bhāvanā 바탕 다지기와 묶임 벗어나기
භාවනා පසුතලය සකසාගැනීම- ඉරියව්, හීන දහම්, මධ්යම දහම්, ප්රනීත දහම්, සහ බන්ධනයන්ගෙන් නිදහස් වීමේ තීරණය
ara eka upāsikāvak ahalā tiyenavā mē bhāvanā kirīmēdī vāḍīvī siṭīmaṭa apahasuna mā menma nindayāmada maṭa siduva tibena karadarēkadī. dæn metandi api dakina mēkaṭa upadesak illanavā.
한 upāsikā가 이렇게 물었습니다. bhāvanā를 할 때 앉아 있기가 힘들고, 잠까지 드는 것이 제게 생긴 어려움이라고요. 여기서 이에 대한 가르침을 청합니다.
bhāvanā kirīmaṭa iriyav hatarak tiyenavā. in̆dagena puḷuvan, hiṭagena puḷuvan, gaman karamin nidāgena puḷuvan. oyaṭa kiyanavā satara iriyavva mē satara iriyavvak tiyennē apiṭa iriyav kirīmēdī pahasu iriyavvak tōragannayi.
bhāvanā를 하는 데에는 네 가지 몸가짐(iriyāpatha)이 있습니다. 앉아서도, 서서도, 걸으면서도, 누워서도 할 수 있습니다. 이것을 네 가지 iriyāpatha라고 합니다. 이 네 가지가 있는 것은 bhāvanā를 할 때 우리에게 편한 몸가짐을 고르게 하려는 것입니다.
in̆dagena inna amāru kenāṭa ekkō hiṭagena ekkō ævidimin ehema nætnam nidāgena oya kāraṇā tunen ekak ganna puḷuvan in̆dagena inna bæyinam.
앉아 있기 힘든 사람은, 앉아 있을 수 없다면, 서서 하든지 걸으며 하든지 아니면 누워서 하든지 이 셋 가운데 하나를 고를 수 있습니다.
hiṭagena bhāvanā karana amāra nam in̆dagannavā. in̆dagena amāra nam hiṭagannavā. ehemat bærihanam gaman karanavā. tavat apahata nam hānsi venavā. o koyi iriyavven hari kamak nǣhæ satara iriyavven ehakin tamanṭa pahasu iriyavva tōraganna ōnē.
서서 bhāvanā 하기가 힘들면 앉습니다. 앉기가 힘들면 섭니다. 그것도 안 되면 걷습니다. 그마저 힘들면 눕습니다. 어느 몸가짐이든 괜찮습니다. 네 가지 가운데 자기에게 편한 몸가짐을 골라야 합니다.
eka digaṭama ekama iriyavva inna bæyi nam iriyav māru karanna ōnē. iriyav venas kirīma bhāvanāvaṭa bādhakayak nemeyi.
한 몸가짐으로 줄곧 있을 수 없으면 몸가짐을 바꿔야 합니다. 몸가짐을 바꾸는 것은 bhāvanā에 걸림돌이 아닙니다.
ē samādhiyaṭa pat karanna hētu vennē sīlayayi, pragnāvayi deka.
samādhi에 이르게 하는 까닭은 sīla와 paññā 두 가지입니다.
mūlika sīlayak tiyenavā. mūlika pragnāvak tiyenavā. ē pragnā sīla kiyana dekat æsurenma tamayi pragnāva yam tænakada sīlayat etanaṭa enavā. sīlaya yam tænaka pragnāvat etanaṭa sambandha venavā.
바탕이 되는 sīla가 있고 바탕이 되는 paññā가 있습니다. 이 둘은 서로 기대어 있어서, paññā가 있는 곳에 sīla도 오고 sīla가 있는 곳에 paññā도 이어집니다.
pragnāven goḍanægena sīlayat sīlayen goḍanægena pragnāvat mē deka anyūnyayi sambandhatāven yuttayi.
paññā로 세워지는 sīla와 sīla로 세워지는 paññā, 이 둘은 서로 이어져 있습니다.
etakoṭa yana kiyana ādī kriyā kalāpayak satara iriyāva pavatvanna gannē sīlayavat pragnāvat nemeyi. ēka tavat caitasikayen karana væḍak.
그런데 가고 말하는 따위의 움직임, 곧 네 가지 몸가짐을 이어가게 하는 것은 sīla도 paññā도 아닙니다. 그것은 다른 cetasika가 하는 일입니다.
dæn hun̆ga denek ōka paṭalavā gannavā. bhāvanā karana kenā ata payavat hollanna hon̆da næ. hellenna hon̆da næha. etakoṭa bhāvanāvaṭa bādhakayi mē ādī vaśayen adahas haragannavā. ēvā mǣtakadī passē hadāgatta adahat budurajāṇan vahansēgē dēśanāvaka ehema ekak pelā næhæ. sakman
요즘 많은 이들이 이것을 헷갈립니다. bhāvanā 하는 사람은 손발도 움직여선 안 된다, 꿈틀대서도 안 된다, 그러면 bhāvanā에 걸림돌이 된다는 식의 생각을 품습니다. 그것은 근래에 뒤늦게 지어낸 생각이고, 부처님의 가르침 어디에도 그런 말은 나오지 않습니다.
dēśanāvaka ehema ekak pelā næhæ. sakman karamin bhāvanā karapu velā arihatṭa pat vecca aya bohoma innavā. mē sakman karamin bhāvanā karanakoṭa iriyavva hæmēma venas venavā.
걸으면서(caṅkama) bhāvanā를 하다가 arahant가 된 이들이 아주 많습니다. 걸으며 bhāvanā를 할 때는 몸가짐이 늘 바뀝니다.
etakoṭa kohomada bhāvanāvakadī iriyavva balapānavā nam ehema iriyav venas venakoṭa bhāvanāvaṭa bādhaka nam sakman karalā bhāvanāvak pahaḷa vennat bæhæ. ēkin pratiphalayak labannat bæha. næ iriyavva vena caitasikayakin karannē.
그러니 몸가짐이 bhāvanā에 영향을 준다면, 몸가짐이 바뀔 때 bhāvanā가 막힌다면, 걸으면서는 bhāvanā가 일어날 수도 없고 그것으로 열매를 얻을 수도 없을 것입니다. 아닙니다. 몸가짐은 다른 cetasika가 하는 일입니다.
bhāvanāvaṭa siddha karannē tavat caitasikayangen.
bhāvanā는 또 다른 cetasika들로 이루어집니다.
pragnāva tuḷin goḍanægilā pragnāvaṭa gōcara venavā nam yam asāratvayak lōkayē. lōkaya asārayi kiya ham yamkisi kenek dakinavā nam, anāthayi kiyalā dakinavā nam allanna harayak nǣha kiyalā væṭahīmak enavā nam lōkē. anna ē kenāṭa ē hētu koṭagena yamkisi saṁvaratvayak æti venavā.
paññā로 세워져서 paññā에 세상의 알맹이 없음이 비친다면—어떤 이가 세상은 알맹이가 없다고 보고, 기댈 데가 없다고 보고, 붙잡을 속심이 없다는 깨달음이 온다면—그 사람에게는 그 까닭으로 어떤 다스림(saṃvara)이 생깁니다.
menna mē ætivena saṁvaratvaya tamayi sīlayaṭa hētuvennē. saṁvaraṭṭēna sīlaṁ kivvē ēkayi.
바로 이렇게 생겨나는 saṃvara가 sīla의 까닭이 됩니다. ‘saṃvaraṭṭhena sīlaṃ’이라 한 것이 그 뜻입니다.
saṁvaratvaya æti karaganna apiṭa puḷuvan krama dehakaṭa ekak upakramaya saṁvaratvayaṭa pat venna ōna.
saṃvara를 이루는 데에는 두 가지 길이 있습니다. 하나는 방편으로 saṃvara에 이르는 것입니다.
hæbæyi upakramaya saṁvarattaya æti karagatta eka pragnāven læbū saṁvaratvaya nemeyi. kāraṇā dekak.
그러나 방편으로 이룬 saṃvara는 paññā로 얻은 saṃvara가 아닙니다. 둘은 다른 것입니다.
ē upakramayat sam prayōgayak vaśayen bhāvitā karanna puḷuvan. bhāvanāvedī. hæbæyi ē vana upakramayen labā inna saṁvaratvaya kiyana eka vatā. yaṁ samādānaṁ taṁ vataṁ yam samādānayak ætda ē vatakin. saṁvaraṭṭēna sīraṁ saṁvarattayē pihiṭīmak ætda ē sīlayagi. ehenam sīlayayi vatayi kiyannē dekak.
그 방편도 bhāvanā에서 바른 애씀(sammappayoga)으로 쓸 수 있습니다. 다만 방편으로 얻은 다스림은 vata라고 합니다. ‘yaṃ samādānaṃ taṃ vataṃ’, 무엇이든 받아 지니는 것이 있으면 그것이 vata입니다. ‘saṃvaraṭṭhena sīlaṃ’, 다스림에 머묾이 있으면 그것이 sīla입니다. 그러니 sīla와 vata는 서로 다른 둘입니다.
apiṭa puḷuvan yamkisi deyak væradi nam mama ēka karannē nǣha kiyalā adhiṣṭhāna karagena ēka nokarainna.
우리는 무엇이 잘못이라면 ‘나는 그것을 하지 않겠다’고 다짐(adhiṭṭhāna)하고 하지 않고 지낼 수 있습니다.
mama væḍak næti dēval tiyahæyi balannē næ. ēka maṭa avæḍak.
‘나는 쓸데없는 것들을 보지 않겠다. 그것은 내게 해롭다.’
ē nisā mama saṁvara kara maṭa hæbæyi balanna hitenavā. mama balannē næha. ahanna hitenavā mama ahanna æhumkam dennē næhæ. gan̆da suvan̆dā āgrahaṇaya karanna hitenavā. ē vunāṭa mama utsāhayen vīriyen gan̆da su āgrāṇaya karana pættaṭa yannē nætuva innavā. raha balanna hitenavā. ē vunāṭa mama rasa pasa yannē næhæ. hikmenavā. pahasalapanna hitenavā. mama ēvā passē hitanna yannē nǣhæ. balanna yannē næhæ. hæbæyi ēvā balanna yannē nætakoṭa hita ætulē ēvā tiyenavā. āsāval tiyenavā. anna āsāval hita ætulē tiyenavā. namut ēvaṭa iḍa dennē nætuva sækagena innavā nam ōkaṭa kiyanavā vatāva
그래서 나는 다스립니다. 그런데 보고 싶은 마음이 듭니다. 나는 보지 않습니다. 듣고 싶습니다. 나는 귀 기울이지 않습니다. 냄새를 맡고 싶습니다. 하지만 애써 힘을 내어 냄새 맡는 쪽으로 가지 않고 버팁니다. 맛보고 싶습니다. 하지만 맛을 좇아가지 않습니다. 길들입니다. 닿음을 느끼고 싶습니다. 그것들을 좇아 생각하러 가지 않고 보러 가지 않습니다. 그런데 보러 가지 않아도 마음속에는 그것들이 있습니다. 바람(욕망)이 있습니다. 바람은 마음속에 있습니다. 그러나 거기에 자리를 내주지 않고 몸을 사리며 지낸다면, 이것을 vata라고 합니다.
yamkisi davasaka pragnāva pahaḷa vuṇā nam ēvā asārayi kiyalā væṭahenavā. api āsāven balāporottu vennē sāra dēval nemeyi asāra dēval kiyalā. asāra dēval passē mokaṭa yanavada kiyalā hanam dharmānukūla nigamanayak enavā. anna ē nisā athærīmak enavā.
어느 날 paññā가 일어나면 그것들이 알맹이 없음을 깨닫습니다. ‘우리가 바람으로 기대하는 것은 알맹이 있는 것이 아니라 알맹이 없는 것이구나, 알맹이 없는 것을 왜 좇는가’ 하는, dhamma에 맞는 매듭이 옵니다. 그래서 놓아버림이 옵니다.
etakoṭa ē dēval æhæṭa pēnakoṭa asāra deyaknē pēnnē. kanaṭa æhena asāra deyaknamē æhennē. væḍak nǣ ēken. anna ē adahasena pragnāven. pragnāva nisā yam saṁvarattayak æti venavā nam anna ēkana saṁvaraṭṭhīna sīlaṁ.
그러면 그것들이 눈에 보일 때 보이는 것은 알맹이 없는 것이고, 귀에 들릴 때 들리는 것도 알맹이 없는 것입니다. 그것으로 얻을 것이 없습니다. 그 생각으로, paññā로, paññā 때문에 어떤 saṃvara가 생긴다면 그것이 ‘saṃvaraṭṭhena sīlaṃ’입니다.
anna ēka tamayi niyama sīlaya. ēka udā kara gænīmaṭa ādhārakayak vaśayen tamayi api upakrama sīlīva ara indriyan saṁvara karagena innē.
그것이 참된 sīla입니다. 그것을 이루는 데 받침으로 우리는 방편을 써서 감관(indriya)을 다스리며 지냅니다.
indriyan saṁvara venna saddaya nætuva hiṭiyaṭa bæ. ēka upanisarayāvat ādhāra karagena ārya mārgaya vaḍamin kohomahari pragnāva nagāganna ōnē. ē pragnāva nagāganna ara vata upanisaraya karaganna puḷuvan ādhāra karaganna puḷuvan. ehema kiyana pragnāva væḍicca
감관이 다스려지는 것은 소리 없이 지낸다고 되는 것이 아닙니다. 그것을 받침(upanissaya)으로 삼아 ariya magga를 닦으며 어떻게든 paññā를 길러야 합니다. 그 paññā를 기르는 데 vata를 받침으로, 도움으로 삼을 수 있습니다.
puḷuvan. ehema kiyana pragnāva væḍicca velāvaṭa īṭa passē āyē bæluvaṭa ē praśnaya næha. pragnā væḍunot nobæ ehema pragnāva vaḍanna nætuva saṁvara kara koccara hiṭiyat avurudu 10yak saṁvara kara pragnāva vaḍanna nætuva ehenam āya balanakoṭa āya araka æti venavā. āyu særayak kælam̆bilā yanavā. anna etakoṭa
그렇게 paññā가 자라고 나면, 그 뒤에 다시 보아도 그 문제는 없습니다. paññā가 자라면 말입니다. 그러나 paññā를 기르지 않고 아무리 다스리며 지내도, 십 년을 다스려도 paññā를 기르지 않았다면 다시 볼 때 그것이 다시 일어납니다. 또 한 번 흔들려 버립니다.
āyu særayak kælam̆bilā yanavā. anna etakoṭa kæḷam̆bīmak næti karaganna upakramayak vaśayen vatak bhāvitā karanna puḷuvan. hæbæyi vata rækagena koccara hari hiṭiyat ēken puḷuvan kamak næhæ pragnāva. ē vata rækagena hiṭapu paliyen labanna.
그럴 때 흔들림을 없애는 방편으로 vata를 쓸 수 있습니다. 그러나 vata를 지키며 아무리 지내도, vata를 지킨 것만으로 paññā를 얻을 수는 없습니다.
dæn ehema yam kenek hitā innavā nam ēka sīlapata parāmāsayaṭa væṭenavā. sil vr̥tayā parāpamarśanaya kirīmen nivan dakinna puḷuvan kiyana tænaṭa væṭenavā. ēkayi sīlabbata parāmāsa kiyannē.
만약 누가 그렇게 여긴다면 그것은 sīlabbataparāmāsa에 빠지는 것입니다. sīla와 vata를 붙들고 매달리는 것으로 nibbāna를 볼 수 있다는 자리에 빠집니다. 그것이 sīlabbataparāmāsa입니다.
sil vr̥tayak parāmarśanaya karagena hiṭiyaṭa. ē kiyannē sil vr̥tayak tuḷa hiṭiyāda pragnā væḍennē næ. pragnāva væḍenna pragnāva væḍīmaṭa avaśya karana dahama sihi karalā ēka bhāvanāvak vaśayen ganna ōnē. dharma śravaṇaya karalā pragnā væḍīmē mūlarambhaya karanna ōnē.
sīla와 vata를 붙들고 지낸다고 해서, 곧 sīla와 vata 안에 머문다고 해서 paññā가 자라지는 않습니다. paññā가 자라려면 paññā를 기르는 데 필요한 dhamma를 떠올려 그것을 bhāvanā로 삼아야 합니다. dhamma를 듣고 paññā를 기르는 첫걸음을 떼야 합니다.
dharmat śravaṇaya kirīmē labāgatta nuvaṇa sutamaya pragnā kiyana eka. ē gæna hitanna paṭan gattahama mēka cintāmaya pragnā venavā.
dhamma를 들어서 얻은 슬기가 sutamayā paññā입니다. 그것을 생각하기 시작하면 cintāmayā paññā가 됩니다.
digin digaṭa hitāgena hitāgena yanakoṭa ē pudgalayāgē manasa īṭa anukūlava pragnāva tuḷa væḍilā ham ē væḍuna pragnāva tuḷin ohu saṁvaratvayak æti karavanavā. anē etakoṭa bhāvanāmaya pragnāvaṭa væḍenavā ēka.
꾸준히 거듭 생각해 나가면 그 사람의 마음이 거기에 맞게 paññā 안에서 자라고, 그 자란 paññā로 그는 saṃvara를 이룹니다. 그러면 그것이 bhāvanāmayā paññā로 자랍니다.
dæn sr̥tamaya pragnāva labāganna ōnē baṇa ahalā. ahapu dharmaya gæna nitara hitanna paṭan inna sæka hærenna yaḷi yali āvarjanā karalā hitanakoṭa tamāgē hita hon̆daṭa kavadinna hitāgena yanna ē situivili paramparāvak yomu karalā innakoṭa anna cintāma mē pragnāvaṭa enavā. ēken lōkayē yathārthaya væṭahilā harayak nǣha kiyalā væṭahanot anna bhāvanāva væḍuṇā. ē væḍicca hariyen yamkisi ākāra prakāra dækīmak ædda ēka bhāvanāvamē pragnāva
sutamayā paññā는 가르침을 들어서 얻어야 합니다. 들은 dhamma를 늘 생각하기 시작해, 의심이 풀리도록 거듭거듭 되새기며 자기 마음에 잘 스며들도록 생각해 나가고 그 생각의 줄기를 거기로 기울이고 있으면, 그것이 cintāmayā paññā가 됩니다. 그것으로 세상의 참모습이 드러나 알맹이가 없다고 깨닫는다면 bhāvanā가 자란 것입니다. 그렇게 자란 만큼 어떤 모습으로든 보게 되는 것이 있다면 그것이 bhāvanāmayā paññā입니다.
oya kramayaṭa huru karaganna ōnē. saṁvaratvaya mēkaṭa ādhāra karaganna ōnē issellā. etakoṭa saṁvaratvaya ādhāra karagena upaniṣṭhaya karagena ē ṭika karena bhāvanāva væḍunaṭa passē. āya
이런 방식에 익숙해져야 합니다. 먼저 saṃvara를 여기에 받침으로 삼아야 합니다. 그렇게 saṃvara를 받침, upanissaya로 삼아 그것을 해 나가 bhāvanā가 자란 뒤에는,
ē ṭika karena bhāvanāva væḍunaṭa passē. āya saṁvaratyaṭa mahansi venna ōnē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bæluvaṭa ædī hiṭinnē nǣ ē harā. kanṭa æhunaṭa ē kararā yomu karannaṭa hitennē næha. ehema ekak ennē næhæ. ehema ekak nætuva yanavā. abhyantaraya ennē næha ehema deyak. anna ehema svabhāvayak enavā.
보아도 그쪽으로 끌려가지 않습니다. 귀에 들려도 그쪽으로 마음을 돌리고 싶지 않습니다. 그런 것이 오지 않습니다. 그런 것 없이 지나갑니다. 안에서 그런 것이 일어나지 않습니다. 그런 성품이 옵니다.
dæn koholla lāṭuvak api atē tiyāgena innavā nam apiṭa ōna ōna atara aragena atin allanna epæ atē koholgāgena in̆dalā mokak hari ælluvot ehema allapu gaman ælenavā. mēka apiṭa vaḷakvanna bæha. æyi ē kohollāṭuva ælena svabhāvaya tiyena eka vaḷakkanna bæha. api tel ṭikak aragena ivaralā hiṭan hatē gāgannavā.
우리가 손에 잭프루트 진액을 묻히고 있다면, 이것저것 손으로 잡아선 안 되겠지요. 손에 진액을 바르고 무엇이든 잡으면 잡는 대로 들러붙습니다. 이것을 우리가 막을 수 없습니다. 진액의 들러붙는 성질을 막을 수 없기 때문입니다. 그래서 우리는 기름을 조금 가져다 손에 바릅니다.
dæn api issellā kalpanā karanavā mē lāṭuva ælena svabhāvaya monavaṭada næti vennē? mēkē tel ṭikak gǣvaṭa næti venavā. ahagatak kāgen hari. ēka viśvāsa karanavā issellā. a sr̥tamaya pragnāva. īṭa passē api kalpanā karanavā dæn itin mēka sakas karaganna ōnē. ke tel ṭikak gena halā gāgena balanna ōnē. hitallak gannavā. hintāma mē pragnāven ēkaṭa bæsa kriyāvaṭa bahinna. īṭa passē aragena
먼저 우리는 생각합니다. 이 진액의 들러붙는 성질은 무엇으로 없어질까? 기름을 조금 바르면 없어진다고 누군가에게서 들었습니다. 먼저 그것을 믿습니다. 그것이 sutamayā paññā입니다. 그다음 ‘이제 이것을 해 봐야겠다, 기름을 조금 가져다 발라 봐야겠다’ 하고 생각을 품습니다. 그것이 cintāmayā paññā이고, 그것으로 실행에 들어갑니다.
ēkaṭa bæsa kriyāvaṭa bahinna. īṭa passē aragena gāgattā. gālā balanakoṭa dæn ælennē næ. ara sela diya velā tēlē svabhāvaya venas velā. ara kohollāṭuvē lāṭuvē svabhāvaya venas velā. dæn allalā balapuvahama dæn ærenna deyak nǣ. anna bhāvanāven mē pragnāvaṭa āvā. mē kramayaṭa eken eka tērum araganna ōnē ē pragnāva væḍena ākārayuvānē
그다음 가져다 발랐습니다. 바르고 보니 이제 들러붙지 않습니다. 진액이 녹고 기름 때문에 성질이 바뀌었습니다. 진액의 성질이 바뀌었습니다. 이제 잡아 보아도 들러붙는 것이 없습니다. 바로 bhāvanāmayā paññā에 이른 것입니다. 이런 식으로 그 paññā가 자라는 모습을 하나하나 알아들어야 합니다.
[ugura kǣrīma]
[목을 가다듬음]
itin etakoṭa dæn metana mē nindayāma kiyana ekēdī kāraṇā dekak tiyenavā.
그러면 여기서 이 졸음이라는 것에는 두 가지가 있습니다.
yam kenekuṭa ninda yanavā nam dæn apiṭa hi api kæmætten æsuru karana yamak æṭa nam apē citta prabōdhaya ēken nægilā enavā. akæmætten yamak æsuru karanna giyot cittak prabōdhaya nægennē næ. yam tænaka prabōdhaya nægun nætnam ēkaṭa praticāra vaśayen ennē ninda ōka tamayi svabhāvaya.
어떤 이에게 잠이 온다면—우리가 좋아서 가까이하는 것이 있으면 우리 마음의 깨어있음이 그것으로 솟아오릅니다. 싫은 것을 가까이하려 하면 마음의 깨어있음이 솟지 않습니다. 깨어있음이 솟지 않는 곳에서는 그 반응으로 잠이 옵니다. 그것이 본성입니다.
dæn api hitamu kavuru hari væḍa monavāhari katāvak kiyana api hita allannē nǣ katāvaṭa. hon̆da katāvak venna puḷuvan. dharma dēśanāvak venna puḷuvan. hæbæyi ōnakama tiyenavā mēka ahalā dænaganna. ehenam hitāllana svabhāvaya āvē næ. dæn apiṭa ninda yanavā kiyanakoṭa api kæmati næhæ. namut kæmati atara āsayi ara ṭīvī ekē venāyak balanna ōka væḍak nǣha kiyalā koccara kiyalā kivvat balanakoṭa ēkaṭa āsvāda innavā. etakoṭa prabōdhaya nægenavā. etakoṭa nidhimata næha. dæn apiṭa pēnavā dæn ēka balanakoṭat nidimata nam āśvāda dena deyak tamangē hitaṭa ena ekak balanakoṭat ē nidimata enavā nam ekkō eka rōgābādayak hō venna puḷuvan.
누군가 무슨 이야기를 한다고 해 봅시다. 우리 마음이 그 이야기를 붙잡지 않습니다. 좋은 이야기일 수도 있고 dhamma 가르침일 수도 있습니다. 그런데 이걸 듣고 알고 싶은 마음이 있어야 합니다. 마음이 붙잡는 성질이 오지 않았습니다. 그래서 잠이 온다고 할 때 우리는 그것을 좋아하지 않는 것입니다. 그런데 좋아하는 것, 텔레비전에서 무엇을 보는 것은, 그건 쓸데없다고 아무리 말해도 볼 때 즐김(assāda)이 있습니다. 그러면 깨어있음이 솟습니다. 그러면 졸리지 않습니다. 그런데 그것을 볼 때조차, 자기 마음에 즐거움을 주는 것을 볼 때조차 졸음이 온다면 그것은 어떤 병일 수도 있습니다.
ēka rōgābādhayakda nædda kiyalā hoyāganna hon̆dama kramaya oya krama dekaka citrapaṭiyak balanakoṭa næātyak balanakoṭa ē velāvaṭa ninda yanavada api kæmati vena api kæmati yam deyak balanakoṭa ninda yanavada anna ēka dakinna ōnē.
그것이 병인지 아닌지 알아내는 가장 좋은 길은, 영화를 볼 때나 연극을 볼 때 그때 잠이 오는지, 우리가 좋아하는 것을 볼 때 잠이 오는지, 그것을 보아야 합니다.
ē kæmati deyak balanakoṭat ninda yanavā nam ēka kāyika ābādhayak venna puḷuvan. mē kāyika ābādha valaṭat nidhimata venavā.
좋아하는 것을 볼 때도 잠이 온다면 그것은 몸의 탈일 수 있습니다. 몸의 탈 때문에도 졸음이 옵니다.
dæn hun̆gāk api nidi maralā nidaralā inna velāvaka bhāvanā karanna giyot ehema kāyakābādayak vaśayen kayaṭa ninda avaśya velāvak. oya velayēda bhāvanā karanna gihillā koccara podēnā ganna hæduvat bæhæ. ara kāyaka avaśyatāvayaṭa avaśya ninda næti nisā ē velāvē āya nidamata venavā. dæn mēkat eka kramayak.
잠을 많이 설친 때 bhāvanā를 하려 하면, 그때는 몸의 탈로서 몸이 잠을 바라는 때입니다. 그때 bhāvanā를 하려고 아무리 깨어 있으려 해도 안 됩니다. 몸이 바라는 잠이 모자라서 그때 다시 졸음이 옵니다. 이것도 한 가지 경우입니다.
ēm asanīpayak hædenavā. asanīpayak nisā kaya vehesayi. ē vehesaṭat mē avadiva kalpanā karanna puḷuvan kamak næhæ mānasikatvaya mokada kāyakatvaya durvalakaman nisā. ehemanam ēkat venavā. hæbæyi ēkedi hon̆da naraka kiyalā dæk næhæ. kōkaṭat ara nidhimata venavā.
또 병이 납니다. 병 때문에 몸이 지칩니다. 그 지침 때문에도 깨어서 생각할 수가 없습니다. 몸이 약해서입니다. 그러면 그것도 일어납니다. 그러나 거기서는 좋고 나쁨을 가리지 않습니다. 어느 것에나 졸음이 옵니다.
anna ēkedi api dakinna mē nidamataṭa hētuva kāmacchandayada vena ekakda? kāmacchandaya kiyannē lōkayē vena kāmastu piḷiban̆dava dæḍi bæn̆dīmak apiṭa ætivelā tibuṇā nam ē ætivecca ēka ē aramuṇu venna paṭan gattot anna ēka apiṭa bādhakayak venavā.
그러니 거기서 우리가 볼 것은, 이 졸음의 까닭이 kāmacchanda인가 다른 것인가입니다. kāmacchanda란, 세상의 다른 감각 대상에 대해 우리에게 강한 묶임이 생겨 있다가, 그 생긴 것이 대상이 되기 시작하면 그것이 우리에게 걸림돌이 되는 것입니다.
vyāpādaya yam tænaka nægenavā nam anun kerehi hiṁ hiṁsā karana cētanāvak enavā nam maṭa avæḍa kaḷā magē hitavatāṭa avaḍa magē haturāṭa yahapatak kaḷā karanavā karayi ādī vaśayenma mē navavidha ākāra vastu kiyanna ovatana ōvā piḷiban̆dava hita vikṣipta venavā nam eyāṭa dvēśaya nægenavā. ē vyāpāda nægenavā. vyāpāda nægenavā nam ēka bādhāvak.
vyāpāda가 어디서 일어난다면, 남을 해치려는 뜻(cetanā)이 온다면—‘나에게 해를 끼쳤다, 내 벗에게 해를 끼쳤다, 내 원수에게 좋은 일을 했다, 하고 있다, 할 것이다’ 하는 식의 아홉 가지 대상에 대해 마음이 흩어진다면—그에게 dosa가 일어납니다. vyāpāda가 일어납니다. vyāpāda가 일어나면 그것이 걸림돌입니다.
etakoṭa ēkat apiṭa balapānavā ēkaṭa dvēśayaṭa viruddha dahamak æsuru karanakoṭa ara dvēśayaṭa nægena dahama hiṭapu hiṭapu kenāṭa ēka allannē næ. advēśīya adahasak ganna bæruva yanavā.
그러면 그것도 우리에게 영향을 줍니다. dosa에 맞서는 dhamma를 가까이하려 할 때, dosa가 일어나는 dhamma에 머물던 사람에게는 그것이 붙지 않습니다. dosa 없는 생각을 품지 못하게 됩니다.
dæn lōka sattvayanṭa apiṭa gæhuvat, bænnat, hiṁ kaḷat, hiṁsā kaḷat ēṭa viruddha venna epā. ēvā gaṇan ganna epā. tamangē væḍē karaganna bādhāvak ēka oyā vaśayen kiyanakoṭa ēka kohoma kivvā kohomada karannē maṭa mehema ekak karalā tiyenavaṭa ōkamayi matak vennē. anna ehema ekak.
세상 중생이 우리를 때려도, 꾸짖어도, 괴롭혀도, 해쳐도 맞서지 말라, 마음에 두지 말라, 그것은 자기 일을 이루는 데 걸림돌이다—이렇게 말해 주면, ‘그걸 어떻게 그렇게 말하나, 어떻게 그렇게 하나, 나한테 이런 짓을 한 것만 떠오르는데’ 하는, 그런 식입니다.
itin ehema āt mokada vennē? anna ara vyāpāda kiyannē nīvaraṇaya ēka matuvelā.
그렇게 되면 어떻게 됩니까? vyāpāda라는 nīvaraṇa가 떠오른 것입니다.
kāmacchandaya hō vyāpādaya kiyana mē ṭika matu vunot ēka lōka daham lōkaya gæṭīmaṭa hētu venavā ælīmaṭa hētu venavā. ælīmaṭa gæṭīmaṭa hētu vena dahamak tuḷa apē hita paḷaveni tarān innavā nam. apiṭa puḷuvankamak nǣ ēken ven karana rāga akṣaya karana dvēśakya karana mōhakya karana pættaṭa geniyana alōbha sahagata addēśa sahagata amōha sahagata daham magak ganna bæhæ. lōbha dvēśa mōhayanṭa koṭu velā innakā.
kāmacchanda나 vyāpāda가 떠오르면 그것은 세상의 dhamma, 곧 세상에 부딪치고 들러붙는 까닭이 됩니다. 들러붙고 부딪치는 까닭이 되는 dhamma 속에 우리 마음이 첫자리로 머문다면, 거기서 떼어 내어 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하는 쪽으로 이끄는, alobha·adosa·amoha와 함께하는 dhamma의 길을 갈 수 없습니다. lobha·dosa·moha에 갇혀 있게 됩니다.
ē vagē velāvaṭa hæma velēma ē lōbhayē dvēśayē mōhayē ādīnava balanna purudu venna ōnē. karmasthāna gæm̆buraṭa tibuṇā kiyalā gæm̆buru karmasthānayak rahat venna karmasthānayak ganna giyāṭa bæhæ ehemayi.
그런 때에는 언제나 lobha·dosa·moha의 ādīnava를 보는 데 익숙해져야 합니다. 깊은 kammaṭṭhāna라고 해서, 깊은 kammaṭṭhāna, arahant가 되는 kammaṭṭhāna를 잡는다고 되는 것이 아닙니다.
eyā karmasthānayak vaśayen vaḍanna ōnē eyāgē tænaṭa obapina karmasthānayak.
그는 자기 자리에 맞는 kammaṭṭhāna를 닦아야 합니다.
etakoṭa eyā dænaganna ōnē rāgayē ādīnava, dvēśayē ādīnava, mōhayē ādīnava ēvā gæna pennana dēśanā rma dharma śravaṇa sākacchā ē vagēma ē ban̆du situvili ē ṭika nagamin etana puhuṇu karanna ōnē.
그러면 그는 rāga의 ādīnava, dosa의 ādīnava, moha의 ādīnava를 알아야 합니다. 그것들을 보여 주는 가르침, dhamma 듣기, 이야기 나눔, 그리고 그런 생각들을 일으키며 거기서 익혀야 합니다.
rāgayē ādīnava dvēśayē ādīnava mōhaya ādīnava dakinnat ēken venvīmē ānisaṁsa dakinnat gælapena ekak ganna ōnē. anna etakoṭa ē śaktiya nægilā hiṭenavā anna nægilā enavā. anna ēka eyāṭa karmasthānayak.
rāga·dosa·moha의 ādīnava를 보고, 거기서 벗어남의 ānisaṃsa를 보는 데 맞는 것을 잡아야 합니다. 그러면 그 힘이 솟아 서고 솟아오릅니다. 그것이 그에게 kammaṭṭhāna입니다.
ehema nætuva eyā mē siyalu dēma anityayi, dukkhayi, anattayi kiyalā ma hitanavā kiyalā ehema hitanna giyā etana yanna bæhæ. ēka væṭahennē nǣ. novæṭahenna hētuva ara kāmacchanda vyāpādiyen pīḍita velā inna tākkal ara gæm̆buru dahama avabōdhaya ennē nǣ. itin ehema vunahama avurudu gāna karmasthānaya væḍuvat etanamayi.
그렇지 않고 ‘모든 것은 anicca, dukkha, anatta’라고만 생각하려 하면 거기에 이를 수 없습니다. 깨닫지 못합니다. 깨닫지 못하는 까닭은, kāmacchanda와 vyāpāda에 시달리는 동안에는 그 깊은 dhamma의 깨달음이 오지 않기 때문입니다. 그렇게 되면 몇 해를 kammaṭṭhāna를 닦아도 제자리입니다.
etanṭa ōna dē karagattē nǣ. dæn api hitamukō mehema deyak. oya paḷaveni pantiya, deveni pantiya, tunveni pantiyē inna ḷamayekuṭa usasla vibhāgayaka praśna patrayak denavā uttara liyanna.
거기에 필요한 것을 하지 않은 것입니다. 이런 것을 생각해 봅시다. 1학년, 2학년, 3학년 아이에게 높은 시험 문제지를 주며 답을 쓰라고 합니다.
danna nǣha kivvahama oya pot balalā balalā okkoma karalā igenaganna kiyanavā. dæn ara paḷaveni, deveni, tunveni, kælǣsiyaka inna maṭṭamē lædaru mānasikatvayak tiyena manussayā ara praśna valaṭa uttara liyanna avaśya karana gæm̆buru potpat aran pariśīlanaya karanna giyot puḷuvanda?
모른다고 하면 책을 보고 또 보고 다 해서 배우라고 합니다. 그런데 1·2·3학년 수준의 여린 마음을 가진 사람이 그 문제에 답하는 데 필요한 깊은 책들을 가져다 공부하려 하면 할 수 있겠습니까?
eyā ēṭa gælapennē nǣ ēka. eyā avurudu gāna mahansi vunot manasa vehesaṭa pat karanavā misak. eyā etan nagavanna bæhæ. ōka dæn pættakin tiyannakō. ōka nemeyi ainnē mona kælasiyada? paḷaveniyen. paḷaveni kǣsatiya tiyeena ṭika araganna issellā. ēka praguṇa karaganna praguṇayi. ānna dæn paḷaveni pantiya sami. dæn oya væradi tiyennē deveni pantayē anupūrava yanna mē anupūrava kramayak tiyennē. deveni pættiya potpat pratta ṭika īḷan̆gaṭa ganna. ē igænīma īḷan̆gaṭa karanna.
그것은 그에게 맞지 않습니다. 몇 해를 애써도 마음만 지칠 뿐 거기에 오를 수 없습니다. ‘그건 한쪽에 두어라. 그게 아니라, 너는 몇 학년이냐?’ ‘1학년입니다.’ ‘먼저 1학년에 있는 것을 가져라. 그것을 익혀라.’ 익혔습니다. 이제 1학년을 마쳤습니다. 이제 2학년으로 차례대로(anupubba) 갑니다. 이 차례의 길이 있는 것입니다. ‘다음엔 2학년 책들을 가져라. 그다음엔 그 공부를 해라.’
dæn ēta ēka purudu karanna puḷuvan. ēka dæn gōcara venavā. ē utsāha sārthaka venavā. ēka dæn puḷuvanda? dæn ēka ṭika puḷuvan. ehenam ganna tunveni pantiya pot patta ṭika ēkaṭa davasē dænuma araganna anikavaraṭa bahinna yanna epā. ohoma ohoma giyāṭa passē ara viśēṣa usas peḷaṭa yana potpatka balanna tænṭa anukramayen ena dasak enavā. dæn ē ṭika balanna. dæn praśna patrayaṭa gannakō. dæn mokada kiyannē? dænnam ara kisi gānak næhægē uttara. anna puḷuvan vuṇā.
이제 그것을 익힐 수 있습니다. 이제 와닿습니다. 그 애씀이 이루어집니다. ‘이제 되느냐?’ ‘이제 그만큼은 됩니다.’ ‘그럼 3학년 책들을 가져라. 그날그날의 앎을 가져라. 다른 데로 뛰어들지 마라.’ 그렇게 그렇게 나아간 뒤에는 특별한 높은 단계의 책을 볼 자리에 차례대로 이르는 때가 옵니다. ‘이제 그것들을 보아라. 이제 문제지를 가져라. 이제 어떠냐?’ ‘이제는 답이 아무것도 아닙니다.’ 이제 해낸 것입니다.
itin mev vagē api dænaganna ōnē sōvān phalayaṭa patvena kenāṭa gælapena karmasthāna tiyenavā. ē maṭṭamen ē aya ṭika karaganna ōnē.
이처럼 우리가 알아야 할 것은, sotāpatti phala에 이르는 이에게 맞는 kammaṭṭhāna가 있다는 것입니다. 그 수준에서 그들은 그것을 해내야 합니다.
sakr̥dāgāmī phalayaṭa gælapena karmasthāna tiyenavā. īḷan̆gaṭa ē ṭiken ē ṭika yanna ōnē. anāgāmī phalayaṭa gælapena ēvā tiyenavā. arihat phalayaṭa gælapena ēvā tiyenavā. ē ē avasthāva tuḷa ēkaṭa gælapena eka vaḍalā ē ṭika praguṇa karaganna ōnē. ēka anupūrava yanna ōnē. anupūrava śikṣā ē anuva yanna ōnē. ehema giyāma oya praśnaya ennē næhæ. dæn apiṭa puḷuvan kamak nē ara
sakadāgāmī phala에 맞는 kammaṭṭhāna가 있습니다. 그다음 그것을 거쳐 그다음으로 가야 합니다. anāgāmī phala에 맞는 것들이 있고, arahatta phala에 맞는 것들이 있습니다. 그때그때 거기에 맞는 것을 닦아 익혀야 합니다. 차례대로 가야 합니다. anupubba sikkhā에 따라 가야 합니다. 그렇게 가면 그 문제는 오지 않습니다.
ennē næhæ. dæn apiṭa puḷuvan kamak nē ara ḷamayek kriskōla bhāra denna giyāṭa passē oṭuvak genāvada kiyalā æhuvalā pinin sivvala ara maṭa epā venaṭu poḍi ekā kiyanavā. æyi putā kohen hinda karagannē næ maṭa oya puṭuva næ kivvalu. ara pransipilgē puṭuva illā kǣ gahanavalu epā vena puṭuvak kiyalā. itin ē vagē pirisak api hatarak innavā.
어떤 아이가 학교에 맡겨지러 갔는데, 의자를 가져왔느냐고 물으니 그 꼬마가 ‘나 저 의자 싫어’라고 했답니다. ‘왜 그러니 얘야?’ ‘나는 그 의자 싫어.’ 교장 선생님의 의자를 달라고 떼를 썼다는 것입니다. 다른 의자는 싫다고요. 그런 무리가 우리 가운데에도 있습니다.
onna æhuvaṭa passē arihatun vahansē namak pahaḷa karanna hētukāraka vannā vū mahā karmasthānayak kivvahama taman inna tæna dannē nætuva ēkama ōnē. mahat ēka kohomahari valāganna ōnē. pransipal ekaṭuvallapu poḍi ekā vāgē oya gati lakṣaṇaya venna puḷuvan. ē nisā
이렇게 물은 뒤 arahant를 일으키는 까닭이 되는 큰 kammaṭṭhāna를 말해 주면, 자기가 어디 서 있는지 모르고 그것만 원합니다. 그 큰 것을 어떻게든 휘감아 쥐려 합니다. 교장 의자를 달라던 꼬마 같은 성향일 수 있습니다.
vāgē oya gati lakṣaṇaya venna puḷuvan. ē nisā hæma velēma dænaganna taman innē kotanada? tamangē manasaban̆du rāgayan karā ædalā yanavada? keban̆duban̆du karuṇu anuva dvēśayanṭa gōcara venavada? keban̆du keban̆du mulāvanṭa pat venavada? itin tamā tamā gæna vimarśanaya karanna dakṣa næti kenāda? mē ārya mārgaya vaḍanna bæha. koccara dæn̆galuvat etanamayi. mēka harima amāru senāk.
그러니 언제나 알아야 합니다. 자기가 어디에 있는가? 자기 마음이 어떤 rāga 쪽으로 끌려가는가? 어떤 일들로 dosa에 걸리는가? 어떤 헷갈림에 빠지는가? 자기를 스스로 살피는 데 서툰 사람은 이 ariya magga를 닦을 수 없습니다. 아무리 버둥대도 제자리입니다. 이것은 참 어려운 일입니다.
ōnama kenekuṭa pr̥thagjana ayaṭanam 100īknē. tamā tamā gæna balanna kivvot tamāṭa tamā pēnnē ihaḷama tænaka hæṭiyaṭa.
누구든 puthujjana라면 백이면 백입니다. 자기를 스스로 보라고 하면 자기가 가장 높은 자리에 있는 것처럼 보입니다.
āya poḍi tænak nemeyi kavuru hari atē rēkhāvak ehema balanna kivvot ehema issellāma dennē mama raja venavada balanna. mama siṭu venavada balanna mama kōṭipatiyek venavada balanna. idiriya magē kohomada balanna. hæbæyi idiriya balanakoṭa um̆bē idiriye hinna enavā kivot ehema ekak kiyalā dāta balalā hiṭiyā. ūdanna sātarē kiyalā uḍa bææna bæna yanavā. ā ohoma hiṭiyaṭa anāgatayē janādhipati venna rēkhāvak tiyenavā. hariyaṭama sataranam kivvā. eyāṭa nam hon̆da dænumak tiyenavā. ara śāstakārayat varṇā karanna kæmatiyi. menna mē vagē ekak tiyenavā apē manasē svabhāvayak.
작은 일만이 아닙니다. 누군가에게 손금을 봐 달라고 하면 맨 먼저 내미는 말은 ‘내가 임금이 되는지, 큰 부자(seṭṭhi)가 되는지, 억만장자가 되는지 봐 주시오, 내 앞날이 어떤지 봐 주시오’입니다. 그런데 앞날을 보고 ‘네 앞날엔 빌어먹게 된다’고 하면, 손을 보던 사람에게 엉터리라며 욕을 퍼붓고 갑니다. 그런데 ‘이렇게 지내도 앞으로 대통령이 될 손금이 있다’고 하면 ‘딱 맞혔다, 저 사람은 참 아는 게 많다’ 하며 그 점쟁이를 추어올리고 싶어 합니다. 우리 마음에는 이런 성품이 있습니다.
dæn ōna kiyana kenek api sāmānyayen hitaṭa balanna ata balalā āsarayak kiyanna kiyana ata dunnot monavada ahanna api balāporottu venna kiyalā. balannakō idiriya mayi kohoma tattvayaṭa pat venavada kiyalā.
누구든 우리가 보통 손을 내밀며 점을 봐 달라고 할 때 무엇을 듣기를 바라는지 생각해 보십시오. ‘내 앞날이 어떤 처지가 될지 봐 주시오.’
idiriya maṭa hin̆gā kanna venada balanna rēkhāvak hema tiyanavāda kiyalā balanna kiyalā ehema ekak kiyannē næhæ. maṭa karadarayak venna tiyena ekak tiyenavada kiyalā ēka nemeyi ahannē. ēvan jaya aragena viśēṣa venna ekak tiyenavada? vata lakuṇu æhuvat ahannē ēkayi.
‘앞날에 내가 빌어먹게 될 손금이 있는지 봐 주시오’라고는 말하지 않습니다. 내게 닥칠 어려움이 있는지를 묻지 않습니다. 그것을 이겨 내고 특별해질 일이 있는지를 묻습니다. 몸의 표시(lakkhaṇa)를 물어도 묻는 것은 그것입니다.
horen hari manam tamangē ittē kiyana usas lakuṇa tiyenavada? pahas vaguṇak kivvot ehema ēka balannet næhæ. tiyenavā kivvā pennannet næhæ. kæmatit nǣha æsuru karanna. monama deyak hari śarīraya gæna bæluvat ē vagē. eyāgē igænīma gæna æhuvot ehema oyāṭa nam meyāṭa taram bǣha kivvot ehema kūdannaṭa mænilla ara guruvarak bænalā enavā.
몰래라도 자기 몸에 높은 표시가 있는지 봅니다. 낮은 표시라고 하면 그것은 보지도 않습니다. 있다고 해도 보여 주지 않고, 가까이하기도 싫어합니다. 몸에 대해 무엇을 보든 그렇습니다. 공부에 대해 물었는데 ‘너는 저 아이만큼은 안 된다’고 하면 그 선생님을 욕하며 돌아옵니다.
itin ani mama kohomada karagannē maṭa gedarin illā dene ara væḍē karanna kiyanavā mē væḍē karanna enavā hariyaṭa yanna kiyanavā maṭa bæhæ ammalā tātta kavu karanna kāla karmayak maṭa pala dīlā tiyennē. maṭa igena ganna bæri ēkayi. ē vunāṭa balapuvahama tamangē væḍē mokakda bæluvot ehema udē in̆dan rǣ venakan sellamaṭa væhalā væḍak næti kara innē.
‘그러니 내가 어떻게 하겠어요. 집에서는 이 일 해라 저 일 해라, 제대로 하라고 하니 나는 못 해요. 부모가 무슨 kamma를 지었는지 그게 내게 열매를 맺은 거예요. 그래서 공부를 못하는 거예요.’ 그러나 자기가 하는 일을 보면 아침부터 밤까지 놀이에 빠져 쓸데없이 지냅니다.
namut antimaṭayi itin ahapu hāhama kiyannē kohomada igena gannē? maṭa liyanna velāvak dunnē maṭa kaḍē yanna kivvā. ahaval væḍē karanna kivvā. etakoṭa kiyannē ēka avaṁkava taman hitalā bælan ætta vaśayenma tamanṭa velāva tibunē ēkaṭa næti hindāda velāva næti vunē. anik velāvama mokada kaḷē bæluvē 75k taman væræka næti ēvā karuṇā. tamangē paḷuvē inna puḷuvan karaganna tiyena velāvē.
그러면서 마지막에 물으면 ‘어떻게 공부를 해요? 글 쓸 틈을 안 주고 가게에 다녀오라 했어요, 무슨 일을 하라 했어요’라고 합니다. 정직하게 생각해 보면, 정말 틈이 없어서 틈이 없었던 것인가? 나머지 시간에 무엇을 했나 보면, 75퍼센트는 쓸데없는 일을 했습니다. 자기 할 일을 할 수 있었던 그 시간에요.
ē vunāṭa api ēka mē vistara karalā balanakoṭa apiṭa dakinnē næha ē ṭika api dakinnē ara apiṭa ara atyāva avaśya væḍemāpa piyannat avaśya vennē devapiyan karadara nætuva karanna tibicca væḍak tibicca kara hata denna vecca velāvak tinnē. ehenam maṭa vecca karadarē mēkayi kiyalā api hæma velēma ganna hadannē ē ṭika mēka lōkē hæṭiya. itin api etanadi api yathārthayen dækalā næha ēka.
그런데 이렇게 풀어서 볼 때 우리는 그것을 보지 못합니다. 우리가 보는 것은, 부모가 꼭 필요해서 시킨, 어려움 없이 할 수 있었던 일에 내줘야 했던 그 시간뿐입니다. ‘내게 닥친 어려움은 이것이다’ 하고 우리는 늘 그것만 붙잡으려 합니다. 이것이 세상 모습입니다. 거기서 우리는 그것을 있는 그대로 보지 못했습니다.
ē anna ē vagē api dænaganna apiṭa atyāvaśyayen karanna tiyennē yam væḍak ætda mē pævætmēdī gihi vēvā, pævidi vēvā ēka kaḷa yutuyi.
그처럼 우리가 알아야 할 것은, 이 삶에서 꼭 해야 할 일이 있다면 재가자든 출가자든 그것은 해야 한다는 것입니다.
hæbæyi atyāvaśya væḍavalaṭa saṭa 100k kālē yannē næ. ēka nannē bohoma suḷu kālayak. namut apē kālayē api 100k ven karagena tiyennē anavaśya væḍavala 0k ven karalā tiyennē anavaśya væḍavalaṭa. itin api kæmatini anavaśya væḍikāvē priyamanāpa atyāvaśya væḍaṭi kara apiṭa apriyayi amanāpayi. ēka mahansi velā.
그러나 꼭 필요한 일에 시간의 100퍼센트가 들지는 않습니다. 그것은 아주 적은 시간입니다. 그런데 우리는 시간의 거의 전부를 쓸데없는 일에 떼어 두었습니다. 우리는 쓸데없는 일을 좋아하고 그것이 즐겁습니다. 꼭 필요한 일은 싫고 못마땅합니다. 힘이 드니까요.
anāgatayaṭa yahapatak vena vi vehetakārī væḍa. ē vagē ṭika atyāva hariyak tiyenavā. hæbæyi atyāva hariya hari amāruven karanna ōnē. siya kaṭayutu anavaśya kaṭayutu namut priyamanāpayi. priyamanāpa kaṭayutu ṭikaṭa kālaya ven karapu eka ayin karanna api kæmati næha.
앞날에 이로운, 힘든 일들—그런 꼭 필요한 몫이 있습니다. 그러나 꼭 필요한 몫은 아주 힘들게 해야 합니다. 쓸데없는 일은 즐겁습니다. 즐거운 일에 떼어 둔 시간을 빼는 것은 우리가 싫어합니다.
hæbæyi kālaya ven karaganna kivva gahama api hita duvannē ara atyāvaśyayen karanna tiyena ṭika ayin karaganna kramayak hoyanna. maṭa bǣ dara hoheyanna maṭa bǣ kaḍa yanna. maṭa bǣ uyanna maṭa bhāvanā karannē nættē ē ōkayi. ēkayi dakinnē.
그런데 시간을 내라고 하면 우리 마음은 꼭 해야 할 일을 빼낼 길부터 찾습니다. ‘장작을 구하러 못 가요, 가게에도 못 가요, 밥도 못 해요, 내가 bhāvanā를 못 하는 건 그 때문이에요.’ 그렇게만 봅니다.
dæn o mokatenda velā tiyennē bæluva. kavuru haridiya tamangē hitalā katā karanna bæluvot davasa enaekam dannē næha katā kara innavā. oya velāvēdī kivvot ehema ōka atla daśanāva bhāvanā karanna dæn oya velāva tiyennē. ov mama tamayi obaṭa pēnnē. magē ēka vitarayi obaṭa pēnnē. ān ēkaṭat api viruddha venavā. ē vacanaya ahanna kæmati næha. ē avavāda anuśāsanāvaṭa kæmati nǣha. dæn mē vagē api mē
무엇 때문에 그렇게 되었는지 보십시오. 누군가와 마음 가는 대로 이야기하다 보면 하루가 가는 줄도 모르고 이야기합니다. 그때 ‘그 시간에 가르침을 듣고 bhāvanā를 하시오, 지금 그 시간이 있지 않소’ 하면, ‘그래요, 당신 눈엔 내가 그렇게만 보이지요, 그것만 보이지요’ 합니다. 그것에도 우리는 맞섭니다. 그 말을 듣기 싫어합니다. 그 타이름과 가르침을 싫어합니다.
anuśāsanāvaṭa kæmati nǣha. dæn mē vagē api mē 90vak væḍa karana næti asāra væḍa piḷilā sārāyi kiyalā hitāgena api jīvitaya hun̆gāk ven karalā tiyennē asāra væḍa valaṭa. sārayi
이처럼 우리는 90퍼센트를 쓸데없는, 알맹이 없는 일들을 알맹이 있다고 여기며, 삶의 많은 부분을 알맹이 없는 일에 떼어 두었습니다.
ven karalā tiyennē asāra væḍa valaṭa. sārayi kiyana jīvitaya atyāvaśyayen karanna tiyennē nivan dakina væḍa nemeyi. dæn væsigiliya yanna ōnē. ēka nivan dakina væḍak nemeyi. nokara bæri væḍak. mudrā karanna yanna ōnē. nokara bæri væḍak nivan dakina ekak nemeyi. kǣma kanna ōnē. nokara bæri væḍak. kǣma karanna kavuruhavat karanna denna kenek næhæ. anuṭa mē tamangē balaya mē tamangē væḍapila aṇuṭa pavaralā taman nikan innavā nam adara venavā ē gælapuvennē næhæ.
알맹이 있다고 하는 삶에서 꼭 해야 할 일이라 해서 nibbāna를 보는 일인 것은 아닙니다. 뒷간에 가야 합니다. 그것은 nibbāna를 보는 일이 아니라 안 할 수 없는 일입니다. 또 다른 볼일을 보러 가야 합니다. 안 할 수 없는 일이지 nibbāna를 보는 일은 아닙니다. 밥을 먹어야 합니다. 안 할 수 없는 일입니다. 먹는 일을 대신해 줄 사람은 없습니다. 자기 힘, 자기 몫의 일을 남에게 떠넘기고 빈둥댄다면 남에게 짐이 되니 맞지 않습니다.
kammarigikamaṭa ēka mama hoyāganna ōnē. hæbæyi nivan dakina væḍak nemeyi kǣma hohanna jīvat venna kǣma kanna hoyāganna ōna rassāvaka hari karaganna ōnē. rassāva karana eka nivan dakina ekak nemeyi. hæbæyi atyāvaśya ekak. atyāvaśya dē ēkantayek karanna ōnē. ēka nokaṭa monavā karannat bæhæ. nivan dakinna bæga hædennet atyāvaśya ṭiken avasa ṭika sampūrṇa karagatta kenāṭa pasutalaya hadāganna.
게으름 피우지 말고 그것은 내가 구해야 합니다. 그러나 먹을 것을 구하는 것은 nibbāna를 보는 일이 아닙니다. 살기 위해, 먹을 것을 얻기 위해 일자리라도 가져야 합니다. 일하는 것은 nibbāna를 보는 일이 아니지만 꼭 필요한 일입니다. 꼭 필요한 일은 반드시 해야 합니다. 그것을 하지 않고는 아무것도 할 수 없습니다. nibbāna를 볼 수 있게 되는 것도, 꼭 필요한 몫을 다 채운 사람이 바탕을 다지고 난 뒤입니다.
ehema nætnam taman autukan asādhārakam kaḷā venavā. tamangē væḍapiḷula anuṭa pævaruva venavā. ehema kaḷot ehema taman karannē anuṭa avæḍak. gælapennē næha. tamāgē yutukam koṭasa atyāvasayen iṭu karanna namut mēkaṭa tiyennē hariyaṭa hoyalā bæluva api davasa gānē karana kiyana hitana hæma væḍak gænama mēken væḍak æti væḍē mokakda kiyalā bæluvot.
그렇지 않으면 자기가 남에게 부당한 일을 한 셈이 됩니다. 자기 몫의 일을 남에게 떠넘긴 셈입니다. 그러면 남에게 해를 끼치는 것이니 맞지 않습니다. 자기 도리는 꼭 다하되, 여기서 할 것은, 우리가 날마다 하고 말하고 생각하는 모든 일에 대해 ‘이것으로 얻을 것이 있는 일은 무엇인가’를 잘 찾아보는 것입니다.
onna otanin api dakinavā api visin væḍak æti dē mokakda næti dē mokakda mehema balanna paṭan gattot dakina kramayak tiyenavā. hīna daham kiyalā koṭasak dakinavā lōkē. madhyama daham kiyalā koṭasak dakinavā. praṇīta daham kiyalā koṭasak dakinavā.
바로 거기서 우리가 보게 됩니다. 우리에게 쓸모 있는 것은 무엇이고 없는 것은 무엇인가. 이렇게 보기 시작하면 보는 길이 생깁니다. 세상에서 hīna dhamma라는 몫을 봅니다. majjhima dhamma라는 몫을 봅니다. paṇīta dhamma라는 몫을 봅니다.
menna mē koṭas tuna dækaganna puḷuvan venavā kāla satara satipaṭṭhānayen innakoṭa pennanavā. satara satipaṭṭhānaya væḍū bævin, bahula kaḷavin mama hīna daham hīna daham hæṭiyaṭa dækkā. madhyama daham madhyama daham hæṭiyaṭa dækkā. praṇīta daham praṇīta daham hæṭiyaṭa dækkalā ektarā bhikṣūn vahansē nama piḷiturak dīlā tiyenavā.
이 세 몫을 볼 수 있게 되는 것은 네 가지 satipaṭṭhāna에 머물 때라고 보여 줍니다. ‘네 가지 satipaṭṭhāna를 닦고 거듭 익혔기에 나는 hīna dhamma를 hīna dhamma로 보았고, majjhima dhamma를 majjhima dhamma로 보았고, paṇīta dhamma를 paṇīta dhamma로 보았다’고 어떤 bhikkhu 스님이 대답한 일이 있습니다.
satara satipaṭṭhānaya væḍū bævin bahula kaḷavin. hīna daham hīna daham hæṭiyaṭa dækkā. mokada api ōka dakinna vidihak næhæ. api sihiyen nemeyi in̆dalā tiyennē. satipaṭṭhānaya karalā næha.
네 가지 satipaṭṭhāna를 닦고 거듭 익혔기에 hīna dhamma를 hīna dhamma로 보았습니다. 우리가 그것을 볼 길이 없는 것은 우리가 sati를 지니고 지내지 않았기 때문입니다. satipaṭṭhāna를 하지 않았습니다.
niyama sihiyen hiṭiyā nam api karana dē kiyana dē, hitana dē piḷiban̆da avadhānayen hiṭiyā nam ēken æti væḍē mokakda ēka koyi taram sārthaka væḍapilada magē paramārthaya nivana sænasuma tiyennē etana ē ē harahā gaman karana ekayi magē paramārthaya.
참된 sati로 지냈다면, 우리가 하고 말하고 생각하는 것을 살피며 지냈다면, 그것으로 얻는 것이 무엇인지, 그것이 얼마나 쓸모 있는 일인지 보았을 것입니다. 내 목표는 nibbāna이고 고요는 거기에 있습니다. 그쪽으로 걸어가는 것이 내 목표입니다.
etakoṭa mama mē karana kiyana hitana dē ē mohotē hitalā balanna ōnē. kotek duraṭa īṭa sārthakada ē væḍēṭa sārthakayak venavada? ēva ketek duraṭa satprāya venavada? nivanaṭa ketek gōcarada mama ē karana væḍē. mulāven torada? onna oya kāraṇā hataraṭa anuva sārthaka sampajañña, sappaya sampajañña, gōcara sampajañña, asammōhaya sampajañña kivvē ōkayi. catu sampajañña vacanayak koṭa pelā tiyenavā. onna oya hatara ākārayen hitanna purudu venna ōnē taman karana kiyana hitana hæma kriyāvakma.
그러니 내가 하고 말하고 생각하는 것을 그 순간에 따져 보아야 합니다. 그것이 거기에 얼마나 쓸모 있는가, 그 일에 보탬이 되는가? 얼마나 알맞은가(sappāya)? 내가 하는 그 일이 nibbāna에 얼마나 닿는가(gocara)? 헷갈림이 없는가? 이 네 가지에 따라 sātthaka sampajañña, sappāya sampajañña, gocara sampajañña, asammoha sampajañña라고 한 것이 이것입니다. 네 가지 sampajañña라는 말로 경에 나옵니다. 이 네 가지로 자기가 하고 말하고 생각하는 모든 일을 따져 보는 데 익숙해져야 합니다.
menna mēka satara satipaṭṭhānaya væḍena kramaya.
이것이 네 가지 satipaṭṭhāna가 자라는 길입니다.
dæn api ōka nemeyi ganna satara satipaṭṭhānaya vaḍanna kivvā. kāyānupassanāva vaḍanna ganna koya des guṇa koṭṭhāsi dæn itin ēka vaḍa vaḍā innavā. vēdanānupassanāva varanna kisi vēdanāvak navāīmak rimīmak vēdanāvak vēdanāvak kiyanna ō kiya eka eka nam eka eka vidihaṭa kiyanavā. ehema ekak araganna cittānupassanāva kivvahamat ehema mona hitakda pahaḷu vuṇē kiyalā āpu hita gæna hitanna kiyanavā.
그런데 요즘은 이것을 잡지 않고, satipaṭṭhāna를 닦으라고 하면 kāyānupassanā를 닦는다며 서른두 가지 몸의 부분을 잡고 닦고 또 닦습니다. vedanānupassanā를 닦는다며 어떤 느낌이든, 저림이든 결림이든 ‘느낌, 느낌’ 하고 이름 붙이며 저마다 다르게 말합니다. 그런 것을 잡습니다. cittānupassanā라고 하면 어떤 마음이 일어났는지, 일어난 마음에 대해 생각하라고 합니다.
dhammānupassanāva kiyalat itin lōka dharmatāvayan gæna hitanna kiyalā itin oya vidihaṭa kiyanavā. dæn mē api karana kiyana hitana eka gæna hitanna kiyalā eka kiyannē. dæn
dhammānupassanā라고 하면 세상의 dhamma 성질에 대해 생각하라는 식으로 말합니다. 그런데 이것은 우리가 하고 말하고 생각하는 것에 대해 따져 보라는 말입니다.
eka gæna hitanna kiyalā eka kiyannē. dæn budupiyāṇan vahansē dēśanā karannē taman yamak karanavada kiyanavada hitanavada ē mohotē ē karana kriyāva piḷiban̆dava kiyana katāva piḷiban̆dava hitanavilla piḷiban̆dava anna ēka balanna ē kriyāvak kriyāvak kiyanna nemeyi. kivvē. ē karana kriyāva kete duraṭa nivanaṭa sārthakada
부처님께서 가르치신 것은, 자기가 무엇을 하든 말하든 생각하든 그 순간 그 하는 일, 하는 말, 하는 생각을 보라는 것입니다. 그 행동을 ‘행동, 행동’ 하고 이름 붙이라는 것이 아닙니다. 그 하는 일이 nibbāna에 얼마나 쓸모 있는가를 보라는 것입니다.
sārthaka væḍapilakda mē karannē? ēkaṭa ayitida? gōcarada? nivana gōcara venavada ehema karagena yanakoṭa nivanaṭa satprāya venavada ādhāraka venavada num̆bulā sahagatava nivana tērum aran ēkaṭa avaśya væladkda mama mē karannē atyavaśya deyakda menna mehema karagena yanakoṭa eyāṭa pēnna paṭan gannavā. prāṇaghātattāna kāma mityācāra musāvāda pisunāvā parusāvāca sampalāpa abhijjā vyāpāda micchā diṭṭhi kiyana menna mē dasā akusalayaṭa væṭena jātiyē kriyāvak nam mama mē karanna yannē.
내가 하는 것이 쓸모 있는 일인가? 거기에 속하는가? 닿는가? 그렇게 해 나갈 때 nibbāna에 닿는가? nibbāna에 알맞은가, 받침이 되는가? 슬기와 함께 nibbāna를 알아들어 거기에 필요한 것을 하는가, 꼭 필요한 일을 하는가? 이렇게 해 나가면 그에게 보이기 시작합니다. ‘내가 하려는 것이 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra, musāvāda, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpa, abhijjhā, vyāpāda, micchādiṭṭhi라는 열 가지 akusala에 드는 종류의 일이구나.’
mē kriyāva kohomavat nivanaṭa sārthaka nǣ. sārthaka nivana labā denna hētu vennē nǣ. ēka anit pættamayi.
‘이 일은 결코 nibbāna에 쓸모가 없다. nibbāna를 얻게 하는 까닭이 되지 않는다. 바로 그 반대쪽이다.’
nivanaṭa kohomat satrāya vena kramayak nemeyi ē ṭika. kohomat nivanaṭa gōcara vennē nǣ. num̆bulā hitakin gatta tīraṇayakut nemeyi. ē dasa akusalayaṭa karana væḍapiḷiviya. hiten kayen vacanayen kiyana mē dvārē innavā. api bæssānam dasākutsalaṭa ayiti væḍa piḷivelakaṭa. ē ē gæna ē ē moho dakinakoṭa ara podu vacanaya kiya kiya hiṭiyē nǣ. mama mē prāṇaghātaṭa ayiti menna mē sattva śiṁsāva karanavada? tamā karana eka tamanṭa mahu venavā.
그것들은 결코 nibbāna에 알맞은 길이 아니고, 결코 nibbāna에 닿지 않습니다. 슬기로운 마음으로 내린 다짐도 아닙니다. 열 가지 akusala에 드는 일들입니다. 마음과 몸과 말이라는 문(dvāra)이 있습니다. 우리가 열 가지 akusala에 속하는 일로 들어섰다면, 그것을 그 순간그 순간 볼 때 저 뭉뚱그린 말만 되뇌며 있지 않습니다. ‘내가 지금 pāṇātipāta에 드는 중생 해침을 하고 있는가?’ 자기가 하는 것이 자기에게 드러납니다.
menna mē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā karapu upamāvak tiyenavā. hariyaṭa a harak balana ḷamēek gopalu daruvek ē harak allaganna onnam. kǣma kanna kælēṭa lehelā hæṭiyaṭa passē. hæmatænama harak hoyanna yana siritak næha. kælē hæma tænama duvannē næhæ magē haraṭa tiya koheda kiyalā hoyanna.
그래서 부처님께서 가르치신 비유가 있습니다. 마치 소를 치는 아이, 목동이 소를 잡고 싶을 때, 소를 숲에 풀어 풀을 뜯게 한 뒤에는 아무 데나 소를 찾아다니는 법이 없습니다. ‘내 소가 어디 있나’ 하고 숲 곳곳을 뛰어다니지 않습니다.
eyā ekak dakinavā. ē ḷamayā dakṣa gopalu daruvā dakinavā eka deyak. mun kohē kanna giyāt pipāsayaṭa vatura bonna bæmi etakoṭa ēken vēvilla inna bæhæ kælē kohē giyā. udē koccara kaka hiṭiyat antimaṭa muv venavānē metenṭa pipāsaya daranna bærinavā vatura bonna enavā. vatura bonna enakoṭa mama allagannavā. kisi karadarayak nætuva tamangē haraka allaganna vatura bonnana tennē nætuvaṭa inna bæ.
그는 한 가지를 봅니다. 솜씨 좋은 목동은 한 가지를 압니다. ‘이놈들은 어디로 풀을 뜯으러 가든 목마르면 물을 마셔야 한다. 숲 어디로 갔든 그것 없이 견딜 수 없다. 아침에 아무리 먹고 있어도 결국엔 목마름을 못 견디고 여기로 물을 마시러 온다. 물 마시러 올 때 내가 잡는다.’ 아무 수고 없이 자기 소를 잡습니다. 물 마시는 곳에 오지 않고는 견딜 수 없으니까요.
menna mē vagē apiṭat tiyenavā rāga pipāsayak. lōka pipāsayak. mē lōka āśvādaya næmati pipāsaya tiyena nisāma ē pipāsaya saṁsin̆duvā ganna ē aramuṇa karā enna ōnē. aramuṇa karā enakoṭa tamayi vipāsayē tiyenavā nam ēkāntayen enavā.
이처럼 우리에게도 rāga의 목마름이 있습니다. 세상의 목마름이 있습니다. 세상의 즐김이라는 목마름이 있기에, 그 목마름을 달래려고 그 대상으로 와야 합니다. 목마름이 있다면 반드시 대상으로 옵니다.
ehenam mama hitannē mokakda? kiyanne mokakda? karannē mokakda? kiyalā haṭan avadhānayen innakoṭa anna toṭu polē innavā. hita ætulaṭama tamayi hitanna ennē. aramuṇu vaśayen kiyanna aramuṇu vennē. karanna aramuṇu karanna menna mē kiyana kāraṇā tuna aramuṇu karanakoṭa anna toṭu poḷē innavā. anna satiya pihiṭavāgena in̆da kivva tæna.
그러니 ‘나는 무엇을 생각하는가? 무엇을 말하는가? 무엇을 하는가?’ 하고 살피며 지낼 때 물 마시는 나루에 있는 것입니다. 생각하러 오는 것은 바로 마음 안입니다. 말하는 것이 대상이 되고, 하는 것이 대상이 됩니다. 이 세 가지를 대상으로 삼을 때 나루에 있는 것입니다. 그것이 sati를 세우고 머물라고 한 자리입니다.
etakoṭa api dakinna ōnē onna oya kramayaṭa toṭu poḷa han̆dunāganna ōnē. toṭu poḷa api apē hitaṭa api hita tiyāganna ōnē. mēka bāhirin karana deyak nemeyi. anun ḷan̆ga hitaṭana tiyennē nemeyi. tamā tuḷa tamāgē manasa kriyātmaka vana ākāraya gæna balanna avadhānaya yomu karanna ōnē. etakoṭa tiyenavā mama hitana hæṭi. mama kiyana hæṭi. mama karana hæṭi. anna ē karana kriyāvak hitana kiyana katāvak, hitana hituvillak enakoṭama anna ēka rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa hētukāradaṭa kiyalā balanakoṭa ēka tamayi kivvē dasa akusalayaṭa hētu venavāda kiyalā balanavā kiyalā.
그러니 우리는 이런 식으로 나루를 알아보아야 합니다. 나루, 곧 우리 마음에 마음을 두어야 합니다. 이것은 밖에서 하는 일이 아닙니다. 남에게 마음을 두는 것이 아닙니다. 자기 안에서 자기 마음이 어떻게 움직이는지를 보는 데 마음을 기울여야 합니다. 그러면 내가 생각하는 모습, 말하는 모습, 하는 모습이 있습니다. 하는 일, 하는 말, 하는 생각이 올 때마다 그것이 rāga·dosa·moha의 까닭이 되는지 보는 것—그것이 열 가지 akusala의 까닭이 되는지 본다고 한 것입니다.
nætnam nīvarṇa paha tava vidi kiyanavā nam ēkaṭa kiyanavā dasā akusal kiyalā. ehenam nīvaraṇayanṭa ayitida? dasa akusalayanṭa ayitida? rāga, dvēśa, mōhayanṭa ayitida kiyalā. lōbha, dvēśa, mōhayaṭa ayitida kiyalā. onna oya ṭika balāganna puḷuvan kramaya tamayi api oya ṭika oya kramen dækkē.
또는 다섯 가지 nīvaraṇa, 달리 말하면 열 가지 akusala라고 합니다. 그러니 nīvaraṇa에 드는가? 열 가지 akusala에 드는가? rāga·dosa·moha에 드는가? lobha·dosa·moha에 드는가? 이것을 볼 수 있는 길이 우리가 이렇게 본 그 방식입니다.
etakoṭa apiṭa puḷuvankamak læbenavā anna torukoḷē in̆dalā hiṭama pipāsayaṭa api eka allaganna. rāga pipāsaya, dvēśa pipāsaya, mōha pipāsaya kiyana mē pipāsa tunakin lōka satvayā peḷenavā.
그러면 우리는 나루에 머물며 목마름에 오는 것을 잡을 수 있게 됩니다. rāga의 목마름, dosa의 목마름, moha의 목마름이라는 이 세 목마름으로 세상 중생은 시달립니다.
ē pipāsayaṭa varot denna tamayi aramuṇu hoyāgena ē passē væḷan̆daganna yannē.
그 목마름을 달래려고 대상을 찾아 좇아가 끌어안으려 합니다.
anna ē rāga pipāsayen, dvēśa pipāsayen, mōha pipāsayen peḷena lōka satvayā. hita næmati toṭupala karā enavā. ēvā pipāsayē saṁsin̆duvāganna rāga aramuṇu, dvēśa aramuṇu, mōha aramuṇu bhukti vin̆dinnaṭa allaganna
rāga의 목마름, dosa의 목마름, moha의 목마름에 시달리는 세상 중생은 마음이라는 나루로 옵니다. 그 목마름을 달래려고 rāga의 대상, dosa의 대상, moha의 대상을 누리려 붙잡으러 옵니다.
ēvā allaganna æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya kiyana mē indriya paha poḷobōnavā. yomu karaōna. menna metana hiṭapuhama hita tuḷa hiṭapuhama hiten hita dakinakoṭa api dakinna paṭan gannavā mē āpu adahasa rāga adahasak.
그것들을 붙잡으라고 눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 다섯 감관이 꾀어집니다. 마음을 기울여야 합니다. 여기 머물 때, 마음 안에 머물 때, 마음으로 마음을 볼 때 우리는 보기 시작합니다. ‘지금 온 이 생각은 rāga의 생각이다.’
mē kiyana vacanaya karana kriyāva, hitana situvilla rāgikayi. nætnam dvēśa sahagatayi. nætnam mōha sahagatayi. menna mē ṭika kavadāvat maṭa væḍak kara ēvā nemeyi satara apāgata uppattiyakaṭa hō lōkaya upanupan tænaka duk karadara denna hētu vena vipākayak upadda vana dēval. menna mēka dakinavā.
‘지금 하는 말, 하는 일, 하는 생각이 rāga에 물들었다, 또는 dosa와 함께한다, 또는 moha와 함께한다. 이것들은 결코 내게 이로운 것이 아니라, 네 가지 apāya에 태어나게 하거나 세상 어디에 태어나든 괴로움과 어려움을 주는 vipāka를 낳는 것들이다.’ 이것을 봅니다.
anna ē velāvē nigamanaya karanavā ē jātiyē mama ḷan̆ga tiyena hīna daham ēvā mama kisi ēvat anugamanaya nokaḷa yutu daham. menna mēka dakinavā. anna ehema tērum gatta kenā etana panam hīna daham hīna daham hæṭiyaṭa tērum aragena ēka paha karanna balanavā. ēvaṭa iḍa dennē næ. magē manasa mama ēvaṭa iḍa dennakam nuvaṇin anna samā prayōgayakin hari muladi hikmavā gannavā. ēvaṭa iḍa denna ætiṭa adhiṣṭhāna karagannavā. anna hīna daham dækalā atharinna daham karagannavā.
그때 매듭을 짓습니다. ‘내게 있는 그런 종류의 hīna dhamma는 어느 것도 따라서는 안 될 dhamma다.’ 이것을 봅니다. 그렇게 알아들은 사람은 거기서 hīna dhamma를 hīna dhamma로 알아듣고 그것을 없애려 합니다. 그것들에 자리를 내주지 않습니다. 내 마음이 거기에 자리를 내주기 전에 슬기로, 바른 애씀으로라도 처음부터 길들입니다. 그것들에 자리를 내주지 않도록 다짐합니다. hīna dhamma를 보고 버리는 것을 자기 dhamma로 삼습니다.
itin mama nānna ōnē. kanna bonna ōnē rassāvaṭa yanna ōnē. ēvā dasa akusalayaṭa ayitivā nemeyi. hæbæyi nivan dakina ēvat nemeyi. mē jīvitaya pavatvanna ōna ēvā. ē daham ṭika mama nokara bæ. ēvā pav novuṇat ārya mārgaya novunat ēvā nokara bæri hariya. ē nisā ēvaṭa diya yutu tæna diya yutu maṭṭamaṭa denna ōnē.
그런데 나는 씻어야 하고, 먹고 마셔야 하고, 일하러 가야 합니다. 그것들은 열 가지 akusala에 드는 것이 아닙니다. 그러나 nibbāna를 보는 것도 아닙니다. 이 삶을 이어가는 데 필요한 것들입니다. 그런 dhamma는 안 할 수 없습니다. pāpa도 아니고 ariya magga도 아니지만 안 할 수 없는 몫입니다. 그러니 그것들에는 줄 만한 자리를 줄 만한 만큼 주어야 합니다.
dæn hamba karannē nætuva jīvat venna bæhæ kiyalā kōṭipatiyak venna higena hiṭiyot ehema ēka hariyannē næhæ. hamba karana maṭamaṭa yamak æhanna nam maṭa æti. eyā sǣ æhenna ōnē lada pamaṇa satuṭa vīma kiyannē ēkayi. ē maṭṭamak nætnam maṭa jīvat venna bæhænē. ē nisā mama ē maṭṭamaṭa magē mahansiyamayi yodavanavā.
벌지 않고는 살 수 없다며 억만장자가 되려고 하면 그것은 맞지 않습니다. ‘내가 버는 만큼으로 무엇을 살 만하면 그걸로 충분하다.’ 그것이 얻은 만큼에 만족함(santuṭṭhi)입니다. ‘그 정도가 없으면 살 수 없으니, 그 정도까지만 내 힘을 쏟는다.’
etakoṭa eyā alōbhī velā avaśya karana kaṭayuttaṭa daham magaṭa hon̆daṭa hita pæhædinavā. væḍak næti kālē yavanna yavapu kālayē dæn ituru venavā. dæn minihehēkaṭa velā tiyennē. avaśyatāvaya ekakda? ē atyāvaśyayi kiyana jīvat vīmaṭa atyāvaśya kaṭayutu valaṭa
그러면 그는 alobha가 되어, 필요한 일과 dhamma의 길에 마음이 맑아집니다. 쓸데없는 데 보내던 시간이 이제 남습니다. 이제 그에게 있는 것은 하나의 필요, 곧 살아가는 데 꼭 필요한 일들입니다.
pr̥thagjana gati lakṣaṇayanva balāporottu vennē ē vagē dahas guṇayak ekatu karaganna. eka guṇayak madi. æn̆dumak an̆dinna æti. hæbæyi æn̆dum 10kvat nætnam madi. anikvā ēnāṭa tiyenna epæ. væḍiyen tibunahama dæn an̆dinnat api hamba karaganna epæhæ kiyalā eyat mahansi venna balanavā tava tava rassāval karanna ōnē. kaṭayutu karanna ōnē. æn̆dum ekayi nætnam dekayi atyāvasa ekak aha karalā ekak ganna
puthujjana의 성향은 그런 것을 천 배로 모으기를 바랍니다. 하나로는 모자랍니다. 옷 하나면 입기에 충분한데, 옷이 열 벌은 없으면 모자랍니다. 다른 것들도 있어야지요. 많이 있으면, 또 입으려면 벌어야 한다며 더 애써서 일을 더 하고 더 해야 합니다. 옷 하나나 둘이 꼭 필요한 것인데 말입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karalā nǣhænē epā kiyalā rasāva karanna hari hamba karanna epā kiyalā næhænē. api tarkavādayak arenam ara
부처님께서 일하지 말라, 벌지 말라고 가르치신 적은 없지요.
kiyalā næhænē. api tarkavādayak arenam ara æn̆dum 10k ganna hari hambagena væḍapinna bæhæra.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kanna bonna dēvalanin ektarā maṭṭamen sǣhenna puḷuvan. kǣma bīma tahanam karalā næhænē. ēvā hari hamba karagannat api hamba karaganna epæ. bauddhayō kiyannē. ēvā nokaḷa inna. kǣmabīma ōnē eka maṭṭamayi. ē vagē 10 pālos maṭṭamaka hamba karalā goḍa gahagannayi væḍapilā hadāna tiyennē. anna ēvā amatara hariyannē.
먹고 마시는 것은 어느 정도면 넉넉할 수 있습니다. 먹고 마시는 것을 막은 것은 아니지요. ‘그것들을 구하려면 벌어야 하지 않느냐’고 불자들은 말합니다. 그것들을 하지 말고 지내라는 것이 아닙니다. 먹고 마실 것은 한 수준이면 됩니다. 그런데 열 배, 열다섯 배로 벌어 쌓아 두려고 일을 꾸며 놓았습니다. 그것이 덤으로 붙은 몫입니다.
bauddhatvayaṭa patvena kenekgē paramārthaya nivana nam ohu mē lōkayē eyin ehāṭa hita tiyena kenek nemeyi. svabhāvayen læbunot læbicca āvē. ēkaṭa epā kiyannet næha. hæbæyi tamangē hita kaya vacanaya mehe yavanna yannē næ. atyāvaśya velā tiyena bava dannavā īṭa vaḍā. ē nisā ēkaṭa avaśyadī ehema karagannavā. anna ē nisā ēvā sīmā karagannavā.
불자가 된 사람의 목표가 nibbāna라면, 그는 이 세상에서 그 이상에 마음을 두는 사람이 아닙니다. 저절로 얻어지면 얻은 것이고, 그것을 마다하지도 않습니다. 그러나 자기 마음과 몸과 말을 그쪽으로 몰아가지 않습니다. 꼭 필요한 것이 무엇인지 알고, 그 이상은 바라지 않습니다. 그래서 필요할 때 그만큼 합니다. 그래서 그것들을 줄여 둡니다.
āhāra inna tæn lelaṭa behet inna vasta kiyana mē siv pasē tamayi atyāvaśya. jīvat vīmaṭa ē siv pasē tamanṭa hō tamangē siya pavulaṭa avaśya yam maṭṭamakda ē maṭṭamakin sǣhenavā. ē sǣhīmaṭa pat vunāṭa passē eyāṭa praśnayak næhæ. anē maṭa ara rasāvayi mē rasāvē dekama karanna tibuṇā hon̆da gāṇak hambavenavā. ē jātiya praśnaya nǣha etakoṭa nǣ magē maṭṭamaṭa maṭa tibunahama hon̆daṭama æti. anna eyāṭa viśāla kālayak ituru venavā. atyāvaśya væḍa.
먹을 것, 머물 곳, 아플 때의 약, 입을 옷, 이 네 가지 필수품(catupaccaya)이 꼭 필요한 것입니다. 살아가는 데 그 네 가지가 자기나 자기 식구에게 필요한 만큼이면 그것으로 넉넉합니다. 그만큼 넉넉해지고 나면 그에게는 문제가 없습니다. ‘아, 저 일과 이 일을 둘 다 했으면 돈을 꽤 벌었을 텐데’ 하는 그런 문제가 없습니다. ‘아니, 내 수준에 맞게 있으면 그것으로 아주 충분하다.’ 그러면 그에게는 많은 시간이 남습니다. 꼭 필요한 일만 하니까요.
ehenam madhyama daham madhyama maṭṭamen atyāvaśya pramāṇayaṭa karanna venavā. siv pasē san̆dahan kaṇḍa āhārayak, inna tænak, leḍa behetak, iṇaḍa varayak kiyana mē ṭika. mēka anik ayaka taran̆gaṭa karana ekak nemeyi. tamanṭa avaśya passē tāveṭa karana ekak venavā.
그러니 majjhima dhamma는 가운데 수준으로, 꼭 필요한 만큼 하게 됩니다. 네 가지 필수품에 드는 먹을 것, 머물 곳, 약, 옷 같은 것들입니다. 이것은 남과 겨루며 하는 것이 아닙니다. 자기에게 필요한 만큼 하는 것이 됩니다.
namut pr̥thagjana gati lakṣaṇaya mēvā okkoma taran̆giṭa karalā anika abhibhavavāyan hadāganna tænaṭayi patvelā tiyennē. kanna āhārayak tamanṭa æti. namut anik gedara kana eka balanakoṭa genahalla nam ēgollō poḍin kanavā kiyalā hanam genalā samut yanavā ē jātiyavā kanna āra ḷamayā yōgaṭ genak dīlā araka genat dīlā ē ḷamayāṭa eliyaṭa kakā innavā. itin apē nǣhæ kiyalā enna hitiē. palayā putē um̆bak gihara
그러나 puthujjana의 성향은 이 모든 것을 겨루며 해서 남을 누르려는 데까지 와 있습니다. 먹을 것은 자기에게 충분합니다. 그런데 이웃집이 먹는 것을 보니 무엇을 사다 먹고 있으면, 우리도 그런 걸 사러 갑니다. 이웃 아이가 요구르트를 받아 밖에서 먹고 있으면 ‘우리 집엔 없네’ 하는 마음이 듭니다.
kiyalā enna hitiē. palayā putē um̆bak gihara vaharen nædda balanna apiṭa um̆ba kāpaha kotanṭa unna pēnnē oya taran̆gaṭa bæhælā innavā ada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
unna pēnnē oya taran̆gaṭa bæhælā innavā ada pr̥thagjana lōkaya. hæbæyi ōka nætnam hari vēdanāvayi.
이렇게 겨루기에 뛰어든 것이 오늘날 puthujjana의 세상입니다. 그런데 그것이 없으면 아주 괴롭습니다.
mē kāla kanahā mēka hamba karannavā kiyalā gihin innavā ḷamayaṭa kanna dennet næhæ. mukut næhæ. kiyalā ehenam kiyanavā. dæn mokada æhuvot ehema dæn kanna tiyennē gek dunnē nædda baḍumallak. baḍu mallak genak dunnē næda? ara ehā haṭa peni penōgaṭ kanavā atenna genahalā medi kanavā. apē eka ekakvat næhæ. dæn mē tiyennē taran̆gaya. ōnakama nemeyi mē tiyennē. yōgaṭa midi næhanam jīvitaya næti vennē næha. namut api taran̆gaṭa bæhælā tiyennē mehema taran̆gaṭa. menna
‘이걸 벌러 간다’며 나가 있고, 아이에게는 먹을 것도 주지 않는다, 아무것도 없다고 말합니다. 왜 그러냐고 물으면, ‘지금 먹을 게 있잖니, 장바구니 하나 가득 사다 주지 않았니?’ ‘저 옆집 아이는 요구르트를 손에 들고 와서 여기서 먹어요. 우리 집엔 하나도 없어요.’ 여기 있는 것은 겨루기이지 필요가 아닙니다. 요구르트나 포도가 없다고 목숨이 끊어지지는 않습니다. 그런데 우리는 이렇게 겨루기에 뛰어들었습니다.
taran̆gaṭa bæhælā tiyennē mehema taran̆gaṭa. menna mē lōka taran̆gayen ahak venavā bauddhayō. bauddhaya lōkayā saman̆ga taran̆ga karanna yannē næ. lōkayā tamanṭa monavā kivvat ē mattē vaṭinā deyak vaenavā kiyalā yannetnē næhæ. ōvā nikan ma puhu væḍagiyā dakinavā. anunṭa pēnna pennana sundara lōkaya bauddhayō dakina puhu deyak hæṭiyaṭa. ehema dækiya yutuyi. ehema dækka nætnam praguṇa karagata yutuyi. ē yathārthaya puhuva væḍa athæralā anukaranavaṭa
불자들은 이 세상의 겨루기에서 비켜섭니다. 불자는 세상 사람들과 겨루러 가지 않습니다. 세상 사람이 자기에게 무엇이라 하든 그 위에 값진 것이 있다며 좇지도 않습니다. 그것들이 그저 텅 빈 일임을 봅니다. 남에게 보이려고 꾸민 아름다운 세상을 불자는 텅 빈 것으로 봅니다. 그렇게 보아야 합니다. 그렇게 보지 못했다면 익혀야 합니다.
ē yathārthaya puhuva væḍa athæralā anukaranavaṭa karannē nætuva taran̆gakārī novī tamanṭa avaśya dē tamanṭa atyāvaśya dē dænagena karana tattvayaṭa hadāganna pasutalaya. dæn menna mē velāvēdī viśāla sahanayak enavā. ē sahanaya æti vunāṭa passē hari tamanṭama dæenavā. otana paṭan vū nivana tiyenavā.
그 참모습을 알아, 텅 빈 일을 버리고 흉내 내지 않고 겨루지 않으며, 자기에게 필요한 것, 꼭 필요한 것을 알고 하는 데까지 바탕을 다지십시오. 이때 큰 홀가분함이 옵니다. 그 홀가분함이 생긴 뒤에는 자기 스스로 느낍니다. 거기서 시작된 nibbāna가 있습니다.
nivana kiyannē antima keḷavara dakvā nemeyi. mula bæhægatta sænapaṭahama nivan dakinavā.
nibbāna란 맨 끝에 가서야만 있는 것이 아닙니다. 뿌리가 내린 그 고요에서도 nibbāna를 봅니다.
dæn maṭa ōnakama tiyennē arayat ekkalā meyat ekkalā hæpena taran̆ga karanna anihariṭa lōkak pēnanna nemeyi. magē adahasan ivarayi adinnē. anik aya ōna ekak giyāgattā maṭa kamak næhæ maṭa vadinē. mama maṭa atyaāvasē dīnavā harayak tiyennē ē ṭika. anikvā væḍak næti val harayak næti vēvā. harayak nætivā paḷaveni karagaha inna lōkayāṭa onnam koragattā āvē. ungē hitē ēvā loku dēval kiyalā. ē vunāṭa mōḍayingē mōḍa væḍanē. anuṭa lokam pennana eka ē mōḍa kimē mama nǣ. otanṭa manasa væḍanā nam ehema væḍenna issellā tamanṭat tibuṇam ara taran̆ge. ē taran̆ga nisā ē taran̆ga rækaganna bæra vecca dāhē dæn kōkō ē daha etana nibilannē. nivan dækē nædda?
‘이제 내가 바라는 것은 저 사람, 이 사람과 부딪쳐 겨루며 남들에게 보이는 것이 아니다. 그런 생각은 끝났다. 남들이 무엇을 입든 나는 상관없다. 꼭 필요한 것에 알맹이가 있다. 나머지는 쓸데없고 알맹이가 없다. 알맹이 없는 것을 으뜸으로 치는 세상 사람들은 그것을 대단하게 여긴다. 그러나 그것은 어리석은 이들의 어리석은 짓이다. 남에게 잘난 체하는 그런 어리석음에 나는 없다.’ 거기까지 마음이 자랐다면, 그렇게 자라기 전에는 자기에게도 그 겨루기가 있었고, 그 겨루기 때문에, 겨루기를 지켜 내지 못해 타오르던 그 불길이 이제 거기서 꺼진 것입니다. nibbāna를 본 것이 아니겠습니까?
mē lōkē yamak athærīmen nimīma dækkā nam eyā nivan dækkanna etanat. dæn nivan dækalā tiyennē nivan kiyannē ōka dæn gini gini dakina gini væḍaknē ē lōkē ayannē.
이 세상에서 무엇을 놓아 꺼짐을 보았다면 그는 거기서도 nibbāna를 본 것입니다. 지금 본 nibbāna, nibbāna란 바로 그것입니다. 그 세상 사람들이 하는 일은 불타고 또 불타는 일이지요.
anna bauddhayō nivan hayāganna hæṭi. dæn mehema giyē api ādī bauddhayō otana hiṭapu nisā. ādi bauddhaya hiṭapu tænaka ada kænīm kaṭāk karalā kenek ēvā gedaraka attivārama gallā attivāramak hoyanna næ.
그것이 불자들이 nibbāna를 찾은 모습입니다. 옛 불자들이 그렇게 살았기에 그렇게 되었습니다. 옛 불자들이 살던 곳을 오늘 파 보아도 집터에서 돌 주춧돌을 찾을 수 없습니다.
apē bauddha raṭē dæn tamayi tiyennē. gal attivāramak tibuṇā nam dāralā tiyennē ekkō pansalaka ekkō rajamāligāvaka siṭu mæduraka ē kiyannē gamē atyāvaśya anit pirisagē ekatu karanna sthira goḍanægilā hadanna ōnē atyāva vaśayen gamakaṭa ekayi dekayi. gamakama dakinnahama pennē atti varahak ko eccarayi. geval vala balapuhama mukut næhæ. pas kan̆du ṭikak tiyenna puḷuvan. kāra bala ætulet mukut næhæ.
우리 불교 나라에 지금 남은 모습이 그렇습니다. 돌 주춧돌이 있었다면 그것은 절이나 왕궁이나 부자의 저택—곧 마을에 꼭 필요한, 다른 이들을 모으는 튼튼한 건물로, 마을에 하나둘 꼭 필요했던 것들입니다. 마을마다 주춧돌이 보이는 것은 그 정도입니다. 살림집 터를 보면 아무것도 없습니다. 흙더미가 조금 있을 뿐, 안에도 아무것도 없습니다.
kaṭu mæṭi gahalā hari kamak nǣhæ hadāgatta varicca vidiu vanot apiṭa ællak kevillā gatat apiṭa inna gayaknē ōnē. edā bauddhaya hiṭiya anna ehema mē avaśyatāvayaṭa pramāṇayen mē sǣhena tænaka. ē mokada bauddhatvaya hæṭiya.
잔가지와 진흙으로 지었더라도 상관없습니다. 우리가 지낼 집이면 되었습니다. 그날의 불자들은 그렇게 필요한 만큼에 넉넉해하는 자리에 있었습니다. 그것이 불자다움의 모습이기 때문입니다.
ē bauddhatvaya manasa hariyaṭa nimilā tibuṇē. nimuṇu manasak. ē nimuṇu manasa æti vuṇē væḍak næti dēval athærīmen. taran̆gakārī his dēval athærīmen. anna ēka dænagena kaṭayutu karapu nisā tamayi ē aya ē tattvayaṭa pat vunē. anik aya ōna ekak æn̆dagat āvē. mē kuṇu kāya saralasāgena loku karagena mēka ujjāṭa pennanna yannē moṭṭakama mōḍakama misak vena mokakda maṭa ōnē læjjat yana tæn væhennayi.
그 불자다움은 마음이 제대로 꺼져 있던 것입니다. 꺼진 마음입니다. 그 꺼진 마음은 쓸데없는 것을 버림으로써, 겨루는 헛된 것을 버림으로써 생겼습니다. 그것을 알고 살았기에 그들은 그 자리에 이르렀습니다. ‘다른 이들은 무엇을 입든 그만이다. 이 썩는 몸을 꾸미고 부풀려 뽐내는 것은 어리석음일 뿐이다. 내게 필요한 것은 부끄러운 곳을 가리는 것이다.’
ē vagēma sīta uṣṇa duru karagannayi. mæsi maduru karadara duru karagannayi. mēkaṭa avaśya karana æn̆dumu kivē maṭa ōnē mēka itin ara gan̆da gæhuvē næha nam aniki minissuṭa karadara gan̆da gahanavā nam ōka hōdā ganna ekak han̆da hōda gā maṭa ē hon̆daṭama æti. maṭa oya minissungēngē lovkam ōnē næhæ. maṭa ēvā harayak hædivala pēnavā. dæn menna mehema daham nuvaṇin væḍanaṭa passē eyāgē æn̆duma cāmma venavā. hæbæyi gan̆da gahannet næha. eyā danna prayōjana sakā an̆dinna ōna hindā mēka hōdanna tava ekak tiyenna ōnē. gan̆dakā an̆dinna hōda nisā hōdā ganna ōnē. dæn ē ṭikak tiyenavā. itin eyālaya ḷan̆ga apirisidu bavakut næ.
‘또 추위와 더위를 막고, 파리와 모기의 괴롭힘을 막는 것이다. 여기에 필요한 옷이면 된다. 냄새가 나지 않으면 되고, 남에게 냄새로 괴롭힘을 준다면 빨아 입으면 그걸로 아주 충분하다. 사람들의 뽐냄은 내게 필요 없다. 그것은 알맹이 없이 보인다.’ 이렇게 dhamma의 슬기가 자란 뒤에는 그의 옷이 소박해집니다. 그러나 냄새가 나지도 않습니다. 그는 쓸모를 알아 입어야 하니, 빨려면 한 벌이 더 있어야 합니다. 냄새가 나니 빨아야 합니다. 그만큼은 있습니다. 그러니 그에게는 지저분함도 없습니다.
ē vagēma cāmbhāvak tiyenavā. akampabhāvayak tiyenavā. nivīmat sænasīmat etana tiyenavā. dæn menna mē vagē apē jīvitayak mokada mē kālē venakoṭa mē samāja sampradāyan anuva api purudu velā tiyenavā mahā taraṁgī lōkē ēkaṭama bæhælā ēkenma væjamenna. ēken megoḍa venna bæri taramaṭa mēka dūṣa velā tiyennē.
또 소박함이 있고 흔들림 없음이 있습니다. 꺼짐과 고요가 거기 있습니다. 그런데 요즘 우리의 삶은 사회의 관습에 따라 큰 겨루기의 세상에 뛰어들어 거기서 우쭐대도록 길들어 있습니다. 거기서 빠져나올 수 없을 만큼 물들어 있습니다.
namut api ada upakramaśīliyava vahinna ōnē hari magaṭa enakoṭa hæki taram duraṭa ē viplavayen ahak venna ōna. ahak velā cāmbavaṭa pat vunahama apiṭama sænasuma tērenavā. mē mūlika sænasu anna madhyama daham yathārthavat dænagena iveralā nivanaṭa upaniśaraya vena gōcara vena hæṭi dænagena pariharaṇaya kirīma.
그러나 오늘 우리는 바른 길로 올 때 방편을 써서 되도록 그 소용돌이에서 비켜서야 합니다. 비켜서서 소박해지면 고요가 스스로 느껴집니다. 이 바탕의 고요—그것이 majjhima dhamma를 있는 그대로 알고, 그것이 nibbāna에 받침이 되고 닿는 모습을 알아서 다루는 것입니다.
anna nivanaṭa sārthakayi. madhyama dahama pariharaṇaya kirīma avasthāvayaṭa pariharaṇaya karanavā. nivanaṭa sat aya venavā. dæn ē vagē nivana gōcara karanna avaśya pasutalaya hadanavā. mulāven tora karanna pasutalayak hadalā denavā. sārthaka sārthaka saprāya ē vagēma gōcara asammōha kiyana mē hatarenma yuttana madhyama parisaraya hadāgena pariharaṇaya karanavā gælapena vidihaṭa.
그것이 nibbāna에 쓸모 있습니다. majjhima dhamma를 필요한 만큼 다룹니다. nibbāna에 알맞게 됩니다. 그렇게 nibbāna에 닿는 데 필요한 바탕을 다집니다. 헷갈림이 없도록 바탕을 다져 줍니다. sātthaka, sappāya, gocara, asammoha, 이 넷을 모두 갖춘 가운데 둘레를 만들어 알맞게 다룹니다.
dæn magē kālayē atyāvaśyāvē tiyennē. rāga akṣaya karanna, dvēśa akṣaya karanna. mōhakṣaya karanna ehavat nivanaṭa menna mē ṭikayi tun lō satvayingen abhivāgiya bauddhayek venna buddha śrāvakayek venanna maṭa atyāvaśya vaṭināma dē praṇītama dē. ē san̆dahā yam magak væḍiya yutuda mama ēka sǣ daval dekē sihi karanavā læbena læbena avasthāva dæn avasthāva læbilā tiyennē 1775k væḍak nætivā kæpilā gihillā. kālayē 175k vidarśanāva vaḍanna dharmānukūlava avasaya karanna ituru vuṇā.
‘내 시간에 꼭 필요한 것은 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하는 것, 그리하여 nibbāna에 이르는 것이다. 세 세계의 중생을 넘어선 불자가 되기 위해, 붓다의 sāvaka가 되기 위해 내게 꼭 필요한 가장 값지고 뛰어난(paṇīta) 것이 이것이다. 그것을 위해 닦아야 할 길이 있다면 나는 밤낮으로 그것을 떠올린다.’ 기회가 올 때마다요. 이제 기회가 생긴 것은, 쓸데없는 것 75퍼센트가 잘려 나가서 시간의 75퍼센트가 vipassanā를 닦고 dhamma에 맞게 쓰도록 남았기 때문입니다.
hæbæyi eyāgē gedaraṭa gihi balapuvahama in̆daganna maṭṭamaṭa puru ṭikak tiyenavā. gihi balapuhama kanna maṭamaṭa monavā hari gē ætiyet tiyenavā. mahaḷukagē gē badavoravalut næhæ. æn̆dum pæn̆dum kiyalā amut dēval lōkayā haravaṭana æn̆dum pæn̆dunot næhæ. vattē mal gahasa balapuhama baṭu gahak midis gahak etana tiyennē. ara væḍak næti lassana karapuvat næhæ. antiṭa balanakoṭa eyāgē vata vaṭē gihin balapuvahama sumānayak kanna elavalu okkoma hædilā. mokada mal gaha hiṭavana eka nelā tiyena ēkaṭa eḷavu gaha hiṭalā sātu karana eken eḷu gahaṭa sāttu karalā. eyāṭa lassanayen væḍak næhæ. lassana velā hiṭan inna eyāṭa ōna kamak næhæ. ē jātiya pr̥thagjana lōkē adahasa eyāgena itin mē vena mahansiya metana baṭu gahaka hiṭavalā mahansi vunā nam miris gahakiṭavalā mahansi vuṇanam ēken apiṭa prayōjanavat
그런데 그의 집에 가 보면 앉을 만큼 의자가 조금 있습니다. 가 보면 먹을 만큼 무언가가 집에 있습니다. 화려한 집이나 큰 담도 없습니다. 옷가지라고 세상 사람들 눈을 끄는 희한한 옷도 없습니다. 뜰을 보면 가지 나무, 고추 나무가 있습니다. 쓸데없이 예쁘게 꾸민 것도 없습니다. 그런데 집 둘레를 돌아보면 한 주 먹을 채소가 다 자라 있습니다. 꽃나무를 심는 대신 채소를 심어 돌봤기 때문입니다. 그에게 아름다움은 쓸데가 없습니다. 예쁘게 지내는 데 마음이 없습니다. 그런 puthujjana 세상의 생각이 그에게는 없습니다. ‘같은 수고라면 가지 나무를 심어 애쓰고 고추 나무를 심어 애쓰면 그것이 우리에게 쓸모 있다.’
itin apē ādī pærannamgē vattavaṭa tibunē oyagē elavalu. mal gas tibunē nǣ.
그래서 우리 옛 조상들의 뜰에 있던 것은 채소였습니다. 꽃나무는 없었습니다.
namut ada tiyennē kaṭuka jīvitayaṭa kaṭugasma purāgena alut mal jāti vahanna monavada kiyalā kaṭu næti mal jātiyak oya ætara tiyenavada balanna patōk jāti, poḍi jāti, loku jāti genalā gē aragena hiṭavalā okkoma kaṭu goḍaval oya bōga nīlamayak næ okkoma kaṭu. rōsa kaṭukkoma kaṭugat jātiya tamayi giya vaṭēma tiyennē. parisarayen apiṭa ennē monavada? parisarayaṭa apen giya eka tamayi apiṭa āvapu praticāra dennē. kaṭugahen ena praticārayē kaṭuka praticārayak.
그러나 오늘 있는 것은, 쓰라린 삶에 가시나무를 가득 채운 모습입니다. 새 꽃 품종을 들이며 가시 없는 꽃이 그중에 있는지 보려고 크고 작은 선인장 품종을 가져다 심어 온통 가시 덤불입니다. 열매 맺는 작물은 없고 온통 가시입니다. 장미도 가시, 온통 가시 달린 종류가 집 둘레에 있습니다. 둘레에서 우리에게 무엇이 옵니까? 우리가 둘레에 보낸 것이 우리에게 돌아오는 반응입니다. 가시나무에서 오는 반응은 쓰라린 반응입니다.
api dannē nætuvaṭa hæmelēma apiṭa ena viśvayen ena bāhiren ena praticārayē kaṭuka vidihaṭa hædenavā kaṭuka dē tuḷin. namut api ōka dakinnē. ē vagēma pratica vaṭa viśvaya vaṭaviṭāva asāra dēval vala nam pirilā tiyennē. harayak næti phalayangen nam ēvā hædilā tiyennē. harayak næti phalaya tamayi apiṭa pratitāra vaśayen ennē. phalaya harayak nǣ. lassana karalā tiyenavā geḍiphala valin prayōjanayak nǣ. lassana jīvitayak hadāgannavā. ætulē kisima haravat pratiphalayak nǣ. anna parisaraya apiṭa balapāna næhæ hæ. dæn
우리가 모르더라도 언제나 우주에서, 밖에서 우리에게 오는 반응은 쓰라린 것들로 말미암아 쓰라리게 됩니다. 그러나 우리는 그것을 보지 못합니다. 또 우리를 둘러싼 세계는 알맹이 없는 것들로 가득합니다. 알맹이 없는 열매들로 이루어져 있습니다. 알맹이 없는 열매가 반응으로 우리에게 옵니다. 열매에 알맹이가 없습니다. 예쁘게 꾸며 놓았지만 열매로는 쓸모가 없습니다. 예쁜 삶을 만듭니다. 안에는 알찬 결실이 아무것도 없습니다. 이렇게 둘레가 우리에게 영향을 주지 않습니까?
nǣ. anna parisaraya apiṭa balapāna næhæ hæ. dæn mē hæma deyakma pæraṇi bauddhaya dænagena hiṭapu nisā. ē kālē tibunē nǣ væḍak næti dēval. oya kælē tibi vecca gjātiyamayi ada gedara gana hiṭavalā tiyennē. val kælayamayi geval vala tiyennē.
이 모든 것을 옛 불자들은 알고 있었기에 그때는 쓸데없는 것들이 없었습니다. 숲에 있던 그런 종류를 오늘은 집에 심어 놓았습니다. 집마다 있는 것은 잡목 숲입니다.
hoyalā bæluvot diya sevel tiyena tænvala bæn̆dena pāsi bæn̆dena tænvala hædena gas ekayi. val kælǣvala tiyena kaṭugassa ādīvannāvū harayak næti gas ekayi. kisima phalayak daranna næti lassana karapu gas ekayi. oya jātiya ṭika tamayi apē giya vaṭē tiyennē. itin apiṭa dæn tiyena pr̥thagjana adahasaṭa gōcara vecca vaṭināya ēvā.
찾아보면 물이끼가 끼는 곳, 이끼가 붙는 곳에 자라는 나무들, 거친 숲에 있는 가시나무 같은 알맹이 없는 나무들, 아무 열매도 맺지 않는 꾸밈 나무들—그런 것들이 우리 집 둘레에 있습니다. 지금 우리가 지닌 puthujjana 생각에 와닿은 값진 것들이 그것입니다.
dæn nava nirmāṇaya kiyalā āvot ennē oya jātiya ekakmayi. vena kisima harayak næ. mokada pr̥thagjana navarmāṇa pr̥thagjana gatiyē mityā gnānayen dena mityā vimuktiyakaṭa hētu karana phalayak hadā dena deyak. ēvayan tamayi sænasennē.
새 창작이라며 나오는 것도 그런 것뿐입니다. 다른 알맹이는 없습니다. puthujjana의 창작은 puthujjana 성향의 그릇된 앎(micchā ñāṇa)에서 나와 그릇된 벗어남(micchā vimutti)으로 이끄는 열매를 만들어 주는 것이기 때문입니다. 그런 것들로 위안을 얻습니다.
dæn ē nisā ēka dænaganna bauddhayan āryayan venakoṭa ārya gnānayaṭa anukūla vannā vū deen ēvā vaṭa karaganna ōnē. etakoṭa ēkē phalayak darana harayak æti dēvalmayi ekatu vennē. ara sāmānya jīvitaya gatana madhyama daham gata karanna ē jīvitayaṭa hæma pættema pahasuvak denna dēval. etakoṭa ē æsuru karana anit bāla paramparāva hædene ē jātiya.
그러니 그것을 알아, 불자들이 ariya가 될 때는 ariya의 앎에 맞는 것들로 둘레를 채워야 합니다. 그러면 열매를 맺는, 알맹이 있는 것들만 모입니다. 보통 삶을 사는 데, majjhima dhamma로 사는 그 삶에 모든 면에서 편리함을 주는 것들입니다. 그러면 그것을 가까이하는 아랫세대도 그렇게 자랍니다.
mahīharakā yannē koyi pættaṭada pæṭav yannē ē pættaṭa kivalu ē vagē gedara inna nāyakōyō yam pættakada yannē daruvō yannē ē pættaṭa raṭāva ēkayi. itin oya kraṭamaṭa ganna ōnē ēka itin
‘어미 물소가 가는 쪽으로 새끼도 간다’고 하듯이, 집의 어른들이 가는 쪽으로 아이들이 갑니다. 그것이 틀입니다.
ēkayi. itin oya kraṭamaṭa ganna ōnē ēka itin etakoṭa mēka ætta vaśayenma budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayaṭa yana ārtikaya nikanma goḍanægilā jīvana vidama nikama bæhælanna dæn budurajāṇan vahansē tavat denna bæ kramayak jīvat venna minissunṭa ārthikayak nǣ budu balaṇana kaṭayutu kara balalā ārthikaya gonna nægenavā. æti bava hamba venavā. bhavabhōga sukhayat hamba venavā. væḍak næti attarahama ṇaya venna ōnet nǣ.
그러니 그런 식으로 잡아야 합니다. 그러면 사실 부처님께서 가르치신 dhamma로 가는 살림이 저절로 세워지고, 삶의 방식이 저절로 자리 잡습니다. 부처님께서 사람들이 살아갈 다른 살림 방식을 따로 주실 필요가 없습니다. 부처님 말씀대로 살아 보면 살림이 일어섭니다. 가진 것이 있다는 즐거움(atthi sukha)을 얻습니다. 재물을 누리는 즐거움(bhoga sukha)도 얻습니다. 쓸데없는 것을 다 놓아 버리면 빚질 일도 없습니다.
itin varadak nǣ. jīvitayē yahapat nam anavadhyayayi. sukha hatarama tiyenavā. atya sukha, bhōga sukha anukha, anavādaya sukha okkoma tiyenavā.
그러니 허물이 없습니다. 삶이 좋으면 허물이 없습니다(anavajja). 네 가지 즐거움이 다 있습니다. atthi sukha, bhoga sukha, ānaṇya sukha, anavajja sukha가 모두 있습니다.
itin mēka api mē ahapu praśnayakutnam mē ṇaya gænat ahapu ekak. ēkat metanama gælapena ekak. ṇaya vena krama tiyenavā. dæn api ēken dannē mē laukikatvaya tuḷa mē laukika sīmā maṭṭamaka ætina adahasa tuḷa. mē mudalakin kāṭa hari ṇaya vena ekak tibunot ōka tamayi mē ṇaya kiyalā gannē. mama kāṭavat ṇaya nǣha kiyanavā kāṭavat salli denna nætnam kāgēvat nayaṭa aranna nætnam mudal ehema
이것은 우리가 받은 질문, 빚에 관한 질문이기도 합니다. 그것도 여기에 딱 맞습니다. 빚지는 길들이 있습니다. 우리가 아는 것은 이 세속, 세속의 좁은 생각 안에서 돈으로 누군가에게 빚지는 것이 있으면 그것을 빚이라고 하는 것입니다. ‘나는 누구에게도 빚이 없다’는 말은, 누구에게도 갚을 돈이 없거나 남의 것을 빌린 것이 없다는 뜻이지요, 돈 같은 것을요.
api kāṭa hari bænnu bæn ahaṭa ṇayak hadāgena api ṇayakārayek velā. lōkayen apiṭa bænun venna hētuvak hadāgena kāṭa hari hiṁgiyak vaḷot api ṇayakārayek velā. hiṁgī labanna ṇayakārayek velā. api koccara bægivat hariyannē næha kaven hari hiṁgiya vipākayak enavā. ēvā api lōkayaṭa ṇaya vecca.
우리가 누군가를 욕하면 욕먹을 빚을 만들어 빚쟁이가 됩니다. 세상에서 욕먹을 까닭을 만들어 누군가를 해치면 빚쟁이가 됩니다. 해침을 받을 빚쟁이가 됩니다. 아무리 피해도 안 됩니다. 언젠가 해침의 vipāka가 옵니다. 그것들이 우리가 세상에 진 빚입니다.
mona vidihakin hō lōkayāṭa avæḍak asādhāraṇayak kaḷot ē jātiyen ayayi. ehenam bauddhayek veccahama dænagannavā kelinma mama kisivekuṭa avæḍak asādhāraṇayak karannē næha. magen vunā vū yam avæḍak asādhāraṇayak ætda mama ada karagattē mē sit śāntiya mē karagatta puṇyaāśirvādaya ē ayaṭa puṇyānumōdanā karanavā. pinpet pihiṭavanavā. mama ē vecca ṇaya gevanavā. matu avæḍak asādhāraṇayak kirīmen ṇaya vennē.
어떤 식으로든 세상 사람에게 해를 끼치거나 부당한 일을 하면 그런 빚을 집니다. 그러니 불자가 되면 곧바로 압니다. ‘나는 누구에게도 해를 끼치거나 부당한 일을 하지 않는다. 나로 인해 생긴 해나 부당함이 있다면, 내가 오늘 이룬 이 마음의 평안, 이 puñña의 축복을 그들과 함께 나눈다(anumodanā). puñña를 함께한다. 나는 그 진 빚을 갚는다.’ 빚은 앞으로 해와 부당함을 저지르는 데서 생깁니다.
ehenam anunṭa avæḍak asādhāraṇayak nokarana tattvayaṭa gattahama ēken 100 vitara ekak vitarayi. salli kīk hari yanam dennē næti ti. ēkat asādhāraṇayi. ara goḍēmayi tiyennē. hæbæyi ara ṇaya vena ēvayen balapuvahaman ekak vitarayi salliluvin ṇaya velā hiṭan ṇaya ṇaya no denek tava namasē 99k tiyenavā. ṇaya venavā dannē nætuva.
그러니 남에게 해와 부당함을 끼치지 않는 데 이르면, 돈 빚은 그 가운데 백에 하나쯤일 뿐입니다. 돈 몇 푼이라도 갚지 않으면 그것도 부당함이고 그 무더기에 듭니다. 그러나 빚지는 것들을 보면 돈으로 지는 빚은 하나쯤이고, 나머지 아흔아홉이 있습니다. 모르는 사이에 빚을 집니다.
tamanṭa væḍak karaganna puḷuvankama tiyeddī taman anungen væḍaganna boru kammærikamaṭa innavā nam. eyat anungen væḍaganna ṇaya vecca kenek. eyāṭat ananna sukhayak nǣ. mama ṇaya nǣ kiyana vacanaya kiyanna bæ.
자기가 일할 수 있는데도 남에게 일을 시키려고 거짓 게으름을 피운다면 그 사람도 남에게 일을 시켜 빚진 사람입니다. 그에게도 빚 없는 즐거움(ānaṇya sukha)이 없습니다. ‘나는 빚이 없다’는 말을 할 수 없습니다.
apē bhikṣūn vahansēlā pelā tiyenavā mama metek kālayak tuḷa ektarā bhikṣun mama pævidi velā dæn kavuda apē mē bakkula atara kiyalā bakula hāmuduruvō dēśanā karanavā. mama pævidi velā dina hatayi ṇayaṭa kǣvē giya.
우리 bhikkhu 스님들에 관해 경에 나옵니다. 어떤 bhikkhu, Bakkula 스님이 ‘나는 출가한 지 이만큼 되었는데’ 하시며 말씀하십니다. ‘나는 출가하여 이레 동안 빚으로 먹었다.’
īṭa passē ma ṇayen nidahas velā svāmī paribhōgayaṭa pættā. mokada arihatyaṭa pat vīma ehenam ganna āhāraya namut aragena bhikṣūn vahansē namak velā. ēken kivva væḍē nokara vena væḍa kaḷot ara dāyakayāṭa ṇaya nayakāraya ehenam sampūrṇama abhyantara ṇayen nidahas vennē arihat venna. mokada īṭa passē kisima ākārayen rāga væḍa, dvēśa væḍa, mōha væḍa vaṁsu mātrayakvat unvahansēgen lōkayaṭa vennē næti nisā gatta āhārayaṭa naya næti kenek venavā.
‘그 뒤로는 빚에서 벗어나 주인으로서 누림(sāmi paribhoga)에 이르렀다.’ arahatta에 이르렀기 때문입니다. bhikkhu가 되어 음식을 받고서도 해야 할 일을 하지 않고 다른 일을 하면 그 dāyaka에게 빚쟁이가 됩니다. 그러니 안으로의 빚에서 온전히 벗어나는 것은 arahant가 될 때입니다. 그 뒤로는 어떤 식으로도 rāga의 일, dosa의 일, moha의 일이 티끌만큼도 그분에게서 세상으로 가지 않으므로, 받은 음식에 빚이 없는 사람이 됩니다.
sampūrṇa nedahas svāmī paribhōgaya. ehenam metandi apiṭa tiyenavā api yamak aragena kenekgen gatta ādhārayen avæḍa karagattot api ēvā ṇaya.
온전히 벗어난 주인의 누림입니다. 그러니 여기서 우리는, 누군가에게서 무엇을 받고 그 도움으로 해로운 일을 하면 그것이 빚이 된다는 것을 압니다.
ehenam mē tuḷin mahā ṇayen nidahas vena satara apāgata vīmaṭa hētukāraka vana ṇayen nidahas vīma sōvān vīmen siddha venavā. eyā lōkeṭa ē jātiya nāya īṭa passē vennē. ē vecca ṇayaṭa asādhāraṇa satara apā gata karanna hētu vena maṭṭama ekak nam ē maṭṭamē ṇayen nidahas venavā. kāma lōkayē kāma duk vin̆dīmaṭa særisaraṇa maṭṭamaṭa væṭena nayen nidahas venavā anāgāmī vunahama. arihatvayaṭa pat vunahama tun lōkayēma satara pævætma æti venna ayen nidahas.
그러니 이것을 통해 큰 빚에서 벗어나는 것, 네 가지 apāya에 떨어지게 하는 빚에서 벗어나는 것은 sotāpanna가 됨으로써 이루어집니다. 그 뒤로는 세상에 그런 종류의 빚을 지지 않습니다. 진 빚이 네 가지 apāya로 이끌 수준의 것이라면 그 수준의 빚에서 벗어납니다. anāgāmī가 되면 kāma 세계에서 감각의 괴로움을 겪으며 떠도는 수준에 떨어지게 하는 빚에서 벗어납니다. arahatta에 이르면 세 세계 모두에서 존재가 생기게 하는 빚에서 벗어납니다.
ēka nu nidahas venavā. ehenam anana sukhaya kiyana eka oya sōtāpanna phalayadī labannā vū satara apāyen nidahas vīmaṭa hētu vennē ṇaya næti svabhāvaya in̆dalā api diyuṇu karaganna ōnē. anna etakoṭa anana sukhayak pavaṇaya næti sukhaya labanna puḷuvan etana in̆dalā. ṇaya næti sampūrṇa sukhaya labannē arihatun vahansē.
그렇게 벗어납니다. 그러니 ānaṇya sukha란, sotāpatti phala에서 얻는, 네 가지 apāya에서 벗어나게 하는 빚 없는 성품에서부터 키워 가야 하는 것입니다. 그러면 거기서부터 빚 없는 즐거움을 얻을 수 있습니다. 빚 없는 온전한 즐거움을 얻는 이는 arahant입니다.
namut api ananna sukhaya kiyana ekaṭa ada pennanna ehema neveyi. anungaya monavāhari aragena salli aragena ēka dennē nætuva innavā nam ṇaya velā innavā nam ēken nidahas vīma ananasakē naya næti suvē kiyalā. ēka laukika adahasak vitarayi.
그러나 오늘 우리가 ānaṇya sukha를 보여 주는 방식은 그렇지 않습니다. 남의 것을, 돈을 빌리고 갚지 않아 빚진 상태에서 벗어나는 것을 빚 없는 즐거움이라고 합니다. 그것은 세속의 생각일 뿐입니다.
nayaṭa sambandha yam dahamak ætda hīna daham ēvā kohomat nokaḷa yutu athæralā damannaṭa bohoma tariyē hitaṭa gata yutu daham læbuṇu læbuṇu avasthāvaka ikmanin athæralā dæmiya yutu daham ehema dænagellā haṭam ēvaṭa enna nodī. æsa kana divanāsaya śarīraya mana kiyana mēvaṭa ætulat venna nodī. yan taramak ārakṣā karena ēvaya ādīnava dækalā ēkē venvīmē ānisaṁsa dækalā kaṭayutu karanavā nam anna ē kaṭayutu kirīmen labanavā oya kiyannā vū ārya mārgayaṭa tæna patvena dharma mārgayē hīna daham dænena athærīmē suvaya
빚과 이어진 dhamma가 있다면, 그런 hīna dhamma는 결코 해서는 안 되고 버려야 하며, 아주 단단히 마음에 새겨야 할 dhamma, 기회가 올 때마다 서둘러 버려야 할 dhamma입니다. 그렇게 알고서 그것이 오지 못하게, 눈·귀·혀·코·몸·마음에 들어오지 못하게 될 수 있는 만큼 지키며, 그 ādīnava를 보고 벗어남의 ānisaṃsa를 보며 살아간다면, 그렇게 사는 것으로 앞서 말한 ariya magga에 자리 잡는 dhamma의 길에서 hīna dhamma를 알아보고 놓아 버리는 즐거움을 얻습니다.
madhyama daham vala pramāṇaya dænagena mēvaṭa ōnaṭiya kālaya gata karanna maṭa velāvak nǣha. ēvā nætuva bæri atyāvaśya tāvīya nisā mama mē kālē ēvat ēkaṭa gata karannē kiyalā. ēket ādīnava dækalā. nokara bæri nisā karana bava tērum aragena avaśya maṭṭamaṭa karana maṭṭamaṭa gattahama anna madhyama daham madhyama vidihaṭa dækalā īṭa gælapena ākārayen pariharaṇaya kaḷā venavā.
majjhima dhamma의 분량을 알고, ‘여기에 필요 이상으로 시간을 쓸 겨를이 없다. 그것 없이는 안 되는 꼭 필요한 것이라서 그만큼만 쓴다’고 합니다. 그것의 ādīnava도 보고, 안 할 수 없어서 한다는 것을 알아, 필요한 만큼만 하는 데 이르면, majjhima dhamma를 majjhima로 보고 거기에 맞게 다룬 것이 됩니다.
ē vagēma mohotak næra læbuṇu husmak uḍaṭagena paharanna taram velāvak maṭa nidahasak læbuṇā nam mē ṭiken ahak venna mohotak læbuṇa nam ē mohota mama apatē arinnē næ. ehema tamā dharmāvabōdhaya san̆dahā avaśya karana daham sitivilakaṭa ven karanavā. daham kriyāvakaṭa daham katāvakaṭa ven karanavā. menna mē adahasatin praguṇa karagattot apramādayen yuktava praṇīta dahama vaḍana kenek venavā.
또 잠시도 빠짐없이, 숨 한 번 들이쉬고 내쉴 만한 겨를이라도 이것들에서 벗어날 한순간이 생기면 그 순간을 헛되이 보내지 않습니다. 그렇게 dhamma를 깨닫는 데 필요한 dhamma의 생각에 씁니다. dhamma의 행동, dhamma의 이야기에 씁니다. 이런 마음으로 익히면 appamāda를 갖추어 paṇīta dhamma를 닦는 사람이 됩니다.
menna bhāvanā pasutalaya.
이것이 bhāvanā의 바탕입니다.
itin mē bhāvanā pasutalaya manāsayē tērum aragena ōkaṭa avatīraṇa venna kaṭayutu nokarana kenek. yamkisi vidihaṭa gata karana nam ohu satipaṭṭhānayē nemeyi innē. ohu sammā diṭṭhiyen nemeyi kaṭayutu karanna paṭan gannē. ārya mārgayen piṭastarava.
이 bhāvanā의 바탕을 잘 알아듣고도 거기로 들어서려 하지 않는 사람이 어떤 식으로 지내든, 그는 satipaṭṭhāna에 있지 않습니다. 그는 sammā diṭṭhi로 살기 시작하는 것이 아닙니다. ariya magga 밖에 있습니다.
menna mē vidiha kaṭayutu karana kenek tamāgē kaṭayutu hon̆daṭa manāsē siddhiyen hadāgattā nam ohuṭa satara satipaṭṭhānaya ē velāvē væḍenavā. ohu karana kriyāvak tiyenavā nam mē kaya mehevalā karana kriyāvak tiyenavā nam ēken avæḍak nivanaṭa gōcara novana deyak siddha vennē næ. nivanaṭa upaniśaraya dahamakmayi siddha vennē.
이렇게 사는 사람이 자기 일을 sati로 잘 갖추었다면 그에게는 그때 네 가지 satipaṭṭhāna가 자랍니다. 그가 하는 일, 이 몸을 움직여 하는 일이 있다면 그것으로 해로운 것, nibbāna에 닿지 않는 것이 일어나지 않습니다. nibbāna에 받침이 되는 dhamma만 일어납니다.
satiyen yuttavama kaya gæna kriyāvakalāpaya gæna innakoṭa ohuṭa kāyānupassanāva væḍenavā. hæbæyi ohu bhāvanā karana kenek kiyalā kavuruvat danna. eyāgē ē cariyā raṭāva mahā bhāvanāvak. ē satara satipaṭṭhāna bhāvanāvē edilā innē ē uttamayā. kohoma bhāvanā karana kenekda kiyalā. dakinna lōkayāṭa bæ. ehema ekak pēnnē næti nisā.
sati를 갖추고 몸과 그 움직임을 살필 때 그에게 kāyānupassanā가 자랍니다. 그러나 그가 bhāvanā를 하는 사람인 줄 아무도 모릅니다. 그의 살아가는 모습이 큰 bhāvanā입니다. 그 뛰어난 이는 네 가지 satipaṭṭhāna bhāvanā에 깃들어 있습니다. 어떤 bhāvanā를 하는 사람인지 세상은 볼 수 없습니다. 그런 것이 겉으로 보이지 않기 때문입니다.
anna tava siddhiyak. lōkayāṭa gōcarena bhāvanāvakut nemeyi ō. mokada hētuva? baṇa ahalā dharma śravaṇaya karalā nivana tērum gatta kenek nivana gōcara karagattahama ē nivanaṭa avaśya vena pasutalaya hæḍa gahanavayi kiyana eka. anik ayaṭa gōcara nǣha. māra pākṣikayinṭa gōcara nǣha. dæn māra pākṣika bhāvanā kiyalā kivvā nam nivanaṭa gōcara novanna sasara pævætmē yamkisi pævætmiya kotana harihari inna tænakaṭa gōcara ekak kaḷot ēkaṭa gælapena pirisaṭa ēka gōcarayi. deviyanṭa hari ēka gōcarayi. hæbæyi āryayangē mē satara satipaṭṭhānaya væḍīma deviyanṭavat gōcara næti nisā.
또 한 가지가 있습니다. 이것은 세상에 드러나는 bhāvanā도 아닙니다. 왜냐하면, 가르침을 듣고 dhamma를 들어 nibbāna를 알아들은 사람이 nibbāna를 마음에 두고 nibbāna에 필요한 바탕을 다듬는다는 것—그것은 다른 이들에게 보이지 않습니다. Māra 편에게도 보이지 않습니다. Māra 편의 bhāvanā라는 것은, nibbāna에 닿지 않고 saṃsāra의 존재 어딘가 머물 곳에 닿는 것을 하면 거기에 맞는 무리에게 그것이 보인다는 것입니다. deva들에게도 보입니다. 그러나 ariya들의 네 가지 satipaṭṭhāna 닦음은 deva들에게도 보이지 않기 때문입니다.
indra varṇa prajāpatiya ādī dēvatāva ǣta paṭanma namaskāra karanavalu. ajānīya uttamaya ajānīya dhyānalābhiyē obaṭa dhyāna æti bava apaṭa peneyi. mokada ālōkayi śīkṣaṇa nuvaṇayi siyallama pēnavā. ehet obagē dhyāna aramuṇāva apaṭa nopenī ēka apiṭa pēnnē næha. kohomada oya atanṭa ædiillā innē. apiṭa ēka tērum ganna bæ. aramuṇa nopenenna. namut mahā balavat dhyāna æti uttamaya āścāryamavat obaṭa apa mē dura paṭan karana namaskāraya vēvā kiyalā dura paṭan yanakoṭat namaskāra karalā yanavā.
Inda, Varuṇa, Pajāpati 같은 deva들이 멀리서부터 절을 한다고 합니다. ‘고귀한(ājānīya) 이여, jhāna를 얻은 고귀한 이여, 당신에게 jhāna가 있음을 우리는 봅니다. 빛과 닦음과 슬기, 모든 것이 보입니다. 그러나 당신 jhāna의 대상은 우리에게 보이지 않습니다. 어디에 마음을 두고 계신지 우리는 알 수 없습니다. 대상이 보이지 않습니다. 크고 힘센 jhāna를 지닌 뛰어난 이여, 놀랍습니다, 이 먼 곳에서 드리는 우리의 절을 받으소서.’ 하며 멀리서 지나가면서도 절을 하고 갑니다.
dæn etakoṭa metana venasa pēnavanē koccara kiyalā. anna ārya bhāvanāva kiyana eka pragnāva mul karagena yana kramayak. baṇa ahalā tērum aragena nivana tērum aragena īṭa anukūlava īṭa avaśya dē monavada? anavaśya dē monavada? īṭa viruddha dē monavada kiyalā mē tuna tērum aragena taman karana kiyana hitana siyaluma mohotak mohotak pāsā karana væḍavaladī. anna ē dænut vīmen yuktava karanna paṭan gattahama ohu veena jīvat vena sāmānya pudgalayek hæṭiyaṭa lōkayāṭa pēnavā misā. ohu tuḷa bhāvanāvak kriyātmaka vena bava lōkayā danna.
여기서 차이가 얼마나 큰지 보이지요. ariya bhāvanā란 paññā를 앞세워 가는 길입니다. 가르침을 듣고 알아들어 nibbāna를 이해하고, 거기에 맞게 필요한 것은 무엇인가, 필요 없는 것은 무엇인가, 거기에 거스르는 것은 무엇인가 이 셋을 알아, 자기가 하고 말하고 생각하는 모든 순간순간의 일을 그 깨어 있음으로 하기 시작하면, 그는 세상에는 그저 살아가는 보통 사람으로 보일 뿐입니다. 그 안에서 bhāvanā가 움직이고 있음을 세상은 모릅니다.
mē siyaluma lōkayā danna æti. lovturā budurajāṇan vahansē lōkayaṭa dēśanā karapu nivan maga ē ārya aṣṭhāṁgika mārgaya ohu mohotak pāsā bhāvanāva venavā. namut mēka lōkehaṭa nopena namut āryayangē bhāvanāvak.
온 세상이 들어 알 만한, 세상을 넘어선 부처님께서 세상에 가르치신 nibbāna의 길, 그 ariya aṭṭhaṅgika magga가 그에게는 순간순간 bhāvanā가 됩니다. 그러나 이것은 세상에 보이지 않는 ariya들의 bhāvanā입니다.
menna āryayangē satara satipaṭṭhānaya.
이것이 ariya들의 네 가지 satipaṭṭhāna입니다.
dæn mēka hari vædagat. namut ada kiyana satara satipaṭṭhānaya kiyannē ōka nemeyi. sati bhāvanā kiyalā satiyak bhāvanā karanna kohari lahæti karanavā. davas hatak bhāvanā karanna sati bhāvanāvak.
이것이 아주 중요합니다. 그러나 오늘 말하는 satipaṭṭhāna는 이것이 아닙니다. ‘sati bhāvanā’라며 한 주(싱할라어 ‘sati’는 ‘한 주’라는 뜻도 됨) 동안 bhāvanā를 하려고 어디선가 준비합니다. 이레 동안 bhāvanā를 하는 ‘주간 bhāvanā’입니다.
itin sati bhāvanāvaṭa yanna sumāna gānaka hin̆dan læhæ tiyenavā. pansa paḍi pansana paḍi ehema
그래서 그 주간 bhāvanā에 가려고 몇 주 전부터 준비를 합니다.
læhæ tiyenavā. pansa paḍi pansana paḍi ehema tiyena ada mē særi væḍiya vidan karalā bæhæ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sati bhāvanāṭa yanna tiyenavānē. ēkaṭa tiyāganna. ara satiyaṭa kanna bonna okkoma eka pættakin dāyakaya poḷolā ē pætten genna ōnē. aragollanṭa kiyannē næha dāyakaya poḷomu bava ēgollanṭa kiyannē mokakda satiyakaṭa avaśya karana kǣma bivaṭa menna meccaraṭa mudalak yanavā. ēkat denna. satiyakaṭa iḍa denavā.
‘주간 bhāvanā에 가야 하니 그걸 위해 남겨 두자.’ 그 주 동안 먹고 마실 것은 모두 한쪽에서 dāyaka를 모아 그쪽에서 들여와야 합니다. 그들에게는 dāyaka를 모은다고 말하지 않고, 한 주 동안 필요한 음식값이 이만큼 드니 그것도 내라고 합니다. 한 주 동안 자리를 내줍니다.
ena kaṭṭiyaṭa kiyanavā upāsaka ammalā meccara innavā. upāsaka mahatturu meccara innavā. hāmuduruva meccara innavā. dāna kiyana kenāṭa ē ṭika pavaranavā. dæn koheda sati bhāvanā karannē kavuda nāyakaya mokakda karannē? dæn mehema raṭāvak lōkē tiyenavā.
오는 사람들에게 말합니다. upāsikā 어머니들이 몇 명, upāsaka 어르신들이 몇 명, 스님들이 몇 분 계신다고. dāna를 내는 사람에게 그것을 맡깁니다. 그러면 어디서 sati bhāvanā를 하는 것이고, 누가 이끌고, 무엇을 하는 것입니까? 세상에는 이런 틀이 있습니다.
apiṭa anu vivēcanaya karanna nemeyi. namut api dænaganna ōnē ēkada sati bhāvanāva.
남을 헐뜯으려는 것이 아닙니다. 그러나 그것이 sati bhāvanā인지 우리는 알아야 합니다.
dæn satiyen yuktava mohotak pāsā tamangē kaṭayutu hitana kiyana kaṭayutu karana kaṭayutu. mēvā hīna daham mēvā madhyama daham mēvā praṇitta daham kiyalā tērum aragena hīna daham nokaranna ē mohotēma adhiṣṭhāna karana atharina væli midī ēvayin ven vennat madhyama daham atyāvaśyāvē dæna hiṭakūla pramāṇaya dænagena karannat. praṇīta daham husmak uḍaṭagena pahatana taram velāvakvat apaṭa yannē nætuven venna vaḍamin praguṇa karannat. menna mē kramaya praguṇa karagattā nam satara satipaṭṭhānayē apramādava vaḍana kenek venavā.
sati를 갖추고 순간순간 자기가 생각하고 말하고 하는 일을 ‘이것은 hīna dhamma, 이것은 majjhima dhamma, 이것은 paṇīta dhamma’라고 알아, hīna dhamma는 하지 않기로 그 순간 다짐하고 놓아 버리고 벗어나 그것과 떨어지며, majjhima dhamma는 꼭 필요한 만큼 그 분량을 알아 하고, paṇīta dhamma는 숨 한 번 들이쉬고 내쉴 겨를도 헛되이 보내지 않고 닦으며 익히는 것—이 길을 익혔다면 네 가지 satipaṭṭhāna를 appamāda로 닦는 사람이 됩니다.
mē jātiyen satara satipaṭṭhānaya vaḍana kenekuṭa tamayi budurajāṇan vahansē pennannē ēkāntayen nivanaṭa æpa venavā kiyalā. mahanē hariyaṭa mē satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā nam mama nivana karā æpa venavā kiyanavā. ēkāntayen læbenavā.
이런 식으로 네 가지 satipaṭṭhāna를 닦는 사람에게 부처님께서 반드시 nibbāna를 보증한다고 보여 주십니다. ‘비구들이여, 이 네 가지 satipaṭṭhāna를 제대로 닦으면 나는 nibbāna를 보증한다’고 하십니다. 반드시 얻습니다.
antima avurudu hatē paṭan pelā tiyenavā. in pallehāṭa dina hataṭat. dina hatak mīṭiya kaḷot anāgāmī phalaya hō arihat phalaya hō ya dekak balāporottu viya yutuyi kiyalā. eccara vaṭinā ekak. namut pramādaya nisā tamayi ē īṭahā kallannē. namut pramādayen hō karanavā nam ē maṭṭamaṭa apramāṇa vāsanāvak kavadā hari labāganna puḷuvan maṭṭamak hari tiyenavā. apramādu vunot ati ihalā.
길게는 일곱 해부터 경에 나옵니다. 그보다 짧게는 이레까지 내려갑니다. 이레를 닦으면 anāgāmī phala나 arahatta phala, 둘 가운데 하나를 기대할 수 있다고 합니다. 그만큼 값진 것입니다. 그러나 게으름(pamāda) 때문에 늦어집니다. 그래도 게으르게나마 한다면 언젠가 그 수준의 헤아릴 수 없는 복을 얻을 수 있는 수준은 됩니다. 게으르지 않으면 아주 높이 오릅니다.
itin menna mē bhāvanā kramaya tērum aragattaṭa passē poḍḍak kalpanā karalā digaṭama karagena yanakoṭa anna kāyika vaśayen mānasika vaśayen api davalā tavalā pīḍīḍanayaṭa pat karalā haṭan tibicca asāhanī siyalu praśna balāin dæē næti nisā ē phalaya duru velā yanavā. ēvaṭa hētu næ. hētuvak nætnam phalayak haṭagannē nǣ. nidimaṭa hō kammælikamaṭa hō hētuva hita vikṣipta vīmaṭa hō yam hētuvak tibuṇa nam oya eban̆da vū satara satipaṭṭhānayen sorakama nisā tamayi ēkaṭa hētu hædennē. oya kiyana satara satipaṭṭhānayen yuttava kaṭayutu karanna praguṇa kaḷot ara kiyana akammælikam valaṭa nidata valaṭa ē vagēma nodænakamaṭa vikṣiptabhāvayaṭa siyallaṭama piḷitura etana tiyenavā. mokada ēvaṭa āhāra nǣha. oya satara satipaṭṭhānaya yutta nam anna ēkayi itin otana apiṭa tērum aram praguṇa karaganna tiyennē.
이 bhāvanā 방식을 알아들은 뒤 조금 생각하며 꾸준히 해 나가면, 몸과 마음으로 우리를 달구고 볶고 짓누르던 온갖 불편한 문제들이 그 까닭이 없어져 그 결과가 사라집니다. 거기에 까닭이 없습니다. 까닭이 없으면 결과가 일어나지 않습니다. 졸음이나 게으름이나 마음이 흩어지는 데에 어떤 까닭이 있었다면, 그런 satipaṭṭhāna가 없었기에 그 까닭이 생기는 것입니다. 그 satipaṭṭhāna를 갖추어 살도록 익히면 게으름, 졸음, 모름, 흩어짐 모두에 대한 답이 거기에 있습니다. 그것들에 먹이가 없기 때문입니다. 그 satipaṭṭhāna를 갖추었다면요. 그것이 우리가 알아듣고 익혀야 할 것입니다.
itin bhāvanā karana avasthāvala mē ālōka pahaḷa vena ēvā dæn mē vagē dēval bohōkoṭa tiyenavā. ēka nānā prakāra kramavalin enavā. ekama kramayak nemeyi.
그리고 bhāvanā를 할 때 빛이 나타나는 일들, 이런 것들이 흔히 있습니다. 그것은 여러 방식으로 옵니다. 한 가지 방식이 아닙니다.
oya bhāvanā karana avasthāvala mē upacāra avasthāva kiyalā ekak tiyenavā. ugga niviti avasthāva kiyalā. uggahanaya vita kiyana eka harima parissaṁ venna ōna tænak.
bhāvanā를 할 때 upacāra 단계라는 것이 있습니다. uggaha nimitta 단계라고도 합니다. uggaha nimitta는 아주 조심해야 할 자리입니다.
koyi pættakaṭa hari mē hita yam vidihaṭa pudgalayā pālanaya karanna paṭan gannakoṭa mē hitē pāla pālanaya karana hita pālanaya karana kramayak tiyenavā. ēkaṭa mē budurajāṇan vahansēgen buddha śāsanaya vitarayak nemeyi ē kramaya tiyennē.
이 마음이 어떤 쪽으로든 어떤 식으로 사람을 다스리기 시작할 때, 마음을 다스리는 방법이 있습니다. 그 방법은 부처님의 sāsana에만 있는 것이 아닙니다.
ōnama kenek yamkisi hon̆da hō naraka kriyākalāpayak tuḷa digaṭama hita geniccottu veneheka geniyanna nætuva puḷuvan taram avadhānaya yomu kara ē jātiya huru puhuruvak labanavā. huru puruddak labanavā.
누구든 좋든 나쁘든 어떤 일에 마음을 꾸준히, 다른 데로 가지 않게 할 수 있는 만큼 기울이면 그런 쪽의 익숙함을 얻습니다. 버릇을 얻습니다.
hitakaṭa huru purudu vunāṭa passē eyā bauddhayek vennama ōnē næ. yamek yamakaṭa puhuṇu kaḷā nam hita kramakramī avadhānaya ēkaṭa yomu karena huru vuṇā nam mona dēkaṭa hari. ē jāti ēvaṭa avadhānaya yomu karana mānasikatvaya hæḍatalayak labanavā. mānasika hækiyāvak labanavā. īṭa passē eyā monavāhari īṭa anurūpa dēkaṭa hita yomu kaḷot ehema passē sihina mava mava yanna puḷuvan hækiyāvak labanavā. manō sihina mavanna puḷuvan hækiyāvak enavā.
마음이 익숙해진 뒤에는 그가 불자일 필요도 없습니다. 누가 무엇에 익혔다면, 마음이 차츰 거기에 기울도록 익숙해졌다면, 무엇에든 그런 것에 마음을 기울이는 마음가짐이 틀을 얻습니다. 마음의 힘을 얻습니다. 그 뒤 그가 거기에 맞는 무엇에 마음을 두면 꿈같은 것을 지어 나갈 수 있는 힘을 얻습니다. 마음의 꿈을 지어낼 수 있는 힘이 옵니다.
dæn api hitamukō sarkas kaṇḍāyamaka sarkas karuvīvē kiyannē bauddhayek nemeyi. sāmānya keneknē. eyāṭa bauddha monāgama vuṇak kamak nǣha. sammatāgama mokak vunak kamak næhæ. ehaṭa viśēṣa bauddha igænīmakut nǣha. dænīmakut næhæ. hæbæyi eyā sarkas pennīma gæna igena gannavā.
서커스단의 곡예사를 생각해 봅시다. 그는 불자가 아니라 보통 사람입니다. 그의 종교가 무엇이든 상관없습니다. 그에게는 특별한 불교 공부도 앎도 없습니다. 그러나 그는 서커스 보이는 법을 배웁니다.
eyā hitak uḍa in̆dagena noyek vidiha karaṇan gahanna puḷuvan vidihē kramayak igena gannavā. hæbæyi mē hita tuḷa innakoṭa poḍḍa ehāma mehā vunot ehema bælans eka venas vunot ehema pudgalayā væṭenavā. namut koccara avadhānayakin praguṇa karalā tiyenna ōnada ēkekuṭa novæṭī in̆dagena tava sellamakut karanna. namut mēkat praguṇa kaḷa hæki bauddha novunāṭa
그는 줄 위에 앉아 여러 가지 재주를 부릴 수 있는 방법을 배웁니다. 그런데 그 위에 있을 때 조금만 이쪽저쪽으로 기울어 균형이 바뀌면 사람이 떨어집니다. 그러니 거기서 떨어지지 않고 앉아 또 놀이까지 하려면 얼마나 마음을 기울여 익혀야 하겠습니까. 그런데 이것도 불자가 아니어도 익힐 수 있습니다.
dæn bayisikala ehā padinna api gattahama puḍ bayisikalayak næ oya pāgalayan bayisikalayak aragena padinna gattahama issellāma padinna gattot padinna bæhæ rōda dekē yanna bæhæ bælans karaganna bæhæ væṭenavā. namut eyā davas gānak pædalā purudu vunahama apūruvaṭa giya hæ. dæn mahansiyen pālanaya karaganna avaśyatāvayak nǣha. pālanaya venavā. sayam pālanayak hædenavā.
자전거 타는 것을 생각해 봅시다. 발로 밟는 자전거를 처음 타려 하면 탈 수가 없습니다. 두 바퀴로 갈 수 없고, 균형을 잡지 못해 넘어집니다. 그러나 며칠 타서 익숙해지면 멋지게 갑니다. 이제 애써 다스릴 필요가 없습니다. 저절로 다스려집니다. 스스로 다스림이 생깁니다.
menna mē vagē mē bhāvanā kramavaladī eka ekkenā nānā prakāra gannavā krama. eka ekkenā kiyāpu dēval aragannavā. paṭhavi dhātuva aragannavā kiyalā mæṭiguli aknē mæṭiku dihā balā in̆dalā ēkaṭa hita eka karanavā ē dihā balāgena issara tibicca krama ēvā. jala ban̆durat tiyāyena āpō āpō kiyā itin mē āpō kasina saṁgnāva gannavā kiyalā. ehema gannavā. mē vāyuvak balāgena vāyuvak hæn̆dilāgena vāyuvaraṭa hita tiyannē vāyu saṁgnāva gannavā. gini saṁgnāva gannavā gindara dihā balā in̆dalā dæn mehema krama tibuṇē.
이처럼 bhāvanā 방법에서 사람마다 여러 방법을 잡습니다. 저마다 들은 것을 잡습니다. pathavī dhātu를 잡는다며 흙덩이를 놓고 그것을 바라보며 마음을 하나로 모읍니다. 바라보면서요—옛날에 있던 방법들입니다. 물그릇을 놓고 ‘āpo, āpo’ 하며 āpo kasiṇa의 saññā를 잡는다고 합니다. 바람을 보며, 바람을 느끼며 바람에 마음을 두어 vāyo saññā를 잡습니다. 불을 바라보며 tejo saññā를 잡습니다. 이런 방법들이 있었습니다.
dæn oya kramayaṭa ada kālē tiyenavā samahara bhāvanā ṭikak ǣta yamkisi ektarā vidihaka sudu pāṭa hō gāpu ektarā talayaka pasu talayaka poli sitak tiyāgena ē teta diha avadhānayen balāgena inna vena kohevat hita yamak karanna. dæn tavat krama ēvā tiyenavā. mēka eka yōgī krama. dæn mē mona degin hari purudu karanavā avadhānaya avadhānaya yamakaṭa ella karalā haṭam venakaṭa noyanna purudu karana eke mē mānasika vaśayen karanna puḷuvan mānasika ēka vyāyāmayak. manasa puhuru karana kramayak. hæbæyi mēkaṭa bauddha vennama avaśya næ. menna mehema kramayak tiyenavā mē lōkē sāmānya deyak.
그런 식으로 오늘날에도 어떤 bhāvanā들이 있습니다. 멀리 흰색 따위를 칠한 바탕 위에 점을 하나 찍어 두고 그것을 마음 기울여 바라보며 마음이 다른 데로 가지 않게 합니다. 또 다른 방법들도 있습니다. 이것은 요가 방법입니다. 무엇으로든 마음 기울임을 익힙니다. 마음을 한곳에 두고 다른 데로 가지 않도록 익히는 것은 마음으로 할 수 있는 마음 운동입니다. 마음을 길들이는 방법입니다. 그러나 이것을 하려고 꼭 불자일 필요는 없습니다. 이런 방법은 세상에 흔한 것입니다.
menna mē kramayaṭa manasa praguṇa kara gænīmē sirita. mē ārya mārgaya yanakoṭa vunat ē maṭṭam valadī eka vidihaṭa tiyenavā. oya praguṇāva avasthāvak tiyenavā. onna oya avasthāvaṭa manasaṭa monavā hari aramuṇak gattot ē aramuṇa passēma bāhiriyaṭa hitē noyedavā. mehe yavanna hækiyāvak læbenavā.
이렇게 마음을 익히는 관습입니다. ariya magga를 갈 때에도 그 단계들에서 한 가지로 나타납니다. 그렇게 익혀진 단계가 있습니다. 그 단계에서 마음에 어떤 대상을 잡으면 그 대상만 좇아 마음을 밖으로 보내지 않고 움직일 수 있는 힘이 생깁니다.
menna mē velāvēdī api ālōka saṁgnāvak ehema hitaṭa ara tibuṇam ehema ālōkayak matak vunā nam ēka æti sēma pēna avasthāvakut tiyenavā. mēkat eka raṭāvak.
이때 빛의 saññā를 마음에 두었다면, 빛이 떠올랐다면 그것이 실제 있는 것처럼 보이는 단계도 있습니다. 이것도 한 가지 틀입니다.
anit kāraṇaya tamayi oya vagē raṭāvakadī avasthāvaka oya udgahanaya pimiṭa kiyana avasthāvēdī mē manasin yamak mavalā dakinna puḷuvan avasthāvak. oya tiyennē. oya avasthāvenut bauddhaya prayōjanayaṭa gattā. bauddha væḍavalaṭa. hæbæyi ōka bauddhayanṭa vitara sasīmāva vecca ekak nemeyi. sāmānyayen oya avadhānaya yomu karanna huru purudu karanavat aran pirisakaṭa karanna puḷuvan væḍak. karanavānam.
또 한 가지는, 그런 틀에서 uggaha nimitta 단계에 마음으로 무엇을 지어 볼 수 있는 단계가 있다는 것입니다. 그 단계도 불자들이 불교 일에 썼습니다. 그러나 그것은 불자에게만 한정된 것이 아닙니다. 마음 기울이기를 익힌 사람이면 누구나 할 수 있는 일입니다. 한다면요.
anna ē nisā epadu huru purudu karagattahama vijjā karana eka indra jāla mahē indra jāla væni ē vagē sakas karapu kaṭṭiya oya vagē krama praguṇa karanavā. hiten mavalā gannavā.
그래서 그것을 익히면, 마술을 부리는 이들, indajāla 같은 것을 꾸미는 무리가 이런 방법을 익힙니다. 마음으로 지어냅니다.
dæn ohoma ektarā avasthāvak tibuṇā. mama danna ektarā pudgalayan vaśayen kiyannē næhæ. ē pudgalaya praguṇa karapu ekak tibuṇā.
이런 일이 한 번 있었습니다. 내가 아는 어떤 사람이라고 이름을 밝히지는 않겠습니다. 그 사람이 익힌 것이 있었습니다.
dæn eyāṭa diyālā tiyena monavāhari gattahaka tibuṇa ekak hari eyā hiten gōcara kara gatta ekak hari monavā hari dæn eyā issellā mokada karannē? ænayak gahalā bitiyeda oya bayisikal rin ekak aragena ara mē okkoma mi spok hambiyehema ætuva ē rin eka paṭalavalā hiṭama mēka karakōnavā. karakolā mēka dihā balā innavā. mēka kærakena ākāraya hon̆daṭa hitaṭa gannavā.
그는 무엇이든 마음에 담기 위해 먼저 무엇을 하느냐면, 벽에 못을 박고 자전거 바퀴 테를 바큇살까지 다 달린 채로 걸어 두고 돌립니다. 돌려 놓고 그것을 바라봅니다. 그것이 도는 모양을 마음에 잘 담습니다.
aran ivaralā haṭan hon̆daṭa dæn matakaya kiyapuva tāvaka sǣhena kālayak sīmāva karalā. īṭa passē mokada karannē araka himīsirō kærakena ākārayen vitara tiyāgena kāṭa hari kiyanavā arakatanin ayin karanna. ara kærakena baya trāṭe mēka ṭak gālā ahaka ganna. dæn meyā kærakicca ākāraya hitaṭa aragena ēka dihā ehema balā innē. antilā balanakoṭa bayasa kāle mēka aragenavā æhæṭa pēnavā. dæn mē manasa uru karagatta sat kramayak. ēka ekkenā ganna upakramaya tiyennē. dæn etana bayisikala kik næha. ēka pēnavā.
그렇게 해서 기억에 잘 담기도록 꽤 오래 익힙니다. 그다음 무엇을 하느냐면, 그것이 천천히 돌고 있을 때 누군가에게 그것을 떼어 내라고 합니다. 돌고 있는 바퀴를 탁 떼어 냅니다. 그는 돌던 모양을 마음에 담고 그쪽을 그대로 바라봅니다. 나중에 보면 바퀴가 그대로 도는 것이 눈에 보입니다. 마음을 길들인 한 방법입니다. 저마다 잡는 방편입니다. 거기엔 자전거 바퀴가 없는데도 보입니다.
dæn īṭa passē mē manussayā mēka anit ayaṭa pēnna hituvā. dæn eyāṭa pēna eka anit ayaṭa penavā kiyalā. oya vidihaṭa hita purudu kara purudu karalā ivalayi haṭama mokada karannē balapuvahama anik aya dannē næta. meyāgē hitalla paridi atana bayitikal rōdhayak æragena hima ekak nikaṭa pēnavā. etana ehema him ekak nǣha.
그 뒤 이 사람은 이것을 남들에게도 보이게 하려 했습니다. 자기에게 보이는 것이 남들에게도 보이도록요. 그렇게 마음을 익히고 또 익혀서, 무엇을 했느냐면, 남들은 모르는데 그가 생각하는 대로 저기 자전거 바퀴 테가 보입니다. 거기엔 그런 테가 없는데도요.
dæn mē manasa huru karapu ektarā laukika kramayak eka manussayaṭa itihin eyā ē kramaya tuḷin nānā prakāra væḍa kaḷā. itin oya moka ēken gattā eyā laukika upakramayā san̆dahā.
이것은 그 사람이 마음을 길들인 한 세속적 방법입니다. 그는 그 방법으로 여러 일을 했습니다. 그것을 세속의 방편으로 썼습니다.
samahara æna oya jōtisa kaṭayutu karanavā ha oya gupta kaṭayutu mē monavā hari karana hūṇiyan kapanavā kiyana ēvā oya dēval karanavā. dæn meyā hitanavā pūlayak kapana lēvayak kenna. dæn ara poraguṇa karapu praguṇāvē matakaya aragena hariyaṭa mē ganna puḷuvan. dæn puhulē kapanakoṭa meyā hitanavā puhulen ma lē galāgena yanavā meyā hitalā kapanavā. ani pi kǣ gahen duunā pulen lē yanavā. balahama lē næha pūhalē ehema ōt tara velāvat hīta tiyenakam anik aya dakinavā ehin oya vagē dēval.
어떤 이들은 점성술 일을 하거나 비밀스러운 일을 하거나, 주술(hūniyam)을 끊는다는 따위의 일을 합니다. 이 사람은 동아를 자르면 피가 나게 하려고 생각합니다. 익힌 그 기억을 가지고 그대로 할 수 있습니다. 동아를 자를 때 그는 동아에서 피가 흐른다고 생각하며 자릅니다. 남들은 ‘동아에서 피가 난다’고 소리칩니다. 보면 피는 없습니다. 그가 마음에 품고 있는 동안 남들은 그렇게 봅니다. 그런 것들입니다.
īṭa passē minihā dekaṭa kæpilā yanavā. vipa kǣli deka depætta inā hitara napana minihā kǣli depæta vinavā. pēnavā. vaṭēnasu kǣ gahagena yaṭigiriyen kǣ gaha denavā minikha kæpilā giyā kiyalā. vallavaṭa minihāma dæn mehema kramayak minihā praguṇa kaḷā. hæbæyi praguṇatāvayen passē minihā ekin aitu prējana gattā. oya vagē dēval karanna paṭan genna næ minisunṭa mulāṭa pat vena kaṭayutu
그다음엔 사람이 두 동강 납니다. 그가 두 조각이 양쪽으로 갈라진다고 생각하면 사람이 두 동강으로 보입니다. 둘레 사람들이 비명을 지르며 사람이 잘렸다고 목청껏 소리칩니다. 그러나 사람은 멀쩡합니다. 이런 방법을 그 사람은 익혔습니다. 그러나 익힌 뒤에 그는 그것을 엉뚱하게 썼습니다. 그런 짓, 사람들을 헷갈리게 하는 일을 시작했습니다.
antimaṭa vinima kiyannē ē upakramaya sīliya tava tavat nānā prakāra vidiha væḍa kaṭayutu karanna paṭan gena. itin mē arinna bæri bhūtaya innavā kiv minihā itin bhūtayaṭa rævaṭilā næha. minihā gihillā hoyanavā balanavā monavada mē kerennē kohomada vennē? mona vidiyē dēvalda kiyalā.
결국 그는 그 방편으로 여러 가지 일을 하기 시작했습니다. 어떤 집에 떠나지 않는 bhūta가 있다고 하면 그는 bhūta에 속지 않았습니다. 가서 무엇이 벌어지는지, 어떻게 일어나는지, 어떤 일인지 찾아봅니다.
itin īṭa passē mana eka avasthāvaka ekkenekuṭa gǣṇu kenekgē koḍē kapanavā. katurin kæpu gavā kapalā dālā. kǣli ṭikat nǣ. gas tæn tæna væṭilat tiyenavā. mē bhūtayek karana væḍak kiyalā mēkaṭa noyēku upakrama karanavā bǣ karanna. vayasaka undægenundagē koḍē kapalā dæni tæna.
한번은 어떤 집에서 한 여인의 머리카락이 잘렸습니다. 가위로 자른 듯 잘려 있었고, 조각들도 여기저기 떨어져 있었습니다. bhūta 짓이라며 온갖 방편을 써 봤지만 막을 수 없었습니다. 나이 든 여인의 머리카락까지 잘렸습니다.
īṭa passē mokada karannē? mēkaṭa upakrama bæluvā balapu hāman vahansē mehema bhūtayekga
그다음 어떻게 했느냐면, 그는 이 일의 방편을 찾아보았습니다.
væḍa kiyalā kiyana eka kiv ara okkoma karuva na tiyenna epæhæriyanna pratiphala vinā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
gihillā vaḍapiṭa bæluvā minihā dækkama monavā hari yamak. hētuvak dækkā.
가서 둘레를 살펴본 그는 무언가를, 그 까닭을 보았습니다.
dækalā venaka mama toyik læhæti karanna. kārak kiyanna avaśya næha. mēka gutta vidihaṭa mama karannam. okkoma ē gehayin ahak venna ē velāvaṭa ayin velā haṭam mē doraval ṭika okkoma baha danna mama vitarayi ætulē innē.
보고 나서 말했습니다. ‘다른 준비는 하지 마시오. 누구에게 말할 필요도 없소. 이것은 비밀스럽게 내가 하겠소. 그때 모두 집에서 비켜 있으시오. 문을 다 닫고 나만 안에 있겠소.’
minihadilā nam yamkisi væḍak karalā giyā. ēn passē koṇaḍē kapanna.
그는 무언가 일을 해 놓고 갔습니다. 그 뒤로 머리카락이 잘리는 일은 없었습니다.
minihā kivvā væḍē sārthaka nam ē kālē hun̆gāk issara kālaya rupiyal 750k gænada 7500k neveyi īṭa atara hun̆gāk vaṭina kālayak. rupanak dhāra eḷiya vaṭinavā. væḍē sārthakanam mayi gurupanna rupa 750yi. ēka denna læhæti karalā tiyanna. sārthaka vunot tamayi mama salli gannē nætnam gannē næhæ. ēka hindā sārthaka
그는 말했습니다. 일이 잘되면—그때는 아주 옛날이라 750루피가 7,500루피 이상으로 값진 때였습니다, 1루피가 큰돈이었지요—‘일이 잘되면 내 품삯은 750루피니 그것을 마련해 두시오. 잘되면 돈을 받고, 아니면 받지 않겠소.’
nætnam gannē næhæ. ēka hindā sārthaka vunat salli gannavā. edā ara sārthaka nam menna mē pahana menna metanin mē mal pælē pattu karanna kiyalā pāhanak tiyalā giyā. īṭa ehā ǣta sænak tiyenavā tæna in̆dan balanakoṭa pānak pattu karalā tiyenavā minihāṭa pēnavā. væḍē sārthakannē pattu karannē. minihā upakramayak. upakramaya væradunā nam man sadda yanna yanavā ennē nǣhæ salliganna mē ara kiv vite minisa pāna pattu karalā tibuṇā.
그러니 잘되면 돈을 받습니다. 그날 그는 ‘잘되면 이 등잔을 여기 이 꽃단에 켜 두시오’ 하고 등잔을 놓고 갔습니다. 저 멀리 떨어진 곳에서 보면 등잔이 켜진 것이 그에게 보입니다. 일이 잘되었으면 켜는 것입니다. 그의 방편이었습니다. 방편이 틀렸으면 그는 조용히 가 버리고 돈 받으러 오지 않습니다. 그런데 말한 대로 등잔이 켜져 있었습니다.
īṭa passē mē ayadin bælavā balāpuvahama hari mullat heppukaṭa tiyalā sūtra meyāgen lēns valakin evālā rupiyal 350 ara pūjā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kaḷā. aran giyā. dæn meyā mokakda kaḷē?
(돈을) 바쳤고 그는 받아 갔습니다. 그러면 그는 무엇을 했을까요?
meyā balapu hāma mē gē eka tænaka tiyenavā mīgulā. minihā balanakoṭa dannavā mē mīya kūḍu kūḍu hadanna mēka pætta vælā inna gǣnē. unṭa dan̆gala kenek nemeyi. mun mēkaṭa mē kes kapāgena ædagena yanavā. mē balapuhama pēnavā mē sattu kapalā tiyena lakuṇa pēnavā. mī beṭit kohari minihæ dækalā tiyenavada tænin tæna dænagattā mēka mīga væḍak kiyā dænagattā mī ayaṭa tiyena gola vāhana vitarayi maṭa tiyennē kiyalā minihā bōtalgaḍu kǣl ṭikakuyi. mæṭi ṭika karalā hadāgena mēka haṁganna gihillā geyi inna kaṭṭiya okkomayin karalā ara hahilā væhuvē vahala dālā ætulaṭa koḍalā haṭan āvā. onna minihā karapu tōttaga væḍē hari. īṭa passē nǣ ennē. enna denak næhænē miyā kohen ennada?
그가 보니 이 집 한쪽에 쥐들이 있었습니다. 그는 보고 알았습니다. ‘이 쥐들이 둥지를 지으려고 이쪽에 있다. 이놈들은 bhūta 같은 것이 아니다. 이놈들이 둥지에 쓰려고 머리카락을 잘라 끌고 간다.’ 보니 짐승이 자른 자국이 보입니다. 쥐똥도 여기저기서 보았습니다. 이것이 쥐 짓임을 알았고, 쥐가 다니는 구멍만 막으면 된다고 하여 깨진 병 조각과 진흙을 조금 개어 그것을 막으러 갔습니다. 집안 사람들을 다 내보내고 문을 닫고 안에 들어가 막고 나왔습니다. 그가 한 수작은 그것이었습니다. 일은 해결되었습니다. 그 뒤로 쥐가 오지 않습니다. 들어올 구멍이 없으니 쥐가 어디로 오겠습니까?
menna mē vagē dēval eyā kaḷā itin oyin mehen passē mokada karannē eyāgē ara mānasika goḍak balē pirihilā giyā.
그는 이런 일들을 했는데, 그 뒤 어떻게 되었느냐면 그의 마음의 힘이 많이 시들어 버렸습니다.
itin menna mehema dēval maga kivvē mokada pennave udgaha nimiti kiyana avasthāvē hæṭi pennanna. mēvā nānā prakāra vidihaṭa mē manussaya tuḷa gonnaganna puḷuvan. mē bhāvanāvak karagena yana kenekuṭa mē avadhānaya yomu karenna yomu karagena yanakoṭa bohoma avasthāvak enavā. oya avasthāvēdī manasin yamak mavalā hituva hitapu dē mævilā pēna avasthāvak enavā.
이런 이야기를 한 것은 uggaha nimitta 단계의 모습을 보여 주려는 것입니다. 이것들은 사람 안에서 여러 방식으로 일어날 수 있습니다. bhāvanā를 해 나가는 사람이 마음을 기울여 나가면 그런 단계가 아주 흔히 옵니다. 그 단계에서 마음으로 무엇을 지어, 생각한 것이 지어져 보이는 때가 옵니다.
oya avasthāvama ē maṭṭamē mānasikatvaya oya bhūta lōkē inna piris valaṭat æsuru karanna sudusu mānasikatvayak ena velāvak. taman mavalā balanna puḷuvan mānasikatva enakoṭa ēgollanṭa mævilā pēnna puḷuvan mānasikatvayaṭa ætul venna puḷuvan. oya kriyā krama dekama oya velāvē kriyātmaka venavā. mē menna oya velāva tamayi bohōkoṭama amanussayō apiṭa bæn̆dena velāva bhāvanā karana ayaṭa amanussayō araganna velāvak. tamangē manasa taman mulā karana velāvak.
바로 그 단계, 그 수준의 마음가짐은 bhūta 세계에 있는 무리와도 어울리기 알맞은 마음가짐이 오는 때입니다. 자기가 지어서 볼 수 있는 마음가짐이 오면, 그들이 지어 보여 줄 수 있는 마음가짐에도 들어갈 수 있습니다. 그 두 작용이 그때 함께 일어납니다. 바로 이때가 사람 아닌 것들(amanussa)이 우리에게 달라붙는 때가 가장 많습니다. bhāvanā 하는 이들을 amanussa가 붙잡는 때입니다. 자기 마음이 자기를 속이는 때입니다.
onna oya nisā hon̆daṭa pravēśa venna ōnē bhāvanā karagena yana aya oya eḍi pēnna paṭan gattahama darśana pēnna paṭan gattahama bohoma parissenna ōnē velāvak. ē velāvēdī ēvāṭa yannē nǣ. ēvā apiṭa ayiti dēval nemeyi. bhāvanāvaṭa ayiti vennā vū yamkisi dhyānaṁgayak ætanam. savitakka, savicāra, prīti, sukha, ēkaggatā kiyana menna mē ṭikayi apiṭa avaśya vennē. bhāvanāvēdī ālōkayak nǣha kiyanavā
그러니 bhāvanā를 해 나가는 이들은, 그런 것들이 보이기 시작하고 환영이 보이기 시작하면 아주 조심해야 하는 때입니다. 그때 그것들을 좇아가지 않습니다. 그것들은 우리 것이 아닙니다. bhāvanā에 속하는 jhānaṅga가 있다면 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā, 이것들만 우리에게 필요합니다.
vennē. bhāvanāvēdī ālōkayak nǣha kiyanavā ehema nemeyi. ālōka tiyana eka sampūrṇa nætnam. ē bhāvanāvēdī labana ālōkayayi. ara piṭin pēna eḷiya kāraṇā dekak. ē piṭin pēna eḷi bhāvanāvē tibena dhyānaṁgayak vana ālōkaya nemeyi. ēka adhyātmayaṭa tiyena deyak. tamā tuḷa nægena ālōkayak. ēka piṭin api balāgena hoyāgena jātiya ekak nemeyi. kāraṇā dekak otana tiyenavā.
bhāvanā에 빛이 없다는 말이 아닙니다. 빛이 아예 없다는 것이 아닙니다. bhāvanā에서 얻는 빛과 밖에서 보이는 빛은 다른 둘입니다. 밖에서 보이는 빛은 bhāvanā에 있는 jhānaṅga인 빛이 아닙니다. 그것은 안(ajjhatta)에 있는 것입니다. 자기 안에서 솟는 빛입니다. 밖에서 바라보며 찾는 그런 것이 아닙니다. 여기에는 두 가지가 있습니다.
dæn api hitamu mehema deyak yamkisi vīduru hō esē nætnam yamkisi pāra dr̥ṣṭiya svabhāvaya pennana yamakin hadapu pratimāvak. ætulaṭa api balbeyak dālā. api ē balbeka pattu karanavā. dæn piḷimē ālōkava pēnavā. piṭin gahapu eḷiyekut ēkaṭa nǣ. ē piḷiban̆dama ālōkava pēnavā. piṭin ena eḷiyakut nǣ. samahara velāṭa ē ālōkaya tava balavat kaḷot ehema ē piḷimen vihidena ālōkayen āvaṭat bæliya hæki. hæbæyi pi ē ē maṭṭamaṭa balavat kaḷat piṭin gahana eḷiyak piḷimeṭa nǣ. ēka kramayak. apiṭa
이런 것을 생각해 봅시다. 유리나 투명한 무언가로 만든 불상 안에 전구를 넣습니다. 그 전구를 켭니다. 이제 불상이 빛나 보입니다. 밖에서 비춘 빛은 없습니다. 그 불상 자체가 빛나 보입니다. 밖에서 오는 빛은 없습니다. 때로 그 빛을 더 세게 하면 불상에서 퍼지는 빛으로 둘레까지 볼 수 있습니다. 그러나 그만큼 세게 해도 불상에 밖에서 비추는 빛은 없습니다. 이것이 한 방식입니다.
gahana eḷiyak piḷimeṭa nǣ. ēka kramayak. apiṭa tava kramayak puḷuvan. onnam ē ætulaṭa palpak dālan ēka pattu karanavā venuvaṭa piṭin ālō karalā ēkat pēnna salasanna puḷuvan. tōccayak gahanna puḷuvan pulliyak pēnna. ē piṭin ē kara gahana ekak. mē krama dekemema ālōkinē.
다른 방식도 됩니다. 안에 전구를 넣어 켜는 대신 밖에서 비추어 보이게 할 수도 있습니다. 불상이 보이도록 손전등을 비출 수 있습니다. 그것은 밖에서 비추는 것입니다. 두 방식 모두 빛이지요.
abhyantarayen ara balbayak dālā ālōka kaḷā vāgē ālōkayak tamayi dhyānayē ālōkaya kiyannē. ēka abhyantarayi. ara piṭin ena ālōka kiyanavā bāhira ēvā. ē bāhirin ena ālōka ara udgaha niviti kiyana avasthāvēdī tamanṭa mævena ēvā hari. ehema nætnam anya vū ē ē pudgalayō darśanaya karana ēvā hari. oya koyika hari enna puḷuvan. ēkayi kāraṇaya.
안에 전구를 넣어 빛을 낸 것 같은 빛이 jhāna의 빛입니다. 그것은 안의 것입니다. 밖에서 오는 빛은 바깥 것입니다. 밖에서 오는 빛은 uggaha nimitta 단계에서 자기에게 지어지는 것이거나, 아니면 다른 존재들이 보여 주는 것입니다. 어느 쪽이든 올 수 있습니다. 그것이 요점입니다.
itin ōka api tērum araganna ōnē oya kramayaṭa ēka ætivena ākāraya gæna. itin piṭin ena eliyā ōkaṭa ayiti næ. abhyantarayen æti karana ālōkayak tamayi dhyāna ālōkaya.
그것이 생기는 모습을 그렇게 알아들어야 합니다. 밖에서 오는 빛은 거기에 속하지 않습니다. 안에서 생기는 빛이 jhāna의 빛입니다.
itin ēka ara igenaganna giyot mokada vennē? piṭa kiyana ēvā bāhira ēvā apē manasaṭa ævidillā. ēvat ekaṭa api boda venna paṭan gannavā. anugen ahagatta ēvā.
그런데 그것을 배우러 가면 어떻게 됩니까? 바깥 것들이 우리 마음에 들어옵니다. 그것들과 함께 우리가 헷갈리기 시작합니다. 남에게서 들은 것들 말입니다.
kataya aḍu kaḷot [ugura kǣrīma][kæssa] venavada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa piṭin ena ālōkayi abhyantarayen nægena ālōkayi deka tēraganna ōnē. vena e venama abhyantarayē nægena ālōkayaṭa anugayen igenaganna deyak nemeyi. ēka dhyānayē hæṭi. dhyānaya tuḷin nægena ekak āvaṭa passē dænagannavā.
그러니 밖에서 오는 빛과 안에서 솟는 빛, 둘을 가려내야 합니다. 따로따로입니다. 안에서 솟는 빛은 남에게서 배우는 것이 아닙니다. 그것은 jhāna의 모습입니다. jhāna를 통해 솟는 것이 오면 그때 압니다.
api ara igaragena tiyena ālōka katāva nisā tamayi mē hæmatanama piṭin pēna ēvā allanna yannē. itin pēna ēvā pēnavā nættē næhæ. namut ēvā apiṭa allanna mē dhyānayaṭa avaśya koṭasak nemeyi kiyalā dænaganna ōnē. ēvaṭa api allanna giyot mokada vennē? samādhiya ē pættaṭa yomu venavā. ena vunat ēvama pēnna venavā.
우리가 들어 배운 빛 이야기 때문에 사방에서 밖으로 보이는 것을 붙잡으려 합니다. 보이는 것이 안 보이는 것은 아닙니다. 그러나 그것들은 우리가 붙잡을, jhāna에 필요한 몫이 아님을 알아야 합니다. 그것들을 붙잡으려 하면 어떻게 됩니까? samādhi가 그쪽으로 기웁니다. 그러면 그런 것만 보이게 됩니다.
īṭa passē anna ara māra pākṣika balavēgayanṭa ōnakama tiyena oya avasthāva pannavanna nodī bērā otanin tamayi kaḍanna tæna. mārgayak vaḍāgena yanakoṭa māra pākṣika balavēgayinṭa ahuvena hon̆dama mama kaḍullak tamayi. oya udgahanamiti avasthāva oya avasthāva panna dennē nǣ. bohomāruvō pannaganna.
그 뒤로는 Māra 편 힘들이 바라는 그 기회를 놓치지 않고 거기서 무너뜨리려 합니다. 길을 닦아 갈 때 Māra 편 힘들에게 붙잡히는 가장 좋은 틈이 바로 이 uggaha nimitta 단계입니다. 그들은 이 기회를 놓치지 않습니다. 쫓아내기가 아주 어렵습니다.
oya avasthāvēdī ēgollō danna dhairya okkoma dālā minihā nagalā tiyenavā mahā dhyānalābhiya karanna. noyek vidihen ēgollō eka eka dēval genak denavā, pennanavā, æhenna salasanavā, pēnna salasanavā. kavuru kivvat mona upadesakvat ganna bæriena avasthāvak. piḷigannē næ. nǣ nǣ oyagollō okkoma karannē mē kramaya tamayi. dæn ē māttayanṭa eyi kiyalā dæn oya irisiyāṭayi ova kiyannē. kamak nǣ mama karana eka haun̆danna ohoma hitāgena taman taniya vaḍanavā ara epā kivve antiṭa balanakoṭa loku pissek velā tamayi natara karannē.
그때 그들은 아는 기세를 다 쏟아 그 사람을 큰 jhāna를 얻은 이로 치켜세웁니다. 여러 방식으로 갖가지를 가져다주고, 보여 주고, 들리게 하고, 보이게 합니다. 누가 말해도 어떤 충고도 받아들일 수 없는 때입니다. 받아들이지 않습니다. ‘아니, 아니, 당신들은 다 이 방식만 하잖소. 이제 내가 그 경지에 오른다니 시샘해서 하는 말이지. 상관없소, 내가 하는 대로 하겠소.’ 그렇게 생각하며 하지 말라고 한 것을 혼자 닦습니다. 결국 보면 큰 미치광이가 되어서야 멈춥니다.
manasa pālanaya karanna bæri tattvayaṭa pat karalayi etanin ara tattvaya venas karanna. etakanma tamangē hon̆dama yāḷuvō vennē. yāḷu mitrakam pennalā, hitavatkam pennalā eyāgē guṇaya kiyalā van̆dinna āvā pudanna āvā. oba ahaval kālē nam ena mehema kenek. ahaval kālēt hāmuduruva kenek, ahaval kēt mǣṇi kenek. ē kālē kaṭa praguṇa sāvida api ē kālet hiṭiyā ḷan̆ga vænda api duvavā sātkava karā. āyet mē sæhæret etan enakan tamayi api mē balāgena hiṭiyē. dæn itin obatumā mārga phalat labalā itin koccara hon̆dada oya jātiya tamayi kiyanavā æhennē.
마음을 다스릴 수 없는 처지로 만들어 놓고서야 그 상태를 바꿉니다. 그때까지는 그들이 자기의 가장 좋은 벗이 됩니다. 벗인 척, 다정한 척하며 그의 덕을 기린다며 절하러 오고 공양하러 옵니다. ‘당신은 어느 시대에 이런 분이셨습니다. 어느 시대에는 스님이셨고, 어느 시대에는 어머니셨습니다. 그때도 저희는 곁에 있으며 절하고 돌보아 드렸습니다. 이번 생에 다시 그 자리에 오실 때까지 저희는 기다리고 있었습니다. 이제 당신은 magga phala도 얻으셨으니 얼마나 좋습니까.’ 그런 말이 들립니다.
hæbæyi etakoṭa api mokanē mānkāraya api dannē næha ara siyum mānyayak nisā ōka hæn̆gilā ættama tamayi kavuru kivvat mama piḷigannē næhæ maṭa ēka læbilama tamayi tiyennē kiyalā. ara pættaṭa hon̆daṭa avadhānaya yomu karalā yomu karalā giyāṭa passē. apē manasa ēgollangē lōkayen ahak karanna bæri maṭṭamaṭa ē pættaṭa namya dakina avasthāvak enavā.
그런데 그때 우리는 자만(māna)을 알아채지 못합니다. 그 미묘한 자만 때문에 그것이 참말로 느껴져, ‘누가 뭐라 해도 나는 받아들이지 않는다, 나는 정말 그것을 얻었다’고 합니다. 그쪽으로 마음을 깊이 기울이고 또 기울여 간 뒤에는, 우리 마음을 그들의 세계에서 떼어 낼 수 없을 만큼 그쪽으로 기우는 때가 옵니다.
menna mē avasthāva āvaṭa passē paṭan gannavā. vædapu ekanat dæn redda usalā pennanavā. ē lōkē sādhu kivva kiyana hon̆da padaya kiyalā bayinavā. itin tō toṭa henagahapiya kiyanavā. tō mæriya kiyanavā. tō apiṭa sāpa kaḷā kiyanavā. balāpiya etakoṭa korana væḍiyi. etakoṭa heṭa maranavā kiyanavā. dæn apiṭa hitak karaganna bæha etana. dæn mokada vennē? ættaṭama marayi dæn lē uṇu vevī vatura vevi vikṣiptatāvayaṭa pat venavā. antimaṭa balanakoṭa mokada tiyennē orotu dennē næhæ. ē lōken devanē ēval valadī vahabīpiya mæriya oya jātiya adahat vaeenavā. bella væl dāgannavā.
이때가 오면 시작합니다. 절하던 이들이 이제 옷을 들쳐 보이며 모욕합니다. 그 세계에서 ‘sādhu’라 하던 좋은 말 대신 욕을 합니다. ‘벼락 맞아라’, ‘죽어라’ 합니다. ‘네가 우리를 저주했다’고 합니다. ‘두고 봐라, 내일 죽인다’고 합니다. 이제 거기서 마음을 가눌 수 없습니다. 어떻게 됩니까? ‘정말 죽이겠구나’ 하며 피가 끓고 물이 되듯 흩어짐에 빠집니다. 결국 보면 견디지 못합니다. 그 세계에서 ‘독을 마셔라, 죽어라’ 하는 생각까지 일어납니다. 목을 맵니다.
īṭa passē manussayāṭa tamā pālanaya karaganna bæri tattvayaṭa giyāṭa passē manussayāgē hita deveni vecca gama mokada vennē? arungē pālanayaṭa gattaṭa passē un ṭak gal lan̆gaṭa ævidilā navanavā. īṭa passē vikalpa pudgalayek karanavā. āya bērenna dennē næha.
그 뒤 사람이 자기를 다스릴 수 없는 처지가 되어 마음이 둘째로 밀려나면 어떻게 됩니까? 그들의 손아귀에 들어간 뒤 그들이 딱 곁에 와서 자리 잡습니다. 그다음엔 정신 나간 사람으로 만듭니다. 다시는 벗어나지 못하게 합니다.
itin harima bhayānaka avasthāvak nisā tamayi kiyannē oya avasthāva hari bhayānakayi. bāhira pēna dēval piḷiban̆da apiṭa penunaṭa pēna eka svabhāvayak paṭan gannakoṭa ēvā passē yannē næha. ēvā apiṭa ayiti ēvā nemeyi. ē deviyangen apiṭa æti væḍakut næhæ. ē kiyana kiyamalin apiṭa æti væḍakut næhæ. budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya hētuphala nætuva tērum gattā apiṭa ēkaṭa mārgayak hamba vuṇā nam āya kāgevat mokakda dæn ahanna tiyennē?
아주 위험한 때이기에 이 단계가 아주 위험하다고 말하는 것입니다. 바깥 것들이 보이더라도, 보이는 성질이 시작될 때 그것을 좇아가지 않습니다. 그것들은 우리 것이 아닙니다. 그 deva들에게서 우리가 얻을 것도 없습니다. 그들의 말에서 얻을 것도 없습니다. 부처님께서 가르치신 dhamma를 까닭과 결과로 알아듣고 길을 얻었다면, 이제 누구에게 무엇을 물을 것이 있습니까?
aramuṇā anna ēkayi kiyannē. ē havaṭa giyāṭa passē siddha vena deyak oya itin ārya mārgaya praguṇa karenna eka pættaṭa hitē yomu karena yana kaṭṭiyaṭat [ugura kǣrīma] eka huru purudu ohoma læbenavā.
대상(ārammaṇa)… 그래서 하는 말입니다. 그쪽으로 간 뒤에 일어나는 일입니다. ariya magga를 익히려고 한쪽으로 마음을 기울여 가는 이들에게도 [목을 가다듬음] 그런 익숙함이 그렇게 생깁니다.
udgama ārya dana tiyenna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
udgaha nivita kiyana ekadī ārya dǣnakaṭa tiyennē nivananē. nivana rūpat nemeyi, vēdanat nemeyi, saṁgnāt nemeyi, saṁkhārat nemeyi, viññāṇat nemeyi mokakda vennē? bæ
uggaha nimitta에서 ariya의 앎에 있는 것은 nibbāna입니다. nibbāna는 rūpa도 아니고 vedanā도 아니고 saññā도 아니고 saṅkhāra도 아니고 viññāṇa도 아닙니다. 그러면 무엇이 됩니까? 잡을 수가 없습니다.
ganna bǣnē. n nivanen ehāṭa hita tibba kenāṭa tamayi oya praśnē vennē. nivana mihā lōkayaṭa hitilā bhāvanā karanna yana ayaṭa in nivana mul karagena bhāvanā karanna yana aya vunāṭa mē purudu velā tiyennē mē ahalā tiyennē. mē bāhirē ēvā allagena bhāvanā karannayi praguṇa velā tiyennē. koccara kiyanna giyat mē nivana kiyana eka issellā tērum aranna nam nemeyi mēka magaṭa bahinnē. tērum ganna tiya hari tērunā kiyalā yanavā. tērilā tiyennē ēgollangē dr̥ṣṭiyaṭa ōna ekak. nivana nemeyi tōragattē.
잡을 수 없지요. nibbāna 바깥에 마음을 둔 사람에게 그 문제가 생깁니다. nibbāna 이쪽의 세계를 생각하며 bhāvanā 하러 가는 이들, 아니 nibbāna를 앞세워 bhāvanā 하러 가는 이라 해도, 익숙해진 것, 들어 온 것은 바깥 것을 붙잡고 bhāvanā 하는 데 익혀져 있습니다. 아무리 말해도 nibbāna를 먼저 알아듣고서 이 길에 들어서는 것이 아닙니다. 알아듣지 못하고도 알아들었다며 갑니다. 알아들었다는 것은 자기들 diṭṭhi에 맞는 것입니다. nibbāna를 고른 것이 아닙니다.
īṭalā vena mokak hari eheṭa bahinavā. pævætma koṭasakaṭa bæhælā ē pætta koṭasak nivana kiyalā allagannavā. menna mē vagē varaddāgannavā. ē nisā tamayi bohōkaṭama han̆ga denek kævaṭinnē.
그 대신 다른 무엇으로 들어섭니다. 존재(bhava)의 한 몫으로 들어가 그쪽의 한 몫을 nibbāna라고 붙잡습니다. 이렇게 그르칩니다. 그래서 많은 이들이 속습니다.
anna ē mula yahapat venna ōnē. etakoṭa mæn̆di ayi okkoma yahapat mula paṭan gannavā hari giyā. mē ōka tērum ganna ōnē. metana dika
그러니 그 시작이 좋아야 합니다. 그러면 가운데도 모두 좋습니다. 시작이 바르면 바르게 갑니다. 이것을 알아들어야 합니다.
giyā. mē ōka tērum ganna ōnē. metana dika detavayagē ārthāva sammā diṭṭhi devidavayangē ārāva dæn sammā diṭṭhiya sammā diṭṭhika devi dēva ārakṣā kaḷat ekayi maṭa nokaḷat ekayi unnat ekayi malat ekayi mama yana mārgaya deviyot giyā. deviyō sammā diṭṭhika velā etenṭa giyā nam mē kāgenvat udav aran nemeyi. buddha ratnaya, dharma ratnaya, saṁgha ratnaya kiyana trividha ratnayen mepiṭa udavvak aran nemeyi.
여기서 sammā diṭṭhi를 지닌 deva들의 보호라는 것—sammā diṭṭhi를 지닌 deva들이 나를 지키든 지키지 않든, 살든 죽든 마찬가지입니다. 내가 가는 길을 deva들도 갔습니다. deva들이 sammā diṭṭhi를 지니고 거기 갔다면 누구의 도움을 받아서가 아닙니다. Buddha ratana, Dhamma ratana, Saṅgha ratana라는 세 보배(tiratana) 말고 다른 도움을 받아서가 아닙니다.
otanaṭa ganna ōnē. eka avasthāvē tamayi caturārkṣa bhāvanā krama kiyalā ov ēka puguṇa karalā ivara velā taman dharmatāvaya bhāvanā karana
거기에 마음을 두어야 합니다. 한 단계에서 네 가지 지킴(caturārakkha) bhāvanā라는 것이 있습니다. (청중: 예.) 그것을 익히고 나서 dhamma의 성품을 bhāvanā 하는 것—
ē kiyannet ēkayi buddhānussati mettāca asubhaṁ maraṇāsati dæn buddhānussatiya gattahama budupiyāṇan vahansēgē tibennā vū guṇaya sihi karinnē budu guṇa sihi karana eka vitarayi. budu guṇa vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī nisā. ēkaṭa arak venas adahasak æti karana pirisakaṭa sambandha venna bæha.
그것이 바로 그 뜻입니다. Buddhānussati, mettā, asubha, maraṇasati. Buddhānussati를 잡으면 부처님께 있는 덕을 떠올리는 것, 부처님의 덕을 떠올리는 것일 뿐입니다. 부처님의 덕은 rāga를 여의고 dosa를 여의고 moha를 여의셨다는 것이기 때문입니다. 그러니 그와 다른 생각을 일으키는 무리와 이어질 수 없습니다.
mittānussatiya kiyana ekat vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhi kiyana guṇayaṭa sambandha vīta dōṣī pradhāna vaśayen ē guṇaya nisā ēkaṭa viruddhatāvayan æti karanna bāhirin ganna ekak nemeyi. anungē ādhāraya kihillana ekak neme mettānussatiya taman lōkayaṭa met vaḷanavā.
mettānussati도 rāga·dosa·moha를 여읜 덕, 주로 dosa를 여읜 덕과 이어져 있으니, 거기에 거스르는 것을 일으키려 밖에서 가져오는 것이 아닙니다. 남의 도움을 받는 것이 아닙니다. mettānussati는 자기가 세상에 mettā를 닦는 것입니다.
asubhānussatiya kiyannē subha deyak nǣha kiyalā ganna piḷikul karanna ada paṭan ginna tiyennē. lōkē subha deyak nætnam allanna deyak næhæ. ehenam lōkē hita videna ekak nǣha etanat maraṇānussatiya kiyannē tamanṭa vena eka balanavā. ē nisā apramādayen yuttot mārgaya vadāganna ōnǣ kiyalā adahasa gannavā. ē tamayi hari
asubhānussati는 아름다운 것이 없다고 보고 싫어함을 일으키기 시작하는 것입니다. 세상에 아름다운 것이 없다면 붙잡을 것이 없습니다. 그러니 세상에 마음이 꽂힐 것이 없습니다. maraṇānussati는 자기에게 일어날 일을 보는 것입니다. 그래서 appamāda를 갖추어 길을 닦아야겠다는 생각을 일으킵니다. 그것이 맞습니다.
ē ēka hatarama hari. ē hatara praśnayak næhæ. ē hatara karana dharma karmasthāna tæna tæna tiyena ēka hari. namut ē hatara nut itin ada oya hatarama varaddalā tiyena ekak tiyana næ dennē. oya hatarenma bhāga bhāgaya tiyennē. buddhānussatiyen bhāgayayi mettānussatiyen bhāgayayi asubhānussatiyen bhāgayayi maraṇānussatiyen bhāgayayi. bhāgaya bhāgaya væḍuvaṭa sampūrṇa karmasthānayak vennē næha. caturārya vidiṭa tavakin hari. ēka hari.
그 넷 모두 맞습니다. 그 넷에는 문제가 없습니다. 그 넷을 담은 dhamma kammaṭṭhāna가 곳곳에 있고, 그것은 맞습니다. 그러나 오늘은 그 넷을 모두 그르쳐 놓아 온전히 주지 않습니다. 넷 모두 절반씩만 있습니다. Buddhānussati 절반, mettānussati 절반, asubhānussati 절반, maraṇānussati 절반. 절반씩 닦아서는 온전한 kammaṭṭhāna가 되지 않습니다. 네 가지 지킴 방식으로라도요. (청중: 맞습니다.)
itin etakoṭa ē nisā ēka caturārakṣāva kiyana eka tamanṭa etakoṭa ara māra pakṣaya balavēgayan kriyātmaka kiyannē bæri tattvayak udā venavā. ehema sārthaka vena kramayak tiyenavā.
그러니 그 caturārakkha는 자기에게 Māra 편 힘들이 작용할 수 없는 처지를 만듭니다. 그렇게 이루어지는 길이 있습니다.
ov itin ani kāraṇaya buddhānussati mettānussatiya ādī vaśayen kiyana ēvāt okkoma nivan maga ōvā balalā hanna nivan magak venama balanna deyak neme hæma ehekama tiyenavā nivanaṭa maga buddhānussatiya tuḷak tiyenavā keḷavara nivana. mettānussatiya keḷavara nivana. asubhānussatiya maraṇānusaya kiyalā valat nivana. ārya mātrayu sampūrṇa vennē ēkayi. itin ē nisā ē nisā nivan magama tamayi etana væḍennē. antimaṭa allagattahama yathārthaya dækkahama atahærīma hæra noyalma hæra midīma hæra allanna kisima deyak nǣha kiyalā nigamanayak kerenavā. ēkayi antimaṭa vennē. ā etana hita pihiṭanavā.
예, 그리고 또 한 가지는, Buddhānussati, mettānussati 같은 것들도 모두 nibbāna의 길이라는 것입니다. nibbāna의 길을 따로 볼 것이 아니라 모든 것에 있습니다. Buddhānussati 안에 nibbāna로 가는 길이 있어, 그 끝이 nibbāna입니다. mettānussati의 끝도 nibbāna입니다. asubhānussati, maraṇānussati에도 nibbāna입니다. ariya magga가 온전해지는 것은 그래서입니다. 그러니 거기서 자라는 것은 nibbāna의 길입니다. 마지막에 잡고 보면, 참모습을 보면, 놓음과 들러붙지 않음과 벗어남 말고는 붙잡을 것이 아무것도 없다는 매듭이 지어집니다. 마지막에 그렇게 됩니다. 그러면 거기에 마음이 자리 잡습니다.
oya ṭika bhāvanā kirīmēdī mūla pasutalaya hadāgena hadāgena yanakoṭa nirāya āsayenma mukut allannē næti bhāvanāva tērum ganna puḷuvan. lōkaya sāra dharmayayi lōkaya allanna kisima harayak nǣ kiyalā dænagattahama api dakina kramayak enavā.
bhāvanā를 할 때 그렇게 뿌리의 바탕을 다지고 다져 가면 nirāmisa로, 아무것도 붙잡지 않는 bhāvanā를 알아들을 수 있습니다. 세상은 알맹이 없는 것이라, 세상에 붙잡을 알맹이가 없다고 알면 우리가 보는 길이 생깁니다.
anna ē kramaya tuḷin ārya mārgaya væḍenavā. dæn noyē ākarika pāpa bandhana amanuṣa bandhana ē vagēma loyek karan pudgalayō karapu koḍi vināni vinādī bandhana mēvat pudgalinṭa balapānavā ara balaya venas nagāganna bæri venna.
그 길을 통해 ariya magga가 자랍니다. 여러 가지 pāpa의 묶임(bandhana), amanussa의 묶임, 또 여러 사람이 걸어 둔 주술 따위의 묶임도 사람에게 영향을 주어 힘을 기르지 못하게 합니다.
ē vagēma pradhāna bandhana tunak tiyenavā rāgayē bandhanayak, dvēśayē bandhanayak, mōhaya bandhanayak. menna mēka tamayi pradhāna lōka bandhana tuna. abhyantarayama nægena lokuma bandhana tuna. rāga bandhanayayi, dvēśa bandhanayayi, mōha bandhanayayi. oya rāga, dvēśa, mōha kiyana bandhana tuna samaga anyanya sambandhatāvayen sambandha velā gihillā. ēken nikāha karana poḍi vuṇat inābhētādī rāga bandha. vasī gurukan rāga bandha kolīna vināśa karana ēvā dvēśa bandhana ē vāgēma miniha igenaganna bæri venna yanna enna bæri venna karannā vū moṭa væḍa karavanna vidihaṭa ajagnāna bavaṭa pat karanavā mōha bandha oya depættema pariharaṇayak dravya vastu vaśayen sambandha karalā mē laukika vaśayen ū karanavā. abhyaṁsa vaśayen oya siyallaṭama væḍiya loku bandha tamayi rāga bandhana dvēśa bandhana bohoma rāga dvēśa mōha tama tuḷa nægena ēvā. dæn mēvā okkoma gattahama keṭi karalā. mē okkoma lōkē tiyena bandha.
또 세 가지 큰 묶임이 있습니다. rāga의 묶임, dosa의 묶임, moha의 묶임. 이것이 세상의 세 가지 큰 묶임입니다. 안에서 솟는 가장 큰 세 묶임입니다. rāga의 묶임, dosa의 묶임, moha의 묶임. 이 세 묶임과 서로 이어져서, 사람을 끌어들이는 주술 같은 rāga의 묶임, 집안을 망치는 dosa의 묶임, 또 사람이 배우지 못하고 오가지 못하게, 바보짓을 하게 만들어 어리석게 하는 moha의 묶임이 있습니다. 양쪽 모두 물건을 이어서 세속적으로 합니다. 안으로는 그 모든 것보다 큰 묶임이 rāga·dosa·moha, 자기 안에서 솟는 것들입니다. 이것들을 다 줄여서 말하면 세상에 있는 묶임들입니다.
etakoṭa dæn api gannavā dæn mē mē siyalu lōka tiyena bandhana valaṭa ahuvelā innakan tamayi mēken midenna bæri. oya siyalu lōka bandhana valaṭa ahuvelā innakan ōken midenna kramayak nǣ. nætnam nivan dakinna kramayak nǣ. oya siyalu lōka bandhana valin midicca dāṭa niværaticca pādaka okkoma ivarayi. anna etakoṭa ēka evelē midunā nam evelema ē suvē nivan suvayayi.
그러면 이제 우리는 압니다. 세상의 모든 묶임에 걸려 있는 동안은 거기서 벗어날 수 없습니다. 세상의 모든 묶임에 걸려 있는 동안 벗어날 길이 없습니다. nibbāna를 볼 길이 없습니다. 세상의 모든 묶임에서 벗어난 날 모든 짐이 끝납니다. 그때 벗어났다면 그 즉시 그 즐거움이 nibbāna의 즐거움입니다.
dæn mēka dænagattā nam dæn mē apē pudgalika mārgaya viyatē ōkayi. ēka kramayakin kiyanavā nam 8hāda krama valin vigraha karanna nivan maga ōkat ēka kramayak. dæn otan api dænaganna tænaṭa obana vidihaṭa ē karmasthānaya hadāganna.
이것을 알았다면 우리 각자의 길은 바로 이것입니다. 방식으로 말하면 여덟 갈래로 풀어 낸 nibbāna의 길, 그것도 한 방식입니다. 이제 거기서 우리가 아는 자리에 맞게 그 kammaṭṭhāna를 세웁니다.
dæn mē kāla hun̆gā turaṭa ḷamayi inna pavā eban̆du bandhana kirīm mē mokada mē gupta krama valin ohoma dēval valin velā tiyenavā. geval valaṭa ē kenek ara kōḍiyana karagena aravamayā karagena vikṣipta karalā amanussa bandhana kiyana ēvā æti karavalā. ē vagē ehema kramayakuyi kriyātmakayi.
요즘은 많은 경우 아이들에게까지 그런 묶임을 비밀스러운 방법으로 걸어 둡니다. 누군가 집에 주술을 걸어 마음을 흩뜨리고 amanussa 묶임 같은 것을 일으킵니다. 그런 방법이 작용합니다.
dæn siyalu dæn bauddhatvayaṭa patvuna kenā maitrī hita gannavā dharmaya avabōdhayat ekkalā. dæn anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya tērum gatta kenā mē lōkaya asārayi kiyana mūla dharmaya dækalā tīraṇayakaṭa bæhælla ivarayi kaṭayuhuvamē ælīma, gæṭīma mulāva duru karalā keḷavara karalā dāna vitarayi maṭa dæn ituru velā tiyennē. avabōdhaya læbilā tiyennē. anna mūlika dharmaya avabōdha karagatta kenāṭa ituru velā tiyena praśna ṭika. dæn maṭa kesē hō rāgayayi, dvēśayayi, mōhayayi samaga tiyena mē sambandhatāvayen lōkayaṭa tiyena bæn̆dīma, ivat kara gænīma tamayi maṭa dæn tana karanna tiyena papi. tīraṇaya læbilā ivarayi maṭa dekak tīraṇa dekak læbenna deyak næha. læbiya yutu satyayē tiyennē anicca vū, dukkha vū, anatta vū, asāra lōkaya tuḷa maṭa allanna deyak næhæ. atahærīma hæra noyalma hæra midīma hæra nivana hæra tava sænasumak nǣha.
이제 불자가 된 사람은 dhamma의 깨달음과 함께 mettā의 마음을 잡습니다. anicca, dukkha, anatta로 세상을 알아들은 사람은 이 세상이 알맹이 없다는 뿌리 dhamma를 보고 다짐을 내렸습니다. ‘이제 남은 것은 들러붙음, 부딪침, 헷갈림을 없애 끝내는 일뿐이다. 깨달음은 얻었다.’ 그것이 뿌리 dhamma를 깨달은 사람에게 남은 문제들입니다. ‘이제 나는 어떻게든 rāga·dosa·moha와의 이어짐으로 세상에 묶인 것을 걷어 내는 것이 할 일이다. 다짐은 이미 내렸다. 두 번째 다짐이 있을 수 없다. 얻어야 할 진리는, anicca하고 dukkha하고 anatta한 알맹이 없는 세상에서 내가 붙잡을 것이 없다는 것이다. 놓음과 들러붙지 않음과 벗어남, nibbāna 말고 다른 고요는 없다.’
ēkaṭa dæn tiyena bādhakaya mokakda dharmaya dænaganna eka nemeyi dæn tiyena bādhakaya. meccara kal sasara āpa puruddaṭa anuva ælenavā, gæṭenavā mulā venavā kiyalā mē tunak tiyenavā. onna ōkat ekka bæn̆dicca lōkayak tiyenavā. onna oya bandhanayaṭa mama tava ahuvelā innē. dæn ōken oya bandanaya midunot maṭat tiyena sænasimayi. lōkē hari tiyena sænasuma ēt ēkamayi. ehenam mamayi hari lōkaya hari siyallōma oya kiyana bandhanaya midenna ōnē. siyalu lōka bandhanaya dæn oya ṭika tērum gatta nanna karmasthānayak enavā.
‘거기에 지금 걸림돌은 무엇인가? dhamma를 아는 것이 지금의 걸림돌이 아니다. 이토록 오래 saṃsāra에서 들인 버릇대로 들러붙고 부딪치고 헷갈린다, 이 셋이 있다. 그것과 묶인 세상이 있다. 그 묶임에 나는 아직 걸려 있다. 이 묶임에서 벗어나면 그것이 내 고요이고, 세상의 고요도 바로 그것이다. 그러니 나든 세상이든 모두가 이 묶임에서, 세상의 모든 묶임에서 벗어나야 한다.’ 이것을 알아들으면 kammaṭṭhāna가 옵니다.
etakoṭa siyallō dæn mē meyāṭa tamayi hira velā mē bandhana vala hira velā innē api. dæn hiren nidahas venna ōnē. mama vitarak nemeyi lōka satvayaṭat mēt væḍīmat kiyalā yanakoṭa tamanṭa saha lōkayāṭa anna maitriya væḍīmat dækalā ara mārgaya væḍa karmasthānayak venavā. mokakda lōkē ādīnava dækīmat eka pætten inna ōnē. nivani ānisaṁsa dækīmat anit pætten inna ōnē.
모두가 이렇게 갇혀, 이 묶임에 갇혀 있습니다, 우리도. 이제 감옥에서 벗어나야 합니다. 나만이 아니라 세상 중생에게도 mettā를 닦으며 나아가면, 자기와 세상에 대한 mettā 닦음을 보며 그 길을 닦는 kammaṭṭhāna가 됩니다. 한쪽에는 세상의 ādīnava를 보는 것이, 다른 쪽에는 nibbāna의 ānisaṃsa를 보는 것이 있어야 합니다.
siyallō siyalu lōka hirabandhanayen nidahas vetvā nidahas vetvā, nidahas vetvā, nidahas vetvā hatāvak vitara kiyanavā. gaṇak næ tamanṭa kælapena gānak kiyanavā. nivan suvayen suvapat suvapat suvapat vetvā kiyalā āyet tiyenavā. dæn mehe eka vatāvak gannavā. siyallō siyalu lōka hirabandhanayen nidahas vetvā nivan suvayen suvapat vetvā. ēka karmasthānayak karagannavā. dæn ōka balanna puḷuvan. siyallō siyalu lōka hira bandhanayen nidahas vetvā nivan suvayen suvapat vetvā.
‘모두가 세상의 모든 감옥과 묶임에서 벗어나기를, 벗어나기를, 벗어나기를, 벗어나기를’ 하고 일곱 번쯤 말합니다. 횟수는 상관없이 자기에게 맞는 만큼 말합니다. ‘nibbāna의 즐거움으로 즐겁기를, 즐겁기를, 즐겁기를’ 하는 것도 있습니다. 여기서는 한 번에 잡습니다. ‘모두가 세상의 모든 감옥과 묶임에서 벗어나기를, nibbāna의 즐거움으로 즐겁기를.’ 그것을 kammaṭṭhāna로 삼습니다. 이것을 해 볼 수 있습니다. ‘모두가 세상의 모든 감옥과 묶임에서 벗어나기를, nibbāna의 즐거움으로 즐겁기를.’
anna met væḍīm sahita ælīm gæṭīm mulāvalin duru karalā nidahas karana karmasthānayak ōka vadāgena yanakoṭa bæn̆dalā tibi vecca hira bandhana ban̆dagena pupuragena yanavā. amanuṣa hira kirīm tiyena okkoma bidilā yanavā. mona vidihari śāpa karalā tibunam æsavāha kaṭaha kiyana ekak tiyenavā okkoma bidilā yanavā. okkagema nidahas velā nivan magat læbenavā. siyallō siyalu hira bandhanayen nidahas vetvā, nivan suvayen suvapat vetvā.
mettā 닦음과 함께 들러붙음·부딪침·헷갈림에서 떼어 내어 풀어 주는 이 kammaṭṭhāna를 닦아 가면, 묶여 있던 감옥과 묶임이 터져 나갑니다. amanussa가 가둔 것들도 모두 부서집니다. 어떤 식으로든 저주를 걸었더라도, 눈의 독기 입의 독기라는 것이 있는데, 모두 부서집니다. 모든 것에서 벗어나 nibbāna의 길도 얻습니다. ‘모두가 모든 감옥과 묶임에서 벗어나기를, nibbāna의 즐거움으로 즐겁기를.’
dæn hira bandhana kiyanakoṭa api dænagena kaḷot tamayi ē karmasthānaya okkoṭama hama hariyannē næhada mē baṇa ahalā tērum gatta kenāṭayi oya karmasthānaya dæn tava kenek ōka vacanayen kiya hidihaṭa ōka væḍennē næhæ. dæn hira bandhana kiyannē monavada kiyalā baṇa ahalā mūlika dharmayen dharmaśravaṇayen ahagattaṭa passē anna ē adahata enavā. itin baṇa ahapu næti kenek oya karmasthānaya horakam karagena balanna gihillāma kavadāva phalayak labanna bæhæ.
감옥과 묶임이라고 할 때 그것을 알고 해야 그 kammaṭṭhāna가 제대로 맞습니다. 모두에게 맞는 것은 아니지요. 이 가르침을 듣고 알아들은 사람에게 그 kammaṭṭhāna가 맞습니다. 다른 사람이 말로만 되뇌어서는 자라지 않습니다. 감옥과 묶임이 무엇인지 가르침을 듣고 뿌리 dhamma에서, dhamma 듣기에서 들은 뒤에야 그 뜻이 옵니다. 그러니 가르침을 듣지 않은 사람이 이 kammaṭṭhāna를 훔쳐다 해 보아도 결코 열매를 얻을 수 없습니다.
anna kramaya. dæn mē ahapu kaṭṭiya dannavā monavada dæn hira bandhana kiyalā kiyā kivvē. rāgayē hira bandhanayak, dvēśaya hirabandhanayak mōhaya hira bandhanayak mokeṭada hira vennē? lōkeṭa hira venavā. īṭa passē bæn̆denavā rāgaya nisā bæn̆denavā, dvēśaya nisā bæn̆denavā. mōhaya nisā bæn̆denavā. anna ēkayi hirabandha pradhāna hirabandhana tuna. itin ōka allagena giya lōkaya oya ṭiken rāga dvēśa mōhayen pariharaṇaya karapu lōkaya ekina ekā anyōnya vaśayen noyek upakramaśa sīlīva sira bandhana hadāganna in menna mē hadāgannē nemeyi api nidahas vunaṭa dharmāvabōdhaya mulin labalā tibicca nisā apiṭa ælīmayi gæṭimayi mulā paya tunen nidahas venna ōnakama tibunē. ē ṭika siddha venavā.
그것이 길입니다. 이 가르침을 들은 이들은 감옥과 묶임이 무엇을 말하는지 압니다. rāga의 감옥과 묶임, dosa의 감옥과 묶임, moha의 감옥과 묶임. 무엇에 갇히는가? 세상에 갇힙니다. 그 뒤 묶입니다. rāga 때문에 묶이고, dosa 때문에 묶이고, moha 때문에 묶입니다. 그것이 세 가지 큰 감옥과 묶임입니다. 그것을 붙잡고 간 세상, rāga·dosa·moha로 다뤄 온 세상은 서로서로 여러 방편으로 감옥과 묶임을 만듭니다. 우리는 그것을 만드는 것이 아니라 벗어나려는 것이니, 먼저 dhamma의 깨달음을 얻었기에 들러붙음과 부딪침과 헷갈림 이 셋에서 벗어나고 싶었던 것입니다. 그것이 이루어집니다.
itin menna mē ṭika gattahama dæn onna karmasthānayak enavā. oya api dæn ahapu hariyen nivan dakina karmasthānakut ekkalā ara vikṣiptatāvayak næti velā æyi ōka vaḍanakoṭa nidiva matena gati nætiveyi. ē vagēma ara vikṣipta karana gati hatiravena gati okkoma kæpi kæpi yayi. siyallō siyalu hirabandhanayen siyalu lōka hirabandhanayen nidahas vetvā nivan suvayen suvapat vetvā.
이것을 잡으면 kammaṭṭhāna가 옵니다. 지금 들은 만큼 nibbāna를 보는 kammaṭṭhāna와 함께 흩어짐이 없어지고, 이것을 닦으면 졸리는 버릇도 없어질 것입니다. 또 흩어지게 하는 버릇, 지치게 하는 버릇도 모두 잘려 나갈 것입니다. ‘모두가 모든 감옥과 묶임에서, 세상의 모든 감옥과 묶임에서 벗어나기를, nibbāna의 즐거움으로 즐겁기를.’
aya mē ara anana sukhaya kiyannē mokakda kiyana ekat api vigraha kaḷānē dæn tavat ē muku praśna ehema tiyenavā nam vigraha karanē tiyenavā ov
그리고 ānaṇya sukha가 무엇인지도 지금 풀어 말했지요. 또 무슨 질문이 있다면 풀어 말할 것이 있습니다. (청중: 예.)
avasthāva dænagena eten passē dayāgē savāvē vistā kara tiyenavā mē āpōta dhātu rōga dhāsaya svāsaya padakāraya davatayi h venasak [ugura kǣrīma] hitu hatara venas vīma ov ēkayi [ugura kǣrīma]
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka itin oya mē peḷa daham pot vala vigraha karalā nǣ. namut dharma nyāyaṭa ekan̆gayi.
그것은 Pāli 경전 책에는 풀이되어 있지 않습니다. 그러나 dhamma의 이치에 맞습니다.
hatarāgata venna tiyena hētu deka æti velā yana ov ēka kiyalā. dæn hatara apā gata vena hētu næti vena eka venama aṁśayak.
(청중: 네 가지 apāya로 가게 할 까닭들이 없어진다는 것—) 예, 그것을 말한 것입니다. 네 가지 apāya로 가는 까닭이 없어지는 것은 따로 된 영역입니다.
yamkisi śarīrayaka ēkaṭa sōtāpanna venna avaśya næhæ.
어떤 몸에서 그런 바뀜이 일어나는 데에는 sotāpanna가 될 필요가 없습니다.
dæn api hitamu dæn yamkisi kenek irilābhīva abhignā læbuvot ehari mē śarīraya visuru aharinna puḷuvan śaktiyak læbenavānē satara mahattayangē venas kirīmak karanna bæyida āpō dhātuven, tējō dhātuven, vāyō dhātuven, paṭhayō dhātuven hædicca mē śarīraya ē paramāṇuka śaktiyen prasāraṇaya karalā ivat karanna puḷuvan ara abhignālābhīnṭa dæn dēvadatta sōtāpanna phalayaṭa pat velā hiṭapu kenek nemeyi. ajāsa rajjuruvō mella karaganna gihillā
예컨대 누가 iddhi를 얻어 abhiññā를 얻으면 이 몸을 흩어 없앨 수 있는 힘을 얻지요. 네 가지 mahābhūta를 바꾸지 못하겠습니까? āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, pathavī dhātu로 된 이 몸을, abhiññā를 얻은 이들은 그 아주 작은 알갱이의 힘으로 펼쳐 없앨 수 있습니다. Devadatta는 sotāpatti phala에 이른 사람이 아니었습니다. 그가 Ajātasattu 임금을 길들이러 가서—
nopeni gihin katā kaḷā. puṁci ḷamayagē vesmāva vāgena æn̆gē nayi velā naya vaḍā inna puṁci ḷamayek gæniha ukulē pahaḷa vuṇā. itin maharaja baya venna epā. mama yassayek neveyi. mama dēvadatta mama dēvadatta sita venara. mehema kiyana puṁci ḷamayāgē veṣayen in̆dalā. dæn pātarayi sivuruiyē okkomat ææn̆dena etenṭa giyē.
보이지 않게 가서 말했습니다. 어린아이의 모습을 하고 몸에 뱀을 감고, 뱀을 두른 어린아이로 임금의 무릎 위에 나타났습니다. ‘대왕이여, 두려워 마십시오. 나는 yakkha가 아닙니다. 나는 Devadatta입니다.’ 어린아이 모습으로 이렇게 말했습니다. 발우와 가사까지 다 갖추고 거기 간 것입니다.
tantiṭa balanakoṭa rajjuruvō hon̆daṭama paya vuṇā karanna dēkut næhæ. allanna vidiha vu næ hæma tænama vanā. vellet velalā at valat velā pena pugena innavā. næn rajjuranṭa kara kiyānna deyak nǣha. in̆dagat enna nægiṭinna baya ē pāra bayalā kivvā ætta ehenam mama baya ganna nætuva ahakkalā maṭa ē visin pennanna kivvā. ara vesa atura dahan galā gihillā āya særayak pāta rasuru væn̆dagena hiṭi vesin hiṭiyā. dæn etakoṭa mē okkoma pennanavā dæn mē śarīrayaṭa mokada vunē? kohomada nopenī giyē? kohomada parivartana vunē? eka eka ākāraya giyē kō pātavalaṭa mokada vunē? nayi koyinda etakoṭa ōvā koma mokakda venas vunē? kivvāra sivuru koccara parivartanayak etana tibicca passē talaya vuṇāda
결국 임금은 몹시 두려워졌습니다. 할 수 있는 것도 없고 잡을 방법도 없었습니다. 사방이 뱀이었습니다. 목에도 감기고 팔에도 감겨 목을 부풀리고 있었습니다. 임금은 어쩔 도리가 없었습니다. 앉았다 일어나기도 두려워, 그러자 ‘정말 그렇다면 두렵지 않도록 비켜서서 제 모습을 보여 주시오’라고 했습니다. 그 모습이 사라지고 다시 발우와 가사를 걸친 모습으로 있었습니다. 이 모두가 보여 주는 것은, 이 몸에 무슨 일이 일어났느냐는 것입니다. 어떻게 보이지 않게 되었나? 어떻게 바뀌었나? 여러 모습으로 바뀔 때 발우는 어떻게 되었나? 뱀은 어디서 왔나? 그 모든 것에서 무엇이 바뀌었나? 가사는 얼마나 바뀌었다가 그 뒤 제자리로 돌아왔나?
ehenam mē āpō dhātu vādī dhātu hatarē parivartanayen nānā prakāra dēval karanna abhignā avinṭat puḷuvan. ē maṭṭamanat ēka væḍena ekak. hæbæyi abhignā vidilā giya gaman āyē tibicca ākārayemayi. hari kavak karanna bæ. ē raṭāva ōkayi.
그러니 āpo dhātu 따위 네 원소의 바뀜으로 여러 가지를 하는 것은 abhiññā를 얻은 이들도 할 수 있습니다. 그 수준에서 자라는 것입니다. 그러나 abhiññā가 풀리는 순간 다시 본래 모습 그대로입니다. 그것을 붙들어 둘 수는 없습니다. 그 틀이 그렇습니다.
ē sōtāpanna avasthāvaṭa patvecca kenāgē mārsikatvaya sthira vaśayenma lōkaya athærīmē novælma vidīmē pættaṭa yomu vuṇā. īṭa passē nivīma sænasīma istra vaśayenma ḷan̆gā vīmē mūlalā arambhaya pahaḷa vuṇā. ē manasa nimi sænasilā tiyennē. ē nimuṇu sænasa mānasikatvayaṭa anukūlava ē æsuru karana kāyikatvayak nimīmaṭa sænasīmaṭa avaśya karana parisarayak goḍannavā. ē mānasika parisarayen yukta tamayi ē æsuru karana kaya sakas vennē.
sotāpanna 단계에 이른 사람의 마음은 확고하게 세상을 놓고 들러붙지 않고 벗어나는 쪽으로 기울었습니다. 그 뒤 꺼짐과 고요에 확고하게 다가가는 첫 시작이 일어났습니다. 그 마음은 꺼지고 고요해져 있습니다. 그 꺼지고 고요한 마음에 맞게, 그 마음이 깃든 몸도 꺼짐과 고요에 필요한 둘레를 이룹니다. 그 마음의 둘레를 갖추어 그 깃든 몸이 다듬어집니다.
iin koyi pættenut ehema vagē. dæn api katāma dhātu rajjuruvō mē minis maslē kayakin hiṭapu ekanē. sakravayandura ævidilā hiṭan eyāva eka giyā sakrapurayaṭa eyāgē vaṭinākamak dækalā. ē kiyannē ē taram satya tējasa dækalā. śakrapuren bhāgayaka rajakama dunnā. itin avurudu gaṇaāvā mehe paramparāva hatak yanakanot ehē.
어느 쪽에서 보아도 그렇습니다. Mandhātu 임금 이야기를 하면, 그는 사람의 살과 피의 몸으로 있었습니다. Sakka가 내려와 그의 값어치를, 곧 그만한 참된 위엄을 보고 그를 Sakka의 도성으로 데려갔습니다. Sakka 도성의 절반을 다스리게 했습니다. 그래서 여기 세상의 일곱 세대가 지나도록 그곳에 있었습니다.
kayaṭa mokadē? minis kaya dēva kayaṭa parivartanaya vuṇā. ara tibicca kayamayi. poḍi venasak vuṇā itin ēka mokada puṇya vidī venas vena hæṭi.
몸은 어떻게 되었습니까? 사람의 몸이 deva의 몸으로 바뀌었습니다. 원래 있던 그 몸입니다. 조금 바뀐 것은 puñña에 따라 바뀌는 모습입니다.
īṭa passē ehē rajakam karalā antiṭa muḷu rājyayama ganna taṇhāvak æti vunāṭa passē ara tibi śaktiya okkoma næti velā giyā. āya hiṭiyā vāhagema ævidilā hiṭam mē manussa lōkayaṭa taṭudācca paktiyaṭāvaka væṭunavalu.
그 뒤 거기서 다스리다가 결국 온 나라를 차지하려는 taṇhā가 생기자 있던 힘이 모두 사라졌습니다. 다시 본래대로 이 사람 세상으로 내려와 날개 꺾인 새처럼 떨어졌다고 합니다.
īṭa passē ara tibicca maslēka ayamayi. āyē tibicca ganṭa āvā. dæn mehe inna manussayekvat dækalā nælu matakevat nællu mē mahat dhātugē hada kenek hiṭiyā kiyalā katāvak misā meyā eyi kiyalā. antimavaṭa kisi kenek piḷigana mē vahalagē eka mokakda kisi kenek ātā pātak næhæ. nǣ dǣ ēkak nǣha orumayak næhæ. pissu hædilāda koheda mē dolavanavā apagē paramparāva haja paramparāva kiyanavā. mē hin̆gak o pissu ædda hin̆ga ekka oya vagē ha kiyana minissu koḷoppan karanna paṭan gannavā. itin anti vaṭa mahama maga hin̆gā karanna siddha vunāḷu ayitikāriyek nætuva
그 뒤 원래의 살과 피의 몸으로 다시 돌아왔습니다. 이제 여기 있는 사람 누구도 그를 본 적도 기억하는 이도 없었습니다. Mandhātu라는 이가 있었다는 이야기만 있을 뿐, 그가 돌아오리라고는 아무도 몰랐습니다. 결국 아무도 그를 받아들이지 않았습니다. 그의 집도 무엇도, 아는 이도 없었습니다. 친척도 의지할 데도 없었습니다. ‘미쳤나, 어디서 와서 우리 조상, 임금의 혈통이라고 지껄이나’ 하며 사람들이 이 거지를 놀리기 시작했습니다. 결국 주인도 없이 길에서 빌어먹어야 했다고 합니다.
dæn ē katāven o apiṭa otana eccara dura vastāvayak næhæ. namut dæn metana tiyennē mē kaya parivartana vena hæṭi. itin ēka ehema kramayak tiyenavā. ēka mahā loku deyak nemeyi. namut abhignā bala śaktiyat ekkalā ēka ehemma vennē. dæn abhignā balaya labalā ē śaktiya matu karapu kenekuṭa ehema śaktiyak næti mē sāmānya pudgalayekut ē śaktiyaṭa gōcara karanna puḷuvan. ē śarīraya nama aturu daham karalā dānna puḷuvan. onnam parivartanaya karalā geniyanna puḷuvan.
그 이야기에서 그렇게 멀리 갈 필요는 없습니다. 여기서 보는 것은 이 몸이 바뀌는 모습입니다. 그런 방식이 있습니다. 그것은 대단한 것이 아닙니다. 그러나 abhiññā의 힘과 함께해야 그렇게 됩니다. abhiññā의 힘을 얻어 그 힘을 일으킨 사람은, 그런 힘이 없는 보통 사람도 그 힘에 닿게 할 수 있습니다. 그 몸을 사라지게 할 수도 있고, 바꾸어 데려갈 수도 있습니다.
dæn nanda hāmuduruvō janapada kalyāṇi gæna hita hitā an̆ḍa innavā mē kāma hitakin hiṭiyē monada dæhænnada? etana budurajāṇan vahansē tavuru sadīvaṭa ekka giyā. ara maslēkayi. dæn maslē kayi maslē kayik vaśayen tibunē næhæ. itin dæna ē diyaṭa parivartanā. āpahu vennaṭa āyat maslēkaṭa parivartanayi. mokada vennē paramānuka śaktiyakanā vū mē cakrānusārayen vena bhramaṇa kriyāvaliyak nisayi. mē masliya vaśayen pēnnē dravya vastu vaśayen pēnnē eka vidihaṭa mē vastu pēnnē. mēkē mūla dharmaya suddhāṣṭakaya.
Nanda 스님이 Janapadakalyāṇī를 생각하며 울고 있었습니다. 감각의 욕망에 찬 마음으로 있던 그에게 무슨 jhāna가 있었겠습니까? 그때 부처님께서 그를 Tāvatiṃsa로 데려가셨습니다. 살과 피의 몸으로요. 거기서 살과 피의 몸은 살과 피의 몸으로 있지 않았습니다. 그 deva 세계에 맞게 바뀌었고, 돌아올 때 다시 살과 피의 몸으로 바뀌었습니다. 왜 그렇게 됩니까? 아주 작은 알갱이의 힘으로 된, 바퀴처럼 도는 움직임 때문입니다. 살과 피로, 물질로 한 가지 모습으로 보이는 것입니다. 그 뿌리는 suddhaṭṭhaka입니다.
ē suddhāṣṭraka pālanaya karalā kriyātma gæna bhramaṇa cakra hækiyāvak manasika vaśayen læbuvayi kiyannē anna abhignāvak. ē læbū kenāṭa sōtāpanna avasthāva passē næ ē sōtāpanna avasthāvē tiyennē ē raṭāva tuḷama ektarā kramayak vitarayi.
그 suddhaṭṭhaka를 다스려 움직이는, 도는 바퀴 같은 힘을 마음으로 얻은 것이 abhiññā입니다. (청중: 그것을 얻은 사람에게 sotāpanna 단계 뒤에—) 아닙니다. sotāpanna 단계에 있는 것은 그 틀 안의 한 방식일 뿐입니다.
ēkaṭa ēkaṭa sōtāpanna venna ōnē nǣ. namut otana siddha vennē mēkayi. hita yam yam ākārayakaṭa parivartanaya venakoṭa ē rūpa satara mahā bhūtayangen haṭagatta rūpa kalāpat ē anuva parivartana venavā. yahapat nam yahapat vidihaṭa ayahapat nam ayahapat vidihaṭa ōkē viśēṣa viparayāsayan dakinna hambavennē abhignādī ēkayi venasa. abhiccā maṭṭamē mehā mē dæn hæma kenekuṭama mē venasa tiyenavā. dæn poḍḍak inna monavaṭayi taraha āvot ægē ē venas vennē nædda? parivartana venavā. ē parivartanayangē ektara amaṭmaka viśēṣa parivartanayak karanna puḷuvan abhignāvaladī
그러려고 sotāpanna가 될 필요는 없습니다. 그러나 거기서 일어나는 것은 이것입니다. 마음이 어떤 모습으로 바뀔 때, 네 가지 mahābhūta에서 생긴 rūpa kalāpa도 그에 따라 바뀝니다. 좋으면 좋게, 나쁘면 나쁘게. 그 특별한 뒤바뀜(vipariyāsa)을 볼 수 있는 것이 abhiññā에서이고, 그것이 차이입니다. abhiññā 수준 아래에서도 누구에게나 이런 바뀜이 있습니다. 무엇 때문에 조금 화가 나면 몸이 바뀌지 않습니까? 바뀝니다. 그 바뀜 가운데 어떤 높은 수준의 특별한 바뀜을 abhiññā에서는 할 수 있습니다.
dæn devulō giya kenāgē olu kaṭṭaṭa taṭṭu karalā balalā meyā devula kenek kiyalā kivvē olu kaṭṭē tibuṇanēdi śaktiyak. ehenam oluṭa dæn eyā mærena mohota venakoṭa yam manussayek divya lōkē yana mānasikatvayak udā karagena ē mohotē malā. dæn āyu parivartanaya karalā ēvila antima parivartanaya divyamaya parivartanayaṭa yana mānasikatvaya ē mānasikatvayen eten cuta vunāṭa passē eyā divya kiyalā parisandhiya labanakoṭa dæn etek venakan ara mānasika vaśayen gonna galā parivartanaya karalā tibicca kaya dæn āyē venas hada parivartanaya karanna tava manasak eterana. dæn ē nisā ēkē ē tattvaya rasāyanika viparayāsē esēenma tænpat venavā. īṭa passē mokada vennē? eyāgē kaṭṭaka inna taṭṭu karalā balalā ara mē vaṁgīsa kiyana brāhmaṇayā taṭṭu kara meyā dēva mē dēvattaya upannē. horu kaṭṭa taṭu karara ballā kiyanavā.
deva 세계에 간 사람의 머리뼈를 두드려 보고 그가 deva가 되었다고 말한 것은, 머리뼈에 어떤 힘이 남아 있었기 때문입니다. 어떤 사람이 죽는 순간에 deva 세계로 가는 마음가짐을 이루고 그 순간 죽었다면, 마지막 바뀜, 곧 deva 세계로 가는 바뀜의 마음가짐으로 거기서 떠난 뒤 deva로 다시 태어날 때(paṭisandhi), 그때까지 마음으로 바꾸어 놓은 몸을 다시 바꿀 다른 마음이 거기에는 없습니다. 그래서 그 상태, 그 화학적 뒤바뀜이 그대로 남습니다. 그 뒤 어떻게 되느냐면, Vaṅgīsa라는 brāhmaṇa가 그의 머리뼈를 두드려 보고 ‘이 사람은 deva로 태어났다’고 말합니다.
dæn mehema śāstrayak tibāstaraya hariya ekak. dukkhita vidihaṭa in̆dalā apāgata vena dugati mānasikatvayak udā velā in̆dalā ēken maluvot ē mohotē venakoṭa ē pudgalayāgē mānasika dugatiyaṭa anuva kayet ē vikārayāsa æti venavā. etanin cuta vunot ehema āyusarayak mānasikatvaya etana notibavicca nisā. nævata yali prakr̥ti tattvayaṭa ganna bæhæ. ē tatyenma ēka diranavā. ē dirāginannanaṭa olu kaṭṭa aragena ēka taṭu karapuvahama apāya giya kenāgē saddaya venayi. ēkaṭa anuva parivarta velā tibunē. ara vaṁgīsa brāhmaṇayaṭa taṭṭu kula kiyanavā meyā apāgata vuṇā. satara apāyen inna menna mē apāyē meyā tirisan. meyā prēta okkoma kīya hæki.
이런 학문이 있었고, 맞는 것이었습니다. 괴롭게 지내다가 apāya로 갈 나쁜 마음가짐이 일어나 그대로 죽으면, 그 순간 그 사람의 마음의 나쁨에 따라 몸에도 그 뒤틀림이 생깁니다. 거기서 떠나면 그 마음이 더는 거기 없으니 다시 본래대로 되돌릴 수 없습니다. 그 상태 그대로 썩습니다. 그 썩어 가는 머리뼈를 두드리면 apāya에 간 사람의 소리는 다릅니다. 그에 따라 바뀌어 있었기 때문입니다. Vaṅgīsa brāhmaṇa는 두드려 보고 ‘이 사람은 apāya에 갔다, 네 가지 apāya 가운데 이 apāya다, 이 사람은 tiracchāna, 이 사람은 peta’라고 다 말할 수 있었습니다.
mēn oya śāstraya kiyāgena āpuvahama budurajāṇan vahansē hambennā giyā meyāgē śāstraya hæṭi kiyannē. budurajāṇan vahansē olu kaṭu hatak ekatu karalā tibbā kiyalā gena halla men mēka mē kaṭṭak tiyanna kiyalā ven karalā sōlā tibbā. itin meyāgē dakṣatāvaya kiyanavā mama olu kaṭṭu denna næn kiyannakō eka dunnā.
그 학문을 내세우며 다니다가 자기 학문을 자랑하려고 부처님을 뵈러 갔습니다. 부처님께서는 머리뼈 일곱 개를 모아 두셨다가 가져와 ‘이것을 두드려 보라’며 하나씩 나누어 두셨습니다. 그러고는 그의 솜씨를 말해 보라며 머리뼈 하나를 주셨습니다.
svāmīn meyā gata vecca kenek. bohoma hon̆dayi. ēka ætta. obē śāstraya bohoma vaṭinavā. obaṭa ēka kiyanna puḷuvan bava mātvi piḷigannavā. budurajāṇan vahansē tanuma ada karanavā. mēka ēkak denavā. eyā manussa lōkaya upan kenek. meyā mærilā gihin ihapateṭanē manussayek velā. bohoma hon̆dayi ætta kāraṇaya. budurajāṇan vahansēt tanu mata karanavā. meyā deviyek kiyalā avapan kene. ohoma eka ekkenā olu kaṭu dunnā. antimaṭa dunā tavalu kaṭṭā kēratoṭa kalaṭa maṭa hoyāganna bæhæ. meccara kālayak mehema olu kaṭṭak hambavelā næhæ. mē kaṭṭaṭa taṭṭu karalā balalā meyā upan tena kiyanna bæhænē.
‘스님, 이 사람은 apāya로 간 사람입니다.’ ‘아주 좋다, 그것이 맞다. 그대의 학문은 아주 값지다. 그대가 그것을 말할 수 있음을 나도 인정한다.’ 부처님께서 기뻐하셨습니다(anumodanā). 또 하나를 주셨습니다. ‘이 사람은 사람 세상에 태어난 사람입니다. 죽어서 다시 사람이 되었습니다.’ ‘아주 좋다, 맞는 말이다.’ 부처님께서 또 기뻐하셨습니다. ‘이 사람은 deva로 태어난 사람입니다.’ 그렇게 하나씩 머리뼈를 주셨습니다. 마지막으로 주신 머리뼈를 두드려 보고는 ‘저는 알아낼 수 없습니다. 이렇게 오랫동안 이런 머리뼈를 만난 적이 없습니다. 이 뼈를 두드려 보고 이 사람이 어디 태어났는지 말할 수 없습니다.’
svāmīn meyāṭa mokada vunē? mē kāgē kaṭṭakda? menna meyāṭa vecca eka mama dannavā. obaṭa ē śāstraya dænaganna ōnada svāmīni mē śāstraya nodanna ekama ṭika occarayi. maṭa ēka kohomahari dænaganna ōnē. maṭa ēka kiyā dennavā. ēka kiyā denna bæhæ oya vidihaṭa bhunayi idagena mē śāsanayē pævidi vunot kramayak tiyenavā piḷitak tiyenavā. ēka anugamanaya karana giyāma ōka onna oya uttarē enavā. maṭa anik ekakvat ehæ mama pævidilā maṭa ēka dænaganna eha pævidi vuṇā. antivaṭa
‘스님, 이 사람은 어떻게 되었습니까? 누구의 머리뼈입니까?’ ‘이 사람에게 일어난 일을 나는 안다. 그 학문을 알고 싶은가?’ ‘스님, 제 학문이 모르는 것은 그것뿐입니다. 어떻게든 알아야겠습니다. 가르쳐 주십시오.’ ‘그렇게는 가르쳐 줄 수 없다. 이 sāsana에 출가하면 길이 있고 닦음이 있다. 그것을 따라가면 그 답이 온다.’ ‘다른 무엇도 아니고, 저는 출가해서라도 그것을 알아야겠습니다.’ 그래서 출가했습니다.
maṭa ēka dænaganna eha pævidi vuṇā. antivaṭa maganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)