와하라까 코리아
CD006-09

CD006 · 9번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음

brahma 머묾과 indriya saṃvara

බ්‍රහ්ම විහරන ඉංද්‍රිය සංවරය.

karanna gattē lōbha kiyana vacanaya. lōbha kiyana vacanaya kohomada hædilā tiyennē? lōbhaka kiyana aḷan̆gu vennē monavada kiyana vacanaya vigraha karalā ganna ōna.

오늘 다루려는 것은 lobha라는 낱말입니다. lobha라는 낱말이 어떻게 만들어졌는지, lobha라는 것에 무엇이 들어가는지 그 낱말을 풀어 보아야 합니다.

ada apē samājayē lōbhayā kiyana vacanayen bhāvitā karana kenek gæna api kavurut dannē. hæbæyi etanin api hitā innē lōbhayā kiyana ekkenāṭa vitarayi lōbhaya tiyenna kiyalā.

오늘 우리 사회에서 'lobha쟁이'라는 말로 불리는 사람을 우리 모두 압니다. 그런데 우리는 lobha쟁이라 불리는 그 사람에게만 lobha가 있다고 생각합니다.

namut lōbhaya kiyana ekē vacanayē niyama pūrṇa arthaya danna næti nisā api ven karagannavā yamkisi pudgalayek ma ila mudal valaṭa hari barumut valaṭa hari āsāven bæn̆dilā kāṭavat atagahana dennet næhæ pennanna innē næhæ. ara adinnapu pupubaka kiyalā kenek kenā apē dakmaya pennalā tiyena kenā vāgē kenekuṭa tamayi ada kiyannē lōbhayak kiyalā.

lobha라는 낱말의 참되고 온전한 뜻을 모르기 때문에, 우리는 어떤 사람이 돈이나 재물에 욕심으로 묶여 누구에게도 손대게 하지 않고 보여 주지도 않는 사람, dhamma에 나오는 저 Adinnapubbaka 같은 사람만을 오늘 lobha쟁이라고 부릅니다.

anit ayaga nam lōbha nǣha kiyalā kiyanna api purudu velā tiyennavā. mama nam tiyalakaṭa lōbha ehemat kiyanna purudu velā tiyenna. ehema kiyanna hētuva mē lōbha kiyana vacanaya piḷiban̆dārthayak api danna næti nisā. ēkayi hētu.

다른 사람들에게는 lobha가 없다고 말하는 데 우리는 익숙해 있습니다. '나는 lobha가 없다'고 말하는 데도 익숙합니다. 그렇게 말하는 까닭은 lobha라는 낱말의 뜻을 우리가 모르기 때문입니다. 그것이 까닭입니다.

lōbha kiyana vacanēdī api aran tiyennē ædi itāma paṭu arthayak.

lobha라는 낱말에서 우리가 받아들인 것은 아주 좁은 뜻입니다.

ara adhinna pubbi kena kiyavagena api dharmaya san̆dahan venavā adhinna pubba kiyana bamuṇā gæna taman anna ē lōkaya vitarayi ada lōbhaya kiyalā hitā innē. tamangē daruvaṭa ābharaṇayak hadalā denna næha salli venaṭa lōbhakama ēka hindā eyāma sala tara hilā. kaṇḍā āvaraṇayak hadalā pæradi. kaṇyayi karkahaya āvaraṇayayi pæn̆duva. itin maṭṭa kuṇaḍalaya kiyalā hætina ēkanē kuṇaḍala āvaraṇayak mē maṭta kiyannē ēka miliyan okpamaṭan karalā næhæ. eheen mehē talla hadalā ē velāva pæn̆dunā mokada ēka salli yannavā. īḍan venavā ēka āparaṇaya hadanna giyahama anari bēcci karanna aran denna giyāma ēkaṭa

dhamma에는 Adinnapubbaka라는 brāhmaṇa 이야기가 나옵니다. 오늘 사람들은 바로 그런 것만을 lobha라고 여깁니다. 그는 자기 아이에게 장신구를 만들어 주는 데 돈이 드는 것이 아까워서 스스로 금을 두드려 귀걸이를 만들어 걸어 주었습니다. 그래서 Maṭṭakuṇḍalī라고 불렸습니다. kuṇḍala는 귀걸이이고, maṭṭa라는 것은 그것을 장인에게 맡겨 다듬지 않았다는 뜻입니다. 여기저기 두드려 만들어 그대로 걸어 주었습니다. 왜냐하면 맡기면 돈이 들기 때문입니다. 장신구를 만들러 가거나 무엇을 해 달라고 맡기면 거기에 돈이 듭니다.

rasiya yanavā. monavāgē ekak diyuṇu kiyadihi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ē gati lakṣaṇayaṭa tamayi ada mē adinna pubbavāgaya tiyennā vū tattvaya adahasa tamayi ada lōbhayā kiyana vacanayaṭa api antinnē. ehema nætnam lōbha nǣha api kiyannē næhæ hæn̆gīmak rāśa.

바로 그런 성질, Adinnapubbaka에게 있던 그런 상태를 오늘 우리는 lobha쟁이라는 낱말에 갖다 붙입니다. 그렇지 않으면 우리는 lobha가 있다고 여기지 않습니다.

lōbha kiyana vacanaya mula tr̥ṣṇā kiyannā vū tænaṭa ehā sambandha.

lobha라는 낱말의 뿌리는 taṇhā라는 자리와 이어져 있습니다.

yam dēkaṭa āsā karanā mē lōkaya pavatinnā vū yam dē pavatinavā kiyannē lōkē laukika vū yam dē. āsā karanavā. ē āsā karana mātraya tiyena lōbha mātrayak tiyenavā.

이 세상에 있는 어떤 것, 곧 세간의 어떤 것을 바랍니다. 그 바라는 만큼 lobha가 있습니다.

hæbæyi lōbha kiyana vacanaya abhidharmaya vigraha karanavā.

그런데 abhidhamma는 lobha라는 낱말을 풀이합니다.

lōbha caitasikaya pāpa caitasikayak kiyalā vigraha karanavā. ēka hari. ē kiyannē caitasika caitasika vigraha kirīmēdī pennannē ē gati lakṣaṇaya uparima avasthāvaṭa væḍunā anna æti venavā dūṣyatāvaya. menna mē dūṣiya bhāvayaṭa tavaṭa passē tamayi lōbhaya akusala mūlayak ē.

lobha cetasika는 pāpa cetasika라고 풀이합니다. 맞습니다. cetasika를 풀이할 때 보여 주는 것은, 그 성질이 가장 높은 데까지 자라면 더러움이 생긴다는 것입니다. 바로 이 더러워진 상태에 이른 뒤에야 lobha가 akusala의 뿌리가 됩니다.

lōbhō akusala bōlanattenna ekak ēka væḍenavā.

그것이 'lobho akusalamūlaṃ'이라는 것으로 자랍니다.

etakoṭa menna mē lōbhaya kiyana ekē mula mokakda gannē vacanema tiyenavā gæm̆buru arthaya siyumtana lō abba kiyana vacanayak tiyā. lōbha kiyana eka hæduna hæra.

그렇다면 이 lobha라는 것의 뿌리는 무엇입니까? 그 낱말 자체에 깊고 미묘한 뜻이 있습니다. 'lo-abba'라는 낱말이 있습니다. 그것이 lobha가 만들어진 방식입니다.

lō kiyana vacanayayi abba kiyana vacanayayi mē dekē ekē tiyennē abba lōbha kiyana vacana bidunā. eka vacanayak bavaṭa pat.

lo라는 낱말과 abba라는 낱말, 이 둘이 합쳐져 lobha라는 낱말이 되었습니다. 한 낱말이 된 것입니다.

abba kiyana vacanaya pin urāpa. araganna pānaya karanavā na bonavā kiyana abba kiyannē. gandhaya urāba nisā gandha abba gandhabbi n lō kiyana vacanaya pennannē lō.

abba라는 낱말은 빨아들이다, 받아 마시다라는 뜻입니다. 마시는 것을 abba라 합니다. 냄새(gandha)를 빨아들이므로 gandha-abba, 곧 gandhabba입니다. lo라는 낱말이 가리키는 것은 세상(loka)입니다.

ehenam lova kiyannā vū yamak lōva urā bonna nisā lōva abba venavā.

그렇다면 세상이라는 것을 빨아 마시므로 lo-abba가 됩니다.

lōva urā bonna monavada? æsen urā bonavā, kanen urā bonavā, diven urā, nāsayen urā, kayen urā bonavā, manen urāvā. æsa kana divanāsaya śarīraya mana kiyana mē indriya haya

세상을 무엇으로 빨아 마십니까? 눈으로 빨아 마시고, 귀로 빨아 마시고, 혀로, 코로, 몸으로 빨아 마시고, 마음으로 빨아 마십니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 이 여섯 indriya입니다.

lō urā bonna giyahama mana vaḍana rūpa kiyana giya loven gattā. mana vaḍana rūpa kiyana lōva urābanavā æhen. mana vaḍana śabda kiyana lō urā bonavā kanen. mana vaḍana gandha kiyana lōva urahanavā nāsaya. mana vaḍana sataya kiyana eka urā diven. mana vaḍana poṭṭhabbaya urā vanavā kayen. mana vaḍana dharma urā bonavā manin.

세상을 빨아 마시러 가면, 마음에 드는 rūpa라는 세상을 눈으로 빨아 마십니다. 마음에 드는 sadda라는 세상을 귀로 빨아 마십니다. 마음에 드는 gandha라는 세상을 코로 빨아들입니다. 마음에 드는 rasa를 혀로 빨아들이고, 마음에 드는 phoṭṭhabba를 몸으로 빨아들입니다. 마음에 드는 dhamma를 마음으로 빨아 마십니다.

menna mē urā bonna yamtā kāla urānāda ē tā kal lō abba velā i. lōkē urāpana tæna lōbhaya næti kenā kavuda lōbhakya karapu mahā rahata rahatan vahansē anna arihatyaṭa patvuna uttamayan vahansē tamayi lōbha.

이렇게 빨아 마시는 동안은 lo-abba가 되어 있습니다. 세상을 빨아들이는 데 lobha가 없는 이는 누구입니까? lobha를 다 없앤 큰 arahant, arahatta에 이르신 거룩한 분, 그분만이 lobha가 없습니다.

mama nam lōbha nǣha kiyana kaṭṭiya poḍḍak kalpanā karalā balanna ōnē. ehenam mama arihat velā. arihat pat velā. ōka dakinna ōna.

'나는 lobha가 없다'고 말하는 이들은 조금 생각해 보아야 합니다. 그렇다면 내가 arahant가 되었다는 말입니다. arahatta에 이르렀다는 말입니다. 그것을 보아야 합니다.

itin menna mēkedi oyala apba kiyana lōbhaya bam̆bayak pamaṇa vū kayaṭa pamaṇa sīmā karagatta koṭasak tiyenavā.

그런데 여기서, lo-abba라는 lobha에는 bamba(한 길) 크기의 몸에만 한정된 부분이 있습니다.

bāhira ēvā ekakvat api. ēpalat etāyi. iradinut etāyi. geval doraval kiyalā maṭa ōnē næhæ. magē hilā monavak maṭa mē bāhira lōken ōnē næhæ kiyalā magē mē kaya pariharaṇaya karana hariyē tibunot maṭa ætta kiyalā kayaṭa sīmā vecca koṭasak innavā. yōgīn vaśayen bhāvanā kara kara inna ekak tiya okkō matlā mahā kalǣvalaṭa gihillā innē. lassana rūpa hoyannet næhæ. pirihara hoyannet næha. gandhaya pasa yannet næhæ. rasaya pasa yannet næhæ. alapalā ṭak nidungalanna gas vala koḷa poḍi monavā hari kamak ēkaṭa pōsenna ilayak kālama ēṭī vitarayi gannē aha balanna menna mē ākāraya.

바깥 것은 하나도, 이것도 저것도 필요 없고 집도 필요 없다, 이 바깥 세상에서 아무것도 필요 없다, 내 이 몸을 돌볼 만큼만 있으면 된다는, 몸에 한정된 이들이 있습니다. 수행자로서 bhāvanā를 하며 모두 큰 숲에 들어가 지냅니다. 아름다운 rūpa를 찾지도 않고, 좋은 것을 찾지도 않고, 냄새를 쫓지도 않고, 맛을 쫓지도 않습니다. 나무 밑에서 자고, 나뭇잎이든 무엇이든 상관없이 몸을 지탱할 만큼만 하루 한 끼 먹습니다. 이런 방식을 들어 보십시오.

bam̆bayakaṭa sīmāvicca jīvitayak geniyana aya innavā. ēgollanṭat lōbhayak tiyenavā. ēgollan kaya.

bamba에 한정된 삶을 사는 이들이 있습니다. 그들에게도 lobha가 있습니다. 그들의 몸에 대한 것입니다.

kayakadī āsāva āsāvak tiyenavā. paṁcaskandha saṁkhyāta lōkin sorase midilā. ēken igul ve bam̆baṭa sīmāva vecca nisā eyāṭa bam̆bayak tiyavā. ehenam bam̆ba ē gati tiyena lōkē kivvā bam̆bala.

몸에 대한 바람이 있습니다. pañcakkhandha라는 세상에서 바깥 것으로부터는 벗어났지만 bamba에 한정되었으므로 그에게는 bamba가 있습니다. 그렇다면 그런 성질이 있는 세상을 bamba-lo, 곧 brahma 세계라 했습니다.

ē bam̆baṭa sīmāva vecca sīmāven innakū bāhira lōket allaganna avasthāvak venavā deveni vatāvaya mana vaḍana rūpa gannavā vagēma mana vaḍannana dē ekatu karaganna.

그 bamba에 한정된 테두리에 머물던 이가 바깥 세상도 붙잡는 단계가 있습니다. 두 번째 단계입니다. 마음에 드는 rūpa를 취하듯 마음에 드는 것들을 모아들입니다.

mana vaḍana rūpa mobænnaṭa dennē ēvā magē kudiyaṭa dālā mana vaḍana śabda vidyā vihidunnē mokenda ēkat hariyi mayigoḍē tiyennē magoḍa dāganna mana vaḍana gandhaya mana vaḍana rasaya mana vaḍana poṭṭhapaya yamakinda dinnē ēvākva magē kiyana koṭasayen deveni avasthāva

마음에 드는 rūpa를 주는 것들을 내 쪽에 넣고, 마음에 드는 소리를 주는 것을 내 더미에 쌓고, 마음에 드는 냄새, 마음에 드는 맛, 마음에 드는 phoṭṭhabba를 주는 것이라면 그것들을 '내 것'이라 하는 부분, 이것이 두 번째 단계입니다.

deveni tænaṭa āvē ēvā allagattāna koheda lōka tiyennē deveni tæna ēvā tiyennē dūsaya novayi nævata ē mana varana dēval bāhirī magē kiyana allakattayak tiyenavā deveni tatvaṭa pættetta lōka.

두 번째 자리에 와서 그것들을 붙잡았습니다. 세상은 어디 있습니까? 두 번째 자리에 그것들이 있지만 더러워진 것은 아닙니다. 다시 그 마음에 드는 바깥 것들을 '내 것'이라 붙잡음이 있습니다. 두 번째 상태로 넘어간 세상입니다.

manin bam̆baya æsuru kaḷā ē ara tiyannē ēkayi. ēkīya tamayi bam̆balō. deveni vatāva ætuuru karana denna aragata lōkaya tamayi dēvalō. dev.

마음으로 bamba를 의지했습니다. 그것이 바로 bamba-lo, brahma 세계입니다. 두 번째로 의지하여 받아들인 세상이 deva 세계, 신들입니다.

etakoṭa otanin giyāma kāma sugatiyak mē minis kiyana minis gati lakniyak. oya deveni æsurun ehāṭa dūṣaya nǣ.

그러면 거기서 더 가면 kāma sugati, 곧 사람이라는 사람의 성질이 있습니다. 그 두 번째 의지 너머로는 더러움이 없습니다.

etakoṭa anna minisna tattvayaṭa ahak vunahama tunveni santānaya havā tunveni avasthāvak ætuḷu karā. ē mokak tunveni avasthāva ara mana vaḍana rūpa śabda gandha rasa sparśa dena yamak tiyenavānam kāṭavak karadarayak nætuva anunguvak aragannē nætuva balen maṁka kollen gannē nætuva dæhæmin sāmīn kiyana tattvayakan hoyāgena upāgena bhāvitā karana avasthāva tamayi sugati avasthāva. nætnam dēvā avasthāva

그러면 그 사람의 상태에서 벗어나면 세 번째 흐름, 세 번째 단계로 들어갑니다. 세 번째 단계는 무엇입니까? 마음에 드는 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 감촉을 주는 것이 있으면 누구에게도 해를 끼치지 않고, 남의 것을 빼앗지 않고, 억지로 강도질하지 않고, 바르고 평화롭게 찾아 벌어서 쓰는 단계, 그것이 sugati 단계, 또는 deva 단계입니다.

ē avasthāvē inna bæhæ ē tava tavaraṭat ara lōka balavat velā. lōkehi elpa gænīmē balavat velā. ara asādhāraṇakan ayiutukan monavā karalā hari kamak næha magē goḍa vadāganna ōnǣ kiyana avasthāvaṭa.

그 단계에 머물지 못하고 세상에 대한 매달림이 더 세지면, 부당하고 옳지 않게 무엇을 해서든 상관없이 내 더미에 쌓아야 한다는 단계에 이릅니다.

menna mēkaṭa kiyanavā saṁyannāvata næ hita tunveni avasthāva badāgattā. tunveni avasthāvaṭa sanhevat hita balāgattahama kiyanavā trīn kiyalā tirisan. anna tunveni avasthāvaṭa api tirisan venavā.

이것을 일러 마음이 세 번째 단계를 붙잡았다고 합니다. 세 번째 단계에 마음을 묶으면 '셋'이라는 뜻에서 tiracchāna라 합니다. 세 번째 단계에서 우리는 tiracchāna가 됩니다.

dæn api dænaganna tirisan venna apiṭat hētu tiyenavada?

이제 우리에게도 tiracchāna가 될 까닭이 있는지 알아야 합니다.

tunveni avasthāva badana tāk karalā api tirisan venna hētu tiyenavā. mokakda tunveni avasthāva? mana vaḍana rūpa sadda gandha rasa sparśa yamakin denavānam eban̆dunnā vū ē rūpa vastu śabdena śabda vastu oya kiyana ēvā. ara dasa akusalayaṭa hētu vennā vū ayiutukamakin asādhārayakin api goraṭa dāganna gatiya api ḷan̆ga tiyenavā.

세 번째 단계를 붙잡는 한 우리에게는 tiracchāna가 될 까닭이 있습니다. 세 번째 단계는 무엇입니까? 마음에 드는 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 감촉을 주는 것이 있다면, 그런 rūpa 대상, 소리 대상 같은 것들을 열 가지 akusala의 원인이 되는 옳지 않고 부당한 방법으로 우리 더미에 쌓아 넣는 성질이 우리에게 있습니다.

tunveni hitat æsuru karanavā. ēvā śrīn hita æsuru karanavā. tirisan hita æsuru karanavā. ehenam tirisan saṁkhāraya etana væḍennē. væḍuvot kavadāvat mama nam tirisenek vennē næha kiyalā koccara kivat værak vennē næhæ. tirisenek venna hētu tiyenavā. mæralā gihillā tirisenek venna puḷuvan. tirisenek novenna ōnē

세 번째 마음을 의지합니다. '셋'의 마음을 의지합니다. tiracchāna 마음을 의지합니다. 그러면 거기서 자라는 것은 tiracchāna saṅkhāra입니다. 그것이 자라면 '나는 결코 짐승이 되지 않는다'고 아무리 말해도 소용없습니다. 짐승이 될 까닭이 있습니다. 죽어서 짐승이 될 수 있습니다.

puḷuvan. tirisenek novenna ōnē oya kiyannā vū rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana mana vaḍana ēvā labā gænīma dasa akusalayen ayutukam nokaranna kriya yutuyi.

짐승이 되지 않으려면, 그 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 감촉이라는 마음에 드는 것들을 얻을 때 열 가지 akusala로 옳지 않은 짓을 하지 말아야 합니다.

anna ē ṭika karagatta nam kiyiya hæki maṭa tirisan venna hētu næ. anna etana giyot ēken pērilā. itin ōka api dænaganna ōnē kāgē ehemavat ahalā hariyannē næhæ tirisan venna hētu ehema tiyenavada kiyalā.

그것을 해냈다면 '나에게는 짐승이 될 까닭이 없다'고 말할 수 있습니다. 거기까지 가면 그것에서 벗어납니다. 그러니 이것은 우리가 스스로 알아야 합니다. 짐승이 될 까닭이 있는지 누구에게 물어서 될 일이 아닙니다.

anna lōbhō akusala mūlaṁ kiyana ekaṭa væṭennē tunveni avasthāvē hīḍāk pahaḷa kaḷu tri sanhitā anna etana kiyana lōbhaya tamayi ara dæḍi lōbhaya kiyalā abhijjā kiyalā pennuvet ēkayi.

'lobho akusalamūlaṃ'에 떨어지는 것은 세 번째 단계, 그 낮은 tiracchāna 마음입니다. 거기서 말하는 lobha가 바로 그 거센 lobha이고, 그래서 그것을 abhijjhā라고 보여 주었습니다.

ov itin ē ē gatiya ēka æsuru karanakoṭa ē svabhāvayaṭa anukūlava citta svabhāvaya pahaḷa venavā. ēka dūṣyayi. paduṭṭa manasak venavā. menna mē dūṣyatāvaya matu vunāṭa pat venna. ēken æti vennē mokakda? onna oya kiyannā vū trīsan tattvaya śrīṁ svabhāvaya tirisan gatiya

네, 그 성질을 의지하면 그 성질에 맞게 마음의 성질이 일어납니다. 그것은 더럽습니다. 어그러진(paduṭṭha) 마음이 됩니다. 이 더러움이 드러나면 그것으로 무엇이 생깁니까? 바로 그 '셋'의 상태, tiracchāna 성질입니다.

itin ōka api dakinna ōna tirisan gatiya æti venavā nam æti venna hētuva tiyennē autukamin asādhāraṇakemin yamak araganna balāporottuva tiyokal ohuṭa dænu dænunē nætam ohuṭa tirisam gatiyak tiyenavā.

그러니 이것을 보아야 합니다. tiracchāna 성질이 생긴다면 그 까닭은, 옳지 않고 부당하게 무엇을 얻으려는 바람이 있는 한, 그가 알든 모르든 그에게 tiracchāna 성질이 있다는 것입니다.

eban̆dunnā vū svabhāvaya nam ohu dæḍiva allagattē. ehenam ḷan̆ginma æsuru kaḷē. ēkāntayenma mē bhavayen ehāṭa tirisan bhavayak hambavennavā. koccara monavā hiṭiya hariyannē næha monavā kivvā hariyannē. tirisaṁ grahāvat hattuka venna hētu etanin tiyenavā.

그런 성질을 그가 굳게 붙잡았다면, 가장 가까이 의지했다면, 틀림없이 이 생 다음에 tiracchāna의 생을 얻습니다. 아무리 무엇을 해도, 무슨 말을 해도 소용없습니다. tiracchāna 갈래로 갈 까닭이 거기서 생깁니다.

anē tunveni avasthāvaṭa dūṣaya vunot dūṣaya vū lōbhō akusala mūlaṁ kiyana tænaṭa væṭiena tænaṭa diyuṇu velā. anna lōbhaya balavatna tæna deveni avasthāvet tiyenavā lōbhaya. hæbæyi ara pāpa kiyana tattvayaṭa dhaitakayak bavaṭa pat karapu ē lōbhaya nemeyi.

아, 세 번째 단계에서 더러워지면, 더러워진 'lobho akusalamūlaṃ'에 떨어지는 자리로 나아갑니다. 거기가 lobha가 세진 자리입니다. 두 번째 단계에도 lobha가 있습니다. 그러나 pāpa cetasika가 된 그 lobha는 아닙니다.

hæbæyi tr̥ṣṇāva tiyenavā. tara tattara abhinandena ē ētana abhinandanaya karana. priyayi manāpayi kiyalā viśēṣayen ælum karanavā. abhinandanaya karana. anna viśēṣa ælum kirīmak siddha karanavā lōkayaṭa satara tattaṭa abhinandanaya heya aṭim kāma taṇhā, bhava taṇhā, vibhava taṇhā kāmaya vennat puḷuvan, bhavaya vennat puḷuvan. ehema nætnam ēvā ekakvat piḷiganaka ucchēda dr̥ṣṭiyaṭa pat velā monavā kaḷā kohanda pav næhanam. apāyak yanna næhanam ehema ekak nætnam mæruṇaṭa passē uppattiyak nætnam api kohoma kālilā hiṭa oma monāsādhāram karā kohomada anna ohoma adahasak gannavā. ē adahasa gattāma vibhava taṇhāvaṭa væṭenavā.

그러나 taṇhā는 있습니다. 'tatra tatrābhinandinī', 여기저기서 즐거워하는 것입니다. 좋고 마음에 든다고 특히 달라붙습니다. 즐거워합니다. 세상에 대해 특별한 달라붙음을 일으킵니다. 여기저기서 즐거워함, 곧 kāma taṇhā, bhava taṇhā, vibhava taṇhā입니다. kāma일 수도 있고 bhava일 수도 있습니다. 그렇지 않으면 그 어느 것도 받아들이지 않고 uccheda diṭṭhi에 빠져, '무엇을 하든 pāpa가 어디 있나, apāya에 갈 일이 없다면, 죽은 뒤 다시 태어남이 없다면 우리가 어떻게 살든 무엇을 부당하게 하든 어떠랴' 하는 생각을 가집니다. 그 생각을 가지면 vibhava taṇhā에 떨어집니다.

itin anna vibhava taṇhā kiyana eka tamayi bohō kara tirisan pætta tiyennē.

그 vibhava taṇhā가 대개 tiracchāna 쪽에 있습니다.

ætta dannavā nam ehema minihek klēsiyen tirisanṭa væḍa karagannē næ. ēka viśvāsa karannē nætikama. ēka ættak kiyalā piḷigannē nætikama. ē budu dahama tērum gattē nætikama hula pudgalayā monavā karalā hari ēka karanavā kamakna. eyā hitannē næ matupāgatta tatvayak hitannē næhæ. veyi kiyalā hitannē næhæ. tirisan veyi kiyalā hitannē næhæ. anna ēka ucchēda dr̥ṣṭṭhiya gatiyak.

참을 안다면 그런 사람은 kilesa로 tiracchāna가 될 일을 하지 않습니다. 그것은 믿지 않음, 사실로 받아들이지 않음, 붓다의 가르침을 알아듣지 못함입니다. 그 사람은 무엇을 해서든 그것을 하면 그만입니다. 앞날의 상태를 생각하지 않습니다. 그렇게 될 거라고 생각하지 않습니다. 짐승이 될 거라고 생각하지 않습니다. 그것이 uccheda diṭṭhi의 성질입니다.

menna metanṭa væṭenavā etakoṭa itin ēka ahak vunāṭa passē deveni tatvayaṭa āpu avasthāva tava kāma lōkaya allagena. kāma vastu allagena innavā kāma vastu ætulē innavā. dæn deviyō innavā kāma vastu ætulē. mal vatu uyaṁ vatu ōvā hadāgena hadāgena kiyannē nirmāṇaya karanna dænaha puṇya siradhiyen ēvā pahaḷa vennē. itin ēvaya sundara lōkeka itin tevvaru devaṁganam ekatu velā ekina ekā kireha bæn̆dilā ehema jīvat venna. hæbæyi pavu nemeda

그러면 여기로 떨어집니다. 그것에서 벗어난 뒤 두 번째 상태로 온 단계는 아직 kāma 세상을 붙들고 있습니다. kāma 대상을 붙들고 kāma 대상 안에 있습니다. 신들은 kāma 대상 안에 있습니다. 꽃동산과 정원을 만들어 두는데, 만든다 해도 손수 짓는 것이 아니라 puñña의 힘으로 그것들이 나타납니다. 그 아름다운 세상에서 신들과 여신들이 함께 서로 사랑에 묶여 그렇게 삽니다. 그러나 pāpa는 아닙니다.

pavu novanna namut lōka pævætmaṭa bhavayaṭa hētu vena kāma bhavayaṭa hētu venna tæna kāma bhavayak darāgena innavā deveni avasthāva ekmavanna nætuva dēva avasthāvē

pāpa는 아니지만 세상의 이어짐과 bhava의 원인이 되는, kāma bhava의 원인이 되는 자리에서 kāma bhava를 지니고 있습니다. 두 번째 단계를 넘지 못한 deva 단계입니다.

etakoṭa etanat avasthāva dæn pavīna eka pættaṭa næti namut tr̥ṣṇāvaṭa hon̆daṭa vælā tiyenavā. bāhira lōkayē bæn̆duna tr̥ṣṇāven ahak velā. namut mama gennā vū tana tr̥ṣṇāva tava athæralā næti koṭasak innavā. bam̆baṭa sīmāvaca sīmāvak karā ya aragenavā bam̆balā.

그러면 거기도 한 단계입니다. 이제 pāpa 쪽에는 없지만 taṇhā에는 단단히 얽혀 있습니다. 바깥 세상에 묶인 taṇhā에서는 벗어났습니다. 그러나 '나'라는 taṇhā를 아직 놓지 못한 부분이 있습니다. bamba에 한정된 테두리를 가진 이들이 bamba-lo, brahma 세계입니다.

itin dēva brahma risan oya ādī vaśayen giyāṭa passē ekin ekaṭa dūṣitāvanna tamayi vadinnē. lōkayehi elbaganna tākalma oya lōbha kiyana podu vacanayaṭa anna.

그래서 deva, brahma, tiracchāna 하는 식으로 내려가면 하나하나 더러움 쪽으로 들어갑니다. 세상에 매달리는 한, 그것이 모두 lobha라는 공통 낱말에 들어갑니다.

dūsiya vū lōbhaya tamayi abhijjā kiyannēāvū dūṣya vū lōbhaya tamayi ara satara apāgata vīmaṭa hētu vennā vū ākārayen tiyena tirisan venna hētu vennē lōbhaya. lōbhaya bohōkaṭa vennē tirisan bavaṭayi pēta bavaṭayi.

더러워진 lobha를 abhijjhā라 합니다. 더러워진 lobha가 네 apāya에 떨어지는 원인이 되는 방식으로, tiracchāna가 되는 원인이 되는 것이 lobha입니다. lobha는 대개 tiracchāna와 peta가 되게 합니다.

dvēśaya aṭamahana naraka tænakut dvēśaya hētu. dvēśayen dæviccahama lōbhaya mulā velā gihillā hituvan lōbha mōha mul karagena tirisan bava pradhāna karena ē lōka upadinna.

여덟 큰 niraya 같은 나쁜 곳의 원인은 dosa입니다. dosa로 타 버리면, lobha로 미혹되어 lobha와 moha를 뿌리로 tiracchāna가 주가 되는 세상에 태어납니다.

ovsthānaya anē manussa lōkaya kiyannē ēkē madhyasthānaya. oya atara parivarśanaya karaganna puḷuvan ohanam hon̆daṭa karagannat puḷuvan okkoma ivara karagannat puḷuvan. dūsaya vennat puḷuvan. oya vana puḷuvan. dæn tirisangata sattu

그 가운데 자리, 아, 사람 세상이 바로 그 한가운데 자리입니다. 그 사이에서 바뀔 수 있습니다. 잘 해낼 수도 있고, 다 끝장낼 수도 있고, 더러워질 수도 있습니다. 그렇게 될 수 있습니다.

oya vana puḷuvan. dæn tirisangata sattu kiyanakoṭa api hitannē perētiyā mona kaṭṭalayida kiyalā śrī eka tamayi ēgollō tiyennē. dugatiya inna okkoma śrī koṭasa rayi. namut api ada bhāvitaṭa tirisannu kiyalā gattahamē siv pāvu vāgē ē kurullō siv pāvu oya kiyana gæraṇi vāgē yamkisi baḍagāna sattu ura gāna sattu oya koṭasa tirisan. apāyi inna aya tirisan nemeyi kiyana ekaṭa pihidalā.

이제 tiracchāna 짐승이라 하면 우리는 peta가 어떤 무리인지 따로 생각합니다. 그들도 '셋' 쪽에 있습니다. duggati에 있는 모두가 '셋'의 부분입니다. 그러나 오늘 우리가 tiracchāna라고 할 때는 네발짐승, 새, 도마뱀 같은 기어 다니는 짐승들만 tiracchāna라 하고, apāya에 있는 이들은 tiracchāna가 아니라고 여깁니다.

ēsan kiyana eken gælenna bæhæ ēgollōgē hittana denna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

śrī novenna nam sōtāpanna pudgalayā tirisan bhaven midu tirisan nǣ eyāṭa ara tunveni dūsē pætta allannē næ.

tiracchāna가 되지 않는 이로 말하면, sotāpanna는 tiracchāna의 생에서 벗어났습니다. 그에게 tiracchāna는 없습니다. 그는 세 번째 더러움 쪽을 붙잡지 않습니다.

deveni tattvayaṭa athæralā næha. ehenam kāma lōkē æturē innavā. kāma rāga paṭigha tiyenavā nisā kāma lōkaya athæriyenavā. deveni ætulē dēvalā innavā. dēva gatiya tiyennē. manussa kiyannē kāma sugatiyat ektara dēvakana koṭasēma ēkak tamayi manussa kiyana koṭasayat satta kāma sargayaṭa ayinnē. kāma sugatiyaṭa ēkat ayi.

두 번째 상태는 놓지 않았습니다. 그래서 kāma 세상 안에 있습니다. kāma rāga와 paṭigha가 있으므로 kāma 세상을 놓지 못합니다. 두 번째 안에 deva들이 있습니다. deva의 성질이 있습니다. 사람이라는 것도 kāma sugati, 곧 일종의 deva 부분과 같은 것이어서 일곱 kāma sagga에 속합니다. 그것도 kāma sugati에 속합니다.

ēka ikma giyāṭa passē anāgāmī tattvayaṭa pat venavā. tavat lōbha kosak gælavilā ganavā. āsā korasak gælavilā giyā. gælavilā giyakanam bam̆bayak tiyennē mē kayaṭa sīmā karagatta. āsāva attaralā nætuva mamatvayen jīvat venavā. anna mamatvayen jīvat velā ham ēgollō ē maṭṭamē āsāvak næhæ lōbhayak tiyāgena lōkē helbagena bam̆bala innavā. ēkat lōkayak. ē aya bam̆balō ebagannavā. bam̆balava tiyena āśvādaya upanavā. ēka kāmanē. devlavaṭa enavā. kāma āśvādaya upā.

그것을 넘어서면 anāgāmī 상태에 이릅니다. lobha의 한 부분이 더 떨어져 나갑니다. 바람의 한 부분이 떨어져 나갔습니다. 떨어져 나갔다 해도 이 몸에 한정된 bamba가 있습니다. 바람을 놓지 못하고 '나'라는 생각으로 삽니다. 그렇게 '나'로 사는 그들은 그 수준의 바람은 없지만 lobha를 지닌 채 세상에 매달려 brahma 세계에 있습니다. 그것도 하나의 세상입니다. 그들은 brahma 세계에 매달립니다. brahma 세계의 assāda를 빨아들입니다. deva 세계로 오면 그것은 kāma입니다. kāma의 assāda를 빨아들입니다.

pāpayan dūsayandī asādhāraṇa vidiyaṭa āśvādayak hoyāgena enavā tirisan vala. anna lōbha kiyana akusala dharmayak bavaṭa penna lōbhuva akusala mūlak kiyana eka væṭenavā.

pāpa와 더러움 속에서 부당하게 assāda를 찾아 tiracchāna로 옵니다. 거기서 lobha가 akusala dhamma가 되어 'lobho akusalamūlaṃ'에 떨어집니다.

itin mē ākārayen lōkayehi elba gænīmak ætda lōbha venavā. lōbha kiyana mūlika vacanaya podu vacanayak. ēkē tiyennē dūsaya vecca vacanaya tamayi lōbhō akusala mūlaṁ tiyennē lōbha caitasikaya pāpa caitasikayak pava pat

이렇게 세상에 매달림이 있는 한 lobha가 됩니다. lobha라는 기본 낱말은 공통 낱말입니다. 그 가운데 더러워진 것이 'lobho akusalamūlaṃ'이고, lobha cetasika가 pāpa cetasika, 곧 pāpa가 된 것입니다.

itin oya lōbhaya allagattā hā kotanin allagattā allagannaṭa ēkītvaya tiyāganna bæ. deveni āśrayakaṭa bahinavā. ekak tiyenakoṭa gæṭennē næ. dekak āvot gæṭenna siddha venavā.

그 lobha를 붙잡았다면, 어디서 붙잡았든 붙잡으면 하나로 남아 있을 수 없습니다. 두 번째 의지로 내려갑니다. 하나만 있을 때는 부딪치지 않습니다. 둘이 오면 부딪칠 수밖에 없습니다.

dæn dvēśa kiyana vacanaya gattahama ada hitannē anu gahanavā nam, bayinavā nam, hiṁgī karanavā nam eyā dvēśa sahagatayi. api nam ohoma dvēśa næha kiyalā nigamanaya karanavā.

이제 dosa라는 낱말을 들면 오늘 우리는, 누가 때리거나 욕하거나 해치면 그 사람이 dosa에 차 있다고 생각합니다. 그리고 우리는 그런 dosa가 없다고 결론짓습니다.

dæn mēkat api tērum arannē næhæ. dvēśa kiyana ekē sīmāva. api hitā innē paṭu sīmāvala. tarahen innavā nam, vairayen innavā nam, kōdayen innavā nam, bahinavā nam, gahanavā nam menna mē dē sahakata pudgalayā kiyalā api ohoma nigamanaya karanavā.

이것도 우리는 이해하지 못합니다. dosa의 테두리를 우리는 좁게 생각합니다. 화를 내거나 원한을 품거나 성을 내거나 욕하거나 때리면, 그런 것을 지닌 사람이라고 그렇게 결론짓습니다.

yamkisi pudgalayekuṭa mē lōkē ekak æturu karanna giyahama ē ætuḷu karanna yana hæma deyakvama svabhāvayak tiyenavā. monavāhari mē lōkayen hon̆dayi kiyalā alla gattot mama kiyalā magē kiyalā allagattot. ē allagannakoṭama mokada eyāṭa siddha vennē? ē allagænīma nisāma ohu bahinavā deveni æsuru.

어떤 사람이 이 세상의 무엇 하나를 의지하려 하면, 그 의지하려는 모든 것에는 성질이 있습니다. 이 세상에서 무엇을 좋다고 붙잡으면, '나'라고 '내 것'이라고 붙잡으면, 붙잡는 바로 그때 그에게 무슨 일이 일어납니까? 그 붙잡음 때문에 그는 두 번째 의지로 내려갑니다.

ara dēva kiyana tattvaya devæn venna āvā etanṭa etanṭa ævidilā hiśaya balavat karagattahama eyāṭa siddha venavā praticāra dakvanna

그 deva라는 상태, 두 번째로 거기에 왔습니다. 거기 와서 그 바람을 세게 하면 그는 반응을 보여야 하게 됩니다.

priya vaḍanna manāpa vannā vū yamkisi vastuvak tiyenavā nam ēka nætivelā yana ekak nam venas velā yana ekak nam novē kapadāvaṭa goduruvena ekak ohuṭa siddha venavā dæn taran̆gakārītvayak nægilā ēvaṭa praticāra dakima ēka rækaganna utsāha karā. sæka gænīma san̆dahā dan̆ḍuvan sæka gænīma san̆dahā monavāhari praticārayak dakvanna siddha venavā. mokada hētuva

좋고 마음에 드는 어떤 대상이 있는데 그것이 사라지는 것, 바뀌는 것, 해를 입는 것이라면, 이제 그에게 다툼이 생겨 그것에 반응하고 그것을 지키려 애씁니다. 지키기 위해 무언가 반응을 보여야 합니다. 왜 그렇습니까?

āsāvangen yamkisi deyak allagatta nam ē allagattē kæḍena, bin̆dena, vināśa vena deyakmayi. kaḍana bin̆dina vināśa karana deyakmayi. vipariṇāmayaṭa patvena deyakmayi. koccara sækagena hiṭiyat vipariṇāmayaṭa pat velā vænasena deyak. vena allaganna ekak lōkeṭa.

바람으로 무엇을 붙잡았다면, 붙잡은 것은 깨지고 부서지고 사라지는 것뿐입니다. 깨고 부수고 없애는 것뿐입니다. vipariṇāma에 이르는 것뿐입니다. 아무리 지키고 있어도 변해서 무너지는 것입니다. 세상에 붙잡을 다른 것은 없습니다.

æhen ælluva nam priyayi manāpayi kiyalā kanen diven, nāsayen śarīrayen manen ælluvānam ē allapu okkoma kæḍena bin̆dena vināśa vena dēval. kaḍana bin̆dina vināśa karana dēval. kæḍī bin̆dī vināśī yana dēval. ehema nætnam vipariṇāmayaṭa pat velā ēkāntayasena dēval. vena ekak næha.

눈으로 좋고 마음에 든다고 붙잡았든, 귀로, 혀로, 코로, 몸으로, 마음으로 붙잡았든, 붙잡은 모든 것은 깨지고 부서지고 사라지는 것들입니다. 깨고 부수고 없애는 것들입니다. 깨지고 부서져 사라져 가는 것들입니다. 그렇지 않으면 vipariṇāma에 이르러 틀림없이 무너지는 것들입니다. 다른 것은 없습니다.

ehemanam ēvā priyayi manāpayi a yahapatayi kiyalā allagattā. ē allagena innēt mokak nisāda? kæḍena bin̆dena vināśa vena bava kivvaṭa æhuvaṭa ēka sidā bæhælā væṭahilā.

그런데도 그것들을 좋고 마음에 들고 이롭다고 붙잡았습니다. 왜 붙잡고 있습니까? 깨지고 부서지고 사라진다고 말하고 들어도 그것이 마음 깊이 내려가 깨달아지지 않았기 때문입니다.

mama amma mē allagatta āsā karana dē āsā karapu vastuva kæḍana bin̆dena vināśa vena deyakna. kaḍana bin̆dena vināśa karana uruma karagatta deyaknē. kæḍī bidī vināśī koccara rækennē kæḍi bidī vināśī yana deyakna. oya kiyannā vū avabōdhaya prabala velā næha. ē nisā eyā kalpanā karanavā hæmema ehema venna denna bæ. kohomat ēkaṭa iḍa denna bæha. mama kohoma hari mēka rakinna ōnē. menna īḷan̆ga dr̥ṣṭiyan vennē.

'내가 붙잡은, 내가 바라는 이 대상은 깨지고 부서지고 사라지는 것이다. 깨지고 부서지고 사라짐을 물려받은 것이다. 아무리 지켜도 깨지고 부서져 사라져 가는 것이다'라는 깨달음이 굳세지 않았습니다. 그래서 그는 '그렇게 되게 둘 수 없다. 결코 허락할 수 없다. 어떻게든 이것을 지켜야 한다'고 생각합니다. 여기서 다음 diṭṭhi가 생깁니다.

mē dr̥ṣṭiya āvaṭa passē kæḍenna bidena vināśa vena eka rakinna giyahama dæn apiṭa dūṣiya venna. dūita hitak haṭagannavā etakoṭa anna haṭagattahama mokada tiyennē? dvēśa kiyana eka tēnnē dūta balanna

이 diṭṭhi가 온 뒤 깨지고 부서지고 사라지는 것을 지키려 하면 이제 우리는 더러워집니다. 더러워진 마음이 일어납니다. 그렇게 일어나면 무엇이 있습니까? dosa라는 것이 거기 있습니다. 보십시오.

hata hita tuḷa tibennā vū pæhædīma prahādaya nætivelā gihillā aprasāda janaka tattvayakaṭa pat venavā. dæn itin koccara innavāda tiyanna an̆ḍa an̆ḍā kiyanavā. mama nam kāṭavat dvēśa karannē næha. allannē mokakda allana eka dvēśayayi. dvēśa mūlikayi.

마음속에 있던 맑음(pasāda)이 사라지고 언짢은 상태가 됩니다. 이제 많은 이들이 울면서 말합니다. '나는 누구에게도 dosa를 품지 않는다.' 그런데 붙잡고 있는 것은 dosa입니다. dosa에 뿌리를 두고 있습니다.

muhuṇak vitara hadāgena innavā. man tarahaṇaya kavuruvat ekkalā kiyanavā mūṇa puga mokakda tibunē? dvēśa mūlika. dvēśaya etana tiyennē. dvēśaya kiyana eka api hitā innē ehema ekaknē.

얼굴을 잔뜩 찌푸리고 있습니다. '나는 누구에게도 화나지 않았다'고 말하지만 얼굴이 왜 그랬습니까? dosa에 뿌리를 둔 것입니다. dosa가 거기 있습니다. 우리가 생각하는 dosa는 그런 것이지요.

maṭa bænalā giyā vitarayi. mama nam bænnet næha. mama taraha vennē næha. magē dvēśayak næ kiyannaṭa. dæn annē mokada duvitanna. tamanṭa vecca pāḍuvak dækalā dæn itin mūṇa beri karagena innavā. dæn mokada velā tiyennē? api dannē nætuva dvēśaya æsuru karanavā.

'남이 나를 욕하고 갔을 뿐이다. 나는 욕하지도 않았다. 나는 화내지 않는다. 나에게는 dosa가 없다'고 말하면서, 그러면 왜 우울해합니까? 자기가 입은 손해를 보고 얼굴을 찌푸리고 있습니다. 무슨 일이 생긴 것입니까? 우리는 모르는 사이에 dosa를 의지합니다.

menna apiṭa deveni æturak hædenavā duk haradava de. dāha ginnak æti karanā sōkayen saṁvēgayen okkoma æti venavā. kavuru hari malā gedara inna kene itin perala perali yanavā.

여기서 우리에게 두 번째 의지가 생깁니다. 괴로움, 가슴을 태우는 불을 일으키는 슬픔과 충격이 모두 일어납니다. 누가 죽으면 집에 있는 사람은 뒹굴며 웁니다.

ahakuhama kiyannē mama ahaval bhāvanā pantiya uttara kālayak tiyā. katā karanna giya kiyalā bērenna hamba vennē bhāvanā vigraha karanavā. hæbæyi ammā malā, tātā malā, sahōdarayā malā, daruva malā, bhāryā malā sāma puruṣayā malā dænagattot ehema

물어보면 '나는 어느 bhāvanā 반에 오래 다녔다'고 말하고, 이야기하러 가면 bhāvanā를 풀이합니다. 그러나 어머니가 죽고, 아버지가 죽고, 형제가 죽고, 자식이 죽고, 아내가 죽고, 남편이 죽은 것을 알게 되면,

poḷovē paska niccitna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi dvēśaya paḷatanna næti katā karanā. dvēśaya kiyalā api hitā innē ekak. mē kāṭa hari gahanavā nam, bayinavā nam karanavā nam ēka dvēśaya kiyalā. api tuḷa æti vennāū yam domnasak æti. ē siyaluma domnas enakoṭa ēvā okkoma dvēśa kiyana ekaṭa væḍenavā. ōkaṭa novæṭena ekak tiyennē. ē domna

그러면서도 dosa를 드러내지 않은 듯 말합니다. 우리가 생각하는 dosa는 한 가지뿐입니다. 누구를 때리거나 욕하거나 하면 그것이 dosa라고. 그러나 우리 안에 생기는 어떤 domanassa든, 그 모든 domanassa가 올 때 그것들은 모두 dosa에 들어갑니다. 거기 들지 않는 것은 하나뿐입니다. 그 domanassa는,

yamkisi bhikṣūn vahansē namak anē mama kavadānam arihat phalayaṭa patvannada? maṭa tavama bæri vuṇāē kiyana mehema duk vīmak tiyenavā. menna mēka vitarak paṭighāten anusayen torayi. paṭighaya sama yedennē næha kiyalā.

어떤 bhikkhu가 '아, 나는 언제 arahatta phala에 이를까. 아직 이루지 못했구나' 하고 이렇게 슬퍼하는 것이 있습니다. 이것만은 paṭigha anusaya와 함께하지 않습니다. paṭigha와 어울리지 않는다고 합니다.

anē kavadā mama mē ārya mārgaya pūrṇaya karaganna. maṭa tavama bæri vuṇānē mē ṭika sōvān venna ōnē ehenam dukak æti venavā. menna mē kiyannā vū duka ayiti næhæ. oya kiyana dvēśayaṭa anit siyallama lōkaya pævætmak allagena ēvā okkomayi. ā ēka nævætmaṭa tiyena āpāva. nævætmaṭa tiyena āsāva rāgayaṭa ayitinē.

'언제 나는 이 ariya magga를 다 이룰까. 아직 못 했구나. sotāpanna가 되어야 하는데' 하고 슬픔이 생깁니다. 이 슬픔은 그 dosa에 속하지 않습니다. 나머지는 모두 세상의 이어짐을 붙잡은 것입니다. 아, 그것은 멈춤을 향한 바람입니다. 멈춤을 향한 바람은 rāga에 속하지요.

ē nævætma hevat nivanaṭa tibennā vū labāganna bærinē tamagē æti vennā vū duk duk vīma dvēśayaṭa ayiti. oya ṭika ærenna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

duk vīma dvēśayaṭa ayiti. oya ṭika ærenna lōkaya tuḷa pavatina dēval keḷehi yamkisi āsāvak ætda ēvā kæḍīma vidi yanakoṭa æti vennā vū kanagāṭuvak ætda anna rōmayaṭayi dvēśayaṭayi oya deka ayiti tiyennē.

그것을 빼면, 세상 안에 있는 것들에 대해 어떤 바람이 있든, 그것들이 깨지고 사라질 때 생기는 서운함이 있든, 그 둘이 rāga와 dosa에 속하는 것입니다.

dæn lōbha dvēśa yam tænakada yam tænaka āsā mātrayak hari tiyenavā nam ē mātraya maṭṭama lōkaya ætta væhilā.

lobha와 dosa가 있는 곳, 바람이 조금이라도 있는 곳에는 그만큼 세상의 참이 가려져 있습니다.

lōbhaya ivaraṭama kṣē vunānam vahalā nǣhæ vahanna ekak næ. lōbhayayi dvēśayayi dekama kṣēvalā giya dā. muvāha karanna ekak neme. muvāha karanavā kiyannē vahalā yamaki yamak muvāha karanavā kiyalā. anna muvāha karanavā kiyana eka tamayi mōha karanavā kiyannē. væhenavā.

lobha가 완전히 다했다면 가려지지 않습니다. 가릴 것이 없습니다. lobha와 dosa 둘 다 다한 날에는 덮을 것이 없습니다. 덮는다는 것은 무엇을 가린다는 것입니다. 그 덮는 것이 바로 moha입니다. 가려지는 것입니다.

yam tænaka lōbhayat nam etana mōhaya væhenavā. ætta væhenavā. siyum nuvana nægennē næ. yam tænaka dvēśaya tiyenavā etanat ætta væhenavā. en lōbha mōha, dvēśa mōha kiyala mē deka ennē.

lobha가 있는 곳에서는 moha로 가려집니다. 참이 가려집니다. 미묘한 지혜가 일어나지 않습니다. dosa가 있는 곳에서도 참이 가려집니다. 그래서 lobha-moha, dosa-moha라고 이 둘이 함께 나옵니다.

lōbhaya ælīma satuyi dvēśaya gæṭīma satu. ælīmayi gæṭīmayi deka ekaṭa pahaḷa vennē næti nisā. lōbha, dvēśa, mōha tunama ekaṭa pahaḷa vennē næha. ehenam pahaḷa vanna navā eka lōbha mōha nætnam dvēśa mōha.

lobha는 달라붙는 성질, dosa는 부딪치는 성질입니다. 달라붙음과 부딪침은 함께 일어나지 않으므로 lobha, dosa, moha 셋이 함께 일어나지 않습니다. 그러니 일어나는 것은 lobha-moha 아니면 dosa-moha입니다.

eka mohotē venavā vagē pennunat eka mohotē nemeyi cittakṣaṇaya cittakṣaṇaya hari mēka venas vennē. citta vītiyen citta vītiya hari ēka venas velā yannē.

한순간에 일어나는 것처럼 보여도 한순간이 아니라 cittakkhaṇa마다 바뀌는 것입니다. citta vīthi마다 바뀌어 갑니다.

lōbha mōha nam ēśa hataraṭa yannē næ citta vīti davana pahaḷa velā kiyanavā ēka adhiśa tiyenavānavā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nē cittakṣaṇa piḷiban̆da vistarayak uba gæm̆buru tenavā. itin mē lōbha hitayi kiyalā yamak pahaḷa vuṇā nam ē cittakṣaṇaya dvēśa hitak kiyalā pahaḷa vennē.

cittakkhaṇa에 관한 깊은 설명이 있습니다. lobha 마음이라는 것이 일어났다면, 그 cittakkhaṇa에 dosa 마음은 일어나지 않습니다.

dvēśa dvēśa sākaccha cittakṣaṇayak pahaḷa vuṇā nam ē cittakṣaṇaya lōbha sākacchātakayak pahaḷa vennē næ. mokada mē ṭika paratpara daham dekak.

dosa와 함께하는 cittakkhaṇa가 일어났다면 그 cittakkhaṇa에 lobha와 함께하는 것이 일어나지 않습니다. 이것들은 서로 반대되는 두 dhamma이기 때문입니다.

ahasa poḷovennē nǣhæ poḷova ahasa vennē nǣha kivvā. ahasayi poḷovayi kiyannē ekin ekaṭa venat ahat eka. ahasayi poḷova ekatu karalā ekak karanna . mokada ēkaṭa ekina ekaṭa viruddhakārakayi. ē vagē lōbhayayi dvēśayayi kiyannē ekin ekaṭa viruddhakāraka daham dekak. oya deka karanna bæ.

하늘이 땅이 되지 않고 땅이 하늘이 되지 않는다고 했습니다. 하늘과 땅은 서로 다른 것입니다. 하늘과 땅을 합쳐 하나로 만들 수 없습니다. 서로 반대이기 때문입니다. 그처럼 lobha와 dosa는 서로 반대인 두 dhamma입니다. 그 둘을 하나로 할 수 없습니다.

mē lōbha mōha dvēśa mōha kiyana dekan haṭaganna. mōha kiyana eka hæmalīma siddha karannē mokakda ætta vahanavā ætta pennanna ætta venuvaṭa taman dakinnē tamangē ātma lābhayaṭama gælapena vidihaṭa ara lōbha dēṭa ælennama kiyana sākṣiya tamayi ara dīkṭa balal sākṣayi katāvak tiyennē. ē vagē tamā āsā karana dēṭama passava katā karanavā nam kæmati. ē āsā karana dē visi kararama kiyanavā nam ēkaṭa kæmati næha.

lobha-moha, dosa-moha 이 둘로 일어납니다. moha가 덮어서 하는 일은 무엇입니까? 참을 가립니다. 참을 보이는 대신 자기가 보는 것은 자기 이익에 꼭 맞게, 그 lobha 대상에 달라붙는 쪽의 증언입니다. 고양이를 증인으로 세운다는 이야기가 있지요. 그처럼 자기가 바라는 것 편에서 말하면 좋아합니다. 그 바라는 것을 내던지라고 말하면 싫어합니다.

tarkavāda okkoma taman āsā karana eka rækganna ēka pavatvā ganna. dvēśayaṭa bæhæpu kenekuṭa vahak karanna kiyanavaṭa kæmatinē næhæ. eyā pakṣa vennē mokakda? eyāṭa dvēśayaṭa pakṣava katā karana

모든 논리는 자기가 바라는 것을 지키고 이어 가기 위한 것입니다. dosa에 빠진 사람은 그것을 누그러뜨리라는 말을 좋아하지 않습니다. 그는 무엇 편에 섭니까? dosa 편에서 말하는 것을 좋아합니다.

menna mēka tamayi mōhayē svabhāvaya. ehema vennē mokada? lōbhayat lōbhayat ekka mōhaya pavatinavā dvēśayat ekka mōhaya pavatinavā. onna lōbha mōha dvēśa mōha kiyannē mē dekama tiyenakoṭa oya mōhayen væhienavā.

이것이 moha의 성질입니다. 왜 그렇게 됩니까? lobha와 함께 moha가 있고, dosa와 함께 moha가 있습니다. lobha-moha, dosa-moha란 이 둘이 있을 때 moha로 가려진다는 것입니다.

itin śrīn vennā vū tattvayaṭama dūṣaya vena maṭṭamaṭa lōbhaya āvanna ē maṭṭamaṭa dvēśaya āvanna. magaphala labanna dhyāna labanna tiyena hētu vāsanā næti velā. ē pætta væhilā yanavā. koccara baṇaæhuvat tērenna. pihiṭanna lōkeṭama vædilā gihillā āpahu pīḍanavā.

그래서 tiracchāna가 되는 상태로 더러워지는 수준까지 lobha가 오면, 그 수준까지 dosa가 오면, magga phala와 jhāna를 얻을 원인과 복이 사라집니다. 그쪽이 막혀 버립니다. 아무리 bana를 들어도 알아듣지 못합니다. 세상에 깊이 들어가 다시 짓눌립니다.

mokada ēka lōbhayaṭayi dvēśayaṭayi tāma ḷan̆ga dahamak tamayi mōhaya. dæn mōhaya yam tænaka tiyenavā nam ē mōha hitakin koccara baṇa æhuvat ætta tereda ætta vahanavā kiyana ekayi mōhaya svabhāvaya

왜냐하면 moha는 lobha와 dosa에 가장 가까운 dhamma이기 때문입니다. 이제 moha가 있는 곳에서 그 moha 마음으로 아무리 bana를 들어도 참을 알아듣겠습니까? 참을 가리는 것이 moha의 성질입니다.

eham lōbhayayi dvēśayayi kiyana deka næti kara gænīma tamayi kāyē kāyānupassaya viharati ātāpi sampajānō satimā vineyaya lōkē abhijjā dōmanasayi. eham abhijjāvayi domnasayi kiyana eka næti karaganna kāyānupassanāven kiyalā pinvamuda ehema kaḷot tamayi yāvadē gnānamattāya paṭisatimattāya kiyalā. metē kaṭayutu kaḷot tamayi gnānaya mudum pat vennē satiya mudun pat vennē. etakoṭa niśrayak nætuva ætulak nætuva vāsaya karanna puḷuvan. anitkōca vihara lōkē ātmādī vaśayen mulāven allannē næhæ. natakinti lōkayē upādhiya ēvak bhikkhu kāyē kāyānupasaya menna vidi kāyānupassanāven inna ōna vidiha. etakoṭa tamayi hitē hitē væṭilā lōbha dvēśa mōha nætivelā yathābhūtayaṭa maga pǣnnē.

그러니 lobha와 dosa 둘을 없애는 것이 'kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ'입니다. abhijjhā와 domanassa를 kāyānupassanā로 없애라는 것입니다. 그렇게 하면 'yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya', 이렇게 하면 지혜가 꼭대기에 이르고 sati가 꼭대기에 이릅니다. 그러면 기대지 않고 의지하지 않고 지낼 수 있습니다. 'anissito ca viharati', 세상을 ātman 따위로 미혹되어 붙잡지 않습니다. 'na ca kiñci loke upādiyati. evampi bhikkhu kāye kāyānupassī', 이것이 kāyānupassanā로 머무는 방식입니다. 그때 마음 하나하나에서 lobha, dosa, moha가 사라져 yathābhūta로 가는 길이 보입니다.

itin ohamayi, dvēśa dahamayi, mōha dahamayi kiyana ekē api dænaganna mē anukūrava ayin karanna. mēka okkoma ekapāra ehema ayin karannada bæ.

그러니 lobha dhamma, dosa dhamma, moha dhamma를 알고 차례로 없애야 합니다. 이것을 한꺼번에 없앨 수는 없습니다.

lōbha sahagata dharmaya taraṁgu itāma siyum tænayi arūsaya tænayi kiyana dekē. issellāma satara apāṭa atavīmaṭa hētu vennā vū lōbhaya ayi karaganna. īṭa passē tamayi kāma kāma vastuvan kerehi tiyena lōbhaya ayi karagannē. īṭa passē tamayi mama kiyana mamatvaya piḷiban̆da lōbhaya ayin karagannē. asmimānaya ayin karagannē. anna e ayin karagattama lōbhakṣayayi ivaraganna. ehenam lōbhakṣaya karalā anam sampūrṇa oyaṭa kiyanavā arihatu vunā

lobha와 함께하는 dhamma는 아주 미묘한 자리와 거친 자리, 이 둘에 있습니다. 먼저 네 apāya에 떨어지는 원인이 되는 lobha를 없앱니다. 그다음에 kāma 대상에 대한 lobha를 없앱니다. 그다음에 '나'라는 생각에 대한 lobha, asmimāna를 없앱니다. 그것을 없애면 lobha가 다합니다. 그렇게 lobha를 다 없애 온전해지면 그를 arahant가 되었다고 합니다.

mama kiyana ekē ṭika athæralā ituru ṭika ivara karagattā. anāgāya dūsē pættē ivara karagattā nam sōvān satul dālā oya deka

'나'라는 부분만 남기고 나머지를 끝냈다면 anāgāmī입니다. 더러움 쪽을 끝냈다면 sotāpanna와 sakadāgāmī, 이 둘입니다.

ē ṭikat nætnam potu janita karanna haevā pr̥thagjanaya haṭa karanavā pōtu janitayi. potu bani hoyanna. harayak æti næha hoyana.

그것마저 못 했다면 껍질을 낳는 이, puthujjana를 'pothujjanika'라 합니다. 껍질은 쓸모없는 것을 찾는 것, 알맹이가 없는 것을 찾는 것입니다.

væḍak nætimayi ahanna kiyannē hoyannē bhāvitā karanna ōka potu kotti svabhāvaya mokakda? ganna harayak kavadāva pottē næhæ. irilā yannē kæḍilā yannē īṭa atara tiyennē bæra karaganna bæṭī ekak tamayi ēkē. anna potta væni svabhāvayak upamā karalā potu væni dē janita karanna ara pōtu janikayi havā potak janikayi

쓸모없는 것을 묻고 찾고 쓰는 것, 껍질의 성질이 무엇입니까? 껍질에는 결코 얻을 알맹이가 없습니다. 찢어지고 부서지고, 그 사이에 있는 것은 쓸 수 없는 것뿐입니다. 그런 껍질 같은 성질에 빗대어, 껍질 같은 것을 낳는 이를 pothujjanika라 합니다.

potu vænantiyē yam kenek nagena hiōtu janita kiyannē. pr̥tajjana budurajāṇan vahansē attilamatāniyōgiyā naśāśavādiyāvak pr̥thagjanayi kiyalā pinvatunē. eyā ē āśvatavādaya avasthāvē innavā.

껍질 같은 것을 낳는 이를 pothujjana라 합니다. 붓다께서는 attakilamathānuyogī와 sassatavādī를 puthujjana라고 하셨습니다. 그는 sassata 견해의 단계에 있습니다.

dukkhō anariyō anatta saṁhitavō kiyalā pennavā misā pr̥thagjanō kiyalā pennavā. kāma sukhayaṭa ælilā dūṣaṇaya karagena ucchēda dr̥ṭṭhiyaṭa væṭaha inna hīnō dhammō pōtujjanikō anariyava atta san̆gitavō kiyalā pennavā iti yōcāyaṁ kāma sukallikāyōgō īnō dhammō pōtujjanikō aniyō anattaṁ yōjāyaṁ atthakilamatāyōgō dukkhō anariyō anattama ēka dukayi. āryanṭa gælapennē næ anārya anatta mayi ēken harayak nǣ. hæbæyi ē pōtunṭa dænagænīma

'dukkho anariyo anatthasaṃhito'라고 보이시고, 'pothujjaniko'라고 보이십니다. kāma 즐거움에 달라붙어 더러워지고 uccheda diṭṭhi에 떨어진 것을 'hīno ... pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito'라고 보이십니다. 'yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno ... pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito.' 그것은 괴롭고, ariya에게 맞지 않는 anariya이고, 이로움이 없습니다. 그것에는 알맹이가 없습니다. 그런데 그 pothujjana들이 아는 것은,

ada venakoṭa nam mama kiyanna næha kavuda apē bauddha pirisagē uttamayan vahansēlā pr̥thagjana api. ōka dāpu næti baṇa katāvak mē pr̥thagjana api. pr̥thagjana kiyana vacanaya dannavā mē potu janita karana api kiyana ekanē kiyannē. væḍa næti hidēval karana api kiyana.

오늘날에는 말할 것도 없이, 우리 불교 무리의 큰스님들께서도 '우리 puthujjana들'이라고 하십니다. '우리 puthujjana'라는 말이 들어가지 않은 bana가 없습니다. puthujjana라는 낱말이 '껍질을 낳는 우리', '쓸모없는 일을 하는 우리'라는 뜻임을 아십니까.

ē gatiyaṭa tamayi kiyavennē. itin ē vagē avasthāvala api dænaganna ōnē api nam ehema kiyanna vaṭinnē næhæ. ārya mārgaya anugamanaya karana kenek mama

바로 그런 성질을 말하는 것입니다. 그러니 그런 때에 우리는 알아야 합니다. 우리가 그렇게 말할 까닭이 없습니다.

pōtanikayi kiyana vacanaya kiyanna matana ehemanam ara atta kiyalāmatāniyōgiyāyi karanna vaṭa nǣhænē pallē hanita

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dukkha [ugura kǣrīma] vū anārya vū anartha sahita vū maṭṭamē innē ē pahat venat næti innē pōha janita

dukkha이고, [헛기침] anariya이고, 이로움이 없는 수준에 있는 이, 그 낮은 데 있는 이가 pothujjana입니다.

ārya mārgayaṭa vaṭam mē udēna sǣ nikam ædāgena inna bōtin

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ara ara atta kiyalā matā niyōga atara paḷa haya katā anta dekin vatā karagatta vitarak næha. væda piḷivetana mādhya ພິ piḷiva dæka ēvat næ. ehenam mādhyaveta ehavat nivan mārgayaṭa giya paḷaveni ekāṭa kiyanavā ārya śrāvakaya ariya śrāvakaya ārya śrāvakayā pr̥thagjana nemeyi.

저 attakilamathānuyoga와 kāmasukhallikānuyoga라는 두 극단에서 벗어났을 뿐 아니라 majjhimā paṭipadā를 보았습니다. 그렇다면 majjhimā paṭipadā로 nibbāna의 길에 들어선 첫 사람을 ariya sāvaka라 합니다. ariya sāvaka는 puthujjana가 아닙니다.

pr̥thagjana kiyana vacanaya īṭat tamayi pagā pallahak haṭaga dana vannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

haṭagatta siyalla vipariṇāmayaṭa patvenavā vænasenavā. mēvā mama kiyanavā mēvaṭa mama kiyanavā nam magē kiyanavā nam magē ātma kiyana nam ēka mulāvak ēvā maṭa allanna deyak næhæ. kavada hari mē i atralā milannæ yanavā misā vena monavā karanna koheda allanna vaṭinā deyak tiyennē. oya poḍi adahasa ohoma oya kiyana adahas pota tibuṇa nam yamkisi bauddhayekgē hitaka eyā kavadāvat pr̥tagayek ne.

일어난 모든 것은 vipariṇāma에 이르러 무너집니다. 이것들을 '나'라 하거나 '내 것'이라 하거나 '내 ātman'이라 하면 그것은 미혹입니다. 그것들은 내가 붙잡을 것이 아닙니다. 언젠가 이것을 놓고 떠나는 것 말고 무엇을 하겠습니까. 붙잡을 값진 것이 어디 있습니까. 이 작은 생각이 어느 불자의 마음에 있다면 그는 결코 puthujjana가 아닙니다.

ōka tērum ganna. eyā pr̥thagjanā tatvaya ikmalā kiyi. mokada ē avabōdhaya kavadāvat enna bæhæ.

이것을 이해하십시오. 그는 puthujjana 상태를 넘어섰다고 할 것입니다. 왜냐하면 그 깨달음은 결코 그냥 올 수 없는 것이기 때문입니다.

abuddhōtpāda kālayaka nam kalpa kālāntarayak abuddhōtpādava gevuṇā. kisima kenekuṭa oya ṭika oya adahas bide kisi hitaka pahaḷa vennē næhæ. ōka āryayanṭa pahaḷa vena eka. ēka hari bærena. namut ada bæra æruvē nætuva baṇa ahanna

붓다가 나지 않은 때라면, 수많은 kappa가 붓다 없이 지나갔습니다. 그동안 누구에게도 이 생각은 어떤 마음에서도 일어나지 않습니다. 이것은 ariya에게 일어나는 것입니다. 그것은 아주 귀한 것입니다. 그러나 오늘 우리는 bana를 들을 기회를 얻었습니다.

hambavelā tiyennē śrī saddharma satnaya vidyā mārya san ē poḍē namut ada venakoṭat yæṭapat veī hæn̆gev hæn̆gev yannē vaṭināma dahama kiyalā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

eta menehi kaḷa yutu tērum gala yutu hariya tamayi ē magaphala labanna hitu vena hariyennē.

그것을 마음에 두고 이해해야 할 부분이 바로 magga phala를 얻는 원인이 되는 부분입니다.

yaṁciṁca samudaya dhammaṁ sabbantaṁ nirōdhaṁ yan dharmayak pahaḷa vannē siyalla næti venna ōna. menna metanin ārambha karalā vaṭahagattā hariyā tamayi haṭagatta deyak tiyena ēkaṭa ēka ākārayen pavatinnē næ. ēvā vipariṇāmayaṭa pat velā mama kiyana vacanayak kiyannaṭavat eyā pavatina

'yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ', 일어나는 dhamma는 모두 사라져야 합니다. 여기서부터 시작해 깨달아야 할 부분입니다. 일어난 것은 그대로 머물지 않습니다. 그것들은 vipariṇāma에 이르러, '나'라는 말 한마디 할 만큼도 머무는 때가 없습니다.

velāvak. itin mama kiyalā kiyannē kohomada ē dēval kivvaṭa væḍak venavada? mama kivvaṭa ēka venas venavada? næha. magē kivvaṭa ara magē venavada ēka vidyāsalā ēka magē ātmaya kivvat vena ekat siddha vennē næti ekak koheda ātmayak kiyalā ganna ekak tiyennē. haṭagatta ekak gevilā yanavā nam mē kayē tiyenavada kayen piṭa tiyenavānam nǣ nē kiyalā dharmānukūlava

그러니 '나'라고 어떻게 말합니까? 그것들을 그렇게 부른다고 무슨 소용이 있습니까? '나'라 하면 그것이 바뀌지 않습니까? 아닙니다. '내 것'이라 하면 내 것이 됩니까? 'ātman'이라 해도 달라지는 것이 없는데 ātman으로 붙잡을 것이 어디 있습니까. 일어난 것이 다해 간다면, 이 몸 안에 있습니까, 몸 밖에 있습니까, 없다고 dhamma에 따라 보았지요.

dækkana. oya daham dækīma kavadāvat mē buddha śāsanaya tuḷama kenek dakinavā nisā. mē ārya śāsanaya kenek dakinavā nisā. abuddhōtpāda kālayaka dakinna bæhæ ōka dakinnē pasē budun vahansē vena kenek vitarayi dāgannē. anit kisi kenekuṭa dakinna nǣ.

이 dhamma를 보는 일은 오직 이 붓다 sāsana 안에서만 누군가 봅니다. 이 ariya sāsana에서 누군가 봅니다. 붓다가 나지 않은 때에는 볼 수 없습니다. 그때 이것을 보는 이는 pacceka buddha뿐입니다. 다른 누구도 볼 수 없습니다.

pētun vahansē dækka dahama tiyāganna tā. ē vanaṭa avabōdhayak tiyenavā. oya ṭika avul væḍak næhænē harayak næhænēla लोlā bihillā vināśa velā yanavānē allanna deyak næhænē. ē ṭika dakinnavā. namut ōka vigraha karaganna ōna ōka ætinna venavā. eyin piṭasra an kisima kenekuṭa abuddhōtpāda kālē mona jātī āgamak innavada?

pacceka buddha께서 보신 dhamma도 그만큼의 깨달음이 있습니다. '이것들은 헝클어진 것, 쓸모없는 것, 알맹이 없는 것, 깨지고 무너져 사라지는 것, 붙잡을 것이 없다'는 것을 보십니다. 그러나 이것을 풀이해 알아야 합니다. 그 밖에 붓다가 나지 않은 때에 어떤 민족, 어떤 종교가 그것을 알았습니까?

ē kisima kenek onna oya adahasa pahaḷa vecca aye. ē nisā pr̥thagjanāva gevilā yana væḍalā yana dēval hari vaṭinavā kiyalā ēvā ussara deviyek venna balanavā. brahhamayek venna balanavā. etanṭa yanna balanavā. namut etanat deviyek venna brahmayek venna balāgena gihillā dahē dūṣaya væḍa karanna paṭan gattahama ē vaṭinā kiyana ekaṭa bæhælā. etakoṭa pr̥tajjana kiyana ekaṭa ēt. ara sārtha sr̥ciyak etana tibbē næhæ. ēka innavā.

그 누구에게도 이 생각이 일어나지 않았습니다. 그래서 puthujjana는 다해 가고 무너져 가는 것들을 아주 값지다고 높이 들어 deva가 되려 하고 brahma가 되려 하고 거기로 가려 합니다. 그러나 거기서도 deva, brahma가 되려고 가다가 더러움이 일하기 시작하면 그 값지다는 것에 빠집니다. 그러면 여전히 puthujjana입니다. 거기에 참된 알맹이는 없었습니다.

īṭat pallehā maṭṭamaṭayi podu janita karanna ō kiyana. laukika vū sugatiyakvat janita karannē næti aya. satara apāṭa pāra kapāganna aya pr̥thagjana satara apāṭa pāra kapāgannē nætnam eyā pr̥thagjanayek nemeyi. pr̥thagjana bhāvayama næ.

그보다 더 낮은 수준이 '껍질을 낳는다'는 것입니다. 세간의 sugati조차 낳지 못하는 이들입니다. 네 apāya로 길을 내는 이들이 puthujjana입니다. 네 apāya로 길을 내지 않는다면 그는 puthujjana가 아니라고, puthujjana 상태 자체가 없다고 하는 것입니다.

namut ē avasthāvē hama pr̥tajana sugatiyaṭa hētukāraka vena bam̆balavaṭa hētukāraka vena dahamak vaḍamin inna pudgalayek æti. ē avasthāva tuḷama hōma pr̥thagjana tiyennē. pr̥tagjana bhāvayamē ēkāntayen āryaka velā. atana gihillā oyāṭa etanin ikma gihillā.

그러나 그 단계에서도 sugati의 원인이 되고 brahma 세계의 원인이 되는 dhamma를 닦고 있는 사람이 있을 것입니다. 그 단계에서도 그는 puthujjana입니다. puthujjana 상태는 틀림없이 ariya가 되어야 넘어섭니다. 거기에 가야 그것을 넘어선 것입니다.

hon̆daṭa bhāvanā karalā denna vaḍāgena inna kenā monavā hari praśnayadi gihillā iralā hinā āya kāma lōkē kāma dūṣitāvakaṭa bæhælā īṭa passē ēvaṭa pānagāta karanna puḷuvan hora bærava karanna puḷuvan. hemat pahu pallaka venna puḷuvan. āma pr̥tagjana

bhāvanā를 잘 해서 jhāna를 닦고 있던 사람도 무슨 문제로 떨어져 다시 kāma 세상, kāma의 더러움에 빠지면, 그 뒤 살생을 할 수도 있고 도둑질을 할 수도 있습니다. 그렇게 다시 아래로 떨어질 수 있습니다. 그것이 puthujjana입니다.

menna mepadu pr̥thagjanāvakaṭa sōvān pudgalayālā kisi davasaka væṭennē næ. etana bala pr̥thagjana bhāvaya ikmevvā kiyannē anna ēkayi. pr̥tagjana bhavayi pr̥tagjana bhāvaya ikmīmayi dekama tērum gattē.

이런 puthujjana 상태로 sotāpanna는 결코 떨어지지 않습니다. 보십시오, puthujjana 상태를 넘어섰다는 것이 바로 그것입니다. puthujjana 상태와 puthujjana 상태를 넘어섬, 둘 다를 이해했습니다.

lōbhayayi, dvēśayayi, mōhayayi kiyana eka dæmma maṭṭa vigraha karagattā nam api nivan magaṭa hon̆daṭama æti.

lobha, dosa, moha라는 것을 이 정도로 풀이해 알았다면 nibbāna의 길에 아주 충분합니다.

eyā api lōbha nǣha dvēśa nǣha kiyalā kiyannē nætuva taman inna kotanada kiyā balāgena inna ṭika suddha karaganna ōna ivara karaganna ēka nǣ kiyanna puḷuvan ara hari arihatun vahansēṭa giyāgē mama lōbha nǣhæ, dvēśa nǣhæ, mōha næha. anē kisima kenekuṭa kiyanna bæ. kivvot boruva ē tiyenavā.

'나는 lobha가 없다, dosa가 없다'고 말하지 말고 자기가 어디 있는지 살펴서 그 부분을 깨끗이 해 끝내야 합니다. '없다'고 말할 수 있는 이는 arahant께 이른 이뿐입니다. '나는 lobha가 없고 dosa가 없고 moha가 없다'고 아무도 말할 수 없습니다. 말한다면 거기에 거짓이 있습니다.

dasākusalayen vælakilā eka koṭasak irī saṁkura sayi karaganna. deveni avasthāva tava tiyennē. lōkē priyamanāpaya dænum karana lōbhaya tiyenavā. mamatvayaṭa lōbhaya tiyenavā.

열 가지 akusala에서 물러나 한 부분을 깨끗이 하십시오. 두 번째 단계가 더 있습니다. 세상의 좋고 마음에 드는 것을 바라는 lobha가 있습니다. '나'에 대한 lobha가 있습니다.

ē issellāma ayin karaganna ōnē ara dūsē pættē lōbhaya dvēśaya. īṭa passē īḷan̆gaṭa tiyena gæṭum kanat gatiya æti karana dvēśayayi. āsā karannā vū kāma vastuṭa tiyena āsāva ē dekē lōbha dvēśa dekē ē maṭṭama ayin karaganna.

먼저 없애야 할 것은 더러움 쪽의 lobha와 dosa입니다. 그다음에 부딪치는 성질을 일으키는 dosa와, 바라는 kāma 대상에 대한 바람, 그 lobha와 dosa 둘의 그 수준을 없애십시오.

ēka ayin kara gatta jīvat vena āsāva tiyenavā. anna ēka tamayi bhavayaṭa. bhavaya hevat mē kaya pavatvaganna āsāva ē āsāvat ivara karagattahama

그것을 없애도 살려는 바람이 있습니다. 그것이 bhava로 갑니다. bhava, 곧 이 몸을 이어 가려는 바람, 그 바람마저 끝내면,

lōbhak sasayayi ivara karā. dvēśak sayayi mōhakya lōbhakkhava nibbā nam dvēśak nibbā nam mōhak eva nibbānam kiyalā kiv nivana lōbhak saya sampūrṇa karanna nam nivana sampūrṇa kaḷā ena arihat dvēśakkhayō nibbāna dvēśakya sampūrṇayenma dvēśaya ivara karā. etakoṭa arat arihat mōhak ēvana upā mōhaya sampūrṇaya vena karanna git arihat arihatun vahansēṭa lōbha nǣhæ, dvēśa næha, mōha næha. ē tamayi nivana.

lobhakkhaya를 마쳤습니다. dosakkhaya, mohakkhaya입니다. 'lobhakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'이라 한 nibbāna입니다. lobhakkhaya를 다 이루면 nibbāna를 이룬 것, 곧 arahant입니다. 'dosakkhayo nibbānaṃ', dosa를 완전히 끝냈으면 arahant입니다. mohakkhaya로 moha를 완전히 끝낸 이가 arahant입니다. arahant께는 lobha가 없고, dosa가 없고, moha가 없습니다. 그것이 nibbāna입니다.

etana ehāṭa sasara pævætmaṭa hētu ipadavannē næti. pera bhavayen hadāgatta mē aya mærinakan tiyennē. mærenavā kiyana eka mærenavā nemeyi vennē piravapāna.

그 너머로 saṃsāra가 이어질 원인을 만들지 않습니다. 앞 생에서 만든 이 몸이 죽을 때까지 있을 뿐입니다. 그분이 죽는다는 것은 죽는 것이 아니라 parinibbāna입니다.

anit aya maruṭa ṇaya velā mara ṇayak gavanna anna mara ṇayadī jīvitaya ivara vuṇā. maruṭa ṇaya tiyena kenek nisā ohu maraṇayaṭa patvelā tiya.

다른 이들은 죽음(maru)에게 빚을 지고 그 죽음의 빚을 갚으러 갑니다. 그 죽음의 빚으로 삶이 끝났습니다. 죽음에게 빚이 있는 사람이므로 그는 죽음에 이른 것입니다.

dæn hāmuduruvō apavat venavā minissu mære murāya velā malaṭa passē maru kenekma yanna bæ. maruvē lōkē tamayi mē tiyennē kāma lōkē lōkē tiyennē maruvē lōkē maruvē lōkema ṇaya verakin ṇayagevanna yanavā.

그래서 스님들은 apavat하시고 사람들은 죽습니다. 죽은 뒤에 maru 자체로 갈 수는 없습니다. maru의 세상이 바로 여기 있는 kāma 세상입니다. 세상에 있는 것은 maru의 세상이고, maru의 세상에서 빚을 지고 그 빚을 갚으러 갑니다.

maraṇayaṭa pat venavā anit pævætma ivara karalā hanam keḷavara kaḷā nam pævætma nǣ apavat vena ēkayi apavat

다른 이들은 죽음에 이릅니다. 이어짐을 끝내 끝장냈다면 이어짐이 없습니다. apavat하십니다. 그래서 apavat이라 합니다.

ēkē vacanayen niyama arthaya

그것이 그 낱말의 참뜻입니다.

mariyā sauṇa svāmīn vahansē navat nætnam apavat velā kiyalama tamayi mayi kiyannē ættaṭa apahasa apavat apat venna mærennada nē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

maraṇaya nidahas velā tamayi apavat vena balāporottuva śāsanayaṭa gata. mærena balāporottu śāsanaya ætulu.

죽음에서 벗어나 apavat하려는 바람으로 sāsana에 든 것입니다. 죽으려는 바람으로 sāsana에 든 것이 아닙니다.

maraṇa aya tiyāgena maḷut ehema ṇaya gevanna venavā. maraṇa aya kiyannē maruva lōkeṭama yanna ve. lōkē okkoma maru.

죽음의 빚을 지닌 채 죽으면 그렇게 빚을 갚아야 합니다. 죽음의 빚이란 maru의 세상으로 가야 한다는 것입니다. 세상은 모두 maru입니다.

maru kiyannē vasara mārayāgē ehema nemeyi. vasara mārayāt maru. maru kiyannē pudgalayek nemeyi. hita kelesanē yam dharmayak ættē avidyāvak tr̥ṣṇāvak ætta ē tamayi maru.

maru란 Vasavatti Māra 같은 것만이 아닙니다. Vasavatti Māra도 maru입니다. maru는 한 인물이 아닙니다. 마음의 kilesa, avijjā와 taṇhā가 있는 어떤 dhamma, 그것이 maru입니다.

mē marugaya nidahas venavā kiyannē avidyāva vena dr̥ṣṇāvenut nidahas venavā. api maru kiyanna purudu velā tiyennē ara prādēśiya divya rājayaṭa paranipiṭa vasavara divya lōkē prādēśiya divya rājaya vaśayen vasarati māra kiyalā kiyana vacanaya aragena maruvē kivvot ehema kelinma tiyennē pudgalaya.

이 maru에서 벗어난다는 것은 avijjā와 taṇhā에서 벗어나는 것입니다. 우리가 maru라 부르는 데 익숙한 것은 Paranimmitavasavatti deva 세계의 한 지역 deva 왕인 Vasavatti Māra라는 낱말을 가져온 것이어서, maru라 하면 곧바로 한 인물을 떠올립니다.

ē pudgelat enna nemeyi etakoṭa maru maruvē lōkē. ē pudgalayat maruvō. eyat maruyi. maruvā ahara velā. ehenam paraṇimita vasāti kiyagenna divya rājayā kiyanaenam mārayāṭa vasaṁ vecca kenek. marupilōkayē inna eka. eyāṭat siddha venavā maraṇayaṭa paya maruṭa ṇayakaya vælaṭa enavā eyā.

그 인물만이 maru인 것이 아니라 maru의 세상이 있습니다. 그 인물도 maru입니다. 그도 maru입니다. maru의 먹이가 되었습니다. 그렇다면 Paranimmitavasavatti deva 왕이라는 이도 Māra에 지배된 이이고 maru의 세상에 있는 이입니다. 그도 죽음에 이르러, maru에게 빚을 지고 그 덫에 걸립니다.

ēkat dakinna ōnē maru kotanada vennē. lōbhaya yam tænakada dvēśaya yam tænakada mōhaya yam tænakada maru etera. lōbhak sakṣē kaḷāda? dvēśak sakṣē kaḷāda? mōhak sē kaḷāda? maru etana næ. marugē pætta ilā.

그것도 보아야 합니다. maru는 어디 있습니까? lobha가 있는 곳, dosa가 있는 곳, moha가 있는 곳에 maru가 있습니다. lobhakkhaya를 했습니까? dosakkhaya를 했습니까? mohakkhaya를 했습니까? 그러면 maru는 거기 없습니다. maru 쪽은 사라졌습니다.

tiyena kaya maru depætta. mokada pera bhavayē tibena lōbhaya, dvēśaya, mōhaya kiyana mēvaṭa hētukāra aragena ēkē mūla dharmayak hari allagatta nisā. ē hētuven allagatta eka tamayi mēka ahannē. mēka maruven marak karanna bæ.

남아 있는 몸은 maru 쪽입니다. 앞 생에 있던 lobha, dosa, moha를 원인으로 삼아 그 뿌리 dhamma를 붙잡았기 때문입니다. 그 원인으로 붙잡은 것이 이 몸입니다. 이것은 maru에게서 떼어 낼 수 없습니다.

kæḍennē yamakda? bin̆dennē yamakda? vænasennē yamakda? vipariṇāmayaṭa pat vennē yamakda? maluyi. ēvā maludaha. ē kiyannē pudgalayek vanē.

깨지는 것, 부서지는 것, 무너지는 것, vipariṇāma에 이르는 것은 무엇이든 maru입니다. 그것들이 maru입니다. 그것은 한 인물이 아닙니다.

avidyāvē dr̥ṣṇāvē nirmāṇaya svabhāvaya haṭagatta ekak vināśa venavā nam maruyi. maru kiyannē væṭa. haṭagatta haṭagāttā hari lōkē tiyennē næ. anna maru kiyanavā hon̆dama dænaganna.

avijjā와 taṇhā가 만든 성질, 일어난 것이 무너진다면 그것이 maru입니다. 일어난 것은 세상에 남아 있지 않습니다. 그것을 maru라 합니다. 잘 알아 두십시오.

æhæ maruṭa ayitiyaṭa rūpaya maruṭa ayitiyaṭa. cakkhu viññāṇaya maruṭayitiyi. ē æhæyi rūpayayi cakkhu viññāṇaya nisā haṭaganna cakkhu saṁsparśayak ætda maruṭayinē.

눈은 maru에 속합니다. rūpa는 maru에 속합니다. cakkhu viññāṇa는 maru에 속합니다. 눈과 rūpa와 cakkhu viññāṇa로 일어나는 cakkhu samphassa가 있다면 maru에 속합니다.

ē samparśaya haṭaganna sampassa jāya vēdanāvak ætda maruṭayi. kana maruṭayi. śabdaya maruṭayi. kanayi satyayayi nisā haṭagannē sōta viññāṇayak ætda maluṭayi. kanayi satyayayi sōta viññāṇayayi nisā haṭaganna sōta saṁsparśayak ætda maruṭayi.

그 samphassa로 일어나는 samphassajā vedanā가 있다면 maru에 속합니다. 귀는 maru에 속합니다. 소리는 maru에 속합니다. 귀와 소리로 일어나는 sota viññāṇa가 있다면 maru에 속합니다. 귀와 소리와 sota viññāṇa로 일어나는 sota samphassa가 있다면 maru에 속합니다.

ē saṁsparśayen janitavannā vū sampassajā vēdanāvak æda sōta sampassa jajā vēdanāvak æda maruṭayi.

그 samphassa에서 생기는 samphassajā vedanā, sota samphassajā vedanā가 있다면 maru에 속합니다.

nāsaya maruṭayi. gandhaya maruṭayi. nāsayayi gandhayayi nisā haṭagannā vū gāna viññāṇayak æda maruyi. nāsayayi, gandhayayi, gāna viññāṇayayi nisā haṭaganna gāna saṁsyak ætda maruyi. ē saṁsparśaya haṭaganna sampassajā gahana vēdanāvak æda maruṭayi.

코는 maru에 속합니다. 냄새는 maru에 속합니다. 코와 냄새로 일어나는 ghāna viññāṇa가 있다면 maru입니다. 코와 냄새와 ghāna viññāṇa로 일어나는 ghāna samphassa가 있다면 maru입니다. 그 samphassa로 일어나는 ghāna samphassajā vedanā가 있다면 maru에 속합니다.

diva maruṭayi. rasaya maruṭayi. divayi rasayayi nisā haṭaganna div hā viññāṇayak ætda maruṭayi. divayi, rasayayi jivhā viññāṇayayi nisā haṭaganna jivhā saṁsparśayak ætda maruyi. ē jivhā saṁsparśaya nisā haṭaganna jivhā sampassajā vēdanāvak æda marusayi.

혀는 maru에 속합니다. 맛은 maru에 속합니다. 혀와 맛으로 일어나는 jivhā viññāṇa가 있다면 maru에 속합니다. 혀와 맛과 jivhā viññāṇa로 일어나는 jivhā samphassa가 있다면 maru입니다. 그 jivhā samphassa로 일어나는 jivhā samphassajā vedanā가 있다면 maru에 속합니다.

kaya marusayi. poṭṭhabbayava marayi. kayayi poṭṭhabbaya nisā haṭagannā vū yam kāya viññāṇayakda maruyi. kayayi poṭṭhabbayayi kāya viññāṇaya nisā haṭagannā vū kāya saṁsparśayak ætda mayi. ē kāya saṁspardhayen janitavannā vū kāya sampassa vēdanāvak æda mayi.

몸은 maru에 속합니다. phoṭṭhabba도 maru입니다. 몸과 phoṭṭhabba로 일어나는 kāya viññāṇa가 있다면 maru입니다. 몸과 phoṭṭhabba와 kāya viññāṇa로 일어나는 kāya samphassa가 있다면 maru입니다. 그 kāya samphassa에서 생기는 kāya samphassajā vedanā가 있다면 maru입니다.

mana maruyi. dharmayō mayi. manayi dharmaya nisā haṭagannā vū manō viññāṇayak æda maruyi. ē manāyi dharmayē manō viññāṇaya nisā haṭaganna manō saṁsyak æda marayi. ē manō saṁsyen janita vannā vū manō sampassajā vēdanāvak æda mayi. mana maruyi.

마음은 maru입니다. dhamma들도 maru입니다. 마음과 dhamma로 일어나는 mano viññāṇa가 있다면 maru입니다. 마음과 dhamma와 mano viññāṇa로 일어나는 mano samphassa가 있다면 maru입니다. 그 mano samphassa에서 생기는 mano samphassajā vedanā가 있다면 maru입니다. 마음은 maru입니다.

ē kiyannē pudgalayekuṭa ayitiyan nemeyi. maraṇayaṭa ayiti. vænasīmaṭa ayiti. ōvā yam tænaka haṭagattanam givilalā yana vināśa velā yanavā. vipariṇāmayaṭa pat venavā.

곧 이것들은 한 사람에게 속한 것이 아닙니다. 죽음에 속합니다. 무너짐에 속합니다. 이것들은 어디서 일어났든 다해 가고 사라져 갑니다. vipariṇāma에 이릅니다.

ēvaya vipariṇāmaya atharinna puḷuvan samatayek lōkē pahaḷa velat næha pahaḷa venna hētu. lōkayē yam satyayē pēnna pahaḷa vunat nobenenna pahaḷa vunat mahā idriyatuva pahaḷa vuṇā. mahā puṇya vivē hiṭiyā. dasa dahasak vala eka æn̆gilliyen babalavanna puḷuvan balayak hædī idiriya valayi ida brahmayek hiṭiyā innavā.

그것들의 vipariṇāma를 막을 수 있는 이는 세상에 나타난 적도 없고 나타날 까닭도 없습니다. 세상에 어떤 존재가 나타났든, 큰 iddhi를 지닌 이가 나타났든, 큰 puñña를 지닌 이가 있었든, 만 개의 세계를 손가락 하나로 비출 수 있는 힘을 지닌 iddhi의 brahma가 있었고 있습니다.

ē haṭagatta ēvā okkoma oya ṭika. oyan yamak haṭagena haṭagattam vināsa velā yanavā. ehenam anāgataya

일어난 것은 모두 그렇습니다. 그 가운데 무엇이 일어났든 일어났다면 무너져 갑니다. 그렇다면 앞날도 그렇습니다.

dæn mēka dakinna ōna. menna mehema dækkanē. ehenam mama kiyalā magē kiyalā koyi ekada allagannē? apiṭama tiyena tērena vidāna. ehenam mærena ēvā allagattot væḍak enavā.

이제 이것을 보아야 합니다. 이렇게 보았다면, '나'라고 '내 것'이라고 무엇을 붙잡습니까? 우리 스스로 알 수 있는 방식입니다. 그렇다면 죽는 것들을 붙잡아서 무슨 소용이 있습니까.

ēvaṭa mama kivvot mærennē næ. nomæri tiyennē. ēvā magē kivvot magē ādhipattayak pavatvanot ēvā nomæmæri. vināsa novī iparināmayaṭa pat novī. n maruvagē ven vēvā. dæn maru vasan̆gin ven karanna bæhænē.

그것들을 '나'라 한다고 죽지 않습니까? 죽지 않고 남아 있습니까? '내 것'이라 하고 내 지배를 행사하면 그것들이 죽지 않고, 무너지지 않고, vipariṇāma에 이르지 않습니까? maru에게서 떨어지기를 바라도, maru의 지배에서 떼어 낼 수는 없지요.

ēvā yam tænaka nædda anna etanayi nivani. rāgakya, dvēśakya, mahāsatiya pratiphalaya nivana. eham nivanaṭa oya kiyapu ṭikak patnavā.

그것들이 없는 곳, 바로 거기가 nibbāna입니다. rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya의 결과가 nibbāna입니다. 그러니 nibbāna에 이르면 앞서 말한 것들이 사라집니다.

æhækut nǣ. kanakut nǣ, divakut nǣ, nāsayakut nǣ, kayakut nǣ, manakut nǣ. nivan nivan pratiphala

눈도 없고, 귀도 없고, 혀도 없고, 코도 없고, 몸도 없고, 마음도 없습니다. nibbāna, nibbāna의 결과입니다.

ē kiyannē nivana kiyana eka pat vunahama læbū nivana pratiphalaya nam koyi ṭika nætida? rūpat nǣ, śabdat nǣha, gandha, rasat nǣhæ, viśpasat nǣhæ dharmat.

곧 nibbāna에 이르렀을 때 얻은 nibbāna의 결과로 무엇이 없습니까? rūpa도 없고, 소리도 없고, 냄새도, 맛도 없고, 감촉도 없고, dhamma도 없습니다.

nivanaṭa ē ṭikat nivanaṭa kiyannē nivanin pratiphalaya nivana hētu hētuvē phalaya tamayi ōkē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

rāgak kṣaya kaḷā, dvēśak sē kaḷā, mōhak kṣaya kaḷā.

rāga를 다하게 했고, dosa를 다하게 했고, moha를 다하게 했습니다.

ituru ṭika dænaganna vuna bava nǣ ituru ṭika rāgakṣaya pratiphala ninna rāgaya pratiphala arihatun vahansēgē śarīrayē rāgayē pratiphalayak nemeyi. mē rāgakṣayē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pratiphalayak nemeyi. dvēśak sē hō mōhakṣaya pratiphalayak nemeyi. pera tibuṇa rāgaya, dvēśaya, mōhaya pratiphala.

dosakkhaya나 mohakkhaya의 결과가 아닙니다. 예전에 있던 rāga, dosa, moha의 결과입니다.

dūsayan kiya nemeyi ara siyum rāgaya, siyum dvēśayē siyum mōhaya pratiphalaya āsāidāvē tr̥ṣṇāvē pratiphala avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi dekama sēl karapuvahama nivan dækkā.

더러운 것이 아니라 그 미묘한 rāga, 미묘한 dosa, 미묘한 moha의 결과입니다. 바람과 taṇhā의 결과입니다. avijjā와 taṇhā 둘 다 다하게 했을 때 nibbāna를 보았습니다.

hæbæyi dakinavā nisā ēvā nivana. nivana kiyana vacanet nivana.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn ov nivana kiyannē mokakda kiyalā balanakoṭa dæhapa tērum ganna nivana piḷiban̆da sr̥ṭiyaṭa kiyalā penna nivana dæka nivana kiyana eka tērum gatta ninnayi vayannayi ṇayannayi nivana nemeyi. tava tiyenavā.

이제 nibbāna가 무엇인지 볼 때, nibbāna를 알아듣고 nibbāna에 관한 견해로 말하고 보이고, nibbāna를 보고 nibbāna라는 것을 이해했다 해도, 'ni'와 'va'와 'ṇa'가 nibbāna는 아닙니다. 더 있습니다.

niyanna vidyāmāna śabdaya inna. ēka śabda rūpayak. vayanna vidyāmāna enavā śabda rūpaya. ṇayanat lōkayē vidyāmānaya nam sabda rūpaya niyanu sabti vayanuśabti ṇaya okkoma śabda nēda?

'ni'는 드러나는 소리입니다. 그것은 소리의 꼴(sadda rūpa)입니다. 'va'도 드러나는 소리의 꼴입니다. 'ṇa'도 세상에 드러난 소리의 꼴입니다. ni도 소리, va도 소리, ṇa도, 모두 소리 아닙니까?

dæn nivana kiyana vacanē nivana nemeyi kivvē. n nivana kiyana vacana api hitāgena innavā nam nivana kiyana eken penvatiya tērum ganna ōna. tērum gatta hita

그래서 nibbāna라는 낱말은 nibbāna가 아니라고 했습니다. nibbāna라는 낱말을 우리가 생각하고 있다면 nibbāna라는 말로 가리키는 것을 이해해야 합니다. 이해한 마음도,

vacanāva ēka caitayak. ēka dukkhaskandhayaṭa ayiti nāmaskandhayaṭa ayiti kiyalā ēkat naha mokenda nivana vidyāmāna karanna anna vidyāmāna karanna nāmat nǣha rūpat nǣha nivani dæn nivana kiyana vacanayaṭunot

낱말은 cetasika에서 나온 것입니다. 그것은 dukkha khandha에 속하고 nāma khandha에 속하므로 그것도 아닙니다. 무엇으로 nibbāna를 드러냅니까? 드러내는 데에 nāma도 없고 rūpa도 없는 것이 nibbāna입니다.

anna etaীর etana allaganna api nivana væṭahena aramuṇu vena pragnāvak tiyenavā ēkat nivana

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam pavatina dēkin nivana kiyanna bæri yam athærīmak, noælmak, mærīmak vē. etana mokut kiyanna deyak næha.

그러니 있는 것으로는 nibbāna를 말할 수 없습니다. 어떤 놓음, 달라붙지 않음, 벗어남입니다. 거기에는 말할 것이 아무것도 없습니다.

etakoṭa ōka ōka siyumma tērum gattē næha. nivana piḷiban̆davat dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā kiyalā pennanavā. nivana piḷiban̆da mityā dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā nivanit venavā kiyalā. anna nivana kiyana vacanaya alla gattot nivana pennana etakoṭa tr̥ṭṭiyaka

그러면 이것을 아주 미묘하게 이해하지 못하면 nibbāna에 대해서도 diṭṭhi에 떨어진다고 보이십니다. nibbāna에 대한 micchā diṭṭhi에 떨어진다는 것입니다. nibbāna라는 낱말을 붙잡으면 nibbāna를 보이는 것조차 diṭṭhi가 됩니다.

ē tuḷinmat dænaganna ōnē tērum gannat tērum gatta hitat nivana nivana vaṭahā dena hitak nætnam ē pragnāva kiyana atasika vipariṇāmayaṭa pat velā vænasena ēket allanna deyak nǣhæ kiyalā dænaganna

그것을 통해서도 알아야 합니다. 이해하는 것도, 이해한 마음도 nibbāna가 아닙니다. nibbāna를 깨닫게 하는 마음이 있다면 그 paññā라는 cetasika도 vipariṇāma에 이르러 무너집니다. 그것에도 붙잡을 것이 없다고 알아야 합니다.

nōnak 7k gnānatana paṭicca samuppādaya piḷinna dakinakoṭa peralā tiyenavā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

onna ēya nuvaṇa væḍena hæ.

그렇게 지혜가 자라는 것입니다.

eka kāraṇayakaṭa nuvaṇa hatak gæna kiyivā. yathābōdhaya læbuvā kiyalā dænagattā vū yamak hitak æti anna ē hitat hētuphalayak. ē hitat allanna deyak nǣha kiyalā dakinna. ēkē ārayak nǣhæ kiyalā dakinna. etakoṭa okkoma katā mē keruvā hitividi okkoma ivarayi.

한 가지 일에 대해 일곱 지혜를 말했습니다. 있는 그대로의 깨달음을 얻었다고 안 어떤 마음이 있다면, 그 마음도 원인과 결과입니다. 그 마음도 붙잡을 것이 없다고 보십시오. 그것에 알맹이가 없다고 보십시오. 그러면 모든 이야기, 이런 짓과 생각들이 다 끝납니다.

ē ōka hari siyum tænak. ō kiyannē nohiṭuvada api dakinna puḷuvan ekak. pævætma dukayi kiyalā dækka. ēka næti denna duka nǣha kiyalā dækkana. pævætma ætiena dukayi. ē duka nam ē pævætma næti ē duka nǣ. onna oya ṭika tērum gattē.

이것은 아주 미묘한 자리입니다. 그러나 우리가 볼 수 있는 것이 있습니다. 이어짐이 괴로움이라고 보았습니다. 그것이 없으면 괴로움이 없다고 보았지요. 이어짐이 있으면 괴로움입니다. 그 이어짐이 없으면 그 괴로움이 없습니다. 바로 이것을 이해한 것입니다.

anna ē ṭika tērum araganna dækkahama passē kāleka nivana væradenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pævætma tiyena dukayi kiyalā kiyā dækalā yam pævætmaka athærīmak, nolmak, midīmak vunāda? anna edāraṭa doka nǣha kivvahama nivana kiyannē mokakda kiyalā edāra tērum ganna puḷuvan śaktiyak enavā.

이어짐이 있으면 괴로움이라고 보고, 어떤 이어짐에 대한 놓음, 달라붙지 않음, 벗어남이 생겼다면, 그날 괴로움이 없다고 할 때 nibbāna가 무엇인지 그날 이해할 수 있는 힘이 옵니다.

etakanma ēka tērum ganna dæn̆galu vennē nætuva. mūla dharmayaka nyāyaka pihiṭanna.

그때까지는 그것을 이해하려 애쓰지 말고, 뿌리 dhamma, 그 이치에 자리 잡으십시오.

dukaṭa hētuva dē anuva dukak dukaṭa hētuvak nægenavada ē nægunot duka etana nægena ē dukaṭa hētu vennē lōkaya yam tænaka nædda etana duka næ. oya ṭika dæna gattahama hon̆daṭama mæti isse apiṭa ōna karannē duka næti karaganna. nivan dakinna nivan dakinna ōnē kiyalā hienā api gannavaṭa væḍiya api issellāma bhāvitā karanna ōna.

괴로움의 원인에 따라 괴로움이, 괴로움의 원인이 일어나는지 보십시오. 그것이 일어나면 거기서 괴로움이 일어납니다. 그 괴로움의 원인이 되는 세상이 없는 곳에는 괴로움이 없습니다. 이것을 알면 아주 충분합니다. 먼저 우리가 바라는 것은 괴로움을 없애는 것입니다. nibbāna를 보아야 한다고 생각하는 것보다 먼저 우리는 이것을 실천해야 합니다.

yam tanaka avasānayak dukak næginavā nam ēkakma vædagat deyak. satara satipaṭṭhānaya kiyana ekat tērum ganna ōnē. etakoṭa apiṭa satara satipaṭṭhānaya api væḍiya yutu magak.

어떤 자리에서 끝에 괴로움이 일어나는지, 바로 그것이 중요한 것입니다. 네 satipaṭṭhāna라는 것도 이해해야 합니다. 그러면 네 satipaṭṭhāna는 우리가 닦아야 할 길입니다.

hæbæyi satipaṭṭhānaya vaḍanavā kiyanavā vāgēma tavat ṭikak vigraha karagannaṭa pēnavā. satipaṭṭhānayak væḍena ekayi. satipaṭṭhānayat vaḍanavānē. satipaṭṭhānayat væḍenavā. væḍennē væḍa piḷilan tiyenavā. anna væḍa piḷivila tērum aragena ē væḍa piḷiviliṭa anukūlava kaṭayutu karanakoṭa satara satipaṭṭhānaya væḍenavā. namut api katāva kiyannē satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā kiyalā.

그런데 satipaṭṭhāna를 닦는다고 하지만 조금 더 풀이할 것이 보입니다. satipaṭṭhāna가 자라는 것과 satipaṭṭhāna를 닦는 것입니다. satipaṭṭhāna는 자랍니다. 자라는 데에는 일의 차례가 있습니다. 그 일의 차례를 알고 그에 맞게 하면 네 satipaṭṭhāna가 자랍니다. 그러나 우리는 말할 때 네 satipaṭṭhāna를 닦는다고 합니다.

ov dæn api bat uyanavā katāvaṭa kiyanavā. dæn bat videnavada? bat uyanavada? bat videnavā. apiṭa puḷuvanda battu vaya? dæn ara nikan gihiḷu katāvaṭa tiyenavā battayō kæn̆denavā kiyalā. ēka nemeyi mē kiyannē.

네, 우리는 말할 때 밥을 짓는다고 합니다. 이제 밥이 익습니까, 우리가 밥을 익힙니까? 밥이 익습니다. 우리가 밥을 익힐 수 있습니까? 시골 말로 '밥이 끓는다'는 말이 있는데 그 말을 하는 것이 아닙니다.

muṭṭiyaṭa hāl dāla ivaralā him api nibē tiyalā gindara dālā ē vatura dālā ōka gindara dālā. mehema kramayak tiyenavā. api ōkaṭa battu venavā kiyalā kiyanavā. bat udēnavā kiyana væḍapiḷivela karāṭa batanam videnavā. idunaṭa passē idicca bat væḍē apiṭa hamba veenavā. pāla nætē dæmmā. bat væṭayak gattā.

솥에 쌀을 넣고 아궁이에 올리고 물을 붓고 불을 땝니다. 이런 방법이 있습니다. 우리는 그것을 밥을 짓는다고 합니다. 밥 짓는 일을 했지만 밥은 저절로 익습니다. 익은 뒤에 익은 밥을 우리가 얻습니다. 쌀을 넣었고 밥 한 그릇을 얻었습니다.

itin kavuda kalē? mama k kiyanna puḷuvan. mamat kivvā kiyalā. dæn oyāṭa hāl hæṭē idirē. kivō kiyanna. ē kiyannē hāl vaturaṭa dālā oyāṭa ipē tibbā. dæn hāl edevvē oyāda anna etendi dakinavā. nænē mama gindara dæmvā. muttiyaṭa hāl ṭika dæmmavā. libē tibbā padama balāgenainna padamaṭala vatura ṭika dæmma. hāl ṭika gælapena vaturaṭa tiya ē muttaṭiya tiyena muttaṭṭā ēkaṭa gindaralā denna. padamaṭa gindaralā denna.

그러면 누가 했습니까? '내가 했다'고 말할 수 있습니다. 그렇다면 당신이 쌀을 익혔습니까? 쌀을 물에 넣고 아궁이에 올렸습니다. 쌀을 익힌 것이 당신입니까? 거기서 봅니다. '아니요, 나는 불을 넣었습니다. 솥에 쌀을 넣었습니다. 아궁이에 올리고, 알맞게 지켜보며 알맞은 물을 부었습니다. 쌀에 맞는 물을 넣은 그 솥에 불을 알맞게 땠습니다.'

anna hētuvan yam ākārayakin samavāyakaṭa ekatu vuṇāda hētuvaṭa anukūla vannā vū phalayak pahaḷa venavā. mēka apē væḍak nemeyi. ēkē dharmatāvaya. menna mē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dharmayō dharmayō pavatvayi nirvāṇa parataraṭa yāma san̆dahā dharmayama dharmaya puḷuvan. apiṭa balanna deyak nǣha ēka

원인들이 어떤 방식으로 모이면 원인에 맞는 열매가 나타납니다. 이것은 우리 일이 아닙니다. 그것의 dhammatā입니다. 그래서 붓다께서 말씀하십니다. dhamma가 dhamma를 이어 가게 하여 nibbāna 저편으로 가기 위해 dhamma만이 dhamma를 해낼 수 있다. 우리가 할 것은 없습니다.

dæn mē lōka samarāya vacana tiyenavā. katā karana hatāganna pat vaenavā kivvā vā satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā kiyalā vacanayak api kiyanavā.

그런데 세상의 관습적인 말들이 있습니다. 말할 때 쓰는 방식입니다. 네 satipaṭṭhāna를 닦는다는 말을 우리는 합니다.

satara satipaṭṭhānayē væḍena væḍa piḷivelak tiyenavā. menna mē væḍa piḷivila anugamanaya satara satipaṭṭhānaya væḍenavā vaḍanavā næ. namut api kiyannē ārya aṣṭhāṁgika mārgaya vaḍanavā. satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā. satta bojgō vaḍanavā. vaḍanavā kiyana eken tamayi api oya kiyannē katāvaṭa kiyanē.

네 satipaṭṭhāna가 자라는 일의 차례가 있습니다. 그 일의 차례를 따르면 네 satipaṭṭhāna가 자랍니다. 닦는 것이 아닙니다. 그러나 우리는 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는다, 네 satipaṭṭhāna를 닦는다, satta bojjhaṅga를 닦는다고 합니다. '닦는다'는 말은 말할 때의 관습입니다.

oya hæma ekakma væḍenavā. ca āryaṣṭhāika mārgaya kiyana vaḍanavā kiyana vacanayak api gannavā. ē væḍīmaṭa avaśya karana væḍa piḷivela api karanavā. etakoṭa āryaṣṭhāṁgika mārgaya væḍenavā. kusala sīlaya hæra eyin hæra karanna deyak nǣha kiyalā.

그 하나하나가 모두 자랍니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는다는 말을 우리가 씁니다. 그 자람에 필요한 일의 차례를 우리가 합니다. 그러면 ariya aṭṭhaṅgika magga가 자랍니다. kusala sīla 말고는 그 밖에 할 것이 없다는 것입니다.

gaha gaha api kiyanavā gahak vavanavā kiyalā. gaha vabhavanada gaha vævenavada gaha vævenavā. api karanna ōnē sā api gaha bhavanavā kiyana vacanaya tamayi bhāvitā karannē. namut gahava vævenna sāttu karanavā kiyana ekayi yathārthaya. gaha vævenna sāttuva karanna ōnē. gaha vavanna apiṭa bæ. sātuva hariyaṭa kaḷot ē hētuphala dharmaya vaśayen ē hētuṭat anukūla phalayak vaśayen gaha væhavenavā.

우리는 나무를 기른다고 합니다. 나무를 기릅니까, 나무가 자랍니까? 나무가 자랍니다. 우리가 해야 할 것은 돌봄입니다. 나무를 기른다는 말을 쓰지만, 나무가 자라도록 돌본다는 것이 실상입니다. 나무가 자라도록 돌봐야 합니다. 나무를 키울 수는 없습니다. 돌봄을 제대로 하면 원인과 결과의 dhamma로서, 그 원인에 맞는 열매로 나무가 자랍니다.

anna mal hadanna bæ mal hædenavā. gili hadanna bæhæ. giri hædenavā. geḍi idavanna bæhæ geri idenavā. ē siyallama hētu bava

꽃을 만들 수는 없지만 꽃이 핍니다. 어린 열매를 만들 수는 없지만 어린 열매가 맺힙니다. 열매를 익힐 수는 없지만 열매가 익습니다. 그 모두가 원인 때문입니다.

apiṭa karanna tiyennē ē dē avaśya nam ēkaṭa hētuva siddha vena ākāraya dænagena avaśya mūla væḍapilak tiyenavā śāt hariyaṭa karagattot ara hēpara nyāyē kriyādhāmaya dharmaya dharmaya pavatvalā hædenavā. ēka dharmayō dharmayō pæyak ē kiyannē ōka enna mē lōkē o karana hæma deyakma api karannē ēkaṭa avaśya karana pasutali mūlikava væḍa piḷium karanna.

우리가 할 것은, 그것이 필요하면 그 원인이 일어나는 방식을 알고 필요한 기본 일, 곧 돌봄을 하는 것입니다. 그것을 제대로 하면 원인과 결과의 이치에 따라 dhamma가 dhamma를 이어 가며 만들어집니다. 그것이 'dhammā dhamme ...'입니다. 이 세상에서 하는 모든 일이 그렇습니다. 우리가 하는 것은 그것에 필요한 바탕, 기본 일을 하는 것입니다.

nivan dækīmaṭa karanna ōnē. ē avaśya mūlika væḍa piḷivala anna ē sātti ē ṭika karanakoṭa oya okkoma væḍena daham pragnāva væḍena ekak. vaḍanavā nemeyi. kiyannē vaḍanavā kiyalā tamayi. āryaṣṭhāṁgika mārgaya vaḍanavā kiyalā tamayi api kiyannē bhāvitā karanna.

nibbāna를 보기 위해 해야 할 것이 있습니다. 그 필요한 기본 일, 바로 그 돌봄입니다. 그것을 하면 그 모두가 자라는 dhamma, paññā가 자라는 것입니다. 닦는 것이 아닙니다. 말로는 닦는다고 합니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는다고 우리가 말합니다.

ē lōka siyumma ōnē. vaḍanavā kiyannē mokakda kiyalā vigraha karaganna ōnē anna bat tiyenavā vagē tama bada videnavā. avaśyana væḍilā api karanna ōnē. ē vagē satara satipaṭṭhānaya væḍenavā. væḍenna avaśya karana væḍabillā api karā .

그것을 아주 미묘하게 보아야 합니다. '닦는다'가 무엇인지 풀이해야 합니다. 밥처럼, 밥이 익습니다. 필요한 일을 우리가 해야 합니다. 그처럼 네 satipaṭṭhāna가 자랍니다. 자라는 데 필요한 일을 우리가 합니다.

ektarā utun vahansē enavā budupiyāṇan vahansē kiyanna svāmīni ikmanaṭa nivan dakinna. ara kramayak vidaṁka vaḍanna ōka kohomada satta bojjhaṁga vaḍannē āryaṣṭhāṁgika mādhiya vaḍanna svāmī kohomada āryaṣṭhāṁgika mādhya vala vaḍannē satara satipaṭṭhānaya vaḍanna s kohomada satara satipaṭṭhānaya vaḍannē trividha vitartiya pūrṇaya karanna svāmīni kohoma trividhi vitartiya pūrṇaya karannē indriya bhāvanāva vaḍanna

어떤 bhikkhu가 붓다께 와서 말씀드립니다. '존자시여, 빨리 nibbāna를 볼 방법을 알려 주십시오.' 'satta bojjhaṅga를 닦아라.' '어떻게 satta bojjhaṅga를 닦습니까?' 'ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦아라.' '존자시여, 어떻게 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦습니까?' '네 satipaṭṭhāna를 닦아라.' '어떻게 네 satipaṭṭhāna를 닦습니까?' '세 가지 sucarita를 채워라.' '존자시여, 어떻게 세 가지 sucarita를 채웁니까?' 'indriya bhāvanā를 닦아라.'

anit antimaṭa pennada karanna ōnē væḍapisa anna karanna tiyennē.

마지막으로 해야 할 일을 보이셨습니다. 바로 그것이 해야 할 일입니다.

indriya bhāvanāva vaḍana kenāṭat trividha sucaritaya pūrṇaya venavā. trividha sucaritaya pūrṇaya vena kenāṭa ē hituven satara satipaṭṭhānaya væḍenavā. satara satipaṭṭhānaya væḍena kenāṭa ārya aṣṭhāṁgika mārgaya væḍenavā. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya væḍena kenāṭa satta bojjhaṁga væḍenavā. sat bojjhaṁgana kenāṭa nivana pūrṇa venavā. inna

indriya bhāvanā를 닦는 이에게 세 가지 sucarita가 채워집니다. 세 가지 sucarita가 채워진 이에게 그 원인으로 네 satipaṭṭhāna가 자랍니다. 네 satipaṭṭhāna가 자라는 이에게 ariya aṭṭhaṅgika magga가 자랍니다. ariya aṭṭhaṅgika magga가 자라는 이에게 satta bojjhaṅga가 자랍니다. satta bojjhaṅga가 자라는 이에게 nibbāna가 채워집니다.

ehenam api dæn satara satipaṭṭhānaya vaḍana krama hoyanavā. hæbæyi varanna tiyena væḍa piḷida mokada kāyānupassanāva, vēdanānupassanāva, cittānupassanāva dhammānupassanāva kiyalā aragena api dæn ehema kramayak gæna kāyānupassanāva vaḍanavā.

그런데 우리는 이제 네 satipaṭṭhāna를 닦는 방법을 찾습니다. 그러나 해야 할 일은 따로 있습니다. kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā를 들고서 그런 방법을 말하며 kāyānupassanā를 닦는다고 합니다.

kāyānupassanāvayi, vēdanānupassanāvayi, cittānupassanāvayi, dhammānupassanāvayi mē satara anupassanāvama væḍenna nam indriya saṁvaraya læbe. etana ṭika væḍe indriya saṁya væḍenna nam indriya bhāvanāva karagena anna kari bhāvanāva

kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā, 이 네 anupassanā가 모두 자라려면 indriya saṃvara를 얻어야 합니다. 그래야 그것들이 자랍니다. indriya saṃvara가 자라려면 indriya bhāvanā를 해야 합니다. 바로 그 bhāvanā입니다.

dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā okkoma ṭika væḍenavā ōka karapu karanna tiyennē ēkayi. karanna tiyennē indriya bhāvanāva

이제 붓다께서 말씀하십니다. 모든 것이 자랍니다. 할 것은 그것입니다. 할 것은 indriya bhāvanā입니다.

indriya bhāvanāva siddha karagena yanakoṭa oya kiyana sattit bōdhipā dharmama væḍenavā. namut api katāvaṭa kiyannē bōdhipākṣa dharma vaḍanna buyanna kivvā bōdhi pākṣika dharma ṭika vaḍanna ē san̆dahā avaśya karana mūla dharmaya mokakda indriya bhāvanāva

indriya bhāvanā를 해 나가면 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma가 자랍니다. 그러나 말로는 bodhipakkhiya dhamma를 닦으라 했다고 합니다. bodhipakkhiya dhamma를 닦는 데 필요한 뿌리 dhamma는 무엇입니까? indriya bhāvanā입니다.

dæn indriya bhāvanāva kiyannē mokakda kiyalā dænaganna ōnē. anna apiṭa karanna kiyanna hitan tiyennē væḍa api itin hitana hitak ætnam kiyanna deyak ætnam karana deyak ætnam indriya bhāvanāva sati bōdhi pākṣika dharma væḍennē indriya bhāvanāva.

이제 indriya bhāvanā가 무엇인지 알아야 합니다. 그것이 우리가 하려고 말하는 일입니다. 생각하는 마음이 있다면, 할 말이 있다면, 할 일이 있다면 그것이 indriya bhāvanā입니다. 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma가 자라는 것은 indriya bhāvanā로입니다.

dæn budurajāṇan vahansēṭa kiyanavā svāmīn indriya bhāvanāva dēśanā karana kālayayi mē susa kālayayi illīmak karalā ānanda ahanna. ekaṭa hon̆dayi ānanda ahaganna kiyalā budurajāṇan vahansē indriya bhāvanāva dēśanā kaḷā.

Ānanda께서 붓다께 '존자시여, 지금이 indriya bhāvanā를 설하실 때이고 좋은 때입니다' 하고 청을 드렸습니다. 그러자 '좋다, Ānanda, 들어라' 하시고 붓다께서 indriya bhāvanā를 설하셨습니다.

apē mē æhæ tiyenavā. mē lōkē balapuvahama rūpa pēnavā. mē pēna ēvāya monavada tiyennē? samahara rūpa balanaka priya manāpa vaśayen væṭa denavā.

우리에게 이 눈이 있습니다. 이 세상을 보면 rūpa가 보입니다. 보이는 것들은 무엇입니까? 어떤 rūpa를 보면 좋고 마음에 들게 느껴집니다.

samahara rūpa dihā balanakoṭa apriya amanāpa vaśaya pædenavā. priyamanāpa næti apriya amanāpanna næti. madhya ākāraya vaḍinavā samahara. mēka iციn podu deyak. kavurut æheen balanakoṭa oya tuna ekak ætenavā.

어떤 rūpa를 보면 싫고 마음에 들지 않게 느껴집니다. 좋지도 싫지도 않은 가운데 방식으로 느껴지는 것도 있습니다. 이것은 누구에게나 공통입니다. 누구든 눈으로 보면 이 셋 가운데 하나가 생깁니다.

ekkō priyayi manāpayi. ē balamu ekkō apriyayi amanāpayi. ehema nætnam madhyantarayi. menna ætiena vēdanā tunak mē kiyannē. priyamanāpa vandanayak enavā. apriya amanāpa vindanayak enavā. etakoṭa madhyastta vindanayak enavā. api ōka sæpa, vēdanā, duk vēdanā, upēkṣā vēdanā kiyalat ōkaṭa tiyena. ehema mē vigraha karalā kiyanna tamayi kivvē.

좋고 마음에 들거나, 싫고 마음에 들지 않거나, 아니면 그 가운데입니다. 여기서 생기는 것이 세 가지 vedanā입니다. 좋은 느낌이 오고, 싫은 느낌이 오고, 가운데 느낌이 옵니다. 우리는 이를 sukha vedanā, dukkha vedanā, upekkhā vedanā라고도 합니다. 그렇게 풀이해서 말한 것입니다.

priyamanāpa vindanaya apriya amanāpa vindanaya madhyastha vindanaya monavada æhen rūpayak dækahama ætivena svabhāvaya

좋은 느낌, 싫은 느낌, 가운데 느낌, 이것이 눈으로 rūpa를 볼 때 생기는 성질입니다.

menna mē velāvēdī hon̆daṭa ivasīma purudu karaganna onna apiṭa karanna tiyennē ivasīmen yutta ē priyamanāpaya enakoṭa ēka ælenna epā poḍḍak gavasak ivasaganna apriya amanāpayak āpu taman gæṭinna yanna epā

바로 이때 잘 참는 법을 익히십시오. 우리가 할 것이 그것입니다. 참음을 지니고, 좋은 것이 올 때 거기에 달라붙지 말고 조금 참으십시오. 싫은 것이 오면 부딪치러 가지 마십시오.

onna sihiyen karanna ōnē hari padaya pihiṭannē hotana riya priyamanāpayak dækka gaman æla yanna epā satiyen. mē priyamanāpayaṭa ærunot ehema maṭa mārgaya væḍennē næha. bhāvanāva væḍenna. akriya amanāpayamē æhen dækka ekaṭa gæṭunot ehema maṭa mārgaya væḍennē næha. ēkē upēkṣā velā ēkē hita pihiṭavena hiṭinna giyot nē. ēkat bādhakayak.

그렇게 sati로 해야 합니다. 좋은 것을 보자마자 sati로 달라붙지 마십시오. 이 좋은 것에 달라붙으면 나에게 magga가 자라지 않습니다. bhāvanā가 자라지 않습니다. 눈으로 본 싫은 것에 부딪치면 magga가 자라지 않습니다. 그것에 무심해져 마음을 거기 두고 머물려 하면 그것도 걸림돌입니다.

mūlika avasthāvēdī mokakda kayi priyamanāpayi apriya manāpayi ēka issellā næti karaganna. madhyasthayada kara pat venavā. ehenam priyamanāpaya ælennē nætuva apriyamanāpaya gæṭennē nætuva upēkṣāvaṭa pat venavā.

기본 단계에서는 무엇을 합니까? 좋은 것과 싫은 것을 먼저 없앱니다. 그러면 가운데에 이릅니다. 좋은 것에 달라붙지 않고 싫은 것에 부딪치지 않고 upekkhā에 이릅니다.

upēkṣāvaṭa pat veda dæn upēkṣāva kiyannē madhyastha bava kiyalā ada hitāgena upēkṣā kiyana vacanayen pennannē mē ārya vinaya upēkṣāva kiyannē. āryayanṭa tiyennē ekama aramuṇayi. ē aramuṇa tamayi nivana.

upekkhā에 이른다지만, 오늘 사람들은 upekkhā를 그저 가운데라고 생각합니다. upekkhā라는 낱말이 보이는 것은 ariya vinaya의 upekkhā입니다. ariya에게는 오직 하나의 목표가 있습니다. 그 목표가 nibbāna입니다.

yam rāga akṣayak, dvēśa akṣayak, mōha akṣayak karanavā menna mēkayi bauddhayāgē arama. anna ēka hasannē upēkṣāven kivvē eta madhyastha venna kiya nemeyi pin madhyasthayaka vēdanāvak. upēkṣā vēdanāva aniccayi kiyalā ayin karanna iyā dēśanā karē sæpa vēdanā duk sē dakinna, duk vēdanā ulsē dakinna upēkṣā vēdanāva anicca sē dækenā oya tunamayi karannē. etakoṭayi vēdanā nirōdha vennē. anna vēdanā nirōdha karana mārgaya.

rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya를 이루는 것, 이것이 불자의 목표입니다. 그것을 upekkhā라 한 것이지 가운데가 되라는 것이 아닙니다. 가운데 vedanā, 곧 upekkhā vedanā는 anicca라고 보아 없애라고 설하셨습니다. sukha vedanā를 dukkha로 보고, dukkha vedanā를 가시로 보고, upekkhā vedanā를 anicca로 보는 것, 이 셋을 하는 것입니다. 그때 vedanā가 멸합니다. 그것이 vedanā를 멸하는 길입니다.

ehenam mokakda balanna oya sæpa duk upēkṣā kiyana ekaṭa mē sæpaduk madhyasthā kiyana ekaṭa bahinnē nætuva nivana mul karalā hitanna puḷuvan vennē. anna nivana ēka tamayi kivvē upēkṣāven kiyalā. bauddhayāva visin hæma bauddhiyek visinma dæ ekama aramuṇa mokakda? nivana nivana mul karagena hitanna purudu venna kiyalā pennavā oya avasthāvala

그렇다면 무엇인지 보십시오. 즐거움, 괴로움, 무심함이라는 것, 곧 즐거움·괴로움·가운데에 빠지지 않고 nibbāna를 뿌리로 생각할 수 있게 되는 것, 그 nibbāna를 upekkhā라 한 것입니다. 모든 불자의 하나뿐인 목표는 무엇입니까? nibbāna입니다. 그런 때에 nibbāna를 뿌리로 생각하는 버릇을 들이라고 보이십니다.

kohomat mēka hitannē? ælīmē svabhāvayak nam api sasara sasara urumaya yanu apiṭa āvē rūpaya dakinakoṭa ē velāvēdī kalpanā karanna.

그러면 이것을 어떻게 생각합니까? 달라붙는 성질이 saṃsāra에서 물려받은 것으로 우리에게 왔다면, rūpa를 볼 때 그때 숙고하십시오.

dæn metana siddha vuna siddhiya gæna balanna kalpanā kara dæn mē kāraṇayaṭa monavada mē siddha vunē? mē priyamanāpayak æti vuṇā. mē priyamanāpa svabhāvaya æti vennē mokak nisāda? æhæ nisā. dækapu rūpaya nisā. æhæyi rūpayayi dekē sparśaya haṭagatta cakkhu viññāṇaya nisā. ē cakkhu viññāṇaya nisā haṭagatta cakkhu saṁsya nisā. cakkhu saṁsyen janita vuṇā vū vēdanāva nisā maṭa mē sæpayi sæpayi kiyalā hæn̆genavā. hari priyamanāpīrūla hæn̆genavanē. menna hæn̆giccayi.

지금 여기서 일어난 일을 보십시오. 숙고하십시오. 이 일에서 무엇이 일어났는가? 좋은 느낌이 생겼다. 이 좋은 성질은 무엇 때문에 생기는가? 눈 때문에, 본 rūpa 때문에, 눈과 rūpa 둘의 닿음으로 일어난 cakkhu viññāṇa 때문에, 그 cakkhu viññāṇa로 일어난 cakkhu samphassa 때문에, cakkhu samphassa에서 생긴 vedanā 때문에 나에게 '즐겁다, 즐겁다'는 느낌이 듭니다. 좋은 것으로 느껴지지요. 이렇게 느껴진 것입니다.

dæn mē mēkaṭa gōcara vecca mē mevalak ti nætnam mē upakaraṇa tiyena ēmaya hædi balanna. dæn mēkaṭa monavakda mē priyamanāpa lassana mihiri mana vaḍana rūpayak kiyalā maṭa hæn̆gīmak āvē. mona monavada mēkaṭa hētu vunē? æhæ hētu vuṇā. æhæṭa gōcara vecca rūpaya ēkaṭa hētu vuṇā. æha rūpayak nisā haṭagatta cakkhu viññāṇayak ēkaṭa hētu vuṇā. ē cakkhu viññāṇaya nisā haṭagatta cakkhu saṁsparśayak ēkaṭa hētu. dæn ohoma dakinna ōnē cakkhu viññāṇaya kiyannē mokakda kiyalā cakkhuṁca paṭicca rūpēca uppaccati cakkhu viññāṇaṁ dæn mēka tōraganna ōna.

이제 여기에 닿은 이 도구들, 이 장치들이 어떻게 만들어졌는지 보십시오. 여기서 무엇이 좋고 아름답고 달콤하고 마음에 드는 rūpa라는 느낌을 나에게 일으켰는가? 무엇무엇이 원인이었는가? 눈이 원인이었습니다. 눈에 닿은 rūpa가 원인이었습니다. 눈과 rūpa로 일어난 cakkhu viññāṇa가 원인이었습니다. 그 cakkhu viññāṇa로 일어난 cakkhu samphassa가 원인입니다. 이제 이렇게 보아야 합니다. cakkhu viññāṇa가 무엇인지: 'cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ'. 이것을 풀어야 합니다.

dæn mēka tōrannē kohomada æhæṭa rūpayak ekvīmen cakkhu viññāṇaya pahaḷa vuṇā kiyalayi mēka tōrannē. hæbæyi dharmaya hæn̆gavilā. cakkhuṁca paṭi icca catu viññāṇa paṭicca rūpēca uppajjati cakkhu viññāṇaya onna cakkhu viññāṇayak upadina hæ.

이것을 어떻게 풉니까? 눈에 rūpa가 만나 cakkhu viññāṇa가 일어났다고 풉니다. 그러나 dhamma는 숨겨져 있습니다. cakkhuñca, paṭi-icca, cakkhu viññāṇa, paṭicca rūpe ca, uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. 이렇게 cakkhu viññāṇa가 일어나는 방식입니다.

ōtana kāraṇā kīyak āvāda? cakkhuṁ ekak āvā. æhæ piḷiban̆da hita maṭa æhæt tiyenavada? anna gatā cakkhu viñña paṭi icca kæmætten bæn̆duṇu hita mokēda? rūpēca mehema rūpayaknē gatta dr̥ṣṭiyāva. mama mehema rūpayak dækkā kiyana. mokada magē æhen. āsāven yuttava bæn̆dilā mehema rūpayak bæenavā. dæn gattē ātma dr̥ṣṭiya okō

여기에 몇 가지가 나왔습니까? cakkhuṃ이 하나 나왔습니다. 눈에 대한 생각, '나에게 눈이 있다'는 생각입니다. paṭi-icca는 바람으로 묶인 마음입니다. 무엇에? rūpe ca, '이런 rūpa다'라고 붙잡은 diṭṭhi입니다. '내가 이런 rūpa를 보았다, 내 눈으로.' 바람과 함께 묶여 이런 rūpa를 봅니다. 여기서 잡은 것은 ātman diṭṭhi입니다.

bæenavā. dæn gattē ātma dr̥ṣṭiya okō æhæ kiyalā gattot ekak vagē ātma dr̥ṣṭiyen æhæ gattā. æhæ kiyana ekak tiyenavā. æhē yathārthaya dæka rūpaya kiyana ekak tiyenavā. ēkē yathārthaya dæka ākāraya bæn̆dunā. yathārthaya dæka ætiāma onna oya kāraṇā ṭika nisayi cakkhu viññāṇayak pahaḷa vunē.

눈을 하나의 덩어리처럼 ātman diṭṭhi로 붙잡았습니다. '눈이라는 것이 있다'고, 눈의 실상을 보지 않고. 'rūpa라는 것이 있다'고, 그 실상을 보지 않은 채 묶였습니다. 바로 이것들 때문에 cakkhu viññāṇa가 일어났습니다.

penīma nemeyi mē kiyannē cakkhu viññāṇaya tōraganna ōnē ēka æhæṭa æhen dæka penīmaṭa cakkhu viññāṇaya kivvot tiyanna budurajāṇan vahansē viññāṇaya nirōdha karalā nǣ. avidyāttē vaśēṣa virāga nirōdhā saṁkhāra nirōdha saṁkhāra nirōdhā viññāṇaya nirōdha budurajāṇan vahansē viññāṇaya nirōdha karanna ehenam budurajāṇan vahansē eyā penīma tibuṇā. æhīma tibuṇā.

보는 것이 cakkhu viññāṇa가 아닙니다. cakkhu viññāṇa를 바로 알아야 합니다. 눈으로 보는 것을 cakkhu viññāṇa라 한다면 붓다께서는 viññāṇa를 멸하지 않으신 것이 됩니다. 'avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho.' 붓다께서는 viññāṇa를 멸하셨습니다. 그런데 붓다께는 보는 것이 있었고 듣는 것이 있었습니다.

penīmaṭa æhīmaṭa cakkhu viññāṇa kiyanavā nam sōta viññāṇa kiyanavā. budurajāṇan vahansēṭa viññāṇaya nirōdha næhænē.

보는 것과 듣는 것을 cakkhu viññāṇa, sota viññāṇa라 한다면 붓다께는 viññāṇa의 멸이 없는 것이 되지요.

maharaja kiyalā kiyanavā kotaruvā viśākhāva mokada mē tiyenavā viśākhāva passē kavapanā ānanda hādaka ānanda kiyalā sāriput særicca hambakama sāripu mugala mogallanna katā karanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dænilā tiyena pelā tiyenavā. penena eka cakkhu viññāṇayi. penīmaṭa nam cakkhu viññāṇa kiyana budurajāṇan vahansēṭa penīma tibuṇā. kiyana eka æhuṇā. uttarak dunnā. æṭa nam sōta viññāṇaya kiyalā. untara sōta viññāṇaya ivarak nirōdha karalā kiyaburu nenna putā. poḍḍakvat tuunē nǣ viññāṇa unvahansē viññāṇa nirōdhayi.

그렇게 이야기하신 것이 경전에 나와 있습니다. 보는 것이 cakkhu viññāṇa라면, 붓다께 보는 것이 있었습니다. 말씀이 들렸고 대답을 하셨습니다. 듣는 것이 sota viññāṇa라면 sota viññāṇa를 멸하지 못하신 것이 됩니다. 그러나 그분께 viññāṇa는 조금도 남지 않았습니다. 그분은 viññāṇa가 멸했습니다.

dæn mokaṭada api mē viññāṇaya kiyapu karannē anna viññāṇayak haṭagannē avidyāva. metana tiyennē viññāṇaya kiya avidyāven haṭaganna viññāṇaya. anna avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi daka nisā tamayi paṭicca vunē. kæmætten bæn̆duvē. avidyāva nætnam tr̥ṣṇāva nætnam paṭicca ivarayi.

그런데 왜 우리는 이 viññāṇa를 말합니까? viññāṇa는 avijjā로 일어납니다. 여기 말하는 viññāṇa는 avijjā로 일어난 viññāṇa입니다. avijjā와 taṇhā 둘 때문에 paṭicca, 곧 바람으로 묶였습니다. avijjā가 없으면, taṇhā가 없으면 paṭicca는 끝납니다.

æhæ piḷiban̆dava ātma dr̥ṣṭiya nam cakkhuṁ cavarayi. cakkhu tiyenavā. cakkhun cē. rūpaya rūpaya tiyenavā. rūpēca nǣ.

눈에 대한 ātman diṭṭhi가 없으면 'cakkhuñca'는 끝납니다. 눈은 있습니다. 그러나 'cakkhuñca'는 없습니다. rūpa는 있습니다. 그러나 'rūpe ca'는 없습니다.

anu vacana vala tiyennē pada bæn̆dilā tiyennē. eka vacanayak vaśayen dunnada? pada ekatu velā hædicca padava?

그 낱말들에는 구절이 묶여 있습니다. 한 낱말로 주어진 것입니까? 여러 구절이 합쳐져 만들어진 것입니다.

cakkhu piḷiban̆dava hitak æṭunā nam æsayaka kiyana hitak ætinam. cakkhu puṁcava æsa kiyana eka yārthayen dækaravada? æsa dænenavā. æsa kiyana dr̥ṣṭiya næha. mama kiyana vacanaya kiyanavā. kaya dænenavā. ēkaṭa mama kiyana dukkhiya næha. asmimānaya ivara karu dālā menna mēka ivara karagattē næti tākāra api hæma velēma bahina dr̥ṣṭiyak tamayi satva kiyalā deyak, pudgala kiyalā adayak, dravya kiyalā adayak, vastu kiyalā deyak mē lōkē tiyenavā kiyalā menna dr̥ṣṭiya.

눈에 대한 생각이 생겼다면, '눈이다'라는 생각이 있다면 그것이 'cakkhuñca'입니다. 눈이라는 것을 실상으로 봅니까? 눈은 느껴집니다. 그러나 '눈'이라는 diṭṭhi는 없습니다. '나'라는 말은 합니다. 몸은 느껴집니다. 그러나 그것에 '나'라는 diṭṭhi는 없습니다. asmimāna를 끝내 이것을 끝내지 않는 한 우리가 늘 빠지는 diṭṭhi가 있으니, 존재(satta)라는 것, 사람(puggala)이라는 것, 물질이라는 것, 사물이라는 것이 이 세상에 있다는 diṭṭhi입니다.

menna mē dr̥ṣṭiya nisāma tamayi. mē magē æhæ pæhægatta ennamani magē æhen mama rūpayak dækkā. anna gatta tīraṇaya ātma dr̥ṣṭiya otana tiyenavā. menna ātma dr̥ṣṭiyen bæhægatta mē tīraṇaya tamayi mē kapalā tiyennē.

바로 이 diṭṭhi 때문에 '이것은 내 눈이다', '내 눈으로 내가 rūpa를 보았다'고 합니다. 그렇게 내린 판단에 ātman diṭṭhi가 있습니다. ātman diṭṭhi에 빠져서 내린 이 판단을 잘라 내야 하는 것입니다.

menna okkoma væḍenna sattis bōdhi bhāṣaya kon̆dennē onna otana menna satipaṭṭhānaya vaḍanna. satipaṭṭhānaya turak nemeyi væḍennē. dharṣṭhāṁgika parida væḍenavā. satta bojjakat væḍenavā.

모든 것이 자라는, 서른일곱 bodhipakkhiya가 자라는 곳이 바로 여기입니다. 여기서 satipaṭṭhāna를 닦으십시오. satipaṭṭhāna만 자라는 것이 아닙니다. ariya aṭṭhaṅgika magga가 자랍니다. satta bojjhaṅga도 자랍니다.

væḍenavā ā ēka væḍenavā kivvē onna ōka dharmaya dharmaya pavatvanavā. nirvāṇa parisarita yāma san̆dahā dharmayōma dharmaya puḷuvan api nemeyi karanna. cētanāven puran deyak nǣha kiyalā. dæn karanna tiyennē mokakda ætta dænaganna mē satva pudgala dravya pas tiyena ekē ætta dænaganna. ehenam mokakda mē æhæ kiyannē mokakda dænaganna?

자랍니다. 자란다고 한 것은 dhamma가 dhamma를 이어 간다는 것입니다. nibbāna 저편으로 가기 위해 dhamma만이 dhamma를 해낼 수 있지, 우리가 하는 것이 아닙니다. cetanā로 채울 것은 없다는 것입니다. 이제 할 일은 무엇입니까? 참을 아는 것, 존재·사람·물질·사물이 있다는 것의 참을 아는 것입니다. 그렇다면 이 눈이 무엇인지 아십시오.

rūpaya kiyannē mokakda dænaganna cakkhuṁca pajānāti rūpēca pajānāti yaṁca tupayaṁ paṭicca uppajjanti hō sōti saṁpajānāti onna dænaganna hæṭi ehema dænagena inna ōnē æhæ kiyana masuliyak kiyā dænagattā hariyannē

rūpa가 무엇인지 아십시오. 'cakkhuñca pajānāti, rūpe ca pajānāti, yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati ... pajānāti.' 이것이 아는 방식입니다. 그렇게 알고 있어야 합니다. 눈이 살덩어리라고 아는 것으로는 안 됩니다.

mē æhæ kiyana eka kohomada hædilannē āpō dhātuva tējō dhātuva vāyō dhātuva paṭhavi dhātuva kiyana dhātu hataraka yamkisi hētuphala æti ekvīma ākārayaṭa ekvecca nisā mē æhæ kiyana ekak vidyāmānya

이 눈이라는 것은 어떻게 만들어졌습니까? āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu라는 네 dhātu가 어떤 원인과 결과의 모임 방식으로 모였기 때문에 눈이라는 것이 드러납니다.

nætuva æhæ kiyana guliya monavada tiyennē? āpō dhātuva tiyenavā, tējō dhātuva tiyenavā, vāyō dhātuva tiyenavā, paṭhavi dhātuva tiyenavā. nætnam jalapak vini sulan tiyena hatara koṭasaṭa væṭina koṭas ṭikak mēkē tiyenavā.

그 밖에 눈이라는 덩어리에 무엇이 있습니까? āpo dhātu가 있고, tejo dhātu가 있고, vāyo dhātu가 있고, paṭhavī dhātu가 있습니다. 다시 말해 물, 불, 바람, 흙이라는 네 부분에 드는 조각들이 이것에 있습니다.

ēvā koheda tiye? vatura bonna issellā æhē vatura tibunē næha. mavgayakusen harijesa ædalā gattaṭa passē ē ōja sataepu vatura tamayi mavkugē sē æhæ hæduvē. ē hædicca æhæ bihivanāṭa passē āyē kanna ehema nodīi hiṭan hada davasa gelā mærilā yanavā.

그것들은 어디서 왔습니까? 물을 마시기 전에는 눈에 물이 없었습니다. 어머니 배 속에서 ojā를 끌어 받은 뒤 그 ojā와 물로 어머니 배 속에서 눈이 만들어졌습니다. 그렇게 만들어진 눈은 태어난 뒤에 다시 먹을 것을 주지 않으면 이레 만에 시들어 죽어 버립니다.

ehenam mokada mē æhæ pavatinnē kohomada? væḍennē kohomada? dæn mehē kaṭin monavada? āpō dhātuvayi paṭhavi dhātuvayi aragena etakoṭa āma mēmē aragena ilanam tēja vāyō dhātuven tira karalā yavalā tējō dhātuva uṣṇa karalā hin avaśya karana padama aragena hadapu ṭikak tamayi mē kaṭin dānnē nætuva.

그렇다면 이 눈은 어떻게 이어지고 어떻게 자랍니까? 이제 입으로 무엇을 넣습니까? āpo dhātu와 paṭhavī dhātu를 가져다 vāyo dhātu로 다지고 tejo dhātu로 데워 필요한 정도로 만든 것을 입으로 넣습니다.

ehenam mokakda api kanavā kiyalā gattē? satara mahābhūtaya satara dhātuva satara dhātuvak aṭen ætul karā. īṭa passē mokada karmaja tējō dhātuven mēka dirōvalā ōjasa bavaṭa pat karalā suduraya āśraya karagena ē nāla āśraya karagena genihillā kēsanārikā kiyana puṁciyavaraṭat genihillā saila kiyana æhæ kiyana eka hædena tiyanē saila kiyana ekaṭa genihillā ēvaṭa bāra dunna ohoma bhōṣaṇaya vigā

그렇다면 우리가 먹는다고 한 것은 무엇입니까? 네 mahābhūta, 네 dhātu를 입으로 넣은 것입니다. 그 뒤 kammaja tejo dhātu로 이것을 소화시켜 ojā로 만들고, 피를 따라, 관을 따라 가져가 가는 실핏줄까지 가져가 눈을 이루는 세포에 넘겨줍니다. 그렇게 영양을 줍니다.

karma śaktiya mokada karannē jīvita rūpayak pahaḷa karalā jīvitaya pavatvana rūpayak karma śaktiyen pahaḷa karana ēken nirmāṇaya karalā ehenam genicca ābō dhātuva vatura vatura vaśayan nikan diyanna tiyennē. ēka æhē vatura bavaṭa pat karanavā. æs vatura. gēca paṭhavi dhātuva æs mānsaya bavaṭa pat karanavā. geca hadapu tējō dhātuva æhē uṣṇatvaya bavaṭa pat karanavā. etakoṭa vāyō dhātuva æhæ jalanaya karana vāyu bavaṭa

kamma의 힘은 무엇을 합니까? jīvita rūpa를 일으켜, 삶을 이어 가는 rūpa를 kamma의 힘으로 냅니다. 그것으로 만들어서, 가져간 āpo dhātu는 그냥 물로 있는데 그것을 눈의 물, 곧 눈물로 만듭니다. 가져간 paṭhavī dhātu를 눈의 살로 만듭니다. 가져간 tejo dhātu를 눈의 열로 만듭니다. vāyo dhātu는 눈을 움직이는 바람으로 만듭니다.

mamat karanavā. onna oya ākārayen āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhavi dhātuvayi kiyalā mēvā karmaja tējō dhātuven patvala hadalā avaśya gānnaṭa aragena karmaja balayen haṭagatta jīvita rūpayen śaktiya nipadda. ēken karā vū ē hatarē yam hæḍagæsmak tiyenavā hæḍagæhamak hædunak tiyenavā æhæ kiyalā.

이렇게 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu를 kammaja tejo dhātu로 다듬어 필요한 만큼 가져와, kamma의 힘으로 일어난 jīvita rūpa의 힘을 냅니다. 그것으로 이룬 그 넷의 어떤 짜임, 만들어진 꼴이 있는데 그것을 눈이라 합니다.

menna dænagannavā æhæ kiyannē ekak nemeyi. kadātanika vastuvak nemeyi. menna mē hētuva nisā sakas vecca deyak santayak. mēkē hētuphala sahitayi. nikan ehaṭa ganna paṭicca samuppanna. ehenam paṭicca samuppanna kriyāvaliyakin yamak sakas vuṇānē ēka kṣēṇa dharmayak. ēka gevila yanavā. koya dharmayak vædilā yanavā.

이제 압니다. 눈은 하나가 아닙니다. 영원한 사물이 아닙니다. 이런 원인 때문에 짜인 것, saṅkhata입니다. 원인과 결과가 있습니다. 그냥 생긴 것이 아니라 paṭicca samuppanna입니다. paṭicca samuppāda 과정으로 무엇이 짜였다면 그것은 khaya dhamma입니다. 다해 갑니다. vaya dhamma로 사라져 갑니다.

menna æhæ gæna dakinna kivvā menna mē kiyana æhæ saṁkhatayi paṭicca samuppannayi kṣē dharmayi vaya dharmayi. ehenam mē æhæ kiyalā pēna eka mama magē ekak kiyalā gattā. ēka magē adahasak vitara karanna. mēka hētuphalaya. mēka kṣē velā yanavā va्याvaya velā yanavā. harayak æti ekak ehenam mē æhæ kiyilā tiyenavada?

눈에 대해 보라고 하신 것이 이것입니다. 이 눈은 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. 그런데 눈이라고 보이는 것을 '나', '내 것'으로 잡았습니다. 그것은 내 생각일 뿐입니다. 이것은 원인과 결과입니다. 다해 가고 사라져 갑니다. 그렇다면 이 눈이라는 것에 알맹이가 있습니까?

æhæ kiyalāilā harayak nam nǣhæ. sāra dharmayak næhæ. saṁkatayak tiyenavā sakas vecca ekak paṭicca samupannavat hētuphala dharmayakin kæmættek bæn̆dilā avidyātsādhaka væḍapiḷi niṣpādanaya śaktiyakin kriyātmaka karalā āpō dhātuvayi tējō dhātuvayi vāyō dhātuvayi paṭhavi dhātuvayi yam samavāyanṭa æhæṭa gaslā ēken nirmāṇaya karalā æhæ kiyalā. ēkaṭa tamayi api mē æhæ kiyannē ēka magē æhæ kiyannē boruvanē. magē æhæ kivaṭa magē venavada? pavatinavada? nǣ kṣaya venavā. pæyæ venavā. menna mē niśāra

눈이라는 것에 알맹이는 없습니다. sāra dhamma가 아닙니다. saṅkhata, 짜인 것, paṭicca samuppanna로서 원인과 결과의 dhamma로 바람에 묶여, avijjā를 바탕으로 한 만들어 냄의 힘으로 움직여, āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu를 어떤 모임으로 눈의 꼴로 맞추어 만든 것을 우리는 눈이라 합니다. 그것을 '내 눈'이라 하는 것은 거짓입니다. '내 눈'이라 한다고 내 것이 됩니까? 머뭅니까? 아닙니다. 다해 갑니다. 사라져 갑니다.

venavā. pæyæ venavā. menna mē niśāra vastuvak aragattā magē væḍē upakaraṇaya ēka upakaraṇaya mokakda mē gattē? mana vaḍana rūpayak kiyannā vū hæn̆gīma āvē ohoma æhæ kiyana upakāra ekak ēka hæṭiyama mē gōcara vecca rūpaya mona vædadilā tiyennē ēkat āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhi dhātuvayi kiyana mē dhātu hatarenma sakas velā mē æhæ hædunā vagēma tamayi ē rūpaya hædilā tiyennē. ehenam æti ākārayen penunaṭa ēkē yathārthaya mokakda mē dhātu hataraka yam samavālayakin gatta hædayak hædilā enavā. æti sēt enna. ēkat

이런 알맹이 없는 사물을 내 일의 도구로 잡았습니다. 그 도구로 무엇을 잡았습니까? 마음에 드는 rūpa라는 느낌이 그런 눈이라는 도구로 왔습니다. 그처럼 여기 닿은 rūpa는 무엇으로 이루어졌습니까? 그것도 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu라는 이 네 dhātu로 짜여서, 이 눈이 만들어진 것과 똑같이 그 rūpa가 만들어졌습니다. 있는 그대로 보였지만 그 실상은 무엇입니까? 네 dhātu의 어떤 모임으로 꼴이 만들어져 오는 것입니다.

hædayak hædilā enavā. æti sēt enna. ēkat saṁkhatayi ēvat sakas vecca iya. tibicca ekak salātura. ēkat hētuphala sahitayi. paṭicca samuppāya. kaṭayaka kṣē velā yanavā væya velā yanavā. ehenam ēkat saṁghatayi paṭicca samuppannayi kṣē dharmayi vaya dharma næ ēka harayakut. ēka balapu æhe harēkut.

그것도 saṅkhata, 짜인 것입니다. 그것도 원인과 결과가 있습니다. paṭicca samuppanna입니다. 다해 가고 사라져 갑니다. 그렇다면 그것도 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. 그것에도 알맹이가 없습니다. 그것을 본 눈에도 알맹이가 없습니다.

mēkayi ēkayi dækalā ivalā hadannē ōkaṭa kæmætten bæn̆dunā. mokaṭada kæmætten bæn̆dena magē hitin mulāven bæ tiyena mōlikamaṭa kiyana mulāvaṭa mama vaṭinādiyak kiyalā allagannā. hitak pahaḷa karana kæmætta paṭicca vuṇā. kæmætten bæn̆dienavā. kæmætten bæn̆dicca hētuva nisānēda maṭa mē sparśayak āvē. anna ēka nikan sparśayak nemeyi saṁsparśayak.

이것과 저것을 보고 거기에 바람으로 묶였습니다. 왜 바람으로 묶입니까? 내 마음이 미혹되어, 미혹 때문에 값진 것이라고 붙잡습니다. 마음을 일으키는 바람이 paṭicca가 된 것입니다. 바람으로 묶입니다. 바람으로 묶인 그 원인 때문에 나에게 이 닿음이 왔지요. 그것은 그냥 phassa가 아니라 samphassa입니다.

avidyāva nisā haṭagattā avidyā sahagata spardhayaṭa kiyanavā cakkhu sampatta anattayen janita vuṇā vēdanāvak sampassajā vēdanāvak. ē vēdanāvē avidyā sahagatayi. avidyā sahagata vindanayak haṭaganna dænīmak. nikanma dænīmak næ. anna ē dænīma maṭa væṭahuṇā hari manavaḍaka hari hon̆dayi. darśana rūpayak, āsavāna rūpayak adahasa dunnā onna ōka

avijjā 때문에 일어났습니다. avijjā와 함께하는 닿음을 cakkhu samphassa라 합니다. 그것에서 생긴 vedanā가 samphassajā vedanā입니다. 그 vedanā는 avijjā와 함께합니다. avijjā와 함께하는 느낌이 일어나는 앎입니다. 그냥 앎이 아닙니다. 그 앎이 나에게 '좋다, 마음에 든다, 훌륭하다, 보기 좋은 rūpa, 바랄 만한 rūpa'라는 생각을 주었습니다. 이렇게 살펴 가야 합니다.

rūpayak, āsavāna rūpayak adahasa dunnā onna ōka menna balāgena yanna ōnē oya vidi eka pārak mēka kivvanna bæhæ udu parak ahanakan mē bhāvanāva tērennē næha. menna bhāvanāva nivan dakina bhāvanāvē tiyena.

이것을 한 번에 말할 수는 없습니다. 여러 번 들어야 이 bhāvanā를 알아듣습니다. 이것이 nibbāna를 보는 bhāvanā에 있는 것입니다.

itin etakoṭa balannakoṭa enē væḍa karana næti anātha æhækin. væḍa karana næti anātha vastuvak dækalā. mulāva nisā kæmættakin bæn̆dilā. ēken ē mulā sahagena sparśayak labalā ē mulā sparśaya læbuṇā vū dæn vēdanāvak æti karagena ēkaṭa bæn̆dunā haya vaḍanavā kiyalā. ehenam mama mē mana rūpaya kiyalā āśvāda vidinnē ōkennē. mokakda ahagæn

그러니 보면, 쓸모없는 주인 없는(anātha) 눈으로 쓸모없는 주인 없는 대상을 보고, 미혹 때문에 바람에 묶이고, 그 미혹과 함께하는 닿음을 얻고, 그 미혹의 닿음으로 vedanā를 일으켜 그것에 묶였습니다. 그렇다면 내가 이것을 마음에 드는 rūpa라고 assāda를 즐기는 것은 그것으로입니다. 무엇에 걸렸습니까?

ē vēdanāva pavatinavada cakkhu saṁparśayak tiyalā tiyana nam ēkat haṭagattanam gevililā yanavā. ēkat ara saṁkhatayi pait samapannayi dharmaya vaya danna cakkhu saṁska janita vuna mē priyayi manāpayi vēdanāvak haṭagatta nam vipariṇāmayaṭa pat velā tilā. ēkat ituru vennē næ. meccara kālayak mana vaḍaku dækkā nam ēvaṭa velā tiyennē oya vidika dæn mē pēna ekaṭa velā tiyennē oya vidi oya jātiyē raṭāvakin matuvaṭa eban̆dunnā vū sampassayā vēdanāva pahaḷa nam piyayi kiyalā. ēkaṭa hiba devenna tē ṭika. ehenam oya okkoma anāgāva menna balāganna

그 vedanā가 머뭅니까? cakkhu samphassa가 일어났다면 그것도 다해 갑니다. 그것도 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. cakkhu samphassa에서 생긴 이 좋은 vedanā가 일어났다면 vipariṇāma에 이르러 사라집니다. 그것도 남지 않습니다. 이제까지 마음에 드는 것을 보았다면 그것들도 그렇게 되었고, 지금 보이는 것도 그렇게 되었고, 앞으로 그런 samphassajā vedanā가 일어나 좋다고 해도 그렇게 됩니다. 그렇다면 그 모두가 주인 없는 것입니다. 이렇게 살펴보십시오.

dæn oya kituvē æhæ gæna. æhen rūpaya dækkahama gæṭīmak āvā nam ēt vidihaṭa balanna ēka sāmānya maṭṭamen ælīm gæṭīm deka mæda tænakin athara ēt oya vidihaṭa balā

이제 말한 것은 눈에 대해서입니다. 눈으로 rūpa를 보고 부딪침이 왔다면 그것도 그렇게 보십시오. 보통 수준에서 달라붙음과 부딪침 사이의 가운데 자리로 놓아두었다면 그것도 그렇게 보십시오.

mehema balanakoṭa ælena hitak tibunam ælena hita haṭagannē nætuva yannē. hētu bidilā yanavā. gæṭīmak ehen haṭagattā nam gæṭīma hita næti velā yanavā. mulāven ēka upēkṣāven gattā nam ēkat næti velā yanavā. avidyāvak ivarīma dæn bælīma nisā haṭagatta ælīmayi, gæṭīmayi, mulāvayi tunama nætivelā aḍuvahama anna ārya mārgayē satara satipaṭṭhānayat væṭilā satta boj mē ārya aṣṭhāṁgika mārgayat vaḍilā satta bojgatta nam nivan dækalā ivarannā. onna æhe nivan dakinna næ.

이렇게 보면 달라붙는 마음이 있었어도 달라붙는 마음이 일어나지 않고 지나갑니다. 원인이 끊어집니다. 부딪침이 거기서 일어났다면 부딪치는 마음이 사라집니다. 미혹으로 그것을 무심하게 잡았다면 그것도 사라집니다. avijjā가 끝나, 봄으로써 일어난 달라붙음과 부딪침과 미혹 셋이 사라지거나 줄면, ariya magga의 네 satipaṭṭhāna가 자라고, ariya aṭṭhaṅgika magga가 자라고, satta bojjhaṅga가 자라면 nibbāna를 보고 끝납니다. 이것이 눈으로 nibbāna를 보는 방식입니다.

dæn bhāvanāva hæbæyi olu kamana velā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

meccara kal saṁsārē kǣrakamaṭa kāgena āpu lassana rūpaval eka ayin karanna divā amāru eka tænaka in̆dilā bhavaspada kiv ēka hari. hæbæyi ōka amāra nivan dakina maga amāru ēka uḍu kapana eka.

이렇게 오랜 saṃsāra 동안 탐욕스럽게 먹어 온 아름다운 rūpa들을 떼어 내기란 아주 어렵습니다. 한자리에 앉아 있는 것은 맞습니다. 그러나 이것은 어렵습니다. nibbāna를 보는 길은 어렵습니다. 그것은 물살을 거슬러 가는 것입니다.

hæbæyi æt deka piyāgena era miniṭāgena uṭa ran̆dinavā pallehaṭa ævanavā. haridiya pæyak vunot dekak punā oyāṭa koccara pula mana pæya tunak innē. ehenam oyā ugina innē bhāvanā dæn diyavunē. mokakda iyida?

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bhāvanāva aharaka dækalā ehema anna budupiyāṇan vahansē dēśanā karana taram væhilā kivvē onna ōkayi. bhāvanāva væhilā kivvē ōkayi.

bhāvanā를 그렇게만 보는 것, 붓다께서 가려졌다고 하신 것이 바로 이것입니다. bhāvanā가 가려졌다고 하신 것이 이것입니다.

an æraganna ōnē vivr̥ta karaganna ōnē. tathāgatayan vahansē dēśanā karana dharmaya væsunī noma babalayi. viktaviyē babalayi. babalanavā kiyannē dhyāna læbenavā mārga pavatva

그것을 열어야 합니다. 드러내야 합니다. 여래께서 설하신 dhamma는 가려지면 빛나지 않고 열리면 빛납니다. 빛난다는 것은 jhāna를 얻고 magga phala를 얻는다는 것입니다.

væhuṇot oya dekama na udēna rǣ vanahirenavā rǣ eḷiyanakama ahativā kālē gevenavā næ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

væhilā oya pratiphalaya næti venavā. ehenam anna

가려지면 그 결과가 없어집니다.

oya pratiphalaya næti venavā. ehenam anna bhāvanāva dænaganna otana satara satipaṭṭhānayak tiyenavā. oya æhen balana satara satipaṭṭhānaya otana tiyenavā. æha nisā haṭagannā vū satara satipaṭṭhānaya otana upadinnavā.

그렇다면 bhāvanā를 아십시오. 거기에 네 satipaṭṭhāna가 있습니다. 눈으로 보는 네 satipaṭṭhāna가 거기 있습니다. 눈 때문에 일어나는 네 satipaṭṭhāna가 거기서 생깁니다.

mokakda upadinnē? æhæ nisā balapu indriya bhāvanāva dæn api kaḷā. indriya bhāvanāva vaḍanakoṭa æha nisā yam asaṁgavarayak tiunāt dæn asaṁvaraya nætuva venavā. dæn bæruvaṭa issara vagē næhæ. æhen asaṁvara vennē. saṁvarak tiyalā. vicakgataya pahaḷa velā ivilaṭa vicakgataya i oya vidihaṭa æhen yamak dækalā æhē bæluva dē ehema dænagattānam oya san̆dahā monavā karannēda?

무엇이 생깁니까? 눈으로 본 것에 대한 indriya bhāvanā를 이제 우리가 했습니다. indriya bhāvanā를 닦으면 눈으로 인한 asaṃvara가 있었어도 이제 asaṃvara가 없어집니다. 이제는 예전처럼 눈으로 단속 없이 지내지 않습니다. 단속이 있습니다. 그렇게 눈으로 무엇을 보고, 눈으로 본 것을 그렇게 알았다면, 그것 때문에 무엇을 하겠습니까?

ē passē duvannada? allagena ivinda monavada karannada? kaya kriyā karavanna ōnē næ. hari lassanayi ova oyā vacana kriyā karanna ōne. hitē tiyāgena hiṭan ran̆ga ma panna ōnē. ehenam hitalit ivarayi kriyāvak ivarayilayi vacanaya velayi āsāven kiyalā okkoma ivarayi. chandarāgayen karannā vū kriyāvak tibunam ivarayi. katāvak tibuna nam ivarayi hiṭilat tibunan ivarayi. chandara rāgaya durivelā kiyadda tr̥ṣṇāva duru vunā taṇhā kerava nibbā nǣ. anna nivan dækā. ovun æhen nivan dakina hæn

그 뒤를 쫓아가겠습니까? 붙잡고 있겠습니까? 무엇을 하겠습니까? 몸을 움직일 필요가 없습니다. '아주 아름답다'고 말을 할 필요도 없습니다. 마음에 품고 있을 필요도 없습니다. 그렇다면 생각도 끝나고, 행동도 끝나고, 말도 끝나고, 바람으로 하던 것이 모두 끝납니다. chanda rāga로 하던 행동이 있었다면 끝납니다. 말이 있었다면 끝납니다. 생각이 있었다면 끝납니다. chanda rāga가 없어졌습니다. taṇhā가 없어졌습니다. 'taṇhakkhayo nibbānaṃ'. nibbāna를 보았습니다. 이것이 눈으로 nibbāna를 보는 방식입니다.

rūpayak balalā lassanayi kiyalā ganna nætuva kætayi kiyalā gæṭennē nætuva ēka madhyasthayi upēkṣayi sāmānya deyakna kiyalā ehema innē nætuva ēkē ætta æti ākārayen dækalā. tamanṭa karanna tiyena bhāvanāva karapu hāmaturu sattis bōdhipākṣika dharma nivan dakinna.

rūpa를 보고 아름답다고 잡지 않고, 추하다고 부딪치지 않고, 그것이 가운데고 무심하고 보통이라고 하는 데 머물지도 않고, 그 참을 있는 그대로 보아 자기가 할 bhāvanā를 하면 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma로 nibbāna를 봅니다.

ē bōdhipākṣika taruma monavāki dænagena inna ōnē mula dænagattahama agahæ hædenavā. ēka læbena eka læbenek kaṭapāḍam karagena inna potē tiyena pada ṭīvena pāraṭan karagena mama sattis pojji bhāṣī dharma dānna. ōkama dakinada nivan dakina āna kiyalā huta siyaliya oya siyalla tiyenavā.

그 bodhipakkhiya dhamma가 무엇인지 알고 있어야 합니다. 뿌리를 알면 끝은 저절로 만들어집니다. 그것은 얻어지는 것입니다. 얻어지는 것을 외우고, 책에 있는 구절을 외워서 '나는 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 안다'고 하는 것으로 nibbāna를 봅니까? 그 모든 것이 이 안에 있습니다.

gahaṭa sāttu karanakoṭa kana væḍena hæṭi mama dænagattē næti vanē væḍennē dharmayat. koḷa enakoṭa aturugili enakoṭa ennē ē dharmayaṭa tanuvayi balayē hæṭiya tæna hiṭiyē nætana dhātuva mama kaḷā nam ē gaha hiṭō phala innē niyama vidihaṭamayi. ēka enavāmayi. geḍiya hædenavā hæḍē enavā, pāṭē enavā, rahanavā okkoma ē vidiṭa geḍiya phalaya dānavā. ēka dænagena hiṭiyat ekayi næt api dænaganna ōnē hariyaṭa sātu karaganna gaha væṭilā malphala dharma sātu karaganna. gaha væḍīmat malphala dænīmat okkoma ē ākāraya.

나무를 돌볼 때 줄기가 자라는 방식을 내가 몰라도 자라는 것은 dhamma입니다. 잎이 날 때, 가지가 날 때 그것은 그 dhamma에 따라 옵니다. 내가 돌봄을 했다면 그 나무는 제대로 열매를 냅니다. 반드시 옵니다. 열매가 맺히고, 꼴이 잡히고, 빛깔이 들고, 맛이 들고, 모두 그렇게 열매를 냅니다. 그것을 알든 모르든 같습니다. 우리가 알아야 할 것은 돌봄을 제대로 하는 것입니다. 나무가 자라고 꽃과 열매가 나는 dhamma를 위해 돌보십시오. 나무가 자라는 것도 꽃과 열매가 나는 것도 모두 그런 방식입니다.

ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā yam samādhiyak ætda kan̆da kiyalā hitāganna yam pragnāvak æda malaphala kiyalā hitāganna ehenam samādhiyaṭat pragnāvaṭat karanna deyak nǣhæ. goviyaṭa kan̆da gænavat malphala gænavat samuduva hitanna deyak. goviyaṭa karanna tiyennē ekama dē śātuva vitarayi. śātuva hariyaṭa kaḷā nam kan̆dat hambavenavā malphalat hambavenavā. ē vagē mē sīlanaya kirīma hevat ārya mārgaya ārya bhāvanāva hariyaṭa kaḷā samādhiya pragnāva kiyalā atya kiyanna ēkāntaya læbennē. læbunaṭa passē læbunē bava dænaganna hæṭi dænaganna kāgevat ahanna deyak samādhiyē hæṭi kohomada kiyalā kāgevat ahanna putiyā pragnāvē avabōdhaya kiyana eka mokakda kiyalā kāgemavat ahanna mukut tiyanna hæbæyi dænaganna ōnē mokakda ahalā dænaganna tiyennē mūlika bhāvanāvat indriya bhāvanāva

그래서 붓다께서 말씀하십니다. samādhi는 줄기라고 생각하고 paññā는 꽃과 열매라고 생각하라. 그렇다면 samādhi와 paññā에 대해 할 것은 없습니다. 농부가 줄기나 꽃과 열매에 대해 생각할 것은 없습니다. 농부가 할 것은 단 하나, 돌봄뿐입니다. 돌봄을 제대로 하면 줄기도 얻고 꽃과 열매도 얻습니다. 그처럼 이 sīla를 닦는 것, 곧 ariya magga, ariya bhāvanā를 제대로 하면 samādhi와 paññā라는 것을 틀림없이 얻습니다. 얻은 뒤에는 얻었다는 것을 스스로 압니다. samādhi가 어떤지 누구에게 물을 것이 없습니다. paññā의 깨달음이 무엇인지 누구에게도 물을 것이 없습니다. 그러나 무엇을 듣고 알아야 하는지는 알아야 합니다. 기본 bhāvanā, 곧 indriya bhāvanā입니다.

menna bhāvanāva samathayat otana tiyenavā vidarśanāvat otana tiyena samatha vidarśanā ahak velā venama nivan dakinnē næ samatha vidarśanā yuganaddhayi. ēka samānava vædicca velāvaṭayi nivan avabōdha vennē. ehenam ārya mārgaya tuḷa samatha vidarśanā siyallenma pūrṇayi. amutuva samathayak vaḍalā amutuva vidarśanāvak varanna ehema ekaknē. samatha vidarśanā yuganaddhava væḍenavā.

이것이 bhāvanā입니다. samatha도 여기 있고 vipassanā도 여기 있습니다. samatha와 vipassanā가 따로 떨어져서는 nibbāna를 보지 못합니다. samatha와 vipassanā는 yuganaddha, 짝을 이룹니다. 그것이 똑같이 맞물릴 때 nibbāna를 깨닫습니다. 그러니 ariya magga 안에 samatha와 vipassanā가 모두 온전히 있습니다. 따로 samatha를 닦고 따로 vipassanā를 닦는 것이 아닙니다. samatha와 vipassanā가 짝을 이루어 자랍니다.

ehenam api æhæ gæna kivvē tava ṭikak suddha venna ōna nisā hita kana gænayi, diva gænayi api oya ṭika gænat tilāṭa gamu indriya bhāvanā ṭikak ēt vena nisā hon̆daṭa tērum ganna ōna nisā api ē ṭikat pasu sākacchā karamu. dæn daval pūjya pāra dānamādhipati

눈에 대해 말했는데, 조금 더 깨끗이 알아야 하므로 귀에 대해서, 혀에 대해서도 다루어 봅시다. indriya bhāvanā를 잘 이해해야 하므로 그것도 나중에 이야기합시다. 이제 낮 dāna를 하고,

karamu. dæn daval pūjya pāra dānamādhipati karalā apē sākacchā nævata ālō sandenata

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

api indriya bhāvanāven æsa piḷiban̆dava indriya bhāvanāva karana hæṭi vigraha kaḷā. dæn ē vagēma api balanna ōnē kana piḷiban̆dava indriya bhāvanāva mokakda? mēka tamā bauddha bhāvanāva nivan dakina bhāvanā samarśanā dekama væḍena bhāvanāva

우리는 indriya bhāvanā 가운데 눈에 대한 indriya bhāvanā를 하는 방법을 풀이했습니다. 이제 그처럼 귀에 대한 indriya bhāvanā가 무엇인지 보아야 합니다. 이것이 불교의 bhāvanā, nibbāna를 보는 bhāvanā, samatha와 vipassanā 둘이 함께 자라는 bhāvanā입니다.

dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā kanin śabdayak ahanaku śabdayak kanaṭa æhenakut samahara śabda mihiri samahara śabda amihiri samahara sabda mihirit amihirit dekē meneddi sāmānya madhyattu vena oya kiyana kāraṇā tunaka anna saddaya æhenakoṭa næti venavā sæpa vēdanāvak hō duk vēdanāvak ō majjatta vēdanāva

붓다께서 말씀하십니다. 귀로 소리를 들을 때, 소리가 귀에 들릴 때 어떤 소리는 달콤하고, 어떤 소리는 달콤하지 않고, 어떤 소리는 달콤하지도 않지도 않은 보통의 가운데입니다. 이 세 가지로, 소리가 들릴 때 sukha vedanā나 dukkha vedanā나 majjhatta vedanā가 생깁니다.

menna mē velāvēdī sāmānya manussayā mēvāya ælilā mulāvaṭa pat vuṇā. n bauddhayek vaśayen mē indriya bhāvanāva vaḍina kenā mē velāvē poḍḍak ivasanna ōna. ivasalā kalpanā karanna ōnē balanna ōnē.

이때 보통 사람은 이것들에 달라붙어 미혹됩니다. 불자로서 이 indriya bhāvanā를 닦는 이는 이때 조금 참아야 합니다. 참고서 숙고하고 살펴야 합니다.

ivasanavayi kiyannē nivanen pipiṭa mepiṭa maṭa mē lōkē sænasīmak nǣ kiyanek mama viśvāsa karannē. yathārthaya ēkayi. mama ēka budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya atdakina tuḷa śraddhāven adahana. etanayi tiyennē. ehenam budurajāṇan vahansē ēkē sē bava dænaganna atdækīma labanna kramayak kiyā dīlā tiyenavā. ē kramaya anugamanaya karannaōna.

참는다는 것은, 'nibbāna 밖 이쪽에는 이 세상에 나에게 평안이 없다'고 내가 믿는다는 것입니다. 실상이 그렇습니다. 나는 그것을 붓다께서 설하신 dhamma를 겪어 보는 가운데 saddhā로 받아들입니다. 거기에 있습니다. 그러니 붓다께서는 그것이 그러함을 알고 겪어 볼 방법을 가르쳐 주셨습니다. 그 방법을 따라야 합니다.

dæn balanna næti vuṇak ēkaṭa ælennet nætuva gæṭennet nætuva mulā vennet nætuva ē saddaya piḷiban̆dava mehema hitayi. dæn mē mihiriyāvak maṭa dænenavā. mē śabdaya mihiriyak tamayi ehema balanavā issellā mē mihiriyāva dænenakoṭa ēka priyamanāpayakut dænennē. ēka dænīmē svabhāvaya. mēkaṭa tamayi mē eccara kalin mihiri han̆ḍaṭa āśvādayaṭa priya karannē. namut dæn mama mē han̆ḍa passē priya karana paṁcakāmaya passē priya karana yana pættē nemeyi mēma yanna hadanna. mēken midilā yathārthaya. ehenam nivana

이제 보십시오. 생긴 것에 달라붙지도 부딪치지도 미혹되지도 않고 그 소리에 대해 이렇게 생각합니다. '지금 나에게 달콤함이 느껴진다. 이 소리는 달콤한 것이다.' 그렇게 봅니다. 먼저 이 달콤함이 느껴질 때 그것은 좋음으로 느껴집니다. 그것이 느낌의 성질입니다. 이 때문에 지금까지 달콤한 소리와 assāda를 좋아했습니다. 그러나 이제 나는 이 소리를 좋아하고 pañca kāma를 좋아하는 쪽으로 가려는 것이 아니라, 이것에서 벗어난 실상, 곧 nibbāna로 가려 합니다.

ehenam ē nivana labāganna mama mē piḷiban̆da kohomada menehi karanna ōnē kiyalā balanna kiyalā. kohomada balanna kivē? oya śabdaya pahaḷa vecca hæṭi balanna. oya śabda pahaḷa venna avaśya karana upakaraṇa ṭika monāda ōna ævu mē mihiri śabdaya labā gænīma kana næmati upakaraṇaya ōnæva ē kana karā gōcara vecca śabdaya næmati upakaraṇayak ōna.

그 nibbāna를 얻으려면 이것을 어떻게 마음에 두어야 하는지 보라고 하십니다. 어떻게 보라고 하셨습니까? 그 소리가 일어난 방식을 보십시오. 그 소리가 일어나는 데 필요한 도구들이 무엇인지. 이 달콤한 소리를 얻으려면 귀라는 도구가 필요합니다. 그 귀에 닿은 소리라는 도구가 필요합니다.

kanayi śabdayayi nisā mē ṭiken sōtaṁca paṭicca saddēca uppaccati sōta viññāṇa anna sōta viññāṇaya pahaḷa mē sōtaṁca anna ēkat ara vagē dænaganna ōnē. kana venayi kana piḷiban̆da hitamu. maṭa kanak tiyenavā. dr̥ṣṭiyen gannavā dravya vastuvak hæṭi ekak æti ākāraya tiyenavā mē lōka satyayā ganna saddaya kiyalā deyak tiyenavā. ēkat sāmōhikaya ekak karalā dannā. ven karalā balalā ekākārava pēnnē māyāvak kiyalā dakinnē næti. saddaya næmati ekak gæna divīma

귀와 소리로, 'sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ', 그렇게 sota viññāṇa가 일어납니다. 이 'sotañca'도 앞과 같이 알아야 합니다. 귀가 다르고 귀에 대한 생각이 다릅니다. '나에게 귀가 있다'고 diṭṭhi로 잡습니다. 세상 사람들이 잡듯이 물질 사물처럼 하나로 있는 것으로 잡습니다. 소리라는 것이 있다고 합니다. 그것도 모인 것을 하나로 만들어 압니다. 나누어 보면 하나로 보이는 것이 환영임을 보지 못합니다. 소리라는 것을 쫓아갑니다.

ē kanaṭa saddayak āvanna kiyalā dannavā. kana kiyana hitak tiyenavā saddaya kiyana hitak tiyana mēkaṭa kæmæ kæmætten bæn̆denavā. paṭicca vena ara anna kana piḷiban̆dava hitamin sabdaya piḷiban̆dava hitamin kæmætten bæn̆dura sōtaṁca paṭicca saddēśa kiyana kāraṇaya hitenā. anna ē hētuvē pratiphalayak vaśayen upadinavā sōta viññāṇa ahana balāporottuvak haṭaganna mihirihan̆ḍa etakoṭa mihirihan̆ḍa ahaganna ahanna balāporottu

그 귀에 소리가 왔다고 압니다. 귀라는 생각이 있고 소리라는 생각이 있어 이것에 바람으로 묶입니다. paṭicca가 됩니다. 귀에 대해 생각하고 소리에 대해 생각하며 바람으로 묶여 'sotañca paṭicca sadde ca'라는 일이 생깁니다. 그 원인의 결과로 sota viññāṇa가 생깁니다. 듣고 싶은 바람이 일어납니다. 달콤한 소리, 그러면 그 달콤한 소리를 듣고 싶은 바람입니다.

menna mē balāporottu vara kiyanavā sōta viññāṇa han̆ḍa dænīma nemeyi sōta viññāṇa kiyannē dænunā han̆ḍa piḷiban̆dava avidyāven bæhæganna balāporot vena viññāṇa ahana ahana ahana āsāva næ ahanna balāporo

이 바람을 sota viññāṇa라 합니다. 소리를 아는 것이 sota viññāṇa가 아닙니다. sota viññāṇa란 느낀 소리에 대해 avijjā로 빠져든 바람입니다. 그냥 듣는 것이 아니라 듣고 싶은 바람입니다.

menna mē hētu karagena ē kanat dr̥ṣṭiya gatava gatta kanak dr̥ṣṭiyen bæhægatta nirvaṇayin gatta śabdayak. ēken gatta dr̥ṣṭa gatta nigamanayakin ætagatta balāporottuvak æti kenaha balāporottuvak. oya ṭika nisā haṭagattē īḷan̆ga avasthāna.

이것 때문에, diṭṭhi로 잡은 귀, diṭṭhi에 빠져 잡은 소리, 그것으로 diṭṭhi로 내린 결론으로 붙잡은 바람, 그런 바람이 있는 이의 바람, 이것들 때문에 다음 단계가 일어났습니다.

menna mēken haṭagannavā sōta saṁpattaya. sparśaya nemeyi sakasa sparśaya nemeyi hanē saṁsya sparśaya venayi saṁsya venayi. saṁsparśaya kiyanna hētu ara vidiyē dr̥ṣṭiyakin bæhægena ē mihiriyāva sparśa karana aragena hiten sparśa karanakoṭa ē avidyā sahagata tr̥ṣṇā sahagata sparśayak bavaṭa pat karaganna menna mēkaṭa kiyanavā sōta sampassaya

이것으로 sota samphassa가 일어납니다. 그냥 phassa가 아닙니다. phassa와 samphassa는 다릅니다. samphassa라 하는 까닭은, 그런 diṭṭhi에 빠져 그 달콤함을 마음으로 닿을 때 그것을 avijjā와 함께하고 taṇhā와 함께하는 닿음으로 만들기 때문입니다. 이것을 sota samphassa라 합니다.

ehema ē dr̥ṭiyen sōtā saṁsparśaya gannakoṭa ēkē ælīm sahagatta vindhanayak haṭagannā. ē vindriyaṭa æleenavā ænum karanavā. menna mē kiyanna sampassa jā vēdanā sōta sampassa jā vēdanā haṭaganna. menna mē vēdanāva tamayi mē maṭa mē dænennē mē vyā

그렇게 diṭṭhi로 sota samphassa를 잡으면 거기서 달라붙음과 함께하는 느낌이 일어납니다. 그 느낌에 달라붙고 좋아합니다. 이것을 samphassajā vedanā, sota samphassajā vedanā가 일어난다고 합니다. 이 vedanā가 지금 나에게 느껴지는 것입니다.

dæn mama mē gæna hariyaṭa nohiṭiyu. maṭa kavadāt mēken midenna ōna. ēkaṭa æti venavā. dæn ehenam budurajāṇan vahansē mēken midenna bhāvanāvak kiyanna. mokakda bhāvanā?

'나는 이것을 제대로 알지 못했다. 언젠가는 이것에서 벗어나야 한다.' 그런 마음이 생깁니다. 그러면 붓다께서 이것에서 벗어날 bhāvanā를 말씀하십니다. 무슨 bhāvanā입니까?

oya san̆dahā gatta oya kāraṇā ṭika dæn sōta sampassajā vēdanāva haṭagænīmaṭa avaśya kaḷa kāraṇā ṭika vimardhanaya karalā balanna vidarśanaya karalā balanna ehi yathārthaya balanna ehenam mē san̆dahā kanō nævuṇā śabdaya gattā kanayi śabdayayi diṭa hiṭa vædagattā bæn̆dagena kenaka liyākāraya dr̥ci sparśayak gattā ē kiyana kāraṇā nisā mē vēdanāva haṭagattā mē vindanaya haṭagattā.

그것을 위해 잡았던 그것들, sota samphassajā vedanā가 일어나는 데 필요했던 것들을 살펴보고 꿰뚫어 보십시오. 그 실상을 보십시오. 그렇다면 이것을 위해 귀가 있었고, 소리를 잡았고, 귀와 소리를 diṭṭhi로 묶어 diṭṭhi로 된 닿음을 잡았고, 그것들 때문에 이 vedanā, 이 느낌이 일어났습니다.

dæn mē vindanaya næmati pratiphalaya haṭaganna avaśya vuṇē kana avaśya vuṇā. śabdaya avaśya vuṇā. kanayi śabdayayi dekē bæn̆dīm nisā haṭagatta sōta viññāṇaya avaśya venavā. ē sōta viññāṇayē hon̆dayi vaṭinādiyak kiyalā dahapu aragatta sōta sparśaya avaśya vennē. menna mē kāraṇā hataren tamayi mē sōta sparśaya haṭagatta janita vēdanāva karagattā.

이제 이 느낌이라는 결과가 일어나는 데 귀가 필요했습니다. 소리가 필요했습니다. 귀와 소리 둘의 묶임으로 일어난 sota viññāṇa가 필요합니다. 그 sota viññāṇa에서 좋고 값지다고 붙잡은 sota phassa가 필요합니다. 이 네 가지로 sota phassa가 일어나 거기서 vedanā가 생긴 것입니다.

dæn balanna kiyalā pinva mē kana kiyannē mokakda? kohomada ōka hætinnē? etakoṭa mē kana kiyana eka kohomada hædunē? ohoma balanna balanakoṭa mokada vennē? api dænagannam mē kana hædicca hæ. bæluvē nætnam kana kanā kiyalā gannavā nisā hædicca hæri dakinna. ēka tamayi lōka satyayā mulāvaṭa pat velā tiyennē tæna.

이제 보십시오. 이 귀는 무엇입니까? 어떻게 만들어졌습니까? 이 귀라는 것은 어떻게 만들어졌는지 그렇게 보십시오. 보면 어떻게 됩니까? 이 귀가 만들어진 방식을 알게 됩니다. 보지 않으면 귀를 그냥 귀라고 잡으므로 만들어진 방식을 보지 못합니다. 그것이 세상 존재들이 미혹되어 있는 자리입니다.

dhātu manasikāraya otana karanna kiyalā tiyennē. menna dhātu manasikāraya karana oya dhātu manasikāraya bhāvanāvak monavada dhātu mēka an hædilā tiyennē āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhavi dhātuva mē dhātuvak ekatu vīma mē dhātu hatara nikan ekatu vennē næha. śaktiyak avaśya

거기서 dhātu manasikāra를 하라고 합니다. dhātu manasikāra라는 bhāvanā에서 dhātu는 무엇입니까? 이것은 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu로 만들어졌습니다. 이 dhātu들이 모인 것입니다. 이 네 dhātu는 그냥 모이지 않습니다. 힘이 필요합니다.

mē śaktiyen tamayi mēka ekatu karannē. mē śaktiya mokakda api ætuḷu karagannē karma śaktiya pera bhavayē paṭan inna kanak pævætvīmē balāporottu haṭagatta śaktiya piḷiban̆da kanak nitpādanaya karanna śaktiya kriyātmaka vana ē śaktiya kriyātma vunahama ōken hadanavā jīvita rūpaya kiyana rūpaya ē kana jīvat karaōna kana pavatvanavā.

이 힘으로 이것을 모읍니다. 이 힘은 무엇입니까? 우리가 들인 kamma의 힘, 앞 생부터 귀를 이어 가려는 바람으로 생긴 힘, 귀를 만들어 내는 힘이 움직입니다. 그 힘이 움직이면 그것으로 jīvita rūpa라는 rūpa를 만들어 그 귀를 살게 하고 귀를 이어 갑니다.

etaṭa menna mē kana pavatvanna hadāgattaha ēka mokada karannē? api kanabana āhāraya tibennā vū ratē tiyennē. ara paṭhavi dhātuvayi, āpō dhātuvayi ē vagēma tējō dhātu kat karalā tiyenavā ēvayan hadalā ē tējō dhātuvayi. ēvā ehara ehāṭat hærinna vāyō dhātuva. onna oya dhātu hatarē kriyātmaka velā śaktiyaṭa gōcellā kriyātmaka vīma nisā. apiṭa tibicca kana venakoṭa davasa gānē liyalā liyalā hædi hæṭiyaṭa vena kanak hari.

귀를 이어 가려고 그렇게 만든 것은 무엇을 합니까? 우리가 먹고 마시는 음식에 있는 그 paṭhavī dhātu와 āpo dhātu, 그리고 tejo dhātu로 만든 것을 tejo dhātu가 다루고 vāyo dhātu가 저쪽으로 옮깁니다. 이렇게 네 dhātu가 움직여 그 힘에 닿아 움직이기 때문에, 우리가 가졌던 귀가 날마다 자라고 자라 다른 귀가 되는 것입니다.

menna mē kana. dæn giya māsē pivicca kana nemeyi mē tiyennē. api namut api

바로 이 귀, 지금 있는 것은 지난달에 있던 귀가 아닙니다. 그러나 우리는 그것이라고 생각합니다.

hitannē ēka. giya māsē tibicca kana hædena. tibicca rasa dhātuva ē davasaṭa behilā ina ē giya māsayak ada vena ekak kǣvena avæka kanakuṇa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kana jīvat venna aya māsayak tuḷa kāpu mē ṭika tamayi jīvat vennē.

귀가 살아 있는 것은 한 달 동안 먹은 바로 이것들로 살아 있는 것입니다.

etakoṭa menna mēkedi api dænaganna ōnē. ōkedi api dænaganna ōnē. mē kana sakas venna mē āpō dhātuvayi, tīrajō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhavi dhātuvayi tiyennē. menna mē dhātu hatara edicca hæra. mē karma śaktiyē kriyāvaliyaṭa gōcara velā. mē kana bona āhārayen oya dhātu vatē śaktiya ædalā kanakarā liya dhātuva ætuḷu karannē ginihinna ēken haṭagannavā avaśya karannā vū sailaya dipadava karana nirmāṇaya nisā mē paraṇa mesē pavatināva nada.

그러니 여기서 우리가 알아야 합니다. 이 귀가 짜이는 데에는 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu가 있습니다. 이 네 dhātu가 이 kamma 힘의 과정에 닿아, 먹고 마시는 음식에서 그 dhātu들의 힘을 끌어 귀로 들여보내고, 그것으로 필요한 세포를 만들어 내기 때문에 이 귀가 이렇게 이어지는 것입니다.

ehenam mē para hæṭena deyak haṭaganna deyak. mēka sadāka vastuvak nemeyi. anna saṁkatayak in̆dalayi. ana kana saṁkhata sakas vecca. mē paṭicca samuppanna kæmættaṭa væn̆dīma nisayi mēka pahaḷa vennē. pera bhavayēdī kaṇak pavatvartana kæmættaṭa bæn̆dilā hiṭapu nisā. ē kæma ē kæmættaṭa bæn̆dīma avidyāva tr̥ṣṇāva tamalā ēka tava ivara kara næti nisā. tavat kæmæṭi.

그렇다면 이것은 생겨나는 것, 일어나는 것입니다. 영원한 사물이 아닙니다. saṅkhata입니다. 귀는 saṅkhata, 짜인 것, paṭicca samuppanna입니다. 바람에 묶였기 때문에 이것이 나타납니다. 앞 생에 귀를 이어 가려는 바람에 묶여 있었기 때문에, 그 바람에 묶임, avijjā와 taṇhā를 아직 끝내지 못했기 때문에 바람이 아직 있습니다.

mē perabhayē kæmættē vibhāgaya dænut apiṭa kriyātmakē. dæn akæmætik karanna deyak næhæ. pera bava vibhāgaya mærena ekam kriyātma. ē nisā paṭicca samuppādaya. dæn saṁkhata paṁkatayi kiyannē mokada? kiyalā dannavā paṭicca samuppānayi kiyannē mokakda kiyalā dannavā.

앞 생의 바람의 vipāka가 지금도 우리에게 작동합니다. 이제 싫다고 할 것도 없습니다. 앞 생의 vipāka는 죽을 때까지 작동합니다. 그래서 paṭicca samuppāda입니다. 이제 saṅkhata가 무엇인지 알고 paṭicca samuppanna가 무엇인지 압니다.

dæn saṁkhata vaśayen paṭicca samuppāṇa vaśayen kana yayi yamak pahaḷa vuṇāda? ēken kṣē velā yanavā. ēka pavatinnē nǣhæ kavadā īḷan̆ga væra velā yanavā kana mærilā yanat davaha dæn mē kanē hæṭiya itarayi. mēka mohotak pāsā vipariṇāmayaṭa pat velā mēkē velā yanakoṭa mēkaṭa magē kana magē kana kiyalā koccara kivvada mēka pavatvanna kāṭavat næ. ēkē venas vīma nā vaḷakkannat. ēka hædena yam raṭāvak tiyenavānē ē raṭāvema ēka hædenavā nisā. magē kana kivvaṭa hædinnē.

saṅkhata로, paṭicca samuppanna로 귀라는 것이 나타났다면 그것은 다해 갑니다. 머물지 않습니다. 언젠가는 귀가 죽어 버리는 날이 옵니다. 이것이 귀의 방식일 뿐입니다. 이것이 순간마다 vipariṇāma에 이르러 다해 갈 때 '내 귀, 내 귀'라고 아무리 말해도 누구도 이것을 붙잡아 둘 수 없습니다. 그 변함을 막을 수도 없습니다. 그것이 만들어지는 어떤 틀이 있어 바로 그 틀대로 만들어지기 때문입니다. '내 귀'라고 한다고 만들어지는 것이 아닙니다.

ehenam mēkadi api ekak dænagannavā. mēka kṣē velā yanavā væya velā yanavā. ehenam mēkē dharmatāvayaṭa gōcara vecca hētuphala katāvak misā mama kivvaṭa pavatina hō væḍena hō næti vena ekak. magē kivvaṭa pavatina hō væḍena hō næti vena ekak nema. ēkē urumī dharmatāvaya tamayi. ehenam dharmatāvayaṭa uruma kriyātmaka vennē ekak.

그러니 여기서 우리는 하나를 압니다. 이것은 다해 가고 사라져 갑니다. 그렇다면 이것은 dhammatā에 닿은 원인과 결과의 이야기일 뿐, '나'라 한다고 머물거나 자라거나 사라지는 것이 아닙니다. '내 것'이라 한다고 머물거나 자라거나 사라지는 것이 아닙니다. 그것이 물려받은 dhammatā입니다. dhammatā대로 움직이는 것입니다.

mama boru aitivāsikamak kiyanavā misak baya panakinna. kohomada mona aitivāsika vennē mama mē vagē kana kiyalā kiyannē. ēka mama hitā innavā misa magē kana kivvaṭa kavadāvat maṭa ōna hædiṭa pavatinnē næ ēka upan dharmatāvayak nætnam ē dharmatāvayaṭa ōna hædi pævatilā vināśa velā yanavā misā væḍenavā nam væḍenavā. væhærenavā nam væhærenavā. vænasenavā nam vænænasenavā nisā mama koccara venavā mēka æhenna æhenna vēvā kivvat hariyā. mēka ara hon̆daṭa nipatta pavatīvā kiyalā hariyannē. ehenam menna mehema dēkaṭa nēda mē anātha vastuvak nēda magē hiṭiyē mama mē dan̆galāginna mēka prējana ganna yā. magē kanī menna mehema kana gæna hitanna kiyalā pē.

나는 거짓 소유를 말할 뿐입니다. 이런 귀를 '내 것'이라 한다고 어떻게 내 소유가 됩니까? 그것은 내가 그렇게 생각할 뿐, '내 귀'라 해도 결코 내가 바라는 대로 머물지 않습니다. 그것은 생겨난 dhammatā, 그 dhammatā대로 머물다 무너질 뿐이어서, 자라면 자라고 시들면 시들고 무너지면 무너지므로 '들려라, 들려라' 아무리 해도 소용없습니다. '영원히 잘 머물러라' 해도 소용없습니다. 그렇다면 이런 것, 주인 없는 사물을 나는 '내 것'이라 하며 애써 쓰려 했구나. '내 귀'에 대해 이렇게 생각하라고 보이십니다.

īṭa passē mē kanna gōcara vecca saddaya mokada haṭagannē mēkat kavadāvat aham haṭagatta ekakna. ēkō penin katā karana ekak. paṭigata karapu deyak vaeṭa vulā mē jālaya tiyenavā. monavayan hari kamak nǣ bāhirin ennā vū dē sakas vecca deyak. sakas vunē nætnam saddayak eduyi. saṁgītanayaka saddayak . saṁ sītanaya hadapu ekak. hadapu saṁgīta paṇāḍaya nikan sadda venna. puruṣa vihiklā ē ē piḷiban̆da dak pudgalayekgē vādanā kirīmē kriyāvaliyak karalā ēken niṣpādanaya vecca saṁkhatayak. anna sakas venavā.

그다음에 이 귀에 닿은 소리는 어떻게 일어납니까? 이것도 결코 그냥 일어난 것이 아니지요. 누가 말하는 것이든, 녹음한 것을 트는 것이든, 그런 장치가 있습니다. 무엇이든 상관없이 바깥에서 오는 것은 짜인 것입니다. 짜이지 않았다면 소리가 있겠습니까. 음악 소리, 음악은 만든 것입니다. 만든 악기는 그냥 소리가 나지 않습니다. 사람이 손을 써서, 그것에 익숙한 사람이 연주하는 과정을 거쳐 그것으로 만들어진 saṅkhata입니다. 그렇게 짜입니다.

dæn etana śabdaya saṁkhata mēkat hētuphala dharmaya. nikan hambicca ekak ne. ē hajīviyē kriyātmaka kirīmē hiṭiya phalayak pasē patuvicca ekak nisā. paṭicca samuppāda ē śabdayak haṭagattā nam ēkāntaya gevilā. ēka vaḷakvāganna bæganna. ærunāgilā. ærunāgilāga. dæn kṣē dharmayak vaya dharma

이제 그 소리는 saṅkhata입니다. 이것도 원인과 결과의 dhamma입니다. 그냥 얻은 것이 아닙니다. 사람이 움직여서 나온 열매이므로 paṭicca samuppanna입니다. 그 소리가 일어났다면 틀림없이 다해 갑니다. 그것을 막을 수 없습니다. 지나가 버렸습니다. 이제 khaya dhamma, vaya dhamma입니다.

ehenam ēkaṭa mama magē kivvat ē saddaya mama kivvat, ē saddaya magē kivvat maṭa ōna vidihaṭa pavatvanna ōna kivvat mēkavat hariyannē ehenam maṭa ōna hæṭiyaṭa karanna bæri ekak. magē kiya giya giya boruvaṭa innavā ē hadikavadāt maṭa vasaraka patdana ekakna. enavā yanavā enavā yanavā. illā yanavā. mama koccara kæmatinat kæmati pavatina akæmætiyi kiyalā nǣ.

그렇다면 그것을 '나'라 해도, 그 소리를 '나'라 해도, 그 소리를 '내 것'이라 해도, 내 뜻대로 이어 가고 싶다 해도 이것은 되지 않습니다. 그렇다면 내 뜻대로 할 수 없는 것입니다. '내 것'이라 거짓으로 말하지만 그것은 결코 내 뜻에 따르는 것이 아니지요. 오고 가고, 오고 가고, 사라져 갑니다. 내가 아무리 좋아해도 좋아하는 대로 머물지 않고, 싫어한다고 사라지는 것도 아닙니다.

ē hētuphala dharmaya svabhāvaya menna śabdayē svabhāvaya mēkayi kiyalā dænagattahama śabdayak saṁkatayi paṭicca samuppannayi śrē dharmayak vaya dharmayak magē kiyalā ganna boruvak tiya magē kiyana eka mulāvak vitarak menna mēka nitara hitanna kiyalā ē satdayaka ē a velāvē mēka hitannē

그 원인과 결과 dhamma의 성질, 소리의 성질이 이것임을 알면, 소리는 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. '내 것'이라 잡는 것은 거짓이 있을 뿐, '내 것'이라는 것은 미혹일 뿐입니다. 이것을 자주 생각하라고, 소리가 들릴 때 바로 그때 이것을 생각하라고 합니다.

kanayi śabdayayi kiyana mē anātha vastu dekak nisana ē dekaṭa bæn̆dilā ē deka æsuru karalā ē anātha vattu æturu kirīmē haṭagatta ē yana pratiphalaya tamayi sōta viññāṇa oya ahanna balāporottu ahanna balāporottuvak mama niṣpādanaya karagattā magin itin avidyāva ē balāporottuva niṣpādanaya vunē ē avidyāva nisā haṭaganna

귀와 소리라는 이 주인 없는 두 사물 때문에, 그 둘에 묶이고 그 둘을 의지하여, 그 주인 없는 것을 의지함에서 일어난 결과가 sota viññāṇa, 곧 그 듣고 싶은 바람입니다. 듣고 싶은 바람을 내가 만들어 냈습니다. 그것으로 avijjā가 있습니다. 그 바람이 만들어진 것은 그 avijjā 때문에 일어난 것입니다.

balāporottu vennē tibuṇē næha. ahana siddhiya āva gamayi ahana balāporottuven ahanna itē. ahanna issala vena balāporottu vena deyak ahana balāporottu dæn sinduvak lā. dæn sindu ahana balāporottu dæn vināḍi paharaṭa maṭa sindu ahana balāporottuva kiyunē næhæ. saṁgīdhaya ahana balāporottu saṁītaya paṭan gatta nam ēka sandhīkara vena aya. anna viññāṇaya hētuphalaya

바람은 처음부터 있지 않았습니다. 듣는 일이 오자마자 듣고 싶은 바람으로 듣습니다. 듣기 전에는 다른 바람이 있었을 뿐 듣고 싶은 바람은 없었습니다. 지금 노래를 들으려는 바람, 5분 전에는 노래를 들으려는 바람이 없었습니다. 음악을 들으려는 바람은 음악이 시작되면서 생깁니다. 그것이 viññāṇa, 원인과 결과입니다.

ehenam viññāṇaya saṁkhatana sakas vecca ekak. ēkat paṭicca samuppādanna ēkaṭa bæn̆dilā hitannam ē hētuven upan ekak mē śabdaya allaganna.

그렇다면 viññāṇa는 saṅkhata, 짜인 것입니다. 그것도 paṭicca samuppanna, 그것에 묶여 생각했기에 그 원인으로 생겨난 것, 이 소리를 붙잡으려는 것입니다.

ehenam āpu saddaya sē dharmayak sēvelā yanavā vaya dharmayak væya velā yanavā. mēka mama mēka meccara pavativā kiyavat pavatinnet mēka mē mē ākāra han̆ḍin ēvā kiyavaṭa ehema vennet næhæ. mehema haṭagin noyēvā kivvat ehema vennē. ēkenna nē.

그렇다면 온 소리는 khaya dhamma로 다해 가고 vaya dhamma로 사라져 갑니다. '이만큼 머물러라' 해도 머물지 않고, '이런 소리로 되어라' 해도 그렇게 되지 않습니다. '이렇게 일어나지 마라' 해도 그렇게 되지 않습니다.

æna kanayi, saddayayi, sōta viññāṇayi. mē ē tunama saṁkhatayi paṭicca samuppannayi kṣē dharma vayada maṭa ōna vidiyaṭa kisima pālanayak dunna. ehenam anātha vakya mama kivvat ēka magē kivvot mama mulāvak gæna yana hilānam gatta nigama ættak ē

그 귀, 소리, sota viññāṇa, 이 셋 모두 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. 내 뜻대로 할 다스림은 아무것도 없습니다. 그렇다면 주인 없는 것을 '나'라 하거나 '내 것'이라 하면 나는 미혹을 잡은 것이고, 그렇게 내린 결론은 참이 아닙니다.

ehenam mokada karalā tiyennē? anātha tunak mama æti kara magē maṭa ōnē nætiṭa pavatvanna ōnē. ēken mama koyi vena ganna ōnē. anātha vattuvak allagannavā. ē satvayat paṭan vidihaṭa ahanna ōnē maṭa paṭan vidihaṭa pavatvanna ōnē. allanna bæri satvayakaṭa bæn̆dagattā hiena balāporottuvat magē ahana balāporottuvat magē maṭa hihaṭa magē balāporottuva pavatvanna ōnē han̆danna ōna. bæri deyak allagattā. allaganna bæri deyak allagattā kiyalā api kivvā ahuvelā. ahuvetta næti. magē ilā mulāvaṭa pat vecca

그렇다면 무엇을 한 것입니까? 주인 없는 셋을 내가 일으켜 '내 것'으로, 내 뜻대로 이어 가야 한다고 합니다. 주인 없는 사물을 붙잡습니다. 그 존재도 처음 방식대로 들어야 하고 처음 방식대로 이어 가야 한다고 합니다. 붙잡을 수 없는 것에 묶였습니다. 바람도 내 것, 듣고 싶은 바람도 내 것, 내 바람을 이어 가고 만들어야 한다고. 할 수 없는 것을 붙잡았습니다. 붙잡을 수 없는 것을 붙잡았다고 우리가 말했습니다. 걸려든 것입니다. 걸릴 일이 없는 것에. '내 것'이라는 미혹에 빠진 것입니다.

menna mē kāraṇā tunen gattā śabda sparśaya magē kiyalā. ēka mama ahanna. tava tava śravaṇaya karanna. śravaṇaya vipakṣayat. āsāgata hitakin gatta viparśaya nisā ēka saṁsparśayak. ehenam oya kiyana kāraṇā tunen haṭagattā vū væḍapili saṭasparśaya haṭagattā.

이 세 가지로 소리의 닿음을 '내 것'이라 잡았습니다. '그것을 내가 듣는다, 더 더 듣겠다.' 바람에 찬 마음으로 잡은 닿음이므로 그것은 samphassa입니다. 그렇다면 이 세 가지로 samphassa가 일어난 것입니다.

dæn haṭagatta saṁsya ē hētu phalayaṭa anuka venavā nisā. ē han̆ḍa mehema sparśa vēvā kiyalā mama utulā ehema vennē. mehema sparśa novēvāṭa ehema novennē. metek velā mē sparśaya pavativāṭa ehema vennē.

이제 일어난 samphassa는 그 원인과 결과에 따르므로, 그 소리가 이렇게 닿아라 한다고 그렇게 되지 않습니다. 이렇게 닿지 마라 한다고 그렇게 되지 않습니다. 이만큼 이 닿음이 머물러라 한다고 그렇게 되지 않습니다.

mama maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatinnē kohomat pavatinnē næti mama mulā nigamanayak karagannavā.

내 뜻대로 결코 머물지 않는 것을 두고 나는 미혹된 결론을 내립니다.

ē śabda saṁsya madiu ēka mama ehi mama pævinnē. ēka hon̆dayi. bæhægatta mulā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nikama ehenam magē mē nigama okkō mulāvak nemeyi. ættak nemeyi tiyennē. ehenam ēken janita vana pratiphalayannē vēdanāvak ætnam menna mēkanē mē sæpa vēdanāva tiyennē. kantāva mihi sæpa vēdanāva ehenam ē sæpa vēdanāva maṭa ōna hædiṭa pavatinnē næ. maṭa ōnē velāvak pavatinnē. ēka hētu phalayan occayi. ē hētu tana phalayak vaśayen pavatinavā. hagaveni velāvaṭa gevenna. maṭa ōna velāvaṭa gevennē.

그렇다면 내 이 결론은 모두 미혹입니다. 참이 아닙니다. 그렇다면 그것에서 생기는 결과인 vedanā가 있다면, 바로 그것이 이 sukha vedanā입니다. 귀에 달콤한 sukha vedanā입니다. 그 sukha vedanā는 내 뜻대로 머물지 않습니다. 내가 바라는 때까지 머무는 것이 아닙니다. 그것은 원인과 결과에 따릅니다. 그 원인의 열매로서 머뭅니다. 다할 때가 되면 다합니다. 내가 바라는 때에 다하는 것이 아닙니다.

dæn maṭa ōna vidihaṭa ṭika haduruvanna. āpu hæṭiyaṭayi bāganna. ehenam ē ban̆dunnāvū maṭa āści bhāṣayak kiyanna bohomat aya kramayak næti. sampassayen hari dæna janita vunē vēdanāvakaṭa mama magē dan̆gavā. ēka araganna ōna badāganna vana ma pavatvanna ōna. pavatvanna bæri deyak pavatvanna bæ. magē novanna deyak mayi karaganna. ada mama mē karet ēkanē.

이제 내 뜻대로 할 수 없습니다. 온 그대로 받아야 합니다. 그렇다면 그것을 나의 assāda로 삼을 방법은 없습니다. samphassa에서 생긴 vedanā를 '나', '내 것'이라 하며 그것을 잡아야 한다, 붙들어야 한다, 이어 가야 한다고 합니다. 이어 갈 수 없는 것은 이어 갈 수 없습니다. 내 것이 아닌 것을 내 것으로 만들려 합니다. 오늘 내가 한 것이 바로 그것이지요.

ehenam mama mēkē bæn̆dena deyak maṭa tiyenavā ehenam mama mē bæn̆dennē mokada bæn̆dilā hadannē mulāva nisā mē okkoma bæn̆dilā i mē okkoma allagena innē upādānaya kara inna mulāva onna kana piḷiban̆dava siyallama upādānaya karanna hitunā mē māyā mulāva. ehenam mē passē bayi yanavā. væḍak æti mihiri āśvāda śravaṇa āśvādayak passē īṭa passē mayi yanavā. situvilā

그렇다면 나에게는 이것에 묶이는 것이 있습니다. 그러면 왜 묶이고 묶여 만들려 합니까? 미혹 때문에 이 모든 것에 묶여 이 모두를 붙잡고 upādāna하고 있습니다. 귀에 대한 모든 것을 upādāna하게 만든 것은 이 māyā, 이 미혹입니다. 그래서 그 뒤를 쫓아갑니다. 무슨 소용이 있다고, 달콤한 assāda, 듣는 assāda를 쫓아 그 뒤로 갑니다. 생각들이 그렇게 갑니다.

dæn ara issellā æruva tibi vica siri dæn gatta.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

i di ivasīmen yut velā issellā bohoma amaruva mella karenna mē ṭika. dharmāvabōdhaya læbunāṭa passē mokada vennē? ætta dækkāṭa passē koccara ōgē viviṭa vadak vunak miṭa saddayak āvayi kivā midima gāna. dæn mokada? anna athæra iḍiyak novælī idiyak midi nivan dæk.

참음을 지니고, 처음에는 아주 어렵게라도 이것들을 길들이십시오. dhamma를 깨달은 뒤에는 어떻게 됩니까? 참을 본 뒤에는 어떤 소리가 와도 벗어납니다. 그러면 어떻습니까? 놓았고, 달라붙지 않았고, 벗어나 nibbāna를 보았습니다.

onna dharmayak dækalā nivan dagena hari hæṭi indriya bhāvanāva kayapipanna indriya bhāvanāva dæn itin oya deka kivvahama hon̆da

이것이 dhamma를 보고 nibbāna를 보는 바른 indriya bhāvanā입니다. 이제 이 둘을 말했으니 이 정도면 충분합니다.

mohotaṭama æti divaṭa ena rasaya piḷiban̆davat ohoma dakinna ōnē diva mokakda rasaya mokakda saṁkhatayi paṭicca samuppannayi ē dharmayi vaya dharmayi. ēkanaṭa bæn̆dilā haṭagannē jivvaha viññāṇaya mokakda ēkat saṁkatayi paṭicca samupannayi ē dharmayi vaya dharmayi. ēka haṭagannē saṁsyak ætta ēkat saṁkhatayi paṭicca samuppannayi ē dharmayi vaya dharmayi. ē saṁsren dænatunā vū rasa vēdanāvak ættē ēkat saṁkatayi paṭicca samuppannayi ē dharmayi vairamayi. mama kiyanna deyak magē kiyanna deyak tiyenavānamnam mulāvakin tiyenavā misa æṭak nam ōka magē karannat bæhæ mama karanna bæ. ehenam mokada karannē āvā giyā āvā giyā api kæmættak akættak kakut balannē næha āpu hæṭiyaṭa api

혀에 오는 맛에 대해서도 그렇게 보아야 합니다. 혀는 무엇이고 맛은 무엇인가: saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. 그것에 묶여 일어나는 jivhā viññāṇa는 무엇인가: 그것도 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. 그것으로 일어나는 samphassa가 있다면 그것도 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. 그 samphassa로 생긴 맛의 vedanā가 있다면 그것도 saṅkhata, paṭicca samuppanna, khaya dhamma, vaya dhamma입니다. '나'라 할 것, '내 것'이라 할 것이 있다면 그것은 미혹으로만 있을 뿐, 참으로는 그것을 내 것으로 할 수도 '나'로 할 수도 없습니다. 그렇다면 어떻게 합니까? 오고 가고, 오고 가고, 우리는 좋아함도 싫어함도 따지지 않고 온 그대로 받아들입니다.

ēkaṭa api napanna. ē satayaka hoya gunavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기