Mano pubbaṅgamā dhammā 풀이
මනෝ පුබ්බංග මා ධම්මා විග්රහය.
tama tamangē tiyena praśna daham praśna nirākaraṇaya karaganna.
각자 가진 물음, dhamma에 관한 물음을 풀어 봅시다.
ē praśna amōhayakma evelā tiyenavā. api eka dudusu aragena sākacchāvaṭa gamu.
그런 물음이 아주 많이 와 있습니다. 하나씩 골라 이야기해 봅시다.
ēka praśnayak tiyenavā manō pubbaṁgamā dhammā manōṭṭhā, manōmayā kiyana gāthāvē arthaya pæhædili kara denna kiyalā.
'mano pubbaṅgamā dhammā manoseṭṭhā manomayā'라는 게송의 뜻을 밝혀 달라는 물음이 하나 있습니다.
dæn dhamma padayē paḷaveni gāthāva manō pubbaṁgamā dhammā kiyana vacanaya arthācārayan vahansēlā artha kathācārayan vahansēlā artha vigraha karanakoṭa pennannē caitasikayanṭa hita caitasikayō sita peraṭu kara ættāha kiyana ekayi pennannē.
Dhammapada의 첫 게송에 나오는 'mano pubbaṅgamā dhammā'라는 말을 aṭṭhakathā 스승들께서 풀이하실 때 보여 주시는 것은, cetasika들에게 마음이… 곧 cetasika들은 마음을 앞세운다는 것입니다.
hæbæyi itin citta pubbaṁgamā caitasikā kiyana arthayak tamayi manō pubbaṁgāmā dhammā kiyana vacanayaṭa pelā tiyennē.
그런데 'citta pubbaṅgamā cetasikā'라는 뜻을 'mano pubbaṅgamā dhammā'라는 말에 붙여 놓은 것입니다.
hitaṭa etakoṭa caitasika valaṭa hita pradhānayi kiyalayi ada ēkaṭa han̆dunvannē.
그래서 오늘날에는 이것을 'cetasika들에게는 마음이 으뜸이다'라고 소개합니다.
namut pennavā tiyennē manōpubbaṁgamā dhammā.
하지만 실제로 보여 준 것은 'mano pubbaṅgamā dhammā'입니다.
dæn metandi api dænaganna ōnē manō monavada dharma monavada? oya deka dænagannakan apiṭa ōka tērum ganna bæ.
여기서 우리는 mano가 무엇이고 dhamma가 무엇인지 알아야 합니다. 그 둘을 알기 전에는 이 말을 알아들을 수 없습니다.
manaṁca paṭicca dhammēca uppajjati manō viññāṇaṁ kiyalā vigrahayak venavā. manō viññāṇayak haṭagænīmaṭa manaṭa dharmayak gaṭṭanaya venna ōnē.
'manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ'이라는 풀이가 있습니다. mano-viññāṇa가 생기려면 mano에 dhamma가 부딪쳐야 합니다.
dæn metanadi api dænaganna ōnē menna mehema deyak. mēka hun̆gak vigraha karalā praśnayak.
여기서 우리는 이런 것을 알아야 합니다. 이것은 많이 풀이되어 온 물음입니다.
etakoṭa manō kiyannē monavada? mēka hitama kiyana hitēma svabhāvayagena kiyana tava namak.
그러면 mano란 무엇입니까? 이것은 마음 그 자체, 마음의 바탕을 두고 부르는 또 하나의 이름입니다.
dhammā kiyannē monavada? oya vistara dekama hon̆daṭa tērum araganna ōnē.
dhamma란 무엇입니까? 이 두 가지 설명을 모두 잘 알아들어야 합니다.
[ugura kǣrīma]
[헛기침]
citta kiyana avasthāva pabassara midaṁ bhikkhavē cittaṁ kiyalā sita prabhāssarayi kiyalā pennanavā.
citta라는 자리 — 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라 하여 마음이 맑게 빛난다고 보여 줍니다.
ē mūlika vaśayenma hita kiyana koṭasa.
그것이 맨 바탕으로서의 마음이라는 부분입니다.
etakoṭa citta kiyana koṭasa mokakda? manō kiyana koṭasa mokakda? viññāṇa kiyannē kiyana koṭasa mokakda? kiyalā mēvā tōrāganna ōnē.
그러면 citta라는 부분은 무엇이고, mano라는 부분은 무엇이며, viññāṇa라는 부분은 무엇인지 가려내야 합니다.
pradhāna vaśayen citta kiyana avasthāva āgantuka upalēlēsayangen kahaṭa gænunahama eka avasthāvak enavā manō kiyalā.
무엇보다 citta라는 자리가 바깥에서 들어온 upakkilesa들로 물이 들면 mano라는 한 자리가 옵니다.
tavat duraṭa kahaṭa gænunāma læbena avasthāvak gæm̆buru avasthāvak tamayi viññāṇa kiyannē.
거기서 더 물이 들어 이르는 깊은 자리가 viññāṇa입니다.
dæn api pirisidu vatura kiyanavā. ē vāgēma bora vatura kiyanavā. nætnam poḍḍak hari apirisidayak ekatu vecca vatura. balapuhama pēnna næhæ. anya vīśiyak væna deken bæluvaṭat nam ēkē apirisidukamak tiyenavā dakinna puḷuvan.
우리는 맑은 물이라고 말합니다. 또 흐린 물이라고도 말합니다. 아니면 조금이라도 더러운 것이 섞인 물이 있습니다. 눈으로 보면 보이지 않습니다. 그러나 현미경 같은 것으로 들여다보면 그 안에 더러운 것이 있음을 볼 수 있습니다.
piṭin bæluvahama ēvā hon̆da suddha vatura vagē pēnavā. ē vagēma kahaṭa vatura kiyalat api kiyanavā. kahaṭa vatura ekak dika kiyalā illana siritakut tiyenavā.
겉으로 보면 그것들은 아주 깨끗한 물처럼 보입니다. 또 우리는 kahaṭa(설탕 없이 우린 맑은 차)라는 말도 씁니다. 'kahaṭa 한 잔 주세요' 하고 청하는 풍습도 있습니다.
vatura ekak diṁka kivvot dennē vatura. hæbæyi kahaṭa ekak kivvahama kahaṭa kiyā dennē tiya 99.9k tiyennē vatura.
'물 한 잔 주세요' 하면 물을 줍니다. 그런데 'kahaṭa 한 잔'이라고 하면 kahaṭa를 주지만, 그 99.9퍼센트는 물입니다.
tē kahara tiyennē ōken tiyaṭa biṁduva ekak taram pramāṇayak. gāna bæluvē. namut ēka dæmmahama api ēkaṭa tē kahaṭa kiyanavā misak vatura kiyalā vacanaya kiyannē nǣ. namut tiyennē vatura.
찻잎 우린 것은 그 가운데 0.1퍼센트쯤밖에 안 됩니다. 셈해 보면 말입니다. 그래도 그것을 넣으면 우리는 kahaṭa라고 부르지 물이라는 말을 쓰지 않습니다. 그러나 들어 있는 것은 물입니다.
kahaṭak vistara vuṇa nisā vaturaṭa vatura kiyannē nætuva tē kahaṭa kiyalā namak dæmma. kahaṭa ekak dennē ehemat api illanavā.
찻물이 섞였기에 물을 물이라 하지 않고 kahaṭa라는 이름을 붙였습니다. 우리는 그렇게 'kahaṭa 한 잔 주세요' 하고 청합니다.
menna mē vagē ē maṭṭamaṭa āgantuka upaklēsa valin hitak keles citta kiyana avasthāva kramā kramayen an̆duru velā an̆duruvelā gihillā.
이와 같이, 바깥에서 들어온 upakkilesa들로 마음이, kilesa로 citta라는 자리가 차츰차츰 어두워지고 또 어두워져 갑니다.
ēka eka avasthāvak enavā lōka pævætmaṭa hētukāraka vena maṭṭamaṭa mē kahaṭa gænna avasthāvak.
그러다 세상이 이어지게 하는 까닭이 될 만큼 물이 드는 한 자리가 옵니다.
avidyā tr̥ṣṇājakayen kahaṭa gænnunahama avidyā tr̥ṣṇājakayen lōkayē saman̆ga mitratvayen bæn̆dena avasthāvaṭa āvot etana paṭan lōkayen nikmenna bæ.
avijjā와 taṇhā로 물이 들어, avijjā와 taṇhā로 세상과 벗이 되어 묶이는 자리에 이르면, 그때부터는 세상에서 빠져나갈 수 없습니다.
ehenam mē cittayak citta kiyana avasthāva suddha avasthāva nama vārayakadī kaṭa gænilā tamayi viññāṇaskandhayak bavaṭa patvennē.
그러니 이 citta라는 맑은 자리가 여러 번에 걸쳐 물이 들어서 viññāṇa-khandha가 되는 것입니다.
citta kiyana avasthāva īḷan̆gaṭa kahaṭa gannahama manō kiyana ekaṭa enavā. hæbæyi sasara gamaṭa hētu gaṇantā taram balavat nǣ.
citta라는 자리가 다음으로 물이 들면 mano라는 것에 이릅니다. 그러나 saṃsāra 길의 까닭이 될 만큼 힘이 세지는 않습니다.
īṭa passē māna saṁlā avasthāvak enavā. ē avasthāva āvat sasara gamanaṭa sambandha karanna taram balayak nǣha. mē sasara upādānayaṭa hētukāraka balayak ēkē næha. citta manō mānasaṁ hadayaṁ
그다음에 mānasa라는 자리가 옵니다. 그 자리가 와도 saṃsāra 길에 이어 붙일 만큼 힘은 없습니다. saṃsāra의 upādāna를 일으킬 힘이 그 안에는 없습니다.
balayak ēkē næha. citta manō mānasaṁ hadayaṁ kiyalā avasthāvak enavā. anna hadayan kiyana avasthāva hitavatkam vædagat avasthāvak.
'cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ'이라는 자리가 옵니다. 바로 그 hadaya라는 자리가 벗이 되는 일이 중요한 자리입니다.
monavā hō samaga hitavat vunot ēka dālā yanna bæ.
무엇이든 그것과 벗이 되면 그것을 버리고 떠날 수 없습니다.
hitavat velā nætnam dālā yana eka praśnayak nemeyi. hitavat vunot tavadā niyama venavā. ē dē saman̆ga ekatu venna jīvat venna.
벗이 되지 않았다면 버리고 떠나는 것은 어려운 일이 아닙니다. 벗이 되면 더 단단히 굳어집니다 — 그것과 함께 어울려 살아가도록.
ehenam hiten yamkisi deyak samaga ekatu vunot jīvat venna āśvādayen bæn̆dunot etana hita hadayan kiyana avasthāvaṭa pat velā ēka æsuru karannē.
그러니 마음으로 어떤 것과 하나가 되어 살아가려 하고, 즐거움(assāda)으로 묶이면, 거기서 마음이 hadaya라는 자리에 이르러 그것을 가까이하는 것입니다.
hæbæyi arihat patvecca kenā mānasaṁ kiyana avasthāva ikmavannē næ.
그러나 arahant가 된 이는 mānasa라는 자리를 넘어서지 않습니다.
dæn hita kiyana ekak tiyenavā. ārammaṇa vijānana lakkhanaṁ cittaṁ pabassara midaṁ bhikkhavē cittaṁ kiyalā deyākārayakin citta kiyana avasthāva pennanavā.
자, 마음이라는 것이 있습니다. 'ārammaṇa-vijānana-lakkhaṇaṃ cittaṃ', 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ' — 이렇게 두 가지로 citta라는 자리를 보여 줍니다.
aramuṇu vividhākāratvayen dænagannā svabhāvaya hitayi.
대상(ārammaṇa)을 여러 모습으로 알아차리는 바탕이 마음입니다.
ehenam issellā tiyenna ōnē hitak. dænena bavak tiyenna ōnē.
그러니 먼저 마음이 있어야 합니다. 느끼는 바탕이 있어야 합니다.
ē dænena bavaṭa yamak væṭu æturu aramuṇak āvot ē dænena bavaṭa ēka dænenavā.
그 느끼는 바탕에 무엇이 떨어져 대상이 오면, 그 느끼는 바탕에 그것이 느껴집니다.
issellā taman inna bava dannavā. jīvat velā inna bava dænena hitak tiyenavā.
먼저 자기가 있다는 것을 압니다. 살아 있다는 것을 느끼는 마음이 있습니다.
jīvat velā inna bava dænenavā kiyannē æhæṭa penīma kivvā, kanaṭa æhīma kikavat, nāyaṭa gan̆da suvan̆dīma kivvat divaṭa rasa dænīma kivvat, kayaṭa dæna kayaṭa dharmayan bāhirin ena dharmayan aramuṇu vīmenmavat ena ekak nemeyi. hitaṭa hitama dænena avasthāva
살아 있음을 느낀다는 것은 — 눈에 보임이라 하든, 귀에 들림이라 하든, 코에 냄새 맡음이라 하든, 혀에 맛 느낌이라 하든, 몸에 닿는 느낌이라 하든 — 바깥에서 오는 dhamma들이 대상이 되어 오는 것이 아닙니다. 마음에 마음 스스로가 느껴지는 자리입니다.
jīvat velā inna bava avadiva inna bava tamanṭama dænena avasthāvak tiyenavā. menna mē avasthāva tamayi mūlikama citta kiyana avasthāva.
살아 있음, 깨어 있음이 스스로에게 느껴지는 자리가 있습니다. 바로 이 자리가 맨 바탕의 citta라는 자리입니다.
etakoṭa mē mūlika citta kiyana avasthāva tibunaṭa ē dænena avasthāva vipākayak.
그런데 이 바탕의 citta라는 자리가 있다 해도, 그 느끼는 자리는 vipāka입니다.
dænena svabhāvayak tiyenavā vipāka vipākayen vipākayen saṁkhārayak matu kaḷot tamayi. saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyalā viññāṇayak pahaḷa venna hētu. [ugura kǣrīma]
느끼는 바탕이 있습니다 — vipāka. 그 vipāka에서 saṅkhāra를 일으켜야 비로소 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ'이라 하여 viññāṇa가 나타나는 까닭이 됩니다. [헛기침]
dænena bavaṭa vitarak viññāṇa pahaḷa karanna bæ.
느끼는 바탕만으로는 viññāṇa를 일으킬 수 없습니다.
inna bava dænenavā. avadiva inna bava dænenakoṭa śabdayak āvot ehema ēka dænenavā. śabdayak āvā.
있다는 것이 느껴집니다. 깨어 있음이 느껴질 때 소리가 오면 그것이 느껴집니다. '소리가 왔다.'
dænīma tibicca nisāma dænīmaṭa śaddayak āpu bava dævuṇā. dænīma tibicca nisāma æhæṭa rūpayak pēna bava dænuṇā. dænīma tibicca nisāma nāsayaṭa gandhayak ena bava dænenavā. dænīma tiyena nisāma divaṭa rasayak ena bava dænenavā. dænīma tiyena nisāma kayaṭa sparśayak dænena bava dænenavā.
느낌이 있었기에 그 느낌에 소리가 왔다는 것이 느껴졌습니다. 느낌이 있었기에 눈에 모습이 보인다는 것이 느껴졌습니다. 느낌이 있었기에 코에 냄새가 온다는 것이 느껴집니다. 느낌이 있기에 혀에 맛이 온다는 것이 느껴집니다. 느낌이 있기에 몸에 닿음이 느껴진다는 것이 느껴집니다.
ē dænunē mokak nisāda? hitaṭa āpu dē mona mona jātiyakda kiyalā mænagatta nisā.
그것이 느껴진 까닭은 무엇입니까? 마음에 온 것이 어떤 갈래인지 재어 보았기 때문입니다.
mēka æhen āpu rūpa saṭahanak [ugura kǣrīma] mēka kanen āpu śabda saṭahanak. mēka nāsayen āpu gandha saṭahanak. mēka diva nisā matu vecca rasaṭahanak. mēka kayaṭa sparśa vīmen matuna sparśanak kiyalā. menna mēka mænaganna avasthāvak enavā
'이것은 눈으로 온 모습의 자국이다' [헛기침], '이것은 귀로 온 소리의 자국이다', '이것은 코로 온 냄새의 자국이다', '이것은 혀 때문에 생긴 맛의 자국이다', '이것은 몸에 닿아 생긴 닿음의 자국이다' 하고 말입니다.
kiyalā. menna mēka mænaganna avasthāvak enavā oyin ehāṭa manōlin karanna deyak næha. manōlin karannē onna oya mænagannaeka.
바로 이것을 재는 자리가 옵니다. 그 너머로 mano가 할 일은 없습니다. mano가 하는 일은 바로 그 재는 일입니다.
avidyā sahagata tr̥ṣṇā sahagata lōka satvayā pragnāven ēṭa duru karalā tibunē nætnam. oya saṭahana enakoṭama avidyāven tr̥ṣṇāven ēka væḷan̆dagannavā.
avijjā와 taṇhā에 물든 세상 중생은, paññā로 그것을 걷어 내지 않았다면, 그 자국이 오자마자 avijjā와 taṇhā로 그것을 끌어안습니다.
væḷan̆dagatta kenā ekkōka ælenavā, ekkōka gæṭenavā, ekkō mulā venavā.
끌어안은 이는 들러붙거나, 부딪치거나, 아니면 헷갈립니다.
æhæṭa ræpicca rūpayaṭa ekkō ælenavā. priyamanāpa nam. apriya amanāpanam gæṭenavā. ehema nætnam ēkē mulā velā ē pasu passē ham̆bā yanavā.
눈에 비친 모습이 마음에 들면 들러붙습니다. 마음에 들지 않으면 부딪칩니다. 그렇지 않으면 거기에 헷갈려 그 뒤를 쫓아갑니다.
kanṭa saddayak ahuvahama ekkō priyamanāpanam ælenavā. apriya amanāpanam gæṭenavā. ehema nætnam ēka āśvādayi kiyalā hitāgena tamanṭa avaśyaka enakan ē passē ham̆bā yanavā. mē
귀에 소리가 잡히면, 마음에 들면 들러붙고 마음에 들지 않으면 부딪칩니다. 그렇지 않으면 그것을 즐거움이라 여겨, 바라는 것이 올 때까지 그 뒤를 쫓아갑니다.
tamanṭa avaśyaka enakan ē passē ham̆bā yanavā. mē vagē divaṭa, nāsayaṭa, rahat kayaṭa aramuṇak enakoṭa priyamanāpa nam ælenavā. apriya amanāpanam gæṭenavā.
이처럼 혀, 코, 몸에 대상이 올 때, 마음에 들면 들러붙고 마음에 들지 않으면 부딪칩니다.
ē dekaṭama gælapunē nætnam priyamanāpa ekak balāporottu veyi ēna aramuṇa passē ham̆bahā yanavā. mōhayen. etakoṭa oya nisā ōkaṭa ahuvenavā ælīma gæṭīma mulāva kiyana mē kāraṇā tuḷa.
그 둘 어디에도 맞지 않으면, 마음에 드는 것이 오기를 바라며 오는 대상 뒤를 쫓아갑니다 — moha로 말입니다. 그래서 들러붙음, 부딪침, 헷갈림이라는 이 일들 속에 붙잡히게 됩니다.
menna mē ælīmen gæṭīmen mulāven yutta nam ē tākkal lōka satvayāṭa sasara gamanen nidahas venna bæ.
이 들러붙음, 부딪침, 헷갈림을 지니고 있는 동안에는 세상 중생은 saṃsāra 길에서 풀려날 수 없습니다.
ælīmak, gæṭīmak, mulāvak haṭaganna rūpa enna issellā rūpa kiyannē vaṭinādayak kiyana mānasikatvayak goḍanagāgena tiyenavā. rūpa tuḷa vaṭinādayak tiyenavā. ē mama oyi mohotē hari rūpa balanna ōnē. śabda æsuvē vaṭinādayak tiyenavā kiyalā dr̥ṣṭiyak tiyenavā. ē nisā koyi mohotē hari maṭa avaśya dē ahanna avadhānayen inna ōnē. gandhayan tuḷa vaṭinādayak tiyenavā. ē vaṭinādaya labāganna gandhayan kerehi avadhānayen inna ōnē. rasa kerehi vaṭinākamak tiyenavā. ē nisā ēka labāganna ē kerehi avadhānayen inna ōna sparśayangē vaṭinākamak tiyenavā. ēka labāganna kerehi avadhānayen inna ōnē kiyalā.
들러붙음, 부딪침, 헷갈림이 생기려면, 모습이 오기 전에 이미 '모습은 값진 것'이라는 마음가짐을 쌓아 두었습니다. '모습 안에 값어치가 있다, 그러니 나는 어느 때든 모습을 보아야 한다.' 소리를 듣는 데 값어치가 있다는 diṭṭhi가 있습니다. '그러니 어느 때든 내가 바라는 것을 들으려고 귀 기울이고 있어야 한다.' '냄새 안에 값어치가 있다, 그 값어치를 얻으려면 냄새에 마음을 기울이고 있어야 한다.' '맛에 값어치가 있다, 그러니 그것을 얻으려면 거기에 마음을 기울이고 있어야 한다.' '닿음에 값어치가 있다, 그것을 얻으려면 거기에 마음을 기울이고 있어야 한다' 하고 말입니다.
menna mehema avadhānātmaka mānasikatvayak goḍannak gāgannavā dænena svabhāvayaṭa nidahasē dænena svabhāvayen navatinna dennē nætuva.
이렇게, 느끼는 바탕이 그저 자유로이 느끼는 바탕으로 머물도록 두지 않고, 늘 마음을 기울이고 있는 마음가짐을 쌓아 갑니다.
menna avadhānātmaka balāporottu sahagata aramuṇu āvot allaganna balāporottuvak æti karagattahama hita manō kiyana tattvayaṭa patvenavā.
이렇게 마음을 기울인 채 '바라던 대상이 오면 붙잡겠다'는 바람을 일으키면, 마음은 mano라는 상태에 이릅니다.
ena ekak kiyanavā ganna balāporottu velā tiyāgattē nætnam. āpu eka āvesā allagattē næha. ganna balāporottu tiyāganna
오는 것을 받으려는 바람을 품고 있지 않다면, 온 것을 그냥 붙잡지 않습니다.
allagattē næha. ganna balāporottu tiyāganna kenāṭa śabdayak āvot mohotakin mokakda? ēka hoyanna vimarśanaya karanna hitak enavā.
받으려는 바람을 품고 있는 이에게 소리가 오면, 곧바로 '무엇이지?' 하고 그것을 찾고 살피려는 마음이 옵니다.
rūpayak dækkot mokakda? rūpaya ēka dænaganna hitak enavā. hæbæyi avidyā tr̥ṣṇāva duru karapu kenekuṭa ehema hitak nǣ.
모습을 보면 '무엇이지?' 하고 그 모습을 알아보려는 마음이 옵니다. 그러나 avijjā와 taṇhā를 걷어 낸 이에게는 그런 마음이 없습니다.
ē æhæ tiyenavā pēnavā balana balāporottuvak nǣha. kana tiyenavā æhenavā ahana balāporottuvak nǣha. diva tiyenavā rasa dænenavā, rasa vidina balāporottuvak nǣha. nāsaya tiyenavā gandhayan dænenavā. gandhayan nāgrāṇaya karana balāporotuvak nǣha. kaya tiyenavā kayaṭa pahasa dænenavā. pahasī elpaganna balāporottuvak nǣ. hita tiyenavā hitanna puḷuvan hita hitā inna balāporottuvakut nǣ. menna mē cittayaṭa kiyanavā arihatphala cittiyē svabhāvaya.
눈이 있고 보이지만 보려는 바람은 없습니다. 귀가 있고 들리지만 들으려는 바람은 없습니다. 혀가 있고 맛이 느껴지지만 맛을 즐기려는 바람은 없습니다. 코가 있고 냄새가 느껴지지만 냄새를 맡으려는 바람은 없습니다. 몸이 있고 몸에 닿음이 느껴지지만 닿음을 누리려는 바람은 없습니다. 마음이 있고 생각할 수 있지만 생각에 잠겨 있으려는 바람도 없습니다. 바로 이 citta를 arahatta-phala citta의 바탕이라고 합니다.
sabhassavaramidam bhikkharavē cittaṁ kiyana ekē svabhāvaya. ē svabhāvaya tiyennē avidyā tr̥ṣṇā duruka arihatun vahansēṭayi.
'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라는 말의 바탕입니다. 그 바탕은 avijjā와 taṇhā를 걷어 내신 arahant께 있습니다.
etanin mehā inna ayada? ē ē maṭṭamen pr̥tagjanāva lōkē piḷiban̆da viśāla balāporottuvakin avadhānaya yomu kara inna mānasikatvayak goḍanægenavā.
그 아래에 있는 이들은 어떻습니까? 저마다의 높이에서, puthujjana에게는 세상을 향한 큰 바람을 품고 마음을 기울이고 있는 마음가짐이 쌓입니다.
mokada vaṭinavayi kiyana adahasa nisā. vaṭinavayi kiyana adahasak ennē niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana mē dr̥ṣṭiya gilihilā næti nisā.
왜냐하면 '값지다'는 생각 때문입니다. '값지다'는 생각이 오는 것은 nicca, sukha, attā라는 이 diṭṭhi가 떨어져 나가지 않았기 때문입니다.
ē nisā āśvādayak hoyāgena vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiyen yutta ēvā enakan balā innavā.
그래서 즐거움을 찾아, '값지다'는 diṭṭhi를 지닌 채 그것들이 오기를 기다립니다.
menna mē enakan balā inna nisāma rūpa śabda gandha rasa sparśa æsuru karana balāporottuva sitē haṭagannavā.
이렇게 오기를 기다리기 때문에 모습, 소리, 냄새, 맛, 닿음을 가까이하려는 바람이 마음에 생깁니다.
menna mana ō kiyana vacanaya tamā manō kiyana eka hædunē. ōṁkārayen pennannē ārambha karanna tiyena balāporottuvakin innavā nam ēkaṭa kiyanavā ō kiyalā.
바로 이 'mana-o'라는 말에서 mano라는 말이 생겼습니다. 'o' 소리로 보여 주는 것은, 무언가를 시작하려는 바람을 품고 있다면 그것을 'o'라고 부른다는 것입니다.
mǣyagena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē tuḷaṭa pivisenna ārambha venna balāporottu sahagata mānasikatvayakin innakoṭa kiyanavā manō avasthāva manō avasthāva manō avasthāva
그 안으로 들어가려, 시작하려는 바람이 섞인 마음가짐으로 있을 때 mano 자리라고 합니다 — mano 자리, mano 자리.
menna mē manen lōkē allanna balāporottuvin innakoṭa anna ē balāporottuva nisā nævā ektarāha śaktiyak.
이 mano로 세상을 붙잡으려는 바람을 품고 있을 때, 바로 그 바람 때문에 어떤 힘이 생깁니다.
avidyāva nisā tr̥ṣṇāva nisā ē balāporottuva haṭagannē.
avijjā 때문에, taṇhā 때문에 그 바람이 생기는 것입니다.
pera pera dækapu dēval valaṭa anuva ehema deyak maṭa matut dakinna nætnam.
전에 보았던 것들에 따라 '그런 것을 나도 앞으로 또 볼 수 있다면' 하고 말입니다.
anna balāporottuvak æti venavā. vaṭinākamak æti vennē pera āśvāda sahagata dēval balalā āśvāda sahagataya vaṭinavā kiyalā dr̥ṣṭiyak æti karagatta.
그렇게 바람이 생깁니다. 값어치가 생기는 것은, 전에 즐거웠던 것들을 보고 '즐거운 것은 값지다'는 diṭṭhi를 지니게 되었기 때문입니다.
ē dr̥ṣṭiyen balāporottu venavā matut āśvāda sahagata eban̆du dēval balanna ætnam mē hæn̆gīma.
그 diṭṭhi로 '앞으로도 그런 즐거운 것들을 볼 수 있다면' 하는 이 느낌을 바랍니다.
menna mē nisā mana hæmalēma ōṁkārayen yukta venavā. ē kiyannē ehema ekak āvot allagænīma san̆dahā ārambha karapu avasthāven yuttayi.
이 때문에 mana는 늘 'o' 소리를 지니게 됩니다. 곧, 그런 것이 오면 붙잡으려고 이미 시작해 둔 상태를 지니고 있다는 뜻입니다.
menna mē nisā ē pudgalayā hæma velēma rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana ēvā atītayē atdækīm [goravanavā] valin aragena eban matut ganna ætnam kiyana mānasikatvayakin innavā.
이 때문에 그 사람은 늘 모습, 소리, 냄새, 맛, 닿음을 지난날의 겪음에서 [천둥 소리] 가져와 '그런 것을 앞으로도 얻을 수 있다면' 하는 마음가짐으로 있습니다.
menna mē avasthāva nisā ektaraha śaktiyak goḍanægenavā.
이 자리 때문에 어떤 힘이 쌓입니다.
tamā balāporottu vena rūpa sabda gandha rasa sparśa yamakin goḍanaganavada ē goḍanagena dēval balāporottu vena mūla mānasika śaktiya goḍanægennē balāporottu
자기가 바라는 모습, 소리, 냄새, 맛, 닿음이 무엇으로 쌓이든, 그렇게 쌓이는 것들을 바라는 뿌리의 마음 힘이 쌓이는 것은 바람에서입니다.
menna mē nisā mokada vennē? lōkayē yam dharmayak pahaḷa venavā nam pahaḷa vena sæma dharmayanṭama mul venavā. anna ē śakti viśēṣayen.
이 때문에 무엇이 일어납니까? 세상에 어떤 dhamma가 나타난다면, 나타나는 모든 dhamma의 뿌리가 됩니다 — 바로 그 남다른 힘이.
ē śakti viśēṣayen tamayi ārambha karalā sakas karalā dennē.
바로 그 남다른 힘이 시작하고 다듬어 내어 주는 것입니다.
etakoṭa balāporottuva dūsaya nam paduṭṭha nam ē mānasikatvaya paduṭṭhayi.
그러니 바람이 더럽다면, paduṭṭha라면, 그 마음가짐은 paduṭṭha입니다.
balāporottuva pæhæpat nam sugati nam ē mānasikatvaya pasanna nam
바람이 맑다면, sugati 쪽이라면, 그 마음가짐은 pasanna입니다.
ē paduṭṭa manasakin nam api balāporottu tibbē. ēken gonnægennē duk karadara valaṭa hētukāraka vana dēval tamayi goṇægilā muṇa gæhenna vennē.
우리가 paduṭṭha한 마음으로 바랐다면, 그것으로 쌓이는 것은 괴로움과 어려움의 까닭이 되는 것들이며, 그것들이 쌓여 우리가 마주하게 됩니다.
balāporottuva prasanna nam īṭa prasanna svabhāvayaṭa anuvayi deyak balāporottu vennē.
바람이 pasanna라면 그 맑은 바탕에 따라 무언가를 바라게 됩니다.
ēka yahapat hitakin puṇya hitakin ætivena deyak. ē hitē yamak pahaḷa karanavā nam pahaḷa karannē iṣṭa priya dēval væḍipura.
그것은 좋은 마음, puñña 마음에서 생기는 것입니다. 그 마음이 무언가를 나타나게 한다면, 나타나게 하는 것은 대개 iṭṭha·piya한 것들입니다.
apranna nam aniṣṭha apriya dēval.
맑지 않다면 aniṭṭha·appiya한 것들입니다.
eham lōkayē tiyennē iṣṭa priya hō aniṣṭha apriya dēval.
그러니 세상에 있는 것은 iṭṭha·piya한 것이거나 aniṭṭha·appiya한 것들입니다.
aramuṇu venakoṭa ekkō iṣṭhāyi priyayi. ehema nætnam aniṣṭhāyi apriyayi.
대상이 될 때 iṭṭha·piya이거나, 아니면 aniṭṭha·appiya입니다.
ē lōka satyayā samahara velāvaṭa prasannayi samahara velāvakaṭa dūtayayi.
세상 중생은 어떤 때는 맑고(pasanna) 어떤 때는 더럽습니다(duṭṭha).
oya dekenma balāporottu venakoṭa oya dekaṭama gælapena iṣṭapriya saha anitta apriya dekēma miśra deyak lōkē dharmayak haṭagannavā.
그 둘로 바랄 때, 그 둘 모두에 맞는 iṭṭha·piya와 aniṭṭha·appiya가 섞인 것, 곧 세상의 dhamma가 생깁니다.
dharma kiyana vacanayen pennanna darana arthayen dharma.
dhamma라는 말로 보여 주려는 것은 '지닌다'는 뜻에서의 dhamma입니다.
monavada darannē?
무엇을 지닙니까?
āpō dhātuva āpō dhātuva hæṭiyaṭa tibuṇā nam tējō dhātuva tējō dhātuva hæṭiyaṭa tibuṇa nam vāyō dhātuva vāyō dhātuva hæṭiyaṭa tibuṇam paṭhavi dhātuva paṭhavi dhātuva hæṭiyaṭa tibuṇanam ēvā sammiṇayen goḍanægicca lōkayak goḍanægennē nǣ. lōkayak dakinna hamba vennē nǣ.
āpo-dhātu가 āpo-dhātu로만, tejo-dhātu가 tejo-dhātu로만, vāyo-dhātu가 vāyo-dhātu로만, paṭhavī-dhātu가 paṭhavī-dhātu로만 있었다면, 그것들이 뭉쳐 이루어진 세상은 생기지 않습니다. 세상을 볼 수 없습니다.
ehenam api yam pera atīta atdækīm mata yamak bhukti vindanam oya āpō, tējō, vāyō paṭhavīnē gati hatara ven venva tiyalā bhukti in̆dapu ekak nemeyi.
그러니 우리가 지난날의 겪음에 따라 무언가를 누렸다면, 그것은 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī라는 네 성질을 따로따로 떼어 두고 누린 것이 아닙니다.
ehenam dakinna ōnē issellā oya dhātu kiyana avasthāvaṭa enna issellā. hitē gati hatarak pahaḷa venavā āpō, tējō, vāyō, paṭhavi kiyalā.
그러니 먼저 보아야 합니다 — 그것들이 dhātu라는 자리에 이르기 전에, 마음에 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī라는 네 성질이 나타납니다.
āpō kiyannē bæn̆dena lakṣaṇaya.
āpo는 묶이는 성질입니다.
monavaṭada bæn̆dennē? metek kal aramuṇu karapu mataka saṭahan valin gatta dattayan uda ebandak ē ākāraya matu haṭagattā nam ēkē bæn̆denavā. anna āpu gati lakṣaṇaya
무엇에 묶입니까? 지금까지 대상으로 삼았던 기억의 자국에서 얻은 자료를 따라 그런 것이 앞으로 생긴다면, 거기에 묶입니다. 바로 그것이 āpo의 성질입니다.
ēka opnægilā hon̆daṭa pæhædiliva tiyenavā nam anat teda gæḍilā tiyenavā nam ēka tamayi tējō lakṣaṇaya.
그것이 반들반들 또렷하게 드러나 있다면, 빛이 서려 있다면, 그것이 tejo의 성질입니다.
ēka maṭa ōna hæṭiyaṭa pariharaṇaya karanna puḷuvan nam, ehāṭa mehāṭa karanna puḷuvan nam. ehema ehāṭa mehāṭa karaganna puḷuvan, geniyanna puḷuvan maṭa ōna hæṭiyaṭa murudu svabhāva æti. maṭa ōna gāṇanṭa sada svabhāvaya æti. mehema deyak nam am sadr̥ svabhāvaya sælena svabhāvaya ōkaṭa enavā vāyō gatilakṣa
그것을 내 뜻대로 다룰 수 있다면, 이리저리 옮길 수 있다면 — 그렇게 이리저리 옮기고 내 뜻대로 가져갈 수 있는 부드러운 바탕이 있다면, 내가 바라는 만큼 움직이는 바탕이 있다면 — 이런 것이라면 흔들리는 바탕이 거기에 옵니다. 그것이 vāyo의 성질입니다.
ēkē pihiṭanna puḷuvan vidiha maṭṭamakaṭa ēka gorōsuvara ēkaṭa gælapena vidihaṭa hædunānam maṭa paribhōga karanna puḷuvan maṭṭamaṭa anna paṭhavi svabhāvaya onna oya gati svabhāva hatarak issellā haṭagannavā hitē mokak nisāda vaṭinavāyi kiyana dr̥ṣṭiya nisā.
그것이 자리 잡을 수 있을 만큼 거칠어져, 거기에 맞게 이루어져 내가 누릴 수 있는 높이에 이르면, 바로 그것이 paṭhavī의 바탕입니다. 이 네 가지 바탕이 마음에 먼저 생깁니다. 무엇 때문입니까? '값지다'는 diṭṭhi 때문입니다.
vaṭinavāyi kiyana dr̥ṣṭiyen tamayi ōvā oya ākārayen balāporottu vennē. vaṭinavāyi kiyana dr̥ṣṭiya avidyāvē dr̥ṣṭiya.
'값지다'는 diṭṭhi로 그것들을 그렇게 바라는 것입니다. '값지다'는 diṭṭhi는 avijjā의 diṭṭhi입니다.
ē nisā hæmelēma avidyāvē dr̥ṣṭiyē inna tākkal oya gati hatarak balāporottu mānasikatvayak goḍannagalā.
그러니 늘 avijjā의 diṭṭhi에 머무는 동안에는 이 네 성질로 바라는 마음가짐을 쌓아 둡니다.
anna etakoṭa āpō gatiya, tējō gatiya, vāyō gatiya, paṭhavi gatiya kiyalā hitak goranaganaṭa hitē gati hatarak mul venavā.
그러면 āpo 성질, tejo 성질, vāyo 성질, paṭhavī 성질 — 마음이 무언가를 쌓아 올리는 데 마음의 이 네 성질이 뿌리가 됩니다.
menna mē gati hatara mul vunahama mē gati hatarē kriyādāmē hiten cittaja kiyana vacanayen hiten janita karannā vū anukūla rūpayak goḍanāganna hētu venavā. rūpayangē mūlaya hiten goḍanægena mānasikatvaya.
이 네 성질이 뿌리가 되면, 이 네 성질의 움직임으로, cittaja라는 말처럼 마음에서 태어나는, 거기에 맞는 rūpa를 쌓아 올리는 까닭이 됩니다. rūpa들의 뿌리는 마음에서 쌓이는 마음가짐입니다.
āpō gatiya, tējō gatiya, vāyō gatiya, paṭhavi gatiya kiyana hitē haṭaganna vaṭinavā kiyanaca nigamanaya nisā. oya gati hataraṭa anukūla vannā vū deyak niṣpādanaya venavā nam maṭa paribhōga karanna. onna oya mānasikatvayak ekkalā goḍanægi.
āpo 성질, tejo 성질, vāyo 성질, paṭhavī 성질이 마음에 생기는 것은 '값지다'는 매듭 때문입니다. '이 네 성질에 맞는 것이 만들어진다면 내가 누리겠다' — 이런 마음가짐이 함께 쌓였습니다.
dæn āpō gatiya venama hiṭa. mokada āpō gatiya yam tænakada ēka haṭagattē vaṭinādiyak pariharaṇaya karanna koṭasak vaśayen.
자, āpo 성질은 따로 떨어져 있을 수 없습니다. 왜냐하면 āpo 성질이 어디에서 생겼든, 그것은 값진 것을 누리기 위한 한 부분으로 생긴 것이기 때문입니다.
sida gænilā gannet ēkē ē koṭasak vaśayen. ēka ehāmi mehā karaganna salanna puḷuvan gatiyak gannavā nam ē āśvādaya dadīmaṭa ēka sakas karanna koṭasak. ēka ataraṭa asuna gōcana karaganna puḷuvan gati lakṣaṇayak nam ē āśvādaya san̆dahāma ven karagatta mānasikatvayak.
빛을 띠는 것도 그 한 부분으로서입니다. 이리저리 옮기고 흔들 수 있는 성질을 띤다면, 그것은 그 즐거움을 누리도록 다듬는 한 부분입니다. 손안에 잡힐 수 있는 성질이라면, 그것은 그 즐거움만을 위해 떼어 둔 마음가짐입니다.
ehenam vaṭinavayi kiyana avidyāvē mānasikatvaya hatara ākārayakin kriyātmaka venavā oya vidihaṭa. oya hatara ākārayama ek vunot tamayi balāporottuva iṣṭa karaganna puḷuvan. nætnam āśvādaya san̆dahā yamak ipadavāganna puḷuvan.
그러니 '값지다'는 avijjā의 마음가짐이 이렇게 네 가지로 움직입니다. 이 네 가지가 모두 하나로 모여야 바람을 이룰 수 있습니다. 곧 즐거움을 위해 무언가를 낳을 수 있습니다.
dæn hitenma ipadavā gattā vū gati hatara venama pahaḷa vennē nætuva mūlika vaśayen ēkīya lakṣaṇa æti. ēn̆duvama itāma siyum citta rūpayak ipadunavā.
자, 마음에서 낳은 네 성질이 따로따로 나타나지 않고 바탕에서 하나의 성질을 지닌 채, 아주 미세한 citta-rūpa가 생겨났습니다.
ōkaṭa api kivvā suddhāṣṭhakaya kiyana ekē koṭas hatarak.
이것을 우리는 suddhaṭṭhaka라는 것의 네 부분이라고 했습니다.
vaṭinākamak tiyenavā kivvot ōka tr̥ṣṇāven bæn̆denavā.
값어치가 있다고 하면 그것은 taṇhā로 묶입니다.
vaṭinavā kiyana avasthāva avidyāven enakoṭa vaṭinākamaṭa bæn̆dīma tr̥ṣṇāven enavā.
'값지다'는 자리는 avijjā에서 오고, 그 값어치에 묶이는 것은 taṇhā에서 옵니다.
dæn avidyāva yam tænakada tr̥ṣṇāva etana. tr̥ṣṇāva yam tænakada avidyāva etana. avidyāva næti venavā tr̥ṣṇāvak næti venavā. tr̥ṣṇāva næti vunot avidyāvat ivarayi. dæn avidyāven tr̥ṣṇāven lōka satyayā mē pævætmen innakam.
avijjā가 있는 곳에 taṇhā가 있습니다. taṇhā가 있는 곳에 avijjā가 있습니다. avijjā가 사라지면 taṇhā도 사라집니다. taṇhā가 사라지면 avijjā도 끝납니다. 자, 세상 중생이 avijjā와 taṇhā로 이 이어짐 속에 머무는 동안에는,
onna oya avidyāva nisā haṭaganna āpō, tējō, vāyō, kaṭayō kiyana citta gati lakṣaṇa hatarak. ēka varṇavat karana varṇā karana gati lakṣaṇayen tr̥ṣṇāvē gatiyak vaśayen.
avijjā 때문에 생기는 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī라는 네 가지 citta 성질이 있습니다. 그것을 빛깔 입히고 꾸미는 성질, 곧 taṇhā의 성질로서 vaṇṇa 성질이 있습니다.
ē vagēma ēkē gǣvi gǣvi ēkē ǣn̆dilā hiṭena gatiya gandha gatiyak vaśayenu.
또 그것에 닿고 또 닿아 거기에 달라붙어 머무는 성질, 곧 gandha 성질이 있습니다.
ēkema æturuu karagena ma vena menehi karanaṭa nokin ēka paribhōga karamin ēka ædilā bæn̆dilā inna gatiya rasa hevā rasa gatiyak vaśayen
그것을 가까이 두고 다른 것은 생각하지 않으며 그것을 누리면서 끌려 묶여 있는 성질, 곧 rasa를 찾는 rasa 성질이 있습니다.
ēvā goḍanægāgena ārambha karennē ē tuḷa janita velā ē tuḷa pavatvana gatiya ō jā kiyana ārambha kara ē tuḷa jātiya bihi karaganna gatiyak.
그것들을 쌓아 시작하는 것은, 그 안에서 태어나 그 안에서 이어 가는 성질 — 'o-jā', 곧 시작하여(o) 그 안에서 태어남(jāti)을 낳는 성질입니다.
ehenam vanna, gandha, rasa, ōjā kiyana gati hatarakut ekkalā ekatuvayi haṭagannē.
그러니 vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 네 성질과도 함께 하나로 모여 생겨납니다.
ehenam avidyāva yam tænakada āpō, tējō, vāyō paṭhava kiyana gati hatara etana. tr̥ṣṇāva yam tænakada vanna, gan̆dan, rasa, ōjā kiyana gati hatara.
그러니 avijjā가 있는 곳에 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī라는 네 성질이 있고, taṇhā가 있는 곳에 vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 네 성질이 있습니다.
ehenam avidyāven tr̥ṣṇāven inna satvayāṭa manasē haṭagannavā. āpō, tējō, vāyō paṭhayō vanna, gandha, rasa, ōjā kiyana gati aṭak.
그러니 avijjā와 taṇhā로 사는 중생의 마음에는 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī, vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 여덟 성질이 생깁니다.
oya gatiya yaṭen ekak ven karanna bæhæ avidyāven tr̥ṣṇāven innakan ōkaṭama ēkāntayenma hētukāra sambandha gatiya yanavā. ē issellāma hiten ipadana rūpaya avidyāven tr̥ṣṇāven nipadevvanam oya gati yaṭen yukta venavā.
avijjā와 taṇhā로 있는 동안에는 이 여덟 성질에서 하나도 떼어 낼 수 없으며, 반드시 거기에 까닭으로 이어진 성질이 따라갑니다. 맨 처음 마음에서 태어나는 rūpa를 avijjā와 taṇhā로 낳았다면, 그것은 이 여덟 성질을 지니게 됩니다.
ē nisā ipadena rūpayeṭa oya gati yaṭaka svabhāvayak āvīnika venavā.
그래서 태어나는 rūpa에 이 여덟 성질의 바탕이 대물림됩니다.
eham suddhāthakaya āpō, tējō, vāyō paṭhavi vaṇgandha, rasa, ōjā kiyana ara nāmayaṭa anukūla rūpa gati aṭakin yukta vunāma ē gati aṭa anukūlava hædicca rūpayaṭa kiyanavā aṭākāra rūpārayan ektæn velā ven karanna bærivena nisā avinarbhōga rūpa kalāpayayi kiyana vacanayen han̆dunvanavā onna oya suddhāṣṭakaya.
그러니 suddhaṭṭhaka가 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī, vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 그 이름에 맞는 여덟 rūpa 성질을 지니게 되면, 그 여덟 성질에 맞게 이루어진 rūpa를 — 여덟 가지 rūpa가 한데 모여 떼어 낼 수 없게 되었기에 — avinibbhoga rūpa-kalāpa라는 말로 부릅니다. 바로 이것이 suddhaṭṭhaka입니다.
menna mē gati yaṭayē mūlārambhaya tamayi ēkē tiyennē.
이 여덟 성질의 맨 처음 시작이 바로 거기에 있습니다.
hæbæyi suddhārṣakayakin ōya ṭika bhukti vin̆dinna bæ.
그러나 suddhaṭṭhaka만으로는 이것들을 누릴 수 없습니다.
balāporottu vecca eka æhæk venna ōnē rūpayak venna ōnē bhuktiya labanna balāporottuven kanak hædenna ōnē śabdayak hædenna ōnē bhuktiya labanna nāsayak hædenna ōnē gandhayak læbenna ōnē bhuktiyak labāganna divak læbenna ōnē rasayak læbenna ōnē bhuktiyak labāganna kayak læbenna ōna poṭṭhabbayaṭa deyak læbenna ōnē bhakr̥tiyak labāganna ehenam mēvā ē siyum satyayaṭa vaḍā hun̆gāk ganī bhavana venna ōnē ehenam muladima cittayen ipadavapu śaktiya oya āra ārambhaka avasthāvēdī nihara karana niścala karalā haṭan keḷavara karana śaktiyak venna bæ.
바라던 것은, 누리기 위해 눈이 생겨야 하고 모습이 생겨야 합니다. 누리려는 바람으로 귀가 생겨야 하고 소리가 생겨야 합니다. 누리기 위해 코가 생겨야 하고 냄새가 생겨야 합니다. 누리기 위해 혀가 생겨야 하고 맛이 생겨야 합니다. 누리기 위해 몸이 생겨야 하고 닿을 것이 생겨야 합니다. 그러니 이것들은 그 미세한 상태보다 훨씬 더 굳어져야 합니다. 그러니 처음에 마음으로 낳은 힘은 그 첫 자리에서 고요히 멈춰 끝을 맺는 힘이 될 수 없습니다.
ē śaktiya napadevvē āśvādaya labāgannā vēdanā næmati āsvāda bhuktiyaṭa gælapena tænaṭa avaśya deyak naipadavanna ōna rūpaya.
그 힘을 낳은 것은, 즐거움을 얻는 vedanā라는 누림에 맞는 자리에 필요한 rūpa를 낳기 위해서입니다.
ē dē niṣpādanaya karalā dena maṭṭamaṭa ē śaktiya muladima gæbbenavā. ara suddhāsakayak ekkalā.
그것을 만들어 낼 만큼의 힘이 처음부터 그 suddhaṭṭhaka와 함께 담깁니다.
eyā suddhāsakayē citta avasthāva cittakṣaṇayak ikma yanakoṭama gevilā gihillā. ē śaktiya gæp karagatta nidahas rūpa kalāpayak venavā. ōkaṭa enavā uduja rūpa kalāpayak vuṇā.
그 suddhaṭṭhaka의 citta 자리는 한 citta-khaṇa가 지나자마자 다해 버립니다. 그러면 그 힘을 머금은 풀려난 rūpa-kalāpa가 됩니다. 이것이 utuja rūpa-kalāpa가 된 것입니다.
asuru sænak gahana mohotaka kōṭi gahanak. eban̆du paramāṇu nætnam ara suddhāssaka niṣpādanaya kara lōkayaṭa pr̥thadda rūpa vaśayen nidahas kara haranavā.
손가락 한 번 튕기는 순간에 수억 개 — 그런 알갱이들, 곧 그 suddhaṭṭhaka를 만들어 세상에 따로따로의 rūpa로 풀어 놓습니다.
ōkaṭa api kiyanavā ōka dækkahama mū mūlika citta kiraṇa oya nidahas karanna.
이것을 보고 우리는 바탕 citta가 그 빛살을 풀어 놓는다고 말합니다.
hæbæyi mūlika citta kiraṇē kisima yantra sūtrayakaṭa gōcara vennē aviśaya rūpayak. viṣaya karanna bæ. hitē mūlika rūpakalāpa gōcara karanna upakaraṇayak nǣ.
그러나 바탕 citta의 빛살은 어떤 기계에도 잡히지 않는 rūpa입니다. 잡아낼 수 없습니다. 마음의 바탕 rūpa-kalāpa를 잡아낼 도구는 없습니다.
hæbæyi ē gōcara mūlika rūpa kalāpa etana ē vidihaṭa pavatinnē næhæ. ēka īṭa vaḍā deyak nirmāṇaya karanavā passē dē labā denna.
그런데 그 바탕 rūpa-kalāpa는 거기서 그대로 머물러 있지 않습니다. 뒤에 올 것을 내어 주려고 그보다 더한 것을 지어냅니다.
ē nisā ēken mokada karannē?
그러면 그것으로 무엇을 합니까?
āpō, tējō, vāyō kiyana gati hatarē ārambhakama rūpaya āpō bhūta, tējō bhūta, vāyō bhūta, paṭhavi bhūta kiyana bhūta rūpa hatarakin yuttayi.
āpo, tejo, vāyo 등 네 성질의 시작인 rūpa는 āpo-bhūta, tejo-bhūta, vāyo-bhūta, paṭhavī-bhūta라는 네 가지 bhūta-rūpa를 지닙니다.
vanna, gandha, rasa, ōjā kiyana ēkaṭa ē nisā upadina rūpa hatarakin yuttayi.
그래서 거기에는 vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는, 그로 말미암아 태어나는 네 가지 rūpa가 있습니다.
menna śuddhāṣṭakaya kiyana rūpaya ārambhaya.
이것이 suddhaṭṭhaka라는 rūpa의 시작입니다.
dæn āpō bhūta valin karanna bæri nisā. īḷan̆gaṭa āpō bhūtayangen haṭagatta suddhāṣṭaka anukūla dē niṣpādanaya karanna podi vaśayen bæn̆di bæn̆dī sakas venavā. ekin ekekaṭa ākarṣaṇaya karenna avaśya dē niṣpādanaya karanna. avaśya vidiṭa hæṭatalaya ganimin īṭa anukūlava paḷaveni sakas vīma venakoṭa
이제 āpo-bhūta만으로는 할 수 없기에, 다음으로 āpo-bhūta에서 생긴 suddhaṭṭhaka에 맞는 것을 만들어 내려고 덩어리로 묶이고 묶여 다듬어집니다. 서로서로 끌어당겨 필요한 것을 만들어 내려고, 필요한 대로 생김새를 갖추며 거기에 맞게 첫 다듬어짐이 일어날 때,
anna ē āpō mahābhūta tējō mahābhūta vāyō mahābhūta paṭhavi mahābhūta kiyana tænaṭa væṭenavā.
바로 āpo-mahābhūta, tejo-mahābhūta, vāyo-mahābhūta, paṭhavī-mahābhūta라는 자리에 떨어집니다.
menna metenṭa væṭanaṭa passē siyum rūpa kalāpolin haṭagannā vū kayak haṭagænīmaṭa ēka hētu venavā.
여기에 떨어진 뒤에는 그것이 미세한 rūpa-kalāpa들로 이루어진 몸이 생기는 까닭이 됩니다.
brahmayangē brahma kāyikatvaya vayi haṭagannē anna ē siyum mahābhūta rūpa kalāpayangen.
brahma들의 brahma 몸이 생기는 것은 바로 그 미세한 mahābhūta rūpa-kalāpa들에서입니다.
īṭa ehā kāma lōkē bhukti vin̆da inna ē siyum maṭṭama madi. tava gaṇanī bhavanaya venna ōnē. īṭa vaḍā ghanībhavaya vena æhæ. īṭa vaḍā ganīpavana rūpayak.
그 너머 kāma 세상에서 누리며 살기에는 그 미세한 정도로는 모자랍니다. 더 굳어져야 합니다. 그보다 더 굳어진 눈, 그보다 더 굳어진 rūpa가 있어야 합니다.
sparśa karalā kāmāvāda vidinnaṭa ganna ōnē.
맞닿아서 kāma의 즐거움을 누리기 시작해야 합니다.
īṭat vaḍā ara brahmatvayaṭa ganībha vecca kanak saha śabdayak kāmāsvādayaṭa ōna.
그보다도, 그 brahma 상태보다 더 굳어진 귀와 소리가 kāma의 즐거움에 필요합니다.
ē brahmatvayaṭa sambandha næti. kāmayaṭa hētu vena ākārayen ganīvana nāsayak, divak, kayak ēvaṭa gandha, rasa, sparśayak labā dena dē īṭa vaḍā ganī bava nōnē.
brahma 상태와는 이어지지 않는, kāma의 까닭이 되는 식으로 굳어진 코, 혀, 몸, 그리고 그것들에 냄새, 맛, 닿음을 주는 것은 그보다 더 굳어진 것이어야 하지 않겠습니까.
onna sugatigāmī īḷan̆ga satvayādiya avasthāvaṭa pat vunahama divyamē ādīvannāvū kayen ipadanakoṭa oya kiyana tattvayaṭa patvelā.
자, sugati로 가는 다음 중생의 자리에 이르러 deva 같은 몸으로 태어날 때, 그런 상태에 이르게 됩니다.
siyum dhātu kalāpa bavaṭa pat venavā. āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhayō dhātu kiyana ekē siyum koṭasa sakas venavā. ēka ē siyum koṭasē kayaṭa ēka gælapenavā.
미세한 dhātu-kalāpa가 됩니다. āpo-dhātu, tejo-dhātu, vāyo-dhātu, paṭhavī-dhātu의 미세한 부분이 다듬어집니다. 그것이 그 미세한 몸에 맞습니다.
dæn otandi api dakinna ōnē kohomada vennē kiyalā. bohoma siyum tænak oya vigraha karagena yanna.
자, 여기서 우리는 이것이 어떻게 일어나는지 보아야 합니다. 이렇게 풀어 나가기에 아주 미묘한 자리입니다.
dæn api hitamukō mehema deyak poḍi ḷamē suratalaលlaṭa kuratal katā kiyamin dan̆galamin innavā dækkahama itin oya atvalā mut alā mokada karannē? ōka balā in̆dalā hari satuṭu venavā.
이렇게 생각해 봅시다. 어린아이가 귀엽게 옹알거리며 뛰노는 것을 보면, 할아버지 할머니들은 어떻게 합니까? 그것을 바라보며 아주 기뻐합니다.
avidyā tr̥ṣṇāmi gatiyak tamayi ēkak. ēka priyamanāpa mana vaḍana āśvādayak ena dena teni deyak venavā daru huratalē.
그것이 avijjā·taṇhā의 성질입니다. 아이의 귀여움은 마음에 들고 마음을 북돋우는 즐거움을 주는 것이 됩니다.
ehenam muṇuburāgē minivenigē huratalē.
곧 손자 손녀의 귀여움입니다.
dæn mē avasthāva enakoṭa pættakā satuṭu venna enna puḷuvan maṭṭamak tiyenavā.
이런 때가 오면 곁에서 바라보며 기뻐할 수 있는 정도가 있습니다.
hæbæyi ē maṭṭamen satuṭa madi vunahama mokada karannē?
그런데 그 정도의 기쁨으로 모자라면 어떻게 합니까?
eyāṭa hitenavā allaganna, vaḍāganna, ham̆baganna tava avasthāvak.
붙잡아 보고, 안아 보고, 입 맞춰 보고 싶은 마음이 듭니다 — 한 걸음 더.
etakoṭat ē huratulē tava væṭut mokada karannē? alla poḍi karanna hienavā. ū kǣ gahanavā hidilā.
그래도 귀여움이 더 넘치면 어떻게 합니까? 꽉 붙잡아 쥐어짜고 싶어집니다. 그러면 아이는 아파서 울어 댑니다.
anna āsavādayaṭa væḍipura balāporottu tiyanna tiyanna. ganī bhavanaya væḍi.
즐거움에 바람을 더 걸면 걸수록 굳어짐이 더해집니다.
hæbæyi væḍi venakoṭa eka deyak venavā. balāporottu vuṇē suvayak vunāṭa vennē ridīmak.
그런데 더해질 때 한 가지 일이 생깁니다. 바란 것은 편안함이었는데, 일어나는 것은 아픔입니다.
suvaya balāporottu velā væḍiyen balāporottu tibbāma læbenna tibicca suvaya aḍuvelā vēdanāvangaya væḍi velā.
편안함을 바라며 너무 많이 바라면, 얻을 수 있었던 편안함은 줄어들고 아픔의 몫이 늘어납니다.
namut balāporottuva adhika nisā ē vēdanāva deveni karalā ara suvaya hoyāganna dæḍiva grahaṇaya karanna yanavā.
그러나 바람이 지나치기에 그 아픔은 뒤로 미뤄 두고, 그 편안함을 찾아 세게 움켜쥐러 갑니다.
āśvādaya aḍuvemin grahaṇa vēdanāva væḍivemin pihiṭa nam namut avidyāva nisā mēka væṭahennē.
즐거움은 줄어들고 움켜쥠의 아픔은 늘어나는데도, avijjā 때문에 이것을 알아차리지 못합니다.
eha nidahas suvayen āsvādayadena dēvatāvangē maṭṭamaṭa vaḍā ghanībhavayak ōnæenavā. īṭa vaḍā ghanībhava āśvādayak vena manussayan.
그래서 풀려난 편안함으로 즐거움을 누리는 deva들의 정도보다 더 굳어짐이 필요해집니다. 그보다 더 굳어진 즐거움을 누리는 것이 사람입니다.
ē nisā mokada vennē? deviyanṭa vaḍā ganībha vena kuṇak apiṭa hamba venavā.
그래서 어떻게 됩니까? deva들보다 더 굳어진, 썩는 것을 우리가 얻게 됩니다.
api kuṇu koṭas vidarkayen haṭagatta kayak ēken hogannavā.
우리는 서른두 가지 썩는 부분으로 이루어진 몸을 그렇게 얻습니다.
hētuva mokada? avidyāvē tr̥ṣṇāvē adhikabhāvaya venakoṭa ēka dūsiya pættaṭa yannē.
까닭이 무엇입니까? avijjā와 taṇhā가 지나쳐질 때, 그것이 더러운 쪽으로 가기 때문입니다.
dæn avidyāvē tr̥ṣṇāvē dūṣiya bavaṭa patvenakoṭa suddha deyak naipada venna bæha. ēkē poḍḍak hari dūṣa nisā ēkin aśuddha deyak naipada venavā.
자, avijjā와 taṇhā가 더러워지면 깨끗한 것을 낳을 수 없습니다. 조금이라도 더러움이 있기에 그것으로 깨끗하지 않은 것을 낳습니다.
mē hētuva nisā siddha vennē mokada? asuddhatāvayen væḍi ghanībhava væḍi rūpayō niṣpādanaya vīmayi.
이 까닭으로 무엇이 일어납니까? 더 더럽고 더 굳어진 rūpa들이 만들어집니다.
menna mē nisā mokada vennē? ghanī bhavayanayaṭa patvecca āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyana koṭas hatarak. lōkayē niṣpādanaya venavā. ē ganī bhavanayaṭa avaśya karana æhæk, rūpayak, kanak, śabdayak ehenam æhæ kiyana upakaraṇaya rūpa næmati upakaraṇa kana næmati upakaraṇaya śabda genak dena upakaraṇa nāsaya næmati upakaraṇa gandhaya sæskara dena upakaraṇa diva næmati upakaraṇa rasa gæp karapu upakaraṇa kaya næmati upakaraṇa poṭṭhabbaya gæp karapu upakaraṇa oya ādi vaśayen æsa, kana divanāsaya, śarīraya kiyana ēvaṭa rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana ēvāva labā dena dravyama ē dē haṭagænīmaṭa ara mahābhūtayō dhātu bavaṭa patvelā ghanībhava dhātu bavaṭa pat venna.
이 때문에 무엇이 일어납니까? 굳어진 āpo-dhātu, tejo-dhātu, vāyo-dhātu, paṭhavī-dhātu라는 네 부분이 세상에 만들어집니다. 그 굳어짐에 필요한 눈, 모습, 귀, 소리 — 곧 눈이라는 도구, 모습이라는 도구, 귀라는 도구, 소리를 가져다주는 도구, 코라는 도구, 냄새를 마련해 주는 도구, 혀라는 도구, 맛을 머금은 도구, 몸이라는 도구, 닿을 것을 머금은 도구 — 이렇게 눈, 귀, 혀, 코, 몸에 모습, 소리, 냄새, 맛, 닿음을 주는 재료 그 자체, 그것들이 생겨나도록 그 mahābhūta들이 dhātu가 되고, 굳어진 dhātu가 됩니다.
menna mē āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyana ēvā manussa lōkayēdī pas jala gini sulaṁ kiyana hatarakaṭa bedenavā.
이 āpo-dhātu, tejo-dhātu, vāyo-dhātu, paṭhavī-dhātu가 사람 세상에서는 흙, 물, 불, 바람이라는 넷으로 나뉩니다.
etakoṭa vatā kīyak ekin ekaṭa ganī bhavanaya vecca ekē pratiphalayakda? pas jala ginisulā.
그러면 흙, 물, 불, 바람은 몇 번이나 거듭 굳어진 끝에 나온 것입니까?
hæbæyi api balāporottu vennē pas valin āvāda vinnat nemeyi. jalayen vitarak āsāda vin̆dinnat nemeyi. ginnen vitarak āsāda vin̆dinnat nemeyi. vitarak āsādu vin̆dinnat nemeyi. oya pas jala ginisulaṁ kiyana hatara sampiṇḍanayangen haṭagatta æhæ rūpa kana śabda diva rasa nāsa gandha kaya poṭṭhabba kiyana menna mēvāyē āśvādīmaṭa tamayi avaśya dēṭa api balāporottuva tiyā tiyennē. mokada balāporottuva vēdanā bhuktiya.
그런데 우리가 바라는 것은 흙으로 즐거움을 누리는 것도 아니고, 물로만 즐거움을 누리는 것도, 불로만 즐거움을 누리는 것도, 바람으로만 즐거움을 누리는 것도 아닙니다. 흙, 물, 불, 바람 넷이 뭉쳐 생긴 눈과 모습, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 닿을 것 — 바로 이것들의 즐거움을 누리는 데 필요한 것에 우리는 바람을 걸어 두었습니다. 왜냐하면 바람은 vedanā를 누리는 것이기 때문입니다.
vēdanāvak labanna nam ē vēdanāvaṭa anukūla dekak dekak dekak sparśa venna ōna. æhæk rūpayak sparśa vunāmayi cakkhu vēdanāvak ennē. kanak śabdayak sparśa vunāmayi śabda vindanayak innē. nāsayak gandhayak sparśa vunahamayi gahana vindanayak innē. divak rasayak sparśa vunahamayi rasa vindanayak ennē. kayak poṭṭhabbayaṭa deyak ekatu vunahamayi āśvāda kāyāśvāda vindanayak ennē. balāporottuva kāyāśvāda vindanaya misā kihāṭa novana nisā.
vedanā를 얻으려면 그 vedanā에 맞는 둘이 맞닿아야 합니다. 눈과 모습이 맞닿아야 눈의 vedanā가 옵니다. 귀와 소리가 맞닿아야 소리의 누림이 있습니다. 코와 냄새가 맞닿아야 냄새의 누림이 있습니다. 혀와 맛이 맞닿아야 맛의 누림이 옵니다. 몸과 닿을 것이 만나야 몸의 즐거움을 누림이 옵니다. 바람은 몸으로 즐거움을 누리는 것 말고 다른 것이 아니기 때문입니다.
apē mānasikatvayen nikut karapu śaktiya yamak niṣpādanaya karanna nikut vuṇāda onna ē vindana maṭṭama sakas karalā tiyena maṭṭamakka deyak niṣpādanaya karannayi nikut vuṇē.
우리 마음가짐에서 내보낸 힘이 무엇을 만들려고 나왔든, 그것은 바로 그 누림의 정도에 맞춰 다듬어진 것을 만들려고 나온 것입니다.
ē nisā apiṭa yamak niṣpādanaya karapuvahama rūpasvādaya śabdasvādaya gandha āśvādaya rasādaya poṭṭhabba āśvādaya kiyana mē āśvādayanṭa pæyanna sudusu maṭṭamaṭa niṣpādanaya vunahama api kiyanavā pæhuṇā hevat pæhuṇā. ē dē niyama gānaṭa pæhilā tiyenavā.
그래서 우리가 무언가를 만들어 냈을 때, 모습의 즐거움, 소리의 즐거움, 냄새의 즐거움, 맛의 즐거움, 닿음의 즐거움이라는 이 즐거움들에 들어맞도록 알맞게 만들어지면, 우리는 '익었다(pæhuṇā)'고 말합니다. 그것이 알맞게 익은 것입니다.
anna pæhicca dēval apiṭa hambavenavā bhuktiyaṭa āsvāda bhiktiyaṭa pæhicca dēval hambavena ākāraya
그렇게 익은 것들이 우리에게 누림으로 옵니다. 즐거움을 누리도록 익은 것들이 오는 방식이 그렇습니다.
iddha vuṇā kiyannē ēka pihiṭanna puḷuvan. ēka āśvāda bhuktiyaṭa avastha vena kāraṇāda? ekak pǣhenavā. pæhena ekē pihiṭanavā.
'iddha 되었다(다 되었다)'는 것은 그것이 자리 잡을 수 있다는 뜻입니다. 그것이 즐거움을 누리는 데 들어맞는 일인가? 하나가 들어맞습니다. 들어맞은 것에 자리를 잡습니다.
pæhicca eka iddha venna ōna idenna ōna ehenam pæhunahama idunahama tamayi apē bhuktiya hamba vennē.
익은 것은 iddha 되어야 하고, 다 되어야 합니다. 그러니 익고 다 되었을 때 비로소 우리의 누림이 옵니다.
pǣhenakoṭa bhuktiyaṭa laṁ venavā. iddha vunahama bhuktiya vin̆dinavā.
익어 갈 때 누림에 가까워집니다. iddha 되면 누림을 누립니다.
dæn goyam pǣhenakoṭa kiyanavā pæhuṇā kiyalā. bat ivvahama kiyanavā idunā kiyalā. pæhicca eka bhuktiyaṭa laṁ vuṇā yadunāṭa passē bhuktiyaṭa āvā.
벼가 여물면 '익었다(pæhuṇā)'고 합니다. 밥을 지으면 '다 되었다(iduṇā)'고 합니다. 익은 것은 누림에 가까워졌고, 다 된 뒤에 누림에 이르렀습니다.
in poḍi kamaṭīn eka poḍi eka ehema pæhanot ehema kella pæhilā kiyanavā.
그리고 어린 여자아이가 자라 무르익으면 '아가씨가 피어났다(익었다)'고들 합니다.
ēka sakas venavā.
그렇게 다듬어집니다.
idenavā kiyannē iddha vuṇā hevat ē san̆dahā indevvā. ē san̆dahā pihiṭavā gattā.
'다 되었다'는 것은 iddha 되었다, 곧 그것을 위해 세워졌다는 뜻입니다. 그것을 위해 자리 잡혔다는 것입니다.
ehenam pæhunahama yedunahama tamayi bhuktiyaṭa gælapena dē āśvādayaṭa sambandha vennē.
그러니 익고 맞아떨어졌을 때 비로소 누림에 맞는 것이 즐거움과 이어집니다.
meyin ehāṭa lōka satvayāgē balāporottuvak næti nisā. ehiṭa ehā lōka nirmāṇayak siddha venna bæ. ē maṭṭamaṭa āvā. dæn siddha vennē nævata vārayak āpahu bidilā gihillā.
그 너머로는 세상 중생의 바람이 없기에, 그 너머의 세상 지음은 일어날 수 없습니다. 그 끝에 이르렀습니다. 이제 일어나는 것은 다시 한 번 부서져 돌아가는 일입니다.
ara paramāṇukūva gæp karapu śaktiya tava tavat ēkē balavatva tiyenavana. āyē cakrayak kriyātmaka venavā. āyē særayak pæhena maṭṭamaṭa pallehā idalā enna. videna maṭṭamaṭa enna.
그 알갱이에 머금은 힘이 아직도 그 안에 세게 남아 있습니다. 그래서 다시 한 바퀴가 돌아갑니다. 다시 한 번 아래에서부터 익는 자리로, 다 되는 자리로 올라오려고.
īṭa passē ēka bhuktiyaṭa labā dīlā bhukti avasthāva gattā hō nogattā hō kālē giya gaman. āyē kælla bæssa āyē særayak bahinavā palla yanna. bæhælā āya ārambha karanavā pæhena vidiena maṭṭamē deyak naipadavanna.
그 뒤 그것을 누림으로 내어 주고, 누릴 기회를 잡든 못 잡든 세월은 흘러갑니다. 그 조각은 다시 내려가고, 다시 한 번 아래로 내려갑니다. 내려가서는 다시 익고 다 되는 정도의 것을 낳으려 시작합니다.
menna mē gæp karapu śakti viśēṣaya mokenda gæp kaḷē?
이렇게 머금은 남다른 힘은 무엇으로 머금은 것입니까?
ara apiṭa avaśya dēval mē dēval apē bhuktiyaṭa menna mē dēval ōnǣ kiyalā æhæk rūpayak piḷiban̆da mænagatta nisā. kanak śabdayak mænagatta nisā. nāsayak gandhayak mænagatta nisā. ēvaṭa avaśya karana dē mænagatta nisā. ē mænīma ārambha karapu nisā api manō vuṇā. citta valaṭa citta hæriṭiyaṭa tiyannē nætuva manōbhāvayaṭa pat kaḷā kiyanavā ōgollaṭa
'우리에게 필요한 것들, 우리가 누리려면 바로 이것들이 있어야 한다' 하고 눈과 모습에 대해 재어 보았기 때문입니다. 귀와 소리를 재어 보았기 때문입니다. 코와 냄새를 재어 보았기 때문입니다. 그것들에 필요한 것을 재어 보았기 때문입니다. 그 재기를 시작했기에 우리는 mano가 되었습니다. citta를 citta 그대로 두지 않고 mano 상태로 만들었다고 여러분께 말하는 것입니다.
menna mē kriyāvaliya pūrvaṁgama velā mulin pahaḷa velā.
바로 이 흐름이 pubbaṅgama가 되어, 맨 먼저 나타났습니다.
onna oya kriyāvaliya nisā ēkē pratiphalayak vaśayen haṭagannē ē ākārayen rūpa vaśayen, śabda vaśayen, gandha vaśayen, rasa vaśayen, sparśaya yamakin yamak daranavada anna ē ēvā dærīmaṭa hētukāraka deyak lōkē pahaḷa karanavā.
이 흐름 때문에 그 열매로 생기는 것은 — 모습으로, 소리로, 냄새로, 맛으로, 닿음으로 무엇이 무엇을 지니든 — 바로 그것들을 지니게 하는 까닭이 되는 것을 세상에 나타나게 합니다.
æhæ vaśayen, kana vaśayen, nāsaya vaśayen, divaya, kaya vaśayen lōkayē yam rūpayak. ēvā labā gænīmaṭa avaśya maṭṭamaṭa darā hiṭinna pat karanavā.
눈으로, 귀로, 코로, 혀와 몸으로, 세상의 어떤 rūpa를 그것들을 얻는 데 필요한 만큼 지니고 있게 합니다.
onna oya śaktiya tuḷin satara mahābhūtayangen satara dhātuva hædilā satara dhātuvangen hæḍatala hadalā ē dēval lōkē bhuktiyaṭa pǣhenna idenna sakas kara dena væḍapilayak tiyenavā nam onna oya væḍapiḷavala esē darā hiṭinnē. onna
이 힘을 통해 네 mahābhūta에서 네 dhātu가 생기고, 네 dhātu로 생김새를 만들어, 그것들이 세상의 누림에 맞게 익고 다 되도록 다듬어 주는 짜임이 있다면, 바로 그 짜임이 그렇게 지니고 있는 것입니다.
oya manō kiyana avasthāvē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)