와하라까 코리아
CD010-04

CD010 · 4번째 · 45분 · 원문 녹음

다섯 khandha

ස්කන්ධයන් පස

api ada api ada apē dharma sākacchā piḷiban̆dava ārambha karamu. apiṭa praśna kīhapayak læbilā tiyenavā.

오늘 우리 dharma 이야기를 시작하겠습니다. 물음을 몇 가지 받았습니다.

eka praśnayak tiyenavā rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa yana skandhayan pasa ven ven vaśayen vistara kara denna. mē skandhayan pasa saṁsāraya digin digaṭa pavatvāgena yana ākāraya hā nivan magaṭa mē pasa yomu kaḷa yutu ākāraya vistara kara denna. dæn mēkat bohoma hon̆dayi. mē praśnaya.

한 물음은 이렇습니다. rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 다섯 khandha를 하나하나 풀어 주십시오. 이 다섯 khandha가 saṃsāra를 끝없이 이어 가는 방식과, 이 다섯을 nibbāna의 길로 돌려야 하는 방식을 풀어 주십시오. 이것도 아주 좋은 물음입니다.

dæn rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē ṭika vigraha karagannakoṭa api dakinna ōnē kāraṇā kīhapayak tiyenavā.

rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이것들을 풀어 볼 때 우리가 살펴야 할 것이 몇 가지 있습니다.

rūpaskandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha piḷiban̆dava budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tibena ākāraya issellā vigraha karaganna ōnē.

rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha에 대해 붓다께서 가르치신 방식을 먼저 풀어 보아야 합니다.

rūpaskandhayaṭa ayiti vennē monavada? vēdanā skandhayaṭa, saṁgnā skandhayaṭa, saṁkhāra skandhayaṭa, viññāṇa skandhayaṭa ayiti vennē monavada? kiyana eka anna ē dharmānukūlava dēśanā karapu ākārayenma araganna ōnē.

rūpa khandha에 속하는 것은 무엇인가? vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha에 속하는 것은 무엇인가? 이것을 dharma에 맞게 가르치신 그대로 받아들여야 합니다.

etakoṭa mē rūpa piḷiban̆dava vigraha karanavā menna mehema vidihaṭa. atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā. dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā praṇita vēvā. rūpayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka veyida matu yam tænaka vannēda mē siyalla kæṭi kara viṭa rūpaskandhayayi.

rūpa에 대해서는 이렇게 풀이하십니다. 지나간 것이든, 앞으로 올 것이든, 지금의 것이든, 멀든 가깝든, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, rūpa라는 것이 어디에 있었든, 어디에 있든, 앞으로 어디에 있을 것이든, 이 모두를 한데 모으면 rūpa khandha입니다.

etakoṭa api oya ṭiken tōrāganna ōnē rūpaskandhaya kiyanakoṭa api hitā inna rūpaskandhaya mokakda? atīta rūpaskandha monavada?

그러면 여기서 우리가 가려내야 할 것은, rūpa khandha라고 할 때 우리가 생각하는 rūpa khandha가 무엇이냐는 것입니다. 지나간 rūpa khandha란 무엇입니까?

dæn yamkisi rūpayak dihā balanakoṭama satara mahā bhūtayangen haṭagatta mē dravya vastumē rūpayak siyum hō ghanava hō tiyenavā nam dura hō ḷan̆ga hō tiyenavā nam api ēka aramuṇu karana mohotedī ē rūpaskandhayē gevīmak vipariṇāmayak ē vagēma ē tattvaya ikmayāmak siddha venavā.

어떤 rūpa를 바라볼 때, 네 mahābhūta에서 생긴 이 물질 rūpa가 미세하게든 거칠게든, 멀리든 가까이든 있다면, 우리가 그것을 대상으로 삼는 순간 그 rūpa khandha는 닳아 가고, 바뀌어 가며, 그 상태를 넘어가는 일이 일어납니다.

yamkisi rūpayak satara mahābhūtayangen haṭagatta yam rūpayak yam tænaka haṭagena tiyenavā nam vidyāmāna nam. ēka haṭagatta mohotē paṭan genama vipariṇāmayaṭa patvemin gihillā ēka vināśayaṭa pat venna davasak tiyenavā.

네 mahābhūta에서 생긴 어떤 rūpa가 어딘가에 생겨나 드러나 있다면, 그것은 생긴 순간부터 바뀌어 가다가 무너질 날이 있습니다.

ēka sāmānya rūpayaka hæṭiya. api ēvaṭa kiyanavā satara mahābhūtam dhātu rūpa. satara mahābhūtayan haṭagatda bhūta rūpa kiyalā. menna mē haṭaganna āpō bhūta, tējōbhūta, vāyōbhūta, paṭhavibhūta kiyalā. menna mē bhūta satarakin sakas velā tiyennē. yamkisi

그것이 보통 rūpa의 모습입니다. 우리는 그것을 네 mahābhūta로 된 dhātu rūpa, bhūta rūpa라고 부릅니다. āpo, tejo, vāyo, paṭhavī라는 이 네 bhūta로 짜여 있는 것입니다.

satarakin sakas velā tiyennē. yamkisi dravyamē lōkayak yam tænaka vidyāmāna vunānam ē vidyāmāna vuna mohotē paṭangena ēka vipariṇāmayaṭa patvelā gihillā ēka antimaṭama keḷavara venavā.

어떤 물질 세계가 어딘가에 드러나면, 드러난 순간부터 그것은 바뀌어 가다가 마침내 끝납니다.

ē tattvaya sammataya kiyanna bæri vena api dæn mēmē kuruṇak kiyalā kivvānam mē konkrīṭ kunak kiyalā gattaha satara mahābhūtayangen dæn mēka hadamudā paṭan konkrīṭ kuṇak vidyāmāna vuṇā.

그 상태를 쉽게 말해 봅시다. 여기 기둥 하나, 콘크리트 기둥 하나를 예로 듭시다. 네 mahābhūta로 이것을 만든 날부터 콘크리트 기둥 하나가 드러났습니다.

dæn mē vidyāmāna vecca mohotē paṭan gena mēkaṭa avurudu 10k nam mēkaṭa āyuṣa tiyennē īṭa vaḍā mēka daranna bæri nam mēkē tiyena śaktiya eccara nam. dæn mē mohotak pāsāmē avurudu 10da000n koṭasa koṭasa gevena ekayi mē vennē.

이제 드러난 그 순간부터 이것의 수명이 만 년이라면, 그보다 더 버틸 수 없다면, 그 안의 힘이 그만큼이라면, 순간순간 그 만 년이 조금씩 닳아 가는 것이 여기서 일어나는 일입니다.

ehenam hadana velāvē tibicca kurasa avurudu 100da000ka śaktiyak ætuva pavatvanna puḷuvan vuṇā.

그러면 만들 때 그 기둥은 10만 년의 힘을 가지고 버틸 수 있었습니다.

ēka noyek ākārayaka bādhaka upadra valaṭa muhuṇa denavā.

그것은 여러 가지 장애와 재난을 맞습니다.

adhika lesa dilā yāmaṭa hētu vena yamak ætnam ēkat ēkaṭa gōcara venavā. pævætma pævætmaṭa viruddhava naga siyalu bādhakayanṭa gōcara vemin tamayi dæn mē kuna pavatinnē.

지나치게 낡게 만드는 무엇이 있다면 그것에도 부딪힙니다. 존재와, 존재를 거슬러 일어나는 모든 장애에 부딪히면서 이 기둥은 버티고 있습니다.

ēkedī yam tarama kārakssā saṁvidhāna sælasilā tibuṇā nam mē kuna ehema avurudu 10,000k apavat venakoṭa mēkē tiyena uruma śaktiya gevilā ivarenna puḷuvan.

그때 어느 정도 지키는 손길이 마련되어 있었다면, 이 기둥은 그렇게 만 년을 지나 다할 때에 그 타고난 힘이 다 닳아 끝날 수 있습니다.

koccara rakṣaṇaya karalā tibuṇat ehenam ēkaṭa uruma śakti avurudu 100000 nam eyin ehāṭa mē kuruna mehema pavatvanna bæha. edā ara kohomahari ilā karalā væṭenavā.

아무리 지켜 주었더라도 타고난 힘이 10만 년이라면 그 뒤로는 이 기둥을 이대로 버티게 할 수 없습니다. 그날 어떻게든 무너져 내립니다.

etakoṭa samahara velā avurudu 10,000k pavatinna tiyena kuruṇaṭa yamkisi vātayak heta vātayak hamanna paṭan gattā nam hō yamkisi vidiyak venasak vunā nam sītaya uṣṇē viden viḍē aḍu væḍi veī enna paṭan gattā nam ehema parisarayek nam tibbunē. samahara avurudu 10,000 pavatina eka pan keḷavara venna iranna puḷuvan.

그런데 때로는 만 년을 버틸 기둥에 어떤 바람, 거센 바람이 불기 시작하거나, 어떤 변화가 생겨 추위와 더위가 크게 오르내리기 시작했다면, 그런 환경이었다면, 만 년을 버틸 것이 일찍 끝나 버릴 수도 있습니다.

anna ē vagē bāhira pratyayangē apahatutāvayanṭa ēvaya æti vennā vū viruddhatāvayanṭa gōcara ven ēka pavatinavā nam ē vunāṭa ara ēkaṭa uruma pennanna tibuṇā avurudu 10dak ēvā nætuva tibuṇā nipattanam pavatina eka upattava nisā kallatuva vinās velā yannē.

이처럼 바깥 조건들의 불리함과 그것들이 일으키는 거스름에 부딪히며 버티는 것이라면, 타고난 수명은 만 년이었더라도 그런 재난 때문에 때가 차기 전에 무너져 버립니다.

etakoṭa mē dravya vastumaya turuṇak tiyenavā nam mēka nemeyi api rūpaskandhaya kivvē. mēka apiṭa pavatina rūpaskandhayaṭa ādhārakayā.

그러니 이런 물질 기둥이 있다고 해서, 이것이 우리가 말한 rūpa khandha가 아닙니다. 이것은 우리에게 있는 rūpa khandha를 받쳐 주는 것입니다.

dæn avuru kavuru hari kenek ævidilā mē sthānayaṭa ædilā mē vaṭapiṭāva hon̆daṭa hōsi karalā balalā yanakoṭa dækkama kuuṇu kīpayak tiyenavā konkrīṭ ku.

이제 누군가 이곳에 와서 둘레를 잘 살펴보고 가면서 기둥 몇 개, 콘크리트 기둥들을 보았습니다.

dæn eyā gedara giyāṭa passē oyā giyā dahaval dihæ. o giyā. dharmalāvaṭa giyā giyā. ēkē mæda monavadē? konkrīṭa puruṇu vāgayak tibuṇā. dæn eyā kiyanavā.

그가 집에 간 뒤 누가 묻습니다. "어디 갔었소?" "갔지요. dharma 회당에 갔지요." "그 가운데 무엇이 있었소?" "콘크리트 기둥이 여럿 있었지요." 이렇게 그가 말합니다.

dæn mē konkrīṭa kuraṇa eyāgē manasē næha. hæbæyi mē konkrīṭ kulana dækalā eyāgē manasaṭa saṭahanak āvā. ē saṭahana rūpayenmayi eyāṭa pēnnē.

이제 이 콘크리트 기둥은 그의 마음속에 있지 않습니다. 그러나 이 콘크리트 기둥을 보고 그의 마음에 자국이 생겼습니다. 그 자국은 형상 그대로 그에게 보입니다.

dæn oyā atarēdī mokada karannē kuru hari nætnam kavuru hari unā kara hari mē kunnalā dānavā mehe. eyā deveni vatāvaṭa mehe āvē nætnam ēka dænagatta kramayak tibunē nætnam. eyāgen æhuvot ehema oyā diha giyā giyā. dharmaśālāvak tibuṇada? tibuṇā. monavā ēkē konkrīṭ kulanat tibuṇā.

그 사이에 누군가 이 기둥들을 허물어 버립니다. 그가 두 번째로 여기 오지 않았거나 그것을 알 길이 없었다면, 그에게 물을 때 그는 "그쪽에 갔지요. dharma 회당이 있었냐고요? 있었지요. 거기 콘크리트 기둥들도 있었지요" 합니다.

hæbæyi eyā mehi tibicca bhautika konkrīṭla kæḍuvaṭa eyāgē manasa væṭicconkrīṭla kæḍilāda ēka ehemma

그러나 여기 있던 물질 콘크리트 기둥이 부서졌다고 해서 그의 마음에 자리한 기둥도 부서졌습니까? 그것은 그대로입니다.

mēka mehe dilā gihin kæḍilā yanna puḷuvan. passē eyāgē avurudu avurudu 10da mehe nætuva eyā mehema mærilā gihillā. avurudu lakṣayak atbbævva gevalā gelā giya kāleka eyāṭa atītayēma smaraṇaya karana gnānayak eha vahallā eyā bæluvā nam mē kālē eyā balamu kulana balapu davasa

이것은 여기서 낡아 부서질 수 있습니다. 그 뒤 그는 여러 해를 지나 죽어 갔습니다. 여러 생에 걸쳐 십만 년이 지나간 어느 때, 그에게 지난 생을 떠올리는 앎이 생겨 돌아본다면, 그가 이 기둥들을 본 그날이

eyāgē matakaya tiyenavā ara kuuṇu ehema maṭa matakayi avurudu lakṣakaṭa issellā mehema adhyāvak labāgena hiṭiyā. ē kālē mehema tænakaṭa giyā. etana dharma śālāvak tibuṇā. ēkē menna mehema ku puḷuvan ṭikak tibuṇā kiyalat eyāra kiyanna matakayak tiyenavā.

그의 기억 속에 있습니다. 그 기둥들까지도요. "십만 년 전에 나는 이렇게 배움을 닦고 있었다. 그때 이런 곳에 갔다. 거기 dharma 회당이 있었다. 거기 이런 기둥 몇 개가 있었다"고 말할 기억이 그에게 있습니다.

anna ē matakaya nāma gōtra ēka dirannē nǣ.

그 기억, nāma-gotta는 낡지 않습니다.

rūpayak vaśayen tibicca bhautika kulana gevilā giyā. hæbæyi ēka dækalā manasaṭa āpu saṭahana atbæ at bæva kīyak gevvā. avurudu lakṣakaṭa kōṭiyakaṭa prakōṭiyakaṭa passē sihi karalā bæluvā. puḷuvan nam sihi karanna. ē tibuṇa kuṇē saṭahana eyāgē manasa tibilā manasen matu karalā gannavā.

rūpa로 있던 물질 기둥은 닳아 없어졌습니다. 그러나 그것을 보고 마음에 남은 자국은, 여러 생이 지나고 십만 년, 천만 년, 그보다 더 뒤에 떠올려 보았을 때, 떠올릴 수만 있다면, 그 기둥의 자국이 마음에 있어서 마음에서 끌어올려집니다.

aragena eyāṭa kiyanna puḷuvan edā dækka kuḷunē saṭahana. [ugura kǣrīma] hæbæyi ē saṭahanaṭa poḍḍakvat vayasa gihinnē næ. ēka diralat nǣ.

그것을 꺼내어 그날 본 기둥의 자국을 말할 수 있습니다. [헛기침] 그러나 그 자국은 조금도 늙지 않았습니다. 낡지도 않았습니다.

sāra asaṁkhya kara kalpa lakṣayak kālē gevilā gihillā etakoṭa mē mahapa poḷova kī vatāvak vināśa velā. yaḷi yali hædilā. yaḷi vināśa velā. mēka vatā koccara gihillada lakṣa vatāvak mē lōkē vināśa velā. mahākalpa valin lakṣayak gihillā

네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa라는 때가 지나갔습니다. 그 사이에 이 큰 땅이 몇 번이나 무너졌습니까. 거듭 생기고 거듭 무너졌습니다. 몇 번이나 그랬습니까. 이 세상이 수십만 번 무너졌습니다. mahākappa로 십만이 지나갔습니다.

antimaṭa balanakoṭa matak karalā balanakoṭa matak vuṇā dīpaṁkara budurajāṇan vahansē væḍapu hæṭi sumēda kiyalā tāpasaya kiyalā hiṭapu hæṭi. ē velāvēdī gihillā hitan karapu væḍa piḷivela maḍavala goḍa karapu hæṭi. ēkē digā velāva hiṭapu hæṭi vivaraṇaya gatta hæṭi mē siyallama matak vuṇā.

마지막에 떠올려 보니, Dīpaṅkara 붓다께서 오신 모습, Sumedha라는 tāpasa로 있던 모습, 그때 가서 마음먹고 한 일들, 진흙 웅덩이를 메운 모습, 거기 엎드려 있던 모습, vivaraṇa를 받은 모습, 이 모두가 떠올랐습니다.

dæn sāra asaṁkhya kalpa lakṣakaṭa issellā vecca siddhiyak edā vecca ākārayēma rūpa saṭahana manasē tibuṇē. manasē næuvavā. manasen aramuṇu kaḷā. ehenam manasen ēka aramuṇu karanakan ē rūpa saṭahana hæmelēma manasē vidyā manavīvi tibunē nǣ.

네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa 전에 일어난 일입니다. 그날 일어난 그대로의 형상 자국이 마음에 있었습니다. 마음에서 끌어올렸습니다. 마음으로 대상 삼았습니다. 그렇다면 마음으로 대상 삼기 전까지 그 형상 자국은 늘 마음에 드러나 있지는 않았습니다.

ehema ekakda kiyalā atbævva gaṇanāva tuḷa dannet næha. lovturā buddhatvayaṭa pat velā mahā gnānaya pahaḷa venavā hiṭan aramuṇu karanakoṭa tamayi atītayē smaraṇatgnānaya manakoṭa balanakoṭa tamayi ēka dækkē.

그런 것이 있는지조차 여러 생 동안 알지 못했습니다. lokuttara 붓다가 되시어 큰 앎이 생겨나 대상으로 삼을 때, 지난 생을 떠올리는 앎으로 돌아보실 때 비로소 그것을 보셨습니다.

hæbæyi kavada hari ēka dakinakan amataka velā tibuṇā. ē saṭahanak yamak manasin gattā nam manasaṭa yam dharmayak aramuṇu nokaḷot manō viññāṇayak pahaḷa karanna bæ.

그러나 언젠가 그것을 보기 전까지는 잊혀 있었습니다. 마음으로 어떤 자국을 받아들였다 해도, 마음이 어떤 dhamma를 대상 삼지 않으면 mano-viññāṇa를 일으킬 수 없습니다.

mama mehema deyak dækkā kiyalā haṭan ganna bæhæ. ehema aramuṇak nokanna nam. aramuṇu venna nam aramuṇu venna yamak kohē hō mona ākārayakin hō tibiya yutu.

그런 대상이 없으면 "내가 이런 것을 보았다"고 떠올릴 수 없습니다. 대상이 되려면 대상이 될 무언가가 어딘가에 어떤 식으로든 있어야 합니다.

manasaṭa gōcara venna manō lōkayaṭa ayiti dharma kiyana koṭṭhāsayaṭa ayiti velā. ehema ekak notibuṇa nam aramuṇu karanna unvahansē hita kotanda ēka dænaganna.

마음에 닿으려면 마음 세계에 속하는 dhamma라는 몫에 속해 있어야 합니다. 그런 것이 없었다면 그분의 마음이 대상 삼아 어디서 그것을 알겠습니까.

yamkisi situvillak haṭaganna yam hæn̆gīmak haṭaganna. atīta mataka saṭahanak matakayaṭa naganna nam. ē saṭahan vecca sæna manasin aramuṇu karanna ōnē.

어떤 생각이 일어나려면, 어떤 느낌이 일어나려면, 지난 기억 자국을 떠올리려면, 그 자국이 남은 자리를 마음으로 대상 삼아야 합니다.

ehenam ehema aramuṇu karanna saṭahan vicanak notibuṇā nam api kāṭavat atītayē mama mehema ekak vuṇā mehema deyak dækkā mehema deyak æhuvā mehema deyak kivvā mē ādī kisima deyak apiṭa kiyanna kramayak næha.

그렇다면 그렇게 대상 삼을 자국이 없었다면, 우리 누구도 지난날 내가 이랬다, 이런 것을 보았다, 이런 것을 들었다, 이런 말을 했다 하는 어떤 것도 말할 길이 없습니다.

tanikara manasaṭa pamaṇa yam situvillak matu karanna bæ. manaṁca paṭicca dhammēca uppajjati manō viññāṇa kiyana mē siddhāntaya siddha venna ōnē. manasaṭa dharmayak ekka sambandha vīmen tamayi.

마음 혼자만으로는 어떤 생각도 끌어올릴 수 없습니다. "manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ"이라는 이 원리가 이루어져야 합니다. 마음이 dhamma와 이어짐으로써입니다.

ē jātiya manō viññāṇayak pahaḷa velā ē āśraya karannā vū dē mohotē naganna puḷuvan vennē.

그렇게 mano-viññāṇa가 일어나야 그것에 기대는 것을 그 순간 끌어올릴 수 있게 됩니다.

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

ehenam sārā asaṁkhya kara kalpa lakṣayak yanakoṭat ara edā hiṭapu sumēda tāpasayā kiyana ekkenāgē monavada ituru venna monavat tibuṇada bhautika rūpaya

그렇다면 네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa가 지나는 동안, 그날의 Sumedha tāpasa라는 이에게 무엇이 남아 있었습니까? 물질 rūpa가 무엇이라도 남아 있었습니까?

ē ē edā hiṭapu dīpaṁkara budurajāṇan vahansēga hō ara maḍavalaya hō ara ē sthānayē digā vecca ēvaya hō eban̆du kriyāvaṭa siddha vecca yam bhautika rūpa kalāpayan tibuṇā ēvā ē kalpaya avasānayadī sahamulin vināśa velā ē ekakvat dænaganna tibunē nǣ.

그날 계셨던 Dīpaṅkara 붓다의 것이든, 그 진흙 웅덩이든, 그 자리에 엎드렸던 것이든, 그런 일에 쓰인 어떤 물질 rūpa kalāpa가 있었더라도, 그것들은 그 kappa가 끝날 때 송두리째 무너져 하나도 알 길이 없었습니다.

hæbæyi matak karalā balanakoṭa matakaya hon̆daṭa pæhædiliva naganna puḷuvan vidihē aramuṇu karanna yamak velā ēka aramuṇu karalā tamayi atītayē atītayē siddhāntaya aramuṇu karalā tamayi ēka gattē.

그러나 떠올려 보았을 때 기억을 또렷이 끌어올릴 수 있도록 대상 삼을 무언가가 있었고, 그것을 대상 삼아, 지난날의 그 일을 대상 삼아 그것을 받아들이신 것입니다.

aramuṇu karannē næti tākal ēka vidyāmāna vennē nǣ. aramuṇu karanna nam ēka menehi karanna ōnē. ēka menehi karanakoṭa atītayaṭa hita duvanna ōnē. manasa vihidavanna ōnē.

대상 삼지 않는 동안 그것은 드러나지 않습니다. 대상 삼으려면 그것을 마음에 두어야 합니다. 마음에 둘 때 마음이 지난날로 달려가야 합니다. 마음을 펼쳐야 합니다.

vihidōna atītayē yamkisi raṭāvat tuḷa divvē nætnam mama mē kālēdī menna mē ākārayen hiṭiyā mehema deyak velā kiyalā matak karalā ganna vidihak næha.

펼쳐져서 지난날의 어떤 결을 따라 달리지 않으면, "내가 이때 이렇게 있었고 이런 일이 있었다"고 떠올릴 길이 없습니다.

ehenam anna ē mataka saṭahana kiyana eka. mataka saṭahanak tiyena bava dænagannē matak kaḷot mataka saṭahana tiyenavā namut matak kaḷē nætnam ēka dænennē. itin matak nokara hiṭiyā kiyalā saṭahan vecca mataka saṭahana kohē hari nædda?

그것이 기억 자국이라는 것입니다. 기억 자국이 있다는 것은 떠올려 보면 압니다. 기억 자국이 있어도 떠올리지 않으면 그것은 느껴지지 않습니다. 그렇다면 떠올리지 않고 있었다고 해서 새겨진 기억 자국이 어디에도 없는 것입니까?

matak kaḷot gōcara vennē yam [ugura kǣrīma] tænaka mona lōkayaka hō mona svabhāvayaka hō ē saṭahana tibicca nisā.

떠올리면 닿는 것은, 그 자국이 [헛기침] 어느 자리, 어느 세계, 어느 모습으로든 있었기 때문입니다.

menna mēka kiyana api mē bhautika lōkaya æsuru karanakoṭa ē lōkaya tuḷin manō lōkayak ipadavanavā. menna mē manō lōkayē pahaḷa vena nāma gōtara valaṭa āyuṣa kiyanna bæ.

이것은, 우리가 이 물질 세계에 기댈 때 그 세계를 통해 마음 세계를 낳는다는 말입니다. 이 마음 세계에 생겨나는 nāma-gotta에는 수명을 말할 수 없습니다.

ē saṭahan vecca eka venas vennē næ. api ēka ēka api āvarjanā nokaḷot ēka apiṭa dænennē. āvarjanā kirīmē hækiyāvak tiyenavā nam ē saṭahana aramuṇu karalā ē saṭahanayaṭa sambandha karalā yali manō nirmāṇayak nava manō nirmāṇayak ipadavā ganna puḷuvan edāēśa anukūlava ēken ēka mama mehema ekak vuṇā mehema deyak dækkā ādī vaśayen kiyanna puḷuvan.

새겨진 것은 바뀌지 않습니다. 우리가 그것을 돌아보지(āvajjana) 않으면 그것은 느껴지지 않습니다. 돌아볼 힘이 있다면 그 자국을 대상 삼고 그 자국에 이어서 다시 마음의 지음, 새로운 마음의 지음을 그날의 일에 맞게 낳을 수 있고, 그것으로 "나는 이랬다, 이런 것을 보았다" 하고 말할 수 있습니다.

menna mēkaṭa kiyanavā nāma gōtraya nāma gottaṁ najīratī kivvē nāma gōtraya dirannē næha. menna næti koṭasak tiyena tæna. menna mē koṭasa api yam ākārayakin gattā nam anna ē gatta rūpaya tamayi atīta rūpaskandhayaṭa ayi.

이것을 nāma-gotta라고 합니다. "nāmagottaṃ na jīrati"라고 하신 것은 nāma-gotta가 낡지 않는다는 뜻입니다. 여기가 사라지지 않는 몫이 있는 자리입니다. 이 몫을 우리가 어떤 식으로든 받아들였다면, 그렇게 받아들인 rūpa가 지나간 rūpa khandha에 속합니다.

etakoṭa api anāgatayaṭa dæn rūpaskandhayak mē dæn tiyena kouṇa dækalā ganna. dæn mē kuruṇa apē manasaṭa kiyanna. kula dihā balallanakoṭa kula bhautika kula tibavicca senamayi. ē kulana apē manasaṭa giyē næha.

그러면 이제 앞으로의 rūpa khandha를, 지금 있는 기둥을 보고 받아들이는 것으로 생각해 봅시다. 이 기둥을 우리 마음에 들인다고 합시다. 기둥을 바라볼 때 기둥은 물질 기둥으로 그 자리에 그대로 있습니다. 그 기둥이 우리 마음으로 들어온 것이 아닙니다.

yamkisi siyum rūpa kalāpayangē kriyākārītvayak siddha venavā kuvaṇaṭa vædena ālōka dhārāvak. ē parivartanaya api æhæṭa ævidilā ēka æhē siyum rūpayan sparśaya kirīma nisā ē hētuven nāmayaṭa vena sparśa mātrayak haṭagena ē sparśa sparśa mātrayangen goḍanagalā hæṭatalayak hadāgatta rūpayak manasin aragena anna ēka nāmagōtrayaṭa giyā.

어떤 미세한 rūpa kalāpa의 움직임이 일어납니다. 기둥에 부딪히는 빛줄기입니다. 그 바뀜이 우리 눈에 와서 눈의 미세한 rūpa에 닿기 때문에, 그로써 nāma 쪽에 닿음(phassa)의 낱낱이 생기고, 그 낱낱의 닿음으로 쌓아 올려 꼴을 갖춘 형상을 마음이 받아들여, 바로 그것이 nāma-gotta로 갔습니다.

ehenam mē bhautika dēval rūpaskandhayaṭa ādhāra karana. bhautika dēval bhautika rūpa hædenavā, kæḍenavā, bidenavā, vænasenavā, anopenī yanavā.

그렇다면 이 물질들은 rūpa khandha를 돕는 것입니다. 물질, 물질 rūpa는 생기고, 부서지고, 깨지고, 무너지고, 사라져 갑니다.

ēvā dækalā ē tuḷin aragatta yamkisi ākārayaka mānasika saṭahanak ætnam. ēka kæḍennē nǣ, bidennē nǣhæ, venasennē nǣ ēka saṭahanaka tænpat venna ōna. menna mē sænapat vennavāṭa kiyanavā ēvā anāgata nāma gōta.

그것들을 보고 그로써 받아들인 어떤 마음 자국이 있다면, 그것은 부서지지 않고, 깨지지 않고, 바뀌지 않으며 자국으로 자리 잡아야 합니다. 이렇게 자리 잡는 것을 앞으로의 nāma-gotta라고 부릅니다.

anāgatayēt apiṭa puḷuvan onnanam manasin goḍanagāgena yamā balanna

앞날에 대해서도 우리는 마음으로 쌓아 올려 볼 수 있습니다.

dæn ḷamayek igena gannakoṭa mokada balāporottuva ehema æhuva mama igenagena dostara kenek velā ē ḷamayā kiyanavā dostara mahattayāgē dæn tiyena ākārayē tiyena æn̆dum pælan̆dum gæna hitalā ara mē leḍa balanna dāna ara nalāva ēkat ellagena yana hæṭi manasen goḍanagāgena mama anāgatayēdī igenagena dostara kenek venavā. eyā ehema ekak kiyanna puḷuvan. ēka guruvarayek venavā. deyā meyā

아이가 공부할 때 꿈이 뭐냐고 물으면 "나는 공부해서 의사가 될래요" 합니다. 그 아이는 지금 의사 선생님이 입고 다니는 옷차림을 생각하고, 병을 볼 때 쓰는 청진기를 목에 걸고 다니는 모습을 마음으로 쌓아 올려 "나는 앞으로 공부해서 의사가 될 거예요" 하고 말할 수 있습니다. 교사가 되겠다고 할 수도 있습니다.

puḷuvan. ēka guruvarayek venavā. deyā meyā dæn tiyena dē tuḷin gonnagā gatta dattayangen eyā mataka saṭahanak aragena ēka anāgatayēdī mama mehema kenek venavā kiyannā vū mataka saṭahanak manasaṭa ganna.

이 아이 저 아이가 지금 있는 것들로 쌓은 앎거리로 기억 자국을 받아들여, "앞으로 나는 이런 사람이 될 것이다"라는 기억 자국을 마음에 담습니다.

dæn anāgata rūpa goḍanægilā nǣ. hæbæyi mataka rūpē manasē goḍanæguṇā. anna anāgata rūpaskandhayaṭa ayiti rūpaya.

이제 앞으로의 rūpa는 지어지지 않았습니다. 그러나 기억 rūpa는 마음에 지어졌습니다. 그것이 앞으로의 rūpa khandha에 속하는 rūpa입니다.

dæn vartamānaya mokada karannē? ē bhautika rūpayangē āśrayen manasen goḍanagāgannā vū rūpa koṭasak vartamānaya kiyana sammata avasthāvēdī æti mama mē dæn dækkā dæn æhuvā ādi vaśayen mē lōkaya piḷiban̆da katā karanavā manasin dækalā ēvaṭa kiyanavā vartamāna sammataya tuḷa koḍannagāgatta rūpa

그러면 지금은 어떻습니까? 그 물질 rūpa에 기대어 마음으로 쌓아 올린 rūpa 몫을, '지금'이라고 약속된 때에 "나는 방금 보았다, 방금 들었다" 하며 마음으로 보고 이 세상에 대해 이야기합니다. 그것들을 지금이라는 약속(sammuti) 안에서 쌓아 올린 rūpa라고 합니다.

menna atīta anāgata vartamāna kiyana tun kālehi siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, dura vēvā, ḷan̆ga vēvā. yamkisi rūpārayak gonnæguṇā mē siyalla ekatu vunāma rūpaskandhayaṭa ayitiyi.

이렇게 지나간 때, 앞으로 올 때, 지금이라는 세 때에, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, 멀든 가깝든, 어떤 rūpa가 쌓였든 이 모두가 모이면 rūpa khandha에 속합니다.

ehenam mē satvayā hæṭiyaṭa vidyāmāna vena yam tænaka satvayek pahaḷa venna satvayek hæṭiyaṭa vidyāmāna venna menna mē kiyana rūpaskandhaya ōna. bhautika rūpaskandhaya nemeyi. ē dē gonnagāgena ēka aramuṇu karanna avaśya karana rūpayak.

그렇다면 중생으로 드러나려면, 어딘가에 중생이 생겨나 중생으로 드러나려면 바로 이 rūpa khandha가 있어야 합니다. 물질 rūpa khandha가 아닙니다. 그런 것들을 쌓아 대상 삼는 데 필요한 rūpa입니다.

satvayek vaśayen pavatina tākal ohu nipadevvot anna ē karmaja rūpaya tamayi vastu rūpaya kivvē.

중생으로 있는 동안 그가 지어 내는 것, 그 kammaja rūpa를 vatthu rūpa라고 한 것입니다.

situvili haṭagannavanna avaśya karana ha hita pihiṭanna avaśya karana hiten yamak bāhira lōkaya ara tiyāgatta nāma gōtara valin hō bhautika lōkayē tiyena deyak hō aramuṇu karalā sparśa karalā dænaganna ādhyātmika rūpayak avaśyayi.

생각이 일어나는 데 필요한, 마음이 자리 잡는 데 필요한, 마음으로 바깥 세상이나 쌓아 둔 nāma-gotta나 물질 세상에 있는 무엇을 대상 삼아 닿아서 알기 위한 안쪽의 rūpa가 있어야 합니다.

manasaṭa dharmayak gaṭṭanaya venna ōna kivvahama rūpayen torava manasak pahaḷa vennē næha. anna ēkaṭa avaśya karana ektarā vidiyaha rūpayak tiyenavā. suddhāṣṭhaka rūpayak.

마음에 dhamma가 부딪혀야 한다고 할 때, rūpa 없이 마음이 일어나지 않습니다. 거기에 필요한 어떤 rūpa가 있습니다. suddhaṭṭhaka rūpa입니다.

ēka suddhāṣṭhakayak ennē mēmē rūpa lōkayaka innakoṭa

그것이 suddhaṭṭhaka로 오는 것은 이런 rūpa 세계에 있을 때입니다.

ehenam vastu rūpaya kiyana eka anidassanaṁ appaṭikaṁ dhammāyatana pariyāpanna rūpaṁ kiyana ekaṭa ayitiyi. ēka darśanaya karannat bæhæ. siyum sparśa karannat bæhæ appa ṭikayi. æturu karanna ēka gaṭalā balanna bæ. dharmayatanayaṭa ayitiya.

그렇다면 vatthu rūpa는 "anidassanaṃ appaṭighaṃ dhammāyatanapariyāpannaṃ rūpaṃ"이라는 것에 속합니다. 그것은 볼 수도 없고, 미세하게 닿을 수도 없어 appaṭigha입니다. 부딪쳐 볼 수 없습니다. dhammāyatana에 속합니다.

ehenam mē bhautika lōkē tiyena satara mahābhūtayanṭa nemeyi ē rūpaya ayiti. anna dharmayatanayaṭa ayiti vennā vū rūpayak tiyenavā.

그러니 그 rūpa는 이 물질 세계에 있는 네 mahābhūta에 속하지 않습니다. dhammāyatana에 속하는 rūpa가 있는 것입니다.

ēka nipadava karannē karma balayen janita karagannavā. karmaca rūpayak vaśayen tamayi vastu rūpaya nipadavannē. nipadavāgatta vastu rūpaya karmaja balayama pavatvanavā.

그것은 kamma의 힘으로 지어져 생겨납니다. vatthu rūpa는 kammaja rūpa로 지어집니다. 지어진 vatthu rūpa를 kamma의 힘이 이어 갑니다.

yam taramak ē vastu rūpaya pavatvanavā nam ē vastu rūpaya tuḷin tamayi ara ādhyātmika lōkaya samaga sambandhakam æti karagannē. ē vagēma bāhira lōkayē mē pēna bhautika lōkaya samaga sambandhakam æti karaganna.

vatthu rūpa가 이어지는 만큼, 그 vatthu rūpa를 통해 안쪽 세계와 이어짐을 맺습니다. 또 바깥의 이 보이는 물질 세계와도 이어짐을 맺습니다.

anna ēka pavatvannē mokak nisā dænagænīmē balāporottuva tiyena tākkālaya.

그것을 무엇이 이어 가게 합니까? 알고자 하는 바람이 있는 동안입니다.

ehenam dænagænīmē balāporottuvak lōka satvayāṭa tiyenavā nam yamtāk kal rūpa balanna ōnē sadda ahanna ōna, gan̆da suvan̆da dænaganna ōna, raha dænaganna ōna, sparśa dænaganna ōnē hitanna ōnē. hitana ēvā dænaganna ōnē. vena dænagænīmaṭa tiyena āsāva dænagænīmaṭa tiyena balāporottuva tamayi sasara satvayāgē pævætmaṭa avidyāven tr̥ṣṇāven ipadavāgatta ati sūkṣama koṭasa.

그렇다면 세상 중생에게 알고자 하는 바람이 있는 한, 형상을 보아야 하고, 소리를 들어야 하고, 냄새를 맡아야 하고, 맛을 알아야 하고, 닿음을 알아야 하고, 생각해야 하고, 생각한 것을 알아야 합니다. 이 알고자 하는 갈망, 알고자 하는 바람이 saṃsāra 중생의 존재를 위해 avijjā와 taṇhā로 낳은 아주 미세한 몫입니다.

menna mē balāporottu va nisā goḍanægena śaktiyen pævætmaṭa śaktiyak ipadavanavā. pævætmaṭa napadana śakti viśēṣaya balaya nisā pævætma pavatvāgena yanna vastu rūpayak pahaḷa karanna ē śaktiya hētukāraka venavā.

이 바람 때문에 쌓이는 힘으로 존재에 힘을 낳습니다. 존재를 위해 생긴 그 특별한 힘 때문에, 그 힘이 존재를 이어 가도록 vatthu rūpa를 일으키는 원인이 됩니다.

menna mē nisā mē śaktiya hētukāraka venakoṭa ē pævætma san̆dahā hadāganna pævætmaṭa avaśya karana atyāvaśya ēkakaya vana vastu rūpaya anna ē karma śaktiyen niṣpādanaya karalā pavatvanavā.

그래서 이 힘이 원인이 될 때, 그 존재를 위해 지어야 할, 존재에 꼭 필요한 단위인 vatthu rūpa를 그 kamma의 힘으로 지어 이어 갑니다.

ekak væsenakoṭama pævætma balāporottuva keḷavara karalā tibicca næti nisā. ēkaṭa niṣpādanaya karagatta vastu rūpayaṭa yam kālayak urumada ēkaṭa goḍanægu śaktiye. ēka ē śaktiya avasānayē keḷavara venavā. hæbæyi keḷavara vena avasāna avasthāva venakoṭa pævætma balāporottu keḷavara velā næha. ēka avidyāven tr̥ṣṇāven goḍanagalā.

하나가 닫힐 때에도 존재에 대한 바람은 끝나지 않았기 때문에, 그것을 위해 지어 낸 vatthu rūpa에 어떤 기간이 주어졌든, 그것을 위해 쌓은 힘이 다하면 그것은 끝납니다. 그러나 끝나는 마지막 때에도 존재에 대한 바람은 끝나지 않았습니다. 그것은 avijjā와 taṇhā로 쌓아 올린 것입니다.

ē nisā mokada karannē? ēka næti vunot jali ekak sakas karanna avaśya karana śaktiya kālama goḍanāgalā ivaralā. hæbæyi goḍannagalā tiyena nisā pasutalaya sakas velā tiyenavā ōna velāvaṭa enna. antima mohota venaṭa avidyā tr̥ṣṇā deka gevalā tibunē nætnam.

그래서 어떻게 됩니까? 그것이 없어지면 다시 하나를 지을 힘을 이미 쌓아 두었습니다. 쌓여 있기에, 마지막 순간까지 avijjā와 taṇhā 둘이 다하지 않았다면, 필요할 때 나올 바탕이 마련되어 있습니다.

anna ēka hētu karagena nævatat vastu rūpayak gonnægenavā gati lakṣaṇayaṭa anna. gatiya tirisan velā tibunot ehema pævætma balāporottuyi tirisan gatiyayi tiyenavā.

그것 때문에 다시 vatthu rūpa가 gati의 성향에 따라 쌓입니다. 그 성향이 짐승 쪽이라면, 존재에 대한 바람과 짐승 gati가 함께 있습니다.

pævætma balāporottuva nisā rūpayak goḍanægenavā. tirisan gatiya nisā tirisan svabhāvayaṭa pastu rūpaya goḍanægenavā. ē vastu rūpaya tirisenek pahaḷa karalā dænum denavā misak æti karanavā misak vena ekak æti karanna bæha.

존재에 대한 바람 때문에 rūpa가 쌓이고, 짐승 gati 때문에 짐승의 모습에 맞게 vatthu rūpa가 쌓입니다. 그 vatthu rūpa는 짐승을 일으킬 뿐, 다른 것을 일으킬 수 없습니다.

pævætma balāporottuva tiyenavā manussayek hæṭiyaṭa inna gati lakṣaṇaya tiyenavā. manussa gatiya. ehenam pævætma balāporottu nisā vastu rūpaya gonnaganavā. manussa gatiya nisā manussa rūpayak haṭaganna vīmaṭa avaśya karana vastu rūpayak gonnanavā. manussaya vastu rūpayak. eyā dēva guṇayen yuktava jīvat vena

존재에 대한 바람이 있고, 사람으로 있을 성향, 곧 manussa gati가 있다면, 존재에 대한 바람 때문에 vatthu rūpa가 쌓이고, manussa gati 때문에 사람 rūpa가 생기는 데 필요한 vatthu rūpa가 쌓입니다. 사람이라는 vatthu rūpa입니다.

rūpayak. eyā dēva guṇayen yuktava jīvat vena kenek nam. pævætmayen balāporottuva tibuṇā. ē nisā vastu rūpayā gonnæguṇā. gatiya dēva nisā dēva gatiyaṭa anukūla yamak naipadavanna avaśya yamakda īṭa anukūlava hæratalayak ætuva ē vastu rūpaya dēva gatiyen nipada venavā. etakoṭa eyā deviyē. divya hadā kǣṭa pahaḷa vennē. ēvayi aramuṇu karanna.

그가 deva의 덕을 갖추고 사는 이라면, 존재에 대한 바람이 있었기에 vatthu rūpa가 쌓였고, gati가 deva이므로 deva gati에 맞는 것을 낳는 데 필요한 꼴을 갖추어 그 vatthu rūpa가 deva gati로 생겨납니다. 그러면 그는 deva입니다. 하늘의 몸으로 생겨나고, 그런 것들을 대상 삼습니다.

dēvatvaya euvāgē brahmatvayaṭa avaśya karana dhyāna vaḍalā ē pætten gati lakṣaṇaya brahma gatiyaṭa āvā. brahma dēva gati lakṣaṇaya

deva를 넘어 brahma가 되는 데 필요한 jhāna를 닦아, 그쪽으로 성향이 brahma gati로 왔습니다. brahma의 gati입니다.

hæbæyi eyat pævætma balāporottu ivara karalā tibicca næti nisā pævætma balāporot tiyena tākal ohuṭa vastu rūpayak pahaḷa venna hētu tibuṇā. hæbæyi gati lakṣaṇaya brahma nisā ēka brahma gati lakṣaṇayen pahaḷa venavā.

그러나 그도 존재에 대한 바람을 끝내지 않았기에, 바람이 있는 동안 그에게 vatthu rūpa가 생길 원인이 있었습니다. 다만 성향이 brahma이므로 그것은 brahma의 성향으로 생겨납니다.

menna mē vidihaṭa apē gati lakṣaṇaya tiyenna ōnē pævætmaṭa hētuven haṭagattot tamayi gati lakṣaṇayaṭa gōcara eka haṭagannē.

이처럼 우리에게 성향이 있어야 하고, 존재의 원인으로 생겨나야 비로소 그 성향에 맞는 것이 생겨납니다.

yam davasaka ohoma gihillā āryahatyaṭa pat vuna kenā pævætmē balāporottuva keḷavara karanavā. pævætma balāporottuva keravala karapuvahama īḷan̆gaṭa vastu rūpayak haṭagænīmaṭa avaśya karana balāporottuva bin̆dicca nisā

어느 날 그렇게 가다가 arahant가 된 이는 존재에 대한 바람을 끝냅니다. 존재에 대한 바람을 끝내면, 다음 vatthu rūpa가 생기는 데 필요한 바람이 깨졌기 때문에,

tibicca gati pahak tiyenavā pradhāna gati pahak tirisan gatiya. ē vagēma niraya gatiya oya vaśayen mē pēta gati, dēva gati, manussa gati kiyalā oya ekama gatiyakavat næti nisā. hæḍa salayak dena vastu rūpiyā pahala karanna tibicca hētut ivara. balāporottu pævætma balāporottuva keḷavara nisā matu vastu rūpayak hadanna tibicca balāporottuvak ivarayi.

있던 다섯 gati, 큰 다섯 gati인 짐승 gati, niraya gati, 그리고 peta gati, deva gati, manussa gati 가운데 어느 하나에도 있지 않으므로, 꼴을 주는 vatthu rūpa를 일으킬 원인도 끝났습니다. 존재에 대한 바람이 끝났기에 앞으로 vatthu rūpa를 지을 바람이 끝났습니다.

ehenam eyāṭa vastu rūpayak haṭaganna hētu nætnam satvayek vaśayen vidyāmāna venna tibicca hētuva ananta saṁsāraya atranna tibicca hētuva edāṭara ivara nam. eyin matuvaṭa satvayek hæṭiyaṭa panavanna vastu rūpayak nǣ.

그렇다면 그에게 vatthu rūpa가 생길 원인이 없다면, 중생으로 드러날 원인, 끝없는 saṃsāra를 떠돌 원인이 그날로 끝났다면, 그 뒤로는 중생이라고 일컬을 vatthu rūpa가 없습니다.

haṭagattē næti nisā. ehenam ē arihatun vahansē vastu rūpayak næti nisā dæn meban tænaka innavā kiyalā panavanna vacana pasæ.

생기지 않았기 때문입니다. 그러니 그 arahant께서는 vatthu rūpa가 없기에, 지금 이런 곳에 계신다고 일컬을 말이 없습니다.

innavada nædda kiyana mē dekaṭa uttara denna bæri denavā.

계시느냐, 안 계시느냐 하는 이 둘에 답할 수 없습니다.

innavayi kiyana eka panavanna vatu rūpayak sahitava pahaḷa venna ōnē. etakoṭa tamayi kohē hari innavayi kiyannē. innē koheda kiyannē nigamanaya karannē etana tibicca gatiyen gatiyaṭa anukūlava hæḍaga nisā ohu innē meban̆du gatiyaka mē tænaka upata labalā ēka kīya æha hæbæyi gati pahak duru karalā nam pævætmaṭa hētu kārkayak duru karalā nam gatiyalaṭa anuva hæḍatalayak kiyannat bæ. pævætmē vatu rūpayak gæna katā karannat bæha. pævætma keḷavarak.

계신다고 일컬으려면 vatthu rūpa를 지니고 생겨나야 합니다. 그래야 어딘가에 계신다고 합니다. 어디에 계신지를 정하는 것은, 거기 있던 gati, 그 gati에 맞춘 꼴 때문에 "그는 이런 gati의 이런 곳에 태어났다"고 하는 것입니다. 그러나 다섯 gati를 떨쳤다면, 존재의 원인을 떨쳤다면, gati에 따른 꼴을 말할 수도 없습니다. 존재의 vatthu rūpa를 말할 수도 없습니다. 존재의 끝입니다.

anna arihat svabhāvaya

그것이 arahant의 모습입니다.

dæn etek gonnagapu paṁcaskandhayadī apiṭa duk dunnē?

그때까지 쌓아 온 pañcakkhandha가 우리에게 괴로움을 준 것 아닙니까?

apiṭa budurajāṇan vahansē magak pennalā dunnē duken nidahas venna misak en ehā deyak hoyanna nemeyi.

붓다께서 우리에게 길을 보여 주신 것은 괴로움에서 벗어나라는 것이지, 그 너머의 무엇을 찾으라는 것이 아닙니다.

yamak hētu karagena duka haṭagannavānam anna ē duka haṭaganna hētuva duru karapuhama duken nisā

무엇 때문에 괴로움이 생긴다면, 그 괴로움이 생기는 원인을 떨치면 괴로움에서 벗어납니다.

ehenam siyaluma duk valaṭa mulak haṭagannavā pævætma haṭagattot tamayi okkoma haṭagannē. jātiyak haṭagattot. ā jātiyak haṭagænīmē mūla saṁkētaya mūla siddhāntaya tamayi oya vastu rūpaya.

그렇다면 모든 괴로움에는 뿌리가 있습니다. 존재가 생겨야 모든 것이 생깁니다. jāti가 생겨야 말입니다. jāti가 생기는 뿌리 표지, 뿌리 원리가 바로 그 vatthu rūpa입니다.

ehenam vastu rūpaya yam tænaka nætnam pævætma yam tænaka nǣ. pævætma yam tænaka nætnam duken nidaha

그렇다면 vatthu rūpa가 어디에도 없으면 존재가 어디에도 없습니다. 존재가 어디에도 없으면 괴로움에서 벗어납니다.

vastu rūpaya yam tænaka haṭagænīmaṭa hētu næti veyi satyābōdhaya nisā nam [ugura kǣrīma] satyaya asatyayak venna davasak kisi kāleka enna bæri nisā. siddha vennē næti nisā. satyābōdhayaṭa læbū śaktiyanam ara vattu rūpaya haṭa nogænīmaṭa pahaḷa karapu śaktiya apramāṇa vena nisā. pramāṇa karanna bæri nisā.

진리를 깨달음으로써 vatthu rūpa가 어디서든 생길 원인이 없어진다면, [헛기침] 진리가 거짓이 되는 날은 결코 올 수 없고 일어나지 않기 때문입니다. 진리를 깨달아 얻은 힘, 곧 vatthu rūpa가 생기지 않도록 일으킨 힘은 헤아릴 수 없기 때문입니다. 잴 수 없기 때문입니다.

nævata vārayak ohuṭa pahu kāleka hari vastu rūpayak haṭagena āyita satyaya kalin vidyānayaṭa hētu tiyenavā kiyalā kiyanna bæhæ. anusē vin̆din kivvē ōkayi. anusē dæn maṭa passē haṭaganna vidihak ne.

뒷날에라도 그에게 다시 한 번 vatthu rūpa가 생겨나 다시 드러날 원인이 있다고 말할 수 없습니다. anusaya를 두고 한 말이 바로 이것입니다. 이제 anusaya가 뒤에 생겨날 길이 없지요.

dæn oya nætuva hiṭiyaṭa vastu rūpaya haṭagatta nætuvaṭa ektarā śakti viśēṣayak tiyenavā. śakti viśēṣayen passē kāleka vastu rūpayak ē karma śaktiyen goḍannaganna puḷuvan kiyalā kiyanna bæhæ. mokada hētuva?

이제 그렇게 없더라도, vatthu rūpa가 생기지 않았더라도 어떤 특별한 힘이 있어서, 그 힘으로 뒷날 그 kamma의 힘으로 vatthu rūpa를 쌓을 수 있다고 말할 수 없습니다. 왜 그렇습니까?

satyābōdhaya læbū kenāṭa satyaya tuḷin pahaḷa vecca nigamanaya nisā. ē arihat phalaya ēka venas venna hētu næha.

진리를 깨달은 이에게 진리를 통해 생긴 결론 때문입니다. 그 arahant phala는 바뀔 원인이 없습니다.

ē nisā yam athærīmaṭa, noyalmaṭa, midīmaṭa, matu haṭa nogænamaṭa yam śaktiyak næguṇā nam ēka apramāṇa.

그러므로 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남, 앞으로 다시 생기지 않음을 위해 어떤 힘이 일어났다면, 그것은 헤아릴 수 없습니다.

apramāṇa śaktiyak nisā yamak athæren noælī giyānam. pramāṇa karanna bæyinam. ē śaktiya kohomada keḷavara vennē? kavadāvat nævata vārayak satvayek hæṭiyaṭa vastu rūpayak pahaḷa karalā lōkē satvayek janita karanna.

헤아릴 수 없는 힘으로 무언가가 놓이고 들러붙지 않게 되었다면, 잴 수 없다면, 그 힘이 어떻게 끝나겠습니까? 다시는 결코 중생으로서 vatthu rūpa를 일으켜 세상에 중생을 낳는 일이 없습니다.

lōka satyayā janita karannā vū yamak tibaranam ēka ivarayi. hæbæyi mataka saṭahanna puḷuvan kamak nǣhæ duk dena.

세상 중생을 낳는 무엇이 있었다면 그것은 끝났습니다. 그러나 기억 자국은 남아 있어도 상관없습니다. 괴로움을 주지 않으니까요.

mataka saṭahana hiṭiyot vastu rūpayak sahitava hiṭiyot tamayi mama mehema hiṭiyā mehema kaḷā kiyalā matak vennē. magē mehema balāporottuvak tibuṇā mama anāgataya kiyalā matak vennē. dæn maṭa mehema deyak pēnavā dænenavā kiyalā matak vennē. vastu rūpaya tibuṇot.

기억 자국이 있을 때, vatthu rūpa를 지니고 있을 때라야 "나는 이렇게 있었다, 이렇게 했다"고 떠오릅니다. "나에게 이런 바람이 있었다, 나의 앞날은" 하고 떠오릅니다. "지금 나에게 이런 것이 보이고 느껴진다"고 떠오릅니다. vatthu rūpa가 있다면 말입니다.

ehenam eban̆du vastu rūpayak næti teneku mamaya magē kiyana adahasin kisima hæn̆gīmak matu karanna. kramayak lōkē nætnam. mamayek lōkē nirmāṇaya vennē næha.

그렇다면 그런 vatthu rūpa가 없는 이에게 '나', '나의 것'이라는 생각으로 어떤 느낌도 일으킬 길이 세상에 없다면, '나'라는 것이 세상에 지어지지 않습니다.

magē yana hæn̆gīmak nirmāṇaya venna vidihakut næhæ. mamek lōkē nirmāṇaya vuṇē nætnam. mama yana hæn̆gīmak lōkē nirmāṇaya vuṇē nætnam satvayek kiyannā vū sammataya denna bæ.

'나의 것'이라는 느낌이 지어질 길도 없습니다. '나'가 세상에 지어지지 않았다면, '나'라는 느낌이 세상에 지어지지 않았다면, 중생이라는 sammuti를 붙일 수 없습니다.

ehenam anna etana satva sammataya ikmevvā. satva sammataya yam tænaka ikmevvā nam duka ikmevvā. duken nidahas venavā.

그렇다면 바로 거기서 중생이라는 sammuti를 넘어섰습니다. 중생이라는 sammuti를 어디서 넘어섰다면 괴로움을 넘어선 것입니다. 괴로움에서 벗어납니다.

dæn eyā innavada kiyalā æhuvot lōkaya ara uttara denna bæhæ datta yanna. mokada hētuva? lōkayā yam dattayak labalā tiyenavā rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē skandha paha tuḷin misā. oya skandha paha athærapu dattayāka lōka satvayā nǣha.

이제 그분이 계시느냐고 묻는다면, 세상은 답할 수 없습니다. 앎거리가 없기 때문입니다. 왜 그렇습니까? 세상 사람들은 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이 다섯 khandha를 통해서만 앎거리를 얻습니다. 이 다섯 khandha를 떠난 앎거리는 세상 중생에게 없습니다.

dæn rahatan vahansēgē tattvaya piriṇavan pǣmen passē tattvaya katā karanna. davayan næti deken kohomada karannē? ēka rūpa næmati datvayak aran katā karanna ōnē. ēka vēdanā næmati dattayak aran katā karanna ōnē. ēkō saṁgnā næmati dattayak aragena ekkō saṁkhāra næmati dattayak aran ekkō viññāṇa næmati dattayak aran katā karanna ōna. oyien ehāṭa lōka satyayaṭa hitāganna datta yannē nǣ.

이제 arahant께서 parinibbāna하신 뒤의 상태를 말하려 한다면, 앎거리 없이 어떻게 하겠습니까? rūpa라는 앎거리를 가지고 말하든지, vedanā라는 앎거리를 가지고 말하든지, saññā라는 앎거리나 saṅkhāra라는 앎거리나 viññāṇa라는 앎거리를 가지고 말해야 합니다. 그 너머로는 세상 중생이 떠올릴 앎거리가 없습니다.

ehenam piraṇavan pǣraṇan vahansēlā yam rūpayakin panavannek panavat nam eban̆du rūpayak nætnē.

그렇다면 parinibbāna하신 분들을 어떤 rūpa로 일컫는다면, 그런 rūpa가 없습니다.

piriṇuvan pǣ budupiyāṇan vahansēlā yam vēdanāvakin panavannē panavā nam eban̆du vēdanāvak nætna.kut

parinibbāna하신 붓다들을 어떤 vedanā로 일컫는다면, 그런 vedanā가 없습니다.

piraṇuvan pǣ budupiyāṇan vahansēlā yam saṁgnāvakin panavannē panavā nam epada saṁgnāvak nætna.

또 parinibbāna하신 붓다들을 어떤 saññā로 일컫는다면, 그런 saññā가 없습니다.

ehekut budu pīraṇavan pǣ budupiyāṇan vahansēlā yam saṁkhārayakin panavannaek panavā nam eban̆du saṁkhārayak nætnam.

또 parinibbāna하신 붓다들을 어떤 saṅkhāra로 일컫는다면, 그런 saṅkhāra가 없습니다.

ēut tiraṇuvan pǣ budupiyāṇan vahansēlā yam viññāṇayakin yamē panavannē panavā nam eban̆du viññāṇayak nætnam. ena mokinda panavanna?

또 parinibbāna하신 붓다들을 어떤 viññāṇa로 일컫는다면, 그런 viññāṇa가 없습니다. 그러면 무엇으로 일컫겠습니까?

satvayā kiyalā pahaḷa vunē dukak nam. dukaṭa hētuva mula vunā nam etana duk vin̆dinek vidyāmāna vunānam. ē pahaḷa vunē rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra kiyana mēma skandha paha tuḷin misak vena ekin nemeyi.

중생이라고 생겨난 것이 괴로움이라면, 괴로움의 원인이 뿌리였다면, 거기 괴로움을 겪는 이가 드러났다면, 그것은 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra 같은 이 다섯 khandha를 통해서 생겨난 것이지 다른 무엇으로가 아닙니다.

eban̆duva spandha pahak vidyāmāna vuṇē nætnam kumak nisāda vidyāmāna vanē?

그런 다섯 khandha가 드러나지 않는다면 무엇 때문에 드러나겠습니까?

ē skandha paha piḷiban̆da yam chanda rāgayak tibuṇā nam yamtā kal ētā kal eyāṭa midenna bæhæ skandhayanṭa. ē span skandha pahen kohē hari sambandhayaka bæn̆denavā. anna chanda rāgaya duru kara dæmaṭa passē skandhaya nidahas venavā. skandhayan samagati vecca bæn̆dīma keḷavara vunahama ē hētuven goḍanagena satvayā niśvādanaya vennē næ.

그 다섯 khandha에 대한 chanda-rāga가 있다면, 그것이 있는 동안 그는 khandha에서 벗어날 수 없습니다. 다섯 khandha 어딘가에 묶입니다. chanda-rāga를 떨쳐 버린 뒤에야 khandha에서 풀려납니다. khandha와 맺은 묶임이 끝나면, 그 때문에 쌓이던 중생은 더 지어지지 않습니다.

nætek kal karapuṭa mokada vunē?

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē mataka sarahana næti vuṇāda? nāma gōtaraya nǣhæ ka idiranna nætiva. ēka tibunā duk vadinaka innavada duk videna hatē ē tuḷin vidyāmānaya ennē næ. hæbæyi oya nāmagōttaya notibuṇada

그 기억 자국이 없어졌습니까? nāma-gotta는 낡지 않고 그대로 있습니다. 그것은 있었지만, 괴로움을 겪는 이가 있습니까? 괴로움을 겪는 모습이 그것을 통해 드러나지 않습니다.

ennē næ. hæbæyi oya nāmagōttaya notibuṇada tibuṇada nædda kiyalā dænaganna nam lovturahā budupiyāṇan vahansē namak ekut piraṇavan pǣ budupiyāṇan vahansē namak gæna menehi kaḷotn̆du namin ahaval kālē mehema buduvarayek hiṭiyā. eyā menna mehema pāramitāpurāgena āvā.

그러나 그 nāma-gotta가 있었는지 없었는지 알려면, lokuttara 붓다 한 분이 parinibbāna하신 다른 붓다 한 분을 마음에 두시면, "이런 이름으로 어느 때 이런 붓다가 계셨다. 그분은 이렇게 pāramī를 채워 오셨다"고 압니다.

kiyanna bæri eyā meccara ka pāramitāpuralayi budu vunē. eyā pragnāika buduvarē ekē kālē hiṭiyē. eyā sārāsa kalpa lakṣā perum puralā tiyenavā.

"그분은 말로 다할 수 없이 이만큼 pāramī를 채워 붓다가 되셨다. 그분은 paññādhika 붓다로 그때 계셨다. 그분은 네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa 동안 pāramī를 채우셨다."

unvahansē æhuvot ehema ē kālē antimaṭama ipaduna atbæviva hidisi mona nama iinda hiṭiyē menna mē namaya. unvahansē issellāma vivaraṇaya gannaṭa mona naminda hiṭiyē menna mē vidiyahayi. unvahansēṭa kiya kohomada kivvē?

그분께 여쭌다면, 그때 마지막으로 태어난 생에서 무슨 이름으로 계셨는가, 바로 이 이름이다. 처음 vivaraṇa를 받으실 때 무슨 이름으로 계셨는가, 이러하다. 그분께서 어떻게 그것을 말씀하실 수 있었습니까?

nāma gōtraya næti velā æti vecca næti nisā nēda? satvayek vaśayen vidyāmāna nǣ. nāma gōtraya diranna næti korasara ayitiyi.

nāma-gotta가 없어지지 않았기 때문 아닙니까? 중생으로서는 드러나 있지 않습니다. nāma-gotta는 낡지 않는 몫에 속합니다.

anna anāvaraṇat gnānayakaṭa hæmatænama tiyena sarva vyāpta gnānayakaṭa hækiyāva venavā. anyayangē nāma gōtirayē svabhāvaya balanna aramuṇu kaḷa tamangē eka vitarak nemeyi. anugat bæliya yi. menna mē kramayaṭa ævidillā ahaval davasē lovturā buduvelā pati patiraṇavam pǣvaṭa passē unvahansēgē matu pævætmaṭa satvayek kiyalā pævætmaṭa haraganna rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa sambandhatāvayak næti vuṇā.

그것은 anāvaraṇa ñāṇa, 어디에나 미치는 앎에 가능합니다. 남들의 nāma-gotta의 모습을 보려고 대상 삼으면, 자기 것만이 아니라 따라가며 보실 수 있습니다. 이런 식으로 와서 어느 날 lokuttara 붓다가 되어 parinibbāna하신 뒤에는, 그분에게 앞으로의 존재로, 중생이라는 존재로 붙잡을 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa와의 이어짐이 없어졌습니다.

ē nisā dæn satvaye unvahansē lōkē næha. hæbæyi unvahansē etankan āpu mārgaya menna mehema eken ædilā mehema vaḍalā etennaṭa āvē. ēka maṭa pēnavā kiyalā unvahansēṭa bæliya.

그래서 이제 중생으로서 그분은 세상에 계시지 않습니다. 그러나 그분이 거기까지 오신 길, "이런 데서 이끌려 와 이렇게 닦아 거기에 이르셨다. 그것이 나에게 보인다"고 그분은 보실 수 있습니다.

etanin mehāṭa niṣpādanaya karana rūpaskandhayaṭa sambandha karana rūpa koṭasakvat, vēdanā koṭasakvat, saṁgnā koṭasakvat, saṁkhāra koṭasakvat, viññāṇa koṭasakvat niṣpādanaya venna yamakin nam ehema yamak nǣ. gamana ivarayi.

거기서부터 이쪽으로는, 지어지는 rūpa khandha에 잇는 rūpa 몫이든, vedanā 몫이든, saññā 몫이든, saṅkhāra 몫이든, viññāṇa 몫이든 무엇으로 지어질 것이 있다면, 그런 것이 없습니다. 길이 끝났습니다.

menna rūpaskandhaya svabhāvaya. ē vēdanā skandhaya kiyannet onna ohoma ekak.

이것이 rūpa khandha의 모습입니다. vedanā khandha라는 것도 이와 같은 것입니다.

vastu rūpa nǣ mehemayi vennē. yamkisi kenek vastu rūpayak ætuva jīvat vīmēdī mē dænīma haṭaganna ōna. ē kiyannē manō lōkaya saman̆ga sambandha velā viññāṇaya saman̆ga sambandhatāvayak æti karavanna viññāṇa skandhaya samaga. dæn ēkē dænaganna ōnē menna mē ṭikak. dænagena minna ōna.

vatthu rūpa… 아니, 이렇게 됩니다. 누군가 vatthu rūpa를 지니고 살 때 이 앎이 생겨야 합니다. 곧 마음 세계와 이어져 viññāṇa와, viññāṇa khandha와 이어짐을 맺어야 합니다. 여기서 알아야 할 것이 바로 이것입니다. 알고 있어야 합니다.

vēdanā skandhaya kiyannē mokakda? ēkat ara vidimayi. atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā. dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā. vēdanāyayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka dæn vīda matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭi karaḷiṭa vēdanā skandhaya.

vedanā khandha란 무엇입니까? 그것도 그 겪음입니다. 지나간 것이든, 앞으로 올 것이든, 지금의 것이든, 멀든 가깝든, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, vedanā라는 것이 어디에 있었든, 지금 어디에 있든, 앞으로 어디에 있을 것이든, 모두 모으면 vedanā khandha입니다.

vēdanā skandhaya kiyannē dænīm mātr̥kaṭa sīmā karanna bæha.

vedanā khandha를 느낌 한 낱만으로 한정할 수 없습니다.

vēdanā skandhayē mula koheda ahapuham anādimat aga hari piraṇavama pāna davasa venakam ari hatyaṭa pat velā piruṇava pānna davasē kavakda edā venakan araganna tava keḷavarak nǣhæ idiriyaṭa ēkayi nigamanaya karanna tiyennē. saṁgnā skandhaya kiyannet ēval.

vedanā khandha의 시작이 어디냐고 물으면 시작을 알 수 없고, 끝은 arahant가 되어 parinibbāna하는 날까지입니다. 그날이 언제든 그때까지 받아들이며, 앞으로 다른 끝은 없습니다. 내릴 수 있는 결론은 그것입니다. saññā khandha라는 것도 그렇습니다.

atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamānaya vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā. ē vagēma hīna vēvā, praṇita vēvā. saṁgnāya yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭi kaḷa viṭa saṁgnā skandha.

지나간 것이든, 앞으로 올 것이든, 지금의 것이든, 미세하든 거칠든, 또 낮든 뛰어나든, saññā라는 것이 어디에 있었든, 어디에 있든, 앞으로 어디에 있을 것이든, 모두 모으면 saññā khandha입니다.

ehenam saṁgnā skandhaya mula hoyanna giyot ehema anādi saṁsārayaṭa ayitiyi ēka hoyanna bæ. aga koheda æhuvot kavada hari arihat pat velā pirumma pāna davasa hæbæyi ēka kavadā enavada kiyanna bæhæ. karagattot puḷuvan næhanam yanna venavā kavadā kiyalā nigamanaya karanna bæ.

그렇다면 saññā khandha의 시작을 찾아가면, 그것은 시작 없는 saṃsāra에 속해 찾을 수 없습니다. 끝이 어디냐고 물으면, 언젠가 arahant가 되어 parinibbāna하는 날입니다. 그러나 그날이 언제 올지는 말할 수 없습니다. 이루면 그때이지만 아니면 계속 가야 하니, 언제라고 정할 수 없습니다.

dæn mē pavatva avasthāvat saṁgnā skandhayaṭa karuṇu ekatu karanavā. tava tavat goḍanaganavā. ēka tamayi ēkē svabhāvaya. saṁkhāra skandhayat ē vagē. viññāṇa skandhayat ē vagē.

지금 이 순간에도 saññā khandha에 거리를 보태고 있습니다. 더욱더 쌓아 올리고 있습니다. 그것이 그 성품입니다. saṅkhāra khandha도 그와 같고, viññāṇa khandha도 그와 같습니다.

dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, pēna vēvā, nopenena dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇīta vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā. saṁkhārayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭi kaḷa viṭa saṁkhāra skandhaya.

멀든 가깝든, 보이든 보이지 않든, 멀든 가깝든, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, 지나간 것이든, 앞으로 올 것이든, 지금의 것이든, saṅkhāra라는 것이 어디에 있었든, 어디에 있든, 앞으로 어디에 있을 것이든, 모두 모으면 saṅkhāra khandha입니다.

ē vagēma dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇīta vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā viññāṇayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka veyida matu yam tænaka vannēda siyalla kæḍikala viṭa viññāṇa skandhayak.

또 멀든 가깝든, 미세하든 거칠든, 낮든 뛰어나든, 지나간 것이든, 앞으로 올 것이든, 지금의 것이든, viññāṇa라는 것이 어디에 있었든, 어디에 있든, 앞으로 어디에 있을 것이든, 모두 모으면 viññāṇa khandha입니다.

ehenam dæn mē skandha pahama goḍanægilā tiyenavā. atītayē goḍa nægilā āpu hariya tiyenavā. dæn goḍana nagamen inna hariya tiyenavā. matu anāgatayaṭa goṇa nagāha gata hariya tiyenavā. ēvā tava bhukti in̆dalā næha. anāgataya goṇāgamu hariya balāporottu vatītayē bhukti vin̆dapuvā. dæn bhukti vin̆dagena yana ēvā. onna paṁcaskandhayaṭa ayiti hariya oya ṭikayi.

그렇다면 이제 이 다섯 khandha가 모두 쌓여 있습니다. 지난날 쌓여 온 부분이 있고, 지금 쌓고 있는 부분이 있고, 앞날을 위해 쌓아 둔 부분이 있습니다. 그것들은 아직 누리지 않았습니다. 앞날을 위해 쌓는 부분은 바람이고, 지난날에 누린 것, 지금 누려 가는 것이 있습니다. pañcakkhandha에 속하는 부분은 이것뿐입니다.

ehena otana in̆dagena satvaya vaśayen vidyāmāna vecca tæn paṭan yali yali ara skandha paramparāvaṭa ekatu karanavā. nava ekatu vuṇā.

그렇게 거기 자리 잡아 중생으로 드러난 때부터 거듭거듭 그 khandha의 이어짐에 보탭니다. 새로 보태집니다.

æhen rūpa vala rūpa rūpa sadda rūpa gandha rūpa rasa rūpa mē ādi vaśayen saṭahan karanavā manasaṭa ayisarayak. anna rūpaskandhaya pirenavā. rūpaskandhayaṭa ekatu venavā. ekatu karana ekatu karana rūpa nisā rūpaskandhayaṭa tava rūpa goḍagæhenavā. satvayā vidyāmānavā.

눈으로 형상의 rūpa, 소리의 rūpa, 냄새의 rūpa, 맛의 rūpa 따위로 마음에 새깁니다. 그렇게 rūpa khandha가 찹니다. rūpa khandha에 보태집니다. 보태고 또 보태는 rūpa 때문에 rūpa khandha에 rūpa가 더 쌓입니다. 중생이 드러납니다.

ē ē piḷiban̆da dænīm sambhārayan vēdanā skandhayaṭa goḍa gahanavā. hæn̆dinīm sambhārayan saṁgnā skandhayaṭa yavanavā. ē vagēma āśvāda vin̆dīm bæn̆dīm vaśayen goḍagana ēvā saṁkhāra skandha koṭa yavanavā. ēvā dænīm saniṭuvan karaganna pihiṭuvā gænīma vaśayen viññāṇa skandhayaṭa yavaganna.

그것들에 대한 느낌의 더미를 vedanā khandha에 쌓습니다. 알아봄의 더미를 saññā khandha로 보냅니다. 또 맛봄, 즐김, 묶임으로 쌓인 것들을 saṅkhāra khandha로 보냅니다. 그것들을 앎으로 굳혀 자리 잡게 하는 것으로 viññāṇa khandha로 보냅니다.

dæn satvayā skandha paha puravanavā koccaraha mē skandha paharaṭa koccara kerevvā mēka kirillā uturannē næhæ. dæn itin mēṭāva utura dānna bæhæ mēkaṭa kiyalā obanna bǣhæ mēka ehema ekak velā næhæ kāṭavat sāgarayaṭa hæma pættema gaṁgā giyāṭa adhin passē yavanna bæhæ vatura yavanna tiyannē næhæ. dæn vilakaṭa æhuvot ehema nam gaṁgā vatura oṭalā evanna bæhæ vilā uduranavā kiyalā. dænhudaraṭa yāvana ekaṭa ehema kiyanna ekak

이제 중생은 다섯 khandha를 채웁니다. 이 다섯 khandha에 아무리 채워 넣어도 그것은 가득 차 넘치지 않습니다. "이제 넘치니 그만 넣으라"고 누를 수 없습니다. 누구에게도 그런 일은 없었습니다. 바다에 사방에서 강이 흘러든다고 해서 "더는 보내지 마라, 물 보낼 자리가 없다"고 하지 않습니다. 호수라면 "강물을 더 보내지 마라, 호수가 넘친다"고 할 것입니다. 바다로 흘러가는 것에는 그렇게 말할 일이 없습니다.

næhæ. koccara gaṁgā kadāgena giyā mohoda pirilak darannē næhæ. ohoma taram gāva ṭa tiyenavā mohotaṭa vatura giyāṭa tava tava varagannavā.

아무리 많은 강이 흘러들어도 바다는 가득 차 견디지 못하는 일이 없습니다. 그만큼 넓어서, 물이 흘러들어도 더 더 받아들입니다.

menna mē vagē ektarā kramayak tamayi. mē rūpaskandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāraya skandha, viññāṇayē skandha.

이와 같은 방식이 바로 이 rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha입니다.

mēvā manō lōkayaṭa ayiti deyak nisā. pautika lōkē iḍa pramāṇayak mēkaṭa avaśya nǣhæ koccara pirivat ilā idiri karanna nættē ēkayi. mēka asīmita siddhiyak. ē nisā mē lōkayaṭa koccara hari yavanatākal satvayā vidyāmāna.

이것들은 마음 세계에 속하는 것이기에 물질 세계의 자리가 필요 없습니다. 아무리 채워도 넘치지 않는 까닭이 그것입니다. 이것은 끝이 없는 일입니다. 그래서 이 세상에 얼마든지 보내는 동안 중생이 드러납니다.

dæn mehema vidyāmāna vena satvayā yam avasthāvaka mē balāporottu okkoma kṣaya kara dæmmanam. edāṭa avidyāva kṣē kaḷā. tr̥ṣṇāvak kṣē kaḷā. balāporottu duru kaḷā.

이렇게 드러나는 중생이 어느 때 이 바람을 모두 다 없애 버린다면, 그날 avijjā를 없앤 것입니다. taṇhā를 없앤 것입니다. 바람을 떨친 것입니다.

anna balāporottu duru karapu kenek. etan paṭangena paṁcaskandhaya goḍanaganna tibicca hētu næti kaḷā. matu goḍanaganna.

그가 바로 바람을 떨친 사람입니다. 그때부터 pañcakkhandha를 쌓을 원인을, 앞으로 쌓을 원인을 없앴습니다.

ē kiyannē vastu rūpayak dæn hædilā tiyenavā. arihatun vahansēgē jīvitaya avasānakam vastu rūpaya kriyātmakayi. ēka pera bhavayēdī haṭagatta paṭan gatta sakas karapu eka. nava bhavayak nirmāṇaya karanakoṭa ēkaṭa koṭaskāra vuṇā. dæn ēken tamayi mē bhavaya tuḷa mē kriyātmakavinnē.

곧 vatthu rūpa는 이미 지어져 있습니다. arahant의 삶이 끝날 때까지 vatthu rūpa는 움직입니다. 그것은 앞 생에서 생기기 시작해 마련된 것입니다. 새 생을 지을 때 거기에 몫을 했습니다. 이제 그것으로 이 생 안에서 움직이고 있습니다.

hæbæyi mē minisat bhavayē kriyātmaka vīma yam kālayakaṭa sīmā vuṇāda ē kālē avasānayen passē ara vastu rūpaya pavatvanna ēkē āyuṣa durvalayi kerala vunahama tava ekak doḍanæguva tamayi āya æli idiriyaṭa pavatvannē.

그러나 이 사람 생의 움직임이 어떤 기간으로 한정되어 있다면, 그 기간이 끝난 뒤 그 vatthu rūpa를 이어 갈 수명이 약해져 끝나면, 다른 하나를 쌓아야만 다시 앞으로 이어 갑니다.

ehenam arihatyaṭa patvecca kenek piriṇumpāna avasthāva venakoṭa ara anik ayaṭa maraṇāsanna citta vītiyak haṭagannavā vagēma citta vītiyak haṭaganna.

그렇다면 arahant가 된 이에게도 parinibbāna의 때가 오면, 다른 이들에게 죽음 가까이에서 citta-vīthi가 생기듯이 citta-vīthi가 생깁니다.

avasāna citta vītiya kāṭat tiyenavā. hæbæyi avasāna citta vītiya haṭagattahama ēkedi tiyenavā ena aramuṇak. ena aramuṇa mokakda? nivana arihatun vahansēṭa vena aramuṇak hiṭennē næ. antimavaṭa aramuṇa athærīma hæra noyalma hæra midīma hæra [ugura kǣrīma]

마지막 citta-vīthi는 누구에게나 있습니다. 그러나 마지막 citta-vīthi가 생기면 거기에 오는 대상이 있습니다. 오는 대상은 무엇입니까? nibbāna입니다. arahant께는 다른 대상이 서지 않습니다. 마지막 대상은 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남뿐입니다. [헛기침]

vena maṭa allanna deyak nǣ. oya adahasava sampūrṇama væṭahenna paṭan genamayi tiyennē. avasāna mohotē ēka tamayi kivvē arihatun vahansēgē avasāna aramuṇa nivana.

"그 밖에 내가 붙잡을 것은 없다"는 그 생각이 온전히 드러나기 시작해 있습니다. 마지막 순간에 그래서 arahant의 마지막 대상이 nibbāna라고 한 것입니다.

lōkayē yamak aramuṇu karannē. ehi tibena agratāvayē anuvayi ennē.

세상의 무엇을 대상으로 삼든, 그것은 거기 있는 가장 높음에 따라 옵니다.

nivana aramuṇu karanavā kiyalā kiyannē yam kenek yam kenek nivan dækkā nam, nivan tērum aragena nivana pihiṭiyā nam mē lōkē tiyena ihaḷama mahatkata balahimē tiyena nivana.

nibbāna를 대상 삼는다는 것은, 누군가 nibbāna를 보았다면, nibbāna를 알아 nibbāna에 자리 잡았다면, 그것이 이 세상에서 가장 높고 가장 큰 힘을 지닌 nibbāna라는 것입니다.

ehenam ē kiyana ārya kusalaya.

그것이 바로 ariya kusala입니다.

menna mē adahasatin āpu adahasē athærīma hæra noyalma hæra midīma hæra allanna deyak lōkē nǣ.

이 생각으로 온 생각, 곧 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남 말고는 세상에 붙잡을 것이 없다는 생각입니다.

oya adahasa tuḷa ætivena śaktiya deveni karalā tava ehakaṭa idiripat velā ē maraṇāsanna mohotē enna hētu vuṇē. mokada mēka ānantarika samādhiyak.

그 생각 안에서 생기는 힘이 무엇에도 밀리지 않고 더 앞으로 나아가 그 죽음 가까운 순간에 오게 된 것입니다. 이것은 ānantarika samādhi이기 때문입니다.

mēkaṭa āhārayak ōnē nǣ. bāhirin yamak ōnē nǣha. mē samādhiya nægennē. ehenam mē samādhiya deveni karanna samādhiyak tun lōkē kisima tenaka nǣha.

이것에는 먹이가 필요 없습니다. 바깥의 무엇도 필요 없습니다. 이 samādhi가 일어납니다. 그러니 이 samādhi에 버금갈 samādhi는 세 세계 어디에도 없습니다.

ē nisā koyi mohotaka arihatun vahansē koyi vidihen jīvitaya keḷavara karanna giyā. avasānayaṭa ennē athærīma hara noyalma hæra midīma hæra pævætma tuḷa allanna deyak nǣha kiyana adāsa

그래서 어느 순간 arahant께서 어떤 식으로 삶을 마치러 가시든, 마지막에 오는 것은 "놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남 말고는 존재 안에서 붙잡을 것이 없다"는 생각입니다.

anna etakoṭa nivana mul karagatta citta vītiya tamayi antimaṭa haṭagannē. hæbæyi ē citta vītiyē matu pævætmakaṭa gæṭagahana śaktiya nætivīmayi siddha vunē.

그러면 nibbāna를 바탕으로 한 citta-vīthi가 마지막에 생깁니다. 그러나 그 citta-vīthi에서 일어난 것은 앞으로의 존재에 묶는 힘이 없어지는 일이었습니다.

pavatina pævætmaṭa yamak aramuṇu kaḷa hækida ēkē dæn tiyena eke. ē tiyena eka hā nivana piḷiban̆da aramuṇat sambandhayi. aramuṇa nemeyi kiyannē sihiya otana tiyennē. nivana piḷiban̆dava sihi kirīma. sambandhayi.

지금 있는 존재로 무엇을 대상 삼을 수 있는지는 지금 있는 것에 달려 있습니다. 그 있는 것과 nibbāna에 대한 대상도 이어져 있습니다. 대상이라기보다 거기 있는 것은 sati, 곧 nibbāna를 떠올림입니다. 이어져 있습니다.

ara nivana kirivanda sihivelā antimaṭa enakoṭa antima citta vī rītiyaṭa enakoṭa aramuṇu velā tiyennē mē lōkayē pævætmaṭa kisīma tænaka allanna balāporottu va næti tatvayak.

그 nibbāna를 떠올리며 마지막에 이르러, 마지막 citta-vīthi에 이를 때 대상이 된 것은, 이 세상의 존재 어디에도 붙잡을 바람이 없는 상태입니다.

hæbæyi pævætmak vidyāmānava pēnavā mē pautika manasa antima mohotēdī hæbæyi ē pævætma tuḷa gilihen enakoṭa nævata allanna balāporottuvak. nætnam anna etendi allanna ekak nǣha ena aramuṇaṭa athærīma hæra noyalma hæra midīma hæra vena monavā karanna

그러나 마지막 순간에도 이 몸에 기댄 마음에는 존재가 드러나 보입니다. 그러나 그 존재 안에서 떨어져 나올 때 다시 붙잡을 바람이 없다면, 거기서는 붙잡을 것이 없습니다. 오는 대상에 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남 말고 무엇을 하겠습니까.

anna æhæṭa rūpayak peni penī hiṭiyeddī hō kanaṭa śabdayak æhi æhī hiṭiyeddī hō mona ākārayen hō unvahansēgē avasāna citta vītiya yedunānam vuvōttapana karanavā kiyana avasthāvak tiyenavā citta vītiya menna metandi pragnāva agata tænpat velāyi nægennē.

눈에 형상이 보이고 있는 동안이든, 귀에 소리가 들리고 있는 동안이든, 어떤 식으로든 그분의 마지막 citta-vīthi가 이루어졌다면, votthapana를 하는 때가 있습니다. citta-vīthi는 바로 여기서 paññā가 가장 높게 자리 잡아 일어납니다.

etendi ganna tīraṇaya tamayi matu anāgataya hadanavada nædda kiyalā tīraṇaya karannē. yavē ehevat balaya pahaḷa karanna idiriyaṭa yanna ē anuvayi.

거기서 내리는 결정이 앞날을 지을지 말지를 정합니다. javana도 그 힘을 일으켜 앞으로 나아가는 것도 그에 따릅니다.

ē āpu aramuṇanṭa anukūlava ehi pævætmaṭa hētukārakayak mā tuḷa næha. mama kiyana hæn̆gīmaṭavat mama kiyana hæn̆gīmakava pævætmak balāporottu nætnam. vattapana karana avasthāvēdī vattapanayaṭa gōcara vennē nivana. athærīma noælma midī misak tava ekak ne.

그 온 대상에 맞추어 "나에게는 거기서 존재할 원인이 없다"고, '나'라는 느낌에도, '나'라는 느낌으로 존재를 바라지 않는다면, votthapana의 때에 votthapana에 닿는 것은 nibbāna입니다. 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남이지 다른 것이 아닙니다.

ehenam citta vītiyak haṭagænīmēdī cittakṣaṇa 17karumaya pari javana cittakṣaṇa hatanakoṭat javanayaṭa aramuṇu velā tiyennē nivana nam javanayaṭa gōcara velā tiyennē nivana nam ē javana kriyātmaka vennē atahærīmaṭa noyalmaṭa midīmaṭa misak pævætmaṭa nemeyi.

그렇다면 citta-vīthi가 생길 때 열일곱 cittakkhaṇa의 차례에 따라, javana의 일곱 순간에도 javana의 대상이 nibbāna라면, javana에 닿은 것이 nibbāna라면, 그 javana는 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남을 위해 움직이지 존재를 위해 움직이지 않습니다.

ēvaṭa kiyanavā puhu bīja. javana bīja puhu. puhu bījayakin nævata rōpaṇayak karanna bæruvā vāgē

그것을 빈 씨앗이라고 합니다. javana의 씨앗이 비어 있습니다. 빈 씨앗으로는 다시 심을 수 없듯이 말입니다.

antimaṭa keḷavara vunahama ehi cutiyak æti vunānam pera bhavayen āpu hariyen cuta velā gihillā hita vīsiya avasānavā nam paṭisandhi vaśayen ganna cittakṣaṇayaṭa ekak nǣha. mokada vennē? citta vītiya kālē bhavāṁgaya vaśayen gevī yanavā. citta vītiyē ṭiya gatta nivanamayi aramuṇu vennē. nivana aramuṇa ituru bhavangē ṭika gēvīn hilāilā keḷavara vunāṭa passē citta vītiya avasānayi matu haṭaganna maga pattu rūpayak haṭagattē nǣ. ehenam āya jīvē pævatamak haṭagattē nǣha.

마지막에 끝나 거기서 cuti가 일어나면, 앞 생에서 온 부분으로 죽어 citta-vīthi가 끝나면, paṭisandhi로 받을 cittakkhaṇa가 없습니다. 어떻게 됩니까? citta-vīthi 때 bhavaṅga로 지나갑니다. citta-vīthi에서 받은 것은 nibbāna뿐이고 그것이 대상이 됩니다. nibbāna를 대상으로 남은 bhavaṅga가 다 지나 끝난 뒤 citta-vīthi는 끝나고, 앞으로 생길 vatthu rūpa는 생기지 않았습니다. 그러니 다시 삶의 존재는 생기지 않았습니다.

kṣaṇaya pūrṇa vuṇā kṣaṇaya pūrṇa vuṇā kiyannē anna ēka tamayi kṣaṇaya pūrṇa vuṇā kiyannē. ov

순간이 다 찼습니다. '순간이 다 찼다'는 것이 바로 그것입니다. '순간이 다 찼다'고 하는 것이요. 네.

ēka tamayi etanadi mē anupatiśēsa parinirvāṇaya kivvet anna ēkayi. pirini nivan kivvet ēkayi. nivanin piruṇā.

거기서 anupādisesa parinibbāna라고 한 것이 바로 그것입니다. parinibbāna라고 한 것도 그것입니다. nibbāna로 가득 찼습니다.

itin menna mēka tamayi siddha vennē mē skandha pahakin siddha vena ākāraya. dæn mē skandha paha tibunahama mē skandha paha rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyannē kṣaṇa eka cittakṣaṇayak pāsāma rūpakṣaṇayak, vēdanānayak, saṁgnāṇayak, saṁkhārakṣaṇayak, viññāṇayak pahaḷa venavā.

이것이 바로 이 다섯 khandha로 일어나는 방식입니다. 이 다섯 khandha가 있을 때, rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이 다섯 khandha는 cittakkhaṇa 하나하나마다 rūpa의 순간, vedanā의 순간, saññā의 순간, saṅkhāra의 순간, viññāṇa의 순간이 일어납니다.

pahaḷa vena pahaḷa vena eka uppāda sidi bhaṁga kiyalā vidyāmāna avasthāva gevilā yanavā. ē avasthāva gevilā giyāṭa passē ehenam kriyākārī avasthāva gevuṇā. gevilā giyāṭa passē baṁga kiyana tatvayaṭa pat vunāṭa passē. bhaṁga vuna tæn paṭan ēka ayiti nāma gōtarayaṭa. pavatina nāma rūpayaṭa ēka ayiti næ.

일어나고 일어나는 것이 uppāda, ṭhiti, bhaṅga라 하여 드러난 때가 지나갑니다. 그때가 지나간 뒤에는 움직이던 때가 다 지났습니다. 지나간 뒤, bhaṅga라는 상태가 된 뒤, 부서진 때부터 그것은 nāma-gotta에 속합니다. 지금 있는 nāma-rūpa에는 속하지 않습니다.

nāma rūpa vaśayen pavatinnē [ugura kǣrīma] ēkē pævætmak vaśayen avidyā tr̥ṣṇāken goḍanaganaga. viññāṇa goḍanæguvot nāma rūpa saṁkhāra goḍanæguvot viññāṇa enavā. avidyāva goḍanæguvot saṁkhāra enavā. ehenam avidyāva nirava sēsaya nirōdha karapu kenāṭa saṁkhāra nirōdhayi. ehenam viññāṇa nirōdhayi. ehemanam nāma rūpa nirōdhayi.

nāma-rūpa로 있는 것은 [헛기침] 그 존재로서 avijjā와 taṇhā로 쌓입니다. viññāṇa를 쌓으면 nāma-rūpa가, saṅkhāra를 쌓으면 viññāṇa가 옵니다. avijjā를 쌓으면 saṅkhāra가 옵니다. 그렇다면 avijjā를 남김없이 nirodha한 이에게는 saṅkhāra가 nirodha합니다. 그러면 viññāṇa가 nirodha합니다. 그러면 nāma-rūpa가 nirodha합니다.

ē nāma rūpa nirōdha vuṇā nam ehema etana nāma gōrayaṭa nāma rūpa naipadavanna bæru yanavā. nāma gōtraya æsuru karagena ādhārana tamayi lōka satvayā avidyāven tr̥ṣṇāven nāma rūpa nadavannē. ēvā aramuṇu karalā.

그 nāma-rūpa가 nirodha했다면, 거기서는 nāma-gotta로 nāma-rūpa를 낳을 수 없게 됩니다. 세상 중생은 nāma-gotta에 기대어, 그것들을 대상 삼아 avijjā와 taṇhā로 nāma-rūpa를 낳습니다.

anna ē ādhāraya næti velā yanavā nivan avabōdha karāṭa patva. ēken nævata vārayak nāma gōtrayen nāma rūpayak pahaḷa karanna tiyena ādhārakayen næti velā yanavā. dīranna næti nāma gōtrayen nidahas venavā.

nibbāna를 깨닫게 되면 그 기댐이 없어집니다. 그로써 다시 한 번 nāma-gotta로 nāma-rūpa를 일으킬 기댐이 없어집니다. 낡지 않는 nāma-gotta에서 풀려납니다.

ē nāma gōtraya koheda tiyennē æhuva ēkē nāma lōkayaṭama ayitiyi. hæbæyi lōka kiyana tattvayaṭa sambandha karanna bæhæ mokada ē nāma gōtrayaṭa yam hemikamak darāgena pavatvāgena āpu yamekvī nam vidyāmāna vunānam mamek vidyāmānam ēka sambandha velā tibunē. ē vidyāmānatvaya digin digaṭa geniyanna pina mama kiyannā vū tattvaya keḷavarayi.

그 nāma-gotta가 어디 있느냐고 물으면, 그것은 nāma의 세계에 속합니다. 그러나 '세상'이라는 상태에 이을 수는 없습니다. 왜냐하면 그 nāma-gotta에 어떤 주인됨을 지니고 이어 온 누군가가 있었다면, 드러났다면, '나'라는 것이 드러났다면 그것에 이어져 있었을 것입니다. 그런데 그 드러남을 길게 이어 갈 '나'라는 상태가 끝났습니다.

ehenam kenekgē nāma gōtrayak tava kenekuṭa parisarayak hadannē nǣ. ē kiyannē tava kenekuṭa atbævak allagena næ. tava kenek mudavannet nǣ. hæbæyi ē ādhāra karagena tava kenekuṭa tamangē væḍen ādhāra karaganna puḷuvan.

그러니 한 사람의 nāma-gotta가 다른 이에게 환경을 짓지 않습니다. 곧 다른 이에게 생을 붙잡게 하지도 않고, 다른 이를 풀어 주지도 않습니다. 그러나 그것에 기대어 다른 이가 자기 노력으로 도움을 받을 수는 있습니다.

ē nāmagōtraya sihi karana ē tuḷin apiṭa puḷuvan goḍanā nagāganna apē ara paṁcaskandhayaṭa ayiti korada ehema kiyalā apiṭa ādhāra karaganna puḷuvan vimuktiya san̆dahā. nisā piraṇavan pæya budurajāṇan vahansēlāgē nam sihi karalā api śāntiyak labanavā. vipassīssa namat vū cakkhu mantasirimatō sissapinamatvū sabba bhūtānukam pinavā dæn mehema kiya satbudayanṭa namaskāra karanavā.

그 nāma-gotta를 떠올림으로써 우리는 우리의 pañcakkhandha에 속하는 몫을 쌓아 올릴 수 있습니다. 그렇게 해서 vimutti를 위해 그것을 도움으로 삼을 수 있습니다. 그래서 parinibbāna하신 붓다들의 이름을 떠올려 우리는 고요를 얻습니다. "Vipassissa namatthu cakkhumantassa sirīmato, Sikhissapi namatthu sabbabhūtānukampino" 이렇게 일곱 붓다께 절합니다.

ēut piruvampǣ budupiyāṇan vahansēlāgē pævætma næti vunāṭa ē namaskāra karanavā apiṭa śāntiyak læbenavā.

parinibbāna하신 붓다들의 존재는 없어졌지만, 그렇게 절하면 우리에게 고요가 옵니다.

mokak nisāda? ē uttarītara nāma gōtraya lōkaya nidahas. ē nāma gōtraya pariharaṇaya karana satvayā vaśayen vidyā maṇḍita tibicca hētuva næti nisā ē nāma gōtraya tuḷama satva pævætma vivarayi. ēka piruvam pāla. nāma gōtraya piraṇava palā nǣ. nāma gōtraya keḷavara karalā nǣ. siddha vuṇē mokakda ēka nidahas vuṇā.

왜 그렇습니까? 그 가장 높은 nāma-gotta는 세상에서 풀려나 있습니다. 그 nāma-gotta를 다루는 중생으로 드러나 있던 원인이 없기에, 그 nāma-gotta 안에서 중생의 존재는 떨어져 나가 있습니다. parinibbāna한 것은 그것입니다. nāma-gotta가 parinibbāna한 것이 아닙니다. nāma-gotta를 끝낸 것이 아닙니다. 일어난 일은 무엇입니까? 그것이 풀려난 것입니다.

nidahas vecca nisā yam kenekuṭa sihi karanna puḷuvan nam unvahansēgē āpu gamana sihi kaḷa hærē. mehema kenek tamayi budu vuṇē. mē mē kālē eyāgē tattvaya mehemayi.

풀려났기에, 누군가 떠올릴 수 있다면 그분이 걸어오신 길을 떠올릴 수 있습니다. "이런 이가 붓다가 되셨다. 이때 그분의 상태는 이러했다."

anna cutūpapāta gnānaya ādīn lōkē balāgena yanakoṭa pera budurajāṇan vahansēlāgē pævættuṇu ākārayē nāmagōtraya hæṭi lovturā budurajāṇan vahansē dakinavā anik ayaṭa allanna amāru ekak ōna. anāvaraṇatgnātaya lōturā budurajāṇan vahansē ṭē gōcarayi. ē nisā mehema hiṭiyā mehema kaḷā kiyalā ē nāma gōtraya aramuṇu kirīmen kiyanna puḷuvan.

cutūpapāta ñāṇa 같은 것으로 세상을 살펴 가실 때, 앞의 붓다들이 이어 오신 nāma-gotta의 모습을 lokuttara 붓다께서는 보십니다. 그것은 다른 이들이 붙잡기 어려운 것입니다. anāvaraṇa ñāṇa가 lokuttara 붓다께 닿아 있습니다. 그래서 그 nāma-gotta를 대상 삼아 "이렇게 계셨다, 이렇게 하셨다"고 말씀하실 수 있습니다.

ēken tamayi kiyannē. itin nāma gōtraya tibunaṭa dugahā sambandhayak nǣ. nāma gōtaraya ādhāra karagena canda rāgayen ēkē bæn̆dilā yaḷi yaḷi pævætma æti kaḷot satvayā vidyāmāna satvayā vidyāmāna kaḷot duka vidyāmāna duken nidahas vīma paramārthaya misā nāma gōta næti karanna apiṭa mokada

그렇게 말씀하시는 것입니다. 그러니 nāma-gotta가 있다고 해서 괴로움과 이어지는 것은 없습니다. nāma-gotta에 기대어 chanda-rāga로 거기에 묶여 거듭거듭 존재를 지으면 중생이 드러나고, 중생이 드러나면 괴로움이 드러납니다. 괴로움에서 벗어나는 것이 목표이지, nāma-gotta를 없애는 것이 우리에게 무슨 상관입니까.

apē paramārthaya duken nidahas vīma yamak kirīmen duken nidahas vuṇā nam īṭa passē ituru tibuṇat ekayi nætat ekayi api duka ēka sambandhayak tiyenavā.

우리의 목표는 괴로움에서 벗어나는 것입니다. 무엇을 해서 괴로움에서 벗어났다면, 그 뒤에 무엇이 남아 있든 없든 마찬가지입니다. 우리에게 걸린 것은 괴로움과의 이어짐입니다.

anna ēka tamayi nivan ābōdha kaḷa ætda nædda kiyana dekaṭama uttara dennē nættē etakoṭa tavakayi. vigraha karalā tērum gannē minisungē mānasikatvaya ē avabōdhaya læbuvē nætnam mānasikatvaya diyuṇu næ. mē tērum ganna bæ. æta næta kiyana dekenma uttara denna bæ.

그래서 nibbāna를 깨달은 이가 있느냐 없느냐 하는 둘 모두에 답하지 않는 것입니다. 풀어서 알아듣는 것은 사람들의 마음됨인데, 그 깨달음을 얻지 못했다면 마음됨이 자라지 않은 것입니다. 이것을 알아들을 수 없습니다. 있다, 없다 어느 쪽으로도 답할 수 없습니다.

ehema saṁsāraya digin digaṭama pavatvāgena yana ākāraya. dæn ēka tamayi api mē vigraha kaḷē chandara rāgayen mē kehi bæn̆dunot mēka niccayi kiyalā, sæpayi kiyalā ātmayi kiyalā dr̥ṣṭiyen bæn̆dunot. ē candanārāgayen bæn̆dī inna tākal apiṭa ē mataka saṭahanayen midenna bæ. ēka āśvāda janakayi. en̆du mataka saṭahan tuḷa pævætmen rasa āśvādaya āśvāda dænakayi.

그렇게 saṃsāra를 끝없이 이어 가는 방식, 이것이 우리가 풀이한 것입니다. chanda-rāga로 여기에 묶이면, 이것이 nicca다, sukha다, attā다 하는 diṭṭhi로 묶이면, 그 chanda-rāga로 묶여 있는 동안 우리는 그 기억 자국에서 벗어날 수 없습니다. 그것은 달콤함(assāda)을 낳습니다. 그런 기억 자국 안에서 존재의 맛과 달콤함을 낳습니다.

ēka vaṭinavā nam paḷaveni. kohomada ēka dālā atnnē? ē paṁcaskandhaya samaga tiyena bandhanayen evat venna bǣhænē. ēka atharinna hitennē næ.

그것이 값지다면, 어떻게 그것을 버리고 놓겠습니까? 그 pañcakkhandha와의 묶임에서 떨어질 수 없지요. 그것을 놓을 마음이 들지 않습니다.

goḍa nagāgatta anāgata manō lōkaya atharinna hitennē næ. kohomahari kænakahen ēka udā karaganna ōna. gevī giya atīta skandhayangen midenna hitennē næ. atīta matakayakaya amataka karanna bæ.

쌓아 둔 앞날의 마음 세계를 놓을 마음이 들지 않습니다. 어떻게든 그것을 이루어야 합니다. 지나간 khandha들에서 벗어날 마음이 들지 않습니다. 지난 기억을 잊을 수 없습니다.

matak vunāṭa praśnayak næhæ. canda rāgayayi ēkē bædilā tiyennē. canda rāgaya atharaganna bæruva innē. ēka priya svabhāvaya madhura svabhāvayen ganna nisā. pavatina vidyāmāna inna vartamānaya chanda rāgayen bæn̆dilā inna nisā priyamanāpa hæṭiyaṭa ēkenma mudavanna bæhæ nidahas venna bæ.

떠오르는 것은 문제가 아닙니다. 거기에 묶여 있는 것은 chanda-rāga입니다. chanda-rāga를 놓지 못하고 있는 것입니다. 그것을 사랑스럽고 달콤한 것으로 받아들이기 때문입니다. 드러나 있는 지금도 chanda-rāga로 묶여 있기에, 마음에 드는 것으로 여겨 그것에서 풀려날 수 없고 벗어날 수 없습니다.

menna nisā arihatyaṭa patvenna mehā inna ayagē viśēṣayen pr̥thagjana pudgalayāṭa oya ākārayen nidahas venna bæri svabhāvayak æti venavā. ætivelān ē tuḷa eyāgē pævætma geniyanavā.

그래서 arahant가 되기 전의 이들, 특히 puthujjana에게는 그렇게 벗어날 수 없는 상태가 생깁니다. 그것이 생겨 그 안에서 존재를 이어 갑니다.

yam davasaka mē canda rāgaya duru kara dæmmo. atīka matana koccara matak vuṇā kamanna ēvā bæn̆dilā næ. ehenam ēvā mul karagena atu pævætmakaṭa ādhārayak ganna bæ. hētuva yedennē næ. anāgatayē tibicca mataka saṭahan koccara matak vuṇā kamak.

어느 날 이 chanda-rāga를 떨쳐 버리면, 지난 기억이 아무리 떠올라도 그것들에 묶여 있지 않습니다. 그러면 그것들을 바탕으로 앞날의 존재에 도움을 받을 수 없습니다. 원인이 맞아떨어지지 않습니다. 앞날에 대한 기억 자국이 아무리 떠올라도 상관없습니다.

ēkē tibena chandara rāgaya duru karalā tibuṇa nam ēvā nisā ē mataka saṭahan ēvaṭa bæn̆di tibicca hētuva ivarayi. ehenam ēvā nisā satvayek yayi haṭagænīmaṭa hētuvak tibuṇā ēka gevilā.

거기 있던 chanda-rāga를 떨쳤다면, 그 기억 자국들에 묶여 있던 원인이 끝났습니다. 그렇다면 그것들 때문에 중생으로 생겨날 원인이 있었더라도 그것은 다 닳았습니다.

vartamānayē pēna æhena ādīval tiyenavā. ēvaṭa canda rāgaya duru vunā nam ēvā nisā matu pævætmaka gaman in̆diyē kiyana balāporottuvak haṭagannē næti nisā. matu pævætmak goḍanaganna davasē yamak vēda ē goḍannaganna davasa kiyana śaktiya ēkanē.

지금 보이고 들리는 것들이 있습니다. 거기에 대한 chanda-rāga가 떨쳐졌다면, 그것들 때문에 앞날의 존재로 가겠다는 바람이 생기지 않습니다. 앞날의 존재를 쌓는 날에 무엇이 있든, 그것을 쌓는 힘이란 바로 그것이니까요.

ē nisā atītayat pēnavā. vartamānayat innavā vidyāmāna vaenavā. anāgataya karapu mataka saṭahan ōkavat matakayi karanavā. mataka tiyenavā. ehakavat bæn̆dilā nætnam edāṭa dukaṭa hētuva karana.

그러니 지난날도 보입니다. 지금도 있고 드러나 있습니다. 앞날에 대해 지은 기억 자국도 떠오릅니다. 기억하고 있습니다. 그러나 어디에도 묶여 있지 않다면, 그날 괴로움의 원인이 끝납니다.

itin mēkayi paṁcaskandhaya tibuṇat apiṭa kamak nǣha lōkē manō lōkaya eka hari ēkat eka bæn̆dilā tiyenavā nam tamayi praśnē tiyennē. ēka næti karagattahama nivana.

그러니 pañcakkhandha가 있어도 우리에게는 상관없습니다. 세상이든 마음 세계든 어느 것에든 묶여 있으면 그것이 문제입니다. 그것을 없애면 nibbāna입니다.

svāmīn vahansa ara atīta nāmaya api uppādaya karavā tamanṭa ætta venna anāgata ēvā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē koyi ekat ē vagē ēvat eka nānā eka eka dr̥ṣṭiyen yuttava pudgalayō nānā prakāra dēval ipadavā gannavā.

어느 것이나 그와 같습니다. 그것들도 갖가지입니다. 저마다 다른 diṭṭhi를 지닌 사람들이 갖가지 것을 낳습니다.

ē pudgalayālā dænu avidyāven karana ipadavīmak hariyannē kohomada

그 사람들이 avijjā로 낳는 것이 어떻게 맞을 수 있겠습니까.

avidyāva nisā atītaya gæna gæṭa gahagena hitāgena giyāda ēvat væradiyaṭa araganna. mokada dr̥ṣṭiya væradi hindā avidyā sahagatava nam gannē api bæn̆dilā inna dr̥ṣṭiya væradiyi.

avijjā 때문에 지난날에 대해 얽어 생각해 갔다면 그것들도 잘못 받아들입니다. diṭṭhi가 잘못되었기 때문입니다. avijjā와 함께 받아들인다면, 우리가 묶여 있는 diṭṭhi가 잘못된 것입니다.

yam dr̥ṣṭiyaka in̆dan lōkaya gæna yam nigamana karannē væradi dr̥ṣṭiyen nigamanaya karana nigamana væradiyi. hari kiyalā hitānna væradi nigamana hamba venavā.

어떤 diṭṭhi에 서서 세상에 대해 결론을 내린다면, 잘못된 diṭṭhi로 내린 결론은 잘못입니다. 옳다고 여기면서 잘못된 결론을 얻게 됩니다.

ē nisā apiṭa nigamanaya karanna bæhæ. anāgatayē balāporottu vū atītaya gæna apiṭa pahaḷa vena adahas aragena api ganna adahasa sampūrṇama ēkaṭa venas ekak enna. apē dr̥ṣṭiya yam ākārayakda ēka tōrannē īṭa anuvayi.

그래서 우리는 결론을 내릴 수 없습니다. 앞날에 바라는 것, 지난날에 대해 우리에게 일어나는 생각을 가지고 우리가 받아들이는 생각은 그것과 아주 다른 것이 됩니다. 우리의 diṭṭhi가 어떠한가에 따라 그것을 고르는 것입니다.

ē aramuṇē hæṭiyaṭa nemeyi tōrannē. aramuṇa dr̥ṣṭiyen gatta hæṭiyaṭa.

그 대상이 있는 그대로 고르는 것이 아닙니다. 대상을 diṭṭhi로 받아들인 대로 고르는 것입니다.

apiṭa samahara velāvaṭa jīvita hāni karana mahā vināśayak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기