 끝인 jāti와 그 뿌리는 무엇입니까? 머리카락이 생겨난 jāti라면, jāti는 bhava 때문에 생기고 bhava는 upādāna 때문에 생깁니다. 이치가 그렇습니다. upādāna는 taṇhā 때문에, taṇhā는 vedanā 때문에, vedanā는 phassa 때문에, phassa는 saḷāyatana 때문에, saḷāyatana는 nāmarūpa 때문에, nāmarūpa는 viññāṇa 때문에, viññāṇa는 saṅkhāra 때문에, saṅkhāra는 avijjā 때문에 생깁니다. 거기서 avijjā가 뿌리이고 jāti가 끝입니다. 끝과 뿌리를 봅니다.
aga jātiya agayi mulayi dakinavā. kes næ kæmati jātiyaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kes haṭaganna avidyāva dakinna ōnē. kes nikan haṭagannē nǣ. kes haṭagannē ektarā avidyāvak.
머리카락이 생겨나게 하는 avijjā를 보아야 합니다. 머리카락은 그냥 생겨나지 않습니다. 머리카락은 어떤 avijjā 때문에 생겨납니다.
avidyāvat mahāsāgara vagē. saṁkhārat mahāsāgara vagē. mē hæma ekakma ēvā viññāṇat mahāsāgaraya vagē. muḷu paṭicca samuppādaya mahāsāgaravā. poduvē nama kivvat ē tænaṭa ovina vidihaṭa dālā mēka vigraha karalā balanna purudu venna ōnē.
avijjā도 큰 바다와 같고 saṅkhāra도 큰 바다와 같습니다. 하나하나가 다 그렇고 viññāṇa도 큰 바다와 같습니다. paṭicca samuppāda 전체가 큰 바다들입니다. 두루뭉술하게 이름을 말하더라도 그 자리에 맞게 넣어서 이것을 풀어 보는 데 익숙해져야 합니다.
dæn jāti kivvahama mahāsāgarēvā vagē nānā prakāra jāti. hæbæyi hæma jātiyakaṭama ven vecca paṭicca samuppādayak.
jāti라고 하면 큰 바다처럼 갖가지 jāti가 있습니다. 그러나 jāti마다 저마다 따로 paṭicca samuppāda가 있습니다.
ehenam kēsā jāti haṭagannē kēsā bhava nisā. kēsā bhava haṭagannē kēsā upādāna nisā. ara siddhāntaya vitara araganna. kēsā upādāna haṭagannē kēsā taṇhā nisayi. kēsā taṇhā haṭagannē kēsā vēdanā nisayi. kēsarā vēdanā haṭagannē kēsārśa nisayi. kēsā sparśa haṭagannē kēsā salāyatana nisayi. kēsā salāyatana haṭannē kēsā nāma rūpa nisayi. kēsā nāma rūpaṭa kēsā viññāṇa nisayi. kēsā viññāṇa haṭagannē kēsā saṁkhāra nisayi. kēsā saṁkhāra haṭagannē kēsā avidyā nisayi. kēsā saṁkhāra monavada kēsā avidyāva.
그렇다면 kesā jāti는 kesā bhava 때문에 생깁니다. kesā bhava는 kesā upādāna 때문에 생깁니다. 그 이치만 붙드십시오. kesā upādāna는 kesā taṇhā 때문에, kesā taṇhā는 kesā vedanā 때문에, kesā vedanā는 kesā phassa 때문에, kesā phassa는 kesā saḷāyatana 때문에, kesā saḷāyatana는 kesā nāmarūpa 때문에, kesā nāmarūpa는 kesā viññāṇa 때문에, kesā viññāṇa는 kesā saṅkhāra 때문에, kesā saṅkhāra는 kesā avijjā 때문에 생깁니다. kesā saṅkhāra는 무엇이고 kesā avijjā는 무엇입니까?
anna vacanaya pada niruktiyen ganna ōnē. saṁkhārayayi avidyāvayi hoyāganna. kēsā avidyāva mokakdanē
그 낱말을 pada nirutti(낱말 풀이)로 붙잡아야 합니다. saṅkhāra와 avijjā를 찾아내십시오. kesā avijjā란 무엇입니까?
kē kiyana vacanayen pennannē kṣēbhāvaya. yamak yamak nisā lōkayā pahat pavaṭa pat karanavānam. anna ēkaṭa āsā karana nisā. kē āsā kēsā venavā.
‘ke’라는 말이 보여 주는 것은 낮아짐입니다. 무엇 때문에 세상이 낮고 나쁜 데로 떨어진다면, 그것을 바라기 때문입니다. ‘ke’에 ‘āsā(바람)’가 붙어 kesā가 됩니다.
pahat pahat dharmayanṭa yamek āsā karanavada? anna ēka tamayi hētuva avidyāva nisayi ēka væḍiya karannē. pahat dharmayō hon̆dayi kiyalā hitāgena ēvaṭa āsā karanavā. monavada pahat dharmaya? kāma dharmayō
누군가 낮은 dharma들을 바랍니까? 바로 그것이 원인입니다. avijjā 때문에 그렇게 합니다. 낮은 dharma들을 좋다고 여기며 그것들을 바랍니다. 낮은 dharma란 무엇입니까? kāma dharma입니다.
ōrambā kiyalā. pahat dharma pahata tiyenavā. pahat vennā vū dharmayanṭa āsā karana ekaṭa lōkayā kæmati nædda. kāmayanṭa āsā næda?
orambhāgiya라고 합니다. 낮은 쪽의 dharma가 다섯 있습니다. 사람을 낮추는 dharma를 바라는 것을 세상이 좋아하지 않습니까? kāma를 바라지 않습니까?
anna lōkayāgē ēkṣa sē vena dēṭa āsā karana ekak tiyenavā kē āsā kēsā monavada kṣē bavaṭa pat karannē?
그렇게 세상에는 낮아지게 하는 것을 바라는 마음이 있습니다. ke-āsā, kesā입니다. 무엇이 낮아지게 합니까?
kāmayō kṣē dharma kṣē dharmayanṭa āsā karanavā kāma dharmayanṭa āsā karanavā. kāma dharmayanṭa āsā karana nisā mokidannē sēvena dēṭa āsā karana balāporottuvak haṭagattā nam menna avidyāven haṭagatta balāporottuva. menna avidyāva. kēsā avidyāva.
kāma가 낮아지게 하는 dharma입니다. 낮아지게 하는 dharma를 바라고, kāma dharma를 바랍니다. kāma dharma를 바라기 때문에 낮아지게 하는 것을 바라는 기대가 생겨났다면, 이것이 avijjā로 생긴 기대입니다. 이것이 avijjā, kesā avijjā입니다.
ē nisā mokada karannē? kāma dharmayan san̆dahā ē pudgalayā nānā prakārayen hiten kayen vacanaya sakas karanna paṭan gannavā saṁkhāra goḍanaga anna kēsā saṁkhāra
그래서 어떻게 합니까? kāma dharma를 얻으려고 그 사람은 갖가지로 마음과 몸과 말로 짓기 시작합니다. saṅkhāra를 쌓습니다. 그것이 kesā saṅkhāra입니다.
kāma dharmayan karā pahat bavaṭa væṭena kāma dharmayan karā ohuṭa hitak haṭagannavā viññāṇayak haṭa kāma hitak haṭagannavā. anna kāma viññāṇaya
낮은 데로 떨어지게 하는 kāma dharma를 향해 그에게 마음이 생깁니다. viññāṇa가 생기고 kāma의 마음이 생깁니다. 그것이 kāma viññāṇa입니다.
ē pahat dharmayan mē kāma hitē bahinavā. anāma rūpa æsa kana divanāsaya śarīrayē mana ē kāma dharmayanṭa āyatana karagannavā. salāyatana karaganna kāma sparśayanna labanavā bhukti sparśanavā kēsā sēnnā vū pahat kāma dharmayanṭa āsā karana sparśa
그 낮은 dharma들이 이 kāma의 마음에 들어옵니다. nāmarūpa가 되고, 눈·귀·혀·코·몸·마음이 그 kāma dharma들을 āyatana로 삼습니다. saḷāyatana로 삼고, kāma의 phassa를 얻어 누리며 닿습니다. 낮아지게 하는 kāma dharma를 바라는 kesā의 phassa입니다.
pasa paccayā vēdanāva anna ēvaṭa vindanaya karana vēdanā paccā taṇhā etana ælenavā. taṇhā paccayā upādānāva etana bæn̆denavā. upādāna paccayā bhavayak kēsā bavaṭa pahat dharmayanṭa āsā karana bavaṭa pat venavā. pahat dharmayanṭa āsā karana bava nisā bhava paccayā jāti kiyalā pahat dharmayaṭa āsāgena jātiya upadinnavā. pahat dharmayanṭa āsā karana jātiya pahat balanaṭa passē mokada vaya vunāṭa passē. kēsā ivarayi.
phassa paccayā vedanā—그것들을 누리는 것입니다. vedanā paccayā taṇhā—거기에 들러붙습니다. taṇhā paccayā upādāna—거기에 묶입니다. upādāna paccayā bhava—kesā의 상태, 곧 낮은 dharma를 바라는 상태가 됩니다. 낮은 dharma를 바라는 상태 때문에 bhava paccayā jāti, 낮은 dharma를 바라는 jāti가 태어납니다. 그렇게 낮아지고 나면 kesā가 완성됩니다.
āsā karanagan sivicca eka tamayi kēsā.
바라서 일어난 것, 그것이 kesā입니다.
āsāvē tr̥pṭiya tiyaṭam pahat vunāṭa passē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kēsā haṭaganna hētuva nisā tirisanaṭa kes næha. eka tirisana viṭa kes tiyenavā.
kesā가 생겨나는 원인 때문에 짐승에게는 머리카락이 없습니다. 머리카락이 있는 짐승이 하나라도 있습니까?
mē lōkē kes tiyaniharina kes tiyana sade penvanna puḷuvan. itin
이 세상에서 머리카락이 있는 짐승을 보여 줄 수 있습니까?
koyi satara tiyennē pariṇāmaya ehema haranam ehema man̆duraṭa ehema tiyennē kiyalā tiyenavada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hun̆gayangē mavil tiyenavā misā koḷuvē hiṭak tiyennē mavil misak ke tiyenavada
짐승들에게는 털이 있을 뿐입니다. 머리에 난 것도 털이지 머리카락이 있습니까?
korin gin pandiyakgē tiyenavada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē mehā innē mona sadayekgivat tiyenavada kiyalā pallangē paḷallangē tiyenavada alin̆gangē tiyenavada harakungē tiyenavada moket tiyennē būrvagē uragē tiyenavada kes tiyena eka manussaya
저기 있는 어떤 짐승에게라도 있습니까? 다람쥐에게 있습니까? 코끼리에게 있습니까? 소에게 있습니까? 당나귀나 돼지에게 있습니까? 머리카락이 있는 것은 사람뿐입니다.
kalpanā karanna ōnanē kāṭavat innavada pahat bavaṭa āsā kara in̆dilā hanam pahat bavaṭa pat vunāṭa passē apāya dæn kēsārayi.
생각해 보아야 합니다. 그런 이가 누구 있습니까? 낮은 것을 바라다가 낮아지고 나면 apāya입니다. 이것이 kesā입니다.
tiyennē lōma. anna kṣē vena pahat dharmayanṭa āsā karannē pahat venaka. pahat vunāṭa passē āya ēkēpatiyan velā ivarannā. poḍḍak hari ēken mehā hariyak tiyenavā manussayek.
남은 것은 lomā입니다. 낮아지게 하는 낮은 dharma를 바라면 낮아집니다. 낮아지고 나서 거기에 완전히 빠져 버리면 끝입니다. 사람은 그보다 조금이나마 나은 무엇을 지닌 존재입니다.
virāgī dharma mātrayā tivicca nisā tamayi manussa velā innē.
virāga dharma가 조금이나마 있었기에 사람으로 있는 것입니다.
ē dharmayen pahat bavaṭa pat velā hanam kāmayanṭama væyagattaṭa passē arakin satara apā koṭasaṭa væṭanavā. tirisan koṭasaṭa væṭenavā. tirisanāṭa kes nǣha.
그 dharma에서도 낮아져 kāma에만 자신을 다 써 버리면, 거기서 네 apāya로 떨어집니다. 짐승의 자리로 떨어집니다. 짐승에게는 머리카락이 없습니다.
ǣ ov ēganamā koṭasaṭa væṭenavā.
예? 네, 그 자리로 떨어집니다.
pahat dharmayanṭa āsā karapuvahama yanna mokada vunē? anna hitē kuṇak haṭagattā.
낮은 dharma를 바랐을 때 무슨 일이 일어났습니까? 마음에 썩은 것이 생겨났습니다.
anna lōkaya ā priya karana eka āryava piḷi nokarayi. lōkayā piḷikul karana eka āryava piḷikul nokarayi. kēsā kiyana guṇa ārya piḷikul karannē næ.
세상이 좋아하는 것을 ariya는 좋아하지 않습니다. 세상이 역겨워하는 것을 ariya는 역겨워하지 않습니다. kesā라는 것을 ariya는 역겨워하지 않습니다.
ehenam āryō mokakda piḷikul karannē? lōkayā piḷikul nokarana ekak tiyenavā. paṁcakāmayanṭa tiyena āsāva lōkayā piḷikul karannē næ. āryō paṁcakāmayanṭa tiyena āsāva piḷikul karana. anna āriya.
그렇다면 ariya는 무엇을 역겨워합니까? 세상이 역겨워하지 않는 것이 있습니다. 다섯 kāma를 향한 바람을 세상은 역겨워하지 않습니다. ariya는 다섯 kāma를 향한 바람을 역겨워합니다. 그것이 ariya입니다.
ehenam kēsālaṭa hētuva lōkayā piḷikul karannē nǣhæ. āryō piḷikul karanavā. kēsāla phalaya lōkayā piḷikul karanavā ārya piḷikul karannē næha. dæn balanna koyi taraha venasa velā tiyennē kiyalā.
그러니 kesā의 원인을 세상은 역겨워하지 않고 ariya는 역겨워합니다. kesā의 열매를 세상은 역겨워하고 ariya는 역겨워하지 않습니다. 얼마나 다른지 보십시오.
āryayā innē koheda? lōkayannē koheda dæn puḷuvanda tarka karalā hæmēranna budurajāṇan vahansē næti kālayaka mē bhāvanāva tibuṇā kiyanna. mē bhāvanāvē nivan dakinna bæhæ kiyanna. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā gatē kuṇu nam kavadāvat ayin karalā ivara karanna bæhæ. suddha karanna bæhæ. hitē kakuna suddha karanna puḷuvan ekak tiyennē.
ariya는 어디에 있고 세상은 어디에 있습니까? 이제 이 bhāvanā가 Buddha가 없던 때에도 있었다고, 이 bhāvanā로는 nibbāna를 볼 수 없다고 따져서 밝힐 수 있겠습니까? Buddha께서는 몸의 썩은 것은 결코 다 없앨 수 없고 깨끗이 할 수 없다고 가르치십니다. 깨끗이 할 수 있는 것은 마음의 썩은 것뿐입니다.
piḷikuḷu karanna ōnē hitē tiyena kuṇu anna kuṇu koṭas siddhaka tiyena hitē suddha karana eka
역겨워해야 할 것은 마음에 있는 썩은 것입니다. 썩은 부분이 생겨나는 마음을 깨끗이 하는 것입니다.
anna ēkayi dakinna ōnē piḷikul karana api ēka piḷikul karalā purudu velā næha. api purudu velā tiyennē ēka rāsā karalā. ēka piḷikul karanna purudu venna. ehenam kēsāvalaṭa hētuva piḷikul karapuvahama hētuva næti dennē phalaya næha. ehenam matu kēsā nē.
보아야 할 것이 바로 그것입니다. 역겨워해야 할 그것을 우리는 역겨워하는 데 익숙하지 않습니다. 우리는 그것을 바라는 데 익숙합니다. 그것을 역겨워하는 데 익숙해지십시오. 그러면 kesā의 원인을 역겨워할 때 원인이 없어지니 열매도 없습니다. 그러면 앞으로 kesā가 없습니다.
kes valaṭa kes valaṭa kēsā ēvat kāma dharmayanṭa āsā karanakoṭa mokakda æti vennē? kāma dharmaya koheda api labannē lōkaya.
머리카락에 대해서 그렇듯이, kāma dharma를 바랄 때 무엇이 생깁니까? kāma dharma를 우리는 어디서 얻습니까? 세상에서입니다.
mē lōkaya amr̥tayak kiyalā hitāgannavā. lōkē amadharmayak kiyalā amādharmayak kiyalā hitāgannavā. lōkaya amādharmayak kiyalā hiṭā manasen gattada avidyāven gatta væḍak nigamanayak.
이 세상을 amata로 여깁니다. 세상을 amata dharma로 여깁니다. 세상을 amata dharma로 마음에 붙잡는 것은 avijjā로 내린 결론입니다.
hitakil tibuṇā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
piḷikul kaḷa yutu yamak piḷikul nokaragattā nam lōka satyayā gannavā. āryō mē lōkayē amuktayak kiyalā hitana mulā piḷikul karanavā.
역겨워해야 할 것을 역겨워하지 않으면 세상 중생은 그것을 붙잡습니다. ariya는 이 세상을 amata로 여기는 미혹을 역겨워합니다.
anna lō amā lōkayē amr̥tayak hæṭiyaṭa gattahama lō amā kiyana eka tamayi lōmā kiyalā pada niruktāva.
그것이 ‘lo-amā’입니다. 세상을 amata로 여길 때의 ‘lo-amā’가 곧 lomā의 pada nirutti입니다.
lōkaya amr̥tayak kiyalā ganna eka lōka eyā piriya karanavā. ehā saṁkhāra vaḍanavā. etakoṭa lōmā viññāṇa lōmā nāmarūpa lōmā salāyatana lōmā sparśamā vēdanā, lōmā taṇhā lōmā upādāna lōmā bava lōmā jātiyaṭa pat velā lom tiyenama bavaṭa pat venavā. anna miniheṭarat ē koṭasa āvā.
세상을 amata로 여기면 그는 세상을 좋아하고, 그쪽으로 saṅkhāra를 키웁니다. 그러면 lomā viññāṇa, lomā nāmarūpa, lomā saḷāyatana, lomā phassa, lomā vedanā, lomā taṇhā, lomā upādāna, lomā bhava를 거쳐 lomā jāti에 이르러 몸털이 있는 존재가 됩니다. 사람에게도 그 부분이 왔습니다.
anna etakoṭa mokada vennē? lōkaya amr̥tayak vaśayen ganna eka væḍīpurama tiyenavā sattunṭa ē sattunṭa lom væḍiyi. manussayeṭa lom alu.
그러면 어떻게 됩니까? 세상을 amata로 여기는 것이 가장 많은 것은 짐승들입니다. 그래서 짐승에게는 털이 많습니다. 사람에게는 털이 적습니다.
dæn æhuvot ehema æyi sattunṭa lom væḍi æyi manussayanṭa lom aḍu kivvot dæn ōgoṭa uttarayak vidi parita samuppādahalā vena parica samuppādaya praśna visan̆dalā tiyenavā. namut lōkayāṭa nam muḷu lōkema hellenak kǣgē æhuvat æyi satturaṭa lom væḍi æyi manussaṭa lom aḍu kivvot pēnna tiyennē ættak pennanna vidihak.
왜 짐승은 털이 많고 사람은 털이 적으냐고 묻는다면, 이제 paṭicca samuppāda로 그 물음을 풀었습니다. 그러나 세상에서는 온 세상을 뒤흔들며 왜 짐승은 털이 많고 사람은 적으냐고 물어도 참을 보여 줄 길이 있겠습니까?
sēvena kāma dharmayanṭa āsā karapuvahama mē lōkē harima vaṭinādayak kiyalā haṭam dr̥ṣṭiyaṭa bahinavā lōka āśvādaya lōkē amr̥ttiyak kiyalā ganna ama venavā. avidyāvē dr̥ṭṭiya lōmā jātiya lom jātiya ehenam hētuyi phalayayi dakinna ōnē. anna anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē æhu paṭicca samuppādaya balanna ōnē. āma balanakoṭa pēnna paṭan gannavā æda
낮아지게 하는 kāma dharma를 바라면 이 세상이 아주 값지다는 견해에 빠지고, 세상의 assāda를 세상의 amata로 여기게 되니 ‘amā’가 됩니다. avijjā의 견해가 lomā jāti, 몸털의 jāti입니다. 그렇다면 원인과 결과를 보아야 합니다. anuloma, paṭiloma로 보고 paṭicca samuppāda를 보아야 합니다. 그렇게 보면 보이기 시작하지 않습니까?
īṭa passē mokada karannē? monavada mē lōkē nāka dēval? api nākayi kiyalā sucarita pudgalayō, dharmānukūla pudgalayō nākayi kiyana yamak ættanam lōkayāgē paṁcakāmayaṭa bæhælā asādhāraṇa paṁcakāmayaṭama bahinavā. ayitu sahagata dēval nākayi kiyana ēvaṭama vahinavā.
그다음은 어떻게 됩니까? 이 세상에서 나쁜 것(nāka)은 무엇입니까? 바르게 사는 사람, dharma를 따르는 사람이 나쁘다고 하는 것이 있다면, 그것은 세상의 다섯 kāma에 빠지고 그릇된 다섯 kāma에 빠지는 것입니다. 그런 데 얽힌 것들, 나쁘다고 하는 바로 그것들에 빠집니다.
nākayi kiyana eka darāgattā nam avidyāven nigamanaya. eham nāka dē tamayi nākā nakā onna nāga dēval.
나쁜 것을 붙들었다면 그것은 avijjā로 내린 결론입니다. 그 나쁜 것이 nākā, 곧 nakhā입니다. 여기 나쁜 것들이 있습니다.
nākā kiyana hētuvē phalaya nakā niyava potu valaṭa niyō niyō inna nisā niya potu kivvā. apē bhāṣāven gattā nam etta oya tiyenavā. nāga dēval nisā nā kivvā.
nākā라는 원인의 열매가 nakhā, 곧 손발톱입니다. 우리말로 보아도 그런 뜻이 있습니다. 나쁜 것들 때문에 ‘nā’라고 했습니다.
paḷiyen gatta nam ettak tiyama potu yani hit dēval vala nivanōṇayaka nākayi. mē nākayayi kivvat naka potula niyōnavā kivvaṭa niyapotu.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
niya potu nāma kavuru dæmmat parihanna niruktiyen hētuphala dharmayan hædilā tiyenavā.
손발톱이라는 이름을 누가 붙였든, nirutti에 따라 원인과 결과의 dharma로 만들어져 있습니다.
dæn occara mokada vennē? lōka satyayā duk vin̆dilā sæpa hoyenavā. æta kiyana tæna in̆dalā sæpa hohenavā. næta kiyana tæna in̆dalā sæpa hohenavā. næ attha kiḷamatāna yōgaya nævati antiraṭa bahinavā. kāma sukalli kānavaya yōgaya antitayaṭa bahinavā. lōkaya āśvāda vaśayen vaṭanavā kiyalā gattakama lōkayē amr̥tayak hā samānava hitā innatā kakal mokada vennē? æta yanantaya hō næta yana antayakana anta dekē tamayi innē. anta takin ahak venna bæhæ. ætta dakinna bæhæ tākkal lōkē antayaṭa bahinna. anta dekaṭa pættahama kiyanavā d anta danta dva antā dantā anna padayahatayayi.
그러면 어떻게 됩니까? 세상 중생은 괴로움을 겪으며 즐거움을 찾습니다. ‘있다’는 자리에서 즐거움을 찾고 ‘없다’는 자리에서 즐거움을 찾습니다. attakilamathānuyoga라는 극단에 빠지고 kāmasukhallikānuyoga라는 극단에 빠집니다. 세상을 assāda로 값지다고 여기며 세상을 amata와 같다고 생각하는 동안에는 어떻게 됩니까? ‘있다’는 극단이나 ‘없다’는 극단, 두 극단에 머뭅니다. 두 극단에서 벗어날 수 없습니다. 참을 볼 수 없는 동안에는 세상의 극단에 빠집니다. 두 극단에 빠지는 것을 dvi-anta, 곧 dantā라고 합니다. 그것이 낱말 풀이입니다.
dæn mokada vennē? avidyāva nisā anta dekaṭa pahinavā hami misak vidyāvē mādhyayaṭa pahinavā hami misak vena kohanada vahinna. avidyāven nisā lōka satyayā anta dekaṭa ehat dva antālaṭa bahinavā. dva antayaṭa bæssahama dva anta danta kivvē ēka.
그러면 어떻게 됩니까? avijjā 때문에 두 극단에 빠질 뿐, vijjā의 가운데에 들어설 수는 없습니다. 달리 어디로 들어서겠습니까. avijjā 때문에 세상 중생은 두 극단, dvi-anta에 빠집니다. dvi-anta에 빠진 것, 그것을 dvi-anta dantā라고 했습니다.
ē nisā lōkaya piḷiban̆da anta deka pæhæpu saṁkhārayen hiten kaya vacanaya karanakoṭa dantā saṁkhāra dantā viññāṇa dantā nāmarūpa dantā salāyatana dantā sparśantā vēdanā dantā taṇhā, dantā upādāna dantā bhava dantā jāti sacchāti
그래서 세상에 대한 두 극단에 빠진 saṅkhāra로 마음과 몸과 말로 지을 때, dantā saṅkhāra, dantā viññāṇa, dantā nāmarūpa, dantā saḷāyatana, dantā phassa, dantā vedanā, dantā taṇhā, dantā upādāna, dantā bhava, dantā jāti가 됩니다.
anna jāti haṭagatta. ja haṭagatta eka kohomada dat haṭagannē næhuvot anta deka nisak. hæbæyi anta dekē samava hæsiricca nisā budurajāṇan vahansēṭat laukikatvayē hiṭapu nisā samatantā hambavunā. anta dekaṭa gæṭunnē nǣ. samava hæsirunā.
그렇게 jāti가 생겼습니다. 이가 어떻게 생겨나느냐 하면 두 극단 때문입니다. 그런데 Buddha께서는 두 극단 사이에서 고르게 움직이셨기에, 세간에 계실 때에도 고른 이(sama-dantā)를 얻으셨습니다. 두 극단에 걸리지 않고 고르게 움직이셨습니다.
bōdhisatvaya anta dekē samava hæsiri nisā duva anta samavuṇā. ehenam samatanta vīḍiyā budurajāṇan vahansē anna æti vunē vena æyi samadantā haṭagatta kivvot pacca samuppādī pennanna puḷuvan tassa
bodhisatta께서는 두 극단 사이에서 고르게 움직이셨기에 두 극단이 고르게 되었습니다. 그래서 Buddha께서는 고른 이를 지니셨습니다. 그렇게 생긴 것입니다. 왜 고른 이가 생겼느냐고 물으면 paṭicca samuppāda로 보여 줄 수 있습니다.
etakoṭa mokada vennē? acca kiyannē væradi sahakata ikmayāmaṭa kiyanavā acca accayan kamamē banta ehema kiyannē vecca apen ikmagiya væradi sāgatta dēvalaṭa kamā kiyanna kiyannē. anna acca kiyana vacanaya pennannē mokakda api ikma yanavā yathārthaya ikma yanavā. dharmaya ikmavanavā. ta acca kiyannē ikmapu tæna tahavuru venavā. dharmaya ikma tæna tahavuru vunāma kiyannē ta acca vuṇā. mokak nisāda anta dekaṭa bæhægatta kenāṭa siddha venavā dharmaya ikmavapu lōkaya tahavuru vennē. lōkayaṭa tahavurunahama moken ta acca hevat tacca tacca tacantō
그러면 어떻게 됩니까? ‘acca’는 허물을 지니고 넘어서는 것을 말합니다. ‘accayo maṃ bhante…’라고 하는 것은 우리가 넘어선 허물, 저지른 잘못을 용서해 달라는 말입니다. 그러면 ‘acca’라는 말이 보여 주는 것은 무엇입니까? 우리가 넘어서는 것, 참모습을 넘어서고 dharma를 넘어서는 것입니다. ‘ta-acca’는 넘어선 자리에 굳게 자리 잡는 것입니다. dharma를 넘어선 자리에 굳어지면 ta-acca가 되었다고 합니다. 왜냐하면 두 극단에 빠진 사람에게는 dharma를 넘어선 세상이 굳어지기 때문입니다. 세상에 굳어지면 ta-acca, 곧 tacca, taco가 됩니다.
īḷan̆gaṭa haṭagatta hæṭiya. dharmaya ikmavalā mulā lōkayē tahavuru bavaṭa patvenakoṭa tacō tacō venavā. anna hama haṭaganna hētu. ēka kuṇu dahamak nisā. avidyā sahagata dahamak nisā. kāmayaṭa væṭena dahamak nisā kuṇu vena hamak ætuva upanda jātiya saṁkhāraya tu kuṇu jātiyak.
다음은 생겨난 모습입니다. dharma를 넘어 미혹한 세상에 굳어질 때 taco가 됩니다. 그것이 살갗이 생겨나는 원인입니다. 그것은 썩은 dharma, avijjā에 얽힌 dharma, kāma로 떨어지는 dharma이기에, 썩어 가는 살갗을 지니고 태어난 jāti, 썩은 jāti가 됩니다.
anna piḷikul kaḷa yutu jātiya mokakda yathārthaya ikmavanavā nam yamkisi kenek antayē pihillā menna mēka kiritē. menna kiriṭē. menna pāpaye menna piḷikul kaḷa yutuyi. menna mēka piḷikul karanna ōna.
역겨워해야 할 jāti는 무엇입니까? 누군가 참모습을 넘어서서 극단에 서서 ‘이것이 더럽다, 이것이 나쁘다, 이것이 죄다, 이것을 역겨워해야 한다, 이것을 역겨워해야 한다’ 하는 것입니다.
hama piḷigulkamanavā karanna ēka hædicca eka vidihaṭa ōna inna ēkaṭa piḷiu karalā deyak tiyena ayanē kama næti karagattē hæma
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kama nemeyi piḷi karagannē mulāvaṭa bæhælā hiṭan, antayaṭa bæhalā hiṭan, lōkayē bæn̆dīlā hitan yathārthaya ikmūpayi piḷikul karanna ōnē. anna etakoṭa api ēken midenavā.
역겨워할 것은 살갗이 아닙니다. 미혹에 빠져 있는 것, 극단에 빠져 있는 것, 세상에 묶인 채 참모습을 넘어선 것을 역겨워해야 합니다. 그러면 우리는 거기서 벗어납니다.
oya paha tērum aran nivan dækkā nisā. ē nisā kēsā rōmā nakā dantā tacō kiyana taca paṁcakayē vidya vidarśanā karalā nivan avabōdha kaḷā.
이 다섯을 알아듣고 nibbāna를 보았기 때문입니다. 그래서 kesā, lomā, nakhā, dantā, taco라는 taca pañcaka를 vipassanā로 살펴 nibbāna를 깨달았습니다.
yamkisi pudgalayek sēvena kāma dharmayanṭa āsā karannē nætnam mē lōkē hari vaṭinādiyak amr̥ttiyak hā samānava gannē nætnam. nāka dēval nāka hæṭiyaṭa tērum aragena atharinavā nam. mē anthagilamatāniyōgayāyi kāmasikallikāna yōgiyāgena anta deka atharinavā nam. vædden mē lōkaya piḷiban̆da ikma yāma atlalā haṭanam yathārthaya pīṭiyā nam nivan dakinavā. ehenam kēsālōmā nakādantā taṭava hariyaṭa dænagattā nam nivantana
누군가 낮아지게 하는 kāma dharma를 바라지 않는다면, 이 세상을 아주 값진 것, amata와 같은 것으로 여기지 않는다면, 나쁜 것을 나쁜 것으로 알아듣고 놓아 버린다면, attakilamathānuyoga와 kāmasukhallikānuyoga라는 두 극단을 놓아 버린다면, 이 세상에 대한 넘어섬을 버리고 참모습에 선다면 nibbāna를 봅니다. 그러니 kesā, lomā, nakhā, dantā, taco를 바르게 알았다면 nibbāna입니다.
ehenam eyāṭa arihat pat venna bæyi taca panta oya bayema nivan dækka. hæbæyi udē inrahā yanakam uḍarayim palla haṭayi keslum niyada assam kiyalā haralā mæna gæna hiṭiyaṭa kālē gata venavā. apriyā karalā apriyā karalā mæralā yanavā ē nisā nivan dækka kenek nǣha. hētu pennanna ayitiya puḷuvan kamakut næ.
그렇다면 그는 taca pañcaka 하나로도 arahant가 될 수 있습니다. 그것으로 nibbāna를 보았습니다. 그러나 아침부터 저녁까지 ‘머리카락, 몸털, 손발톱, 이’ 하고 세며 앉아 있어 봐야 시간만 갑니다. 싫어하고 또 싫어하다가 죽어 갑니다. 그래서 그렇게 해서 nibbāna를 본 사람은 없습니다. 그 까닭을 보여 줄 수도 없습니다.
nemeyi væhicca dahama
덮여 있던 dharma입니다.
itin mē lōkayē yathārthaya ikma giyāṭa passē mokada vennē? maṁsa venavā. mamatvayē aṁśayaṭa bahinavā. dæn itin paṭan gattā mamatvaya aṁśayaṭa ma aṁśa maṁsa
그렇다면 이 세상의 참모습을 넘어선 뒤에는 어떻게 됩니까? maṃsa가 됩니다. ‘내 것’이라는 쪽에 빠집니다. 이제 ‘내 것(mama)’의 쪽(aṃsa)에 들기 시작했으니 ma-aṃsa, maṃsa입니다.
īṭa passē harayak nǣ. haravadayak næti venavā. na hara nahara naharū naharuva
그 뒤로는 알맹이가 없습니다. 알맹이 있는 말이 없어집니다. ‘na hara’, nahāru, 힘줄입니다.
īṭa passē æṭṭa venavā. aṭṭhiya æṭa vuṇā. æṭa vuṇā. aṭṭhī vuṇā. ēkema midunā. aṭṭhī miṁjā vuṇā.
그 뒤에는 뼈처럼 굳어집니다. aṭṭhi입니다. 뼈가 되었습니다, aṭṭhī가 되었습니다. 그 안에 박혀 aṭṭhimiñjā가 되었습니다.
dæn yana maga vakrā. vakkam vuṇā.
이제 가는 길이 굽었습니다(vakra). vakkaṃ이 되었습니다.
īṭa passē hādakam æti karagattā. lōkayaṭa hādayan vuṇā, hadayan vuṇā.
그 뒤에 친밀함을 맺었습니다. 세상과 가까운 사이가 되어 hadayaṃ이 되었습니다.
īṭa passē pihaka mē lōkayē yahapat vannāva deviyal næti karalā pisa damalā kanna paṭan gattā. dæn lōkē okkoma hīna velā. lōkē læbicca satyabhōga okkoma soyan jāta nǣha dæn dæn. dæn hadāgena uyāna kanna ōna. hadāgena sakas karenna jīvat vennā. pihakam vuṇā.
그 뒤에는 이 세상의 좋은 것들을 없애고 닦아 내어 먹기 시작했습니다. 이제 세상이 온통 메말랐습니다. 세상에 저절로 나던 먹거리는 이제 다 찾을 수 없습니다. 이제는 만들고 지어서 먹어야 하고, 만들고 다듬어야 살 수 있습니다. pihakaṃ이 되었습니다.
īṭa passē hæmelēma kavuru hari enakoṭa kanna denna vidiha nǣhæ paḷavaharanavā. pā paha pā paha pā paha pā kiyana eka tamayi kiyannē. pappa āsāṁ ē aṁśayaṭa pævā pappa āsaṁ vuṇā.
그 뒤에는 누가 올 때마다 먹을 것을 줄 수가 없어 쫓아냅니다. ‘pā paha, pā paha’, 쫓아낸다는 말이 바로 그것입니다. 그쪽으로 기울어 papphāsaṃ이 되었습니다.
etakoṭa dæn antayē antayaṭa giyā. yathārthaya ætivanē. antaṁ vuṇā. ēkama vardhanaya vuṇā. anta guṇan vuṇā.
그러자 이제 극단의 극단으로 갔습니다. 참모습이 사라졌습니다. antaṃ이 되었습니다. 그것이 자라 antaguṇaṃ이 되었습니다.
utsāhayayi dhairyayi yodanna siddha vuṇā jīvat venna hæmadēṭama uddahiriya vuṇā udariyan vuṇā. uddahiriyan kiyana eka tamayi udariyan kiyana. īrisi āvayiratvaya haṭagattārīsaṁ hariīsarīsa udarayaṁsā
살기 위해 모든 일에 애쓰고 용기를 내야 했습니다. ‘uddahiriya’가 되어 udariyaṃ이 되었습니다. uddahiriya라는 것이 곧 udariyaṃ입니다. 시샘(īrisi)이 생겨 karīsaṃ이 되었습니다.
itin matta lū aṁga lū aṁga kiyalā kiyannē pahat vecca ivata dāpu aṁga ṭika pudunaṭa ganna matta lum ganna sæda gatiya nisā tada gatiya nisā karapu mē ṭikaṭa kiyanavā paṭhavi dhātu gati gati 10 20 kiyalānam paṭhavi dhātuva koṭas 20ē mūla 20 ohomayi
그리고 ‘mattha-luṅga’—낮아져 버려진 부분들을 거두어들이는 것입니다. 단단하고 굳은 성질 때문에 생긴 이것들을 paṭhavī dhātu의 부분이라 하여 스무 가지라고 합니다. paṭhavī dhātu의 부분 스무 가지가 그렇게 이루어집니다.
P atta æhu. esan īṭa passē mokada vennē? dæn hadāgatta eka tamayi dæn pānaya karanna
그 뒤에는 어떻게 됩니까? 이제 만든 것을 마셔야 합니다.
tiyennē. dæn tiyennē ēka ælena hadāgattada ganī bhavanaeka hadāgattā æliya gælī vāsaya karanavā ē gatiya pahata gata. itin pānaya karana atyak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē gatiya pahata gata. itin pānaya karana atyak hadāgattā. lōkē āśvādayan nætuva inna bæ. æhen rūpa bonavā, kanen sadda bonavā, nāsayen gandha bonavā, divin rasa bonavā piha karanavā. atta kiyannē atdævva pittaham vuṇā. pittam vuṇā.
그래서 마시는 버릇을 들였습니다. 세상의 assāda 없이는 살 수 없습니다. 눈으로 모습을 마시고, 귀로 소리를 마시고, 코로 냄새를 마시고, 혀로 맛을 마시며 누립니다. ‘atta’는 겪는다는 뜻입니다. pittaṃ이 되었습니다.
etakoṭa tamangē suvē hoyanna paṭan gannē. væḍiyen kanavā ma rasayaka kanavā, hon̆da kanavā. sē kiyannē svannē tamā. sva ē aṁsaṁ mē sa ē ammā kiyalā kiyannē ammā kiyannē tamā. tamā tamāṭa samāgiya kiya vena koṭasak ven karagattā.
그러자 자기 편안함을 찾기 시작합니다. 더 많이 먹고, 맛있는 것을 먹고, 좋은 것을 먹습니다. ‘se’는 ‘sva’, 곧 자기를 말합니다. ‘sva’에 ‘aṃsa’가 붙습니다. ‘amma’도 자기를 말합니다. 자기 몫이라며 한 부분을 따로 떼어 놓았습니다.
mēvā magēvā maṭa ōnē. mamayi magē kiyana ekāva śrī ammā temhā
이것은 내 것이다, 나는 이것을 원한다—‘나’와 ‘내 것’이라는 그것이 semhaṃ입니다.
pahattannāva pu kiyannē pahat dēval særavæni dēval. abba kiyannē evrā vuṇā. pahak dēval uranna pubbā pubbō pahat dēval uranna paṭan gannā.
낮아지는 것—‘pu’는 낮은 것, 거친 것을 말합니다. ‘abba’는 그렇게 되었다는 것입니다. 낮은 것을 빨아들이기 시작했으니 pubbo입니다.
lōhitā ē lōkeṭama hita bæn̆dunā.
lohitaṃ—마음이 그 세상에 묶였습니다.
īṭa passē suvaya nætuvelā giyā dæn suvaya adinna ōnē. haya pættema suva dēval tamanṭa adinavā. sē atdō sēdō. dæn mulāva karā hædenavā. mē addō mēdō
그 뒤 편안함이 사라지니 이제 편안함을 끌어와야 합니다. 여섯 방향에서 편한 것들을 자기에게 끌어옵니다. sedo입니다. 이제 미혹 쪽으로 자라납니다. medo입니다.
īṭa passē allaganna paṭan gannavā asu venavā. asu karaganna paṭan gannavā. asu etakoṭa væhilā yanavā. ætta væhilama kiyalā. vasā keṭa ālaya karanavā. kē ālō kēlō
그 뒤에는 움켜쥐기 시작하고 걸려듭니다. 사로잡기 시작합니다. 그러면 덮여 버립니다. 참이 덮여 버렸다는 뜻입니다. vasā입니다. ‘ke’에 애착(ālaya)합니다. ke-ālo, kheḷo입니다.
sihā nikayi. nikan idilā hin̆ga tamayi tævennē. nikan in̆dan higannavā. sin̆gā nikā sihā nikā tamayi.
그냥 앉아서 모자람을 탓하며 애태웁니다. 그냥 앉아 아쉬워합니다. 그것이 siṅghāṇikā입니다.
lasikāva laya tuḷa lǣnat layehi hitavat bava davanam dæn kṣaya velā yanavā. satikāva vuṇā mū atta mulā sākacchannāvū atdavak labāgattā mut dæn oya ṭikaṭa giyaṭa passē kuṇu goḍak tittakema yutta nam ū apāda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hitē kuṇu kuṭat titta kagāvaṭa passē ohu uṭa goḍē inna bæ. mōharthayaṭama bæhæla ṭā oya mulāvaṭa pat velā hatara payaṭa kiyalā.
마음의 썩은 것이 쓰디쓰게 된 뒤에는 그는 뭍에 머물 수 없습니다. moha에 빠져 미혹하게 되어 네 발 짐승이 된다는 것입니다.
ēka eken ekaṭa atharagena yanna ōnē. 31 atdærinam arihat okkoma ivarayi
그것을 하나하나 놓아 가야 합니다. 서른한 가지를 놓으면 arahant, 모든 것이 끝납니다.
kṣē vennāvū paṁcakāmayaṭa āsāvat ekkællalā giya passē kelavarayi. ehenam ēṭa kēsā nǣhæ, lōmat nǣha, nakat nǣhæ, dantāt nǣha, tacōt nǣha mansaṁ nahārū aṭṭhī aṭṭhi viñaṁjā mē detis kuṇupaya ehema næti nisā mē antima kuṇupē matu kayak unvahansēṭa nǣha. hētu næti nisā phalayana. ehenam matukayin biduna.
낮아지게 하는 다섯 kāma를 향한 바람까지 놓아 버리면 끝입니다. 그러면 그분에게는 kesā도, lomā도, nakhā도, dantā도, taco도, maṃsaṃ, nhāru, aṭṭhī, aṭṭhimiñjā도 없습니다. 이 서른두 가지 썩은 것이 없으니, 이 마지막 썩은 몸 다음에 올 몸이 그분에게는 없습니다. 원인이 없으니 열매도 없습니다. 그러니 앞으로의 몸이 부서졌습니다.
koccara dahamakda mē tiyennē koccara væhilā tiyennē
이것이 얼마나 깊은 dharma이고, 얼마나 덮여 있었습니까.
mēvā ehema ada kivvot tiyannē sampūrṇama sampradāyaṭa viruddha vena dharmayak gæna kiyanavā. buddha dahama vikr̥ti karanavā kiyalā kiyanavā. yathārthaya ehema balanna budu dahama vikr̥ti vuṇāda dæn. enam budu dahama opana nægilā āryayangē ārya idiya matu vuṇāda?
오늘 이런 것을 말하면, 전통에 완전히 어긋나는 dharma를 말한다, Buddha의 가르침을 비튼다고들 합니다. 참모습을 그렇게 보면 Buddha의 가르침이 비틀어집니까? 아니면 Buddha의 가르침이 빛을 되찾아 ariya들의 ariya iddhi가 드러납니까?
lōkayā yamak piḷikul kiyāda āryō piḷikul nokarayi. lōkēyā yamak piḷikul karayida? āryō piḷikul nokarayida? āryō piḷikul karayida?
세상이 역겨워하는 것을 ariya는 역겨워하지 않습니까? 세상이 역겨워하는 것을 ariya가 역겨워하지 않습니까, 역겨워합니까?
mē hētu dekaṭa lōkayā āsāra. āryō dakinavā ēkin sasara gamana hædenavā. lōkayā ārya āryō piḷikul karanavā lōkayā piḷikul karannē næ.
세상은 이 원인들을 바랍니다. ariya는 그것으로 saṃsāra의 길이 만들어진다는 것을 봅니다. ariya는 역겨워하고 세상은 역겨워하지 않습니다.
etakoṭa hadāgatta kuṇaṭa lōkayā piḷikul karanavā. āryō dakinavā ōkaṭa piḷikul karā væḍak næhæ. piḷigu kaḷa yuttava tiyena hitē. mē gataṭa piḷikuḷa kara monavā karanna tavat dūṣaya venavā.
그런데 만들어진 썩은 것은 세상이 역겨워합니다. ariya는 그것을 역겨워해 봐야 소용없다고 봅니다. 역겨워해야 할 것은 마음에 있습니다. 이 몸을 역겨워해서 무엇을 하겠습니까. 더 더러워질 뿐입니다.
allagænīmaknē.
그것도 붙잡음이지요.
lōkayā lōkayā piḷikul nokarana eka karana eka ārya piḷikul nokarayi. āryul karannē nǣ kiyannē. allagannavā kiyana arthaya nemeyi. ē kiyana ekaṭa yannē næha. ehema kiyalā monavā karannada ēka labāgatta phalaya. itin labāgatta phalaya hæṭi ehemanē hētuvin ayin karapuvahama atuphalayaknē.
세상이 역겨워하는 것을 ariya는 역겨워하지 않습니다. 역겨워하지 않는다는 말이 붙잡는다는 뜻은 아닙니다. 그쪽으로 가지 않는다는 것입니다. 그렇게 말해서 무엇을 하겠습니까, 그것은 이미 얻은 열매입니다. 얻은 열매는 그런 것이고, 원인을 없애면 열매가 없게 되지요.
kuṇu hētuven hadāgatta phalaya tiyenayi bæn̆dagata verē gahanāva monavā karanna. ka inna ekayi tiyennē inna eka tu kayak mē kuṇu kayak matu haṭaganna tibili yam kramayak tiyenavā ēka duru karaganna
썩은 원인으로 만들어진 열매가 여기 있는데, 그것을 미워하며 두들겨서 무엇을 하겠습니까. 그냥 지니고 살 뿐입니다. 앞으로 썩은 몸이 생겨나지 않게 하는 방법이 있으니, 그 원인을 없애는 것입니다.
o itin itin hari dæn āhāra haṭagænīmaṭat anta dekaṭa bæhægatta kenāṭa ēka pariharaṇaya karanna avaśya vena kaya haṭagannakoṭa ēkaṭama tamayi mē okkoma hædilā innē.
아, 그래요, 맞습니다. 먹거리가 생겨나는 것도, 두 극단에 빠진 사람에게 그것을 쓰는 데 필요한 몸이 생겨날 때, 이 모든 것이 바로 그것을 위해 만들어져 있는 것입니다.
dæn api ehema āhāra haṭagænīmaṭa dak tiyenavā kiyama siyaluma satvayenṭa dak tiyenavada ov dæn āhāra hapalā kanavā kiyalā kiyanavā. dæn api bat haganna apiṭa datta ē vidihaṭa tiyenavā. tanagolla haganna dekama tiyenavada? arakuṇa eka ændaka vitenna tiyennē. anit ændi næ.
우리는 먹거리를 위해 이가 있다고 하는데, 모든 중생에게 이가 있습니까? 네, 먹거리를 씹어 먹는다고들 합니다. 우리는 밥을 씹으려고 그렇게 이가 있습니다. 소는 풀을 씹는데 양쪽에 다 이가 있습니까? 한쪽 턱에만 있습니다. 다른 쪽에는 없습니다.
dæn panavannaṭa ehema etakoṭa datta tiyenakoṭa dæn āhāra hapākana sat vennē manussayō vitara manussayaṭa vaḍā væḍuva āhāra gannē koccara ov dæn itin api oya vidihasa gatta giyot ehema dæn ara nikanṭa inna ehema nirom venna epa dæn ungiyē ṭika ætulē nætuva gamana innē veyida væḍiyi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn balanna kalpanā karalā dæn minissu etakoṭa mē eka ekkenāgē adahas vala hæṭi ēvā tamayi dr̥ṣṭi kiyannē. itin ara bhautika ektarā kāraṇayak gæna hitanavā misak mē siyum dharmaya dakinna bæhæ. paṭicca samuppādaya dakinna bæhæ. paṭicca samuppādayen daham dakinavā misak vena kramayakin daham dakina kramayak næha.
생각해 보십시오. 사람들 저마다의 생각, 그것을 diṭṭhi라고 합니다. 그들은 어떤 물질적인 일에 대해 생각할 뿐 이 미묘한 dharma를 보지 못합니다. paṭicca samuppāda를 보지 못합니다. paṭicca samuppāda로 dharma를 볼 뿐, 다른 방법으로 dharma를 보는 길은 없습니다.
yathārthayenma dakinna ōnānam yathārthayen vecca hæṭi hariyaṭama paṭicca samuppātayen balanna ōnē. vena kramayakin ætta balāganna bæ. ē hariyaṭama yamak dakina hari kramaya idunē budurajāṇan vahansē paṭicca samuppādaya tava kenek tiyalā næha lōkē. ē mahā pragnāvaṭa pahaḷa vennē ætta ætta balana krama vena kanamaṭa mē kramaya pahaḷa vennē næ.
참모습 그대로 보려면 참으로 일어난 그대로를 정확히 paṭicca samuppāda로 보아야 합니다. 다른 방법으로는 참을 볼 수 없습니다. 무엇이든 정확히 보는 바른 방법인 paṭicca samuppāda는 Buddha 말고는 세상에 세운 이가 없습니다. 이 방법은 참을 보는 그 큰 paññā에만 드러나고, 다른 누구에게도 드러나지 않습니다.
ekē katā kiyana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kohomaṭavatma tun lōkāgara lovturā budurājya labana turu ē labā gænīmaṭa magapādāganna mahā pāramitāpura bōtan vahansēlāṭa ærenna mē paṭicca samuppādaya hariyaṭa soyambha gnānayen tērum gænīmē paḷaveni śaktiya nǣ. śrāvakayinṭa tiyennē kiyā dunnāṭa passē tērum ganna śaktiya. ē śaktiya bohoma duvē. ēkat pāramitā purāgena inna ōnē.
세 세계의 스승인 lokuttara Buddha의 자리를 얻기까지 그 길을 닦는 큰 pāramī를 채우는 bodhisatta가 아니고서는, 이 paṭicca samuppāda를 스스로 깨친 앎으로 바로 알아내는 첫째가는 힘은 결코 없습니다. 제자들에게 있는 것은 가르침을 받은 뒤에 알아듣는 힘입니다. 그 힘도 아주 드뭅니다. 그것도 pāramī를 채우고 있어야 합니다.
anna ēkayi kiyannē nitarama kiyavanna ōnē ē ōkayi. ēka tamayi nitarama paṭicca samuppādayen daham cakraya aragena aragena āvānam mē vacana vacana væla lassanaṭa tērenna paṭan gannavā. ē kālayak tissē mē bhāvitā nokarama nisā tamayi paṭicca samuppādayaṭa mē baya velāyinnē.
그래서 늘 되새겨야 한다고 하는 것입니다. 늘 paṭicca samuppāda로 dharma의 바퀴를 굴려 왔다면 이 낱말의 사슬이 아름답게 알아지기 시작합니다. 오랫동안 이것을 쓰지 않았기 때문에 사람들이 paṭicca samuppāda를 두려워하는 것입니다.
mahā putē ballā venak næhæ. ēkayi āyatan nisā tamayi mēka enna vidilā maṭa ēken ekaṭa dakinna ōnē. tibu næha maṭa væṭannē næ maṭa ēkayi. itin mēka itin api dakinna æti diā balanna ilā ka læbū kenek næhæ. oppu karannat
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bæha. datisguma koṭasa bhāvanā karalā ē ivalaṭanam nivan dækkā kiyalā kivvara kopatta vala tiyenavā nam ærennē. balana hæṭi næti nisā.
서른두 부분을 bhāvanā하여 그것으로 nibbāna를 보았다는 말이 주석서에 있다면 모를까, (그렇게 nibbāna를 본 이를) 밝힐 수도 없습니다. 보는 법이 없기 때문입니다.
ada koccara æluvat næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē kiyanna bæri vennē api praguṇa karalā næti nisā. yaḷi yalinna ōnē āsēvitāya bhāvitā bahulīkr̥tā æsuru karanna bhāvitā karanna bohōkoṭa æsuru karanna. anna ēkayi kiyannē ganna bæriya kālayak æsuru karalā næti nisā. æsuru karā nam mē vacana vala agaṭa mulaṭa hon̆da lassana tērena anu piḷivela ēkayi
그것을 말하지 못하는 것은 우리가 익히지 않았기 때문입니다. 거듭거듭 해야 합니다. ‘āsevitā bhāvitā bahulīkatā’—가까이하고, 닦고, 자주 가까이하라는 것입니다. 오랫동안 가까이하지 않았기에 붙잡지 못하는 것입니다. 가까이했다면 이 낱말들의 끝과 뿌리가 잘 맞물린 아름다운 차례가 알아집니다. 그것입니다.
ov ehemat tiyenavā. dæn ē kiyannē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya tuḷa arthaya gannakoṭa mē bamuṇu matu darapu ayat hun̆gak mahana velā hiṭiyā. ē kaṭṭiya ara pæva puruddaṭa væḍa.
네. 그런 것도 있습니다. Buddha께서 가르치신 dharma에서 뜻을 붙잡을 때, brāhmaṇa의 견해를 지닌 이들도 많이 출가해 있었습니다. 그들은 옛 버릇대로 했습니다.
ov dæn karana vidihaṭama ētat væḍuvā. ē aya hiṭiyā. dæn ara budurajāṇan vahansēṭa eka avasthāvakadī kiyanavā svāmīni ada nam mahā væssak vahina kiyalā bhikṣūn vahansēlā mehema kiyanavā. budurajāṇan vahansēgē væḍak næti katāval næha. vahinavā nēda? pāyanavā nēda? oya katāvala budurajāṇan vahansēṭa gælapennē næha. unvahansē baragannē næha. detiskāra karāvaṭayi tiyenavā. itin mehema ekadi budurajāṇan vahansē vædagat tīnduvak dīlā kiyā daham katāvak kiyalā.
네, 지금 하는 그대로 그때도 했습니다. 그런 이들이 있었습니다. 한번은 bhikkhu들이 Buddha께 ‘존자시여, 오늘은 큰비가 내립니다’ 하고 말합니다. Buddha께는 ‘비가 오지요? 날이 개지요?’ 같은 쓸데없는 이야기가 없습니다. 그런 이야기는 Buddha께 어울리지 않고 그분은 그런 말을 받지 않으십니다. 서른두 가지 쓸데없는 이야기로 분류되어 있습니다. 그래서 그때 Buddha께서 중요한 말씀을 내리시며 dharma 이야기를 하셨습니다.
ov ov mē væsa satara divaṭama vahinavā. nirvatura nāganna kalāturakin mē væsa hambavenna kiyalā væḍiya. lōkē alōkaya væsa gæna kivvā budurajāṇan vahansē san̆dahan mama amā væsa gæni.
‘그렇다, 이 비는 네 대륙에 다 내린다. 벌거벗고 씻어라. 이런 비는 아주 드물게 만난다’ 하셨습니다. Buddha께서는 세상의 비가 아니라 amata의 비를 말씀하신 것입니다.
namut mē paṁcasanna bhāvanāva dækā ov ēvā dænaga
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nǣ nǣ. mula mūlika vaśayen mē lōkē haṭaganna hæma deyakma
아니, 아닙니다. 근본적으로 이 세상에 생겨나는 모든 것이—
ē æti. ov itin mēkē væḍak tiyennē ov dæn mēkē væḍak tiyennē mehemayi. lōkayā eka eka matarīn velā innavā. mēka vimukti mārgaya mama dannavā mama dannavā kiyalā. mē nisā mokada kāśyapa budurajāṇan vahansē dilā pennapu vimukti mārga tamayi vēdaya bohōkoṭama laukika arthayen igena genāva vennē. dæn bamuṇu atara okkoma tibuṇā.
그만하면 됐습니다. 네, 여기서 중요한 점은 이렇습니다. 세상 사람들은 저마다 견해를 지니고 ‘해탈의 길은 내가 안다, 내가 안다’ 합니다. 왜냐하면 Kassapa Buddha께서 보여 주신 해탈의 길이 대부분 세간의 뜻으로 배워져 Veda가 되었기 때문입니다. brāhmaṇa들 사이에는 그것이 다 있었습니다.
hæbæyi laukika arthayen itin mē ara padavæla kiyanakoṭa bamuṇa nokā gahanavā apit dannavā ōka ohoma kiyalā budurajāṇan vahansēṭa abhiyōga karannat tiyenavā. mokada api kiyana eka nēda buduhāmuduruvō kiyannē. bat gaumaya kiyannē api kiyana ekanē kohomada ævisa kenek vennē? apit ōka igena tiyennē koyi kālē bhavat gautama ipadilat næhæ api oya igena gannakoṭa menna mē jātiyē mānākāra katā bamuṇa no kiyanavā.
그런데 그 구절들을 세간의 뜻으로 읊으면서 brāhmaṇa들은 Buddha께 맞섭니다. ‘우리도 그것은 안다. Buddha가 말하는 것은 우리가 말하는 것 아닌가. samaṇa Gotama가 말하는 것은 우리가 말하는 것인데 어떻게 모든 것을 아는 이가 되는가. 우리는 Gotama가 태어나지도 않았을 때 그것을 배웠다’—brāhmaṇa들은 이런 오만한 말을 했습니다.
itin ē bamuṇat ædilā mahana venavā. poḍi pajanayak aharinam hari kiyalā mahana vunāṭa ara dr̥ṣṭiya athæralā næha. mehema aya otanat innavā. anna ē ayagē dr̥ṣṭiya ekapāra atranna bæ. ehema velāva palavaṭa viśāla læjjāvaṭa pat karannat venavā. nikanma atharinnē nǣha. dæḍiva inna ēvā hæṭi.
그런 brāhmaṇa들도 와서 출가합니다. 가르침을 조금 듣고 옳다며 출가했어도 그 견해를 버리지는 않았습니다. 그런 이들이 거기에도 있습니다. 그들의 견해는 한 번에 버리게 할 수 없습니다. 그래서 때로는 크게 부끄럽게 해야 합니다. 그냥은 버리지 않습니다. 굳게 박힌 것들이 그렇습니다.
aya ov kavu dava ekak paha ēkayida? vakkayak etakoṭa ēka aya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa ē ayagē tahama tamā īṭa passē hētu vunē. hētu mokada ara ē matārīn mata athæriyē næha. koccara kivvat igena gattā tamangē matē hiṭiyā.
그러자 그들의 그것이 나중에 원인이 되었습니다. 그 견해를 지닌 이들이 견해를 버리지 않았기 때문입니다. 아무리 말해도, 배우기는 했지만 자기 견해에 머물렀습니다.
adat ēka tiyenavā. ēgollō kæmati nǣ ē mataya atharinna eka bala ēkanē. mokada mata sanāhata velā tiyennē. mata sthira velā. ēkayi vennē. sammata bavaṭa pat velā. rajayē rajē rajē pavā mē deveni enna siddha vuṇā. minissungē sammataya etanat dæḍi.
오늘도 그렇습니다. 그들은 그 견해를 버리기를 싫어합니다. 견해가 굳게 자리 잡았기 때문입니다. 단단해졌습니다. 그래서 그렇습니다. 관습이 되어 버렸습니다. 나라에서도, 왕조차도 물러서야 했습니다. 사람들의 관습이 그만큼 굳습니다.
dæ ov dæḍi sammata valaṭa kajē pavā deveni enavā. ēkayi. adat ēka tiyenavanē. adat ēka tiyenavanē. adat dæn yathārthaya koccara kivvat sammatayennē nææna api mēvā kiyanna kivvot ættaṭama. ættama næhæ.
네, 굳은 관습 앞에서는 왕조차도 물러섭니다. 그렇습니다. 오늘도 그렇지요. 오늘도 그렇습니다. 오늘도 우리가 참모습을 아무리 말해도, 이런 것을 말하면 관습은 받아들이지 않습니다. 참은 없습니다.
ēkayi kāra api api dænaganna api dæna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi kiyannē apē væḍē karaganna ōnē. ēka avaśyayi
그래서 우리 할 일을 해야 한다는 것입니다. 그것이 꼭 필요합니다.
yam davasaka hētuva hari nam phalaya hari. eyā kavada hari phalaya læbenavā. hētuva hari nam væradi hētuvak hari kiyalā hitā koccara væḍava phalaya læbennē. hæbæyi kavadā hari lōkē sammatayak āyasarayak bidilā tava ekak goḍannægennē yathārthayaṭa ennē phalaya labapu dhātuva kavurut balāporottu venavā hari phalaya api ēka hariya kiyā vaḍanavā. namut kāṭa hari hariyakaṭa phalaya læbicitāṭa tamayi lōkayā dænagannē. anna balāporottu vena phalaya ahaval havattana matu velā tiyenavā. oya kiyana eka okkoma læbilā tiyenavā. ān edāṭaraṭa tamayi aragollō kampā velā tænpat velā ehenam apit ēkē gamu kiyana digamaṭa bahinna. nikan bahinnē næ.
어느 날이든 원인이 바르면 열매도 바릅니다. 언젠가는 열매를 얻습니다. 그릇된 원인을 바르다고 여기며 아무리 키워도 열매를 얻겠습니까. 그러나 언젠가 세상의 관습이 무너지고 다른 것이 세워져 참모습에 이르는 것은, 열매를 얻은 이가 나타날 때입니다. 누구나 열매를 바라고, 우리는 그것을 바르다며 닦습니다. 그러나 누군가 바르게 하여 열매를 얻어야 세상이 압니다. ‘바라던 열매가 아무개에게 드러났다, 말한 것이 다 이루어졌다.’ 그날에야 그들이 흔들리고 가라앉아 ‘그렇다면 우리도 그 길로 가자’ 하고 들어섭니다. 그냥은 들어서지 않습니다.
ov ēkayi. atavadārī hiṭapu aya vamuṇa mahana vecca aya okkoma siru galavāk tiyahaṭam iriya bæhælā nānna paṭan gattā. ara væsaṭa tibemu. oya temi tema innakoṭa edā viśākhā upāsikāvagē dānayak tibicca davasa punnā kiyana dāṭa kivvā gihiṭam bhikṣūn vahansēlāṭa ārādhanā karalā enna mama kivvā kiyalā dānē hadalā ivarayi tiyā. ārādhanā karanna gihinakam āpahu tibā. ida haṭan kivvā anē āryāvanē koheda hāmuduruvō ekkana niganṭa goḍāk innavā kiyalā.
네, 그렇습니다. 그 brāhmaṇa 출신으로 출가한 이들이 모두 가사를 벗어 놓고 비 속에 들어가 씻기 시작했습니다. 그 비에 젖어 보자는 것이었지요. 그렇게 젖어 있던 그날이 Visākhā upāsikā가 dāna를 올리는 날이었습니다. 그녀는 Puṇṇā에게 ‘가서 내가 청한다고 bhikkhu들을 모셔 오너라, 공양이 다 준비되었다’ 했습니다. 모시러 갔던 Puṇṇā가 돌아와 ‘아이고 마님, 스님들은 어디 계십니까? 벌거벗은 nigaṇṭha만 잔뜩 있습니다’ 했습니다.
jētanārāmē hæmatænama nigaṇa piṭilā tiyenavā. ē vahara dæn kalpanā karalā eyāṭa nuvaṇa tiyena hindā eyā tērum gattā mēka venna bæri væḍak mokak hari mēka praśnayak æti. ēka paṭavāgenayi oya tiyennē. dæn gihin balanna hāmuduruvō æti kiyalā āyasaharaṭa ævi ēpāra nālā ivaralā diyuṭa darāgena innavā. ēpāra giṭa ārādhanāvak.
Jetavana 곳곳에 벌거벗은 이들이 보였다는 것입니다. 그러자 Visākhā는 생각해 보고, 슬기가 있었으므로 ‘그럴 리가 없다, 무슨 사정이 있을 것이다’ 하고 알아차렸습니다. ‘이제 다시 가 보아라, 스님들이 계실 것이다’ 하여 다시 가 보니 씻기를 마치고 가사를 입고 있었습니다. 그래서 그때 청을 드렸습니다.
īṭa passē budurajāṇan vahansēṭa gihillā svāmīni mē bhikṣuvaṭa væsiluvak anu vadāranna kiyā illīmak. siḷuvenna āpu hindā. īṭa passē budurajāṇan vahansē vædi saḷuvak anu tæna væda.
그 뒤 Visākhā는 Buddha께 가서 ‘존자시여, bhikkhu들에게 비 옷을 허락해 주십시오’ 하고 청했습니다. 벌거벗은 모습이 보였기 때문입니다. 그러자 Buddha께서 비 옷을 허락하셨습니다.
namut ara katāvē siddhiya tōrāganna. itā edā bhikṣuvanṭa bæri vuṇā. hatara divin vaḍina væssa mokakda kiyalā. lovturā budurajaṇan vahansēlā mama lōkaya pahaḷa vunahama lōkayē dasa dahasak sakvalaṭat amāāva vææssa vahanavā. sadaham amāhi vihidenavā hæmatænama mēka tamayi ati durlabha
그러나 그 이야기의 속뜻을 그때 bhikkhu들은 가려내지 못했습니다. 네 대륙에 내리는 비가 무엇인지를요. lokuttara Buddha께서 세상에 나시면 일만 세계에 amata의 비가 내립니다. saddhamma의 amata가 두루 퍼집니다. 이것이야말로 아주 드문 일입니다.
ara væssa upamā karana budurajāṇan vahansē dunnē oya upamāva nirvatva nāganna kivvē pāpayanṭa ahuvelā hitan hæṁgi ræjjhāṭa væḍa karaganna nætuva pāpayangen nidahas velā vivr̥tava gihillā nam oya sadaham māvæssenna ālā suddha vennē. ehenam nivan napuda karaganna. ōkayi pennavā. itin budurajāṇan vahansēgē upamāva tērum ganna bæri vecca ara mōḍa hærala gihillā mokada karannē? heḷu vennē nǣ læjjā vuṇā.
Buddha께서 그 비에 빗대어 주신 비유, ‘벌거벗고 씻어라’라는 말씀은, 죄에 붙잡혀 숨기며 지내지 말고 죄에서 풀려나 드러낸 채 saddhamma amata의 비에 씻겨 깨끗해지라는 것이었습니다. 그렇게 nibbāna를 이루라는 것을 보여 주신 것입니다. 그런데 Buddha의 비유를 알아듣지 못한 그 어리석은 이들은 옷을 벗고 가서 어떻게 했습니까? 벌거벗음이 아니라 부끄러움을 얻었습니다.
itin anna ē vagē tæn dunnā mokada oya vagē avasthā budurajāṇan vahansē bohoma koṭa pennuvā. læjjā karalā hiṭan hita mē galavanna tiyena ēvaṭa ehema vyāpa karalā. mokada ēka ehema nætnam gælavennē næha. ē katā ahakṭa yannē næ. īṭa passē læjjāva venaṭa passē passē matak enavā. kivvē eka hariyaṭa dænagattaṭa passē viśāsa læjja āvā. budurajāṇan vahansē kivvē mēkayi kiyā dænagatdāṭa api oyāgē mōḍō ṭikak apiṭa dæn muhuṇa balanna vidihak næ. ov mahaṇa velā hiṭiyē. mahaṇa velā hiṭiyat ē dr̥ṣṭiya vala hæṭiyē. oya vagē dr̥ṣṭiya bohō koṭanavā.
그런 자리를 마련해 주신 것입니다. 왜냐하면 Buddha께서는 그런 기회를 아주 자주 보여 주셨습니다. 부끄럽게 해서라도 마음에서 떼어 내야 할 것을 떼어 내도록 하셨습니다. 그렇지 않으면 떨어지지 않습니다. 그 이야기들이 사라지지 않습니다. 부끄러움을 겪은 뒤에 두고두고 떠오릅니다. 하신 말씀을 바로 알고 나서 큰 부끄러움이 왔습니다. ‘Buddha께서 말씀하신 것이 이것이었구나’ 하고 안 날, ‘우리가 어리석었구나, 이제 얼굴을 들 수가 없다’ 했습니다. 네, 출가해 있었습니다. 출가해 있어도 견해란 그런 것입니다. 그런 견해는 아주 깊습니다.
itin ē vagē dænaganna avasthā tiyenavā. oya kramayaṭa dænaganna. dæn bamuṇa ē kālē kiyanna paṭan gannā kohoma kalā bērenna bæ. um̆balā pādayen upanvan kiha minissun nigraha karanavā. etakoṭa oya vayasaya kiyana koṭṭhāsē koṭasa innavānam um̆balā mē kalaven upan aya mahābrahmaya rajavaru baḍen upan aya. api tamayi mukhayen upan. ohoma kiyē hæmadāma mēka ivarayak. ādara vena dækkahama āra payen upanva yanavā. apiṭenna pōda un kohoma kiyaga kiyanna paṭan gannē.
그래서 그렇게 알게 되는 기회가 있습니다. 그런 식으로 알게 됩니다. 그때 brāhmaṇa들은 ‘너희는 발에서 태어난 자들이다’ 하며 사람들을 깔보기 시작했습니다. vessa 계층에게는 ‘너희는 Mahābrahmā의 넓적다리에서 태어난 자들이다, 왕들은 배에서 태어났고, 우리는 입에서 태어났다’ 했습니다. 날마다 그렇게 말했습니다. 남을 보면 ‘발에서 태어난 것들아’ 하며 그렇게 말하기 시작한 것입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā oya bamuṇa tavat kiyanavā nam unpannē mahā brahmayāgē moken kiyalā. um̆balā kavurut dannavā un dænna. ehenam mahā brahmayāgē mokē tiyennē ungē ammara laṁ kik næha. um̆bulā dannavanē upan dannē. tavat kiyanavā nam mahā brahmayāgen upannam kiyalā. un kiyana mahā brahmayāgē mokē ungē amara. īṭa passē kivvennē ara katāva. cu
Buddha께서 가르치십니다. 그 brāhmaṇa들이 또 Mahābrahmā의 무엇에서 태어났다고 말한다면, 그들이 어디서 태어났는지는 너희 모두가 안다. 그들이 Mahābrahmā의 무엇에서 나왔다는 것인가, 그들은 제 어머니에게서 났다. 그들이 어디서 태어났는지 너희가 알지 않느냐. 또다시 Mahābrahmā에게서 태어났다고 한다면, 그들이 말하는 Mahābrahmā의 무엇이 그들의 어머니란 말이냐—그 이야기를 하신 것입니다.
menna mē vagē budurajāṇan vahansē pennanna dæn tiyenavā. oya vagē bæralā bærinam læjjāvaṭa pat karalā. ē vagē tæn valin galavunavā. ēvā atabbaya nemeyi. ē avasthāvala anuva galava pē hæranē. mehema krama tibuṇā. gē svabhāvayakayi.
이처럼 Buddha께서 보여 주신 것이 있습니다. 그렇게 꺾어서, 안 되면 부끄럽게 해서 그런 자리에서 벗어나게 하셨습니다. 그것은 헐뜯음이 아닙니다. 그때그때 형편에 따라 벗어나게 하신 것입니다. 그런 방법들이 있었습니다.
antimaṭa pennavā bamaṇa ḷan̆ga tiyena kāraṇā pahakka ada balla ḷan̆ga tiyennē kiyalā tava ekak vennē. edā bamuṇal ḷan̆ga tibicca risivaru ḷan̆ga tibicca guṇa paha ada bamuṇa ḷan̆ga nǣhæ ēka ballō ḷan̆ga tiyenava ē ballo ḷan̆ga tiyena eka tavada bamullu ḷan̆ga nǣha kiyalā ehemat apahata karalā pennavā.
마지막으로 brāhmaṇa에게 있어야 할 다섯 가지가 오늘은 개에게 있다는 것을 보여 주십니다. 그 옛날 brāhmaṇa들, 성자들에게 있던 다섯 덕이 오늘의 brāhmaṇa에게는 없고 개에게 있다, 개에게 있는 것이 brāhmaṇa에게는 없다—그렇게 깎아내리며 보여 주십니다.
ballō kanna dunnahama kālaya yanitā karayi yannē. ada inna edā hiṭapu viri dānē dunnahama dānayē vaḷan̆dalā giyā aran ehin kanna tiyāgattē næha. ē guṇaya ada ballu ḷan̆gin dakinna puḷuvan ada bavunu ḷan̆ga evat næ. pennannapu kāraṇā. ballō kohē hari lan̆ginavā misā kēkava allagenana. læbicca tænaka innavā. edā hitapusurut ehema tamayi hiṭiyē. namut ada ē guṇē balla ḷan̆ga tiyenavā inna. oya bahun ḷan̆ga næ un tarapadiyan velā hadāgena karagena ēkē ungē geval kiyalā hadāgena innavā.
개는 먹을 것을 주면 먹고 갑니다. 그 옛날 성자들은 dāna를 받으면 먹고 떠났지, 나중에 먹으려고 남겨 두지 않았습니다. 그 덕은 오늘 개에게서 볼 수 있고, 오늘의 brāhmaṇa에게는 그것조차 없습니다. 그런 점들을 보여 주신 것입니다. 개는 어디서든 누울 뿐 집을 차지하지 않습니다. 얻은 자리에서 지냅니다. 옛 성자들도 그렇게 지냈습니다. 그러나 오늘 그 덕은 개에게 있고 brāhmaṇa에게는 없습니다. 그들은 집을 짓고 자기 집이라며 살고 있습니다.
oya vidiṭa ekin eka vigraha karalā pennavā.
그렇게 하나하나 풀어서 보여 주십니다.
ballō kavadāvat balu pæṭicciyan dōṣaṇaya karanna. ada inna bamuṇa pæṭi dōṣaṇaya karanavā. edā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tibicca bamuṇa ḷan̆ga guṇā ada ballō ḷan̆ga tiyenavā bamuṇa ḷan̆ga oya vagē kāraṇā penna.
그 옛날 brāhmaṇa에게 있던 덕이 오늘은 brāhmaṇa가 아니라 개에게 있다—그런 점들을 보여 주십니다.
itin ē nisā ē vagē budurajāṇan vahansē noyek avasthāvala upamāvin pennalā dunnā ara goṭa nigaru kaḷa yutu tæna nikaru kaḷā. hæbæyi īrisuvaru nikaru karalā nǣha putan vahansē. ē nisā īrisuvaru pennapu ēvatta ada bamuṇu mada kiyalā mē kiyanavā samahara aya dannē ætta. nikas śāstraya jantarala bantara kiyanavā. eyā bam̆bulangē væḍa kiyalā kiyanavā. ē mūlika śāstra i vēdaya. budurajāṇan vahansē vēdayaṭa dos kivvē næ.
그래서 Buddha께서는 여러 기회에 비유로 보여 주시며 꾸짖어야 할 데서는 꾸짖으셨습니다. 그러나 Buddha께서는 옛 성자들을 꾸짖지 않으셨습니다. 그런데 어떤 이들은 성자들이 보여 준 것까지 오늘의 brāhmaṇa 것이라며, 점성술이니 주문이니 하며 brāhmaṇa의 일이라고 말합니다. 그 바탕이 된 학문은 Veda입니다. Buddha께서는 Veda를 탓하지 않으셨습니다.
vēdayē dunna brāhmaṇayō gæna kivvā. oya vēdayē brāhmaṇaya dunna dēval um̆balā um̆balāgē lābha kīrita valaṭa koṭu karagena um̆balā ēvā um̆balāgē avut pravējanayaṭa aragena ēvā karanavā. oya um̆balayāgēda edā mē brāhmaṇayō gæyi um̆balāva vāgē oya vidihaṭa gāthā pada gotāgattada? nætnam tamangē nuvaṇin dēvā edāē gotāgena kivvē næ. um̆balavāda ē aya gnānayen kiyapuvak kapi karagena ēvā kaṭapādam karagena um̆balā vidihaṭa aran enavā adhyāpanaya kiyalā. apiṭa hon̆da adhyāpanayak tiyenavā kiyalā um̆balā lokuvaṭa kiyanavā.
Veda를 전해 준 brāhmaṇa들에 대해 말씀하셨습니다. ‘Veda에서 옛 brāhmaṇa들이 준 것을 너희는 너희 이득과 명예를 위해 가두어 두고, 너희 쓸모대로 가져다 쓴다. 그 옛날 brāhmaṇa들이 너희처럼 시구를 꾸며 냈느냐? 자기 슬기로 본 것을 말했지 꾸며 낸 것이 아니다. 너희는 그들이 슬기로 말한 것을 베끼고 외워서 교육이라며 가져온다. 우리에게는 훌륭한 교육이 있다고 너희는 크게 떠든다.’
adhyāpanaya kiyannē mokakda? ēka um̆balā dannē næhæ. ōm̆balā loku velā innē kāgen gatta kiyalā adhyāpanaya kiyana vacanaya hædicca hæṭi um̆balā ada dannē nǣ kiyalā pennannē.
‘교육(adhyāpana)이란 무엇이냐? 너희는 그것을 모른다. 너희는 누구에게서 받은 것으로 우쭐대느냐.’ 교육이라는 낱말이 어떻게 만들어졌는지 오늘의 너희는 모른다는 것을 보여 주신 것입니다.
anna pada nirukti valaṭa hon̆dama udāharaṇaya budurajāṇan vahansē pennā dhyāī pudgalayā kiyannē dæhælābhaya dæhælābhaya irisana kiyanavā dhyāīya ē dhyāīya ayaṭa mahā gnānayak pala venavā. ēgollō tamangē nuvaṇin dænagatta dēval ēvā tērum ganna bæri atæsiyannanam adhyā pudgalayinṭa apanāyanaya kaḷā. adhyānṭa apanāyanaya karapu arthayen ēkaṭa adhyāpanaya kiyalā.
pada nirutti의 가장 좋은 보기를 Buddha께서 보여 주셨습니다. ‘dhyāyī’라는 사람은 jhāna를 얻은 이를 말합니다. jhāna를 얻은 성자들을 dhyāyī라고 합니다. 그 dhyāyī들에게 큰 앎이 드러납니다. 그들이 자기 슬기로 안 것을, 그것을 알아듣지 못하는 이들, 곧 adhyāyī들에게 전해 주었습니다(apanayana). adhyāyī에게 전해 준다는 뜻에서 그것을 adhyāpana라고 합니다.
um̆balā ēka lōkavaṭa aran innē dehælābhī dhyāya pudgalayanṭa lā nikaru karanavā. dæhælābhī kālayakaṭa issellā dunna dēval adhyāvē um̆balagē pirisa apayanaya karavāgena ebolā etaṭa aragena illagena um̆balā ēka tarāgena næti obalā hadana um̆bulalā kohomada dhyāya pudgalaṭa kammē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
adhyāpanaya adhyāpanaya lokuvaṭa hitannē onna ohoma adhyāpanaya hædē. adhyāyē pudgalayāṭa apānaya karapu nisā adhyāpanaya kiyana vacanaya āvā.
교육, 교육 하며 크게 여기는데, 교육은 이렇게 만들어진 것입니다. jhāna 없는 사람에게 전해 주었기에 adhyāpana라는 낱말이 생겼습니다.
ahanavā ū mama kiyapu ekanē gattot. ū gattē ēka tamayi. oya mama kiyapu eka tamayi ut araganna. ā ū gattat. dugattā ugattā. ēka tamā ugānnē.
묻습니다. ‘그가 내가 말한 것을 받았다면.’ 그가 받은 것이 바로 그것입니다. ‘내가 말한 그것을 받아라.’ 아, 그가 받았다(u-gattā)—받은 이, 곧 배운 이(ugattā)입니다. 그것이 가르치는 것입니다.
arǣ ayi pudgalayekgē vahal sēvaki. sēvaya karalā vahalkam karalā okkoma karalā ivelā enam aha gani mēka liyāgani. ōka mataka tiyāgannā.
어떤 사람의 종, 하인이 있습니다. 섬기고 종노릇하며 모든 일을 다 한 뒤에 ‘들어라, 이것을 적어라, 기억해 두어라’ 하는 말을 듣습니다.
bulaṭa ōna karanna yanna epā. menna mē vagē evenna kerennē. oya vagē denna dēpala tamayi n gattē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ū gattā ēka tamayi udannē. ē ugattā vunē.
그가 받은 것, 그것을 가르치는 것입니다. 그래서 ‘배운 이’가 되었습니다.
itin ada ugattu kiyana kaṭṭiya hariyaṭa ehaḷin in̆da hadanavā dharmaya tōranna. monava tōranna ō gnānaya itin ōka tamayi adat væradilā tiyennē. anna ē
그런데 오늘날 배운 이라는 사람들은 바깥에 서서 dharma를 풀이하려 듭니다. 무엇을 풀이하겠습니까, 앎이 없는데. 오늘도 잘못된 것이 바로 그것입니다. 그것입니다.
dæn api ara sodēśīya sēvayaṭa dīpu dēśanāva kāṇḍa vidihak nætuva dæn itin koṭu veva vināgalanavā. mokada væḍiya hariyak dunnē næhæ. mal pūjā karana hæṭi an̆dun pūruva pūjā karapu hæṭiya edā karapu eka ada karapu ekē venasa venna dēśanāva atīnna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē dēśanāva vidvat maṇḍalayaṭa dæmmaṭa passē dæn mēka hari praśnayak venavā. mēka dæmmaṭa passē api mēvā mē āmisa pūjāva væḍaka karana næti mōlayingē væḍa gas gallā ada dahapu ayagē væḍa kiyagena kiyana hiṭiyē. dæn mēkaṭa passē minissu mokada kiyannē?
이 법문을 학자 위원회에 올리고 나서 이것이 큰 문제가 됩니다. 이것을 올리고 나면, 우리가 āmisa pūjā는 쓸모없다, 어리석은 이들의 일이다, 나무와 돌을 섬기는 이들의 일이다 하고 말해 온 셈이 됩니다. 그러면 이제 사람들이 뭐라고 하겠습니까?
mēka boru kiyanna vidiyakut næhæ. mēka vacanaya karanna vidiyakut. kō mē dēśanāvē næhæ næha næ mē dēvatā ārādhanaya karalā næ. tamantā cakkaravālēsu kiyana gāthāva kiyalā nǣ. dhammassavana kālō aya vayam bhadantā kiyana ekat kiyalā nǣ. sampradāya viruddhi kohoda mēka dānnē? ohomada dæn idiripat karalā tiyena kāraṇā dharma dēśanāva dānna bæri venna kāraṇā. ēka tamayi ugats sailaya aḍutæn tiyennē.
이것을 거짓이라고 할 수도 없고 반박할 수도 없습니다. 그러니 ‘이 법문에는 devatā를 청하는 것이 없다, samantā cakkavāḷesu라는 시구도 읊지 않았다, dhammassavanakālo ayaṃ bhadantā라는 말도 하지 않았다, 전통에 어긋나는 이것을 어떻게 내보내느냐’ 합니다. 법문을 내보낼 수 없다며 내세운 까닭이 이런 것들입니다. 배운 이들의 방식이 모자란 곳이 바로 거기입니다.
han̆dunkūra mehema kivvā. han̆dunkura mehema ahanavā. ēvā ugas śairayaṭa galapanna bǣ kiyalā. maga nūgas saharaya igenagena ugatta ayaṭa ē dahama igena ganna kiyalā. vena kiyannē deyak maṭa næ. ē ugatunṭa kiyanna issellā nūtungē sailaya igenaganna kiya. igenaganna oya dahama tōrāganna kiyanna. etakoṭa nivan dakinna magak bæhænē. ē misak daham venas karalā ugattu vana ōna hæṭiyaṭa mama daham hatannē næhæ. ehema kramayak nǣha.
Handunkura가 이렇게 말했습니다. Handunkura가 이렇게 묻습니다. 그것들은 배운 이들의 방식에 맞출 수 없다고요. 저는 배운 이들에게 배우지 못한 이들의 방식을 익혀서 그 dharma를 배우라고 하라 했습니다. 달리 할 말이 저에게는 없습니다. 배운 이들에게 말하기 전에 먼저 배우지 못한 이들의 방식을 익히라고 하십시오. 그것을 익혀서 이 dharma를 알아들으라고 하십시오. 그러면 nibbāna를 볼 길이 열리지 않겠습니까. 그게 아니라 배운 이들이 원하는 대로 제가 dharma를 바꾸어 만들지는 않습니다. 그런 방법은 없습니다.
hæbæyi ē ugattunṭa āpuvahama kivvē mokakda kiyalā tērum ganna bæri oya kiyapu kiyavanama mama mē kiyana kramayak tiyenavā onnam ēgollanṭa ēka ahaḷuvelā mokakda kivvē kiyalā ugat bhāṣāvan dālā balanna eḷiyama eḷivæṭa ē vagēma akṣara ghana siyalla sampūrṇa venna mama kaviyama dennā okkoma ṭika oya ugat tuḷa koraganna bæri jātiyakin dennā. ē ugat pasa balāporottu velā inna ayaṭa etakoṭa ēka tērum ganna kiyanna. onnam ēgollanṭa ævidinan ahaganna kiyanna. dharmaya deveni karannē nǣha kiyana eka mataka tiyāganna kiyalā mama piḷiturak tiyana.
그러나 배운 이들이 들어서 무슨 말인지 알아듣지 못한다면, 제가 내놓는 방법이 하나 있습니다. 그들이 들어 보고, 무슨 말인지 배운 이들의 말로 옮겨 보게 하십시오. 아주 또렷하게, 글자 하나하나까지 다 갖추어서요. 배운 이들의 방식을 바라는 사람들에게는 그렇게 알아들으라고 하십시오. 그들에게 와서 들으라고 하십시오. dharma를 뒷전으로 두지 않는다는 것을 기억하라고 저는 답했습니다.
dæn tava tiyāgena innavā kohoma hari dānavā kiya ēka atdyaktamā. kohomahari mēka dānavā. buddhat marala monavā kivvat dānavā kiyalā inna balāporo viplavayak venavā digaṭa karanna deyak æti kohoma vunā dharmaya deveni karannē nǣha kohomada næ ehema venna bæhæ. satyaya budurajāṇan vahansē innē kalē 6ma9mak ævi eka magē dennaek yānna ēka magē ekkenāgena kiyalā hana dekak mityā vādīnaya yaṭa lē ævē. harida mokada ē taṭamanna puḷuvan. seṭama ara væḍak nǣ. adinna bæhama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēka karanna deyak nǣhæ. avaśya dē vitarak api ganna ōnē nivan dakina avaśya karana etaṭṭiya balāganna mokada oya tunin ē gnānavantiya bihi vunāṭa passē silisin biyāpat maharahatan vahansēlā pahaḷa vunāṭa passē unvahansēlāṭa pene hadāpu tæna alagiya muḷu tæn okkoma kavuda livvē koheda livvē mona tenada livvē mona potēda livvē eyāgē nava mokakda mokakda pǣna koheda ēka tiyennē tænpat karalā tiyena koheda tiyennē ēvat okkoma dakina pirisak matu bihiṭa goru karanna bæhæ ēken mē kǣllen kǣl hoyanna deyak næha
그것은 어쩔 수 없습니다. 우리는 nibbāna를 보는 데 필요한 것만 가져가면 됩니다. 왜냐하면 그 앎이 생겨나고, 여섯 abhiññā를 갖춘 큰 arahant들이 나타나면, 누가 어디에 무엇을 썼는지, 어느 책에 썼는지, 그의 이름이 무엇인지, 어떤 붓으로 썼는지, 그것이 어디에 보관되어 있는지까지 다 보는 무리가 앞으로 나타날 것이기 때문입니다. 속일 수 없습니다. 조각조각 찾아다닐 일도 없습니다.
sampūrṇavama mahā gnānayaṭa gōcara velā 2500 gihillā ada venakan davasen davasē vecca dakinna puḷuvan avasthāvē pirisak kisi venavā. eyā edāṭa puḷuvan ōka ætta nætta hoyāganna. ara sākṣiyayi mē sākṣiyayi hoyanna tiyannē næhænē. enavā satyatula svabhāvaya ēkayi.
큰 앎이 온전히 미치어, 2500년 전부터 오늘까지 날마다 일어난 일을 볼 수 있는 무리가 나타납니다. 그날 그들은 무엇이 참이고 거짓인지 찾아낼 수 있습니다. 이 증거, 저 증거를 찾을 필요가 없습니다. 참의 성질이 그렇습니다.
dæn budurajāṇan vahansē edā dēśanā kaḷē um̆balāṭa oya gāthāva aran enavā. um̆balāṭa oya gāthāva koyinda kiyalā obalā dannavada? ahabal sellipiya tiyenavā kiyalā nē budurajāṇan vahansē dækkē buddha gnānaya penna. kāsaya budurajāṇan vahansē mē gāthāva dēśanā kaḷē menna mē vidihaṭa. ēkē arthaya væhilam laukika arthayakin obalā aran enavā. ada um̆balāgē mē vēdayē tiyena gāthāvak kiyalā hitā innavā. oya vēdayaṭa gāthāva āhayi menna mehema pennapu dæn tiyenavā.
그때 Buddha께서 이렇게 가르치셨습니다. ‘너희가 그 시구를 가져오는데, 그 시구가 어디서 왔는지 아느냐?’ 어디에 비문이 있어서가 아니라 Buddha께서는 Buddha의 앎으로 보셨습니다. ‘Kassapa Buddha께서 이 시구를 이렇게 가르치셨다. 그 뜻이 덮인 채 너희는 그것을 세간의 뜻으로 가져온다. 오늘 너희는 그것을 너희 Veda에 있는 시구로 여긴다.’ 그 시구가 Veda에 들어간 경위를 이렇게 보여 주신 것이 있습니다.
ārōgayā paramālā nibbānaṁ paramaṁ sukhaṁ aṭṭhaṁgikēna maggōcana kēmaṁ amatti amatagāmiṇanti lā mē gāthāva dinaṭa pamuṇek bohoma praśaṁsā kaḷā budurajan vahansē. svāmīni oba vahansēṭa api bohoma prasā karanavā. apē vēdayē tiyennē a apiitkin baṇa gi. ehema kiyē mahā paṇḍikamala kivvā.
‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ, aṭṭhaṅgiko ca maggānaṃ khemaṃ amatagāminaṃ’—어떤 brāhmaṇa가 이 시구를 들어 Buddha를 크게 칭찬했습니다. ‘존자시여, 저희는 당신을 크게 칭송합니다. 저희 Veda에도 이것이 있습니다’ 하고 아주 박식한 체하며 말했습니다.
ē itin ārōyā paramālābhā kiyannē mokak eyā tōralā tiyennē. kivvat tavalannē kohomada svā nirōgīkama parama lābhayak mēvā oyāgē atapaya balanna i nirōgī ten vistara karanna giyāma kiyana koccara nirōdha maṭa koccara lābhayakda nirōgī bava dæn ada meccara mē dharmaya babala pættē ārōgaya āparamā lābhā kiyalā ārōga sārāva gehuvet ōka lē dan dana tana gaha gattē ōkaṭanē nirōgikama parama lābhaya kiya tamayi mē kayē nirōgikama parama lābhaya kiyana eka adat adahat karannē oya vidiha adahasak adat næhænē. ehenam ara bamuṇā budurajāṇan vahansēṭa dunet oya pirisumana. edak dukak nætuva inna eka koccara tirōla koccara lābhayak
그러면 그는 ‘ārogyaparamā lābhā’를 무엇이라고 풀었습니까? ‘존자시여, 병 없음이 가장 큰 이득입니다. 제 팔다리를 보십시오, 이렇게 병이 없습니다. 병 없음이 저에게 얼마나 큰 이득인지요’ 했습니다. 오늘날에도 ‘ārogyaparamā lābhā’를 내걸고 헌혈 행사를 하며 ‘병 없음이 가장 큰 이득’이라고 합니다. 오늘도 이 몸에 병이 없는 것이 가장 큰 이득이라고 받아들입니다. 다른 뜻은 오늘도 없지요. 그 brāhmaṇa가 Buddha께 드린 풀이도 그것이었습니다. 아픔 없이 지내는 것이 얼마나 건강하고 얼마나 큰 이득이냐는 것이었습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā bamuṇa maṭa matak enavā upamāvak. mē upamāva obaṭa kohomada væḍennē? eka andha manussayek kī. eyāgē hitavatek vaśayen inna kenek eyāṭa kaḷu bomas karana reddak genak tiyalā kiyanavā. mēka tān sudu reddak mēka ædagattahama hari hæḍayi lassanayi. mēkē æn̆daganna. ara andha manussayāṭa denavā. ara andha manussayā ē kiyama viśvāsa karalā æn̆dagena harima suddhiyi harima tāma harima hædena. ohoma kiyi ara æn̆du mat ekkakak kiyanavānam obaṭa mokada ē andaya gæna hitennē? svāmīni andhakama misak, mōḍakava misak vena mokakda maraṇa hitennē ehema tamayi. ē ē tiyena andhayagē tiyena mōḍakamayi andhakamayi misā. nætnam ehema katāvak kiyana oya uttaraya danna.
Buddha께서 말씀하십니다. ‘brāhmaṇa여, 비유 하나가 떠오른다. 이 비유가 그대에게는 어떻게 들리는가? 눈먼 사람이 하나 있다. 그의 벗이라는 사람이 기름때 찌든 검은 천을 가져와 “이것은 흰 천이다. 이것을 입으면 아주 멋지고 아름답다. 이것을 입어라” 하고 눈먼 이에게 준다. 눈먼 이는 그 말을 믿고 입고서 “아주 깨끗하다, 아주 곱다” 하고 말한다. 그렇게 말한다면 그대는 그 눈먼 이를 어떻게 생각하는가?’ ‘존자시여, 눈멀고 어리석은 것 말고 무엇이 있겠습니까.’ ‘그렇다. 그 눈먼 이에게 있는 것은 어리석음과 눈멂뿐이다. 그렇지 않다면 누가 그런 말을 하겠는가.’ 그렇게 답을 이끌어 내셨습니다.
bamuṇa ārōpiyā paramā lābhā kiyannē mokakda ahapu gahama mē kayē nirōgīkava parama lābhiyāya kiyalā obē kiyamaṭa maṭa oba gæna hitennet tannara andha manussayāva mōḍakama misak nopennaka misak vena mokakda kiyana eka tamayi maṭa kiyanna tiyennē. dæn oya uttaraya dunā budurajāṇan vahansēṭa bamuṇa. dæn bamuṇaṭa hari læjjayi.
‘brāhmaṇa여, ārogyaparamā lābhā가 무엇이냐고 물었을 때 이 몸에 병 없음이 가장 큰 이득이라고 한 그대의 말을 들으니, 나는 그대를 그 눈먼 사람처럼 여기게 된다. 어리석음과 보지 못함 말고 무엇이 있겠는가—이것이 내가 할 말이다.’ brāhmaṇa는 자기 입으로 Buddha께 그 답을 드린 셈입니다. 이제 brāhmaṇa는 몹시 부끄러웠습니다.
æyi bamuṇu dharmaya tuḷa ēkaṭa vena piḷidurak nǣha. nirōgīvama paramalābhiyā kiyanavā vena monavā kiyanna itin ēka ekak eyāṭa tērennet næ. dæn ada æhuvot ehema ōkē vena arthayak nædda tōrayida kiyalā hilā balanna
brāhmaṇa의 가르침 안에는 그에 대한 다른 답이 없기 때문입니다. 병 없음이 가장 큰 이득이라는 것 말고 달리 할 말이 없고, 다른 뜻은 그에게 알아지지도 않습니다. 오늘 누군가에게 물어보아도 그것 말고 다른 뜻을 풀어낼 수 있을지 생각해 보십시오.
hæbæyi budurajāṇan vahansē tōlā dunā bamuṇa ōkaṭa mama kiyā dennavā yathārthaya etakoṭa ōkē tērennē arthaya mokakda kiyalā. maṭa pera lovturā budun vahansē budurajāṇan vahansē nama lōkē pahaḷa velā hiṭiyā. rāttaya budurajāṇan vahansē gæna ē kiyannē. unvahansē lōkayaṭa oya gāthāven dharmayak dēśanā karanna nivan avabōdha karanna. dharmāvabōdhaya labana gāthāva oya gāthāvē arthaya pahu kālayakaṭa yanakoṭa ēkē tibena śāsanika arthaya væhilā laukika arthayak paṭava bæn̆dagena oya vēdayaṭa oya gāthāva ætulat karenna ada venakan giyana. ēka kātiya budurajāṇan vahansēgē gāthāva ēka tamayi ada vena nikan aran innē. ōkaṭa gotta laukika arthaya tamayi obalāvē kiyavannē. ōka nemeyi ōgē arthaya. ōka vigraha karalā denna.
그러나 Buddha께서 풀어 주셨습니다. ‘brāhmaṇa여, 그것의 참모습을 내가 가르쳐 주겠다. 그러면 그 뜻이 무엇인지 알게 될 것이다. 나보다 앞서 lokuttara Buddha 한 분이 세상에 나셨다.’ 지난 Buddha를 두고 하신 말씀입니다. ‘그분께서 nibbāna를 깨닫게 하려고 이 시구로 세상에 dharma를 가르치셨다. dharma를 깨닫게 하는 시구였다. 세월이 지나면서 그 안의 sāsana의 뜻은 덮이고 세간의 뜻이 덧씌워져 이 시구가 Veda에 들어가 오늘에 이르렀다. 그것은 Buddha의 시구다. 오늘 그대들은 그것을 그냥 붙들고 있다. 그대들이 읊는 것은 덧씌운 세간의 뜻이다. 그것은 그 시구의 뜻이 아니다.’ 그것을 풀어 주십니다.
paṁca upādānaskandhaya næmati yamkisimē pævætmak æti. menna mē paṁca upādānaskandhaya tamayi mahā rōgaya. tatvayakdi lokuma rōgaya yōga. mē paṁca upādānaskandhaya rōgayak, hulakmen, geḍiyak, maḍakmen mē vidihaṭa dakinavā.
다섯 upādānakkhandha라는 어떤 이어짐이 있습니다. 이 다섯 upādānakkhandha가 바로 큰 병입니다. 가장 큰 병입니다. 이 다섯 upādānakkhandha를 병처럼, 화살처럼, 종기처럼, 진창처럼 봅니다.
ē ārya śrāvakaya yathārthaya dænagatta kenā mē piḷiban̆da yamkisi ākāra chanda rāgayak tibiya nam anna ē canda rāgaya duru karagannavā. paṁca upādānaskandhaya piḷiban̆dē yathārthaya dakinakoṭa bhōgayak sē dakinakoṭa, ulak sē dakinakoṭa, maḍak sē dakinakoṭa, giḍiyak sē dakinakoṭa mēka asāratvaya dakinakoṭa ē piḷiban̆da canda rāgaya duruvelā giyahama kiyanavā rōgaya nivāraṇayi. rōgayen suvapat vuṇā.
참모습을 안 그 ariya 제자는 이것에 대해 어떤 chandarāga가 있었다면 그 chandarāga를 없앱니다. 다섯 upādānakkhandha의 참모습을 볼 때, 병처럼, 화살처럼, 진창처럼, 종기처럼 보며 그 알맹이 없음을 볼 때, 그에 대한 chandarāga가 사라지면 병이 나았다고 합니다. 병에서 나은 것입니다.
menna mē rōgaya næti venakoṭa paṁca upādānaskandhaya chanda rāgaya duru venakoṭa upādāna nirōdhayi. upādāna nirōdhanam bhava nirōdhayi. bhava nirōdha nam jāti nirōdhayi. jāti nirōdha nam jarā maraṇa sōka paridē duk domanassa upāyāsa siyallen nirōdhayi. siyallē duken nidahas vana menna nirōgīi.
이 병이 없어질 때, 다섯 upādānakkhandha에 대한 chandarāga가 사라질 때 upādāna nirodha입니다. upādāna nirodha이면 bhava nirodha, bhava nirodha이면 jāti nirodha, jāti nirodha이면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 모두 nirodha입니다. 모든 dukkha에서 풀려나는 것, 이것이 병 없음입니다.
ōken midennē nætik. upādānaya paṁca upādānaskandhaya piḷiban̆da bæn̆dena upādānaya nisā upādāna paccayā bhava bhava paccayā jāti jāti patyā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanasa upāsāntiya menna mē rōgayaṭa væṭenavā. onna rōgayayi rōgaya dukayi. onna rōgaya onna nirōgīya.
거기서 벗어나지 못하면, 다섯 upādānakkhandha에 묶이는 upādāna 때문에 upādāna paccayā bhava, bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarā maraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsa—이 병에 떨어집니다. 이것이 병이고, 병은 dukkha입니다. 여기에 병이 있고 여기에 병 없음이 있습니다.
paṁcaskandhaya piḷiban̆da rōgayen nidahas velā labannā vū nirōgītvayā nætnam menna mēkayi paramalalābhaya. menna mēkaṭayi ārōgiyā paramālāva kiyannē.
다섯 khandha에 대한 병에서 풀려나 얻는 병 없음, 이것이 가장 큰 이득입니다. 이것을 ārogyaparamā lābhā라고 합니다.
bamuṇa andhayayi kiyalā kiyannē kavuda? mē paṁcaskandhaya priyayi manāpayi ahapatayi vaḍinavā kiyalā hē mē pr̥thagjana manussayō innē. onna ovunṭayi andhayō kiyannē. oya andhāṭa hitavatā kavuda? tamāgēma pr̥thagjana mānasikatvaya. ē mānasikatvaya adahasak denavā. mē rūpa upādānaskandha, vēdanā upādānaskandha, saṁgnā upādānaskandha, saṁkhāra upādānaskandha, viññāṇa upādānaskandhana mēvā mē muḷu lōke harima vaṭinavayi kiyanama suddhayi. hon̆da deyak kiyalā adahasak tiyenavā. menna mēka tamayi ara pr̥thagjana andhayaṭa tamāgē manasa næmati hitavatā dena.
brāhmaṇa여, 눈먼 이란 누구입니까? 이 다섯 khandha를 좋고 마음에 들고 즐겁다고 여기는 보통 puthujjana들입니다. 그들을 눈먼 이라고 합니다. 그 눈먼 이의 벗은 누구입니까? 자기 자신의 puthujjana 마음가짐입니다. 그 마음가짐이 생각을 건넵니다. 이 rūpa upādānakkhandha, vedanā upādānakkhandha, saññā upādānakkhandha, saṅkhāra upādānakkhandha, viññāṇa upādānakkhandha가 온 세상에서 아주 값지고 깨끗하고 좋은 것이라는 생각입니다. 이것이 마음이라는 벗이 puthujjana 눈먼 이에게 건네는 것입니다.
yam davasaka ohu daham ahalā yathārthaya gattaṭa passē daham æhæ pahaḷa velā æhæ ærenavā. anna æs penicca dā. ohu dakinavā kaḷu gomaskarayaknē dīlā tiyennē mē sudu æn̆duma kiyalā magē hita pr̥tagatjjanna mānasikatvaya maṭa gonnagalā tiyennē kaḷu gomaskarayak væni mulahāvak tamayi mē vaṭinādayak eyā hitaṭam mama meccara kal kæpavæṭiyē. paṁca upādānaskandhaya enavā æti kaḷu gomas karē mama ahaka dānavā.
어느 날 그가 dharma를 듣고 참모습을 붙잡으면 dharma의 눈이 생겨 눈이 열립니다. 눈이 보이게 된 날입니다. 그는 봅니다. ‘이 흰옷이라던 것이 기름때 찌든 검은 천이었구나. 내 puthujjana 마음이 나를 속여, 검은 걸레 같은 미혹을 값진 것이라 여기게 했고 나는 지금껏 거기에 매달려 왔구나. 다섯 upādānakkhandha라는 이 검은 걸레를 나는 내던진다.’
ē saman̆ga hitavat hæṭiyaṭa pennapu mānasikatvayak pætta kara dānna. yāḷu boru yāḷuvayi boru yāḷuvāgē boruvaṭa rævaṭena ekayi dekama mahak karapuvahama upādānaskandhaya midicca ekkenāṭa bhavayakna. bhavayak næda kenāṭa jātiyak nǣhæ. jātiyak næti kenāṭa jarā marana sōta paridēva duk domanas upāsat ekakvat nǣha. menna mehema nirōgītvayaṭa pat venavā. menna andhayak. menna andhyāgē hitavatā. onna gomaskarē onna gomaskarē dækalā dakina æhæ onna dækkāṭa passē galavā dālā bidena menna mēkaṭa kiyanavā ārōgayā paramālābhā nibbānaṁ paramaṁsukaṁ kiyalā.
그와 함께 벗인 척하던 마음가짐도 밀어내 버립니다. 거짓 벗과, 거짓 벗의 거짓말에 속는 것, 둘 다 없애면 upādānakkhandha에서 풀려난 이에게는 bhava가 없습니다. bhava가 없는 이에게는 jāti가 없습니다. jāti가 없는 이에게는 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 하나도 없습니다. 이렇게 병 없음에 이릅니다. 여기 눈먼 이가 있고, 여기 눈먼 이의 벗이 있고, 여기 걸레가 있고, 그 걸레를 알아본 눈이 있고, 알아본 뒤 벗어 던지는 것이 있습니다. 이것을 ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ’이라고 합니다.
adat ārōgaya paramā lābhā kiyannē budurajāṇan vahansē dēśanā kara koyi dāsa tiyennē. nætnam ara bamuṇagē karuṇu gomak karā gattā andharkaya kaḷu gomak karalayak vaṭinā suduret dakkiv andhyāgē gati lakṣaṇaya tamayi adat ārōkayā paramā lābhā kiyalā tōrannē nirōgikavama paramalābhiyak
오늘날 ārogyaparamā lābhā를 Buddha께서 가르치신 대로 풉니까? 아니면 그 brāhmaṇa처럼—검은 걸레를 값진 흰옷으로 여긴 눈먼 이의 모습 그대로—오늘도 ‘병 없음이 가장 큰 이득’이라고 풉니까?
kiyalā. dæn oya katāvak dævut ehema īpī eka kohoma karannada? prikuda sēvaya hari sēvayaka kivvot ehema væḍē vināsayinē nǣ kiyanna tænat ekkalā upa karalā pennannē madhyamana eka ayavalannē balanna avāla sūtrē mēka mīka tiyenavā. īṭa passē triviṭaka kapanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etako minissunak vanē praśnē īlāva etakoṭa api meccara hāmuduruvō dakṣa kikaya hiṭiyā meccara hāmuduruvak tripiṭakaya balalā neveyida bana kivvē ēko ipiṭakē næhæ kiyanna ōnē. tiyenavā kivvot æyi meccara kal kivvē nædda? dæn loku praśnayak enavā. æyi meccara kal api ræpavætiyē? dæn praśnayak enavā
그러면 사람들에게 물음이 생깁니다. ‘그렇게 뛰어난 스님들이 그토록 많았는데, 그 스님들이 Tipiṭaka를 보고 법문하지 않았단 말인가? 그렇다면 그것은 Tipiṭaka에 없다고 해야 한다. 있다면 왜 지금까지 말하지 않았는가?’ 이제 큰 물음이 생깁니다. 왜 우리는 지금까지 속아 왔는가? 물음이 생깁니다.
ætta vaśayen dahama vimarśanayak nǣha. poṭṭiya genahillā aliyē tiyena ekanē karanna. ēkaṭa væn̆da vætiya. ēkaṭa væn̆da vædinna ekanē karanna. dun allanna
사실 dharma를 살펴 따지는 일이 없습니다. 경전 꾸러미를 가져와 손에 들고 있는 것이 하는 일의 전부입니다. 그것에 절하는 것이지요. 그것에 절하는 것이 하는 일의 전부입니다.
tērum ganna epæta payinnē rahaganna bæha sīmā ekma yanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehema tamayi itin kiyannē anna ēkayi væḍē. ēka dakinna. ēkamayi gannē.
그래서 그렇게 말하는 것입니다. 그것이 문제입니다. 그것을 보십시오. 그것만 붙잡습니다.
ōka dækalā nemeyi api karmasthāna hæduvē. saṁsāra rōgaya saṁsāra baya ādivasaya hæbæyi nirōgīkama kiyalā kiyannē nivana bava api issaraha kivvā. hæbæyi obaṭa poṭin dækalā nemeyi adahasa mēkayi kiyalā.
우리는 그것을 보고 kammaṭṭhāna를 만든 것이 아닙니다. saṃsāra의 병, saṃsāra의 두려움 같은 것들입니다. 병 없음이 nibbāna라는 것은 우리가 앞에서 말했습니다. 그러나 책에서 보고서 그 뜻이 이것이라고 한 것은 아닙니다.
ēkama oppu velāva itāma mǣtaeka tamayi mē poṭṭiyak genāṭa passē tamayi ārōgayā paramā lābha kiyana tōrapu vistaraya hambavunē budurajāṇan vahansēgē dēśanā
그것이 밝혀진 것은 아주 최근의 일입니다. 이 경전 꾸러미를 가져온 뒤에야 ārogyaparamā lābhā를 풀이한 대목, Buddha의 가르침을 찾았습니다.
sapāvaya mokakda kiyana ekanē kāraṇaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vidayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nisa saraṇa kiyana eka attagama kiyana vacanayē arthaya tamayi attaṁgama kiyana ekaṭa dīlā tiyennē. haṭagænīma, vænasīma, āśvādaya, ādīnavaya nissaraṇayayi pennannē. udayaṁgama kiyannē udā venavā. attā atta aṁgama kiyana asthayaṭa giyē nǣ kiyana ekayi tava ēka tava asthayaṭa giyē nǣha kiyana ekayi. udā vuṇā asthayaṭa giyē nǣhæ. tava mōranna paṭan gattē næha.
udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 것—atthaṅgama라는 말에 엉뚱한 뜻이 붙어서, 생겨남, 사라짐, assāda, ādīnava, nissaraṇa를 보여 준다고 합니다. udayaṅgama는 떠오르는 것입니다. atthaṅgama는 아직 지지 않은 것, 더 지지 않은 것입니다. 떠올랐으되 지지 않았고, 아직 시들기 시작하지 않은 것입니다.
āśvāda vin̆dina kālaya kiyannē anna ē kālē taruṇa kāla mōnna paṭan gannē ādīnava kālaya etakoṭa tamayi vayasaṭa yannē. nissaraṇa kiyannē nægiṭagannāt bæri kāla ivarayi mæra mē lōkē hæma deyakma oya kiyana kāraṇā pahi nistara karanavā. udā venavā. attēnṭa issellā avasthāvaṭa saruṇa vāsaya innavā. āśvāda vin̆dinavā. īṭa passē væhærilā yanavā mærilā yanavā. ōka tamayi lōka dharmatāva.
assāda를 누리는 때는 바로 젊은 때입니다. 시들기 시작하는 것이 ādīnava의 때, 곧 늙어 가는 때입니다. nissaraṇa는 일어나지도 못하게 되어 끝나는 것, 죽는 것입니다. 이 세상 모든 것이 이 다섯 가지로 풀이됩니다. 떠오릅니다. 지기 전 한창때에 머뭅니다. assāda를 누립니다. 그 뒤 시들어 가고 죽어 갑니다. 그것이 loka dhammatā입니다.
onna ōka hariyaṭa dækkanna. eyāṭa āśvāsa pūrṇayi kiyalā dēśanā karanā. āśvāsa sūtraya ta paramā āśvāsa sūtrayagen sūtra dekema dēśanā karalā tiyenavā.
그것을 바르게 보았다면, 그에게 assāda가 온전하다고 가르치셨습니다. Assāda sutta에서, 두 sutta 모두에서 가르쳐 놓으셨습니다.
dæn udayaṁgamē assaṁgamaya kiyalā ara vacanaya paṭalavalā artha gannavā. haṭagænīma vināśaya āśvādaya ādīnava nissaraṇaya kiyalā. haṭagænīma ḷan̆gaṭa vināśaya āva nam āśvādaya katā karanna sænak nǣha. haṭagattā malā āśvādaya gæna katā karanna īṭa passē ko mæriccanāda anupiḷivilla anupūrava kramayak tiyenna ōnē.
그런데 udayaṅgama, atthaṅgama라는 말을 뒤섞어 ‘생겨남, 무너짐, assāda, ādīnava, nissaraṇa’라고 뜻을 붙입니다. 생겨나자마자 무너짐이 온다면 assāda를 말할 틈이 없습니다. 생겨났다가 죽었는데 그 뒤에 assāda를 말한다니, 죽은 뒤에 말입니까? 차례가 있어야 합니다.
hæmadēda manussayek haṭagannavā. mā velā namā vayasa udā vena kālē udayaṁkama kālē karuṇayasaṭa āvā atṁgama kālē. karuṇa kālē āśvāda vin̆dinavā āśvā āśvāda kāla īṭa passē bayasaṭa yanavā ata paya amāruyi kora amāru okkoma vātaralu dā okkoma enavā. anna ādīnava kālaya nægiṭagannat bæhæ. karanna bæha nissaraṇa kālaya mara maraṇa
무엇이든 그렇습니다. 사람이 태어나 자라고, 나이가 떠오르는 때가 udayaṅgama의 때입니다. 젊은 나이에 이른 것이 atthaṅgama의 때입니다. 젊을 때 assāda를 누리니 assāda의 때입니다. 그 뒤 늙어 가며 팔다리가 힘들고 허리가 힘들고 온갖 병이 다 옵니다. 그것이 ādīnava의 때입니다. 일어나지도 못하고 아무것도 못 하게 되는 것이 nissaraṇa의 때, 죽음입니다.
kos gahak hiṭōna. korayē hiṭavala ham væḍi kālē udayaṁga anna væḍilā henā mal pala daranna hiṭu vena mōrapu kālē attaṁga mal pala daranavā āśvāda kālē. hon̆dara geḍi hædenavā, saruvara hædenavā. īṭa passē gaha mōra mōra yanavā koḷat venavā. geḍi hædennē næ. anna ādīna vala ehen mehen gaha pæhilā isma galanna paṭan gannavā ādīnava gaha mærenavā nissara hol gahaka hiṭavanavā ēt ēva. pælē kālē nædā vena kālē udaya. giri hædena paṭan ganna ārambha kālē attaṁgi hædena kālē āśvāda phala dharṇā hon̆daṭa denavā. kanāṭu gæhilā yana kālē vayasaṭa gihillā ādīnava itāma æralā yanavā
잭프루트 나무를 하나 심었다고 합시다. 심어서 자라는 때가 udayaṅga입니다. 다 자라 꽃과 열매를 맺을 만큼 여문 때가 atthaṅga입니다. 꽃과 열매를 맺는 때가 assāda의 때로, 좋은 열매가 열리고 풍성합니다. 그 뒤 나무가 늙어 가고 잎만 나고 열매가 열리지 않습니다. 그것이 ādīnava로, 여기저기 나무가 썩어 진이 흐르기 시작합니다. 나무가 죽으면 nissaraṇa입니다. 코코넛 나무를 심어도 마찬가지입니다. 모종 때가 udaya, 열매가 맺히기 시작할 때가 atthaṅga, 열매를 잘 내는 때가 assāda, 쪼그라들고 늙어 가는 때가 ādīnava입니다.
mē lōkē haṭagatta siyaluma dēval ēvā. gē goḍanaganavā udē. goḍanagalā ivarayi hattaṁga. īṭa passē hon̆daṭa padiṁci velā itin ada bohoma santōsayen jīvat vena kālayak tiyenavāna kohomada geyi? āśvāda kālaya. īṭa passē gē avabalaṁ vena kālayak enavā paraṇa velā ādī karalā gē kaḍā væṭenavā nēsāra siyaluma sattunṭat siyaluma duvat valaṭat onna oya dharmatāvaya anuvayi mē siddha vennē hæma siddhiyak.
이 세상에 생겨난 모든 것이 그렇습니다. 집을 짓는 때가 udaya입니다. 다 지은 때가 atthaṅga입니다. 그 뒤 잘 자리 잡고 아주 즐겁게 사는 때가 있습니다. 집으로 치면 assāda의 때입니다. 그 뒤 집이 약해지는 때가 오고 낡아 갑니다. 그러다 집이 무너지면 nissaraṇa입니다. 모든 중생과 모든 것에, 일어나는 모든 일이 그 dhammatā를 따라 일어납니다.
ehenam udaṁgama vaśayen haṭagena esē pavatina lōkayak nǣ. attahaṁgamayaṭa patvelā karuṇa bavaṭa patvelā navatina lōkayakna. āśvādayaṭa patvelā āśvāda maṭṭamē pirillama tiyennē lōkayak næ. ādīnavayaṭa pat novana lōkayaknē. nomærilā vænasenna lōkayak. mē anupiḷivalin yanavā oya haṭāva.
그러니 udayaṅgama로 생겨나 그대로 머무는 세상은 없습니다. atthaṅgama에 이르러 한창때에 멈추는 세상도 없습니다. assāda에 이르러 assāda 수준에 가득 찬 채 있는 세상도 없습니다. ādīnava에 이르지 않는 세상, 죽지 않고 사라지는 세상도 없습니다. 이 차례대로 그렇게 흘러갑니다.
itin apiṭa balanna kiyalā pennanavā. cakkhu sampassayatana sōta sampassa āyatana gāna sampassayatana jivhā sampassayatana kāya sampassayatana manō sampassa āyatana kiyana menna mē sparśa āyatana haya kerehi. onna ē udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa kriyāvaliyē tatusaya dakina davasak æti. edāṭa āśvāsa karalā ivarayi dharmaya. īṭa vaḍā baṇa ahanna deyak nǣ. dharma āśvādaya labalā ivarayi. ehenam ārya phalayaṭa pat velā arihatayaṭa pat velā ivarayi. onna mē ārya vini pūrṇa karagata yutu āśvādaya. onna ōka pūrṇa venavā. oya dharmaya vaḍanna gena.
그래서 우리에게 보라고 보여 주십니다. cakkhu samphassāyatana, sota samphassāyatana, ghāna samphassāyatana, jivhā samphassāyatana, kāya samphassāyatana, mano samphassāyatana라는 이 여섯 phassa āyatana에서 udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 흐름의 참모습을 보는 날이 있을 것입니다. 그날 dharma를 다 맛본 것입니다. 그보다 더 들을 법문이 없습니다. dharma의 assāda를 다 얻었습니다. 그렇다면 ariya phala에 이르고 arahant에 이른 것입니다. 이것이 ariya vinaya에서 채워야 할 assāda입니다. dharma를 닦아 가면 그것이 채워집니다.
itin ōka apiṭa ira nitarama puhuṇu karaganna puḷuvan deyak. puṁci ḷamayekpenavā. ā udyāṁgama vayasa kæṭavara vasayek mōlā enavā. ā attaṁgama vayasaya ekkenek innavā. taruṇa vāyasaya ekkenek innavā. n jōlu vædalā gilā yanavā itin vivāha velā itin ḷamayek ehema næ āśvāda vayasana īṭa passē yanavā ṭikak ehæṭa pæricca kenek. ādīnayaṭa āpu ekkenek ā maliniyi hadaga ānissaraṇayaṭa pat venavā.
이것은 우리가 늘 익힐 수 있는 것입니다. 어린아이를 봅니다. 아, udayaṅgama 나이입니다. 사춘기 아이가 자라 옵니다. 아, atthaṅgama 나이입니다. 젊은이가 있습니다. 짝을 만나 혼인하고 아이를 두니 assāda 나이입니다. 그 뒤 조금 더 늙은 사람이 지나갑니다. ādīnava에 이른 사람입니다. 아, 쇠약해져 nissaraṇa에 이르는구나.
itin giha balanavā api 100īyak æti. avurudu 80 nissaraṇa velā dæn dakinavā. avurudu 60 vitara kālē ādīnava kālē in̆dalā tiyennē. īṭa issellā āśvāda kālē darumallam hadāgena sundara lōkē hiṭapu kālayen īṭa issellā attaṁgama kālayen ē tattvayaṭa pat velā vællā inna kālē. īṭa issellā tamā kālē udayaṁgama kāla oya kālayen ehā hiṭiyē nǣ nemeyi. ehæ meyā idilā tiyennē udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa dharmānukūlaya siddha vena eka mehema meliya siddha velā mi pēnavā. dæn ēka avasāna onna kenek ipadunahama geviliyā næhæ hæṭi.
그렇게 살펴봅니다. 백 살쯤 된 사람이 있다고 합시다. 여든 살에 nissaraṇa에 이른 것을 이제 봅니다. 예순 살 무렵은 ādīnava의 때였습니다. 그 전에는 assāda의 때로, 자식을 키우며 아름다운 세상에 살던 때였습니다. 그 전에는 atthaṅgama의 때로 한창 피어난 때였습니다. 그 전이 udayaṅgama의 때였습니다. 그때보다 앞서 없었던 것이 아닙니다. 이 사람은 udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 dharma를 따라 이렇게 지나왔음이 보입니다. 이제 그것이 끝입니다. 사람이 태어나 이렇게 닳아 가는 모습입니다.
dæn oya ṭika dakinna paṭan gattaṭa passē taruṇa madayak tibanam taruṇa madhainna. mædi vayas madayak tibuṇa nam ēkat ivaraganna. api hæma kenekma udā venavā, væḍenavā, āśvādinavā. adhinava pættaṭa pat venavā mæralā yanavā. ōkkoma balāgena palāgena æṭa paṭan gattaṭa passē ēkada lōkaya kiyannē. mehema lōkeka mama monavāhari tiyāganna hæduvot ē dharmatāvaya ēka nam. mama kiyapu vidihaṭa pavatiyi. tarṇa bava tiyāganna hædu puḷuvanda? mædivāsaya inna hæduvaṭa puḷuvanda? mahaḷu vennē nætuva inna hæduvaṭa puḷuvanda? nomæri inna hæduvaṭa puḷuvanda? dharmatāvaya ōka nam oya dharmatāvaya dækkahakama dharmaya dæva. onna lōka dharma
이것을 보기 시작하면, 젊음에 대한 교만이 있었다면 그것을 끝내십시오. 중년에 대한 교만이 있었다면 그것도 끝내십시오. 우리 모두 떠오르고, 자라고, assāda를 누리고, ādīnava 쪽에 이르고, 죽어 갑니다. 이 모든 것을 살펴보기 시작하면, 이것이 세상인가 합니다. 이런 세상에서 내가 무엇이든 붙들어 두려 해도 dhammatā는 그대로입니다. 내 뜻대로 머물겠습니까? 젊음을 붙들어 두려 하면 됩니까? 중년에 머물려 하면 됩니까? 늙지 않으려 하면 됩니까? 죽지 않으려 하면 됩니까? dhammatā가 그렇다면, 그 dhammatā를 보았을 때 dharma를 본 것입니다. 그것이 loka dhamma입니다.
potē tiyena dharmaya ōnakaṭa venas kaḷa hæ. mona monavā hari karanna puḷuvan. hæbæyi lōka dharmaya ælapillak venas karanna deyak tiyenavā. mokada hæmadāma ē lōka dharmaya sēma dharmaya venas karanna bæha. potta liyana saṁkēta venas karaganna. sakr̥ kiyannē saṁkēta. dharmaya pennanna gatta saṁkēta. dharmaya dakinna ōnē lōkaya tuḷin.
책에 있는 dharma는 원하는 대로 바꿀 수 있습니다. 무엇이든 할 수 있습니다. 그러나 loka dhamma는 털끝만큼도 바꿀 수 없습니다. loka dhamma는 언제나 그대로이니 그 dharma는 바꿀 수 없습니다. 책에 쓰는 기호는 바꿀 수 있습니다. 문자는 기호입니다. dharma를 보이려고 쓴 기호입니다. dharma는 세상을 통해 보아야 합니다.
lōkaya tuḷin dænagænīmaṭa cakra pelā tiyenavā. oya pottala pelā tiyenavā mula tiyenavā. pahu kālayak yanakoṭa ēvā venas karenna saṁkēta valaṭa eka eka artha dīlā ēvā venas karagannavā. ada venaṭa gāt turalaṭa paṭalavā gannavā.
세상을 통해 알도록 바퀴(cakka)가 보여져 있습니다. 책에도 보여져 있고 뿌리가 있습니다. 세월이 지나면 그것을 바꾸어, 기호에 이런저런 뜻을 붙여 바꾸어 버립니다. 오늘날에는 갈피를 못 잡게 뒤엉켜 버립니다.
edā dharmaya dækē lōkaya tuḷin. pot valainnē. pot valaṭa gata koccara va dharmaya dækkē lōka. karakoḷa atten dharmaya dækkā. asūcci piṭen dharmaya dækkā. vakkaḍak ḷan̆ga galapu diyapubulu valin dharmaya dækkā. ohoma tamā issaratara bhikṣūn vahansēlā ahatyayaṭa patvennē.
그 옛날에는 dharma를 세상을 통해 보았습니다. 책 속에서가 아닙니다. dharma를 세상에서 보았습니다. 누런 잎 하나에서 dharma를 보았습니다. 오물 더미에서 dharma를 보았습니다. 보 가에 이는 물거품에서 dharma를 보았습니다. 옛 bhikkhu들은 그렇게 arahant가 되었습니다.
poḍḍakvat ē dharmaya venas karana ē dattvaya adat venavā. cakraya hariya dænagattā nam dharmaya dækka æhayi cakrayada cakranusāraya dharmaya labana. ē dharmaya vahana kenekut næha ugannada keneku ōnē cakraya vitarayi dænaganna ōnē. hēturi dharmaya balanna daham æsa ærenavā. ā ē aragena kiyanavā dharma cakṣaya pahaḷa vunā sōtāpannayek. sōtāpannayāṭa baṇa kiyanna ōnē næha kavuru eyā kramaya tænaka ivarayi. eyā baṇa dakinavā. dharmaya dakinavā. hæma deyak valinma dakinna puḷuvan. oya raṭāvaṭa tamayi dharmaya dakannē.
dharma는 조금도 바뀌지 않으니 그런 일은 오늘도 일어납니다. 바퀴를 바르게 알았다면 dharma를 보는 눈이 생기고, 바퀴를 따라 dharma를 얻습니다. 그 dharma를 감추는 이도 없고, 가르칠 이가 꼭 있어야 하는 것도 아닙니다. 바퀴만 알면 됩니다. 원인에 따라 dharma를 보면 dharma의 눈이 열립니다. 그것을 두고 ‘dhamma cakkhu가 생겼다, sotāpanna다’라고 합니다. sotāpanna에게는 법문해 줄 필요가 없습니다. 그의 방법은 이미 갖추어졌습니다. 그는 법문을 보고 dharma를 봅니다. 모든 것에서 볼 수 있습니다. 그런 방식으로 dharma를 보는 것입니다.
nitara sihi karana karmasthānakin itarama dihā tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ara væhærī vænasena mē væhærī vænasena deyak dakina hæṭi ādi vaśayen ganna puḷuvan. yanakoṭa kenek dakinavā. naṭa naṭā yanavā. væhærī vænasena kayak naṭōnæhæ.
그래서 시들어 무너지는 것—시들어 무너지는 것을 어떻게 보는지 하는 식으로 들 수 있습니다. 길을 가다 어떤 사람을 봅니다. 춤추며 갑니다. 시들어 무너지는 몸은 춤추지 못합니다.
anna sīkaraṇa karana væhærī vænasena kiyana eka dalā aṭṭiya dakinna. væhærī vænasena kenek uddāma vena hæri. dækkahama ehema avasthāvaka ehema silā yanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa hitanavā sinduvak kiyannē monavā hari ehema deyak āśvādaka vin̆dilā hiriya væsena kayakin āśvāda vennē næhæ. api apiṭama hitāganna.
우리는 노래하는 것을 무슨 assāda를 누리는 것이라 생각합니다. 그러나 시들어 가는 몸으로는 assāda를 누릴 수 없습니다. 스스로 그렇게 생각해 보십시오.
dæn mēka daham dakina kramayak.
이것이 dharma를 보는 한 방법입니다.
væḍi kal yanna issellā karapu okkoma væḍapila ebhāvevā. væḍakyak net væḍapilā okkoma væḍahenavā. an dahama væḍahenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
væhærī væsena kenek ran̆ganæhæ. tæn̆gun hagena kenek dækat ehema vidanna ōnē.
시들어 가는 사람은 뽐내며 놀지 못합니다. 그렇게 노는 사람을 보더라도 그렇게 보아야 합니다.
hærī vænasana kenek jīvitaya gevana hæṭi. avasthāva hæṭiyaṭa balabalā hitanna pura venavā. lōbha jīvitayak ehema gata karanavā dækkot ehema kāṭavat yamak dennē nætuva væhærī vænasena jīvitayak gevana hæriya. sihi karalā yanavā. eyāṭa kiyanna næha. kiyanna ki bahinavanē. ēka kāṭavat kiyanna næha. tamangē hita tuḷadin ōkē sihi karalā yanavā.
시들어 무너지는 사람이 삶을 보내는 모습입니다. 형편에 따라 살펴 생각하는 데 익숙해집니다. 누구에게도 아무것도 주지 않는 인색한 삶을 사는 사람을 보면, ‘시들어 무너지는 삶을 이렇게 보내는구나’ 하고 떠올리며 지나갑니다. 그에게 말할 필요는 없습니다. 말하면 다툼이 생기지요. 누구에게도 말할 필요가 없습니다. 자기 마음속에서 그렇게 떠올리며 지나갑니다.
lōkē hadāganna koraganna saṁvidhānaya karaganna læhæ tiyenakoṭa væhærī vænasa tena saṁvidhānayak goḍanāganna hadana hædelā yanavā. vistara ratavā kaḷānē ēkanē ada næti. dænut ōvā karanavanē. ēkana ēvā næti vennē. matuu hædipat vennē ēka atītanāgata samatu don kāla palana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya ṭiya dakinna dakinna anna dahama nūvalana pahala venna.
그런 것들을 보고 또 보면 dharma의 앎이 생겨납니다.
etakoṭa danna pera yam kenek yathābōdhaya læbuvā nam mē kramaya misak vena kramayaka inna. dæn yam kenek yathābōdhaya labanavā mē kramaya misak vena kramayakin. matu kavadā hari kenek yathābōdhaya labana mē kramaya vihi karalāsak vena kramayakin nemeyi kiyana eka tamāgē nōnin dakina.
그러면, 앞서 누군가 있는 그대로의 깨달음을 얻었다면 이 방법 말고 다른 방법으로가 아니었다, 지금 누군가 있는 그대로의 깨달음을 얻는다면 이 방법 말고 다른 방법으로가 아니다, 앞으로 언젠가 누군가 얻는다면 이 방법 말고 다른 방법으로가 아니다—이것을 자기 슬기로 봅니다.
etakoṭa kiyanavā eka kāraṇaya piḷiban̆dava saṁkhāra piḷiban̆da, viññāṇa piḷiban̆da, nāma rūpa piḷiban̆da, salāyatana piḷiban̆da kāraṇā 12 avidyāva tiyemaṭa poduyi. sahagatā avidyā sahagata nisā. ē kāraṇā 11ṭama oya vidihaṭa nuvaṇa hatak pahaḷa venavā ekakaṭa nuvaṇa hatakāna nuvaṇa 77k pahaḷa venavā.
그리고 한 가지에 대해—saṅkhāra에 대해, viññāṇa에 대해, nāmarūpa에 대해, saḷāyatana에 대해—열두 가지 가운데 avijjā는 다른 모든 것에 두루 깃들어 있습니다. 모두 avijjā와 얽혀 있기 때문입니다. 나머지 열한 가지마다 그렇게 앎이 일곱 가지씩 생겨, 하나에 일곱이니 일흔일곱 가지 앎이 생깁니다.
mē saṁkhāraya. mē saṁkhāra goḍanægena avidyā pratya. avidyā nirōdha karaṭa mē saṁkhāra nirōdhayi. avidyāva nirōdha karanna nam mē yathārthaya dakinna ōnē. mē vidihaṭa pera yam kenek avidyāva nirōdha saṁkhāra nirōdha kaḷā nam mē vidihaṭama saṁkhāra gæna dækalā nirōdha karanavā. matu yam kenek saṁkhāra nirōdha karana nam mē kramayaṭamayi nirōdha karannē. mē piḷiban̆da væṭahena nuvaṇak tibunat uddāma venna vaṭinā ekak nemeyi. ē nuvanat ē vidihaṭa næti velā yanavā. ehena maṭa ē nuvevat maṭa uddāma venna deyak. onna saṁkhāra piḷiban̆da gnāṇa hata
이것이 saṅkhāra입니다. 이 saṅkhāra는 avijjā를 조건으로 쌓입니다. avijjā가 그치면 이 saṅkhāra가 그칩니다. avijjā를 그치게 하려면 이 참모습을 보아야 합니다. 이렇게요. 앞서 누군가 avijjā를 그치게 하고 saṅkhāra를 그치게 했다면 바로 이렇게 saṅkhāra를 보고 그치게 했습니다. 앞으로 누군가 saṅkhāra를 그치게 한다면 바로 이 방법으로 그치게 합니다. 이에 대해 알아차리는 앎이 있어도 우쭐할 만한 것이 아닙니다. 그 앎도 그렇게 사라져 갑니다. 그러니 그 앎조차 나에게 우쭐할 거리가 아닙니다. 이것이 saṅkhāra에 대한 일곱 가지 앎입니다.
yam hitak ahalā maṭa hitenavā mehema karagena inna maṭa hitenavā mehema karagena inna anē maṭa hari balāporottuvak tiyenavā mē gē hadāganna. anna viññāṇayak pahaḷa velā. anna viññāṇayaka hæṭa dækkā. mē viññāṇaya haṭagatta moda? avidyāva nisā saṁkhāra goḍagāgena giyak hon̆dayi kiyalā nigamanayak karagena balāporottu venavā. saṁkhāra pratya viññāṇa venavā. oya saṁkhāraya næti nam oya sita ennē næhænē. viññā nirōdhayinē ēka dakinavā. ōka mārgaya nam mēkē yathārthaya dakinna epæ mē vidiha kiyalā ēkat dakinna.
어떤 생각이 들립니다. ‘이렇게 하며 지내고 싶다, 아, 이 집을 짓고 싶은 큰 바람이 있다.’ 그때 viññāṇa가 생긴 것입니다. viññāṇa가 생기는 모습을 보았습니다. 이 viññāṇa는 왜 생겼습니까? avijjā 때문에 saṅkhāra를 쌓아 가며 좋다고 결론을 내리고 바라게 됩니다. saṅkhāra paccayā viññāṇa입니다. 그 saṅkhāra가 없다면 그 마음은 오지 않습니다. 그러면 viññāṇa nirodha임을 봅니다. 이것이 길이라면 그 참모습을 이렇게 보아야 하지 않겠습니까. 그것도 보십시오.
dakinakoṭa athærena vælīma vidi. etakoṭa dakinavā atītayē yam kenek viññāṇa dækalā saṁkhā mē vidihaṭa avidyāva nirōdha karanna nam mē kramaya misā kramayaka innē. matu anāgataya yam ka saṁkhāraya nirōdha karanavā nam mē kramaya dækalā nirōdha karanā misak vena kramaya kiyanainna. dæn mē vartamānayē etakoṭa meban̆da vannāvū nuvaṇak maṭa pahaḷa vuṇā nam ēkat gevillā yanavā. ēket maṭa allanna deyak næha.
보면 놓아집니다. 그러면 봅니다. 지난날 누군가 viññāṇa를 보고 saṅkhāra를 이렇게 하여 avijjā를 그치게 했다면 이 방법 말고 다른 방법이 아니었다. 앞으로 누군가 saṅkhāra를 그치게 한다면 이 방법을 보아서 그치게 하지 다른 방법이 아니다. 지금 이런 앎이 나에게 생겼다면 그것도 닳아 사라진다. 그것도 내가 붙잡을 것이 아니다.
saṁkhāra piḷiban̆da gnāna hatak pahaḷa venavā. oya vidihaṭa viññāṇa nāma rūpa ādī 11 gæna pahaḷa vena hata gnāna 7k pahaḷa venavā. oya 77k gnāna darśanaya paṭicca samuppādaya yam kenek dakīda ohuṭa guruvarayek ōnē nǣhæ nivan dakinna. ohu sōtāpanna dēśanā pæhædiliva pinlā tiyenavā. eyā sōtāpannayi dahama æsa pahaḷa velā tiyennē. eyāṭa tava guruvarayek kaśa næham piyā dennavā. eyā tanava jīvat velā nivan dakinna puḷuvan.
saṅkhāra에 대해 일곱 가지 앎이 생깁니다. 그렇게 viññāṇa, nāmarūpa 같은 열한 가지에 대해 일곱 가지씩 앎이 생깁니다. 이 일흔일곱 가지 앎으로 paṭicca samuppāda를 보는 이에게는 nibbāna를 보는 데 스승이 필요 없습니다. 그는 sotāpanna입니다. 가르침에 분명히 나와 있습니다. 그는 sotāpanna이고 dharma의 눈이 생겼습니다. 그에게는 더 스승이 필요 없습니다. 혼자 살면서도 nibbāna를 볼 수 있습니다.
īṭa passē baṇa ahanna deku eccara pæhædiliva pelā tiyenavā daha balana nyāya
그 뒤로는 더 들을 법문이 없습니다. dharma를 보는 이치가 그만큼 분명히 나와 있습니다.
ov væḍi tarama dharmaya dakinna dharmaya dakinna pīcca samupdaya væḍena tarama paṭicca samupdaya tamayi nitarama bhāvanā karannē ov ēka tamayi dharma bhāvanāva dhammānussatiya kivvē ēkayi. dharmayaṭa væn̆da væn̆dennē ēka neveyi. dharmaya si karana eka. dharmaya sihi karanavā kiyannē paṭicca samupdaya siha karana. paṭicca samupdaya sihi kaḷot dharmaya sihi venavā. dharmāvabōdhaya læbenavā. dharmāvabōdhaya læbunahama daham æsa pahaḷa venavā. daham dakinnē nuvaṇa pahaḷa venavā. paṭicca samuppādaya nitaravama bhāvitāvaṭa ganna ōnē.
네, dharma를 더 많이 볼수록 paṭicca samuppāda가 자랍니다. 늘 bhāvanā해야 할 것이 paṭicca samuppāda입니다. 네, 그것이 dharma bhāvanā입니다. dhammānussati란 그것입니다. dharma에 절하는 것이 아니라 dharma를 떠올리는 것입니다. dharma를 떠올린다는 것은 paṭicca samuppāda를 떠올리는 것입니다. paṭicca samuppāda를 떠올리면 dharma가 떠오르고 dharma의 깨달음을 얻습니다. dharma의 깨달음을 얻으면 dharma의 눈이 생깁니다. dharma를 보는 앎이 생깁니다. paṭicca samuppāda를 늘 써야 합니다.
itin dæn tiyennē avidyā saṁkhāra pera bhavayaṭa viññāṇa nāma rūpa salāyatana sparśa vēdanā taṇhā upādāna bhava jāti mē bhavayaṭa jarā maraṇa matu bavaya bava tunakaṭa dālā tiyenavā. pera bhavaya ræs kaḷā mē bhavaya upanna matuvē maganna kiya paṭicca samuppādayak tiyenavada
그런데 지금은 avijjā와 saṅkhāra는 지난 bhava에, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti는 이번 bhava에, jarā maraṇa는 다음 bhava에 넣어 세 bhava로 나누어 놓았습니다. 지난 bhava에 쌓았고, 이번 bhava에 태어났고, 다음에 죽는다는 paṭicca samuppāda가 있습니까?
paṭicca samuppādaya mohotak pāsā kriyātmaka venavā sæma hæma sammatayakaṭama kriyātmakayi. sammata tiyenavā bohō kāla pavatinavā. viśāla kāla sīmāvaka sammata tiyenavā. æhipiya gahana mohotak nopatina sammata tiyenavā. sammatavala nam tabāgena tiyenavā. yam namakin yam sammatiyak vidyāmāna kaḷā nam ē sammataya paṭicca samuppādaya ēka paṭicca samupdaya vigraha kaḷā.
paṭicca samuppāda는 순간마다 일어납니다. 모든 관습적인 것(sammuti)에 다 작동합니다. 오래 이어지는 관습적인 것도 있고, 긴 기간에 걸친 것도 있고, 눈 깜빡할 사이도 머물지 않는 것도 있습니다. 관습적인 것들에는 이름이 붙어 있습니다. 어떤 이름으로 어떤 관습적인 것이 드러났다면 그것이 paṭicca samuppāda입니다. 그렇게 paṭicca samuppāda를 풀어 보였습니다.
paṭis kiyannē paṭicca samuppādaya ēkama tamayi balanna. ē ṭikamayi. paṭicca samupdaya gattā ē oya ṭikama tamayi sattis bōdhi pākṣika dharma oya tiyennē. sa anna ēkayi
paṭicca라는 것은 paṭicca samuppāda입니다. 바로 그것을 보십시오. 그것뿐입니다. paṭicca samuppāda를 붙잡으면 그것이 곧 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma입니다. 바로 그것입니다.
okkoma læbenavā. ekak satara satipaṭṭhānayat pūrṇa venavā. satara samyapradhānat læbenavā. satara ipādat læbenavā. paṁca bala satta bojjhaṁga ārya aṣṭhāṁgika mārgaya sattis bōdhi pākṣa dharma otana væḍenavā. oya tuḷin nivan dakina misā kohe ayin karalā nivan dakina kramayak næhæ. iradi bala mārgayat ōkayi abhignā mārgayat ōkayi. caturārya satyaya avabōdha kara arihasat mārgayat ōkayi tava mārgayak nǣ. oma mārgaya uccara.
모든 것을 얻습니다. 하나로 네 satipaṭṭhāna가 채워지고, 네 sammappadhāna도 얻고, 네 iddhipāda도 얻습니다. 다섯 bala, 일곱 bojjhaṅga, ariya aṭṭhaṅgika magga—서른일곱 bodhipakkhiya dhamma가 거기서 자랍니다. 그것을 통해서 nibbāna를 볼 뿐, 그것을 떼어 놓고 nibbāna를 보는 방법은 없습니다. iddhi의 길도 그것이고, abhiññā의 길도 그것이고, 네 ariya sacca를 깨달아 arahant가 되는 길도 그것입니다. 다른 길은 없습니다. 길은 그것뿐입니다.
satara satipaṭṭhānaya væḍuva nam etarayi ṭika læbenavā. ekan ekaṭa kohoma karat ēka tunak væḍīmen hatarak væḍenavā. hatarak væḍīmen aṭak væḍenavā. aṭak væḍīmen hatak væḍenavā. hatak væḍīmen pūrṇa venavā. vidyā vimuktiyaṭa patvenavā.
네 satipaṭṭhāna를 닦았다면 나머지가 다 얻어집니다. 하나에서 하나로 어떻게 하든 그렇습니다. 셋을 닦으면 넷이 자랍니다. 넷을 닦으면 여덟이 자랍니다. 여덟을 닦으면 일곱이 자랍니다. 일곱을 닦으면 온전해져 vijjāvimutti에 이릅니다.
indriya saṁvarayē nævati ekak væḍīmen trividha sucaritaya nævitti tunak væḍennē. trividha sucaritaya næti tunak væḍīmen satara satipaṭṭhānaya nævati hatara væḍennē. satara satipaṭṭhānaya hatara væḍīmen ārya aṣṭhāṁgika mārgaya nævati aṭa væḍenavā. ārya aṣṭhāṁgāṁgika mārgaya nævati aṭa væḍīmen hatta pōjgna hata væḍenavā. hatta pañagnāga hata væḍi vidyāvuk pūrṇa kirīmē arihat velā læbenavā.
indriya saṃvara라는 하나를 닦으면 세 가지 sucarita라는 셋이 자랍니다. 세 가지 sucarita라는 셋을 닦으면 네 satipaṭṭhāna라는 넷이 자랍니다. 네 satipaṭṭhāna라는 넷을 닦으면 ariya aṭṭhaṅgika magga라는 여덟이 자랍니다. ariya aṭṭhaṅgika magga라는 여덟을 닦으면 일곱 bojjhaṅga라는 일곱이 자랍니다. 일곱 bojjhaṅga를 닦으면 vijjāvimutti가 온전해져 arahant가 됩니다.
kohoma dēśanā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)