kusala mūla paṭicca samuppāda의 드문 풀이
කුසළ මූල පටිච්ච සමුප්පාදය පිළිබඳ දුර්ලභ විග්රහයක්
samuppādaya kiyalā dænaṭa bhāvitā karannē mokakda mē kiyana kāraṇā dekat itāma muhin tērum gannaōna.
지금 쓰이는 paṭicca samuppāda가 무엇인지, 여기서 말하는 이 두 가지를 아주 섬세하게 알아들어야 합니다.
mokada mē kālē venakoṭa kusala mūla paṭicca samuppādaya kiyalā ekak tiyenavada kiyalavat ahanna næ.
요즘에는 kusala mūla paṭicca samuppāda라는 것이 있는지조차 들을 수 없기 때문입니다.
dharmaya tuḷa tibunaṭa ē siyalla ḷama yaṭapat velā potvalaṭa sīmā velā tiyenavā. ēvā piḷiban̆dava hadæravarīmak næti nisā hō apiṭa ahanna dēśanāva pas ahanna læbilā næha.
dhamma 안에 있기는 하지만 그 모두가 묻혀 책 속에만 갇혀 있습니다. 그것들을 배우고 익히는 일이 없어서인지, 우리는 그 가르침을 들을 기회가 없었습니다.
api avidyā paccayā, saṁkhārā, saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ ādī vaśayen mē sasara pævætmak æti karavana paṭicca samuppāda kriyāvaliya ehema nætnam avidyāven tr̥ṣṇāven haṭaganna sasara gamanē væḍapiḷivela ē gæna vigraha venavā.
우리는 'avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ' 하는 식으로 이 saṃsāra의 이어짐을 일으키는 paṭicca samuppāda의 흐름, 곧 avijjā와 taṇhā에서 생겨나는 saṃsāra 여정의 짜임에 대해서는 풀이를 듣습니다.
ē vunāṭa nivan dækīmaṭa avaśya karannā vū yamkisi væḍa piḷillak tiyenavā nam anna ē væḍa piḷivela piḷiban̆dava paṭicca samuppāda kriyāvaliyakaṭa anukūlava siddha vena væḍapilak ēka api danna bæ.
하지만 nibbāna를 보는 데 필요한 어떤 길이 있다면, paṭicca samuppāda의 흐름에 맞게 일어나는 그 길에 대해서는 우리가 알지 못합니다.
ēka viśēṣayenma api dænaganna ōnē dænuvat venna ōnē.
그것을 우리는 특히 알아야 하고 깨어 있어야 합니다.
api dæn metandi gattā mē kusala mūla kiyana vacanaya kiyanakoṭa alōbhō kusala mūlaṁ, aōsō kusala mūlaṁ amō kusala mūlaṁ oya vidihaṭa kusala mūlaya kumakda kiyana eka tēnavā.
이제 여기서 kusala mūla라는 낱말을 들어 보면, 'alobho kusala mūlaṃ, adoso kusala mūlaṃ, amoho kusala mūlaṃ', 이렇게 kusala mūla가 무엇인지 나와 있습니다.
etakoṭa alōbhayō ajēṣayō amōyō kusala mūlaya kiyanakoṭa ē vagēma tava ekak tiyenavā mehema avijjā paccayā saṁkhārā kiyana vigraha karanakoṭa avijjā paccayā puññābhi saṁkhārā kiyalat vigraha karana tænak tiyena.
그러니 alobha, adosa, amoha가 kusala mūla라고 할 때, 그와 함께 또 하나가 있습니다. 'avijjā paccayā saṅkhārā'를 풀이할 때 'avijjā paccayā puññābhisaṅkhārā'라고 풀이하는 곳도 있습니다.
avijjā paccayā puññābhisaṁkhārā avijā paccayā a puññābhisaṁkhārā avijyā paccayā ānijābhisaṁkhārā kiyalā ohomat vigraha karanavā.
'avijjā paccayā puññābhisaṅkhārā, avijjā paccayā apuññābhisaṅkhārā, avijjā paccayā āneñjābhisaṅkhārā', 이렇게도 풀이합니다.
pāliyen pennanakoṭa satta katamā avijyā paccā saṁkhāra ē vagē saṁkhārā puññābhi saṁkhārā apuññābhi saṁkhārā āniññābhi saṁkhārā ayaṁ guccati avijjā paccayā saṁkhārā kiyalā ehemat vigraha karanavā.
Pāli로 보이면 'tattha katamā avijjā paccayā saṅkhārā? puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro, ayaṃ vuccati avijjā paccayā saṅkhārā', 이렇게도 풀이합니다.
anna avidyā prattīn puññābhi saṁkhāra venavayi kivvata. puññābhi saṁkhārayak siddha venavā nam alōbha advēśa amōha kiyana mēvā mul karagena ōnē.
보십시오, avijjā를 바탕으로 puññābhisaṅkhāra가 생긴다고 했습니다. puññābhisaṅkhāra가 일어난다면 alobha, adosa, amoha를 뿌리로 해야 합니다.
ehemanam metendi api dakinna ōnē aviccā paccayā puññābhi saṁkhārā kiyana tē pinak tiyenavā nam ēka avidyā patten haṭaganna pina.
그렇다면 여기서 우리가 보아야 할 것은, 'avijjā paccayā puññābhisaṅkhārā'라는 puñña가 있다면 그것은 avijjā를 바탕으로 생겨나는 puñña라는 것입니다.
dæn avidyāva tērum gattē nætnam apiṭa bæruva yanavā avidyā pratyayen haṭaganna piyava mokakda kiyalā hoyāganna.
이제 avijjā를 알아듣지 못하면, avijjā를 바탕으로 생기는 puñña가 무엇인지 찾아낼 수 없게 됩니다.
avidyāva kiyannē mōhayayi kiyalā gattot ehema apiṭa metana pæṭīmak ennē.
avijjā를 moha라고 받아들이면 여기서 엉킴이 생깁니다.
mōhaya pāpa dharmayak. mōha caitasikaya puṇya hitaka hiennē nǣ kiyalā dharmaya vigraha vennē. api dharmaya vigraha vennē mōha caitasikaya pāpa hitaṭa misak. mōha caitasikaya puṇya hitaka yedennē nǣ.
moha는 pāpa dhamma입니다. moha cetasika는 puñña 마음에는 일어나지 않는다고 dhamma는 풀이합니다. moha cetasika는 pāpa 마음에만 있을 뿐 puñña 마음에는 붙지 않는다고 우리는 dhamma를 풀이합니다.
ehemanam avidyāva kiyannē kumakda kiyalā ahapuvahama avidyāva mōhaya kiyalā uttara dunna.
그런데 avijjā가 무엇이냐고 물으면, avijjā는 moha라고 대답했습니다.
avidyāva pavatina hæma tænakama mōhaya tiyenna venavā.
그러면 avijjā가 있는 모든 곳에 moha가 있어야 합니다.
ehema nigamanaya karana mōhaya tiyena tænaka pin siddhi dennē nǣha kiyalat tiyena dharmaya san̆dahan vennē.
그렇게 판단하면서, moha가 있는 곳에서는 puñña가 일어나지 않는다고도 dhamma는 말합니다.
ehenam mē nāmayaṭa mē katāva 5t5yi.
그렇다면 이 이야기는 서로 엇갈립니다.
avidyāva kiyannē mōhayayi kiyalā nigamanaya kaḷot mōha caityakaya pav sit vala misā pin sit vala edennē nǣha kiya anagamanaya kaḷot avidyāpayā puññābhi saṁkhārā kiyapu vacanaya paratparayi. avidyāpattayen puṇyābhisaṁkhāraya nægena ēka piḷiganna bæ.
avijjā가 moha라고 판단하고, moha cetasika가 pāpa 마음에만 붙고 puñña 마음에는 붙지 않는다고 받아들이면, 'avijjā paccayā puññābhisaṅkhārā'라는 말은 서로 어긋나게 됩니다. avijjā를 바탕으로 puññābhisaṅkhāra가 일어난다는 것을 받아들일 수 없게 됩니다.
ehenam ē praśnet nirākaraṇaya venna ōnē.
그렇다면 그 물음도 풀려야 합니다.
oya dænaṭa bhāvitā karannē avidyāva nam mōhayayi kiyalā. tr̥ṣṇāva rōpayayi avidyāva mōhayayi kiyalā mē vidihaṭa mē kālē artha.
지금 쓰이는 것은 avijjā가 곧 moha라는 것입니다. taṇhā는 lobha이고 avijjā는 moha라고, 요즘 이렇게 뜻을 풉니다.
ehema ganna giyot ehema lōbhayayi mōhayayi dekama pavuti nisā avidyā tuṇāva siyalla pavhuva.
그렇게 받아들이면 lobha와 moha 둘 다 pāpa이니, avijjā와 taṇhā는 모두 pāpa가 됩니다.
ehenam avidyāven pinti sitis haṭagannavayi kivvahama ēka vena kramayak tiyenavā.
그렇다면 avijjā에서 puñña 마음이 생겨난다고 할 때, 그것은 다른 길로 일어나는 것입니다.
hæbæyi avidyāva vigraha karanakoṭa mōhaya kiyana taṭa vitarak nemeyi. avidyāva kāraṇā 23kin vigraha venavā.
하지만 avijjā를 풀이할 때 moha라고만 하지 않습니다. avijjā는 스물세 가지로 풀이됩니다.
avidyāva kiyana vacanayen pennapu karuṇu visitun ākārayaka koṭas avidyāvaṭa ayiti.
avijjā라는 낱말로 보인 스물세 가지 갈래가 avijjā에 속합니다.
mē koṭas vihinin mōha kiyana sena paṭangena pallehāṭa dūṣaya vena tæn paṭan tamayi mōha caitaya kiyalā ayiti vennē.
이 갈래들 가운데 moha라는 것부터 시작해서, 아래로 내려가 더럽혀지는 자리부터가 moha cetasika에 속합니다.
avidyāvenma balavat vū avidyāvē mulā koṭasak tamayi mōhakayaṭa ayina eka avasthāva
avijjā 가운데 힘이 세진, avijjā의 헷갈린 한 부분이 moha에 속하는 단계입니다.
yaṁ agnānaṁdassanaṁ anabhisamayō anubōdhō asambōdhō apaṭiō asaṁgāhanō apaccakka kammaṁ mē ādī vaśayen vigrahayak yanavā.
'yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apaccakkhakammaṃ' 하는 식으로 풀이가 이어집니다.
avidyāva kiyannē mokakda kiyalā vigraha mula tiya caturārya satyaya piḷiban̆da nodænīmak ætda ēkat avidyāva
avijjā가 무엇인지 풀이하는 첫머리에서, 네 가지 ariya sacca에 대한 모름이 있다면 그것도 avijjā라고 합니다.
etakoṭa avidyāva kiyalā kiyanakoṭa avidyāva mōhayayi kiyalā gattot ehema etana patvāganna nodænīmak tiyenavā avidyāva tiyenavā.
그러니 avijjā라고 할 때 avijjā를 moha라고만 받아들이면 곤란해집니다. 모름이 있으면 avijjā가 있는 것입니다.
kumak nodænīmada caturārya satyaya piḷiban̆da nodænīma avidyāvē itāma siyum tæna.
무엇을 모르는가? 네 가지 ariya sacca를 모르는 것, 그것이 avijjā의 가장 섬세한 자리입니다.
avidyāvē mōralā dūsaya bavaṭa patvecca kenek tamayi lōbha kiyannē. mē mōha kiyannē. mōhō pamōhō sammōhō oyā mōhō ḷaṁgī mōhō akusala mūlaṁ ayaṁ uccatiya avidyā kiyalā mehe vigraha venavā. itin ēvāpassakaraṇaya
avijjā가 무르익어 더러움이 된 것이 moha입니다. 'moho pamoho sammoho ... avijjālaṅgī moho akusala mūlaṃ, ayaṃ vuccati avijjā', 이렇게 풀이됩니다.
venavā. itin ēvāpassakaraṇaya dhamma saṁghanaya ē pot vala tamayi ē vigrahaya yannē. ēva itin hon̆daṭa vigraha karalā ganna ōna nisayi sāmānya daham vaṭa eyā paṭalavā ganna nætuva viśēṣa daham koṭasa abhidharmaya kiyalā.
그 풀이는 Dhammasaṅgaṇī 같은 책들에 나옵니다. 그것들을 잘 풀어 알아야 하기에, 보통 dhamma와 뒤섞지 않고 특별한 dhamma 갈래를 Abhidhamma라고 한 것입니다.
dharmayama taman amut dekak. dharmayama gæm̆buru koṭasa nisā vigraha karapu koṭan kara. moka dēval pættaṭa ebuvot ehema sūtraya vigraha karanakoṭa sūtrayakin kiyanna bæri venavā. tērum ganna bæri næhæ. ē nisā viśēṣa koṭas ṭika ven karanna.
dhamma 자체가 따로 두 가지인 것이 아닙니다. dhamma의 깊은 부분이라서 따로 풀이해 둔 갈래입니다. 어떤 것들을 sutta 쪽에 넣으면, sutta를 풀이할 때 sutta 하나로는 다 말할 수 없고 알아듣기 어려워집니다. 그래서 특별한 갈래들을 따로 떼어 놓은 것입니다.
ehenam api poḍak liyanna gihillā gæṭapada vivaraṇaya kiyana ekak pæraṇi pot vala avasānayaṭa. ēka vivaraṇaya karanna yannē næhæ. kaviya kiyana hari katāvagē ēka venama tēruvak dālā hitan gæṭa pada vivaraṇakayā dālā ē vacanaya dālā ē vacanaya kivvē mokakda kiyalā vigraha karana ekat pættaka tiyenavā potē avasānāva
옛 책들 끝에는 '어려운 낱말 풀이'라는 것이 있습니다. 본문에서는 그것을 풀지 않습니다. 시나 이야기처럼 본문은 그대로 두고, 어려운 낱말을 풀이하는 이가 그 낱말을 들어 그것이 무슨 뜻인지 풀이한 것이 책 끝 한쪽에 따로 있습니다.
anna ē vagē tamayi abhidharmaya kiyana ekē tiyennē dohomaka yanayak kiyāpuvahama ē vacanaya etana okkoma vigraha karanna bærikin hindā ēka siyum nisā ē viśēṣa dharma koṭas aragena abhidharmaya kiyalā ehakaṭa ven ē misak dharmaya abhidharmaya kiyalā tava amudhi dekak nǣha abhidharmaya tiyennē dharmayama tamayi
Abhidhamma라는 것도 그와 같습니다. dhamma를 말할 때 그 낱말을 그 자리에서 다 풀이할 수 없고 섬세하기 때문에, 그 특별한 dhamma 갈래를 가져다 Abhidhamma라고 따로 떼어 둔 것일 뿐, dhamma와 Abhidhamma가 따로 두 가지인 것은 아닙니다. Abhidhamma는 바로 dhamma입니다.
itin anna ē nisā aviccā paccayā saṁkhāpa ārā kiyana avidyāva nam mōhayayi kiyalā dæn mehema tīraṇayak āvaṭa passē yamkisi ācāryavādayak vē. ēkedi menna mē parasparabhāvaya ahuṇālaṭa passē mē dharmaya paraspara næti bavat dænaganna.
그러니 'avijjā paccayā saṅkhārā'에서 avijjā가 moha라는 이런 판단이 나온 뒤로 어떤 스승들의 견해(ācariyavāda)가 생겼습니다. 거기서 이 어긋남을 붙잡은 뒤, 이 dhamma가 사실은 어긋나지 않는다는 것도 알아야 합니다.
ehenam mēka visan̆daganna yanna ōnē dhamma saṁgha vibhaṁgādī ē viśēṣa pottaravala eka tōralā tiyennē balanna. anna etakoṭa tamayi a api vennē avidyāva kiyana vacanayaṭa kāraṇā padanakin penna adahas alaṁgu venavā kiyalā penna.
그러니 이것을 풀려면 Dhammasaṅgaṇī, Vibhaṅga 같은 특별한 책들에서 그것이 어떻게 풀이되어 있는지 보아야 합니다. 그래야 avijjā라는 낱말에 여러 갈래로 뜻이 담겨 있음을 보게 됩니다.
dæn caturārya satyaya dækka nam ehema kavuruvat brahma lōkaya yanna balāporottuven bhāvanā karanavā.
네 가지 ariya sacca를 보았다면 누가 brahmaloka에 가기를 바라며 bhāvanā를 하겠습니까?
mē ālāra kālāma buddhakārāmr̥ttādī abuddhōtpāda kālē hiṭapu yamkisi yōgī ēgollō væḍuvama oyā kiyalā arūpa samāpacayet væḍuvā.
Āḷāra Kālāma, Uddaka Rāmaputta처럼 Buddha가 나타나지 않은 때에 있던 어떤 yogī들은 수행을 닦아 arūpa samāpatti까지 닦았습니다.
itin ākiṁcaññāyatana nēva saṁgnā nāsana kiyana mē dekaṭama hiṭapu dennet tamayi ālāra kālāma uddhakārāma putraya.
ākiñcaññāyatana와 nevasaññānāsaññāyatana, 이 두 자리에 머문 두 사람이 바로 Āḷāra Kālāma와 Uddaka Rāmaputta입니다.
hæbæyi ē aya nivana kiyalā hitāgena hiṭiyē ē kālē danna hæṭiyaṭa oya kiyana arūpa bam̆bada nivana kiyana hæṭiyaṭa hitā ekē ē
하지만 그들은 그때 알던 대로 그 arūpa brahma 세계를 nibbāna라고 여기고 있었습니다.
budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā nivana nodæka api nivana dækkā kiyalā ārālakārāma uddhakārāma putta hiṭiyā. nivana dækkē nætuvama nivana kiyalā hævaṭilā hiṭiyā boma talayakaṭa kiyalā dēśanā karalā.
Buddha께서 몸소 말씀하십니다. Āḷāra Kālāma와 Uddaka Rāmaputta는 nibbāna를 보지 못하고도 nibbāna를 보았다고 여겼고, nibbāna를 보지 못한 채 nibbāna라고 여기며 어떤 brahma 자리에 매여 있었다고 말씀하셨습니다.
ehenam avidyāva nisāma ēgollō mokada karannē? nivana kiyalā hitāgena ē bamalaya tiyanna avaśya mārgaya væḍa.
그러니 바로 avijjā 때문에 그들은 무엇을 합니까? nibbāna라고 여기며 그 brahmaloka에 이르는 데 필요한 길을 닦습니다.
hæbæyi piññābhi saṁkhārayak misak āniābhisa saṁkhārayak misak īṭa mehā ekak nemeyi væḍi pavula pāpa saṁkhārayak ne.
하지만 그것은 puññābhisaṅkhāra나 āneñjābhisaṅkhāra일 뿐, 그 아래의 것, 곧 pāpa saṅkhāra가 아닙니다.
avidyāva nisā ēka niccayi, sukhayi, ātmayi kiyana dukṭṭhiya tibicca nisā tamayi caturārya satyaya dækkē næti nisā tamayi ēka nivana kiyalā hinna bæ.
avijjā 때문에 그것이 nicca이고 sukha이고 attā라는 diṭṭhi가 있었기에, 네 가지 ariya sacca를 보지 못했기에 그것을 nibbāna라고 여긴 것입니다.
hæbæyi væḍuvē āniñābhi saṁkhārayak nisā ānijāpi saṁkhārayen ānenjāpi viññāṇayak pahaḷa venavā. āniṁjāpi jātiyayi kiyana oya arūpa jātiyaṭa patvā.
하지만 닦은 것이 āneñjābhisaṅkhāra였기에, āneñjābhisaṅkhāra로부터 āneñja viññāṇa가 나타나고, āneñja 태어남이라는 그 arūpa 태어남에 이르렀습니다.
kavu ehema næ. puññābhi saṁkhārat it bihilā tiyenna.
그뿐이 아닙니다. puññābhisaṅkhāra도 생겨나 있습니다.
samahara aya devlō hon̆dayi kiyanavā. vindahan karalā sucaritayen in̆dalā. devulō pasalā devulō gihinma upadi.
어떤 이들은 devaloka가 좋다고 말합니다. dāna를 하고 sucarita로 살며 devaloka를 바라서, devaloka에 가서 태어납니다.
hæbæyi devlovat aniccayi, dukkhayi, anattayi nēda kiyalā tērum ganna puḷuvan vuṇā nam caturārya satyayaṭa dālā balanna puḷuvan vuṇā nam anē monakoṭa ē devilō pasak væḍak nǣha. ē hata avabōdhaya enakoṭa ē balāporottu atharinna.
하지만 devaloka도 anicca, dukkha, anatta가 아니냐고 알아들을 수 있었다면, 네 가지 ariya sacca에 넣어 볼 수 있었다면, '아, 그 devaloka를 바라봐야 소용없구나' 하고, 그 깨달음이 올 때 그 바람을 내려놓습니다.
hæbæyi ēka atharinna bæhæ. ēka hon̆dayi kiyalā hitā hilā kaḷē pin. sucaritavaya.
하지만 그들은 그것을 내려놓지 못합니다. 그것이 좋다고 여기며 한 것이 puñña, 곧 sucarita입니다.
ēvā kaḷē mokaṭada ēka upadinna balāpo menna mē nisā kiyanavā agnānakama nisā nætnam caturārya satyaya nodænīma nisā lōka satyayā mē ban̆du pædum pasanna. ebu tæn balāporottu velā pinka
그것들을 무엇 때문에 했습니까? 거기 태어나기를 바라서입니다. 바로 이 때문에, 곧 모름 때문에, 네 가지 ariya sacca를 모르기 때문에 세상 중생들은 이런 자리를 바라고, 그런 곳을 바라며 puñña를 합니다.
menna avidyā pattahāma puññābhi saṁkhārāvaṭa enna.
바로 이것이 'avijjā paccayā puññābhisaṅkhārā'에 해당합니다.
an ēka dænaganna ōnē mēka. avidyāva kiyannē mōhayayi kiyalā gattot ehema mōhayen pun karanna bæ.
이것을 알아야 합니다. avijjā를 moha라고 받아들이면 moha로는 puñña를 할 수 없습니다.
dæn mōhaya kiyannē ara avidyāvē caturārya satyaya pænna nodænīm yaṁ agnāṇa adassanā nodækīm anabhisama ēkē viśēṣayenma mē caturārya satyaya samayaṭa ædilā nætnam. dænagattē nætnam ē bava asambōdha ē piḷiban̆dava yathābōdhayak tibunē nætnam. apativētō ē piḷiban̆da prativēdaya kirīmak kaḷē nætnam. asaṁgāha saṁgrahayak velā tibunē nætnam manasaṭa caturārya satyaya kiyannē mēkayi kiyalā væṭahenalā tibunē nætnam. menna mē siyallama avidyāvē sanā.
avijjā의 네 가지 ariya sacca에 대한 모름, 'yaṃ aññāṇaṃ', 'adassanaṃ' 곧 보지 못함, 'anabhisamayo' 곧 특히 이 네 가지 ariya sacca에 다가가지 못했다면, 알지 못했다면 그것이 'asambodho', 그에 대해 있는 그대로의 앎이 없었다면 'appaṭivedho', 그것을 꿰뚫지 못했다면 'asaṅgāhanā', 마음에 그것이 모아지지 않았다면, 네 가지 ariya sacca가 이것이라고 마음에 와닿지 않았다면, 이 모두가 avijjā의 갈래입니다.
væṭahanā nam vidyāva. novæṭunā nam avidyāva. ehenam avidyāva mōhayayi kivvot væradi.
와닿았다면 vijjā이고, 와닿지 않았다면 avijjā입니다. 그러니 avijjā는 moha라고 말하면 틀립니다.
mōhayaṭa patvet avidyāva oya vidihaṭa gihillā gihillā ara āgantukana upakiṭēna upakitan kiyana kramaya tiyena āganka upakralēsa valin kiviti velā.
avijjā는 그렇게 가고 또 가서 moha에 이릅니다. 'āgantuka upakkilesa'라는 가르침이 있는데, 밖에서 들어온 더러움으로 더럽혀진 것입니다.
suddhatāvaya ikmōpu avasthāvēdī kiyanavā anna ara vidihaṭa gihillāmē ara mōhayaṭa enakoṭa dum mējjaṁ kiyalā tænak dummējjaṁ bālyaṁ anna pahat pāraṭa pasgena enavā. dummējja
깨끗함을 벗어난 단계에서, 그렇게 가다가 moha에 이를 때 'dummejjhaṃ'이라는 자리가 있습니다. 'dummejjhaṃ, bālyaṃ', 보십시오, 낮은 길로 밀려 내려옵니다.
kiyalā kiyannē hariyaṭa mē yamaka tiyena tahaṭa vāya passavala tiyenavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dumda kiyalā upamāva āven tamayi hinnē. mē hita tuḷa issellāma kahaṭa væn̆dilā ena hækka bāla dharma æsuru karana. bāla dharma kiyannē kāma dharma tuḷa karalā pramakvamen pahat pæta.
'dum'(연기)이라는 비유가 온 까닭이 그것입니다. 이 마음 안에 먼저 얼룩이 배어들어 bāla dhamma를 가까이합니다. bāla dhamma란 kāma dhamma 안에서 차츰 낮은 쪽으로 가는 것입니다.
anna dummējjan, bāllayan tavat ælanam ohoma eka tamayi mōhō kiyana væṭennē. pina bava tērum ganna bæri avasthāvak enavā manasa væṭalā gihillā vidiya. anna ē dharma mōhaya kiyana tattvayaṭa pat venavā. avidyāva nisā
그렇게 dummejjhaṃ, bālyaṃ 하며 더 달라붙으면, 그것이 바로 moha로 떨어지는 것입니다. 마음이 떨어져 버려서 puñña가 무엇인지 알아들을 수 없는 때가 옵니다. 그 dhamma가 moha라는 상태에 이릅니다.
kiyana tattvayaṭa pat venavā. avidyāva nisā kramakramayen pin pætta allagena ævidilā. pin pætten kramakramaya sāmānya dahammalaṭa ævidilā. sī kici venakoṭa pinva tōrāganna bæri avasthāvak.
avijjā 때문에 차츰 puñña 쪽을 붙잡고 걸어왔고, puñña 쪽에서 차츰 보통 dhamma로 걸어왔습니다. 더럽혀지면 puñña를 가려낼 수 없는 때가 옵니다.
anna avarōhayaṭa vanna pættaṭa nam ārōhaṇayen kiyalā avarōṇayaṭa vanna pætta harida āvā hitarā
오르막이 아니라 내리막 쪽으로 왔다고 생각하십시오.
anna abuddhōtpāda kālaya vunē onna o saturārya satya dharmaya hariyaṭa matu velā næti hæma kālema lōka satyayāṭa oya ṭikē yanna. īṭa passē pinva tōrāgannat bæhæ. amāriya tōragannat bæhæ. mokakut dǣ oṭa pat velā han gihillā pin hæṭiyaṭa pav karanavā. pav hæṭiyaṭa pint karanavā itin ohoma yanavā.
Buddha가 나타나지 않은 때가 바로 그러했습니다. 네 가지 ariya sacca dhamma가 제대로 드러나지 않은 모든 때에 세상 중생은 그쪽으로 갑니다. 그 뒤로는 puñña도 가려내지 못하고 pāpa도 가려내지 못합니다. 모든 것이 헷갈림에 빠져, puñña라 여기며 pāpa를 하고, pāpa라 여기며 puñña도 합니다. 그렇게 이어집니다.
atak mulā tērum ganna bæhæ mulāvaṭa passē. itin pin han̆duraganna bæluvot pinlā kav karanavā. pinlā hita hatannavā. dæn ē vagē tattvayaṭa pat venavā. dæn ē kālē bamulō
헷갈림에 빠진 뒤로는 어느 쪽도 알아들을 수 없습니다. 그래서 puñña를 찾으려 하면 puñña라며 pāpa를 합니다. 그런 상태에 이릅니다.
tattvayaṭa pat venavā. dæn ē kālē bamulō kiyalā tibuno eḷuva 100k, kak 100k, kakulō 100k mē vidiṭa paralā mahā dānayak dunnahama ēgollō bam̆balō yanavā kiyalā. itin
그때 brāhmaṇa들은 염소 백 마리, 닭 백 마리, 소 백 마리를 이렇게 바치는 큰 제사를 하면 brahmaloka에 간다고 했습니다.
dunnahama ēgollō bam̆balō yanavā kiyalā. itin mōhaya nisā ēka bam̆bala yana tērum ganna bæru bam̆bala yanna hiṭāgena ilō 100k 100k ukalō 1000k mehe mara marā 100 gaṇan vala dānna. satta sataka dāna 700 700 maralā dinna dāna. oya vagē dāna dinna ē adhi ayiti dēval bi pūjā kaḷā.
그래서 moha 때문에 그것이 brahmaloka로 가는 길이 아님을 알아듣지 못하고, brahmaloka에 가겠다며 염소 백, 백, 소 천 마리를 이렇게 죽이고 또 죽여 수백씩 바쳤습니다. 일곱 백씩, 칠백, 칠백을 죽여 바친 제사, 그런 제사를 바치며 그런 것들을 공양했습니다.
mokada pinva hipu ayaṭa rævatilā mulāva nisā, mōhaya nisā pav karagannavā.
왜냐하면 puñña를 바라던 이들이 헷갈림 때문에, moha 때문에 속아 pāpa를 짓기 때문입니다.
menna mē ākārayaṭa minissu karaganna. ehanna mōhaya kiyannē anyaban̆du avasthāva mē avidyāva mōhaya kiyalā gattot væradi
사람들은 이렇게 합니다. moha란 그런 눈먼 상태입니다. 이 avijjā를 moha라고 받아들이면 틀립니다.
avidyāvē nodænīmē caturārya satya nodænīmen patammayi avidyāva ārambha karannē. caturārya satiya nodanna nisā kāma rūpa arūpa kiyana tun bhavayama patanavā balāporottu venavā. dæn sugati bava upadinna ōna karana dēval mahā vaṭinā dēval kiyalā hitāgena ētya kaṭayutu karalā ē sutartaya nagalā ē pættē upadinna. mēkat avidyāva nisā væḍē.
avijjā의 모름, 곧 네 가지 ariya sacca를 모르는 데서 avijjā가 시작합니다. 네 가지 ariya sacca를 모르기 때문에 kāma, rūpa, arūpa라는 세 bhava를 모두 바라고 기대합니다. 좋은 곳(sugati)에 태어나는 데 필요한 것들을 아주 값진 것이라 여기며 cetiya 공양 같은 일을 하고 그 sucarita를 쌓아 그쪽에 태어납니다. 이것도 avijjā 때문에 일어나는 일입니다.
ōjātiya upadinna etana pin væḍavala tiyenavā avidyā patyā puññābhi saṁkhāra
그런 태어남을 바라는 puñña 일 안에 'avijjā paccayā puññābhisaṅkhārā'가 있습니다.
anna puñña pāpa pahinassa kiyalā arihatun vahansē nætnam ē rātun vahansē kiyana arihatvayaṭa pat vunā kenā. duruna pinak gæna kiyavenavā puñña pāpa pahīnayi. pintā pav prahīṇa karanna. onna avidyāva nisā haṭaganna ōnē ehā pinak ædda ēka prahīṇa ēkayi paha karannē.
'puñña pāpa pahīnassa'라고, arahant, 곧 arahant의 자리에 이른 이에 대해서는 버려진 puñña를 말합니다. puñña와 pāpa를 버렸다(pahīna)고. puñña와 pāpa를 버리라는 것입니다. 보십시오, avijjā 때문에 생겨나는 그런 puñña가 있다면 그것을 버리는 것, 그것을 내려놓는 것입니다.
etakoṭa anit pink tiyenavā kusala mūla patyā saṁkāna dæn kusala mūlaya pattiyen væḍennē pina nemeyi kusala
그러면 다른 puñña가 있습니다. 'kusala mūla paccayā saṅkhārā'. kusala mūla를 바탕으로 자라는 것은 puñña가 아니라 kusala입니다.
dæn ōka tērum ganna ē alōbhaya advēśaya amōhaya kiyalā kiyannē oṭa onavā gæm̆buru pæk
이제 그것을 알아들으십시오. alobha, adosa, amoha라는 것에는 깊은 쪽이 있어야 합니다.
yam kenek nivana nivana hæṭiyaṭa baṇa ahalā tērum gattaṭa passē anicca, dukkha vū, anatta vū mē kāma rūpa, arūpa kiyana tun lōkaya maṭa vaṭinavayi kiyalā allanna aṁśu mātra kǣllakvat nǣha nēda kiyalānam daham avabōdhaya læbunaṭa pin væḍak næti dukaṭa patvena anā bavaṭa pat karana kāma bhavaya, rūpa bhavaya, arūpa bhavaya kiyana mē tun bhavayē pat. mama mokaṭa dan̆gala velāda mokaṭa yanavada?
어떤 이가 nibbāna를 nibbāna로서 가르침을 듣고 알아들은 뒤, anicca이고 dukkha이며 anatta인 이 kāma, rūpa, arūpa라는 세 세계에서 나에게 값지다고 붙잡을 티끌만 한 조각도 없지 않느냐고 dhamma를 깨달았다면, '쓸모없고, 괴로움에 빠지는, 의지할 데 없게(anātha) 만드는 kāma bhava, rūpa bhava, arūpa bhava라는 이 세 bhava를 내가 무엇하러 바라고 애쓰며 가는가? 소용없다' 하게 됩니다.
væḍak næ. onna oya daham avabōdhaya kavada hari oya daham avabōdha vennē anicca bava, dukkha bava, anatta bava tuḷin caturārya satyaya avabōdha karapu dāna. caturārya satyaya paḷamu dækka dam. edāṭa væṭahenavā mēvā væḍak nǣ. ēvā hon̆dayi kiyana dr̥ṭtiya sāpin gælavilā yanavā.
그런 dhamma의 깨달음은 언젠가 anicca, dukkha, anatta를 통해 네 가지 ariya sacca를 깨닫는 날에 옵니다. 네 가지 ariya sacca를 처음 본 날, 그날 이것들이 소용없다는 것이 와닿습니다. 그것들이 좋다는 diṭṭhi에서 완전히 풀려납니다.
menna mē giyāṭa passē eyā nivana kiyannē mokakda kiyalā dakinavā.
이것이 떨어져 나간 뒤 그는 nibbāna가 무엇인지 봅니다.
mē tun lōkaya piḷiban̆dava ælīmē athærīmak ætda? novælmak ætda? midirīmak ætda? ē hētuven mē lōkē hiṭamiyāmak kerabaravīmak ætda menna mēkayi nivīma sænasīma kiyalā dækkāṭa passē. anna eyāṭa kiyana nivan dækkā pudgalaya. dækkā misak nivana atdækīma.
이 세 세계에 대해 놓음이 있는가? 달라붙지 않음이 있는가? 풀려남이 있는가? 그 때문에 이 세상에서 꺼짐과 편안함이 있는가? 바로 이것이 꺼짐이요 편안함이라고 본 뒤에, 그를 nibbāna를 본 사람이라고 합니다. 본 것일 뿐 nibbāna를 겪은 것은 아닙니다.
dækapu nivana karā atdækalā rāga akṣayen, dvēśa akṣayen, mōha akṣayen gini nivāgena gihillā dakina atdækīm sahita nivanak tiyenavā. ēka tamayi sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī arilā tiyena phalayangen atdækī.
본 nibbāna를 겪어, rāga가 다함으로, dosa가 다함으로, moha가 다함으로 불을 꺼 가며 보는, 겪음이 있는 nibbāna가 있습니다. 그것이 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 phala로 겪는 것입니다.
hon̆din sōtāpanna phalayen atdakina atdækīma tamayi maṭa mē lōkē anicca, dukkha, anatta lōkayen nicca sukha, ātma deyak hoyanna næha. mēka mulāvak vitarayi kiyalā dækalā. ē piḷiban̆dava balāporottu atharagannakū avasthāvalaṭa pat venna ōnē. nætnam ē dr̥ṣṭiya gugilā. anna etanṭa pat vuna kenā nivana nivana hæṭiyaṭa dæk.
sotāpatti phala로 겪는 겪음이란, '나에게 이 anicca, dukkha, anatta인 세상에서 nicca, sukha, attā인 것을 찾을 수 없다, 이것은 헷갈림일 뿐이다'라고 보고 그에 대한 바람을 놓는 자리에 이르러야 하는 것입니다. 아니면 그 diṭṭhi가 끊어져야 합니다. 그 자리에 이른 이가 nibbāna를 nibbāna로 본 것입니다.
dækapu nivana anugamanaya karamin yana gamanayi væradi. anna ē dækapu nivana karā yāpada karanna ōnē
본 nibbāna를 따라 걸어가는 길이 남습니다. 그 본 nibbāna를 향해 걸어가야 합니다.
etanat tiyenavā ektarā vidihaṭa yathābhūtaya nisā læbena arayak, kaṭēśayak, amōyak. menna mēka dakinna.
거기에도 어떤 면에서 있는 그대로 봄(yathābhūta) 때문에 얻는 alobha, adosa, amoha가 있습니다. 이것을 보십시오.
sucaritaya hon̆dayi kiyana avidyāvenma nigamanayaṭa vena pindam karana ayat lōbhaya, dvēśaya, mōhaya narakayi, araya addēśaya amōhaya hon̆dayi kiyalā nivenna paṭa
sucarita가 좋다는, 바로 avijjā에서 나온 판단으로 puñña를 하는 이들도, lobha, dosa, moha는 나쁘고 alobha, adosa, amoha는 좋다고 여기며 그 길에 듭니다.
ēgollot dan denavā alōkaya ē vagēma mē vet karanavā advēśaya. īṭa passē nææna nōna vaḍamin pava pav hæṭiyaṭa dakinavā, pin pin hæṭiyaṭa dakinavā. ē vidiyaha nōnāk æti karaganna. ēka amōya. ē laukika alōbha addēśa amata ōka venama tōraganna ōna.
그들도 dāna를 합니다. 그것이 alobha입니다. 또 mettā를 닦습니다. 그것이 adosa입니다. 그다음 ñāṇa를 닦으며 pāpa를 pāpa로, puñña를 puñña로 봅니다. 그렇게 ñāṇa를 갖추는 것, 그것이 amoha입니다. 그것은 lokiya alobha, adosa, amoha입니다. 이것을 따로 가려내야 합니다.
āryō dakinavā. kāma lōkaya, rūpa, lōkaya, arūpa lōkaya kiyana mē tun lōkaya maṭa allaganna vaṭina badāgena inna vaṭina hon̆dayi kiyalā ganna vaṭina deyak nǣha.
ariya는 봅니다. kāma 세계, rūpa 세계, arūpa 세계라는 이 세 세계에 내가 붙잡을 만한, 껴안고 있을 만한, 좋다고 받아들일 만한 것은 없다고.
menna mē hētu nisā lōkaya piḷiban̆da balāporottuva atlā ivat venavā. atrāgaya karanavā kivvē ēka. anna ē lōkaya athærīma nisā labannā vū svabhāvayaṭa kiyanavā āryayangē alōkaya.
이 까닭으로 세상에 대한 바람을 놓고 물러납니다. virāga를 한다는 것이 그것입니다. 그렇게 세상을 놓음으로 얻는 성품을 ariya의 alobha라고 합니다.
anē mē væḍak næti lōkē mahā vaṭinā deyak kiyalā hitannē minissu taraṇa karanavā, pora kanavā, gaha marā gannavā, ayiti karaganna hadanavā mona vaṭinādayak. maṭa nam mē novaṭinādayakaṭa oya vagē dēval karalā allaganna vaṭinna deyak næhæ. ēsā maṭa gahaganna bænaganna himi karanna sandu venna ehema karalā badāganna ræk ganna deyak næhæ vacanā kiyannē mama mokaṭa saṇu venavada? mokaṭa taraha venavada? mokaṭa gannavada? mokak hitaṭa dovanavada? mokaṭa daruvak karanavada?
'아, 이 쓸모없는 세상을 아주 값진 것이라 여겨 사람들은 겨루고, 싸우고, 치고받아 죽이고, 차지하려 합니다. 무슨 값진 것입니까? 나에게는 이 값지지 않은 것에 그런 짓을 해서 붙잡을 만한 것이 없습니다. 그러니 내가 다투고 욕하며 차지하려고 껴안고 지킬 것이 없습니다. 그렇다면 내가 무엇하러 다툽니까? 무엇하러 화냅니까? 무엇하러 빼앗습니까? 무엇을 마음에 품어 둡니까? 무엇하러 해를 끼칩니까?'
menna mē ākārayen dvēśayen venvīmak ennē. menna mēka kiyanavā dharmāvabōdhaya nisā dvēśaya vennē advēśaya menna mē addēśaya kusala mūla paccā saṁkhārā kiyana mē paṭi mē ārya aṣṭhāṁgika mārgaya paṭicca samuppādaya pennapu ataya
이렇게 dosa에서 떨어짐이 옵니다. 이것을 dhamma의 깨달음으로 dosa에서 벗어나는 adosa라고 합니다. 이 adosa가 'kusala mūla paccayā saṅkhārā'라는 이 ariya aṭṭhaṅgika magga paṭicca samuppāda가 보인 adosa입니다.
ē lōka satyaya mē lōkayaṭa mulāvaṭa patvelā pinpav tōragannat bæruva tamāgē ātma lābhaya nætnam laukika ātma lābhayaṭa paṁcakāma āsvāda lōkayē tiyenava asīmita taṇhā balāporottu mul karagena noyē api væradi væḍa ē vagēma nigama valaṭa bahinavā mē lōkema hon̆dayi. menna mēka ē lōka satvayangē mōhaya.
그 세상 중생들은 이 세상에 헷갈려 puñña와 pāpa도 가려내지 못하고, 자기 이익, 곧 세속의 자기 이익을 위해, pañca kāma의 맛과 세상에 있는 끝없는 taṇhā의 바람을 뿌리 삼아 여러 그릇된 일을 하고, 또 이 세상만이 좋다는 판단에 빠집니다. 이것이 그 세상 중생들의 moha입니다.
etakoṭa ēken ven velā hiṭan ēvā hon̆dayi kiyalā gannē nætuva. ēkē naraka ṭika narakayi hon̆da ṭika hon̆dayi kiyalā ven karamin
그러면 그것에서 떨어져, 그것들을 좋다고 받아들이지 않고, 그 가운데 나쁜 것은 나쁘다, 좋은 것은 좋다고 가려내며—
menna mē addēśaya kusala mūla paccā saṁkhāra kiyana mē paṭi mē ārya aṣṭhāṁgika mārgaya paṭicca samuppādaya pennapu atēśaya.
이 adosa가 'kusala mūla paccayā saṅkhārā'라는 이 ariya aṭṭhaṅgika magga paṭicca samuppāda가 보인 adosa입니다.
ē lōka satyaya mē lōkayaṭa mulāvaṭa patvelā. pinpav tōrāgannat bæruva tamāgē ātma lābhaya nætnam laukika ātma lābhayaṭa paṁcakāma āsvāda lōkayē tiyena ajīvita taṇhā balāpoḷot mul karagena noyē api væradi væḍa karana ē vagēma nigama valaṭa bahina mē lōkemayi. menna mēka ē lōka satvayangē mōhaya.
그 세상 중생들은 이 세상에 헷갈려 puñña와 pāpa도 가려내지 못하고, 자기 이익, 곧 세속의 자기 이익을 위해, pañca kāma의 맛과 세상에 있는 끝없는 taṇhā의 바람을 뿌리 삼아 여러 그릇된 일을 하고, 또 이 세상만이 좋다는 판단에 빠집니다. 이것이 그 세상 중생들의 moha입니다.
etakoṭa ēken ven velā hitan ēvā hon̆dayi kiyalā gannē nætuva. ēkē naraka ṭika narakayi hon̆da ṭika hon̆dayi kiyalā ven karana ara sucarita pættē inna eka tamayi ē nigamanaya karana nuvanaṭa tamayi laukika amōya.
그러면 그것에서 떨어져, 그것들을 좋다고 받아들이지 않고, 나쁜 것은 나쁘다, 좋은 것은 좋다고 가려내며 sucarita 쪽에 머무는 것, 그렇게 판단하는 지혜가 바로 lokiya amoha입니다.
āryō dakinnā. oya kāma lōkaya, rūpa lōkaya, arūpa lōkaya kiyalā koccara sugati lōka kivvē. ōyat haṭagatta nam vipariṇāmayak tiyenavā, vænasīmak tiyenavā allaganna vacanā deyak oya væya næhæ. kæmati pavatvanna puḷuvan ekak oya atara ekaṭavat.
ariya는 봅니다. kāma 세계, rūpa 세계, arūpa 세계라고 아무리 좋은 세계(sugati)라 해도, 그것도 생겨난 것이라면 바뀜이 있고 무너짐이 있습니다. 그 가운데 붙잡을 만한 값진 것은 없습니다. 그 가운데 어느 하나도 뜻대로 이어지게 할 수 있는 것이 없습니다.
ehemanam mehema deyak piḷiban̆dava næti bava dænagattahama tīraṇayak venavā. ehenam mama ganna tīraṇaya atahærīma hæra noyalma hæra bedīma hæra nivana hæra karanna tīraṇayak nǣha kiyalā enavā dahasanna menna mē amōhaya āryayangē amōhaya.
그런 것이 없다는 것을 알면 판단이 섭니다. '그렇다면 내가 내릴 판단은 놓음, 달라붙지 않음, 풀려남, nibbāna 말고는 없다'고. 그렇게 dhamma를 알아들음, 이것이 amoha, ariya의 amoha입니다.
ehenam āryō dakina alōbhayat, āryō dakina addēśayat, āryō dakina amōhayat abuddhōtpāda kālē pahaḷa vena vidihak næha. menna hētuphala ēka dænaganna.
그러니 ariya가 보는 alobha, ariya가 보는 adosa, ariya가 보는 amoha는 Buddha가 나타나지 않은 때에는 나타날 길이 없습니다. 이 hetu와 phala를 아십시오.
ehenam menna mē alō kusala mūlaṁ, aduōṣō kusala mūlaṁ, amōhō kusala mūlaṁ kiyalā pennapu. mē āryālayika mārgaya pennapu oya kiyannā vū kusala mūlaya onna oya kiyannē nivana mul karagena pahaḷa vecca kusala mūlaya. hevat alōkadēśa amōha.
그러니 'alobho kusala mūlaṃ, adoso kusala mūlaṃ, amoho kusala mūlaṃ'이라고 보인, ariya aṭṭhaṅgika magga가 보인 그 kusala mūla는 nibbāna를 뿌리 삼아 나타난 kusala mūla, 곧 alobha, adosa, amoha입니다.
ǣ ov buddhā kalaka vitarayi. etakoṭa menna mē kusala mūlayaṭa pat vunahama mē kusala mūlaya mul karagena. dæn itin atharimēen sænasīmak tiyenavā noyalmayi vabidīmayi nivana kiyannē ētayi kænasīma kiyalā gattā kena. ē vunāṭa mama inna tava etana nemeyi.
그렇습니다, 그것은 Buddha가 계신 때에만 있습니다. 이 kusala mūla에 이르면, 이 kusala mūla를 뿌리 삼아, 놓음에서 오는 편안함이 있고 달라붙지 않음과 풀려남이 nibbāna이며 그것이 편안함이라고 받아들인 사람이 됩니다. 그렇지만 '나는 아직 거기에 있지 않다'고 압니다.
dæn maṭa tērenavā etana tamayi niyama śāntiya praṇītē. ētaṁśantaṁ ētaṁ panītaṁ ēka śāntayi ēka praṇītayi. yaditaṁ sabda saṁkhāra samatha mē siyalu saṁkha sakas kirīmaṭa samathaya kirīmak. anna ēkayi śāntapi.
'이제 나는 압니다. 거기가 참된 고요함이요 뛰어남이라는 것을. etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ, 그것은 고요하고 그것은 뛰어납니다. yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho, 모든 saṅkhāra, 모든 지어냄을 가라앉힘, 그것이 고요하고 뛰어납니다.'
sabbō paṭi paṭin nisā siyalu upadiyavala siyalu bæn̆dīm vala piḷi nogænīmak. ē vagēma sambandhayen ivat vīmak. anna ēkayi śānta ti. taṇhā kara mē ē tæna dænunnāven kṣaya kara gænīmak. eviṭayi gini nimenna ēkayi śānta paṇinna. virāgu rāga næmati ginna yam tænaka nædda. menna mē virāgīka bavama tamayi
sabbūpadhipaṭinissaggo, 모든 upadhi, 모든 묶임을 붙잡지 않음, 그 얽힘에서 벗어남, 그것이 고요하고 뛰어납니다. taṇhakkhayo, taṇhā를 앎으로 다하게 함, 그때 불이 꺼지니 그것이 고요하고 뛰어납니다. virāgo, rāga라는 불이 없는 곳, 바로 그 virāga가 고요하고 뛰어납니다.
śānta paṇi. nirōdha særi saramin saralasa innaṭa væḍiyi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēken nikmi venvīmak ætienavā. ē sambandhayen nikmīmak ætinam menna mēkayi śānta praṇisa nibbāna
그것에서 벗어남이 있습니다. 그 얽힘에서 벗어남이 있다면, 이것이 고요하고 뛰어난 nibbāna입니다.
bæn̆dīmak nætnam ēkē vini saṁvēkādōdha sahitayi. karadara sahitayi. ehenam mē bæn̆dīmē nikiyā keḷavara kirīmak ætnam, āsāvan keḷavara kirīmak ætnam, tr̥ṣṇāva keḷavara kirīmak ætnam anna ē væn̆dīmen nikmīma hevat nibbānama śāntayi paṇinna.
묶임이 있다면 그것은 괴로움이 따르고 걱정이 따릅니다. 그러니 이 묶임을 끝냄이 있다면, 바람을 끝냄이 있다면, taṇhā를 끝냄이 있다면, 그 묶임에서 벗어남, 곧 nibbāna가 고요하고 뛰어납니다.
menna mē kiyana śāntiya praṇitiya taman davasaka dækka. sōtāpanna pudgalayā nigamanaya karanavā oya harenna vena nigamanayak næ. yamek sōtāpanna phalayaṭa patvecca tæn paṭan oya nigamanaya kisi davasaka venas vennē. venas venna hētu. mokada anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkayē yathārthaya dækalā lōkaya asārayi kiyana eka hariyaṭa tīraṇaya karanavā.
이 고요함과 뛰어남을 그는 어느 날 보았습니다. sotāpanna는 그것 말고 다른 판단이 없다고 판단합니다. 누구든 sotāpatti phala에 이른 때부터 그 판단은 어느 날에도 바뀌지 않습니다. 바뀔 까닭이 없습니다. anicca로, dukkha로, anatta로 세상의 참모습을 보고 세상이 알맹이 없다는 것을 바르게 판단하기 때문입니다.
asāra lōkaya æsuru karanna giyot rāgini, dvēśa gini, mōha gini haṭagannavā. atranahama rāgini, dvēśa gini, mōha gini ginnahama sāṁkaya praṇītayi. en nivī sænasīma tamayi nivan sænasīma kiyalā dækkenā. paḷama sōtāpanna pudgalayā.
알맹이 없는 세상을 가까이하려 하면 rāga 불, dosa 불, moha 불이 생깁니다. 놓으면 rāga 불, dosa 불, moha 불이 꺼지니 고요하고 뛰어납니다. 그 꺼짐과 편안함이 바로 nibbāna의 편안함이라고 본 이, 그가 첫 번째인 sotāpanna입니다.
oya dækkaṭa dækapu dēṭa ætul vunē. atdækīma.
본 것이 곧 본 것 안으로 들어간 것, 곧 겪음은 아닙니다.
dæn ehema kiyana ekkenā dēpola hari hamba karenna iḍa kaḍan aragena geval doraval hadāgena amu daravan pōṣaṇaya karamin miladal aragena ēvayek karanna tiyena mē kaṭayutu novēgā karamin ægī gasthā karamin mē vidiyahaṭa mē jīvitayak gata karanavā.
그렇게 말하는 사람도 재산을 벌고, 땅을 사서 집을 짓고, 아내와 자식을 돌보며, 돈을 벌어 그것으로 해야 할 여러 일을 하고, 집안 살림을 꾸리며 이렇게 삶을 삽니다.
dæn mē gatakama jīvitaya gata karana kenāṭa noyek noyila valaṭa ē mudal atyāvaśya venavā. ē vāgē meyā eccaraka ē yathābōdhaya læbenavā. purudu purudu karagatta væḍapiṭala tava tavat aya ǣn̆dagena innavā.
이렇게 삶을 사는 사람에게는 여러 가지 일에 돈이 꼭 필요합니다. 그는 그만큼 있는 그대로의 앎을 얻지만, 몸에 밴 일들 때문에 여전히 다른 이들과 얽혀 지냅니다.
pudgalak tiyenava dǣ sākapusiyāva kāryayāva daruvō ē vagēma dūvaruttu bǣnalā etana lēvilā nǣ dǣvē dæn magē pirisak mātya ekkalā ætul karana pisak mehema innavanē kiyalā ē pirisat ekka anna ē ōnē kaṭayutu sampandhatāvayan æti karagena bæn̆dilā innavā ē ayat ekka
한 사람에게는 아내와 아들들, 딸들, 사위와 며느리, 친척들이 있습니다. '이제 내 사람들, 나와 함께하는 사람들이 이렇게 있다'며 그 사람들과 필요한 일과 관계를 맺고, 그들과 묶여 지냅니다.
hæbæyi mē pudgalatvaya tuḷin mē daham avabōdhaya læbennē ēka eka pudgalatvaya ē ē pudgalayāgē næna varamaṭayi ohu daham avabōdhaya labāganna. hæbæyi æsuru karanna velā tiyennē ara pr̥thagjana viṭa pirisa ēka.
하지만 이 dhamma의 깨달음은 한 사람 한 사람에게, 각자의 ñāṇa만큼 얻는 것입니다. 그런데 그가 가까이해야 하는 것은 그 puthujjana 무리입니다.
dæn otanadi ekoku praśnayakma tiyennē. mē daham āvōdhaya læbupu kenā athærīma sān allagænīma sānya kiyalā ara pætten uttarayak nolīma śāntaya kiyalā mahen hitannē nǣhæ ælīma śāntayayi kiyalā ehen uttarayak tiyanavā. midīma sāntayi kiyalā athæra bidilā nemeyi allaganna eka sān kiyalā ehema uttarayak tiyenavā. nivanama sān karalā næhæ. pævætma sāntāyi kiyalā ehema uttarayak neme. dæn apiṭa hari værak
바로 거기서 한 가지 문제가 있습니다. dhamma를 깨달은 이는 놓음이 고요하다고 하는데, 저쪽에서는 붙잡음이 고요하다는 대답이 나옵니다. 달라붙지 않음이 고요하다고 이쪽은 생각하지 않는데(?), 저쪽에는 달라붙음이 고요하다는 대답이 있습니다. 풀려남이 고요하다고 하지만, 저쪽에는 놓고 풀려나는 것이 아니라 붙잡는 것이 고요하다는 대답이 있습니다. nibbāna가 고요하다는 것이 아니라 이어짐(bhava)이 고요하다는 대답입니다.
uttarayak neme. dæn apiṭa hari værak kiyanavā viśāla uḍata poṭiya baṇa karunna dē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dækapu ættaṭa pipānna kohomada tamangē daken ayin karanna. hæbæyi ē ætta dakinna issellā goḍa gahagatta tamangē allagatta avuruda pr̥tagjana pirisa aha karagannat bæha etana bæn̆dīma.
본 진실 때문에 어떻게 자기 사람들을 떼어 낼 수 있겠습니까? 그 진실을 보기 전에 쌓아 올린, 자기가 붙잡아 온 그 puthujjana 무리를 버릴 수도 없습니다. 거기에 묶임이 있습니다.
anna ē dænīmaṭa putu velā tamā dækapu yathābōdhaya tuḷa innavā.
그는 그 앎에 기뻐하며 자기가 본 있는 그대로의 앎 안에 머뭅니다.
hæbæyi yathābhōdhaya læbū kenā kaṭayutu karanna paṭan gannakoṭa
하지만 있는 그대로를 안 이가 일을 하기 시작하면—
sampūrṇa kaṭayutu parakpa ēganā goḍaṭa an̆dinavā. guṇā madalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
deken badalā innavā denna aya eka dæn kohomada væra vennē? depættama hæppenavā misak ædaganna viha. ekkenek goḍadinavā ekkenek mala dinavā. dæn itin metana ædenna ædenna kælenavā poḍi venavā hæpenavā vena bēritak.
두 사람이 양쪽에서 붙잡고 있으면 어떻게 됩니까? 끌어가지는 못하고 양쪽이 부딪칠 뿐입니다. 한 사람은 뭍으로 끌고, 한 사람은 진흙으로 끕니다. 그러면 끌리고 끌려 찢기고, 짓눌리고, 부딪칩니다. 빠져나갈 다른 길이 없습니다.
hæbæyi koccara āpahu væḍenna ekkenek śaktiya næ. yathahapōdaya læbuva kenāya særayak manaṭa adinna śaktiya næha.
하지만 아무리 해도 한 사람에게는 되돌려 끌어올 힘이 없습니다. 있는 그대로를 안 이에게는 상대를 단번에 끌어당길 힘이 없습니다.
hæbæyi maḍaṭa adhina ekāṭa goḍa innat puḷuvan maḍa innat puḷuvan. hæbæyi maḍē tamayi kæmættennē. eyāṭa anit pættaṭa æn̆dalā inna hētuva tiyennē.
그런데 진흙으로 끄는 사람은 뭍에 있을 수도 있고 진흙에 있을 수도 있지만, 진흙을 좋아합니다. 그것이 그가 다른 쪽으로 끌려가 있는 까닭입니다.
menna mēsānasa goḍinavā kivvā kalyāṇa pr̥thanaya kalyāṇa pudgala nætnam ara ārya ārya guṇa æti sōtāpanna vihil kara nivana karā hædenna. nivana sænasena pættala hædenavā. athærīma pættaṭa novælīma pættaṭa vadina pættaṭa ædenavā. koccara allaganna pættaṭa allā denna haruvat eyā ē pættaṭa ædila hētu.
이렇게 뭍으로 끈다는 것은 kalyāṇa puthujjana, 선한 사람, 곧 ariya의 덕을 지닌 sotāpanna가 nibbāna 쪽으로 끌리는 것입니다. nibbāna의 편안함 쪽으로 끌립니다. 놓음 쪽으로, 달라붙지 않음 쪽으로, 풀려남 쪽으로 끌립니다. 아무리 붙잡는 쪽으로 끌어당겨도 그는 그쪽으로 끌리지 않습니다. 그것이 그 까닭입니다.
ē nisā æsuru karana anit ayaṭa mē pudgalayāgē tiyena jāma gatiguṇa yahapat nihatamānī gatiguṇa samagī gatiguṇa gæṭena ēvā næha. ē pætten eyāt bægannavā.
그래서 그를 가까이하는 다른 이들에게 이 사람이 지닌 좋은 성품, 겸손한 성품, 어울리는 성품은 부딪치는 것이 없습니다. 그쪽으로는 그도 맞춰 갑니다.
phalayan kiyanna uḍi vunē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anē apiṭa mahā vaṭinārayak hamba vunā vagē kisi karadarayak næhæ. monava davalak bahinnet næhæ. baṇḍu vennet næhæ. api kiya ōna deyak æralalā tiyenavā. koccara hon̆da kohema hoyanna ehema ayena bhāryaṭa sāpu āvō svāmīnṭa bhārya hō daluva hō demak kiyanna daruvaka hō daruvanna demak kiya hō ē ārya pudgalayā kīn vidihaṭa hæn̆gīmak æti karena.
'아, 우리가 아주 값진 것을 얻은 것 같다. 아무 말썽이 없다. 다툼도 없다. 싸움도 없다. 우리가 바라는 것을 다 해 놓았다. 얼마나 좋은가.' 이렇게 아내가 남편에 대해, 남편이 아내에 대해, 부모가 자식에 대해, 자식이 부모에 대해, 그 ariya 사람에 대해 이런 느낌을 갖게 됩니다.
hæbæyi ē hæn̆gīma hari eyā ganna bæhæ. rō ara putayan lōkeṭa apaha vadinna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eyā atralā anit ayaṭa ayin vennat. kavada hari siddha venavā eyā pasē eyā anumata karanna siddha venavā. ē pætta hon̆dayi kiyalā anumata karanna tamayi siddha vennē.
그는 놓고 다른 이들에게서 물러나고 싶어도, 언젠가 그들을 따라 주어야 하는 일이 생깁니다. 그쪽이 좋다고 동의해 주어야 하는 일이 생깁니다.
namut kavadāvakavat lōka hon̆dayi kiyalā ārya bavaṭa pat vecca kenā anuvada karannē næha. ennē næhæ. enna vidihak næha hētuva
그러나 ariya가 된 이는 결코 세상이 좋다고 동의하지 않습니다. 그리로 오지 않습니다. 올 수 있는 까닭이 없습니다.
namut oya væni væni ē tattē hita patban̆dinnē nǣ. kriyāven nemeyi tiyennē. cētanā vaśayen ehema nætnam hæn̆gīm vaśayen bohoma hita ban̆dennē nǣhæ laukika.
그런 일들에 마음이 묶이지는 않습니다. 몸으로 하는 일이 문제가 아닙니다. cetanā로, 곧 느낌으로는 세속에 마음이 묶이지 않습니다.
ī laukika pāpayakaṭa karuṇu yedennē. athærīmaṭama karuṇu yedennavā. novæīmaṭama vabidīmaṭama karuṇu yedenavā nivanaṭama karuṇu dennē.
세속의 pāpa로 까닭이 맞춰지지 않습니다. 놓음으로 까닭이 맞춰집니다. 달라붙지 않음으로, 풀려남으로 까닭이 맞춰지고, nibbāna로 까닭이 맞춰집니다.
dæn menna mē vihē mokada karannē? menna mē alōbha, advēśa, amōha kiyana kusala mūlaya. eyā hæma ekakma rōgalaṭa ōna hæṭiyaṭa karagannā.
이 사람은 어떻게 합니까? 이 alobha, adosa, amoha라는 kusala mūla로, 그는 모든 것을 사람들이 바라는 대로 하게 둡니다.
maṭa ōya ilēnna ōnē.
'나는 그런 것을 요구할 필요가 없다.'
hæbæyi pr̥thagjana lōkayā kæmætta ōkama tamayi. ehema hiṭa denavā nam īṭa vaḍā vartanādayak tava æti veenavā.
그런데 puthujjana 세상이 바라는 것이 바로 그것입니다. 그렇게 내어 준다면 그보다 더 기쁜 일이 없습니다.
maṭa kiyana deyak karalā dā. maṭa oya ayitivāsikan epā. ōna deyak karaganna bhāvanaya karaganna ōna deyak karaganna mat puḷuvan deyak varalā dennam kiyalā nam occara ihē malak enavā vagē tamayi sāmānya lōkayāṭa ē adahasa ōka denna ætikama tamayi mē tama. ōkē næti nisā tamayi hæpennē. gæṭennē sarana karannē manāganna hadannē ōna.
'내가 할 일을 말해 주십시오. 나는 그런 권리가 필요 없습니다. 원하는 것을 하십시오, bhāvanā도 하고 원하는 것을 하십시오. 내가 할 수 있는 것은 해 드리겠습니다.' 이렇게 한다면 보통 세상 사람에게는 머리에 꽃을 얹어 주는 것과 같습니다. 그 마음을 내어 주지 못하는 것이 바로 문제입니다. 그것이 없기 때문에 부딪치고, 다투고, 싸우고, 죽이려고까지 합니다.
enna āryayāgē rati lakṣaṇaya ehema ekak. itin namut ehema ekak venna āryō dakinavā. mohotak hari ara vagē tibennā vū gatirakṣa valin ǣt velā inna tiyenavā. ē nivanaṭa næm̆buru vecca tattvaya koccara śāntala praṇī ēkamayi hævilēma dakinnē. puṁci hō vivēkayak ahuṇā nam nidahas vainna ōnē ē nidahasama śāntayi praṇītayi kiyalā ārya vadannā.
ariya의 성품은 그런 것입니다. 하지만 그렇게 되더라도 ariya는 봅니다. 잠시라도 그런 일들에서 멀리 떨어져 있을 수 있다면, nibbāna로 기운 그 상태가 얼마나 고요하고 뛰어난지 늘 그것만 봅니다. 작은 틈(viveka)이라도 얻으면 자유롭게 있어야 하고, 그 자유가 바로 고요하고 뛰어나다고 ariya는 봅니다.
anik aya dakinnē ehema velāvak bani hariyama pāda katā karanna kiyana ekut næhæ mama ēka katā karanna innē nǣhæ kavuruvat mara hariya pāda ehema in̆dalā væḍakut nayi duk venavada ēken
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budupiyāṇan vahansē dēśanā karanavā peni penī dæka dæka tiyena nivanakihi pr̥thagjanayak duk venavā baya venavā.
Buddha께서는, 눈앞에 드러나 보이는 nibbāna 앞에서 puthujjana는 괴로워하고 두려워한다고 말씀하십니다.
eyā kæmati nǣha ē mēken api dækaganna ōnē mē pr̥ttagæna pudgalayāgē tibena gati lakṣaṇaya hæda.
그는 그것을 좋아하지 않습니다. 이것으로 우리는 puthujjana 사람이 지닌 성품을 알아보아야 합니다.
mē duk baya vena svabhāvaya nivana. ārya nivana sān paniddayak kiyalā gannavā misak āryayan baya vennē nǣ nivana. ehenam ē vivēkayaṭa baya vennē næ. ē vivēkayaṭa kæmatiyi.
이 괴로워하고 두려워하는 성품이 nibbāna 앞에서 나옵니다. ariya는 nibbāna를 고요하고 뛰어난 것으로 받아들일 뿐, nibbāna를 두려워하지 않습니다. 그러니 그 고요함(viveka)을 두려워하지 않습니다. 그 고요함을 좋아합니다.
anit vidiyaṭa enam mokada dannē næha paḷuvak velāda karadarayak velāda hita kalakirilāda? æyi mē sadda nætuva innē balāgena kalpanā karāga api kavurut ekka katā katāvakut næhæ. anokut næhæ. kohāṭa hari velā ina manda
다른 이들에게는 이렇게 보입니다. '무슨 일인지 모르겠다. 다쳤나, 무슨 말썽이 생겼나, 마음이 지쳤나? 왜 말없이 앉아 생각만 하고 있지? 우리 누구와도 이야기도 안 하고, 어디 다녀온 것도 아닌데—'
mokak velāvē kiyalā. eha yanavā. śāsarayak ahanna yōgīmak karalā dannē næhæ. mokada velā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tiyennē. uttara ohoma næænē ī katā karalā hiṭiyā vīru kara hiṭiyā. dæn mokak hari hitē ekak tiyenavā apiṭa hoyāganna bæluva ē hitannē laukika mimmen madinna. mæna mæna hoyanavā mokak hari kalemak æti. ēka bæ.
'대답도 예전 같지 않다. 예전에는 이야기도 하고 웃기도 했는데. 지금 마음에 무엇인가 있다.' 그것을 찾으려 해도 세속의 잣대로 잽니다. 재고 또 재며 무슨 문제가 있을 거라고 찾습니다. 그것은 안 됩니다.
itin ōkē tava tavat dænava tavat innaveyi sæka sæka sahita palaki kirīmat ennē. mama mē pāda velāva dannē næhæ. mokak velā dannē næha kiyalā. depætta viruddha va depān vahansēgikat ehemat kavanā karana. vena ena kavuru atti innavat dannē nǣ kiyalā tavaṭa kǣlalā kǣlla ganna. oya jātiyen giyanama mahā vināśayakut karaganna. ēka tamayi lōkaya ē
그래서 거기서 점점 더 의심, 의심 섞인 살핌이 옵니다. '나는 지금 무슨 때인지 모르겠다, 무슨 일이 생겼는지 모르겠다'며 양쪽이 맞서고, 스님께 가서도 그렇게 이야기합니다. 그런 식으로 가면 큰 망가짐까지 일으킵니다.
mahā vināśayakut karaganna. ēka tamayi lōkaya ē kiyannē hitana. āryayangē hituvilla lōkayaṭa allanna. āryava labana nidahasa vivēkaya anik ayaṭa vivēkayak nemeyi nidahasak nemeyi. ē nisāma tamayi ēka kivvaṭa tēruennē næ. anna ē tattvaya anin dakinnē næha. ē svabhāvayayi.
그것이 세상의 생각입니다. ariya의 생각은 세상이 붙잡지 못합니다. ariya가 얻는 자유와 고요함은 다른 이들에게는 고요함도 자유도 아닙니다. 바로 그래서 말해 주어도 알아듣지 못합니다. 그 상태를 다른 이들은 보지 못합니다. 그것이 그 성품입니다.
dæn menna mē kiyalā dænaganna alōkayō kusala mūlak. anna āryava attārinna.
이제 이것이 'alobho kusala mūlaṃ'임을 아십시오. ariya의 놓음입니다.
ēgollanṭa bēpolalā allagena inna eka mahara. ani anē maṭa oyā karanna epæhæ tiyenavā oya ṭikak ōgaṭa parivarṇaya karaganna ina kenek karaganna mātr̥ innavā. maṭa oya æn̆gili gahannak næhæ okkoma ganna balāgena oyagollō karaganna anna alōga anē maṭa nam han̆ḍu venna bæhæ allapu ekkenā karannat bæhæ kavuru karanna ilak bæhæ maṭa anudavannat bæhæ. ōgollō ekak ganna. mama allanna gāvan yanna epā am ē pæta aḍuvena.
그들에게는 재산을 붙잡고 있는 것이 짐입니다. '아, 나에게 그것을 하라고 하지 마십시오. 그것을 넘겨받아 다룰 사람이 있습니다. 나는 끼어들 것이 없습니다. 모두 맡아 여러분이 하십시오.' 그것이 alobha입니다. '아, 나는 다툴 수 없습니다. 옆 사람을 해칠 수도 없습니다. 누구를 괴롭힐 수도 없고 그것을 거들 수도 없습니다. 여러분이 하나씩 가지십시오. 나에게 붙잡으라고 오지 마십시오.' 그렇게 그쪽이 줄어듭니다.
itin eyā amōhaya nisā dakinavā atharīma hæra novæma hæra midīma hæranam śāntiyak panittayak nǣhæ kiyalā nivanaṭa nuvaṇin dakinavā. amōhayen dakinavā. menna mē guṇaya væḍenna væḍenna.
그는 amoha로 봅니다. 놓음 말고는, 달라붙지 않음 말고는, 풀려남 말고는 고요함도 뛰어남도 없다고 nibbāna를 지혜로 봅니다. amoha로 봅니다. 이 덕이 자라고 또 자라면—
ara ē guṇaya labanna issellā pr̥thagjana kālē pr̥thagjana avasthāva ræs karagena hiṭapuvā. ēvaya bæn̆dīcca ræn̆dicca adaha ēvat væn̆dicca vagakagi læbenē læbena velāvē ekin eka athærīgena noriyagena bin̆diyagena yanavā.
그 덕을 얻기 전 puthujjana 때, puthujjana 단계에서 쌓아 둔 것들, 묶이고 매인 생각들, 그 묶인 짐들을 기회가 올 때마다 하나씩 놓고, 달라붙지 않고, 풀어 가며 갑니다.
menna mēkaṭa avaśya karannā vū væḍapila eyā dannavā eyā sakas karagannavā. eyāṭa sakas velā æhenavā.
이를 위해 필요한 길을 그는 알고, 스스로 갖춥니다. 그에게 갖추어집니다.
eyā yamak athara dæmmā nam nava athara dæmma nam hiten atharalā innavā issellā. kayaṭa vacanayaṭa ena ēvā athærī giyā nam nævata hadāgannē næhæ. ebala
그가 무엇을 놓았다면, 다시 놓았다면, 먼저 마음으로 놓아 둡니다. 몸과 말로 나오는 것들이 놓였다면 다시 만들지 않습니다.
anna ē mārgayaṭa monavada karanna tiyennē kohomada atharinnē hæki mohoten mohota atharināva videnavā novælenavā kiyalā kaṭayutu karana. menna alōbhayen, addēśayen, amōhayen vū kaṭayutu ē san̆dahā vecca yamkisi hituvillak kriyāvak katāvak æti.
그 길에서 무엇을 해야 합니까? 어떻게 놓습니까? 할 수 있는 순간순간 놓고, 풀려나고, 달라붙지 않도록 일합니다. alobha, adosa, amoha로 하는 일, 그것을 위한 어떤 생각, 행동, 말이 있을 것입니다.
meccara kal allagena hiṭapuvā athærīmaṭa novæmaṭa midīmaṭa hiten kayen vacanayen kaḷa yutu yamak æyi anna ē ṭika karanakoṭa ōkaṭa kiyanavā kusala mūla patyā saṁkhāra anna alōbha saṁkhāra adda saṁkhāra amōha saṁkhāra kiyana nivan magē hevat āryaṣṭhāṁgayaka mārgaya væḍanna bæ.
이제까지 붙잡고 있던 것을 놓고, 달라붙지 않고, 풀려나기 위해 마음과 몸과 말로 해야 할 것이 있지요. 그것들을 할 때 그것을 'kusala mūla paccayā saṅkhārā'라고 합니다. alobha saṅkhāra, adosa saṅkhāra, amoha saṅkhāra라는 nibbāna의 길, 곧 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는 것입니다.
eyā mē mama vaḍannē sammā diṭṭhiyada sammā saṁkalpayada kiyalā vacana valin dannē nætuva hiṭiyā. eyā yannē ē maga tamayi. ē vagēmayi gaman kara āryaṣṭhāyaka mārgayamayi gaman karannē. mē vacana āryaṣṭhāṁgayaka mārgayaṭa kiyana vacanada kiyalā ē aya dannē næ. ē vunā vanāṭa yannē ē mādhya tuḷa vacana vaśayen dænagena hiṭiyāṭa passē taman karalā tiyennē gaman karannē āryaṣṭhāṁgika mārgaya.
그는 '내가 닦는 것이 sammā diṭṭhi인가 sammā saṅkappa인가' 하고 낱말로는 알지 못한 채 지냈습니다. 그래도 그가 가는 길은 바로 그 길입니다. 마찬가지로 바로 ariya aṭṭhaṅgika magga를 걸어갑니다. 이 낱말들이 ariya aṭṭhaṅgika magga를 이르는 말인지 그들은 모릅니다. 그래도 가는 것은 그 길 안입니다. 낱말로 알게 된 뒤에야 자기가 해 온 것, 걸어온 것이 ariya aṭṭhaṅgika magga였음을 압니다.
dæn ē nisā mokada vennē kusala mūla pajjā saṁkhārak kiyalā saṁkhāra paccayā viññāṇak kiyalā kusala mūla viññāṇayak haṭaganna. ē kiyannē mē lōkaya tuḷama athærīmaṭa novælmaṭa vidīmaṭa hētukāraka balāporottuvak haṭaganna.
그래서 어떻게 됩니까? 'kusala mūla paccayā saṅkhārā', 그리고 'saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ'으로 kusala mūla viññāṇa가 생겨납니다. 곧 이 세상 안에서 놓음, 달라붙지 않음, 풀려남으로 이끄는 바람이 생겨납니다.
ē viññāṇayak nisā. ē balāporottuva kavada iṣṭa vennē kiyalā ē gæna velāvaka. anē maṭa bæriva vuṇā tavama mē ṭika karaganna. anē maṭa nidahas venna tavama bæri vuṇānē. ē nidahas śāntiya sampūrṇa karaganna maṭa tavama bæri vuṇā kiyalā. samahara velāvaṭa han̆ḍanavā. bhikṣūn vahansēlā atara idan vahansē væḍa inna kalē nivan dækīmē atyāvaśyāvē ihadin balāporottuva tibilā. ē ṭika pūrṇa karaganna tavama rāgak sēvaya velā næti bava taman tuḷa pēnavā nam dvēśak sakṣa sēvelā næti bava mōhak sakṣē velā næti bava ē adahas ena bava pēnavā nam anē mama kavadā mē keles valin nidahas vecca śānta tattvayaṭa pat vennē ē tattvaya kavadānam labannada kiyalā mēkaṭa saṁvēgayak upadina
그 viññāṇa 때문에 '그 바람이 언제 이루어질까' 하는 때가 옵니다. '아, 아직 이것을 이루지 못했구나. 아, 아직 자유로워지지 못했구나. 그 자유와 고요함을 아직 다 이루지 못했구나' 하며 때로는 웁니다. Buddha께서 계시던 때 bhikkhu들 사이에서도 nibbāna를 보려는 간절한 바람이 있었고, 그것을 다 이루려 하나 아직 rāga가 다하지 않았음이 자기 안에 보이면, dosa가 다하지 않았음이, moha가 다하지 않았음이, 그런 생각이 올라옴이 보이면, '아, 나는 언제 이 kilesa에서 풀려난 고요한 상태에 이를까, 그 상태를 언제 얻을까' 하며 saṃvega가 일어났습니다.
annavā dekak velāvak han̆dannat pudgala velāvak tiyenavā. budurajāṇan vahansē kiyana ænuvaṭa kamak næhæ maradunaṭa kamak næhæ. mādhya anugamanaya karana phalaya læbenavā. oya vidihaṭa pelā tiyennē noyek ākāra ē mārgayan anugamanaya karanna pennalā.
그렇게 우는 사람에게도 때가 있습니다. Buddha께서 말씀하시듯, 울어도 괜찮고 괴로워해도 괜찮습니다. 길을 따르면 phala를 얻습니다. 그렇게 여러 가지로 그 길들을 따르도록 보여 놓으셨습니다.
menna mokada vennē? saṁkhāra parayen viññāṇayak gæṭucca nisā tamayi ova viññāṇa. ē vagē nivan dakinna balāporottuva væḍa karagena yanakoṭa nivan dakinnama balāporottuva pihiṭa.
여기서 어떻게 됩니까? saṅkhāra를 바탕으로 viññāṇa가 생겼기 때문에 그것이 viññāṇa입니다. 그렇게 nibbāna를 보려는 바람으로 일해 가면, 바로 nibbāna를 보려는 바람이 자리 잡습니다.
samahara ahenavā āsāvak duru karanakoṭa nivan dakinna tiyena āsāvat āsāvak ekē. anna nivan dakinna tiyena āsāva tamayi ē viññāṇaya lakṣaṇaya. saṁkhāra kusala mūla patyā saṁkhārak saṁkhāra paṭcā viññāṇaṁ kiyalā viññāṇa lakṣaṇaya ōkayi. nivan dakinna tiyena āsaha nivan dakinna tiyena balāporot ennada enna ē viññāṇaya balavat venavā ē maga anugamanaya karanna.
어떤 이들은 묻습니다. 바람을 없애려는데 nibbāna를 보려는 바람도 바람이 아니냐고. 바로 그 nibbāna를 보려는 바람이 그 viññāṇa의 특징입니다. 'kusala mūla paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ'이라는 viññāṇa의 특징이 그것입니다. nibbāna를 보려는 바람, nibbāna를 보려는 기대가 차츰 그 viññāṇa를 힘세게 하여 그 길을 따르게 합니다.
ē nivan dakinna balāporottu vena viññāṇayaṭa bæhæganna nāma rūpa monavada? nivan dakiganna ōnē baṇa ahanna yanna ōnē. mē mē daham padinma sākacchā karanna ōnē. etakoṭa mē mē vidihaṭa vigraha karaganna ōnē.
nibbāna를 보기를 바라는 그 viññāṇa에 내려앉는 nāmarūpa는 무엇입니까? 'nibbāna를 보려면 가르침을 들으러 가야 한다. 이런 dhamma 구절들을 함께 이야기해야 한다. 그리고 이렇게 풀어 알아야 한다.'
karmasthāna sadgāyanā karanna ōnē, bhāvanā karanna ōnē, vidarśanāva vaḍanna ōnē. dæn mē hiten kayen vacanayen karanna ōna hariyak eyā dakinna. dæn piṭilā purāgena yanna ōnē. daham avabōdhayaṭa hētu vena karmiyak yanna ōna. ē nisā eyā gæna dan denavā. ē vagēma sivil rakinavā. itin oya dekat ēka viēṣayak labanavā. eyāṭa hari pariyayi ē mārgaya anugamanaya karalā ihalaṭa giyā.
'kammaṭṭhāna를 외워야 하고, bhāvanā를 해야 하고, vipassanā를 닦아야 한다.' 이제 그는 마음과 몸과 말로 해야 할 것을 봅니다. 이제 pāramī를 채워 가야 합니다. dhamma 깨달음에 도움이 되는 일을 해야 합니다. 그래서 그는 dāna를 합니다. 또 sīla를 지킵니다. 그 둘도 남다른 힘을 얻습니다. 그에게는 그 길을 따라 위로 오르는 바른 차례입니다.
ē śāntiyaṭa praṇītayaṭa patvecca āryava dakinakoṭa hari śāntayi praṇītayi. æsuru karanavā nitarama ebudanna pūjanaya iccāna eba svāmīn vahansēlā ahapu mē bhikṣu bhikṣuni viparśa ē æturu karannē ē aya sama katābaha karamin daham vimatamin mehema kaṭayutu karanna āya vacanaya yatu.
그 고요함과 뛰어남에 이른 ariya를 보면 참으로 고요하고 뛰어납니다. 그는 늘 그런 공경할 만한 분들, 그런 스님들, bhikkhu, bhikkhunī, upāsaka들을 가까이합니다. 그들을 가까이하며 함께 이야기하고 dhamma를 묻고, 이렇게 일하는 것이 몸과 말의 일입니다.
menna kusala mūla patyā saṁkhārā kiyalā kāya saṁkhāra vacīya saṁkhāra manō citta saṁkhāra kiyalā yudavan
이것이 'kusala mūla paccayā saṅkhārā'라고, kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano(citta) saṅkhāra라고 하는 것입니다.
mēken balāporottuva in̆danna bæri venavā. mamat kavadā hari athærīmē śāntiyaṭama pat venna ōnē. novælīmē vabidīmē śāntiyama atdækinna ōnē. ēkamayi śāntaya ēkamayi maṭa vena deyak mē lōkē śāntra pattana okkoma tiyannē. oya adahasama dæka dækā lōkaya ādīnava dakinavā nivīmē ānisaṁsa.
이로써 그 바람 없이는 있을 수 없게 됩니다. '나도 언젠가 놓음의 고요함에 이르러야 한다. 달라붙지 않음과 풀려남의 고요함을 겪어야 한다. 그것만이 고요함이고, 그것만이 나에게 남은 것이다.' 그 생각을 보고 또 보며 세상의 ādīnava를 보고, 꺼짐의 ānisaṃsa를 봅니다.
menna mehema dæka dækāma mokada vennē? ēbō viññāṇaya væḍenakoṭa ē maṭṭamaṭama ē jātiyama baṇa pada daham pada hitē bæhæganna aya kiyannā vū sūpiri sateyi tamanṭa vaḍā daham ābōdhaya tiyena aya kenagē citta prasāda ē aya piḷiban̆da rūpa saṭahan manasē dæn tænpat venavā. nitara mataka hiṭenavā. menna mēvā tamayi ē daham viññāṇaya tuḷa bæhæganna. nāmarūpa. viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ kivvē onna ōkayi. mē matu upadina ēvā nemeyi otana bahinna.
이렇게 보고 또 보면 어떻게 됩니까? 그 viññāṇa가 자랄 때 그 수준, 그 종류의 가르침 구절, dhamma 구절이 마음에 내려앉습니다. 이야기해 주는 이들, 자기보다 dhamma 깨달음이 깊은 이들에 대한 citta pasāda, 그들의 모습이 마음에 자리 잡습니다. 늘 기억에 남습니다. 이것들이 그 dhamma viññāṇa 안에 내려앉는 nāmarūpa입니다. 'viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ'이라 한 것이 그것입니다. 앞으로 태어날 것들이 여기 내려앉는 것이 아닙니다.
onna viññāṇayak api mē nivan dakinna hitak tiyena kenāṭa hitē væhægannē nivan dakinna avaśya karana dēval. nivan dækīmaṭa ādhāra karanavā nam hāmuduruvō kiyana eka baṇa ahanna hāmuduruvangē rūpaya koccara hari itēda rūpaya æsa. ē namat ætu. ahaval hāmuduruvō ahaval upāsaka mahattayā. etakoṭa ahaval bhikṣavin mē vidiyahaṭa ēvamat matak venavā. ævi rūpa vahinavā. āpu baṇa pada matak venavā. ōvā tamayi ē hitē pin nāmarūpa. menna mēkaṭa kiyanavā viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ kenek kriyāvaliya siddha vennē.
보십시오, nibbāna를 보려는 마음이 있는 이의 viññāṇa, 그 마음에 내려앉는 것은 nibbāna를 보는 데 필요한 것들입니다. nibbāna를 보는 데 도움이 된다면, 가르침을 들려주시는 스님의 모습이 아무리 많아도 마음에 남습니다. 그 모습(rūpa)과 이름(nāma)도 남습니다. 아무개 스님, 아무개 upāsaka님, 아무개 bhikkhunī—이렇게 그것들이 기억납니다. 모습이 떠오릅니다. 들은 dhamma 구절이 기억납니다. 그것들이 그 마음의 puñña nāmarūpa입니다. 이것을 'viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ'이라는 흐름이 일어나는 것이라고 합니다.
etakoṭa ēvā bahinna bahinna mokada vennē? ē adahas okkoma vīta rāgī, vīta dō, vīta mōhī adahas ē adahas bæhægannakō. evā tonavāha nemeyi. taṇhāven allaganna pættē eka pættak.
그것들이 내려앉고 또 내려앉으면 어떻게 됩니까? 그 생각들 모두가 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 생각들, 그런 생각들이 내려앉습니다. 그것들은 taṇhā로 붙잡는 쪽이 아닙니다. 다른 쪽입니다.
dæn mē yannē mona pættada? viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ kiyana mē nāma rūpayen vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī nāma rūpayi mē bæhægatta hitaṭa.
이것은 어느 쪽으로 가는 것입니까? 'viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ'이라는 이 nāmarūpa로, vītarāga, vītadosa, vītamoha nāmarūpa가 이 마음에 내려앉습니다.
dæn ēkaddi mokada vennē? æsa kana diva nāsaya śarīraya vena deyak balannavat, vena deyak ahannavat yavanna nætivena satvayaṭa balā inna næm̆buru velā enavā daham pætta
그때 어떻게 됩니까? 눈, 귀, 혀, 코, 몸이 다른 것을 보거나 다른 것을 듣는 데로 보내지지 않게 되어, dhamma 쪽으로 기울어 옵니다.
æsa kana diva nāsaya śarīraya kiyana mēvayi ē pættaṭa næm̆buru vennē. æhæ næm̆baru vunahama æhæ næm̆baru vuna issara nam lōkē sundaratvaya karā. dæn næm̆buru vennē daham pættaṭa avaśya karana eban̆du parisarayak karā eban̆du ayagē darśana karā, śramaṇa darśana karā næm̆buru veenavā.
눈, 귀, 혀, 코, 몸 이것들이 그쪽으로 기웁니다. 눈이 기울 때, 예전에는 세상의 아름다움으로 기울었지만 이제는 dhamma에 필요한 그런 자리로, 그런 이들을 뵙는 데로, samaṇa를 뵙는 데로 기웁니다.
etakoṭa mokada vennē? anna æsa kana diva nāsaya śarīraya dæn vena tæna rasa vardhayak nætnam monavā hari kǣmak hambavunahama tamāgē rasa dukṭyaṭa kanna balāporottu venavā. dæn
그러면 어떻게 됩니까? 눈, 귀, 혀, 코, 몸—예전에는 맛있는 것이나 무슨 음식을 얻으면 자기 입맛대로 먹기를 바랐습니다.
matak vennē ara āra ē ayak velā ē aya asura ē aya æsuraṭa yavelā. ē rasaya taman 2da000 hadāgena bhukti vanē. rasa ōnavaṭa nē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kayē prabōdhaya avaśyayi daham prabōdhaya. dæn mēsāmayi praṇīta āhāraya epā kiyalā næha. ē praṇīta āhāraya nisā rasara āhāra prabōdha karanakoṭa ē indriyan prabōdha velā daham avabōdhayaṭa hētu vena mānasikatvayaṭat ēka ādhāra karanavā.
몸의 생기, dhamma의 생기가 필요합니다. 그렇다고 좋은 음식(paṇīta āhāra)이 싫다는 것은 아닙니다. 그 좋은 음식으로 몸을 북돋우면 그 indriya가 생기를 얻어, dhamma 깨달음에 도움이 되는 마음가짐에도 도움이 됩니다.
ē nisā ē praṇīta āhāravaya tiyenavā vidihaṭa. etakoṭa mē śarīrayē tibena indriyan sakas velā tiyennē ē praṇītatvayaṭa gælapena vidihaṭa
그래서 그 좋은 음식은 그 나름대로 쓰임이 있습니다. 이 몸의 indriya는 그 뛰어남에 맞게 갖추어져 있습니다.
anna etakoṭa suvan̆dak æhuru karā nam ē suvan̆da pūjanī vicānayaka ē vagē denna. ē nisā taman pudgalayu gatta dē pa san̆dahā avaśya deka.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēkenut prayōjanayak tiyenavā. suvan̆da devi vidihaṭa prayōjanaya gannavā. raha devi vidihakaṭa prayōjanaya gannavā. ekak kāma pættaṭa lōkē pættaṭa anika śānta pættaṭa konada pætta oya depættaṭama ādā. āhārayak ēvā.
그것으로도 쓸모가 있습니다. 향기를 두 가지로 씁니다. 맛을 두 가지로 씁니다. 하나는 kāma 쪽, 세상 쪽이고, 다른 하나는 고요함 쪽입니다. 어느 쪽이든 그 두 쪽 모두에 쓰입니다. 음식이 그렇습니다.
inna tænak ēvā. siv pasēma ē ākāraya ṭikak sæpa vin̆dina pættaṭa anika nivan magaṭa ādhāra dena pættaṭa suva pahasu dena pætta anna ē ākārayen ēkaṭa gattahama nāma rūpa ē nāma rūpa æsuru karanna æsakanna nivanāsaya śarīraya mana kiyana indriya haya daham pættaṭa āyatana venavā.
머무는 곳도 그렇습니다. 네 가지 paccaya 모두 그런 식입니다. 조금 즐거움을 누리는 쪽이 있고, 다른 하나는 nibbāna 길에 도움을 주는 쪽, 편안함을 주는 쪽입니다. 그런 식으로 받아들이면 nāmarūpa와, 그 nāmarūpa를 가까이하는 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 여섯 indriya가 dhamma 쪽의 āyatana가 됩니다.
ē kanin dæn itara tibivanē dundara lōkē væḍak æddi pralāpa katā ahanna koḷoppa katā ahanna tivicca yodavapu kana dæn ēvaṭa yodavanna hitennē. dæn baṇak ahanna yodavanna tamayi hitē. ehenam dharmayaṭa āyatanayak.
그 귀는 예전에는 세상의 쓸데없는 이야기, 잡담을 듣는 데 쓰였지만, 이제는 거기에 쓰고 싶지 않습니다. 이제 가르침을 듣는 데 쓰고 싶어 합니다. 그렇다면 dhamma를 위한 āyatana입니다.
anna ārya mārgayē balanna ārya mārgayaṭa avaśya karana dē labāganna ahaganna āyatanaya dæn ēka tamayi yomu karannē. anna æsa kana divanāsaya śarīraya manakin indriya haya dharmāvabōdhaya san̆dahā yamak kaṭayutuda ē san̆dahā āyatana karagattahama kiyanavā nāma rūpaccayā salāyatanaya anna ārya salāyatana
보십시오, ariya magga를 보고, ariya magga에 필요한 것을 얻고 듣는 āyatana로 이제 그것을 향하게 합니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 여섯 indriya를 dhamma 깨달음을 위한 일에 āyatana로 삼을 때 'nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ'이라고 합니다. 그것이 ariya saḷāyatana입니다.
mē matu upadina ekakvat pera bhavayakakvat neveyi kiyannē mē dæn tiyena kayē svabhāvayan dæn tiyena hitē kayē svabhāvayan mē mohotē ārya mārgaya gaman karanna tiyena paṭicca samuppādaya hæralāyatana
이것은 앞으로 태어날 것도, 지난 bhava의 것도 아니고, 지금 있는 몸의 성품, 지금 있는 마음과 몸의 성품, 이 순간 ariya magga를 걷는 paṭicca samuppāda의 saḷāyatana입니다.
paccayā passō kiyana dæn æsa kanna dēvanāsaya śarīraya dharma karuṇu san̆dahā yomu karanakoṭa koṭa ēvayan labana sparśaya daham sparśayak venavā. menna mē dahamma sparśaya labanna labanna passa paccayā vēdanā karā dharma vindanaya læbenavā.
'saḷāyatana paccayā phasso'—이제 눈, 귀, 혀, 코, 몸을 dhamma를 위해 향하게 할 때, 그것들로 얻는 phassa가 dhamma phassa가 됩니다. 이 dhamma phassa를 얻고 또 얻으면 'phassa paccayā vedanā'로 dhamma의 누림을 얻습니다.
menna mē daham suva kiyana eka sabbaṁ satiyen dhamma satiya jinādī kiyapatana siyalu satiyaṭa valā daham satiya dinanavā kiyalā. dharma vindanaya hari āśvādaya. onna ē dharma vindanaya āśvādaya nisāma tamayi prīti manasa kāyō passavadati passavanda kāyō sukhan dī sukhinō samādhiya ādī vaśayen samādhiya væḍē.
이 dhamma의 즐거움을 두고 'sabbaratiṃ dhammarati jināti', 모든 즐거움 가운데 dhamma의 즐거움이 이긴다고 합니다. dhamma의 누림이 참된 맛입니다. 바로 그 dhamma의 누림과 맛 때문에 'pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati' 하는 식으로 samādhi가 자랍니다.
daham āsvādaya væḍivenna væḍivenna daham salāyatanaya daham sparśa karanakoṭa vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī daham sparśa karanakoṭa daham vindanaya passa pajā vēdanā kiyalā haṭagannavā.
dhamma의 맛이 커지고 또 커지면, dhamma saḷāyatana로 dhamma phassa를 할 때, vītarāga, vītadosa, vītamoha dhamma phassa를 할 때, 'phassa paccayā vedanā'로 dhamma의 누림이 생겨납니다.
anna ē vēdanā nisā haṭagannē taṇhā niva taṇhā haṭagannē lōkē pættaṭa yana avidyā patten yana. ehenam metana haṭagannē vēdanā paccayā taṇhā nemeyi vēdanā paccayā pasādaya prasādaya haṭaganna. daham prasādaya daham satuṭa op nægilā enavā. daham prasādaya nisā citta prahādaya nægilā enavā. menna passakda vala hiṭiya anna ēkayi. daham prītiya enakoṭa prītiya manasa kāyō passanda mē kaya prahāyaṭa pat venavā. sæhællu bavaṭa pat venavā.
그 vedanā 때문에 생기는 것은 taṇhā가 아닙니다. taṇhā가 생기는 것은 세상 쪽으로 가는 avijjā 바탕의 길에서입니다. 그러니 여기서 생기는 것은 'vedanā paccayā taṇhā'가 아니라 'vedanā paccayā pasādo', pasāda가 생겨납니다. dhamma pasāda, dhamma의 기쁨이 빛나며 올라옵니다. dhamma pasāda 때문에 마음의 맑음이 올라옵니다. passaddhi에 있던 것이 바로 이것입니다. dhamma pīti가 오면 'pītimanassa kāyo passambhati', 이 몸이 가라앉고 가벼워집니다.
anna etakoṭa mokada vennē? vēdanā paccayā pasāda pasāda paṭaccayā adhima avidyā paṭṭhaya giyot kiyannē vēdanā paccayā taṇahā taṇhā paccayā upādāna ehema dekak. kusala mūla patten mē yanakoṭa yannē vēdanā patyā pasādō pasāda pattayā adhimaka anna etana etana adhimoka kiyalā kiyannē mokakda mōkaya vū nivana karā ædī hiṭinavā ē pættaṭa bæn̆dī hiṭenavā. adhimōkṣaya kivva aninna bæhænē vennē nǣ. anna vēdanā paccayā prasādō
그러면 어떻게 됩니까? 'vedanā paccayā pasādo, pasāda paccayā adhimokkho'. avijjā 바탕으로 가면 'vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādānaṃ', 그렇게 둘입니다. kusala mūla 바탕으로 갈 때는 'vedanā paccayā pasādo, pasāda paccayā adhimokkho'로 갑니다. 거기서 adhimokkha란 무엇입니까? mokkha인 nibbāna로 끌려가 그쪽에 묶이는 것입니다. adhimokkha라 하면 떼어 낼 수 없습니다. 그렇게 되지 않습니다.
vennē nǣ. anna vēdanā paccayā prasādō daham prasādaya læbenavā. prasāda paccaya adhimak kiyalā nivana mul karagena hitanavā ē pætta. nivara pætta adhimukha paccayā bava nivanlābhī bavaṭa pat venavā. nivan læbū bavaṭa pat venavā.
보십시오, 'vedanā paccayā pasādo', dhamma pasāda를 얻습니다. 'pasāda paccayā adhimokkho'로 nibbāna를 뿌리 삼아 그쪽을 생각합니다. nibbāna 쪽으로. 'adhimokkha paccayā bhavo'로 nibbāna를 얻은 상태가 됩니다. nibbāna를 얻은 이가 됩니다.
bhava paccayā jāti nivan dækapu jātikayek kiyanavā. ehenam kavuda jātiya sōtāpannayak ekkō sakr̥dāgāmī ekka anāgāmī ekka ajuha anna jātiya hataravena ekaṭa væganna
'bhava paccayā jāti'—nibbāna를 본 jāti라고 합니다. 그렇다면 그 jāti는 누구입니까? sotāpanna, 또는 sakadāgāmī, 또는 anāgāmī, 또는 arahant, 그 네 번째 jāti까지입니다.
vigraha karanna paṭicca samuppādaya vacanaya adahasa tiyanna ula mala paṭicca samuppādaya kiyalā tiyena ekakvat suvanagē ahaganna hāmunam mē inna pirisayi ahaganna ehema pacca samuppādayak tiyenavada kiyalā vacanayat ahalā mātr̥kāvat ahalā nætnam vicara hari itin ēka tamayi vistarannē
이 paṭicca samuppāda를 풀이하는 것은, kusala mūla paṭicca samuppāda라는 것이 있는지 스님들이든 여기 있는 대중이든 그런 paṭicca samuppāda가 있다는 낱말도 주제도 들어 보지 못했을 것이기 때문입니다. 그래서 이것을 자세히 풀이하는 것입니다.
itin bhāva paccayā jātikat jāti paccayā jarāmat. hæbæyi itin sōvān vunat jarāvaṭa pat venavā dharmayaṭa pat venavā. kakurudāgāmī pudgelat jarāvaṭa pat venavā maraṇayaṭa pat venavā. anāgāmī kiyalat ē pudgalaya jarāvaṭa pat venavā maraṇayaṭa pat venavā. arihatun vahansē jarāvaṭa pat velā varṇayaṭa pat venavā navatvanna. tibicca hari jātiyen matu karalā dunnā yamkisi deyak vidyāmāna karanna nam ē jātiyaṭa ākāra velā ādhāralā tiyena satara mahābhūtayō oya vidiṭama kæḍilā bin̆dilā væṭalā nirā væn̆dilā yanavā. ē æsuru kara yamkisi ākārayaka vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa nāma dharmayak haṭagatta nam ēvā kṣaṇakṣaṇayen væḍalā væḍiya vænasiyā. ēka navattanna bæ.
그리고 'bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarāmaraṇaṃ'. 하지만 sotāpanna가 되어도 늙고 죽습니다. sakadāgāmī도 늙고 죽습니다. anāgāmī도 늙고 죽습니다. arahant도 늙고 죽습니다. 멈출 수 없습니다. 어떤 jāti로 무엇인가가 드러났다면, 그 jāti를 받쳐 준 네 mahābhūta는 그렇게 깨지고 부서져 무너져 사라집니다. 그것에 기대어 어떤 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 nāma dhamma가 생겨났다면, 그것들은 찰나찰나 무너져 사라집니다. 그것을 멈출 수 없습니다.
hæbæyi ē jāti paṭhacayā jarāmaraṇaṁ kiyalā avidyā pattayen haṭagatta jāti paccayā jarārṇaṁ kiyana eka haṭagattā nam etani nivayi yanavā. ēvama rasa kēvalasa dukkhanta samudadhaya hōpi kiyalā. anna duka haṭaganna
그런데 그 'jāti paccayā jarāmaraṇaṃ'이 avijjā 바탕으로 생긴 'jāti paccayā jarāmaraṇaṃ'이라면 거기서 더 나아갑니다. 'evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti'라고. 괴로움이 생겨납니다.
ēka vena pāda dæn kusala mūla patten giya kenāṭa mehema gihillā jāti paccayā jarā varṇaṁ kiyalā ārajātī jarāvaṭa pat velā varṇayaṭa pat vuṇā. ēvā mē tisan dhammānaṁ samuddhaya oha tiyalā menna mehema dharmaya pahaḷa karanavā kiyalā pennuvā misa dukaṭa sambandha karalā pennuvē næ. ehenam ē jātiyē jarāva maraṇaya matu dukaṭa hētu vennē næhæ. onna o nirvāṇa dharmaya pahaḷa karalā dīlā natara karana kan ehaṭa yanna sōka paridēvayanṭa væṭennē næ.
그런데 kusala mūla 바탕으로 간 이에게는, 그렇게 가서 'jāti paccayā jarāmaraṇaṃ'으로 그 jāti가 늙고 죽었을 때, 'evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hoti', 이렇게 이 dhamma들이 나타난다고 보였을 뿐 괴로움과 이어 보이지 않았습니다. 그러니 그 jāti의 늙음과 죽음은 앞으로의 괴로움의 까닭이 되지 않습니다. 그것으로 nibbāna dhamma를 드러내 주고 멈추니, 더 나아가 soka, parideva에 떨어지지 않습니다.
menna mē āryaṣṭhāṁgika mārgaya tamayi nivan dækīmaṭa pūrṇaya kaḷa yutu ārya aṣṭhāṁgika mārgaya vaḍana ayakin ē nivan magaṭa velā inna ārya aṣṭhāṁgika mārgaya paṭicca samuppādaya mēka tiyenavā kusala mūla paṭicca samuppādaya
nibbāna를 보기 위해 채워야 할 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는 이들이 그 nibbāna 길 위에서 걷는 이 ariya aṭṭhaṅgika magga paṭicca samuppāda, 이것이 kusala mūla paṭicca samuppāda입니다.
kohomat caturārya satyaya piḷiban̆da mūlika dænumma labanna puḷuvan kamak nǣhæ kusala mūlaya læbenna kusala mūlaya kiyana alōbhaya addēśaya amōhaya daham āvōdhaya tuḷin læbilā matuvelā tiyenavā. ē matuvicca dē tuḷin tamayi ē ṭika læbennē.
아무튼 네 가지 ariya sacca에 대한 기본 앎을 얻지 않고는 kusala mūla를 얻을 수 없습니다. kusala mūla인 alobha, adosa, amoha는 dhamma 깨달음을 통해 얻어져 드러난 것입니다. 그 드러난 것을 통해 그것들을 얻습니다.
itin ē nisā baṇa ahannē nætuva āryayanṭa ayiti paṭicca samupattaya kohomada hambennē? ēka āryaṭayi ārya vecca aya
그러니 가르침을 듣지 않고 어떻게 ariya에게 속한 paṭicca samuppāda를 얻겠습니까? 그것은 ariya에게, ariya가 된 이들에게 속합니다.
anna caturārya satya dharmaya avabōdha karaganna avaśya karana daham pada ṭika tuḷa yanna ōna. ehenam ē san̆dahā mokakda avaśya vennē mahā goḍaknē.
네 가지 ariya sacca dhamma를 깨닫는 데 필요한 dhamma 구절들 안으로 들어가야 합니다. 그러면 그것을 위해 무엇이 필요합니까? 아주 많지요.
caturārya satyaya avabōdha kara gænīmaṭa avaśya karana daham mūlayē yadaniccaṁ pandukkhaṁ yaṁdukkhaṁ sadanat kiyana menna mē dharmaya isseralā tōraganna. oya poḍḍak tiyenavā. oya ṭika hariyaṭa tōrāganna bæluva tamayi api koccara karapanat mē dan̆ga asāhanayaṭa vælā tiyennē ēka. ehenam ē asāhanaya duru karaganna nam yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ kiyana eka hariyaṭa dækalā tiyenna ōnē.
네 가지 ariya sacca를 깨닫는 데 필요한 기본 dhamma 가운데 'yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ tad anattā'라는 이 dhamma를 먼저 가려내야 합니다. 조금 문제가 있습니다. 그것을 바르게 가려내지 못해서 우리가 아무리 애써도 이 답답함에 빠져 있는 것입니다. 그러니 그 답답함을 없애려면 'yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ'을 바르게 보았어야 합니다.
yamak aniccada ēka dukayi kiyalā mē kālē hæmatænama tōrannē ohomayi. yamak isra nætnam ēka dukayi. ōka tamayi tōrannē ohoma
'무엇이든 anicca면 그것은 괴로움이다', 요즘 어디서나 이렇게 풉니다. '무엇이든 오래가지 않으면 그것은 괴로움이다', 그렇게 풉니다.
in dahama nam hariyaṭa hari oru vennaṭa yamak sthira nætnam ēka dukayi kiyana budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dharmayaṭa bahā balanna oya hæma dēśanāvak tiyena katāva dharmayaṭa bahā balanna vinayaṭa bahā balanna bahā hiṭinavā nam buddha dēśanā kiyalā piḷiganna.
dhamma에 바르게 맞으려면—'무엇이든 오래가지 않으면 그것은 괴로움이다'라는 것을 두고, Buddha께서는 dhamma에 넣어 보라고 하십니다. 가르침이라고 하는 모든 이야기를 dhamma에 넣어 보고 vinaya에 넣어 보아 맞으면 Buddha의 가르침이라고 받아들이라고.
mē yadaniccaṁ sandukkaṁ kiyana pāli padera hariyaṭama hari bava apiṭa okko. praśnayak næ. ē vunāṭa mēkaṭa dīlā tiyennē yamak mē anitya nam ēka dukayi kiyapuvahama anna ēkayi væradilā.
이 'yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ'이라는 Pāli 구절이 아주 바르다는 것은 우리 모두 압니다. 문제없습니다. 그런데 거기에 '무엇이든 anicca면 그것은 괴로움이다'라고 붙인 풀이, 그것이 틀린 것입니다.
yamak sthira nædda ēka dukak. dæn mehema tiyenavā. itin api ahanavā yamak kiyanakoṭa mē lōkē asu novena deyak tiyenavā. siyalu dēma asu venavā. yamak kiyana mē siyalu dēma asu venavā nam aṁśāgī piḷikādiyat asu venavā yamak kiyana.
'무엇이든 오래가지 않으면 그것은 괴로움이다.' 이렇습니다. 그러면 우리는 묻습니다. '무엇이든'이라고 할 때 이 세상에 거기 들지 않는 것이 있습니까? 모든 것이 다 듭니다. '무엇이든'에 모든 것이 든다면, 암 같은 병도 '무엇이든'에 듭니다.
yak nida vanayi æḍi tiyenavā tamayi o idiyi kiyalā gi iduva nætnam hari danna tiyenavā. oyā sasara gana ira gāna kāṭa danna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam yamak hittiya nætnam ēkaṭa dukayi kiyana yamak istela næti nisā ēka ibareni davasak tiyenavā.ra venna davasak tiyenavā. ēgayin passē hæduvē nætnam matuvaṭa haṭaganna yanna ivarayi dunna. ē dænatuma iparava kanna puḷuvan.
그렇다면 '무엇이든 오래가지 않으면 그것은 괴로움'이라고 하는데, 무엇이든 오래가지 않으니 그 병도 끝나는 날이 있고 낫는 날이 있습니다. 그 뒤로 다시 생기지 않으면 앞으로 생길 것은 끝났습니다. 그렇게 끝낼 수 있습니다.
næn yamak isra nætnam ēka dukayi kiyana ekē anit pættē isranna apiṭa geravarak karu hari allaganna gahana gahana væḍapiṭa istarana æ ēka issera næva dālā yanna ætta el ṭikak bāgana hari yanna kiyannē ayina nætvā nænē digaṭama gæhuva dātuka iccara nam ehanaka iccara nam vatē væḍiyana baṭaya amāruvan hædi baṭē amāru iccara nam ædica eka iccara nætnam genna næ. ēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna etakoṭa apē dharmayaṭa gælapennē næti hon̆daṭa pæhædili kenā yamak viciya nætnam ēkayi kiyana eka gælennē. hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā. ehenam mokakda etana kivvē?
그러면 그것이 우리 dhamma에 맞지 않는다는 것이 아주 분명합니다. '무엇이든 오래가지 않으면 그것은 괴로움'이라는 풀이가 맞지 않음이 분명히 보입니다. 그렇다면 거기서 말한 것은 무엇입니까?
icca kiyannē kæmætta. anicca kiyannē kæmættaṭa. tamā kæmati sē nædda ēkayi.
icca란 바람입니다. anicca란 바람대로 되지 않음입니다. 자기가 바라는 대로 되지 않는 것, 그것입니다.
dæn mēkat aravara kapadāganna puḷuvan. kæmati hē tiyenavā dæmak kæmati sē nætnam ēkaṭa ayitiya. dæn api balanavāhama monavada kæmati dē næti sæpa vara api dæneḍak nætuva inna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
namut apē kæmættanamak nætuva in̆dalā puḷuvan antavā hædenna nætnam, kirikāva hædenna nætnam, eḍak hædenna nætnam api kæmati. api koccara kæmatik hariyak næhæ. mē kayaṭa peraganna. asāhanayak pennannat nætm dāhayak perenna nætnam baligidahayak penna nætnam aprāṇika bavak enna nætnam kāma
우리가 바라든 말든 그렇습니다. 이런저런 병이 생기지 않기를 우리는 바랍니다. 우리가 아무리 바라도 소용없습니다. 이 몸에 답답함이 드러나지 않기를, 열이 나지 않기를, 몸살이 나지 않기를, 힘 빠짐이 오지 않기를 바랍니다.
ē śarīrayen hon̆da dēṭa kæmati vuṇā. ēka ennē næti nisā nikan. kæmati ennē næ. ēka kæmatiyē næhæ. akæmæti dukak vunā ēvā enava kæmati næha.
그 몸에서 좋은 것을 바랐습니다. 그것이 오지 않습니다. 바라는 것은 오지 않습니다. 바라지 않는 괴로움이 왔고, 그것들이 오는 것을 우리는 바라지 않습니다.
namut kæmati sæpak enavā kæmati sæpa yanava kæmati næ. venavā kæma anuttiya venna da mē lōkē pæværat tuḷa dakinna hambennē duka sāha sæpa duka sæpa deka lōkaya riya sækala eka peralē kiyalā ovin sindu sada lōkē pavatinnē lōkē pævætna dakinna hamba vennē duka saha
그러나 바라는 즐거움이 오고, 바라는 즐거움이 가는 것은 바라지 않습니다. 그렇게 바라는 대로 되지 않으니, 이 세상의 이어짐 속에서 보이는 것은 괴로움과 즐거움입니다. 괴로움과 즐거움 둘이 세상의 수레바퀴처럼 돈다는 노래도 있습니다. 세상이 이어지는 모습에서 보이는 것은 괴로움과 즐거움입니다.
ehenam kæmati næti duka enavā. kæmati sæpa yanavā kæmati. dukak kæmati sē næhæ apiṭa kæmat apiṭa kæmati. kæmati dē næti nisāma tamayi siyaluma vara.
그러니 바라지 않는 괴로움이 오고, 바라는 즐거움이 갑니다. 괴로움은 우리가 바라는 대로가 아닙니다. 바라는 대로 되지 않기 때문에 모든 것이 그렇습니다.
kotana hari cættiya yama tæna tibuṇā apiṭa adānayak venna hētuvak. dukak æti venna hētuvak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam api mē sasara gamanēdī apramāṇa saṁsārayē særi. oya kālaya atara kavadā hari kæmati venak tiri vuṇā apiṭa innē. api ada metana næhænē. api etara.
그러니 우리는 이 saṃsāra 여정에서 헤아릴 수 없는 saṃsāra를 떠돌았습니다. 그 긴 시간 동안 언제라도 바라는 대로 되는 것이 있었다면, 우리는 오늘 여기 있지 않을 것입니다. 이미 건너갔을 것입니다.
mærenna kæmati næha oya hari sampattiyak labāgattot ēka hædenavalā kæmati næ.
죽고 싶지 않습니다. 어떤 재산을 얻으면 그것이 무너지기를 바라지 않습니다.
ba labāgatta saṁkayak næhæ ekak hambavelā kiyavanam mē anāga saṁkhārayaṭa hada venna. api ada api ēka dālā næhæ api hitana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api kæmati sē pavatina kayak hambavunāma api ada metanṭa denna vidiyak næha. etana ehenam kæmati sē pavatina kayak hō dik hō deyak hō apiṭa hambavelā næti nisā mē anādi saṁkhārayaṭa uttarayak namanak mē dakvā ē nisayi api ada metana innē.
바라는 대로 이어지는 몸을 얻었다면 우리는 오늘 여기 올 까닭이 없습니다. 바라는 대로 이어지는 몸이든 무엇이든 우리가 얻지 못했기에, 이 시작 없는 saṃsāra에서 지금까지 답을 얻지 못했기에, 그래서 우리가 오늘 여기 있는 것입니다.
dæn metanṭayi kiyalā antimaten pasa parīkṣaṇayak karā hoyāgena āpu gamana hoyapu ekak tamayi mē hambavelā tiya. araka hon̆da næha mēka hon̆da araka hon̆da næha mēka hada ēka hora āpen gǣllama mē ada inna mēkē tiyenavadat kæmati sē pavatina dæn hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā anda yana mohotaṭa
'이제 여기다' 하고 마지막으로 이것저것 시험해 보며 찾아온 길에서 찾은 것이 이것입니다. '저것은 좋지 않다, 이것이 좋다, 저것은 좋지 않다, 이것이 좋다' 하며 헤매다 오늘 여기 있습니다. 여기에 바라는 대로 이어지는 것이 있습니까? 이제 분명히 보입니다.
gavā kæmati sē pavatina kapā kakulē genanavā kæmati ē dænenavā. ēkat kæmati va
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē dhārama poṭa yanna bæ puḷuvanda inna yanna ōnē hari tiyana vaṭa maḷa varak inna eka tæna anē mēka āvē nætnam mēka āya ēkat tiyanna æiya danna ikmaṭa vara kiyalā atkā ikmaṭa yanna bæṭama ænna yanavāda ēka atal mara paha karaganna eka ṭika pævidi karaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ka tava danna ehenam mē lōkē api kærati sē pavatvanna monavada api karana sǣma hirivaruvakama sǣma cariyāvakama api kæmati dē pavatinnē næ.
그렇다면 이 세상에서 우리가 바라는 대로 이어지게 할 수 있는 것이 무엇입니까? 우리가 하는 모든 몸가짐, 모든 행동에서 우리가 바라는 것이 이어지지 않습니다.
kæmati sē pavatinnē næti ekaṭa ē nisā api hæma mohotakama asāhanaya. hæbæyi api vin̆dina asāhanaya vahanavā ēkadi. kohomahari kæmatiya pavatina hambavunot kælē hari. onna ē mulā adahasa api saka
바라는 대로 이어지지 않기에 우리는 매 순간 답답함 속에 있습니다. 하지만 그때 우리가 겪는 답답함을 덮어 둡니다. '어떻게든 바라는 대로 이어지는 것을 얻으면 괜찮아질 것이다', 그 헷갈린 생각을 우리는 품습니다.
ada mehemaṭa passē kāla hariyanna bæ. hari yanikava balāporottu. anna ēkaṭa velā ē matu karagatta mulā āśvādayakin apē duka vahagena api duk. asāhara kāli
'오늘은 이렇지만 나중에는 바로잡히겠지' 하고 바랍니다. 그것에 기대어, 그렇게 만들어 낸 헷갈린 맛으로 우리의 괴로움을 덮고 우리는 괴로워합니다. 답답한 때입니다.
kavuru hari apiṭa hariyanna t ohoma micca miccara saṁsārē anatta apramāṇa hari kiyana eka hariyannanakan balā innam mē avurudu pahara issara avurudu kalpakadī sabahasayak ǣ gamanin hadana ekak hambannam hariyanna hambavanna ædāgan āvē tada venakan āvē dæn mokada valāporana avurudayak hariyanna hariyannē davasa tavat hariya hari dæn mēka tamayi avidyā kāṭa balāporottuvak tiyenavā satvayāṭa āśvādayaka nivahana vanna tamangē dū ā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov mēyat oya væranam matu ātma paṭa matu ātmayaṭa etanaṭa dāna matuvātma kīyak æ mē maha poḷovē tiyena væli kaḍa pas kæṭa okkōma eka kæṭen kæṭiyaṭa ven velā īṭa vaḍā matu ātma kiyana ēva labāgena āvā. hon̆da ekak hoyāgena āvā. deliyek novida brahmayek nōda maskac kenek novita ekama purā kūḍuvakavat niyō lōkē nǣhæ kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā.
그렇습니다, 그렇다면 다음 생, 다음 생 하는데, 다음 생이 몇 번이나 있었습니까? 이 큰 땅의 모래알과 흙덩이를 하나하나 나눈 것보다 더 많은 다음 생을 얻으며 왔습니다. 좋은 것을 찾으며 왔습니다. deva가 되어 보지 않은, brahma가 되어 보지 않은, 모기가 되어 보지 않은 곳이 작은 자리 하나도 이 세상에 없다고 Buddha께서 말씀하십니다.
oya bhāvaya ætulaṭa marayek novacca piyek novacca sahōdarayek noca sahōdariyek novicca nǣvek novicca kenekut mē lōkaya tiyenna. ē varuma haturē kiyalā api nogaya satayakut lōkē tiyenavā. kiyana ekama kāpodāna ē pættak tiyenavā. yāḷu velā hiṭapuvāk pahansayi. taraha velā yaharāvara novāra gānt arahansayi. eka satē tava sattin ekkenā.
이 bhava 안에서 어머니가 되어 보지 않은, 아버지가 되어 보지 않은, 형제가 되어 보지 않은, 자매가 되어 보지 않은, 친척이 되어 보지 않은 이는 이 세상에 없습니다. 원수가 되어 보지 않은 중생도 이 세상에 없습니다. 친구로 지낸 이들도 수없이 많고, 화가 나 원수가 된 이들도 수없이 많습니다. 한 중생이 또 다른 중생과 그렇게 얽혀 왔습니다.
ehema dænagena mē lōka tarakaṭa bæhælā ena gamana ananta apramāṇa æsa tamanṭa vāsiyak enavā kiyalā dænagattot eyāgē yāḷukamak hadannē eyālu eyā magē tiya tamanṭa vāḍuvak nā dænagattahama magē ekak tāpuru vunā kiyalā ū magēek nemeyi mama piḍinna næ magē haturek kiyalā anna bæriganna
그런데도 이 세상의 다툼에 뛰어들어 오는 길이 끝이 없습니다. 자기에게 이익이 온다는 것을 알면 그와 친구가 됩니다. '그는 내 사람이다.' 자기에게 손해가 온다는 것을 알면 '그는 내 사람이 아니다, 나는 그를 돕지 않는다, 그는 내 원수다' 하며 다툽니다.
kæmati dæn mokakda mul vunē samātmalā hon̆dē balāporottu tuḷa goḍak hari laṁ vena gatiyak tiyenavā nam eyā magē kenek magē balāporottura viruddha vana kenek innavā nam eyā maya nemeyi dalakinavā. magē matu hataru vēdayak hadāgena maha taran̆ga ekakaṭa bæhælā sænasuma hoya hoya dukdena gamanak tiyenavā mē sasara gamana kiyivanna ōnē.
그러면 무엇이 뿌리가 되었습니까? 자기(attā)의 좋음을 바라는 마음 안에서 가까워지는 성질이 있으면 그는 내 사람입니다. 내 바람에 맞서는 사람이 있으면 그는 내 사람이 아니라고 봅니다. 원수의 갈래를 만들어 큰 겨룸에 뛰어들어, 편안함을 찾고 또 찾으며 괴로움을 겪는 여정, 이것을 saṃsāra 여정이라고 해야 합니다.
menna mē svabhāvaya lōka satyayāṭa tērum ganna bæri nisā tamayi. kæmati sē pavatinnē næti lōkaya kæmati sē pavatvanna bæri utsāhayak karaganna. navākata goḍanagāgata mānasika āśvādayaka hitanna ananta duk vidiṭa gaman karanavā. ā tamanma goḍanagāgatta āśvādaya tuḷin taman bin̆dina duka vahala gāna. vahala gātuuvahama ē duka bava væḍahennē.
이 성품을 세상 중생이 알아듣지 못하기 때문에, 바라는 대로 이어지지 않는 세상을 바라는 대로 이어지게 하려는 헛된 애씀을 합니다. 스스로 쌓아 올린 마음의 맛을 생각하며 끝없는 괴로움을 겪으며 갑니다. 스스로 쌓은 맛으로 자기가 겪는 괴로움을 덮어 둡니다. 덮어 두었기에 그것이 괴로움이라는 것이 와닿지 않습니다.
udennē duka āśvādayaki vahagena āśvādaya hoya hoyā sæya taranavā. āśvādaya pūrṇa venna davasak nǣha. duka vidayak . duka dukak kiyalā pēnnē næti nisā sasara dukayi kiyana æ.
괴로움을 맛으로 덮고 맛을 찾고 또 찾으며 헤맵니다. 맛이 다 채워지는 날은 없습니다. 괴로움을 겪습니다. 괴로움이 괴로움으로 보이지 않기에 saṃsāra가 괴로움이라는 것을 알지 못합니다.
māra pārśikō kiyannē mona boruvak satara kohoma rūpa vennē? koccara hon̆dē vaṭinna mēka yanavada mōḍin dālā yanavā. ndahan karagena yasapandhaya koccara inna puḷuvanda mē adahas
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
karanna etāma māra adahasavat vidyā diṭṭa adahasa. avidyāvē adahasa yathātvaya væṭahennē næ. tērenna
그것이 바로 Māra의 생각, avijjā diṭṭhi의 생각입니다. avijjā의 생각으로는 참모습이 와닿지 않고 알아듣지 못합니다.
anādi saṁsāraya vaḍannē sæpa hoya hoyā duk. dænu sæpa hoya hoya duk tiyenavā. matuvak sæpa patapatā dukakma padanāmak duka bava danna nætuva vena deyak lōkē nǣ kiyalā api dēśanā karanavā. dukkō lōkaya padinna. mē lōkaya dukē pihilā tiyennē. ē duka dakinnē nǣ sæpak kiyalāva hadanna. sæpa hoya hoyā sæpayi kiyalā ṭikak passē yanavā.
시작 없는 saṃsāra를 늘리는 것은 즐거움을 찾고 또 찾다가 겪는 괴로움입니다. 지금도 즐거움을 찾고 또 찾으며 괴로움이 있습니다. 앞으로도 즐거움을 바라고 또 바라며 괴로움만 짓습니다. 괴로움임을 모르고서는 세상에 다른 것이 없다고 말씀하십니다. 'dukkhe loko patiṭṭhito', 이 세상은 괴로움에 자리 잡고 있습니다. 그 괴로움을 보지 못하고 즐거움이라 여기며, 즐거움을 찾고 또 찾아 즐거움이라는 것을 조금씩 뒤쫓아 갑니다.
nna ōka menna mē dharmaya mūla dharmaya tēvara davasaṭa tamayi dahamma avabōdhaya læbennē. dæn yata aniccaṁ sandukkaṁ kiyana eka darśana ganna. yamak kæmati eyāt ēka dukayi kivvē mēka. ehenam kumak kæmati sē nættē.
이 dhamma, 이 기본 dhamma를 가려내는 날에야 dhamma의 깨달음을 얻습니다. 이제 'yad aniccaṃ taṃ dukkhaṃ'이라는 것을 보십시오. '무엇이든 바라는 대로가 아니면 그것은 괴로움이다'라고 한 것이 이것입니다. 그렇다면 무엇이 바라는 대로가 아닙니까?
lōkaya kæmati sē næ. kumakda lōkaya tiye? lōkeṭa monavada? æsayi, kanayi, nāsayayi, divayi, kayayi, manayi. rūpayi, sabdayi, gandhayi, rasayi, sparśayi dharmayi. oya kiyana koṭas doha æruhama tavat lōkayak panavana vagē vamek kiyanavā nam tēru nǣ. panāpa lōkayak oya bidata.
세상이 바라는 대로가 아닙니다. 세상에는 무엇이 있습니까? 세상이란 무엇입니까? 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음. rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma. 이 열두 갈래 말고 다른 세상을 내세우듯 누가 말한다면 알아들을 수 없습니다. 세상이라 내세우는 것은 이 범위 안입니다.
api anāguvē paṭan inna æsurulā tibicca rōga tava nam æsa kana diva nāsaya śarīraya manasā rūpa sat dan rasa dharmayak dæn pariharaṇaya karanavā nam lōkaya kiyalā yana tænaka innavā nam pariharaṇaya karagena yanavānam æsa kana divanāsaya śarīraya manasā rūpa santan rata epara dhammaya kiyana oya ṭika matu lōkayak kiyalā balāporottu vunā nam monavada ēka hædennē æsa kana divanāsē śarīraya maṁsā rūpa sabda gata vata issan dharma kiyana eken hædenna lōkayak milak vena lōkayak matu balāporottu vennē lōkayak tiyanna
우리가 시작 없는 때부터 가까이해 온 것은 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma입니다. 지금 그것을 다루고 있다면, 세상이라는 곳에 있다면, 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma라는 그것들을 다루며 가고 있는 것입니다. 앞으로의 세상을 바랐다면 그것은 무엇으로 이루어집니까? 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma로 이루어지는 세상이지, 그것 말고 다른 세상을 앞으로 바라는 것이 아닙니다.
ehenam lōka kiyannē uccara dæn api balanna ōnē næhæ oya tuḷa lōkē kæmati sē kiyana deyak tiyenavā kiyalā oya 12 vigraha karanavā.
그러니 세상이란 그만큼입니다. 이제 우리는 그 안에 세상에서 바라는 대로 되는 것이 있는지, 그 열두 가지를 풀어 보아야 합니다.
æhæ kæmati sē pavatinavā. dura vēvā, lan̆ga vēvā, pēna vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā æsayayi yamak yam tænaka vīmada dæn yam tænaka veyida maga yam tænaka vannēda?
눈이 바라는 대로 이어집니까? 멀든 가깝든, 드러나든 섬세하든, 굵든, 낮든 뛰어나든, 지난 것이든 올 것이든 지금 것이든, 눈이라는 무엇이 어느 곳에 있었든, 지금 어느 곳에 있든, 앞으로 어느 곳에 있게 되든—
ē siyallama dakvalā passē kæmati dē pavatvanna puḷuvan ekak æhæ kiyalā haṭaganna ida tiyenavada sivunada dæn tiyenavada matura haṭaganna hētu tiyenavā. anna kalpanā karalā balanna dahamak eham budurajāṇan vahansē dharma dēśanā kā neveyi. budurajāṇan vahansē apiṭa daham balanna kramayak tiyenavā.
그 모든 것을 살펴본 뒤, 바라는 대로 이어지게 할 수 있는 눈이라는 것이 생겨난 적이 있었습니까? 지금 있습니까? 앞으로 생겨날 까닭이 있습니까? 생각해 보십시오. Buddha께서는 dhamma를 그저 믿으라고 말씀하신 것이 아닙니다. Buddha께서는 우리에게 dhamma를 보는 방법을 주셨습니다.
onna oya cakraya tuḷin gihi tamangē nōrin amāgē buddhiyen daham dakinna. daham denna bæ. daham dakinna avaśya karana pasutalayak hadavara. menna mē dahama aragena avabōdhaya kalpanāva dālā balanna. magē buddhiyen mama ē ṭikē dænagena mama budu vuṇē. obagē buddhiyen ōkak vaka dænana obat budu venna.
그 바퀴를 거쳐 자기 ñāṇa로, 자기 앎(buddhi)으로 dhamma를 보라고 하셨습니다. dhamma를 건네줄 수는 없습니다. dhamma를 보는 데 필요한 바탕을 마련해 주셨습니다. '이 dhamma를 가지고 깨달음과 생각을 넣어 보아라. 나는 내 앎으로 그것을 알아 buddha가 되었다. 그대들도 그대들의 앎으로 그것을 알아 buddha가 되어라.'
dakinnē avabōdhaya labāganna venavā kivvē buddhiyaṭa pat vena buddhigōdhana dharmaya tuḷin satyābōdhayaṭa pat venavā kiyenavā buddha vuṇā. ehenam mamat buddha vuṇā māsuva tiyena hada māsa nagāgattā. obat menna mē ādhāraya aragena obē buddhiya pisaraṇa karagena obē buddhiya matu karara ætta dækaganna etakoṭa ōkaṭa buddha venna puḷuvan vena
본다는 것은 깨달음을 얻는 것입니다. 앎에 이르게 하고 앎을 일깨우는 dhamma를 통해 참된 깨달음에 이르는 것, 그것을 buddha가 되었다고 합니다. '나도 그렇게 buddha가 되었고, 내 마음을 일으켜 세웠다. 그대들도 이 도움을 받아 그대들의 앎을 넓히고, 그대들의 앎을 드러내 진실을 보라.' 그러면 그도 buddha가 될 수 있습니다.
śrāvaka buddha vunat buddha buddha lōturā budurajāṇan vahansēgē caturārya satya avabōdhaya midicca avabōdhayen u pratiphalaya tamayi śrāvakayan vahansē labannē. palakuva budurajāṇan vahansēgē aḍiyahat phala cittayayi tahatan vahansēgē sāmāntan vahansēgē aḍiyahat phala cittayayi kiyama ekak
sāvaka buddha가 되더라도, 세상을 넘어선 Buddha께서 네 가지 ariya sacca를 깨달아 이루신 풀려남의 그 열매를 sāvaka들도 얻습니다. Buddha의 arahatta phala citta와 sāvaka의 arahatta phala citta는 같은 것이라고 합니다.
budurajāṇan vahansē vihayak labannē haravajanāva ēka bhāga caturāya satya dharmāvabōdhayen budurajāṇan vahansē rāgaya hama antayi ṭika ma ahaganna ṭa balaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin oya ṭiken tērum araganna ōnē ehenam duka dakinna ōnē. anna æsa gæna bæruva vāgēma balanna ōnē. dura vēvā, lan̆ga vēvā. sum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā. atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā. kanayi yamak, nāsayayi yamak, divayayi yamak, kayayi yamak, hitayayi yamak yam tænaka vīsa yam tænaka vīta matu yam tænaka van. oya apaṭa kæmati sē pavatvanna puḷuvant tibuṇada? dæn tiyenavada matu siyalla itiyena anna nuvanin saganna laka vidiyak ik næha. dæn tiyena vidiyahakut næhæ. ehenam oya jātiya mēvā matana pavatikin ēvā dēval ā tamangē nuvalin ēkat tērum ganna.
그러니 그것으로 알아들어야 합니다. 괴로움을 보아야 합니다. 눈에 대해 그랬듯이 똑같이 보아야 합니다. 멀든 가깝든, 섬세하든 굵든, 낮든 뛰어나든, 지난 것이든 올 것이든 지금 것이든, 귀라는 무엇, 코라는 무엇, 혀라는 무엇, 몸이라는 무엇, 마음이라는 무엇이 어느 곳에 있었든, 있든, 앞으로 있게 되든, 그것을 우리가 바라는 대로 이어지게 할 수 있었던 적이 있습니까? 지금 있습니까? 앞으로 그렇게 되겠습니까? 지혜로 살펴보십시오. 그런 것은 있었던 적도 없고 지금 있는 것도 없습니다. 그러니 그런 것들이 앞으로 이어질 리도 없다는 것을 자기 지혜로 알아들으십시오.
ehenam ē kālaya paṭan gennē æturu karapu anādiya paṭan genavā. dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, ē vagēma siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana yamak vēnavā. ēvā kæmatiyē pavatinavā. dæn venavā nam ēvā kæmatiyē pavatinavā. oya jātivan matu haṭagatta oya kæmatiyē pavatinna hētu tiyenavā. onna oya kāraṇepanaya karalā balanakoṭa apiṭa dennak tiyenavā nuvanakkāraya kiya tīvaraṇayak gnāna gōtara tīvaraṇayak enavā. ehema ṭikak kiyanna bæhæ. kæmatiya pavatva hoyā tibuṇet nǣhæ dænut nǣhæ matu haṭaganna vidiyahakut næhæ. ehenam tibunet nætnam tiyennet nætnam matu haṭaganna vidiyakut nætnam kæmati pavatina deyak. kæmati nopasu damana vidiyak æsuru karanna giyot maṭa sæpa hamba venna puḷuvan.
그렇다면 가까이해 온 시작 없는 때부터, 멀든 가깝든, 섬세하든 굵든, 낮든 뛰어나든, 지난 것이든 올 것이든 지금 것이든 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba라는 무엇이 있습니다. 그것들은 바라는 대로 이어졌습니까? 지금 있다면 바라는 대로 이어집니까? 그런 것이 앞으로 생겨 바라는 대로 이어질 까닭이 있습니까? 그 까닭을 살펴보면 우리에게 지혜로운 판단, ñāṇa에 닿는 판단이 옵니다. 그렇다고는 조금도 말할 수 없습니다. 바라는 대로 이어지는 것은 있었던 적도 없고 지금도 없고 앞으로 생길 길도 없습니다. 있었던 적도 없고, 있지도 않고, 앞으로 생길 길도 없는데, '바라는 대로 이어지는 것을 가까이하면 나에게 즐거움이 올 수 있다'는 것은—
en pæti pavatinna nam ēkāntayen dukak haṭagannāt makak haṭaganna vidihak. ehenam metek kal lā siyalla kæmati bæ. koccara anādi saṁkhāraya paṭangena sæpa vindā kiyalā hitāgena hiṭiyat sæpa balāporottuven dukak en̆dalā tiyenavānayak ilā tiyenavā manisa vena ekak karalā næhæ. dæn sæpa balāporottuven duk vidiha manisak vena ekak karannē næha. matu anāgatayat pætuva sæpa balāporottuva katalā duka væḍenavā misak kavadā ænasumak hamba vennē næ. sænasuma mokakda?
그렇게 이어간다면 반드시 괴로움이 생길 뿐 다른 무엇이 생길 길은 없습니다. 그렇다면 지금까지 모든 것이 바라는 대로가 아니었습니다. 시작 없는 saṃsāra부터 즐거움을 누렸다고 여기고 있었어도, 즐거움을 바라며 괴로움을 겪었을 뿐 다른 것은 하지 않았습니다. 지금도 즐거움을 바라며 괴로움을 겪을 뿐 다른 것을 하지 않습니다. 앞으로의 미래에도 즐거움을 바라는 만큼 괴로움만 자랄 뿐, 언제도 편안함을 얻지 못합니다.
ænasumak hamba vennē næ. sænasuma mokakda? eban̆du asāra lōkē dænagena yam dukkha sadānatta yamak eban̆dut gata karana. ēka anattayi kiyalā dænaganna. anatta tōranna kiyanna yamak dukan ē anātmayi kiyalā api tērannē.
편안함이란 무엇입니까? 그런 알맹이 없는 세상을 알고, 'yaṃ dukkhaṃ tad anattā', 무엇이든 그런 것을 겪고 있다면 그것이 anatta라고 아십시오. anatta를 가려 말하자면, 무엇이든 괴로움이면 그것을 anatta라고 우리는 풉니다.
ātma saha anātma ætma æṭa ātma næta anta deka anta deken gihin nivan dakinna bæhæ kiyalā budurajāṇan vahansē pæhædiliva dēśanā karanavā sabhāgatayan vahansē ætana arthayak næta yana atyayak dekaṭama bahinna. mādhya turin yathāpataya avabōdha karagena nivana avabōdha karaganna.
attā와 anattā, 있다와 없다, 이것은 두 극단입니다. 두 극단으로 가서는 nibbāna를 볼 수 없다고 Buddha께서 분명히 말씀하십니다. Tathāgata는 '있다', '없다'라는 두 극단 어디에도 빠지지 않고, 가운데를 통해 있는 그대로를 깨달아 nibbāna를 깨닫습니다.
ehenam mādhya pratipadāva kiyannē mokakda? æda kiyana ekaṭa bahinnet næha. ātmakaṭa bahinnet nǣhæ. āga ata ātma lada dekaṭa bænna. ēka lōka sambadhā. eham mokakda karannē? asāraṭṭhēna anattārayak næti nisā sārayak næti nisāyi anatta kiyanna kiyana tōkoralā tiyennē. ātma katāvaya danna nætuva.
그렇다면 majjhimā paṭipadā란 무엇입니까? '있다'에도 빠지지 않고 attā에도 빠지지 않습니다. attā와 anattā 두 쪽에 빠지는 것, 그것은 세상과 이어진 것입니다. 그러면 무엇을 합니까? 'asāraṭṭhena anattā', 알맹이(sāra)가 없기 때문에 anatta라고 가려 놓았습니다. attā 이야기와는 상관없이.
yam api særi sarannā vū lōkaya milo apiṭa muk enavā nam balāporottu vennē sæpa mulāvak nam ē væḍapilā haraganna. asā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam oya pada niruktiyak tiyena anarthaya kivvahama śāskr̥ta bhāṣāven kiyana vaṭi anattōva kivvahama kālaya anātha kivvahin yamak duka nam ē okkoma anātha tunak anāpa æhæ anāsayi. rūpa anāyi.
그 낱말 풀이(nirutti)로 보면, Saṃskṛta 말로 anattā라고 할 때 anātha, 곧 의지할 데 없음이라고 합니다. 무엇이든 괴로움이면 그것은 모두 anātha입니다. 눈도 anātha입니다. rūpa도 anātha입니다.
æhæyi rūpaya nisā allanna giyāma at venavā nam yam cakkhu viññāṇayak haṭagattot ēkat baṇa ahara.
눈과 rūpa 때문에 붙잡으려 하다가 어떤 cakkhu viññāṇa가 생겼다면 그것도 anātha입니다.
ē nisā yam sparśayak haṭagattā nam saṁspardhayak haṭagattā nam ēkat anāsa. cakkhu saṁspardhayen haṭagattā vū dænīmak haṭagattā nam vēdanāvak haṭagattā nam ēkat anāsa. kanat anāpayi, śabdayak anāpayi, sōta viññāṇayak anāpayi. sōta viññāṇa nisā haṭaganna sōta saṁsyak tibuṇada? ēkat anāpayi. ē saṁsyen bæsavannā vū vēdanāvak duru nam ēkat anāpayi.
그래서 어떤 phassa가 생겼다면, samphassa가 생겼다면 그것도 anātha입니다. cakkhu samphassa로 생긴 느낌, vedanā가 생겼다면 그것도 anātha입니다. 귀도 anātha, 소리도 anātha, sota viññāṇa도 anātha입니다. sota viññāṇa로 생기는 sota samphassa가 있었다면 그것도 anātha입니다. 그 samphassa로 생기는 vedanā가 있다면 그것도 anātha입니다.
nāsayak anāpayi, gandhayak anāpayi, gāna viññāṇayak anāpayi. dāna saṁsyak tibunam ēkat anāpayi. dāna saṁskardhayen haṭaganna vēdanāvak vindanayak tibunam ēkat anāpayi. divat anāpayi rasat anāpayi divahā viññāṇayak panāpayi. diva saṁsyak anāpayi dihā saṁs vēdanāvak baṇāpayi.
코도 anātha, 냄새도 anātha, ghāna viññāṇa도 anātha입니다. ghāna samphassa가 있었다면 그것도 anātha입니다. ghāna samphassa로 생기는 vedanā, 누림이 있었다면 그것도 anātha입니다. 혀도 anātha, 맛도 anātha, jivhā viññāṇa도 anātha입니다. jivhā samphassa도 anātha, jivhā samphassa vedanā도 anātha입니다.
ayat anāpayi sparśayak panāpayi. kāyat poṭpatyak nisā haṭaganna kāya viññāṇayak tiyanam ēkat anāt kāya saṁspardhayak ēken haṭagattā nam ēkat anāpatayi. ē saṁspardhayen jayatana vēdanāvak tiva nam ēkat manā. anāpayi dharmayot anāpayi. manayi ara pæti nisā haṭaganna. manō viññāṇayak tibunam ēkat anāpayi. ē mulin haṭagat manō saṁsrayak tibunam ēkat anāpayi. ē saṁsyen janaṭavanna vēdanāvak tibunam ēkat anāga ehenam oyama anāsa.
몸도 anātha, 닿음도 anātha입니다. 몸과 phoṭṭhabba 때문에 생기는 kāya viññāṇa가 있다면 그것도 anātha입니다. 그로 kāya samphassa가 생겼다면 그것도 anātha입니다. 그 samphassa로 생기는 vedanā가 있었다면 그것도 anātha입니다. 마음도 anātha, dhamma도 anātha입니다. 마음과 dhamma 때문에 생기는 mano viññāṇa가 있었다면 그것도 anātha입니다. 그로 생긴 mano samphassa가 있었다면 그것도 anātha입니다. 그 samphassa로 생기는 vedanā가 있었다면 그것도 anātha입니다. 그러니 그 모두가 anātha입니다.
ov itin api dunnā karmasthānayak vaśayen anātha karmasthānayak oma værada gatta. ætta balāganna
그렇습니다, 우리가 kammaṭṭhāna로 준 것이 이 anātha kammaṭṭhāna입니다. 진실을 보도록.
asānāyi, rūpaya anātayi, cakkha viññāṇaya anātayi, cakkha sampattiyō anātayi cak sampassā vēdanāvō anāsayi. kana anātayi, saddayō anāsayi sōta viññāṇayō anāsayi saṁsdhayō anāsayi. sampassa vēdanāvō anātayi.
'눈은 anātha, rūpa는 anātha, cakkhu viññāṇa는 anātha, cakkhu samphassa는 anātha, cakkhu samphassajā vedanā는 anātha. 귀는 anātha, 소리는 anātha, sota viññāṇa는 anātha, samphassa는 anātha, samphassajā vedanā는 anātha.'
nāsaya anāthayi, gandhaya anātayi, ghāna viññāṇaya anātayi. dāna spardaya anāsayi. dāna sparśayen janitan vēdanāvakvat nam sampatjā vēdanāva anāsayi. diva anāyi, rasaya anātayi, jihā viññāṇaya anā jivahā sparśaya anāpayi. jivahā saṁpassayā vēdanāvō anāpayi.
'코는 anātha, 냄새는 anātha, ghāna viññāṇa는 anātha, ghāna samphassa는 anātha, ghāna samphassa로 생기는 vedanā, samphassajā vedanā는 anātha. 혀는 anātha, 맛은 anātha, jivhā viññāṇa는 anātha, jivhā samphassa는 anātha, jivhā samphassajā vedanā는 anātha.'
kaya anāyi, poṭṭhabbayō anāthayi, kāya viññāṇayō anāthayi, kāya saṁskardhayō vanāyi, kāya sampassa vēdanāvō anāthayi. mana anātayi, dharmayō anāthayi, manō viññāṇayō anāthayi. manō saṁsraya vanāpayi manō sampassa vēdanāvō vanāpayi. mēkē siyalla anāgata
'몸은 anātha, phoṭṭhabba는 anātha, kāya viññāṇa는 anātha, kāya samphassa는 anātha, kāya samphassajā vedanā는 anātha. 마음은 anātha, dhamma는 anātha, mano viññāṇa는 anātha, mano samphassa는 anātha, mano samphassajā vedanā는 anātha.' 이 모두가 anātha입니다.
ov anāgataya dækkahama dæn praśnayak enavā.
그렇습니다, anātha를 보고 나면 이제 물음이 하나 생깁니다.
anurōmak sānvenavā. koccara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam mokakda nivanama nāsayi, nivanama nāsayi, nivanama nāsayi, nivanama nāsayi. anna nivana nāsayi kiyalā gatta ahamta nāmayaṭa vahinna.
그러면 무엇입니까? 'nibbāna만이 nātha다, nibbāna만이 nātha다, nibbāna만이 nātha다, nibbāna만이 nātha다.' 보십시오, nibbāna가 nātha(의지처)라고 받아들이면 sammatta niyāma에 듭니다.
anulōma śātiyaṭa patvena samtvayāmayaṭa pat vunē yam sidunna samtvayāmayaṭa pat sōtāpan samurāgāmī anāgāmī væḍak gæna mārgaphalayan labanavā nam puḷuvan.
anuloma의 고요함에 이르러 sammatta niyāma에 든 이는, sammatta niyāma에 들어 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī 같은 magga phala를 얻을 수 있습니다.
anulōmak śāntiyaṭa puḷuvankama tiyenavā. anulōmak śānti karanna puḷuvan anātaya daraha
anuloma의 고요함에 이를 가능성이 있습니다. anātha를 붙들고 anuloma의 고요함을 이룰 수 있습니다.
ov nivana nātayi kiyalā dækkahama paññātakta nihāma væ.. nivana nātayi kiyalā pēnnē næ. lōka anāpayi kiyalā dæka næti kenā. lōka anāta vitarak kaḷot anulōmaka śātiya
그렇습니다, nibbāna가 nātha라고 보아야 합니다. 세상이 anātha라고 보지 못한 이에게는 nibbāna가 nātha라고 보이지 않습니다. 그런데 세상을 anātha라고만 하면 anuloma의 고요함은 거기서 멈춥니다.
navatinavā. nivana āsakinakoṭa ammattana āmilavak nivan hagalakannē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ada hæmatanama pennannē duka dakē innavā aniccayi dukkhayi anāpayi kiyana eka innavā anattayi kiyalā innavā. ehenam væḍak nǣha kiyalā mēka eksayi kiyalā kæna innavā. mē ādīnava pættak vana mēkakma dakinavā api dæn
오늘날 어디서나 보이는 것은 이렇습니다. 괴로움을 보고 있습니다. anicca, dukkha, anātha라고 하고 있습니다. anatta라고 하고 있습니다. 그러니 소용없다며 이것만 붙들고 있습니다. 이 ādīnava 쪽만을 봅니다.
nivana sāpītayi kiyalā balanna kivva dahansa gatta hæra kiyanna ma ganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nātapatvaya dīghara prā dhyāna valin mārgaphala læba enna bæha. nātapatvaya dakinna. anā anāpi dækkahama athæriyannē.
nātha임을 보지 않고서는 jhāna로 magga phala를 얻어 올 수 없습니다. nātha임을 보아야 합니다. anātha를 보면 놓게 됩니다.
hæbæyi goḍa yanna kohara kiyalā dakinna. saturu kaṭṭiya pannakoṭa kalābala venavā. bēranna tæna hoyāgena ehāṭa dunā mehāṭa tiyana.
하지만 뭍으로 올라갈 곳이 어디인지 보아야 합니다. 원수들이 쫓아오면 허둥댑니다. 피할 곳을 찾아 이리저리 달립니다.
ēnam dækkē næti tākkal oya visiyi. dusa gæna hitā bhāvanā kara inna tākal visipayi. kānta vū bæniva nivanaganna nætitākal visiddhayi. ena sihi kara dāsa pihi pihiṭayak nænē dækampāva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn bækāra passē tērenna tæna dækkaha ē harahā duvanavā. yi etanṭa duvanavā. āya vena koharuvak duvannē næ. tērenna tiyennē nibbā yan tænakda nivanin mipiṭa nirya tanak næhæ. pævætna ē denak næhæ.
피할 곳을 보고 나면 그리로 달립니다. 그곳으로 달려갑니다. 다시 다른 곳으로 달리지 않습니다. 피할 곳은 nibbāna라는 곳입니다. nibbāna 말고 피할 곳은 없습니다. bhava에는 그것이 없습니다.
nirāyaka harahā dænagē dækka dæn katā api kiyanavā nivan dækkā. dækapu nivana karā atdækīmen labāgāva
피할 곳을 알아보고 본 것을 두고 우리는 nibbāna를 보았다고 말합니다. 본 nibbāna를 겪음으로 얻습니다.
edā venakoṭa meccaraka satara iḍavva purudda āsā kiyalā hitana hindā ādīnava hærayak meneha karana. haduna binna. minakoṭa nanduvak æti venavā mēken midenavā. midena gatta væḍipura āyutta śāntiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kāntayō paninva nivanaṭa irapisanin ha vatāvak nātayi kiyalā dakinakoṭa eka vatāvak anātayi kiyalā itara karanna. etakoṭa āyutarak n kiyalā tulaya tiya. eka māta nivanē. nivana irama.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka nisā hæbutīmēma karmasthānayak lōka anāpayi kiyalā nam nivanama nātayi kiyalā sampūrṇa karaganna.
그러므로 그 kammaṭṭhāna에서 '세상은 anātha다'라고 한다면, 'nibbāna만이 nātha다'라고 하여 온전히 갖추십시오.
lōka anātayi kiyannē ævættuva. anna ē haya viśaddaya lōka anātana nivanama nātayi kiyannē monada hiṭapu vihiṭavanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
væḍipura hiṭa pihiṭavanavā nam nivana lōkayi nivanamanāpayi, nivanamanāpayi, nivanama nātayi. tun hatak nivanama vanāpayi kiyalā. nætana lōka anāpa nivanayi nivana manāpayi nivana vanāpayi. lōka anāpayi nivanama vanāpayi nivanayi nivana vanāpayi.
더 굳게 세우려면 'nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 nātha' 하고 세 번, 네 번 'nibbāna만이 nātha'라고 합니다. 아니면 '세상은 anātha, nibbāna, nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 nātha. 세상은 anātha, nibbāna만이 nātha, nibbāna, nibbāna만이 nātha.'
dæn mē karma anāta anna rak anāpa vaṭa dækena māta vaṭak gattak kamak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa tamayi nivana kiyana eken tamayi mārga phalāvabōdhayaṭa nævelā ennē. lōka anāthayi kiyana anulōpa karalā tiyenavā. maga haḍagalā tiyenavā. bhaga væḍennē nivana vanāka nivana mul karagena æmalīma āryanṭa nivana mul velā nivana tiyanna ōnē.
그때 비로소 nibbāna라는 것으로 magga phala의 깨달음으로 기울어 옵니다. '세상은 anātha'라는 것으로 anuloma를 해 두었고 길을 닦아 두었습니다. 길이 자라는 것은 'nibbāna가 nātha'라는 것, nibbāna를 뿌리로 하는 것입니다. ariya에게는 nibbāna가 뿌리가 되어 nibbāna가 있어야 합니다.
gulayan namati. mada yanna namati. rōdayan namati. paṁcakāmayaṭa kiyanē nama. paṁcakāmayaṭa duka yanu namati. baya yanu namadi hula yanu namadi gaḍa yanu namati gaḍa kiyannē giliya gala savā gala yanu namakin maḍa yanu nama
salla라는 이름, paṅka(진흙)라는 이름, roga라는 이름, 이것들이 pañca kāma를 이르는 이름입니다. pañca kāma를 dukkha라는 이름, bhaya라는 이름, salla라는 이름, gaṇḍa(종기)라는 이름으로, ... 진흙이라는 이름으로 부릅니다.
dæn etakoṭa mē vāryaveni paṁcakāmīrika nam anna ē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
paṁca kāmaya tamayi butahæra dakinna kiyannē. karanna væit ōka dækagata yuttet ēka saṁgnāven dakina anna ēkayi næ saṁgnāven dakina tamayi dakinna binna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nakoṭa oya prathama dhyānaya āryan dakinna prathama dhyānaya atdækena mækiṭapu aya innavā. avurudu gaṇan bhāvanā karalā bærena issun vahansēlā innavā.
그 첫 번째 jhāna를 ariya는 봅니다. 그런데 첫 번째 jhāna조차 겪지 못하는 이들이 있습니다. 몇 해씩 bhāvanā를 해도 이루지 못하는 bhikkhu들이 있습니다.
muladī ahanavadin mēka mola okkomada kiyalā ahuvayak tiya mokakda gihiduvak tiyena mē katāvayaṭa buddha śāsanaye næt eka kohomada kivvā äänna vigraha karalā sækaralā denna ōnē. mehemayi dharmānukūlava vennē. īpa ætta ehenam meccara kārayak hadāganna bæha mēka hon̆daṭa hētu ballada pēnavanē kiyalā. udē paṭan vena havasana motamak dhyayan labāganna ekaṭa yi. ka avurudu ganak væṭut bhāgana valin
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa kāṭat dē bærisamak næhæ. ātyan siyalla nemeyi. hētu næti ayiyā næha. halēṭa anugaravat oya hētu tiyenavā. poḍi poḍi dēvāla valin mahā væhilā tiyennē.
그러니 누구에게도 할 수 없는 것은 없습니다. 모든 것이 그런 것은 아닙니다. 까닭 없는 것은 없습니다. 거기에도 까닭이 있습니다. 작은 것들로 크게 막혀 있는 것입니다.
aluten prathama dhyānayavat atdakinna ōna sada anuvakaṭa puḍḍak uccā karalā ēvaraganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lōka anāsayi nivanama nāsayi. næ ōkak ē karmasthānaya karagatta nam oya karmasthāna
'세상은 anātha, nibbāna만이 nātha.' 그 kammaṭṭhāna를 했다면 그 kammaṭṭhāna를—
lōka anāpayi nivanamanāpayi nivana manāpayi nivana manāpayi. lōka anāpayi nivana manāpayi nivanamanāpayi nivanamanāpatayi tava vigraha karalā ganna ōnē nætnam
'세상은 anātha, nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 nātha. 세상은 anātha, nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 nātha', 이렇게 하거나, 더 풀어서 해야 합니다.
kāma lōka anāthayi rūpa lōka anāthayi, arūpa lōka anātayi siyalu lōka anāthayi. atahærīma nātayi atahærīma vetvā. noyalma nātayi noyalma vetvā midīma nātayi midīma vetvā. nivanama nāsayi nivanama vetvā. nivanama nāsakayi nivanama vetvā nivanama nāsayi nivanama veccavā kiyalā
'kāma 세상은 anātha, rūpa 세상은 anātha, arūpa 세상은 anātha, 모든 세상은 anātha. 놓음이 nātha, 놓음이 있기를. 달라붙지 않음이 nātha, 달라붙지 않음이 있기를. 풀려남이 nātha, 풀려남이 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna가 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna가 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna가 있기를.' 이렇게.
tava tava āyet ara vidiha panna kāma lōkayi rūpa lōka anāsayi arūpa lōkayi siyalu lōka anāsayi ahærīmanāsayi atahærīma vetvā novænnama nāsayi noyannama vetvā midīma nāsayi midīma vetvā nivanama nāsayi nivanama vevāgena vaḍāgena
더욱더, 다시 그렇게 'kāma 세상, rūpa 세상은 anātha, arūpa 세상, 모든 세상은 anātha. 놓음이 nātha, 놓음이 있기를. 달라붙지 않음이 nātha, 달라붙지 않음이 있기를. 풀려남이 nātha, 풀려남이 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna가 있기를' 하며 닦아 갑니다.
yanakoṭa atahærīma nāya ataharīma vecca degiyā vagē paṭan ganna noyalma anātāvaya noyalma vecca āya dēvāgē nisak pē vidīma nāsaya midiya velā inna pot gala pavan vala vāgē vāsayak tibillā vagē harida undahasēvā pēnavā. gevanama nivana hita uḍāra miṭi bana mada mælada āśē nævata vāgē palasiyē pihillā hiṭiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vaḍāgena vaḍāgena yanakoṭa tamanṭa atdækīm læbenavā. nivanama nāpāvayi nivanama veccā nivanama nāpāvayi nivanama vetvā tiyatarama tænak deyi tænpat veyi śarā kāyakatvaya saha mānasikatvaya ākārayaṭa dænenā vagē tamanṭa atdækinna puḷuvan.
닦고 또 닦아 가면 자기에게 겪음이 옵니다. 'nibbāna만이 nātha, nibbāna가 있기를, nibbāna만이 nātha, nibbāna가 있기를' 하는 만큼 자리를 잡고 가라앉아, 몸과 마음으로 느끼듯 스스로 겪을 수 있습니다.
hæbæyi verā hari eka dāna hari daruvagamaṭa dī hari paṇḍitava rak vunāṭa ōka venavā. mēka vahala loku deyak karalā ōka āśvādaya maṭa śarēāva mahaṭa patvanā kiyalā adahat aragena samahara velāvaṭa eruvaṭa ehema kivvanē. āya phalaya labanna bæhæ jīvitaya parissāva venna ōna kāla ē taram bhāyanna ehā uttaraya manusun næti uttaraya manusun ehema tiyenavā kiyalā prakāśa karu.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
āya hiravuṇā hira vunāyi galavaganna gæ. eha næti ēvā kāṭavat kiyanna bæhæ kāṭavat kiyanna ōnema næhæ. mokaṭada kāṭavat kiyannē? ahagena tava taman phalaya garāgattahama taman dannavā taman bhāvanā karanakoṭa mē tiyaṭa metanṭa patvenna puḷuvannē kiyalā enna enna eken ekaṭa vardhanaya venavā.
다시 갇혔습니다. 갇혀서 풀려날 수 없습니다. 그런 것은 누구에게도 말할 수 없고, 누구에게도 말할 필요가 전혀 없습니다. 무엇하러 누구에게 말합니까? 듣고 익혀 스스로 phala를 얻으면 스스로 압니다. 자기가 bhāvanā를 할 때 '여기까지 이를 수 있구나' 하며 차츰 하나에서 하나로 자라 갑니다.
suḷavaṭa gē hāma dakkina maṭa venat deyak næhæ. okkoma ila atkalā nidahas vuṇā. nidahas karanna deyak næhæ nidahas velā ivarayi kiyalā danna. ē matuvaṭa nōnak væḍenavā. taman asakinna puḷuvan ve.
'나에게 다른 것은 없다. 모두 놓고 자유로워졌다. 자유롭게 할 것이 없다, 이미 자유로워졌다'고 압니다. 그 위로 ñāṇa가 자랍니다. 스스로 알 수 있게 됩니다.
kāma hētuva kæmætten bæn̆dunot ohu kāmagaya tiyenavā phalaya.
kāma의 까닭에 바람으로 묶이면 그에게 kāma의 열매가 있습니다.
dvēśaya nævæti hētuvin dænena ōkaṭa phalaya davasavaktalā buddha veyin kiyalā. mat kamættenma bæn̆denavā. vīmaṭīma nisā viyadaya penavā. ittak næt venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hētuva kæmætten bæn̆dunot anukūla phalaya hamba venavā.
까닭에 바람으로 묶이면 그에 맞는 열매를 얻습니다.
kæmætten bē padakam karanna gattā kenā ē dāni phalayaṭa muṇa dena siddha venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōkama nætuna kæmætten bæn̆dī kaṭayutu karana kenāṭa gorā namati phalayaṭa mūla denenna siddha venavā.
그것에 바람으로 묶여 일하는 이는 '도둑'이라는 열매를 마주하게 됩니다.
ōka tamayi mela melova dakina paṭicca samuppādaya. nalō paṭicca samuppādaya dækena ṭika eyāṭa nivan dakinna bæhæ kiyalā. ehenam bhava tunaka paṭicca samuppādaya nemeyi melō paṭicca samuppādaya inna. issellā
이것이 바로 이 생에서 보는 paṭicca samuppāda입니다. 이 생의 paṭicca samuppāda를 보지 못하는 이는 nibbāna를 볼 수 없습니다. 그러니 세 bhava의 paṭicca samuppāda가 아니라 먼저 이 생의 paṭicca samuppāda를 보십시오.
etakoṭa dænagannā hora jātiya mavkusen upannē næha. pasu jātiya mavkusen upannē næhæ. kallā jātiya mavkusen upannē næha. ipaduna poḍi kararuvā bahu kālayaka hitin kayen vadin ēva æsuru karanna paṭan ge tamayi tatvayanṭa pat velā ivī jātavalaṭa pat vennē.
그러면 아십시오. 도둑이라는 jāti는 어머니 배에서 태어난 것이 아닙니다. 다른 그런 jāti들도 어머니 배에서 태어난 것이 아닙니다. 태어난 작은 아이가 오랜 시간 마음과 몸과 말로 그것들을 가까이하기 시작해서 그 상태에 이르러 그런 jāti가 되는 것입니다.
ārya jātiya makusennē nemeyi upadinnē ārya dharmaya tuḷa ārya dharmaya hētuva venavā. ē dharmaya kæmætten æsuru kaḷot paṭicca mokada vennē upata sama uppādaya ārya phalaya eyā āraya
ariya jāti도 어머니 배에서 태어나는 것이 아닙니다. ariya dhamma 안에서 ariya dhamma가 까닭이 됩니다. 그 dhamma를 바람으로 가까이하면 paṭicca로 어떻게 됩니까? 일어남(samuppāda), ariya phala가 일어납니다. 그는 ariya입니다.
dēva dharmaya kæmætten æsura kaḷoḷot ehi phalaya deviyak. ā deviriyek venavā. brahma dharmaya kæmætten ætulot ehi phalaya brahmaya brahhamaya kenehipennē budharmaya kæmætten æsuru kaḷot ehi balaya ballek venavā.
deva dhamma를 바람으로 가까이하면 그 열매는 deva입니다. deva나 devī가 됩니다. brahma dhamma를 바람으로 가까이하면 그 열매는 brahma, brahma가 됩니다. 개의 dhamma를 바람으로 가까이하면 그 열매는 개가 되는 것입니다.
ballek venna maṭa epādivaṭa hariyannē nǣhæ badu dharmayaṭa kæmatiyi. baḷu dharmayaṭa kæmatiyi. ballek venna akæmatiyi. ē kamætta akæmætta hariyannē næhæ. hētu ramayi ma ballek vennē hētu veena dharmaya æsuru kaḷot ohu koccarakamenat ballek vennē. ē vaknna
'나는 개가 되기는 싫다'고 해도 소용없습니다. 개의 dhamma는 좋아하면서 개가 되기는 싫어합니다. 그 좋아함과 싫어함은 소용없습니다. 까닭이 문제입니다. 개가 되는 까닭인 dhamma를 가까이하면 그는 아무리 해도 개가 됩니다.
arakek vena hētu æsuru karapu arakā naraci phalaya tamanṭa buddha siddha vennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anukē piri kabanna giya tamanṭa beḷa kæpum kanna siddha vennē. ēka varak ganna bæ. eli kæpu kanna sundakalā anē apavēśī vaṭa vaḍannē næ. api dakinna ōnē beli kæpum kanna hētuva kæmætten æsuru karanna gihillā anungē beli kabanna gihillā tamayi ve belikum kannē. ēkaṭa hētuvē phalaya læba.
남의 목을 베러 간 이는 자기 목이 베이는 일을 겪어야 합니다. 그것은 피할 수 없습니다. 목이 베일 때 '아, 억울하다' 해도 소용없습니다. 우리가 보아야 할 것은, 목이 베이는 까닭을 바람으로 가까이해 남의 목을 베러 갔기에 목이 베인다는 것입니다. 그것은 까닭의 열매를 얻는 것입니다.
ēka ādarśaya paren anit ayaṭa kiyā denna ōnē. vali pihē bellanaṭa tiyalā alē su hadāgena ekē kāṇak bebi pættak ē masda ē tāttā mak haridē bida kamanuvaṭa hariyannē næhæ. ara æḍuvaṭa hariyannē næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dharmaya dakinaṭa kohomada dakinnē pera kāleka manussaya kiyalā āyudhaya bellanaṭa tiyalā bella kabalā minisungē dēval kuḍā kuḍāgena kāpu ē jātiyē mama kollāvē ada vaskalē beḷa kæpum kāmayen phalayaṭa pat venavā. anna belikæpu ka
dhamma를 보는 이는 어떻게 봅니까? '예전 어느 때 사람으로서 무기를 목에 대고 목을 베어 사람들의 것을 빼앗아 먹은 그 jāti의 나, 그 도적이 오늘 이 생에서 목이 베이는 열매에 이른다', 목이 베일 때—
ehema dækka nam urā bē kaku kaṇaḍa oyāga ara masraṭa gihinna. ehema ōnanak tiyenavā hon̆dak anna ravagannu velā dāmaṭa velā anungē velavalā hala maṁkala ka etakoṭa obaṭa onna majavānāgiya anna mak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hariyaṭa dakna vennavā ē phalaya bukti vin siddha venavā. hæma kenā karanavā. ehenam budurajāṇan vahansē epākinnē næ. onam karaganna ēka hon̆da karaganna kavuru karaganna anna hētuphalaya hariyaṭa vidyāmāna karalā kivvat kavuruvat karagannē næ.
그 열매를 겪어야 합니다. 누구나 그렇게 합니다. 그렇다고 Buddha께서 하지 말라고 막으시는 것이 아닙니다. 원하면 하십시오, 좋은 쪽으로 하십시오. 그런데 누가 그렇게 합니까? 까닭과 열매를 바르게 드러내 말해 주어도 아무도 그렇게 하지 않습니다.
kuṣṭha rōdhayak hædilā inna ballek inna puḷuva.
문둥병이 든 개가 있을 수 있습니다.
baḷu væḍa karana eyā ballāgē harætta kramayak tiyennē. pārē pahala vana ballagē bēda koccara kælē īṭa tibuṇā. kærakilā kærakilā ravun gahalā tilā hariyaṭa aḍipāraṭa bihiṭu hoyāgena tæna vāna pahara. balla sin paḍiyaga hariyaṭa pahalā tiyenavā darin nāta lindu ballava hariyaṭa pana.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin anna ē vāgē puṣṭō hædilā inna.
그렇게 문둥병이 든 채 있습니다.
mokada velā tiyennē minihek velā inna kālē ginihekuṭa nāda ēvaṭa bæna bæna itin avuragena anungē līvaṭa iriyā karalā gihillā idak paharalā gihillā nægilā horema gihillā oya jāpu jīvitayak gata kara sakāra hitenavā. anundava pirisidu bavaṭa bahala karā nisā kut rōgiyek. kāyinna hiṭe tada gahanna hiṭenavā. eta bali væḍiyaṭa ballek venna siddha vennē. anna budharmayak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya baḷu dharmayak æsuru kaḷot kāhā inna ballek kiyalā dænit tæna pahara pahara oya vagē yana ballek venna hiṭa veenavā.
그런 개의 dhamma를 가까이하면, 그렇게 떠도는 개가 되어야 합니다.
itin ēka kæmati nam ehema yāya eka venna t ekama dēval karapa irayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam muḷu dahama tiyanē karanna epā kiyana ekak nemeyi. ma tadē kiya aniya hadu maranna epā ahiya diyē hadu maranna epā anē tātya usē hadu maranna epā kiyalā an̆da.
그러니 온 dhamma는 '하지 마라'고 하는 것이 아닙니다. '뭍의 것을 죽이지 마라, 물속의 것을 죽이지 마라, 하늘의 것을 죽이지 마라' 하고 울며 매달리는 것이 아닙니다.
api lōka karannē nemeyi nuna marapanna menna mēha pratipatta næva marayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ættaṭama kiyannē nætuva an̆dunā kivva lōka satvayā pāpayen mudavanna bæ. atharavanna bæ. ætta kiyā dunnahama an̆dōnāgiya kiyana deyak næhæ. yāgnā karanna deyak nǣha. ohu kivvat ē væḍē karannē næha. ætta dænagattama
진실을 말하지 않고 울며 매달려서는 세상 중생을 pāpa에서 풀어 줄 수 없습니다. 놓게 할 수 없습니다. 진실을 가르쳐 주면 울며 매달릴 것이 없습니다. 빌 것도 없습니다. 말해 주어도 그 일을 하지 않게 됩니다. 진실을 알면—
n ē oyā ākārayen api dakinna ōnē daham dakina niyama kramaya aniccara pāpāva kiyi onna ōka keṭiyen dænagattahamat kōṭi. itin ōka vigraha karanna kivvot ehema tamayi ōka vennē menna menna. ēka hon̆dayi kiyalā gattē ættaṭa dakinnē næti avidyāva. ē nisā sāra væḍapillak hæṭiyaṭa nam ucca væḍapiḷivena darāganna.
그런 식으로 우리는 dhamma를 보는 바른 방법을 보아야 합니다. 짧게 알아도 그것으로 충분합니다. 그것을 풀이하라 하면 이렇게 됩니다. 그것이 좋다고 받아들인 것은 진실을 보지 못하는 avijjā입니다. 그래서 그것을 알맹이 있는 일이라 여겨 duccarita 일을 붙듭니다.
avij patyā saṁkhārāva īda ohuṭa balāporottuvak æti vuṇā ē jātiya væḍa karanna. ē dr̥ṣṭa væḍa karanna. uccarajja væḍa karanna. saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyana siddhāntaya siddha vuṇā.
'avijjā paccayā saṅkhārā'—그에게 그런 일을 하려는 바람이 생겼습니다. 그 diṭṭhi로 일하고 duccarita 일을 하려는 바람입니다. 'saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ'이라는 원리가 일어났습니다.
ē balāporottu sahagat niścarta balāporottu sahagatta mānasikatvaya piḷiban̆da ēma adahas tamayi ætul vennē. viññāṇa patyā nāma rūpan kiyana siddhāntaya siddha vuna.
그 바람이 담긴, duccarita 바람이 담긴 마음가짐에 맞는 생각들이 들어옵니다. 'viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ'이라는 원리가 일어났습니다.
ē ducarta balāporottu ættāgē væḍapilla nisā avugatakam devanāsaya śarīraya mana ēvaṭa āyatana vuṇā. nāma rūpaccā kalātanā kiyana siddhāntayen siddha vuṇā.
그 duccarita 바람을 가진 이의 일 때문에 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 그것들의 āyatana가 되었습니다. 'nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ'이라는 원리로 일어났습니다.
oruva væḍama næti veccarita dharma dharmama æsuru karanavā. etakoṭa viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ kiyalā ē dharmaya gatta aya viññāṇa ē balāporottu taman nāma rūpa paccayā kalāyatana kiyalā asakaya dīlā ēvā tamayi āyatana vuṇā.
그는 duccarita dhamma를 가까이합니다. 그러면 'viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ'으로 그 dhamma를 받아들인 이들의 viññāṇa, 그 바람이 생기고, 'nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ'으로 그것들이 āyatana가 되었습니다.
palācana paṭāyā passava kiyalā hō ēva mē sparśa karalā bhuktinavā. ē sparśaya bukti venavā. ē sparśayaṭa kæmatiyi. sccaritaya sparśayama læbu harātana paccayā passōga passa paccayā vēdanā kiyalā ē vindraṇaya mahu læbunē. duṣcara vindraṇaya sukha vindraṇayak kiyalā hiṭāgena læbuṇā.
'saḷāyatana paccayā phasso'로 그것들을 닿아 누립니다. 그 phassa를 누립니다. 그 phassa를 좋아합니다. duccarita phassa를 얻었습니다. 'phassa paccayā vedanā'로 그는 그 누림을 얻었습니다. duccarita의 누림을 즐거운 누림이라 여기며 얻었습니다.
vēdanā patyā baṇahā kiyalā maka ētanama ælunā. taṇhā paccayā upādānā kiyalā etanama bælunā. upādāna patyā bhava duccarita bavaṭa tama bhava patyā jāti kiyalā. ē ē duccaritayaṭa ehema yam jātiyak æti. ē jātikā melōma jāti.
'vedanā paccayā taṇhā'로 바로 거기에 달라붙었습니다. 'taṇhā paccayā upādānaṃ'으로 바로 거기에 묶였습니다. 'upādāna paccayā bhavo'로 duccarita의 상태가 되었고, 'bhava paccayā jāti'로 그 duccarita에 맞는 어떤 jāti가 있게 됩니다. 그 jāti는 이 생의 jāti입니다.
ehenam karma bhaven karma jātiyaṭa pat velā in̆dalā. metanin mællā uppatti bavaṭa dænenavā uppattiya jātiya. uppattiya jātiya labanavā. luvaṭa passē ē jātika pahaḷa venavā. edāṭa genā tirisanā vivētayak bhūtayak, kambhāṇan vihāsayak ekē nama valin han̆duna.
그러니 kamma bhava로 kamma jāti에 이르러 있다가, 여기서 죽으면 uppatti bhava로 uppatti jāti를 얻습니다. 그 뒤 그 jāti가 나타납니다. 그날에는 niraya, 짐승, peta, bhūta, kumbhaṇḍa 같은 이름으로 알려집니다.
etanṭa yanna ōnanam kavuruvat yavannē nǣ. kāṭavat yavannat bæha. tamanma korak hæṭiyaṭa tamangē yanna venavā. kavuru nisā kaḷā dīlā dælak næhæ. taman kat tamanṭa yanna. kavuruvak nisā karannada nisā pudgalayā yannē næhæ. taman dannē.
거기에 가야 한다면 누가 보내는 것이 아닙니다. 누구도 보낼 수 없습니다. 자기가 지은 대로 스스로 가게 됩니다. 누가 주어서 생긴 것이 아닙니다. 자기가 한 것으로 자기가 갑니다. 누구 때문에 사람이 가는 것이 아닙니다. 자기가 압니다.
ē nisā pudgalayā æṭa mokada nam ennē pudgalayā mē lōkeṭa vitarak ekana damak næhæ. ehema dara kālayak kriyātka vennē næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anun nisā pav karanavā kivvaṭa ehema hariyannē næha. anun nisā hari taman pavka pavgovannē nennē taman anun nisā pavuru nokaḷa nidahas venna hamba venna
남 때문에 pāpa를 한다고 말해도 소용없습니다. 남 때문이든 아니든 pāpa를 짓는 것은 자기입니다. 남 때문에라도 pāpa를 하지 않아야 자유로워질 수 있습니다.
dæn ēka nisā kiyana attha dīpā viharata attahasa haraṇāna tamanṭa tamā dīpiyak karenna vākya karanna
그래서 'attadīpā viharatha attasaraṇā', 자기를 섬으로 삼으라는 말씀이 있습니다.
tamanṭa samāraṇa karannē kohoma saraṇa venna o sanisiri labā dīn karaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lōkayē yamtāk śabda koṭasa innavānam yam yam ākāra duk vin̆dina hō ē ē maṭṭamen hæsirena satva koṭṭhāsē innavānam ē hæma tattvayak hæma svabhāvayakma ætivenna anukūla gatiyak mē lōkē manussayangē istarava pahaḷa venavā.
세상에 있는 모든 중생 무리, 어떤 괴로움을 겪든, 어떤 수준으로 살든, 그 모든 상태와 모든 성품이 생겨나는 데 맞는 성질이 이 세상 사람들에게서 먼저 나타납니다.
manussayek velā karagatta ēva tiyena phala vivipākaya vaśayen tamayi ē ē ākāra sattakaṭa mula paṭan gannē. ēkē phalaya vacayen tamayi sattakaṭa bihi vennē. ē nisā tamayi tirisan lōkayak dakinnam pēnnē. tirisan lōkē apramāṇa hatvīma mē lōkēṭa kiv manussayō hon̆da karapu aya neveyi tiyennē.
사람이 되어 지은 것들의 열매와 vipāka로 여러 중생이 비롯됩니다. 그 열매로 중생이 태어납니다. 그래서 짐승 세계를 보면 그렇게 보입니다. 짐승 세계의 헤아릴 수 없는 중생은, 이 세상에서 좋은 일을 한 사람들이 아닙니다.
manussayō kōṭiyangen hon̆da ekak karanna nam etakoṭa okkoma karalā ara tirisan væḍi. oya kramayaṭa karagatta væḍapili nisā lōkayē tirisampanna væḍi velā. śuddha va śuddha jīvīn væḍi velā. maṁsaya væḍakaṭa e bohoma ṭika ahanna. mu lōkema kōṭi 600ka væḍiya manasaya. aḍiya gaha tæna kōṭi 600kara væḍiya satvaya.
수억 사람 가운데 좋은 일을 하는 이는 드물고, 그렇게 지은 일들 때문에 세상에 짐승이 많아졌습니다. 작은 벌레 같은 중생이 많아졌습니다. 사람은 아주 적습니다. 온 세상에 사람은 육십억 남짓인데, 발 한 번 디딘 자리에 육십억 넘는 중생이 있습니다.
ehenam mokada velā tiyennē? satvayā mē sasaraṭa gata karalā tiyena ākāraya tamayi pennannē. ehenam hon̆da væḍa kara karamata nemeyi karalā tiyennē. taraya væḍa karalā vināśa vena. itin ēken bērilā bērilā tamayi tava manussaya hæṭiyaṭa innē. mē kalpaya mula paṭan ge mē venakoṭa kohomahari bērilā tiyalā tiyenavā loku vāsanāvak manussayek kiyalā avinna
그러면 무슨 일이 있었던 것입니까? 그것은 중생이 이 saṃsāra를 보내 온 모습을 보여 줍니다. 좋은 일을 하며 살아온 것이 아닙니다. 나쁜 일을 하여 망가졌습니다. 거기서 벗어나고 벗어나 아직 사람으로 있는 것입니다. 이 kappa의 처음부터 지금까지 어떻게든 벗어나, 사람이라는 큰 행운을 얻은 것입니다.
dæn andhak kalpa vicara kālayen andhak kalpak vidiṭa gevilā. tava antak kalpa pahak vitara mē lōkē pavatina kal tiyenavā. mahā santak kalpayak tuḷa tuḷa mahā vināśayaṭa pat karana dr̥ṣya tuḷin vēvicca kaṭṭiya tamayi adat mē manussayā idura velā innē.
지금은 여러 antara kappa의 시간이 지났습니다. 이 세상이 이어질 시간이 antara kappa 다섯쯤 더 남아 있습니다. mahā kappa 안에서 큰 망가짐에 이르게 하는 일들을 거치며 살아남은 이들이 오늘의 이 사람들입니다.
ehenam mē avasthāvē bhayānakama dænagena læbuṇa avasthāvē matuvaṭa etanaṭa novanna pratiphala balā gænīma ekama māgaya tamayi ārya mārgaya budurajāṇan vahansē dēśanā karana daham mārgaya ē caturārya satyaya piḷiban̆da darśanaya labāgattā nam ætta tērum gatta nam daham tērum gatta nam etan paṭan inna sadahaṭama satara apāyen nidahas vana
그러니 지금의 위험함을 알고, 얻은 이 기회에 앞으로 그곳에 떨어지지 않도록 열매를 얻는 유일한 길은 ariya magga, Buddha께서 가르치신 dhamma의 길입니다. 네 가지 ariya sacca에 대한 봄을 얻었다면, 진실을 알아들었다면, dhamma를 알아들었다면, 그때부터 영원히 네 apāya에서 자유로워집니다.
anandha hasāvē tiyena satara gamana nidahas venna balapā padāgena ida ehenam ē læbuna vāsanāva ananta saṁsārayen læbu vāsanāvak n bulhama kiyannē iccara vaṭinā deyak. dharma śravaṇaya kiyannē eccara vaṭinā deyak.
끝없는 saṃsāra의 네 apāya 길에서 자유로워지도록 바람을 세우십시오. 그렇다면 얻은 그 행운은 끝없는 saṃsāra에서 얻은 행운입니다. Buddha를 만나는 것은 그만큼 값진 것입니다. dhamma를 듣는 것은 그만큼 값진 것입니다.
ē dharmaya nuvaṇin menehi kirīma kiyannē etana pramāṇa vaṭinā deyak. ē avabōdhaya labā gænīma parama duṣkara vaṭinā deyak. læbuḷu avasthāvēdī śǣdāval dekēdī vena ēvā karanna nætuva balanna ōnē. kohomahari paḷaveni avabōdhayavat labāganna
그 dhamma를 지혜로 마음에 새기는 것은 헤아릴 수 없이 값진 것입니다. 그 깨달음을 얻는 것은 지극히 어렵고 값진 것입니다. 얻은 이때에 다른 것은 하지 말고 이것을 보아야 합니다. 어떻게든 첫 번째 깨달음만이라도 얻으십시오.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanā hita ginigika gini nivan utsāha karanavā vāgē utsāha karanna ōnē mēka dannavā. paḷaveni avabōdhaya labāganna ē pasa ehāṭa praśnayak næ. ehaṭa siddha venavā.
Buddha께서 말씀하시듯, 머리에 불이 붙었을 때 불을 끄려 애쓰듯이 애써야 합니다. 이것을 아십시오. 첫 번째 깨달음을 얻으면 그 뒤로는 문제가 없습니다. 그다음은 저절로 이루어집니다.
samastā yatā amata
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn apramāda pudgalayāyi, pramāda pudgalayayi danna atana tōrāganna ōna. kavuda kiya dæn meccara velāvak mē dēśanā kaḷē apramādī venna kivvē nivana muṇu karagena nivan labā gænīma san̆dahā.
이제 appamāda한 사람과 pamāda한 사람을 가려 알아야 합니다. 누구를 말하는 것입니까? 지금까지 가르친 것은 nibbāna를 뿌리 삼아 nibbāna를 얻기 위해 appamāda하라는 것이었습니다.
anna ē nivana san̆dahā apramādava kaṭayutu karana pudgalayā amuttava padayē innavā. nomærena tattvaya nomærena tattva kiyannē amutta kiyannē nivana. ova innē nivana gipramādanam nivan sramādanam mattuu bæi maruva bæi. maraṇayaṭa patdenā bæn̆di.
그 nibbāna를 위해 appamāda로 일하는 사람은 amata pada에 있습니다. 죽지 않는 상태, 죽지 않는 상태란 amata이고, amata란 nibbāna입니다. 그는 nibbāna에 있습니다. pamāda한 이는 죽은 이와 같습니다. 죽음에 이른 이입니다.
ēka vigraha karalā tērum araganna jātiya svabhāvaya karagena ya satvayō jāti pahaḷa karana ēma hoya hoyā passē. jarāva svabhāvaya karennē næti satvayā jarāvaṭa goduruvakin jarāva pahaḷa karana dēva yanavā paṭapatā ē bhakkhaya.
그것을 풀어 알아들으십시오. jāti를 성품으로 지닌 중생은 jāti를 일으키는 것을 찾고 또 찾아 뒤쫓습니다. jarā를 성품으로 지닌 중생은 jarā의 먹이가 되어, jarā를 일으키는 것을 바라며 쫓아갑니다.
vyādiyaṭa godu vennē satvayā vyādhiyaṭa uduruvē. madut vyādhiya pahala karana dēval hoyā passē yanavā avidyā nisak tērenna næti nisā. maraṇayaṭa ghōjana vīma uruma karagena æt satvayō maraṇayaṭa pat vena daham passēma matu matu hoya hoyā yanavā. menna pamāda pudgalayāgē gatigat.
byādhi의 먹이가 되는 중생은 byādhi를 일으키는 것을 찾아 뒤쫓습니다. avijjā 때문에 알아듣지 못해서입니다. 죽음의 먹이가 됨을 물려받은 중생은 죽음에 이르는 dhamma를 앞으로도 찾고 또 찾아 갑니다. 이것이 pamāda한 사람의 성품입니다.
meyā maraṇayaṭa patve passē yana nisāma ohu maru pasu pasa yana kenek vennē. anna pramāta pudgalayā macanō padan kivvē maragattē innavā kivvē ēkayi. mærennē ēvā ehemayi.
그가 죽음에 이르는 것을 뒤쫓기에 그는 죽음을 뒤따르는 이가 됩니다. 이것이 pamāda한 사람입니다. 'maccuno padaṃ', 죽음의 자리에 있다고 한 것이 그것입니다. 죽는 것들은 그렇습니다.
anēvaṭa mehema kenek vennatnam etaṭaha ē nomærana kenekda kiyannē mannaṭa passē nolan deyakda mē adahas phalin
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka ahaganna ōnē hoyāganna ōna.
그것을 듣고 찾아야 합니다.
etakoṭa api utsāha karalā tiyennē mē maraṇayaṭa patvena deyak nam væhærīmaṭa patvena deyak nam anna ē piḷiban̆dava ēka vaṭinā deyak mama mē balāporottu vennē kiyalā. dharmānukūlava hitanakoṭa væḍak næti balāporottuva hitē hidila yanna. mava væḍak næti patumaknē væṭi.
그러면 우리가 애써 온 것은 죽음에 이르는 것, 시들어 가는 것에 대해 '내가 바라는 것은 값진 것이다'라고 여긴 것입니다. dhamma에 맞게 생각하면 그 쓸모없는 바람이 마음에서 무너져 내립니다. 쓸모없는 바람을 품었던 것입니다.
væḍak næti deyaknē balāporottu. væḍak næti deyak hadanna dē utsāha karē. mærena deyak hadanna. jarāvaṭa pat vena deyak hadanna. væhærena deyak hadanna nemeyi utsāha kara.
쓸모없는 것을 바랐습니다. 쓸모없는 것을 만들려고 애썼습니다. 죽는 것을 만들려고, 늙는 것을 만들려고, 시드는 것을 만들려고 애쓴 것이 아닙니까.
itin ēkē ēka avasthāvak balā in̆denavā. mama ē avasthāvē hi pihiṭava. ēka hon̆dayi kiyana avasthāvak ita pihiṭava gattā ē namut va karalā tiyennē duka væhærīmē maraṇaya.
그 안에서 어떤 때를 바라보고 있습니다. '나는 그때에 마음을 둔다.' 좋다는 어떤 때에 마음을 두었습니다. 하지만 해 온 것은 괴로움, 시듦, 죽음입니다.
hon̆dayi kiyana eka ehema avasthāvak dækalā mama ē avasthāva etarayi hita allaganna. allagena ēka hari vaṭināyakak kiyalā. novaṭināyakak bava perunē nættē ēkaṭama ayiti velā tibicca ara væhærīma maraṇaya ayiti ekak bava dæka næti nisā.
좋다는 어떤 때를 보고 '나는 그때를 마음으로 붙잡는다' 하고 붙잡아, 그것을 아주 값진 것이라 여깁니다. 값지지 않은 것임이 보이지 않는 것은, 그것에 딸린 시듦과 죽음이 그것에 속해 있음을 보지 못했기 때문입니다.
lassana venna utsāha karanavā. ē lassana venna utsāha karapu yam bauddha vastuva śarīraya kæṭa velā væhærelā mærilā yana ekak bava nodapu nisā. ēkenma avasthāvak eten aragena ē tattvayaṭa patvenna utsāha kara.
아름다워지려고 애씁니다. 그렇게 아름다워지려 애쓴 물질인 몸이 시들고 늙어 죽어 가는 것임을 보지 못했기 때문입니다. 바로 그것에서 어떤 때를 붙잡아 그 상태에 이르려고 애썼습니다.