Dhamma guṇa 게송과 남은 saṅkhāra 풀이
දම් ගුන ගාථාව ඉතිරි සංඛාර විග්රහය.
anicayi dukkhayi anattayi kiyalā dænagena dæn mē dæn ena rūpa śabda gandha rasa sparśayan piḷiban̆dava ēvā mæna mæna ēvaraṇaya karana eka nævættu ganak
anicca, dukkha, anatta임을 알고, 이제 들어오는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba에 대해 그것들을 재고 또 재며 꾸며 내는 일을 멈춘 사람.
atītat ivarayi vartamānat ivarayi. ūṭrāsa karalā hiṭā matuvaṭa kanna anāgata ēvādī ayin karalā dæmmana matu maṭa ōnē næhæ kiyalā.
과거도 끝났고 현재도 끝났다. 앞날에 누리려고 쌓아 둔 미래의 것들도 '앞으로 나는 원하지 않는다'며 치워 버린다.
anāgatayet ivarayi anāgatavat ivarayi. ehenam ekakavat tiyannē.
미래도 끝났다. 그러면 하나라도 남아 있는가?
kaṇḍa hadāganna eyā tamayi anāgayē innē. kanna ræhætiyilā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
matu matut mehema rūpa balanna ætnam anna anāgat.
앞으로도 이렇게 rūpa를 보았으면 한다면, 그것이 미래다.
matu matut mehema śabda ahanna ætnam onna tava anāgat. anāgatayē
앞으로도 이렇게 sadda를 들었으면 한다면, 그것도 미래다. 미래에,
matu matut mehema gandha labanna ætnam matu matut mehema rasa labanna ætnam matu matu mē pahasa labanna ætnam matu matut mēvaṭa avaśya karana bhāṇḍa sukhōbhōgī upakaraṇa ādī maṭa læbenavānē tiyāganna hæmavalu onna o anāgattā hariya
앞으로도 이렇게 gandha를 맡았으면, rasa를 맛보았으면, 이 감촉을 느꼈으면, 앞으로도 이것들에 필요한 물건과 누림의 도구 같은 것을 내가 얻어 지녔으면 한다면, 그것이 바로 미래 쪽이다.
oya anāgatayaka kanna gihin tamayi mē amāruvō væṭennē.
그 미래를 누리려다가 이 어려움에 빠지는 것이다.
anāgataka ehayima ayin kaḷa okkoma ivarayi. ōkayi ayin karaganna ōnē.
미래를 그쪽에서 치우면 모두 끝난다. 그것을 치워야 한다.
oya ṭika ayin karā nam ehema tun kālayama næha. tun kālema ælluvē nǣ candanāgiya atīhita dēval valat nǣ. dæn mæna mæna sakas karaganna ēvæt næhæ. ekatu karalā hitē darāgattē ēvayat nǣ. ehenam ē tunin mē vunāhama chandara rāgayen bidunā.
그것들을 치우면 세 때가 다 없다. 세 때를 하나도 붙잡지 않았다. chanda를 품고 과거의 것들에 매이지도 않는다. 지금 재고 또 재며 꾸미는 것도 없다. 모아서 마음에 지닌 것도 없다. 그러면 그 셋에서 벗어나 chandarāga가 부서졌다.
menna mē ṭika tērum gattā nam tun kālē næti vennē ohomayi.
이것을 알아들었다면, 세 때가 없어지는 것은 바로 이렇다.
canda rāgaya mecca nivana etana anna etanamayi nivana
chandarāga가 끊긴 바로 그곳, 바로 거기가 nibbāna다.
anna ōnē næhæna nē svāmī næ etanamanē tiyennē.
"그것을 원하지 않는다는 말씀이지요, 스님?" "아니, 바로 거기에 있는 것이다."
etana ē atahærīma kṣaya kirīma ēkamayi nivana [ugura kǣrīma] nivana
거기서 그것을 놓아 버림, 다 없앰, 그것이 바로 nibbāna다. nibbāna.
nivana dakinavā nivana dakinakoṭa api ōnē. etana nivana dakinavā kiyannē ōkē dakina ekayi. kṣaya kirīma.
nibbāna를 본다—nibbāna를 볼 때 우리가… 거기서 nibbāna를 본다는 것은 그것을 보는 것이다. 다 없앰이다.
etanama kṣaya karanna ōnē. ena ena eka etanama kṣaya karanna ōnē. ēka tamayi karaganna.
바로 거기서 없애야 한다. 들어오고 또 들어오는 것을 바로 거기서 없애야 한다. 그것을 해내야 한다.
ēkayi karaganna ōnē. ēka mahā manā sihiyen inna ōnē. in̆dalā hinna āyē passē ganna ekak nemeyi ēka. etakoṭa nivan dakinnē mæruṇaṭa passē nemeyi. nivan dakinnē mē mohotē.
그것을 해내야 한다. 그러려면 크고 바른 sati로 있어야 한다. 머물다가 나중에 다시 얻는 것이 아니다. 그러니 nibbāna를 보는 것은 죽은 뒤가 아니다. nibbāna를 보는 것은 바로 이 순간이다.
atītayēdī anāgataya tiyāgatta dēval ayin kara. ē ṭika ayin karalā dānna ōnē. canda rāgaya duru karannē dæn ē mohotē ayin karanna ōnē. ē ē mohotē hētuphala dækalā mē hētuva mē
과거에, 미래에 지녀 둔 것들을 치워라. 그것들을 치워 버려야 한다. chandarāga를 걷어 내는 것은 지금 그 순간에 치워야 한다.
ōnē. ē ē mohotē hētuphala dækalā mē hētuva mē phalayaṭayi kiyalā dænagattahama ēka lōkē pævætmaṭat nam ēka væḍak nǣha kiyalā dænagattahama ē mohotema athæra dæmahama nivana vitarayi. ehenam nivana tava kohesevat nemeyi
그 순간순간 원인과 결과를 보고 '이 원인은 이 결과로 간다'고 알고, 그것이 세상의 존재를 잇는 데에나 쓰일 뿐 쓸모없다고 알아 그 순간 바로 놓아 버리면, 그것이 곧 nibbāna일 뿐이다.
vitarayi. ehenam nivana tava kohesevat nemeyi nivana passē labana ekak nemeyi. matu atbævi labana ekak nemeyi.
그러니 nibbāna는 다른 어디에 있는 것이 아니다. nibbāna는 나중에 얻는 것이 아니다. 다음 생에 얻는 것도 아니다.
ē mohotē labanna bæhæ. nivana svabhāvaya ēkayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē ēka dænagattahama nivana dakinna pahukal davā inna bæhæ. etanama dakinna ōna. kāṇaya niruddha
그것을 알면 nibbāna를 보려고 나중으로 미루며 있을 수 없다. 바로 거기서 보아야 한다.
inna bæhæ. etanama dakinna ōna. kāṇaya niruddha vecca nitarak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
o etanin ēyā pudda etana ivara karalā nam ē hita eyā innē ivara karapu tænak vipākaskandhaya yanavā keḷavara vena ekak.
거기서 그가 그것을 끝냈다면, 그 마음은 끝낸 자리에 있다. vipāka-khandha는 다해 가는 것이다.
ællīmakna ællīmak næhæ. ehenam eyā ivara karapu kiyanavā. eyā atītēt nǣhæ anāgatayet næhæ vartamānaya næha arihat pat vuna tæn pātma tuḷa innavā mærena ekak. ēka madhubhavayakgen yanna hētu vennē næha.
붙잡음이 없다. 그러면 그를 '끝낸 이'라 한다. 그에게는 과거도 없고 미래도 없고 현재도 없다. arahant가 된 자리에서 바로 그 안에 머물다가 죽는다. 그것은 다음 생으로 가는 원인이 되지 않는다.
etakoṭa anna āvā api ara ēhi passaka kiyana guṇayaṭa enaganna.
그러면 이제 우리는 ehipassiko라는 덕목에 이르렀다.
otanṭa āvaṭa passē api ekak dakinavā. akālika kiyana guṇaya dakinavā īḷan̆gaṭa daham guṇaya dæn kal noyavā vipāka denehinna akālikayi kiyalā tamayi mēka ahaṭuvāvalalā apiṭa vigraha karannē.
거기에 온 뒤 우리는 하나를 본다. akāliko라는 덕목을 본다. 다음 dhamma guṇa는—'때를 미루지 않고 vipāka를 주므로 akāliko'라고 aṭṭhakathā들이 우리에게 풀이한다.
kal noyavā vipāka deneyin akālikayi kiyanavā.
때를 미루지 않고 vipāka를 주므로 akāliko라 한다고.
dæn vipāka næti karana ekakda? nivana kiyannē vipāka pavatvana ekakda?
자, nibbāna란 vipāka를 없애는 것인가, vipāka를 이어 가는 것인가?
ti vipāka næti karana ekak
없애는… vipāka를 없애는 것이다.
kalayāva āvā vipāka denavānē vipāka dena eka nivanada nivana vipākaya
때가 와서 vipāka를 준다면, vipāka를 주는 것이 nibbāna인가? nibbāna가 vipāka인가?
nivana kiyannē vipākayak næhæ. næ vipākaya nirōdha karapu gahamanē ehemayi
nibbāna에는 vipāka가 없다. "아니요, vipāka를 nirodha한 것이지요." "그렇다."
etana vipāka pavatvana eka nivanada itin kal noyavavā vipāka dunot nivana ēka lōkin.
거기서 vipāka를 이어 가는 것이 nibbāna인가? 그러니 때를 미루지 않고 vipāka를 준다면 그것은 lokiya다.
kal noyavvā āhāra kal yava āhāraya vipākayak dunnalā nam vipāka dena ekak tiyenavānam pævætna
때를 미루지 않든 때를 두든 vipāka를 주었다면, vipāka를 주는 것이 있다면 그것은 존재(bhava)다.
itin kohomada kallāvavā vipāka danaehe nivana vennē? akālika venna.
그러니 때를 미루지 않고 vipāka를 주는 것이 어떻게 nibbāna가 되겠는가? 어떻게 akāliko가 되겠는가?
api dakinavā eka deyak. pævætmak yam tænaka haṭagattot kālinmak ekalayi pavatinnē.
우리는 한 가지를 본다. 존재가 어디선가 생겨나면 그것은 때와 함께 이어진다.
pævætmak hæbæyinam upatak tiyenavā. vipariṇāmayak tiyenavā vænasīmak tiyenavā. upatat vipariṇāmayat væḍasīmat yam tænaka vidyāda etana kālaya hā sambandhayi.
존재가 있다면 태어남이 있다. 바뀜(vipariṇāma)이 있고 무너짐이 있다. 태어남과 바뀜과 무너짐이 어디에 있든, 거기는 때와 맺혀 있다.
yam tænaka upatak nædda vipariṇāmayak nædda? nædda kālaya hā sambandhaya etanin ivarayi.
어디엔가 태어남이 없고 바뀜이 없고 [무너짐이] 없다면, 때와의 맺힘은 거기서 끝난다.
ehenam kumakda ipadīmak nættē væḍasīmak vipariṇāmayak nættē væḍasīmak nættē athærī giyāda novælī giyāda midī giyāda etana haṭagatta deyak næti nisā upatak næha. haṭagatta deyak næti nisā vipariṇāmayak nǣha. ehenam maraṇayak. upatayi vipariṇāmayayi maraṇayayi
그러면 무엇이 태어남이 없고 바뀜이 없고 무너짐이 없는가? 놓아 버렸고 들러붙지 않았고 풀려났다면, 거기엔 생겨난 것이 없으므로 태어남이 없다. 생겨난 것이 없으므로 바뀜이 없다. 그러면 죽음도 [없다].
ehenam maraṇayak. upatayi vipariṇāmayayi maraṇayayi yam tænakada kālikayi okkoma ehenam akālika vennē nivana nam upasak næti nisā, vipariṇāmayak næti nisā varṇayak næti nisā kāla nirṇayak karanna bæhæ. kālayat ekka sambandha karanna bæri nisā akālikāvak. anna akālika guṇaya dænagannē otanē.
태어남과 바뀜과 죽음이 있는 곳은 모두 kālika다. 그러니 akāliko가 되는 것은 nibbāna다. 태어남이 없고 바뀜이 없고 [무너짐이] 없으므로 때를 정할 수 없다. 때와 맺을 수 없으므로 akāliko다. akāliko 덕목을 아는 것은 바로 거기서다.
kālayat ekka yam sambandhatāvayak æti yamak ætanam ēvā okkoma vipāka.
때와 어떤 맺힘이 있는 것이 있다면, 그것들은 모두 vipāka다.
vipākayaṭa hētuvak tiyenam pævætmaṭa hētuvak nisā pævætmē phalayak vipākayak vaśayen haṭaganna. pævætmaṭa tibi vecca hētuva næti karapuvahama upatak nǣ, vipariṇāmayak nǣhæ, vænasīmak næhæ. pævætmayaṭa tiyena hariya ēvā tiyennē. ēvā kālīkayi.
vipāka에 원인이 있다면, 존재의 원인 때문에 존재의 결과가 vipāka로 생겨난다. 존재에 있던 원인을 없애면 태어남도 없고 바뀜도 없고 무너짐도 없다. 그것들은 존재에 속한 쪽에 있다. 그것들은 kālika다.
dæn akālika ekama dē mokakda? upatak næti tena vipariṇāmayak næti tena væḍasīmak næti tenavā. kotanada upatak nættē? haṭagænīmak yam tænaka nætnam etana upataknē. ehenam etana vipariṇāmayak nǣhæ maraṇayak nǣ. yamak anicca
그러면 akāliko인 단 하나는 무엇인가? 태어남이 없는 곳, 바뀜이 없는 곳, 무너짐이 없는 곳이다. 어디에 태어남이 없는가? 생겨남이 없는 곳이라면 거기엔 태어남이 없다. 그러면 거기엔 바뀜도 없고 죽음도 없다.
vipariṇāmayak nǣhæ maraṇayak nǣ. yamak anicca vaśayen dækalā, dukkha vaśayen dækalā anatta vaśayen dækalā athærī giyā nam noælī giyā nam midī giyā nam etana haṭaganna ekak nǣha. haṭaganna ekak næti tena vipariṇāmayak vænasīma maraṇaya næti nisā dækkē nivana pihiṭiya nivana.
무엇을 anicca로 보고 dukkha로 보고 anatta로 보아 놓아 버렸고 들러붙지 않았고 풀려났다면, 거기엔 생겨나는 것이 없다. 생겨나는 것이 없는 곳에는 바뀜도 무너짐도 죽음도 없으므로, 본 것은 nibbāna, 자리 잡은 nibbāna다.
ehenam etana kālayak samaga vipariṇāmayaṭa pat venanna kisivak næti nisā kālaya sambandhayak næti nisā anna akālikatvaya hevat nivana dakinavā.
그러면 거기엔 때와 함께 바뀔 것이 아무것도 없으므로, 때와의 맺힘이 없으므로 akāliko함, 곧 nibbāna를 본다.
menna mēkaṭa kiyanavā akālika guṇayaṭa pat vennē. athærīmen, noyalamen, midīmen, canda rāgaya nidahas vīmen. ohu patvuna pat vunē mokakda? akālika nivanaṭa.
이것을 akāliko 덕목에 이른다고 한다. 놓음과 들러붙지 않음과 풀려남으로, chandarāga에서 자유로워짐으로 그가 이른 곳은 무엇인가? akāliko nibbāna다.
menna nivana svabhāvaya dakina īḷan̆ga avasthāva menna mēkaṭa enavā akālika vuṇa.
nibbāna의 본성을 보는 다음 단계, 여기에 온다—akāliko가 된 [단계에].
dæn īṭa passē mokada vennē? etanṭa giyāṭa passē eyā hon̆daṭa dakinavā eka deyak. sandiṭṭhikō akālika venna issellā sandiṭṭhika īḷan̆gaṭa tiyiṭa ēken yana guṇaya
그 뒤엔 어떻게 되는가? 거기에 간 뒤 그는 한 가지를 잘 본다. sandiṭṭhiko. akāliko에 앞서 sandiṭṭhiko, 그다음으로 이어지는 덕목이다.
monavada saṁ kiyannē?
'saṃ'이란 무엇인가?
menna mē ekatu kirīma haṭagannavā menna mē avidyā tr̥ṣṇā nisā. menna mē avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi yam tænakada ēkenumayi ekatu vennē. [ugura kǣrīma] yam tænaka
이 모음(saṃ)은 avijjā와 taṇhā 때문에 생겨난다. avijjā와 taṇhā가 있는 곳, 바로 거기서 모인다.
ekatu vennē. [ugura kǣrīma] yam tænaka avidyā nædda tr̥ṣṇā nædda? etana ekatu vena ekak hædennē næti nisā. saṁ hædena hæṭi dakina nisā kiyanavā saṁdiṭṭhiyakayi.
avijjā가 없고 taṇhā가 없는 곳에서는 모이는 것이 생기지 않으므로—saṃ이 생겨나는 모습을 보므로 sandiṭṭhiko라 한다.
saṁ yam tænaka hædunavot lōkaya. saṁ yam tænaka nætnam lōkaya etana næ.
saṃ이 어디서 생겨나면 그것이 세상이다. saṃ이 없는 곳이면 거기에 세상은 없다.
akālika dækkahama pēnavā nivana hærenna anik okkoma lōkeṭa ayiti.
akāliko를 보면 보인다. nibbāna를 빼고 다른 모든 것은 세상에 속한다.
ehenam saṁ valin apiṭa væḍak næ. saṁ dækalā tiyenna ōnē lōkaya ayin venakoṭa menna lōkayaṭa ayitiya. menna saṁ menna asaṁ
그러니 saṃ은 우리에게 쓸모없다. saṃ을 보아 두어야 한다. 세상에서 벗어날 때, 이것이 세상에 속한 것, 이것이 saṃ, 이것이 asaṃ이라고.
saṁvin tiyennē lōkē. lōkē æhæ kana divanāsaya śarīrayē mana rūpa sabda gandha rasa, sparśa dharma mēvaṭa gōcara yam taramak ætda? mēvā okkoma saṁhavat lōkayaṭa ayiti.
saṃ으로 이루어진 것이 세상이다. 세상—눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma—이것들의 영역에 드는 것이 얼마가 있든, 이것들은 모두 saṃ이며 세상에 속한다.
ēka dækkaṭa passē mokada dennē sandiṭṭhika vuṇā. menna mē guṇayaṭa pat vunāma sandiṭṭhika guṇaya ṭa ætulat vuṇā dahama tuḷin dækenna.
그것을 본 뒤 무엇이 되는가? sandiṭṭhiko가 되었다. 이 덕목에 이르면 sandiṭṭhiko 덕목 안에 들어 dhamma를 통해 보게 된다.
īṭa dennē svāghātō bhagavatā dhammō
그다음이 svākkhāto bhagavatā dhammo다.
dæn bhagavatā dhammō kiyanavā bhāgyavatun vahansēgē dharmaya kiyalā api pudgalatvayaṭa paranna yā.
이제 bhagavatā dhammo를 'Bhagavā의 dharma'라고 하여, 우리는 사람에게 매이는 쪽으로 간다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karā mama mē lōkē budu venna isselat mē dharmaya tibuṇā. hæbæyi mēkē yaṭapat velā tibuṇā. mēka magē ekak nemeyi. ēka mama matu karalā dunnā. mē dharmaya magē ehema nemeyi. kāgēvat nemeyi.
부처님께서는 말씀하셨다. 내가 이 세상에서 붓다가 되기 전에도 이 dharma는 있었다. 다만 묻혀 있었다. 이것은 내 것이 아니다. 나는 그것을 드러내 주었다. 이 dharma는 내 것도 아니고 누구의 것도 아니다.
menna lōka dharmatāvaya mēka væhilā tibunē. væhilā tibicca eka mata misak mēka mani nirmāṇaya karapu ekak neveyi kiyalā budurajāṇan vahansē pæhædiliva dēśanā karanēvā.
이것은 세상의 dhammatā다. 이것이 덮여 있었다. 덮여 있던 것을 드러냈을 뿐 내가 만든 것이 아니라고 부처님께서 분명히 말씀하신다.
ehenam bhāgyavatun vahansēgē dharmaya sakkātayi kivvē. koheda bhāgyavatun vahansēgē dharmayak lōkē tiyennē?
그렇다면 'Bhagavā의 dharma는 svākkhāta'라고 했다. 세상 어디에 Bhagavā의 dharma가 있는가?
mokakda otana ehanam kivē bhagavatā dhammō kivvanē dēśanā
그러면 거기서 'bhagavatā dhammo'라고 한 것은 무엇인가? 가르침이라고 했지 않은가.
bhāgyavatun vahansē dēśanā nokaḷa daham goḍāk tiyenavā namut mē mēvā siyala budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē nǣhæ lōkē tiyennē ēvā api dænaganna ōnē.
Bhagavā께서 가르치지 않으신 dharma도 많이 있다. 그러나 이것들을 모두 부처님께서 가르치신 것은 아니다. 세상에 있는 그것들을 우리가 알아야 한다.
baga kiyannē bida harilā vr̥taya bidahæralā dakinna ōnē dharmaya
'bhaga'란 깨뜨려 벌린다는 것이다. 둥근 테를 깨뜨려 벌려 dharma를 보아야 한다.
mē lōkaya vr̥tayakaṭa anuva kriyātmaka vena nisā apiṭa ætta pēnnē. mulāvaṭa rævaṭenavā.
이 세상이 테를 따라 돌아가기 때문에, 우리에게 보이는 '참'에 우리는 속아 헷갈린다.
mē vr̥taya bidinna ōnē ækin ekaṭa kohomada mēka hædilā tiyennē? bedalā balanakoṭa yamkisi dharma raṭāvak tiyenavā bidahæra balana dharma raṭāvak. vibhajjavādaya kivvet onna ōkaṭa midalā balanna bedalā balanna
이 테를 깨뜨려야 한다. 하나하나 이것이 어떻게 만들어져 있는가? 나누어 보면 어떤 dharma의 틀이 있다—깨뜨려 벌려 보는 dharma의 틀이다. vibhajjavāda라고 한 것도 바로 그것, 풀어 보고 나누어 보라는 것이다.
bhagavatā dhamma kiyannē bedalā balana dahama vr̥ttaya dahama væḍapiḷive menna mēka svākkātayi.
bhagavatā dhammo란 나누어 보는 dharma, 테를 깨는 dharma, 그 실천 방법이다. 바로 이것이 svākkhāta다.
mutu poṭak vāgē mēka eka æmillā tiyenavā kiyalayi mēkaṭa kiyannē.
진주 꿰미처럼 이것이 하나로 꿰여 있다고 말한다.
so akr̥tayalaṭa kiyanavā svākāta sva akkāta sa kiyannē tamā. tamāṭa ōna hæṭiyaṭa karanna puḷuvan ekak mē dharmaya tuḷa lōkē nǣ.
'sa akkhāta'를 svākkhāta라 한다—sva akkhāta. 'sa'는 자기다. 이 dharma 안에는, 세상에는 자기가 원하는 대로 할 수 있는 것이 없다.
maṭa ōnana hæṭiyaṭa pavatvanna puḷuvan lōkē kohe tiyennē? mē lōkē baṭō ōna hæṭiya hædilā tiyennē. hētuphala dahama śrāvaṭa onnana hædilā tiyennē. ē hētuphala dahama raṭāva maṭa ōna hæṭiyaṭa venas karanna bæhænē.
내가 원하는 대로 이어 갈 수 있는 세상이 어디 있는가? 이 세상이 원하는 대로 만들어져 있는가? 원인과 결과의 dharma 흐름으로 만들어져 있다. 그 원인-결과 dharma의 틀을 내가 원하는 대로 바꿀 수 없지 않은가.
kāṭavat ōna hæṭiyaṭat bæha. ehenam maṭa ōna hæṭiyaṭa kolat bæhæ anunṭa ōna hæṭiyaṭa koralat bæ. dharmayaṭa ōna hæṭiyaṭa dakinna ōnē.
누구도 원하는 대로 할 수 없다. 그러니 내가 원하는 대로도 못 하고 남이 원하는 대로도 못 한다. dharma가 [있는] 대로 보아야 한다.
dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dækkahama ēka kāgevat ekak nemeyi lōtrā budurajāṇan vahansēgē hekut nemeyi. unvahansē ēma dharmayā pelā dunnā.
dharma를 dharma대로 보면 그것은 누구의 것도 아니다. 부처님의 것조차 아니다. 그분은 그 dharma를 보여 주셨다.
mokakda pennalā dunnē bhagavatā dharmaya pelā dunnē. bidalā mē ættaṭa dakinna bin̆dalā balana bedā balana væḍa piḷivaṭa pennalā dunā bedalā
무엇을 보여 주셨는가? bhagavatā dhamma를 보여 주셨다. 깨뜨려 이 참을 보도록, 깨뜨려 보고 나누어 보는 방법을 보여 주셨다.
bedā balana væḍa piḷivaṭa pennalā dunā bedalā balanna ōka kavadāvat dakinna hami næhæ giripiṭi dækka ahama sāmōhikava gattaṭa passē mulāvaṭa pat venavā rævaṭenavā mēka bedalā balanna purudu vennē. bedalā balanakoṭa peneyi mēkē pihiṭalā tiyena ætta hētuphala nyāya.
나누어 보지 않으면 그것을 결코 볼 수 없다. 뭉뚱그려 덩어리로 받아들이면 헷갈려 속는다. 이것을 나누어 보는 데 익숙해져야 한다. 나누어 보면 이 안에 자리 잡은 참된 원인-결과의 이치가 보인다.
anna ēka dænagattahama daham nyāya dænagannavā. dharma niyāmatāvaya dænagannavā. ē dharma niyāmatāvaya magē nemeyi. kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. mama mē lōka venna
그것을 알면 dharma의 이치를 안다. dhamma-niyāmatā를 안다. 그 dhamma-niyāmatā는 내 것이 아니라고 부처님께서 말씀하신다.
vahansē dēśanā karanavā. mama mē lōka venna issellāt pera budurajāṇan vahansēlā inna kālēdī īṭa disa ananta ayatat ehema ayi unvahansēlāt mamat ē dharmaya pennalā dunnā mi misak mēka api nirmāṇaya karapu ekak nemeyi magē nirmāṇayakvat anit budurajāṇan vahansēlāgē nirmāṇayāvak nemeyi mē lōka dharmaya. menna mē bedalā balana
내가 이 세상에서 [붓다가] 되기 전에도, 앞선 부처님들이 계시던 때에도, 그보다 앞서 끝없이 많은 [부처님들]도—그분들과 나는 그 dharma를 보여 주었을 뿐 우리가 만든 것이 아니다. 내가 만든 것도 아니고 다른 부처님들이 만든 것도 아니다, 이 세상의 dharma는.
nemeyi mē lōka dharmaya. menna mē bedalā balana væḍapilā tiyenavā ætta tækaganna. menna mē
참을 알아내도록 나누어 보는 이 방법이 있다.
væḍapilā tiyenavā ætta tækaganna. menna mē kiriyaṭa bedalā balapuvahama oyaṭa mē br̥ṭṭiya æṭilā hiṭā ætta veniyē. edāṭar satyaya matuē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ē nisā ēka sa akr̥tayi. tamanṭa ōna hæṭiyaṭa karanna bæha. eka ekkenāṭa ōna hæṭiyaṭa karannat bæha. kāṭavat ōna hæṭiyaṭa bedannat bæha.
그래서 그것은 sa-akkhāta다. 자기가 원하는 대로 할 수 없다. 각자 원하는 대로 할 수도 없다. 누구도 원하는 대로 나눌 수 없다.
avidyā pratyayen saṁkhāra vē kiyalā mama dēśanā kā hæbæyi matu budu hāmuduruvō dēśanā karā avidyā saṁkhārayen saṁkhāraya nirōdha vē kiyalā ehema ekak vennē næhæ. ehema dharmaya kāṭavat karanna. pera buduvarayan vahansēlat mamat matu budurajāyan vahansēt dēśanā karā nam avidyā paccayā saṁkhārā kivvā misak avidyā nirōdhā saṁkhāraṇā nirōdhā kivvā misak venakin nemeyi.
'avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 있다'고 내가 가르쳤는데, 앞으로 오실 붓다께서 'avijjā-saṅkhāra로 saṅkhāra가 nirodha된다'고 가르치시는 일은 없다. 누구도 dharma를 그렇게 할 수 없다. 앞선 붓다들도, 나도, 앞으로 오실 부처님도 가르치신다면 'avijjā paccayā saṅkhārā'라고, 'avijjā nirodhā saṅkhāra nirodho'라고 하실 뿐 다르게는 아니다.
satvayā kiyannē mokakda ahapuma avidyā saṁkhāra viññāṇa nāma rūpa salāyatana sparśa vēdanā taṇhā upādāna bava bhava jāti jarā maraga mē sampīḍanaya misak tavat satvayā kiyalā oyaṭara ganna ekak næ oya oya satvayāgē onna oya bōdhiyaṭat ōka vena ekkenek āvat kiyannē occarayi. mokada ē hētuva kāgevat ekak nemeyi nisā nirmāṇaya oya vacanaya ævilin
satta란 무엇이냐고 물으면, avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarā-maraṇa라는 이 짓눌린 뭉치일 뿐, 그 밖에 따로 satta라고 잡을 것은 없다. 이 satta의 [자리에], 이 bodhi에 다른 누가 오더라도 말하는 것은 그만큼이다. 그 원인은 누구의 것도 아니기 때문이다.
nemeyi nisā nirmāṇaya oya vacanaya ævilin pennapu yam yam goḍak tiyenavā nam satvayā kiyana goḍē vigraha karalā dunnē ōkakkayi.
'만든 것'이라는 말로 보여 준 무더기가 있다면, satta라는 무더기에서 풀이해 준 것은 바로 그것이다.
gnānavantaya ōka vigraha pennanavā tīcca svabhāvaya vigraha karalā pennanavā nisā. ē ayagē nirmāṇayak neveyi kiyana ekayi bujun vahansēlā dēśanā karanē.
지혜로운 이는 그것을 풀어 보여 준다. 있는 그대로의 본성을 풀어 보여 주기 때문이다. 그들이 만든 것이 아니라는 것을 부처님들께서 말씀하신다.
ehenam bhāgyavatun vahansēgē dharmaya kiyalā gattot ehema api gannavā ara dharmayen ahagena gihillā.
그러니 'Bhagavā의 dharma'라고 받아들이면, 우리는 그 dharma에서 들어 가며 받아들인다.
mēka tamayi dharmatāvaya yathārthaya. mēka kāṭavat ōna hæṭiyaṭa venas karanna bæha. maṭa ōna hæṭiyaṭa venas vennē næha. ayitikārayakut nǣ. tāma ēkaṭa kisima kenek karanavā kivvā nam ēka piḷiga hētut nǣha. kisima lōka satyaṭa anu lōka satvayekuṭa mē dharmatāvaya venas karanna bæha. menna mē dharmatāvaya dækkaṭa passē
이것이 dhammatā, 있는 그대로다. 누구도 원하는 대로 바꿀 수 없다. 내가 원하는 대로 바뀌지 않는다. 주인도 없다. 누군가 그것을 한다고 해도 받아들일 까닭이 없다. 어떤 세상의 satta도 이 dhammatā를 바꿀 수 없다.
bæha. menna mē dharmatāvaya dækkaṭa passē dænagannavā maṭa ōna hæṭiyaṭa karannat bæri nam kāṭavat ōna hæṭiyaṭa karanna bæri nam kāṭavat yāgnā karalā magē karagattē hæki. mama prārthanā karalā maṭa ōna ekak karagattē hæki.
이 dhammatā를 본 뒤 안다—내가 원하는 대로 할 수도 없고 누구도 원하는 대로 할 수 없다면, 누구에게 빌어서 내 것으로 삼을 수 있겠는가? 내가 소원을 빌어 원하는 것을 이룰 수 있겠는가?
mama monavā balāporottu vunā nam maṭa ōnē pævætiyē hækida ekakvat bæha. ehenam ehema ekak tuḷa nēda mē anātha velā dan̆ga karannē mē maṭa ōna ṭikak karanna
내가 무엇을 바랐든, 원하는 대로 이어 갈 수 있는가? 하나도 안 된다. 그러면 그런 것 속에서 우리는 의지할 데 없이, 내가 원하는 것을 하려고 허우적대는 것 아닌가.
menna mē dahama avabōdhaya menna metanṭa aṭa passē lōkē hadana lōkē āśvāda inna maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatva pavata kanna balāporottu venā mē lōka bhuktiya balāporottu vena adahasak tibuṇā. oya āsālin hin̆dilā yanavā. etanaṭa giyāṭa passē āyet lōkaya hā sambandhayana gamanen vellā anāgāmī kiyana væṭenavā.
이 dharma를 깨달음—여기에 이른 뒤, 세상을 짓고 세상의 단맛을 원하는 대로 이어 가며 누리기를 바라던 생각이 있었는데, 그 바람이 끊어져 나간다. 거기에 이른 뒤 다시 세상과 맺히는 길에서 벗어나 anāgāmī라는 [자리에] 든다.
anna anāgāmī phalayaṭa pat venakan daham māga atennaṭa giyahama daham guṇa hayak tuḷin vardhanaya velā guṇa velā guṇa velā ævidilā anāgāmī phalayaṭa pat vuna tænaṭa enavā.
anāgāmī phala에 이르기까지 dharma의 길을 걸어가면, 여섯 dhamma guṇa를 통해 자라나고 곱절이 되고 또 곱절이 되어 anāgāmī phala에 이른 자리에 온다.
onna otenṭa āvaṭa passē tamayi arihat phalayaṭa arihat mārgayen pūrṇaya velā yathā avabōdhaya velā budu guṇa væḍennē.
거기에 온 뒤에야 arahant magga로 채워져 arahant phala에 이르고, 있는 그대로 깨달아 buddha guṇa가 자란다.
īḷan̆ga avasthāvaka upadu vunā ḷama væḍena hæṭi vigraha karanavā arihat phalaya. dæn oya anāgāmī phalayaṭa maga væḍena guṇa magayi oya kivvē. oya maga ærenna tava magak nǣha. oya maga anugamanaya karalā ōnē guṇa vevī yannē.
다음 기회에 그것이 어떻게 자라는지 arahant phala를 풀이하겠다. 지금 말한 것은 anāgāmī phala로 가는 길이 자라는 guṇa의 길이다. 이 길 말고 다른 길은 없다. 이 길을 따라 거듭 곱해져 가야 한다.
24 vatāvak guṇa vunahama arihat phalaya nama vatāvak guṇa vunahama sōvān phalaya pahaḷos vatāvak guṇa velā enakoṭa anāgāmī phalaya 24 vatāvama guṇa vanahama arihat phalaya arahaṁ kiyana guṇayaṭa vaḍannahama
24번 곱해지면 arahant phala, 9번 곱해지면 sotāpatti phala, 15번 곱해져 오면 anāgāmī phala, 24번 다 곱해지면 arahant phala—arahaṃ이라는 덕목까지 자라면.
ehen guṇa vena mārgayak tiyenavā. ōkaṭa api suvasi guṇa kivvā. ōka væn̆da væn̆da apuda putā inna kiya kiyā inna gāthāvak nemeyi. api visin yāya yutu nivan maga oya tiyennē. guṇa velā yanna ōnē oya kramaya tuḷin.
그렇게 곱해지는 길이 있다. 그것을 우리는 24 guṇa라고 했다. 그것은 절하고 또 절하며 외우고만 있는 게송이 아니다. 우리가 가야 할 nibbāna의 길이 거기 있다. 그 방법을 통해 곱해져 가야 한다.
itin paṭan gænmuvē paṭan inna avasānaya nakan yāyutu mārgaya pæhædiliva otana tiyenavā. oya mārgayē yana kenekuṭa kisima māra pākṣika balavēgaṭa koṭu karanna bæha. mona balavēgayakinvat ē daham maga vahanna bæ. oya guṇa maga mārayāṭa nopena magak kivvē anna ēka.
그러니 시작부터 끝까지 가야 할 길이 거기 분명히 있다. 그 길을 가는 이를 Māra 쪽의 어떤 힘도 가둘 수 없다. 어떤 힘으로도 그 dharma의 길을 막을 수 없다. 이 guṇa의 길을 Māra에게 보이지 않는 길이라 한 것이 바로 그것이다.
oya kramen dænaganna ōnē otan nikan maga vaganna ākāraya daham maga vaḍanna ākāraya daham dækkāṭa passē dæk duṭu dahama valā atdakinnē otanin.
그 방법으로 알아야 한다—거기서 길을 기르는 법, dharma의 길을 기르는 법을. dharma를 본 뒤 본 dharma를 몸소 겪는 것은 거기서다.
dækapu dahama sōvān phalayen, atdækapu dahama sakapudāgāmī anāgāmī phalayen pūrṇa karapu dahama arihat phalayen. ēka tamayi budu guṇavalin pennam. ēka api īḷan̆ga avasthāvaka ē ṭiya gāna.
본 dharma는 sotāpatti phala로, 겪은 dharma는 sakadāgāmī·anāgāmī phala로, 채운 dharma는 arahant phala로. 그것을 buddha guṇa로 보여 주겠다. 그 몫은 다음 기회에 이야기하자.
tavat mē pasvanak prītiya piḷiban̆dava ahana ekak tiyenavā. dæn ōkaṭa tiyenavā kṣaṇika prīti aka vigraha karalā ganna. mokada maṭa oya
또 다섯 가지 pīti에 대해 묻는 것이 있다. 그것에는 khaṇika pīti 같은 것들을 풀이해야 한다.
prīti aka vigraha karalā ganna. mokada maṭa oya mada karannē næhæ. nævata balalā tæn olā denna ōnē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
saddha
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov ēka vigraha karalā denna epæda balalā hiṭa a pasvanak prītiya kiyalā æti venavā ōka itin ē ākārayenmē apiṭa ætivena daham dækīmen æti vennā vū prītiyamē dænu danavana koṭas pahak oya tiyennē ākāra pahak gæna
그렇다, 그것을 살펴본 뒤 풀이해 주어야지. 다섯 가지 pīti라고 그것이 생긴다. 그처럼 우리에게 dharma를 봄으로써 생기는 pīti를 알게 하는 다섯 부분, 다섯 가지가 있다.
matana mataka tiyannē paha mataka
기억해 둘 것은 다섯이다.
kṣa saṇa sampattiya kiyannē mokakda kiyalā mē illīmak karanavā pæhædili karalā denna kiyalā.
khaṇa sampatti가 무엇인지 분명히 풀어 달라는 청이 있다.
kṣaṇaya kiyana vacanayen pennana avasthāvak tiyenavā. kṣaṇa sampattiya kiyana eka vividhākārayen pennanna puḷuvan deyak.
khaṇa라는 말로 보여 주는 때가 있다. khaṇa sampatti는 여러 가지로 보여 줄 수 있는 것이다.
mē anādi saṁsara gamana tuḷa eka eka atbæv labamin ē vāgēma ēvā keḷavara karamin ē ali alit atbæv labamin ena gamanē mē āpu kālē mula bæluvot mula kiyanna bæri taram ananta ǣtayi.
이 시작 없는 saṃsāra의 길에서 이런저런 생을 얻고, 그것을 끝내고, 또 새 생을 얻으며 오는 길—지나온 때의 시작을 보면 시작을 말할 수 없을 만큼 끝없이 멀다.
sīmāvak tava tava vaḷuvot tava tava ǣtaṭa pēnavā āpu gama
끝을 더욱더 찾아보면 지나온 길은 더 멀리 보인다.
yam kenek yathābōdhaya læbuvē nætnam idiriṭa yanna tiyena gamanē sīmāva keḷavaraṇak karanna bæha.
누군가 있는 그대로의 깨달음을 얻지 못했다면, 앞으로 갈 길의 끝을 정할 수 없다.
pr̥thagjana tattvayen in̆dalā daham avabōdhayak læbuvē nætnam ē daham magaṭa væse nætnam. ē pudgalayāgē anāgata gamanam idiri avasthāvē tiyena gamana kavadāk kotanin keḷavara venavada koccara kālayak enna venavāt kiyalā nigamanaya karanna bæ.
puthujjana의 상태에서 dharma의 깨달음을 얻지 못했다면, 그 dharma의 길에 들지 못했다면, 그 사람의 앞날 길이 언제 어디서 끝날지, 얼마나 오래 와야 할지 정할 수 없다.
ē vagē ati dīrgha kālayak mæddē.
그렇게 아주 긴 때의 한가운데서.
mē lōka satyaya upadina hæma kenāma dæn o vartamānayi kiyana avasthāvak yamkisi atbævaka innavā nam oya labalā tiyena atbæv valin pudgalayekuṭa ada mē daham avabōdha karanna hētukāraka vana atbævak læbuṇā nam læbennē ati durlabha.
이 세상의 satta로 태어나는 모든 이가 지금 현재라는 때에 어떤 생에 있다면, 얻어 온 생들 가운데 오늘 이 dharma를 깨닫게 하는 원인이 되는 생을 얻었다면, 그것은 아주 얻기 어려운 것이다.
apramāṇava innē mē lōka tattvaya atarē. minisak velā ipadilā minist bævaka inna avasthāvak vartamānayē gevamin innavayi kiyannē. mē avasthāva ati durlabhava læbena avasthāvak.
헤아릴 수 없이 많은 이가 이 세상의 상태 속에 있다. 사람으로 태어나 사람의 생에 있는 기회를 지금 보내고 있다는 것—이 기회는 아주 드물게 얻는 기회다.
mē mohota venakoṭa ananta apramāṇa mē lōka satyayō veyi venama mē dasadahatak sakvala aragattā nam mē sakvala tuḷa ē atarin mē kālē manussaya velā upadinna læbuṇa avasthāvak tibuṇat ati durlabha sē itāma suḷu arpa mātra koṭasaṭayi læbilā tiyennē.
이 순간에 이르러 끝없고 헤아릴 수 없는 세상의 satta가 있다. 이 일만 cakkavāḷa를 놓고 보면, 그 cakkavāḷa 안에서, 그 가운데 이때 사람으로 태어날 기회를 얻었더라도 그것은 아주 드물어 아주 작은 몫만이 얻었다.
lōka satyayō maha poḷova inna pasvala samapoḷava niyapiṭaṭa gatta pas ṭikat aran pramāṇayak vitarayi ada mē baṇak ahanna puḷuvan manussat bævak labāgena innavā.
세상의 satta를 큰 땅의 흙에 견주면, 손톱 위에 올린 흙만큼만 오늘 이 bana를 들을 수 있는 사람의 생을 얻어 있다.
apramāṇa lōka satyaya apāgata velā. prēta lōkavala, tirisan lōkavala ēvaya særisaranavā.
헤아릴 수 없는 satta가 apāya에 떨어져 peta 세계와 짐승 세계를 떠돈다.
tavat pættaka vipāka bhuktiya vin̆dimin daham magaṭa hita tiyanna bæri debulōka saha bam̆balava baṇa æhuva tiyā baṇa monavā kivvat ēgollō apa āśvādaya īṭa vaḍālokuvē ēkē āśvādaya ævililā innē. ēgollanṭat mē baṇa ahanna hitak næha.
또 한쪽에는 vipāka를 누리느라 dharma의 길에 마음을 둘 수 없는 deva 세계와 brahma 세계가 있다. bana를 듣기는커녕 무슨 bana를 말해도 그들에게는 그쪽 단맛이 더 크고 그 단맛에 불붙어 있다. 그들에게도 이 bana를 들을 마음이 없다.
ē vagēma duka sæpa kiyana ekē yathārthaya tōraganna puḷuvan vidiyē atdækīm æti lōkayakat nemeyi inna. ē nisā ēgollanṭa ōnakamen baṇak ahanna hitāganna ōnē. mattat mē dukak tiyenavānē matta ēka atharaganna ōnē kiyalā ē mānasikatvaya goḍanægenna vidihaknē.
또 그들은 괴로움과 즐거움의 참모습을 가려낼 수 있는 겪음이 있는 세계에 있지도 않다. 그러니 그들은 간절히 bana를 들으려는 마음을 먹어야 한다—'앞에 이 괴로움이 있으니 그것을 놓아야 한다'는 마음가짐이 생겨나는 길이 [그들에게는 없다].
divya sampattiya mat velā brahma sampattiya mat velā ē āśvādaya tuḷa dukak dænennē næti tænaka innakoṭa ē ayaṭa mē lōkayē duka kiyannē mokakda kiyalā tērum gænīmaṭa avaśyatāvayak nǣha. ē avasthāva væhilā tiyenavā. ehenam duka sæpa dekamat
deva의 복락에 취하고 brahma의 복락에 취해 그 단맛 속에서 괴로움이 느껴지지 않는 곳에 있을 때, 그들에게는 이 세상의 괴로움이 무엇인지 알아들어야 할 까닭이 없다. 그 기회는 막혀 있다.
væhilā tiyenavā. ehenam duka sæpa dekamat æti gnāna śaktiyak æti ē siyallenma yukta kiyana dahamak tērum gænīmaṭa hækiyāvak æti. ēka dænaganna ōnakamak ætihanaya kiyannē mokakda kiyalā tērum gattā mānasikatvayak ætuva innavā mē manussayō.
그러나 괴로움과 즐거움 둘 다 있고, 앎의 힘이 있고, 그 모두를 갖추어 dharma를 알아들을 수 있는—그것을 알고 싶은 마음, 그것이 무엇인지 알아들으려는 마음가짐을 지닌 이들이 이 사람들이다.
lōka sattvayen atanin manussaya kiyana eka ati durlabhayi.
세상의 satta 가운데 사람이라는 것은 아주 드물다.
hæbæyi oya atara īṭat ara tavat duma durlabha ekak tamayi mē kalpa kālāntaraya mē lōka haṭagena vænasilā yanakoṭa mē mahā lōkayak haṭagena vænasilā yanakan mē pavatina kāla sīmāval tuḷa buduvarayē pahaḷa vennē nætuva gevenna mē ban̆du kalpa dahas gaṇan giyāṭa pas tamayi buduvarē pahaḷa vennē.
그런데 그 가운데 그보다 더 드문 것이 있다. kappa들이 흘러 이 세상이 생겼다 무너질 때, 큰 세상이 생겨 무너지기까지 이어지는 때 동안 붓다가 나시지 않은 채 지나가는 이런 kappa가 수천 개 지난 뒤에야 붓다가 나신다.
mē taram buddha sūnya kalpa kiyalā kiyanavā ævvaṭa ē kiyannē nivan dakinna dahamak lōkeṭa vidyāmāna karana uttamayan vahansē namak pahaḷa vennē næti kalpa mē vagē dahas gaṇan gevilā yanavā. ē kālē mē lōka satyayena kāṭavat budu baṇak ahaganna hamba vennē næha.
이것을 buddha-suñña kappa라 한다. 곧 nibbāna를 볼 dharma를 세상에 드러내는 거룩한 분이 나시지 않는 kappa가 이처럼 수천 개 지나간다. 그때는 세상의 satta 누구도 붓다의 bana를 들을 수 없다.
ehenam dæn ē avasthāvat læbilā tiyena aya innavā. ara manussa prajāva ataren innā
그러니 이제 그 기회까지 얻은 이들이 있다. 사람 무리 가운데서.
issaraha kosalakaṭa sihara nam ada bæluvot ehema sihiyaṭa anut vaturaka innē anya āgamika
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anya labdika aya oya ē aya innē. etakoṭa metanin budu baṇak
다른 종교, 다른 견해를 지닌 이들, 그들이 있다.
oya ē aya innē. etakoṭa metanin budu baṇak ahaganna puḷuvan kiyana tænakaṭa gælapenna bauddhayō kiyana nāmadhārī bauddhayō bæluvot siha patta taram mē lōkē ina janagen etanat aḍuvelā. ektaraha suḷu maṭṭamak innavā.
그러면 여기서 붓다의 bana를 들을 수 있는 자리에 맞는, 이름만 bauddha인 이들을 보면 이 세상 사람 가운데 거기서 또 줄어든다. 아주 작은 무리만 있다.
dæn otanṭat tērilā innavā. manussayatvayaṭa tēruṇā manussatvayen nāmika bauddhatvayaṭa tēruṇā.
이제 거기까지도 뽑혀 왔다. 사람됨으로 뽑혔고, 사람됨에서 이름뿐인 bauddha됨으로 뽑혔다.
nāmika bauddhaya atarat mē namaṭa api āgama buddhāgama kiyana eken ehāṭa eyin ehāṭa kaṭayuttak nokaranna pirisa atara. aluten budu guṇa sihi karalā malā pahanā pūjā karana maṭṭamaka ē maṭṭamaka inna kaṭṭiya bæluvat ēkenut vitara koṭasak tiyari 10 taram koṭasa innavā. dæn ēkaṭat tēruṇā.
이름뿐인 bauddha 가운데서도, 이름만 Buddha의 가르침을 따른다 할 뿐 그 너머로 아무것도 하지 않는 무리 사이에서, 새로 buddha guṇa를 떠올리며 꽃과 등불을 올리는 수준에 있는 이들을 보아도 그중 열에 하나쯤 되는 몫이 있다. 이제 그것까지 뽑혔다.
ē maṭṭamen ehāṭa baṇak ahanna ōnakamat dharmāvabōdhayak labāganna ōnakama tiyeenet ēkenut dayak taran itāma suḷu pramāṇaya vena. dæn ēkat tērunē.
그 수준 너머로 bana를 듣고 싶고 dharma를 깨닫고 싶은 마음이 있는 이는 그중에서도 아주 작은 몫이다. 이제 그것까지 뽑혔다.
dæn ehema aku vecca kṣaṇaya koccarada velāvada yannē mē lōkē mē jīvitaya koyi mohota gevī dannē næha mærila yæyi dannē næha. tava mohotak jīvat veyi dannē næha. anna ehema mahā aḍā mohotaka tiyena jīvitayak gata karamin inna mohotaka tamayi mē siyalla læbilā tiyennē.
이렇게 좁혀진 khaṇa가 얼마나 되는가—이 세상에서 이 삶이 어느 순간 다할지 모른다. 죽을지도 모른다. 한순간 더 살지도 모른다. 그렇게 아슬아슬한 순간에 있는 삶을 보내는 그 순간에 이 모든 것을 얻은 것이다.
ehenam mepadu mohotak tuḷa saddhammō parama durlabhō kivvā. parama durlabha saddharmaya śravaṇaya karannat læbuṇāda ē baṇat ahana denat innavānam ēkat ati durlava læbicca avasthāva. oya avasthāvak tuḷa
그러니 이런 순간 안에서—'saddhammo parama dullabho'라 했다. 아주 드문 saddhamma를 들을 수도 있었고, 그 bana를 듣는 이들도 있다면 그것도 아주 드물게 얻은 기회다.
durlava læbicca avasthāva. oya avasthāvak tuḷa nuvaṇin menehi karanna puḷuvan mānasikatvayakin innavā nam puḷuvan nam ēkat atidura avasthāvak. mē siyallama mē lōka gamanē kṣaṇayayi.
그런 기회 안에서 지혜롭게 마음에 둘 수 있는 마음가짐으로 있을 수 있다면 그것도 아주 드문 기회다. 이 모두가 이 세상 길의 khaṇa다.
kṣaṇayaka sampattiyak hā samāna nisā mēkaṭa kiyanavā mē uttama avasthāva læbicca ayaṭa kṣaṇa sampattiya læbuṇā kiyalā. kṣaṇa sampattiya kiyannē onna ōkaṭayi. ē siyallen pūrṇa vecca avasthāva læbicca kenāṭa læbilā tiyenavā kṣaṇayaka sampattiyak.
khaṇa의 sampatti와 같으므로, 이 거룩한 기회를 얻은 이에게 khaṇa sampatti를 얻었다고 한다. khaṇa sampatti란 바로 그것이다. 그 모두가 갖춰진 기회를 얻은 이에게 khaṇa의 sampatti가 주어진 것이다.
mokak nisāda? ananta sasara duk keḷavara karā nivan avabōdha karagena mēken midenna avasthāvak læbilā tiyenavā. kṣaṇaya pæhærenna epā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā mē taram vaṭinā durlabha mohotak kiyalā.
왜인가? 끝없는 saṃsāra의 괴로움을 끝내고 nibbāna를 깨달아 이것에서 풀려날 기회가 주어졌기 때문이다. 'khaṇa를 놓치지 마라'고 부처님께서 말씀하셨다. 이토록 값지고 드문 순간이라고.
kṣanaya pæhælā arinna epā. kṣaṇaya kivvē menna mēkaṭa mē jīvita kālayak tuḷa dahama avabōdha karaganna avasthāva læbena mohota tamayi kṣaṇaya.
khaṇa를 흘려보내지 마라. khaṇa라 한 것은 이것이다. 이 삶 동안 dharma를 깨달을 기회가 오는 순간이 khaṇa다.
mē paṭicca samuppādaya gæna api ē vigraha karannē uppāda vaya dhamminavā. uppajjītvā nirujjanti mē pæhædili karanna.
이 paṭicca samuppāda에 대해 우리가 풀이하는 것은 'uppāda-vaya dhammino, uppajjitvā nirujjhanti'를 밝히려는 것이다.
dæn mē lōkē tiyena daham kramavala mehema deyak tiyenavā. yam dharmayak ipadunānam yamak haṭagattā nam haṭagatta ēvā ara udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnavayava nissaraṇa kiyana mē kramayaṭat væya velā yanavā. mē arthaya haṭagatta deyak væya velā yana eka.
이 세상에 있는 dharma의 방식들에는 이런 것이 있다. 어떤 dharma가 태어났다면, 무엇이 생겨났다면, 생겨난 그것들은 udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 방식으로 사라져(vaya) 간다. 이 뜻은 생겨난 것이 사라져 간다는 것이다.
anika tamayi vaya dhamma kiyana vacanayē tavarthayak tiyenavā. gevilā yanavā nætnam guṇadharma valin mē vināśayaṭa pat venavā.
또 vaya dhamma라는 말에는 다른 뜻이 있다. 닳아 없어진다는 것, 또는 guṇa dharma에서 [멀어져] 무너짐에 이른다는 것이다.
ipaduna dharmayak mē lōkē haṭagatta dharmayak. api allanna giyot ehema apiṭa siddha vennē lōkaya allaganna væya pættaṭa væṭennē. aya nivana væya lōkaya.
태어난 dharma, 이 세상에 생겨난 dharma를 우리가 붙잡으려 하면, 우리는 세상을 붙잡아 vaya 쪽으로 떨어진다. aya는 nibbāna, vaya는 세상이다.
væyaṭa sambandha vena dharma ehavat lōka dharmaya ætnam ēvā okkoma vaya dharma. mē tava arthayak.
vaya와 맺힌 dharma, 곧 세상의 dharma가 있다면 그것들은 모두 vaya dharma다. 이것이 또 하나의 뜻이다.
vaya dharma tērum ganna ōna. vaya dharma ættalā dæmmaha apiṭa ēka ælīmak nǣ. upadina dharmayak ætanam pævætmaṭa ayitiyi pævætmaṭa ayitiya mama a kallanna giyot væya vuṇā nætnam nivanen væya velā giyā. aya nivana nam nivanaṭa yanna bæhæ. lōkaya ælluva
vaya dharma를 알아들어야 한다. vaya dharma를 놓아 버리면 우리에게 그것에 들러붙음이 없다. 태어나는 dharma가 있다면 그것은 존재에 속한다. 존재에 속한 것을 내가 붙잡으려 하면 vaya가 된다. 곧 nibbāna에서 멀어져 사라져 간다. aya가 nibbāna라면, [그렇게 해서는] nibbāna로 갈 수 없다. 세상을 붙잡았기 때문이다.
lōka allana daham væya daham lōkē atharina daham aya daham mē dahamma inna kramayak. lōkē [ugura kǣrīma] aya væyama inna kramaya.
세상을 붙잡는 dharma는 vaya dharma, 세상을 놓는 dharma는 aya dharma다. 이것이 dharma에 있는 방식, 세상에 aya와 vaya가 있는 방식이다.
ipaduna dharma siyallama a okkoma bæluvot ehema væyaṭa patvena daham venavā depættakin. ēkak tamayi udayaṁgama attaṁgama āsvāda ādīnava nissaraṇa kiyana mē kramānukūlava væya velā yana dahama anika tamayi nivana aya dahama lōkayē væya dahama
태어난 dharma를 모두 보면 두 쪽에서 vaya에 이르는 dharma가 된다. 하나는 udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 차례로 사라져 가는 dharma다.
dahama anika tamayi nivana aya dahama lōkayē væya dahama uppāda okkoma lōkayaṭa ayiti. ehenam ēvā okkoma allanna giyot ēvā væya dahama. væhærīmaṭa vināśayaṭa pat venavā misak aya saṁkhyāta nivanaṭa yanna bæri daham.
다른 하나는 nibbāna가 aya dharma, 세상이 vaya dharma라는 것이다. 생겨남(uppāda)은 모두 세상에 속한다. 그러니 그것들을 다 붙잡으려 하면 그것들은 vaya dharma다. 닳고 무너질 뿐, aya라 불리는 nibbāna로 갈 수 없는 dharma다.
mē artha dekenma dakinna ōnē upādāya. udayav gnānaya kiyalā dakinaṭa oya dekama dakinna ōnē.
이 두 뜻으로 uppāda-vaya를 보아야 한다. udayabbaya ñāṇa로 보려면 이 둘을 다 보아야 한다.
udā vuna yam dharmayak ætnam. udayaṁgama, attaṁgama, āśvāda, ādīnava nissaraṇa kiyana mē kramen lōka sammataya anuva væya venavā. mēka pætta.
떠오른 dharma가 있다면 udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 방식으로 세상 관례에 따라 사라진다. 이것이 한쪽이다.
anika tamayi upaduna yam dahamak æṭanam ē okkoma lōkayaṭa ayiti væya daham nivanaṭada? nivan maga ayadaha ipadena pætta keḷavara karalā yana eka daham nivanaṭa yana pætta pavatina pættaṭa yana eka væya dahama lōkeṭa yana pætta.
다른 하나는, 태어난 dharma가 있다면 그것은 모두 세상에 속한 vaya dharma라는 것이다. nibbāna로 [가는가]? nibbāna의 길은 aya dharma다. 태어나는 쪽을 끝내고 가는 것이 nibbāna로 가는 쪽이고, 이어지는 쪽으로 가는 것이 vaya dharma, 세상으로 가는 쪽이다.
menna mē dekenma dakinna mē lōka dharmayangē svabhāvaya uppāda vaya damminava dakinna ōnaya vidihaṭa uppajjitvā nirujjhanti
이 둘로 이 세상 dharma들의 본성을 보라. 'uppāda-vaya dhammino'를 보아야 하는 방식으로, 'uppajjitvā nirujjhanti'를.
mēkē krama dekak tiyenavā. ipaduna yam dharmayak ætnam nætivelā yana eka arthayak. ēka lōkaharthaya.
여기에 두 방식이 있다. 태어난 dharma가 있다면 없어져 간다는 것이 한 뜻이다. 그것은 세상의 뜻이다.
etakoṭa ipadunē yam dharmayak ætnam. ēvayen apiṭa yamak udā kara dennē nǣ yahapat deyak. ēvā okkoma mē lōkayaṭa patvena hatara pæṭa daham nisā. guṇa udā kara dena dahama nemeyi allanna giyot ehema ipadunē yamaka bæn̆dunot ehema nivanaṭa labanna bæhæ. utilā nægiya siṭinna bæhæ.
또 태어난 dharma가 있다면, 그것들은 우리에게 무언가 좋은 것을 떠오르게 해 주지 않는다. 그것들은 모두 이 세상으로 이끄는 dharma이기 때문이다. guṇa를 떠오르게 하는 dharma가 아니다. 붙잡으려 하면, 태어난 것에 매이면 nibbāna를 얻을 수 없다. 일어설 수 없다.
udā venna bæri dharmavalat nirujjantiya kiyalā. udā novena arthaya tamayi mēkē dahama arthaya.
떠오를 수 없는 dharma에 대해서도 'nirujjhanti'라고 한다. 떠오르지 않는다는 뜻, 그것이 여기서의 dharma의 뜻이다.
ipaduna daham tuḷin gihillā ipaduna dahamak tuḷa hiṭiyot eyāṭa nivana nǣ. nivana udā karaganna bæ. anna etanṭa pat vunahama nirujjhantiya kiyana ekaṭa væṭenavā. udā karaganna bæri tænaṭa væṭenavā.
태어난 dharma를 통해 가서 태어난 dharma 안에 머물면 그에게 nibbāna는 없다. nibbāna를 떠오르게 할 수 없다. 거기에 이르면 nirujjhanti라는 데로 떨어진다. 떠오르게 할 수 없는 자리로 떨어진다.
ipaduna yam dahamak ætnam ēvā tuḷa apiṭa ōna dē udā karaganna bæ. ēvā dharmatāvayaṭa taragena væḍasilā yanavā misak ēvā apiṭa ōna hæṭiyaṭa udā karagena apiṭa balāporottu vennē ēvā pavatvā ganna. apiṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvāgena apiṭa ōna hæṭa udā karagena tiyāganna puḷuvan dahamak næti nisāt ēvā nirujjantiya kiyana ekaṭa væṭenavā.
태어난 dharma가 있다면 그 안에서 우리가 원하는 것을 떠오르게 할 수 없다. 그것들은 dhammatā에 따라 무너져 갈 뿐이다. 우리는 그것들을 원하는 대로 떠오르게 하여 이어 가기를 바라지만, 원하는 대로 이어 가고 원하는 대로 떠오르게 하여 지닐 수 있는 dharma가 없으므로 그것들은 nirujjhanti에 떨어진다.
etakoṭa api dakinavā ēvā apiṭa yamak udā kara gænīmaṭa sudusu daham nemeyi. pævætmaṭa ayiti mona ekka hari elbagenek. ēkē bæn̆dilā inna giyot. apiṭa kavadāva sænasuma udā vennē nǣ. nivana udā vennē nǣ. ē arthayen ēvaṭa kiyanavā uppajjitvā nirujjhanti.
그러면 우리는 본다. 그것들은 무엇을 떠오르게 하기에 맞는 dharma가 아니다. 존재에 속한 무언가에 매달려 거기에 묶여 있으려 하면 우리에게 결코 평안이 오지 않는다. nibbāna가 오지 않는다. 그 뜻으로 그것들을 uppajjitvā nirujjhanti라 한다.
ipadina ēvayen sænasīmak balāporottu vena eka lōka satvayāgē sirita pr̥thagjana lōka satvayāgē sirita ipadena siyallama ganna harayak nǣha kiyalā dænagena athærīma novælī midīma āryayangē hirita
태어나는 것들에서 평안을 바라는 것은 세상 satta의, puthujjana인 세상 satta의 버릇이다. 태어나는 모든 것에 붙잡을 알맹이가 없음을 알고 놓아 버리고 들러붙지 않고 풀려나는 것은 ariya들의 버릇이다.
dæn ārya dharmayaṭa anukūlava nivan avabōdha karagannavā nam ē nirujjantiya kiyana ekaṭa væṭenna daham dakinna ōna dækalā æva midilā yanna ōnē.
이제 ariya dharma에 맞게 nibbāna를 깨달으려면 nirujjhanti에 떨어지는 dharma를 보아야 한다. 보고서 풀려나 가야 한다.
lōka eyā balāporottu vennē ipaduna deyak ætnam priya madhura ākārayen pavatvāganna. ēvā kæmati sē pavatina daham neveyi. arayē gevilā yana dahama ōka tōrāganna ōnē.
세상은 태어난 것이 있으면 그것을 사랑스럽고 달콤하게 이어 가기를 바란다. 그것들은 바라는 대로 이어지는 dharma가 아니다. 닳아 가는 dharma다. 그것을 가려내야 한다.
budurajāṇan vahansēṭa hā rahatan vahansēlāṭa karma vipāka denavada kiyalā ahanavā.
부처님과 arahant들에게 kamma가 vipāka를 주느냐고 묻는다.
dæn metanin api mehema ahanna hētuva hun̆gayagē balāporottuvak tiyenavā budurajāṇan vahansēt maharahatan vahansēlā mē karma vipāka nirōdha kaḷā kiyana adahasak.
우리가 이렇게 묻는 까닭은, 많은 이가 부처님과 큰 arahant들이 이 kamma-vipāka를 nirodha했다고 여기기 때문이다.
karma ekak vipāka ekak. karmak kṣēkarānaya misak vipākak kṣēkara gnānayak pahaḷa vuṇē nǣ.
kamma는 하나이고 vipāka는 또 하나다. kammakkhaya ñāṇa가 일어났을 뿐, vipākakkhaya ñāṇa가 일어난 것은 아니다.
budurajāṇan vahansēṭat maharahatan vahansēṭat pahaḷa vuṇē karmayakat gnānaya.
부처님께도 큰 arahant께도 일어난 것은 kammakkhaya ñāṇa다.
avidyā yēva aśēṣa virāga nirōdhā saṁkhāra nirōdhō anna saṁkhārayi nirōdha kaḷē avidyā nirōdha kirīmak saṁkhāra nirōdhā viññāṇa nirōdhō ādī vaśayen ē saṁkhāra nisā haṭagannē yam viññāṇayak ætda ēkayi nirōdha kaḷē.
'avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho'—avijjā를 nirodha함으로 saṅkhāra를 nirodha했다. 'saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho' 등으로, 그 saṅkhāra 때문에 생겨나는 viññāṇa가 있다면 그것을 nirodha했다.
saṁkhārayan mul karagena haṭagannē viññāṇa kiyalā kiyannē yamkisi kusalama puṇya pāpa ādī vaśayen tibuṇā vū mē viññāṇayayi ē kiyannē.
saṅkhāra를 뿌리로 생겨나는 viññāṇa란, kusala, puñña, pāpa 같은 것으로 있던 이 viññāṇa를 말한다.
avidyā pratyayen haṭagannē viññāṇa avidyā saṁkhāra nisā haṭagannē. saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ saṁkhāra sampayuttā saṁkhāra pratyayen viññāṇa vē saṁkhāra samayēddhiya [ugura kǣrīma] dæn saṁkhāra nirōdha kaḷā misak.
avijjā를 조건으로 생겨나는 viññāṇa, avijjā-saṅkhāra 때문에 생겨나는 것이다. 'saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ', saṅkhāra와 함께하는 것—saṅkhāra를 조건으로 viññāṇa가 있다. 그러니 saṅkhāra를 nirodha했을 뿐이다.
saṁkhāra kiyalā kiyannē puññābhi saṁkhāra, apñābhi saṁkhāra, āniṁjbhi saṁkhāra kiyalā tunak tiyenavā avidyā pratyayen haṭaganna. menna mē tun ākāra saṁkhāra nirōdha kaḷayi arihatvayaṭa pat vennē. buddhatvayaṭa pat vennē.
saṅkhāra에는 puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra 셋이 있어 avijjā를 조건으로 생겨난다. 이 세 가지 saṅkhāra를 nirodha하여 arahant가 되고 붓다가 된다.
saṁkhāra nirōdha kaḷāṭa passē edin nisā rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma kiyana mēvā æsa kana divanāsaya śarīraya mana kiyana ēvaṭa gōcara karagena ēvāyē avidyāven tr̥ṣṇāven bæn̆dilā yamkisi goḍanægillak goḍanægīmak karanavada situvili kriyāvada menna mē ṭikayi budurajāṇan vahansēlā hō arihatyaṭa pat vuna uttamayan vahansēlā ivat karalā tiyennē. menna mē ṭika ivat kirīmaṭa kiyanavā saṁkhāra nirōdha kaḷā kiyalā.
saṅkhāra를 nirodha한 뒤, 그로 인해 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma를 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음의 대상으로 삼아 거기에 avijjā와 taṇhā로 묶여 무언가를 쌓아 올리는 것—생각의 작용—바로 이것을 부처님들과 arahant가 된 거룩한 분들은 걷어 냈다. 이것을 걷어 냄을 saṅkhāra를 nirodha했다고 한다.
saṁkhāra nisā pratyakana haṭaganna viññāṇayak tibanam ē viññāṇaya nirōdhayi. siyalu viññāṇa nemeyi.
saṅkhāra를 조건으로 생겨나는 viññāṇa가 있다면 그 viññāṇa는 nirodha된다. 모든 viññāṇa가 아니다.
ehenam unvahansēlāgē nirōdha vena viññāṇa koṭasak tiyenavā. avidyā pratyayen haṭaganna viññāṇaya ivarayi. avidyāva nirōdha karapu nisā næti vennē ē ṭikayi. vipāka viññāṇaya kiyannē avidyā pratin haṭaganna viññāṇaya nemeyi.
그러니 그분들에게서 nirodha되는 viññāṇa의 몫이 있다. avijjā를 조건으로 생겨나는 viññāṇa는 끝났다. avijjā를 nirodha했기에 없어지는 것은 그 몫뿐이다. vipāka viññāṇa는 avijjā를 조건으로 생겨나는 viññāṇa가 아니다.
perabhavayē haṭagatta avidyāva nisā haṭagatta vipāka kriyāvaliya ē tiyennē. ē kriyāvaliya næti karanna tun lōkāgaṭa budupiyāṇan vahansēṭat bæha.
그것은 앞생에 생겨난 avijjā 때문에 생겨난 vipāka의 과정이다. 그 과정을 없애는 것은 세 세계의 아버지이신 부처님께서도 하실 수 없다.
ēkedi phala denna tiyennē yamkisi vipākayak æknā. ēka vipāka vaśayen enavā. namut ē vipākaya mul karagena nævatat matu karmayaṭa ræs kara gænīmē hētuvayi budu bugarajan vahansēlāgē tārihatun vahansēlāgē nættē.
거기에 열매 맺을 어떤 vipāka가 있다면 그것은 vipāka로 온다. 그러나 그 vipāka를 뿌리로 다시 앞날의 kamma를 쌓는 원인이 부처님들과 arahant들에게는 없다.
sæpa enavā duka enavā. yamakin sæpa duka denavada? ēkaṭa avaśya karana æhæ kana diva nāsaya śarīraya mana tavama tiyenavā vipāka vaśayen.
즐거움이 오고 괴로움이 온다. 무엇으로 즐거움과 괴로움을 주는가? 그에 필요한 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 아직 vipāka로 있다.
vipāka vaśayen ēkaṭa gōcara vena rūpa, sabda, gandha, rāsa, sparśaya ēvaṭa gōcara venavā. ē nisā ē hētuven haṭagannā vū yamkisi sparśayak ænnā ēke vipāka sparśayak.
vipāka로서 그 대상이 되는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba가 그것들의 영역에 든다. 그래서 그로 인해 생겨나는 phassa가 있다면 그것은 vipāka phassa다.
sparśa nirōdha kaḷā kiyanakoṭa dænaganna mona sparśada nirōdha kaḷē? avidyāva pratyakaranna haṭaganna yam sparśayak ætda ēka nirōdhayi. siyalu sparśa avidyā pratyayen nemeyi.
phassa를 nirodha했다고 할 때, 어떤 phassa를 nirodha했는지 알라. avijjā를 조건으로 생겨나는 phassa가 있다면 그것이 nirodha되었다. 모든 phassa가 avijjā를 조건으로 하는 것은 아니다.
vipāka pratyayen haṭaganna sparśak tiyenavā. vipā vipāka pratyayen haṭaganna vēdanak tiyenavā. ē sparśa vēdanā kiyannē ēkak.
vipāka를 조건으로 생겨나는 phassa가 있다. vipāka를 조건으로 생겨나는 vedanā가 있다. 그 phassa와 vedanā는 하나다.
nirōdha kaḷē monāda? saṁsparśa saha sampassa vēdanā. saṁsparśa kiyana ekayi sparśa kiyannē dekak. sparśa vipāka vaśayen labanavā.
nirodha한 것은 무엇인가? samphassa와 samphassajā vedanā다. samphassa와 phassa는 둘이다. phassa는 vipāka로 얻는다.
avidyāva pahaḷa velā tibunot avidyāva nisā saṁkhāra goḍana næguvot ē hētuven labanavā saṁspara vipāka vēdanāva ēkā.
avijjā가 일어나 있어 avijjā 때문에 saṅkhāra를 쌓으면, 그로 인해 samphassa를 얻는다. [다른 하나는] vipāka vedanā다.
passa paccayā vēdanā kiyalā avidyāva samagaya dicca vēdanāvak tiyenavā nam ēkaṭa kiyanavā sampassajā vēdanā.
'phassa paccayā vedanā'라 하여 avijjā와 함께하는 vedanā가 있다면 그것을 samphassajā vedanā라 한다.
ehenam sampitta paṭicca samuppādaya kiyalā paṭicca samuppādayak tiyenavā. avidyāva samaga samaga yedena ēvā.
그러니 sampayutta paṭicca samuppāda라는 paṭicca samuppāda가 있다. avijjā와 함께 엮이는 것들이다.
avijjā paccayā saṁkhāra avijjā sampitta saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ saṁkhāra sampittaṁ viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ viññāṇa sampittaṁ nāma rūpayā salāyatanaṁ nāma rūpa sampittaṁ salāyatana paccayā passō salāyatana sampittō passa paccayā vēdanā passa sampayutā vēdanā paccayā taṇhā vēdanā sampayuttā taṇhā paccayā upādānaṁ taṇhā sampayuttā onna oteṭa upādānayaṭa enakan ekin ekaṭa samagaya denavā.
'avijjā paccayā saṅkhārā, avijjā sampayuttā; saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, saṅkhāra sampayuttaṃ; viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ, viññāṇa sampayuttaṃ; nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ, nāmarūpa sampayuttaṃ; saḷāyatana paccayā phasso, saḷāyatana sampayutto; phassa paccayā vedanā, phassa sampayuttā; vedanā paccayā taṇhā, vedanā sampayuttā; taṇhā paccayā upādānaṃ, taṇhā sampayuttaṃ.' 이렇게 upādāna에 이르기까지 하나하나가 함께 엮인다.
avidyāva tiyena tākkal avidyāva pratyayen saṁkhāra haṭagænīma nisā ē cakraya anuva vēdanāva hari haṭagattā nam taṇhāva upādānaya haṭagattā nam etanṭa enakanma avidyāva samagaya idilā tiyennē. menna mē avidyāva samaya dena daham valin ē læbena vēdanāvaṭa kiyanavā sampassajā vēdanā. sparśayaṭa kiyanavā saṁsparśa.
avijjā가 있는 한, avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 생겨나므로 그 바퀴를 따라 vedanā가 생겨났든, taṇhā와 upādāna가 생겨났든, 거기에 이르기까지 avijjā가 함께 엮여 있다. 이 avijjā가 함께하는 dharma로 얻는 vedanā를 samphassajā vedanā라 한다. phassa를 samphassa라 한다.
etakoṭa mē sampassa jā vēdanā saha saṁsparśayayi næti kaḷē. arihat phalaya næti kaḷē ē ṭika. ehenam ē melōdī pahaḷa karana avidyāva nisā haṭaganna væḍapiḷila duru kirīmen labannā vū vēdanātsā sparsayi næti karalā dænna.
그러니 이 samphassajā vedanā와 samphassa를 없앤 것이다. arahant phala가 없앤 것은 그것이다. 이 생에서 일으키는 avijjā 때문에 생겨나는 과정을 걷어 냄으로써 얻는 vedanā와 phassa를 없애 버렸다.
vipāka sparśaya saha vipāka vēdanāva arihattun vahansēlāt budurajāṇan vahansēlāt tiyenavā. ehenam vipāka nirōdha karana gnānayak nemeyi pahaḷa vuṇē.
vipāka phassa와 vipāka vedanā는 arahant들에게도 부처님들께도 있다. 그러니 vipāka를 nirodha하는 ñāṇa가 일어난 것이 아니다.
anna ara kiyana karma nirōdha karma kiyalā kivvē onna oya cētanā mul karannē pahaḷa venna eka. avidyā pratyen haṭaganna cētanā nisā haṭaganna yamkisi karmayak tiyenavānē. menna mē karmayakṣaya kara gnānaya pahaḷa vunā misā vipākak kṣaya kararak gnānayak pahala vunā kiyalā budu dahama dēśanā karalā næhæ.
앞서 말한 kamma nirodha의 kamma란 cetanā를 뿌리로 일어나는 것이다. avijjā를 조건으로 생겨나는 cetanā 때문에 생겨나는 kamma가 있지 않은가. 이 kammakkhaya ñāṇa가 일어났을 뿐, vipākakkhaya ñāṇa가 일어났다고 Buddha dharma는 가르친 적이 없다.
dæn hun̆ga denek hitayinē karmak kṣē karak gnānaya pahaḷa vunā kivvāma pera karalada karma kṣē kaḷā kiyalā.
많은 이가 kammakkhaya ñāṇa가 일어났다고 하면, 앞서 지은 kamma를 다 없앴다고 여긴다.
pera karalada karma perama ivarayi. dæn monavada kiyanavā. ēkē vipākayana
앞서 지은 kamma는 앞서 이미 끝났다. 그러면 지금 무엇을 말하는가? 그 vipāka를—
pera bavē karmayak kaḷā nam pera bhavaya karmaya karapu situvilla kriyāva katāva ivara venakoṭama ē karma karapu avasthāva ivarayi. gevilā ivarayi. ē katāva dæn koyinnē? ē kriyāva katāva hituvilla dæn koyida? dæn mokakda tiyennē? namut etana vipāka virenavā ēka vipākaya ivara vuṇē næhæ. karmaya karavā karanakam karma avasthāva ivarayi.
앞생에 kamma를 지었다면, 앞생에 그 kamma를 지은 생각, 행동, 말이 끝나는 바로 그때 그 kamma를 지은 때는 끝났다. 다 지나갔다. 그 말이 지금 어디 있는가? 그 행동, 말, 생각이 지금 어디 있는가? 지금 무엇이 있는가? 그러나 거기서 vipāka가 남는다. 그 vipāka는 끝나지 않았다. kamma를 짓고 나면 kamma의 때는 끝난다.
karma avasthāva ivaranāṭa passē ē kriyāvaliya nisā goḍanægicca śaktiya dharma avasthāvaṭa væṭennē. oya dharma avasthāvē davas gaṇanak hari, māta gānak hari avurudu gaṇanak hari mē atbæva tuḷa hari nætnam īḷan̆ga atbæva hari īṭa passē matu atbæva kavadā hari kalpa kōḍiyaṭa passē hæriya. āyi enna puḷuvan.
kamma의 때가 끝난 뒤, 그 과정 때문에 쌓인 힘은 dharma의 때로 들어간다. 그 dharma의 때에서 며칠이든 몇 달이든 몇 해든, 이 생 안에서든 다음 생에서든 그 뒤의 생에서든, 언젠가 koṭi kappa 뒤에라도 다시 올 수 있다.
anna ehema āpu ekaṭa kiyanavā. dharma avasthāva ēka vipāka avasthāva nǣ dharma avasthāva
그렇게 온 것을 이렇게 말한다—dharma의 때. "그것이 vipāka의 때입니까?" "아니, dharma의 때다."
dharma avasthāvē karmaya vipāka denna āvē nǣha tava ēka dharma avasthāvē pavatinavā. dæn api ada manussayek velā hiṭiyaṭa apiṭa apāgata venna idiriyaṭa hētukāraka vannā vū karma karapu aya balavēgī apilā gæbbelā tiyenavā.
dharma의 때에서는 kamma가 vipāka를 주러 오지 않았다. 아직 dharma의 때에 머문다. 이제 우리가 오늘 사람으로 있지만, 앞으로 apāya에 떨어지게 할 원인이 되는 kamma를 지은 힘이 우리 안에 숨어 있다.
dæn api mē mē atbæva tuḷa apāgata venna monavada pāpa karmayak nokara in̆dalā. pr̥thagjanava ehema hiṭiyā nam maraṇāsanna mohotakadī aparāpariya karma vaśayen ædalā enna puḷuvan anna ē avasthāvak. anna ē dharma avasthāvē tibicca śaktiya tamayi ædalā ævidilā nætnam īḷan̆gaṭa ārammaṇa avasthāva labā dennē.
이 생 안에서 apāya에 떨어질 pāpa kamma를 짓지 않고 있었어도, puthujjana로 있었다면 죽음이 가까운 순간에 aparāpariya kamma로 끌려올 수 있다—그런 기회다. 그 dharma의 때에 있던 힘이 끌려 와서, 다음으로 ārammaṇa의 때를 준다.
æhæṭa rūpayak vaśayen, kanaṭa śabdayak vaśayen, divaṭa rasayak vaśayen, nāsayaṭa gandhayak vaśayen, kayaṭa poṭṭhabbayak vaśayen, manasaṭa dharmayak vaśayen kohoma hari. onna ohoma aramuṇu vena velāvak enavā karma vipākayen avaśya vannā vū rūpa janita karalā.
눈에 rūpa로, 귀에 sadda로, 혀에 rasa로, 코에 gandha로, 몸에 phoṭṭhabba로, 마음에 dhamma로, 어떻게든. 이렇게 대상이 되는 때가 온다, kamma vipāka에 필요한 rūpa를 낳아서.
menna mē karmaṭa rūpa janita karana avasthāva āpuvahama tamayi apiṭa aramuṇu venna paṭan gannē. anna ēkaṭa kiyanavā dharma avasthāven ārammaṇa avasthāvaṭa āvā. onna ārammaṇa avasthāva bhuktina vēdanāva gattaṭa passē passa paccayā vēdanā kiyana eka āvaṭa passē vipāka vēdanāven anna enavā vipāka avasthāvalaṭa. dæn vipāka bhuktiya vēdanāva vaśayen midinavā.
kamma가 rūpa를 낳는 때가 오면 그때 우리에게 대상이 되기 시작한다. 그것을 dharma의 때에서 ārammaṇa의 때로 왔다고 한다. ārammaṇa의 때에 누림의 vedanā를 받은 뒤, 'phassa paccayā vedanā'가 온 뒤, vipāka vedanā로 vipāka의 때에 이른다. 이제 vipāka를 vedanā로 누리며 겪는다.
menna mēka vipāka vēdanāva. karma vēdanā kiyannē ōka nemeyi. ē hētu vipākō kamma sambhavō kiyalā avidyā tr̥ṣṇā sahita ēken yaḷi karmayak ræs karanavā. ræs karenna ē karma vēdanāva van̆dinavā. ēvaṭa kiyanavā sampassa jā vēdanā karma sparśa karanavā. nava karma goḍanægalā. ēvaṭa kiyanavā saṁsparśa.
이것이 vipāka vedanā다. kamma vedanā는 그것이 아니다. 'hetu vipāko kamma sambhavo'라 하여, avijjā와 taṇhā를 지닌 채 그것으로 다시 kamma를 쌓는다. 쌓으려고 그 kamma vedanā를 겪는다. 그것을 samphassajā vedanā라 한다. kamma를 짓는 phassa다. 새 kamma를 쌓아 올린다. 그것을 samphassa라 한다.
saṁsparśa saha sampassa jāya vēdanā tērum ganna ōnē. oya dekē venasa dakinna ōnē. svāmīn vahansa kiyannē sampassa jā vēdanā kiyalā
samphassa와 samphassajā vedanā를 알아들어야 한다. 그 둘의 다름을 보아야 한다. "스님, samphassajā vedanā라는 것은—"
sampassa jā vēdanā kiyannē avidyā pratyayen haṭagannā vū ēvaṭa kiyanavā sampassajā vēdanā
samphassajā vedanā란 avijjā를 조건으로 생겨나는 것들을 말한다.
dæn salāyatana paccayā hā passō kiyanakoṭa avidyā sahagata salāyatanayangen niṣpādanaya karannā vū sparśayak ætda ēkaṭa kiyanavā saṁsparśa passa paccayā vēdanā kiyana avisyā sahagata sparśayakin vēdanā kaḷē īḷan̆ga pratiphalaya vaśayen vēdanāva ēkaṭa kiyanavā sampassajā vēdanāva
'saḷāyatana paccayā phasso'라 할 때, avijjā가 섞인 saḷāyatana가 만들어 내는 phassa가 있다면 그것을 samphassa라 한다. 'phassa paccayā vedanā'라 하여 avijjā가 섞인 phassa로 다음 결과로 생긴 vedanā를 samphassajā vedanā라 한다.
sparśa vēdanā kiyalā kiyannē sarva citta sādhāraṇa caita silaṭa ayitiyak. ēka siyalu vipāka sit valaṭat ayitiyi. ehā budurajāṇan vahansēṭat ē sparśaya ē vēdanāva tibuṇā. [ugura kǣrīma]
phassa와 vedanā는 sabbacitta-sādhāraṇa cetasika에 속한다. 그것은 모든 vipāka citta에도 속한다. 그래서 부처님께도 그 phassa, 그 vedanā가 있었다.
etakoṭa svāmīni karma vipāka vaśayen matuvaṭa itu vennē monavada? etakoṭa asanambhāvayaṭa patvuṇat ē karma vipāka ivara venakan pirivan nædda?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
næ mehemayi vennē. karma vipākayaṭa puḷuvankamak tiyennē vipākaya inna kālē vipākinna denna vitarayi. dæn karma vipākayak phala denna tænak tiyenavā. kramayak tiyenavā.
아니, 이렇게 된다. kamma vipāka가 할 수 있는 것은 vipāka가 있는 동안 vipāka를 주는 것뿐이다. kamma vipāka가 열매 맺는 자리가 있다. 방식이 있다.
yamkisi karma vipākayak palenna nam ē karmaya karapu kenāṭa kotana hō æhæ, kana nāsaya diva, kaya mana kiyanavā. menna mē indriya haya haṭaganna ōnē. oya indriya haya haṭagænīmē mūlārambhaya labāē paṭisandhiyaki.
어떤 kamma vipāka가 열매 맺으려면, 그 kamma를 지은 이에게 어디서든 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음—이 여섯 indriya가 생겨나야 한다. 이 여섯 indriya가 생겨나는 시작은 paṭisandhi다.
paṭisandhiyak labā dena velāvēdī vipāka śaktiya goḍanægilā paṭan gannavā mē indriya hayen niṣpādanaya kara denna.
paṭisandhi를 줄 때 vipāka의 힘이 쌓여, 이 여섯 indriya로 만들어 내기 시작한다.
paṭisandhiya minis paṭisandhiyak nam. minis paṭisandhiya innā kal minis vipākaya gōcara karamin ēkaṭa avaśya karana samānantara pratyaya kiyana minis samanantara pratyaya ādhāra karagena minis karmayanṭa vipāka vidinnaṭa avasthāva læbilā tiyenavā. anna minis karmayak vaśayen bhukti vin̆dinna sæpa hō duka bhukti vin̆dinnada api karma karalā tibuṇā nam pera ēvā tamayi mē minis bhavayaṭa ædalā innē. minihek vaśayen upan paṭan ædalā innē.
paṭisandhi가 사람의 paṭisandhi라면, 사람의 paṭisandhi가 있는 동안 사람의 vipāka를 대상으로 삼으며, 그에 필요한 samanantara paccaya, 곧 사람의 samanantara paccaya에 기대어 사람의 kamma들에 vipāka를 겪을 기회가 주어져 있다. 사람의 kamma로서 즐거움이나 괴로움을 누리도록 우리가 앞서 kamma를 지었다면, 그것들이 이 사람의 생으로 끌어와 있다. 사람으로 태어난 때부터 끌어와 있다.
dæn mē minisṭa dēva āśvāda labanna puḷuvan ēka enna bæhæ. ēkaṭa pasutalaya nemeyi. brahmayāgē brahma āśvādaya labanna pasutalaya nemeyi. mē mūlika avasthāva
이 사람에게 deva의 단맛을 누릴 수 있는 [kamma가 있어도] 그것은 올 수 없다. 그것에 맞는 바탕이 아니다. brahma의 단맛을 누릴 바탕도 아니다. 이것이 기본 상태다.
etakoṭa menna metenṭa āpu kenā metanin puḷuvan onnam. dēva guṇadharma æti karagena melavadī sammata deviyek hæṭiyaṭa gata kaḷot ē avasthāva udā karagattot apiṭa a issellā kivva kramayaṭa pravr̥ti paṭicca samuppādaya deviyan hā sambandha vena kramayen minihāṭa kælapena maṭṭama ædalā tiyenavā.
그러면 여기에 온 이가 여기서 할 수 있다면—deva의 guṇa dharma를 일구어 이 생에서 관례상의 deva로 살아 그 기회를 떠오르게 하면, 앞서 말한 방식대로 pavatti paṭicca samuppāda가 deva와 맺히는 방식으로 사람에게 맞는 수준이 끌려와 있다.
brahma dharmaya æsuru karalā brahma gati lakṣaṇayan dhyāna labāgattā. dhyāna suvē tuḷin brahmayā æsuru karannā vū āśvādayen alpa mātravahana minihāṭa gōcara ena maṭṭama hædalā enavā. minis kayaṭa gōcara karanna puḷuvan maṭṭama brahmayā vidēdī siyalu āśvāda minis kayakin vidinna bæ. deviyō vidi āśvāda dēva kaya minis kayakin vin̆dinna bæ. manussayāṭa ehema āśvāda minis kayakin vindenavā.
brahma dharma를 가까이하여 brahma의 성품, jhāna를 얻었다. jhāna의 즐거움을 통해 brahma가 누리는 단맛 가운데 아주 작은 몫이 사람에게 닿는 수준이 만들어져 온다. 사람의 몸에 닿을 수 있는 수준이다. brahma가 누리는 모든 단맛을 사람의 몸으로 누릴 수는 없다. deva가 deva의 몸으로 누리는 단맛을 사람의 몸으로 누릴 수 없다. 사람은 그렇게 [맞는] 단맛을 사람의 몸으로 누린다.
satara apā gata vena lōkayē inna satara apāga gatikayagē āśvādayak tiyenavā nam ādīnavayak tiyenavā dukak tiyenavā nam ē duka minis kayen vidinna bæha. minis kaya varottu vennē næha. dæn minis kayaṭa gælapena hariya tamayi minis kayaṭa ædalā innē. dæn mē ban̆du vipākayak aragena mē vipāka bhuktiya labāgena innavā anik varen avasthāvanaya næti nisā.
네 apāya 세계에 있는 존재의 단맛이 있다면, ādīnava가 있다면, 괴로움이 있다면, 그 괴로움은 사람의 몸으로 겪을 수 없다. 사람의 몸이 견디지 못한다. 이제 사람의 몸에 맞는 몫이 사람의 몸에 끌려와 있다. 이런 vipāka를 가지고 이 vipāka를 누리며 있다, 다른 기회가 없으므로.
hæbæyi matuvaṭa æsak, kanak, divak, nāsayak, śarīrayak manak haṭagannavanna tibi vecca śaktiya ara kiyana chanda rāgaya duru kirīma nisā næti karalā innē arihat phalaya.
그러나 앞으로 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 생겨날 수 있었던 힘을 앞서 말한 chandarāga를 걷어 냄으로 없앤 것이 arahant phala다.
ē nisā mē pudgalayā arihatyaṭa pat vena uttamayan vahansē. śuti cittaya yam tænaka āvada? īḷan̆ga paṭisandhi cittaya goḍanaganna śaktiya næti nisā. matu æhæk kanak, divak, nāsayak, śarīrayak manak goḍanaganna vidihak næha. æhæk kanat, diva, nāsayak śarīrayak goḍanaganna vidihak næti nisā.
그러므로 이 사람은 arahant가 되는 거룩한 분이다. cuti citta가 어디서 오든, 다음 paṭisandhi citta를 쌓을 힘이 없으므로 앞으로 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음을 쌓을 길이 없다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸을 쌓을 길이 없으므로—
mē bhavaya upan bhavaya kohomat kavadā hari keḷavara venna ōnē. mē bhavayaṭa uruma vana yamkisi karma vipākayak ætda ē maṭṭama phala denna ōnē. hæbæyi mē bhavayē avasānayē cutittayen passē matu bavayak haṭaganna vidihak næti nisā. etanin nirōdha vunāṭa passē karma palenna tænak næha.
이 생, 태어난 이 생은 어쨌든 언젠가 끝나야 한다. 이 생에 물려받은 kamma vipāka가 있다면 그 몫은 열매 맺어야 한다. 그러나 이 생의 끝, cuti citta 뒤에 다음 생이 생겨날 길이 없으므로, 거기서 nirodha된 뒤 kamma가 열매 맺을 자리가 없다.
ituru velāvak koccara karma tibenat ahuvasi karma vennē. ē karma siyala ahuva tiyenavā. mokak nisāda phala denna deyak næti nisā. karma vipāka koccara tibu vanat palenna avasthāva tiyenna ōnē. avasthāva nætnam karma vipākayaṭa palena vidihak nǣ.
남은 kamma가 아무리 많아도 ahosi kamma가 된다. 그 kamma는 모두 ahosi가 된다. 왜인가? 열매 맺을 것이 없기 때문이다. kamma vipāka가 아무리 있어도 열매 맺을 기회가 있어야 한다. 기회가 없으면 kamma vipāka가 열매 맺을 길이 없다.
avasthāva goḍanagāgena karma vipāka nægiyena krama pahak tiyenavā paṁcānantar karma kivvā ēkaṭa. paṁcānantara karmayā karapu kenāṭa læbena vipākaya. ēkāntayēma pasutalē goḍanagāgena nægena nisā. eyāṭa puḷuvan kamak næhæ.
기회를 스스로 만들어 kamma vipāka가 솟아나는 방식이 다섯 있다. 그것을 pañcānantariya kamma라 했다. pañcānantariya kamma를 지은 이가 받는 vipāka는 반드시 바탕을 스스로 만들어 솟아나기 때문에, 그는 어찌할 수가 없다.
chanda rāgaya duru karalā hiṭan matuvaṭa æhæk kanat divak nāsayā śarīrayak manak haṭaganna ōna. ē canda rāgaya duru karalā arihatyaṭa pat venna hō mārga phala avabōdha karanna hētu næ. mokada hētuva?
chandarāga를 걷어 내려 해도 앞으로 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 생겨나야 한다. 그 chandarāga를 걷어 내 arahant가 되거나 magga phala를 깨달을 원인이 없다. 왜인가?
ara karapu āṇan vahansēṭa pāpa karmaya balavēgaya etana paṭan gena kriyātmaka venavā ē balavēgayē śaktiya tuḷin. avaśya karana pasutalaya ipadavanna.
그가 지은 pāpa kamma의 힘이 거기서부터 작동하여, 그 힘으로 필요한 바탕을 낳기 때문이다.
ē ē pasutalaya vipā karma vipāka vaśayen dukkhita nisā. ēka dūṣaya nisā. etana paṭan gennē ōgē mānasikatvaya suddha karanna bæ. suddha karanna bæri mānasikatvayakin magaphala labanna bæhæ. dhyāna labanna bæha. ē nisā ānantara pāpa karmayak karapu kenāṭa ē atbæva tuḷa minis atbvaka in̆dalā ē ṭika karānē. ē minisba tuḷa in̆dilā avasāna venakama dhyāna hā mārgaphala labanna bæha. ē nisā eyāṭa ēken nidahasenna ahōdhi karanna vidihak.
그 바탕은 kamma vipāka로서 괴로움에 차 있고 더럽혀져 있기 때문이다. 거기서부터 그의 마음가짐을 맑힐 수 없다. 맑힐 수 없는 마음가짐으로는 magga phala를 얻을 수 없다. jhāna를 얻을 수 없다. 그러므로 ānantariya pāpa kamma를 지은 이는 그 생에서—사람의 생에서 그것을 지었으니—그 사람의 생이 끝날 때까지 jhāna와 magga phala를 얻을 수 없다. 그래서 그에게는 그것에서 벗어나 ahosi로 만들 길이 [없다].
ohu ēkāntayen cutiyīn passē īḷan̆ga paṭisandhiya hata apāgatta aṭamahā narakayaṭa hō narakayakaṭa himi venavā. apāyen pērenna bæhæ. ēka gevalā enakan eyāṭa kavadāvat mārga phalāvabōdha karanna hægiyāvak læbennē næhæ ānanta pāpa kararama puḷuvan.
그는 반드시 죽은 뒤 다음 paṭisandhi로 여덟 큰 niraya나 어느 niraya에 든다. apāya에서 빠져나올 수 없다. 그것을 다 치르고 올 때까지 그는 결코 magga phala를 깨달을 기회를 얻지 못한다. ānantariya pāpa kamma는 그렇게 할 수 있다.
itin anna ē pāpa karmayanṭa balayak næhæ. mārgaphala saha dhyāna mārgaya venas karanna.
그런데 [다른] pāpa kamma들에는 magga phala와 jhāna의 길을 바꿀 힘이 없다.
ē nisā ēkaṭa hētukāraya dhyāna saha mārgaphala læbuvot dhyānalābhī pudgalayā nopihi kalpiya kaḷot ēvat ē pætten tiyena mahat gata kusala karma ē balaya anit siyallama abhivābhavāgena gihilā om̆bala upaddanavā.
그러므로 그 원인으로 jhāna와 magga phala를 얻으면—jhāna를 얻은 이가 그것을 잃지 않은 채 죽으면, 그쪽에 있는 mahaggata kusala kamma의 힘이 다른 모든 것을 누르고 그를 brahma 세계에 태어나게 한다.
ēnisā eyāṭat puḷuvankamak nǣhæ. hatara pāva uppattiyaṭa n̆dena deyak īnākat bævē kriyātmaka karavanna.
그러므로 그에게도 네 apāya에 태어나게 할 것을 다음 생에 작동시킬 수 없다.
sōvān phalayaṭa pat vunot satara apaha gata vīmaṭa hētu vena pāpa dharmaya kṣaya karapu nisā. matu paṭisandhi vaśayen satara apāyaka uppadinna hētu næti nisā. satarāya upadinna koccara pāpa karma karalā tibuṇāda vipāka denna avasthāva nǣ.
sotāpatti phala에 이르면, 네 apāya에 떨어지게 하는 pāpa dharma를 다 없앴으므로, 앞으로 paṭisandhi로 네 apāya에 태어날 원인이 없으므로, 네 apāya에 태어나게 할 pāpa kamma를 아무리 지었어도 vipāka를 줄 기회가 없다.
parisaraya nǣ. ē nisā ē hari eyāgē tahati.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anāgāmī phalayaṭa pat vuṇā. kāma lōkayē upaddā tibicca paṭisandhiyak genan deddadda tibicca avasthāva næti nisā. kāma lōkayē in̆dagena yamkisi dukak karadarayak hō sæpak sampatak vin̆dinna puṇya karma hō pāpa karma karalā tibuṇā. ē ṭikaṭat avasthāva nǣha. inna atbæva keḷavara avasānayēdī eyā gāmi vunānam brahmayek venavā. suddhāsa bhavala upada tiyenavā. ehenam eyāṭa ituru velā tiyennē brahmayek velā kiyavana ē vapākaya gevanna hariya vitarayi.
anāgāmī phala에 이르렀다. kāma 세계에 태어나게 할 paṭisandhi를 가져올 기회가 없으므로, kāma 세계에 있으면서 어떤 괴로움과 어려움, 또는 즐거움과 복을 누리도록 puñña kamma나 pāpa kamma를 지었더라도 그것들에도 기회가 없다. 지금 생이 끝날 때 그가 anāgāmī가 되었다면 brahma가 된다. suddhāvāsa 세계에 태어난다. 그러면 그에게 남은 것은 brahma가 되어 받는 그 vipāka를 치르는 몫뿐이다.
ē nisā eyā tamayi ēka hariyennē. kāma lōkaya vidiyaṭa tiyena yam karma vipākayak ætda anāgāmī phalayen ēkattā hō sōvān phalayen satara apaha katavīmaṭa hētu vena vipākaskandhayak ætda karma skandhayak ætda karma vipākaskandhayak æt ēkō ē ahōsi vennē innakan nemeyi. mærilā īḷan̆gaṭa upata hētuvak næti nisayi ēvā pagenna velāvak næha. ēkayi ahōsi vennē.
그래서 그는 그 몫만 [겪는다]. kāma 세계로서 받을 kamma vipāka가 있다면 anāgāmī phala로 그것도, sotāpatti phala로 네 apāya에 떨어지게 하는 vipāka 덩어리, kamma 덩어리, kamma vipāka 덩어리가 있다면 그것도—그것이 ahosi가 되는 것은 살아 있는 동안이 아니다. 죽은 뒤 다음 태어남의 원인이 없기 때문에 그것들이 열매 맺을 때가 없다. 그래서 ahosi가 되는 것이다.
anna arihatun vahansēgē piraṇavan pǣ mē pāsuvaṭa siyaluma vipāka avati.
arahant께서 parinibbāna에 드신 뒤에 모든 vipāka가 ahosi가 된다.
ē dākal minissu vidihaṭa yan taramak tiyenavada minis kayen inna tākkal eyāṭa minissu vidihaṭa tiyena vipāka valaṭa himi. ēka ahōsi næ. [ugura kǣrīma]
그때까지 사람으로서 받을 것이 얼마나 있든, 사람의 몸으로 있는 동안 그는 사람으로서의 vipāka를 받는다. 그것은 ahosi가 아니다.
siyallakma ahōsiya venna arihat ayaṭa pat vunat arihatyaṭa pat vunāṭa passē eyāṭa kāmarūpa kāma rūpa arūpa kiyana tun luvema vin̆dillā tiyennē yamkisi karma śaktiyak ætda tiyennē minis kayen. minis kayaṭa uruma hariya vitarayi ēkaṭa ennē.
모든 것이 ahosi가 되려면—arahant가 되었어도, arahant가 된 뒤 그에게 kāma, rūpa, arūpa 세 세계에서 누릴 kamma의 힘이 있다면, 지금 있는 것은 사람의 몸이다. 사람의 몸에 물려받은 몫만 거기에 온다.
ē ṭikē sæpa hō duka vin̆dila yamak ætnam ē ṭika enavā. ē ṭika ēken vidanna venavā vipāka vaśayen. anna ē vipākayaṭa dæn eyāṭa himikak nǣha. mokada hētuva? tun lōkayē koyevat upadinna hētu næti nisā. tiyennē dæn tiyennē minis kaya nisā. tava dēva kayak hō brahma kayak hō vennē næti nisā. eyāṭa dēva kayakin vin̆dinna brahma kayakin vidinna yamkisi pinak karalā tibuṇā. ēvā vin̆dinna avasthāva næti nisā ēvā ahuvaddi. ēvā dæn inna vidihak næha etana balanna.
그 몫에 즐거움이나 괴로움으로 누릴 것이 있다면 그 몫은 온다. 그 몫은 그 몸으로 vipāka로 겪어야 한다. [그 밖의] vipāka에는 이제 그에게 몫이 없다. 왜인가? 세 세계 어디에도 태어날 원인이 없기 때문이다. 지금 있는 것은 사람의 몸뿐이고 다시 deva의 몸이나 brahma의 몸이 되지 않기 때문이다. deva의 몸으로, brahma의 몸으로 누릴 어떤 puñña를 지었더라도 그것들을 누릴 기회가 없으므로 그것들은 ahosi가 된다. 그것들이 남아 있을 길이 없다. 거기서 보라.
minis kayakin vin̆dinna hētu vena pāpa karmayak hō puṇya karmayak saṁsāraya karalā tibuṇā enakoṭa ēgaṭa tava piriṇavapāna mohotenakanan kālē tiyenavā. ē kālē tuḷa ē ṭika gætalā enavā.
사람의 몸으로 겪을 원인이 되는 pāpa kamma나 puñña kamma를 saṃsāra에서 지어 두었다면, 그에게는 아직 parinibbāna의 순간까지 때가 있다. 그때 동안 그 몫이 따라온다.
piriṇavan kǣvaṭa passē tun bhavayama upatak næti nisā tun bhavayē ipadinna tibicca siyalu pāpa karmen ahuvati enna tænak næti nisā. mehemayi karmakṣaya saha vipākaya vennē oya kramayaṭayi.
parinibbāna에 든 뒤에는 세 bhava에 태어남이 없으므로, 세 bhava에 태어나게 할 모든 pāpa kamma가 ahosi가 된다, 올 자리가 없으므로. kammakkhaya와 vipāka는 이렇게, 이 방식으로 이루어진다.
itin karmakṣayaka karat gnānayakin arihatyaṭa patvuṇā. anupati sēsa nirvāṇaṁda hatanṭa passē siyalu vipāka sakṣē vuṇā. vipāka sēvennē etendinna. ōka tērum ganna ōnē.
그러니 kammakkhaya ñāṇa로 arahant가 되었다. anupādisesa nibbāna에 든 뒤에 모든 vipāka가 다했다. vipāka가 다하는 것은 거기서다. 그것을 알아들어야 한다.
dæn mē hun̆ga dinayek hitannē budurajāṇan vahansē siyalu vipāka kṣaya kaḷā kiyalā. karma sēkalē. matu karma haṭaganna eka. kīnaṁ purāṇaṁ navaṁ natti sambhavaṁ kiyana vacanaya varaddalā aharagena purāṇī karapu karma kṣēkalā kiya nigamanaya karaganna
많은 이가 부처님께서 모든 vipāka를 다 없애셨다고 여긴다. 다 없애신 것은 kamma, 곧 앞으로 kamma가 생겨나는 것이다. 'khīṇaṃ purāṇaṃ navaṃ natthi sambhavaṃ'이라는 말을 잘못 받아들여, 옛날에 지은 kamma를 다 없앴다고 단정한다.
purāṇa kiyalā kiyannē issara kālē karapuvā kiyana eka nemeyi. purāṇaya kiyannē lōbha, dvēśa, mōha dharma valaṭa, pāpa dharma valaṭa unvahansē kiyanam purāṇaṁ kivvē mokakda? lōbha akṣaya kaḷā, dvēśakya kaḷā, mōha akṣaya kaḷā. purāṇiyek dannavevē rāga, dvēśa, mōha, daham valaṭa.
purāṇa란 옛날에 지은 것이라는 뜻이 아니다. purāṇa란 lobha, dosa, moha의 dharma, pāpa dharma를 말한다. 그분이 말씀하신 purāṇaṃ은 무엇인가? lobha를 다 없앴고, dosa를 다 없앴고, moha를 다 없앴다는 것이다. 'purāṇi'라고 rāga, dosa, moha의 dharma를 부른다.
purāṇī kiyanavā asūtiyaṭa apavitra dēṭa. rāga dahamak, dvēśa dahamak, mōha dahamak nætnam ēvā apavitra dēval hæṭiyaṭa salakannavā. ēvā dænagenayi ēvā apavitara hæṭiyaṭa asūcī vāgē sambandhava dænagenayi ēvā athæruē. athærīma novæli vidiyē. anna purāṇī kṣaya karā kiyannē rāga, dvēśa, mōha kṣaya kaḷā.
purāṇi는 똥 같은 것, 더러운 것을 말한다. rāga의 dharma, dosa의 dharma, moha의 dharma를 더러운 것으로 여긴다. 그것들을 알고, 똥처럼 더러운 것으로 알고서 놓았다. 놓음과 들러붙지 않음으로. purāṇi를 다 없앴다는 것은 rāga, dosa, moha를 다 없앴다는 것이다.
hitā innē kīnam purāṇaṁ kiyanaṭa istara karapu siyaluma pāpa karma ēvā kṣaya kaḷā kiyalā.
[그런데 사람들은] khīṇaṃ purāṇaṃ이라 하면 예전에 지은 모든 pāpa kamma를 다 없앴다고 여기고 있다.
kīnaṁ purāṇaṁ navaṁ natti sambhavaṁ dæn mē purāṇa kiyannē issara kālē kiyalā aragena navan kiyannē matuvaṭa kiyalā aragena næha metana dæn ada han̆dunvanē. kīnaṁ purāṇaṁ navaṁ natti sambhāvaṁ kiyanakoṭa purāṇaya sē karalā aluten haṭagannē nǣ kiyalayi api uḍin matkē arthaya ganna.
'khīṇaṃ purāṇaṃ navaṃ natthi sambhavaṃ.' 이제 purāṇa를 옛날로, navaṃ을 앞날로 받아들이는데, 여기서 오늘 말하는 것은 그것이 아니다. 'khīṇaṃ purāṇaṃ navaṃ natthi sambhavaṃ'이라 할 때 'purāṇa를 다하고 새로 생겨나는 것이 없다'고 우리는 겉으로만 뜻을 잡는다.
purāṇiya kivvē rāga, dvēśa, mōha kṣaya kaḷā. navaṁ natti sampaṁ
purāṇi라 한 것은 rāga, dosa, moha를 다 없앴다는 것이다. navaṃ natthi sambhavaṃ.
navaṁ kiyana ekē arthaya deyākārayak tiyenavā. ekak tamayi min matuvaṭa kiyana arthaya. mē idiriyaṭa kiyana arthaya navan.
navaṃ이라는 말의 뜻은 두 가지다. 하나는 '이제부터 앞으로'라는 뜻이다. 앞날이라는 뜻의 navaṃ.
tavat navan koṭasak tiyenavā. hadannē næti koṭas namayak tiyenavā. taman kivvē namayaṭa navayakin yuktavannāvū koṭas pahaḷa karannē nǣ.
또 다른 navaṃ의 몫이 있다. 만들지 않는 아홉 몫이 있다. 아홉이라 한 것—아홉으로 이루어진 몫을 일으키지 않는다.
monavada nama? avidyā, saṁkhāra, viññāṇa nāma rūpa, salāyatana, sparśa vēdanā, taṇhā upādāna onna otan dekak duru karalā dænna.
그 아홉은 무엇인가? avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna. 거기까지 걷어 내 버렸다.
ehenam otennakam duru karalā dæmmaṭa passē mokada vennē? upādānaya nirōdha kaḷā. anna hamba karana ēvā tiyennē oteṭa. hamba kaḷot tamayi bhava hædennē.
거기까지 걷어 낸 뒤 어떻게 되는가? upādāna를 nirodha했다. 거두어들이는 것은 거기에 있다. 거두어들이면 bhava가 생긴다.
bhava nirōdha karanna deyak. bhava nirōdha velā ivarayi oya namaya nirōdha karanakoṭa. eyā oya namaya hamba karannē nǣhæ. næham upādāna nirōdha karavaṭa passē upādānaya taekan avidyāva samaga bæn̆duna koṭas namaya ivarayi. anna ēka rahatan vahansēṭa nǣ.
bhava를 nirodha할 것—그 아홉을 nirodha할 때 bhava는 nirodha되어 끝난다. 그는 그 아홉을 거두어들이지 않는다. upādāna를 nirodha한 뒤에는 upādāna까지 avijjā와 묶인 아홉 몫이 끝난다. 그것이 arahant에게는 없다.
hæbæyi uppatta bava genak dīma nisā mē pævætma
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yamkisi pinak hō pavak karalā haṭam chandarāgayen yuktava pævætmaṭa hētu vennē næ. yamkisi yamak goḍanaganna tibuṇanam onna oya tuḷin goḍanaganavā.
어떤 puñña나 pāpa를 지어도 chandarāga를 지닌 채 존재의 원인이 되지는 않는다. 무엇을 쌓을 수 있었다면 그것을 통해 쌓는다.
avijyā patyā saṁkhārak tatta katamā avijyā patyā saṁkhārā mehi avidyā pratyayen saṁkhāra enavā kiyannē monavada puññābhi saṁkhārā apuññābhi saṁkhārā āniṁjābhi saṁkhārā ayaṁ uccati avijjā paccayā saṁkhāra dæn avidyā pratyayen saṁkhāra vē kiyana eka vigraha karalā tiyennē oya vidihaṭa
'avijjā paccayā saṅkhārā, tattha katame avijjā paccayā saṅkhārā?'—여기서 avijjā를 조건으로 오는 saṅkhāra는 무엇인가? 'puññābhisaṅkhārā, apuññābhisaṅkhārā, āneñjābhisaṅkhārā, ayaṃ vuccati avijjā paccayā saṅkhārā.' avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 있다는 것을 그렇게 풀이해 두었다.
dæn metana pelā tiyenavā etakoṭa avidyāpattayen saṁkhāra venavā kiyalā monavada puññābhi saṁkhāra apuññābhi saṁkhāra āniññābhi saṁkhāra kiyana menna mē tunē mē pævæt piḷiban̆dava pennana tunak oya kivvē.
여기 그렇게 나와 있다. 그러니 avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 된다는 것은 무엇인가? puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra라는 이 셋—존재에 대해 보여 주는 셋을 말한 것이다.
puññābhi saṁkhārayi, apuññābhi saṁkhārayi, āniñaṁjbhi saṁkhārayi avidyā samaga yedunot ē pudgalayāṭa ēvat samaga sasara gamanin gælavīmak næ.
puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra가 avijjā와 엮이면, 그 사람은 그것들과 함께 saṃsāra의 길에서 벗어남이 없다.
hæbæyi avidyā pattayen væḍaganna saṁkhāra valin hariya tamayi oya sasara gamanaṭa hētu venna allalā hiṭiyennē.
다만 avijjā를 조건으로 자라는 saṅkhāra의 몫이 saṃsāra 길의 원인이 되도록 붙잡고 있는 것이다.
menna mēka tamayi puñña pāpa pahīnassa kiyalā. arihatun vahansē pin pav deka paha karā kivvē avidyā pratyayen haṭaganna pin pav deka
이것이 'puññapāpapahīnassa'다. arahant가 puñña와 pāpa 둘을 버렸다는 것은, avijjā를 조건으로 생겨나는 puñña와 pāpa 둘이다.
tavat tiyenavā saṁkhārayak kusala mūla paṭṭā saṁkhārā kiyalā. hæbæyi kusala mūla paccā saṁkhārā kiyana ekēdiya haṭaganna puññābhi saṁkhārayak tiyenavā.
또 kusalamūla paccayā saṅkhārā라는 saṅkhāra가 있다. kusalamūla paccayā saṅkhārā에서도 생겨나는 puññābhisaṅkhāra가 있다.
alōbhō kusala mūlaṁ, adōṣō kusala mūlaṁ amōhō kusala mūlaṁ. ayaṁ vacati kusala mūlaṁ. kusala mūlaya mehema pennanavā. menna mē alōbha, addēśa, amōha kiyana kusala mūlayen haṭaganna yam saṁkhārayak ætda ēka ārya mārgayaṭa ayiti.
'alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ, idaṃ vuccati kusalamūlaṃ.' kusalamūla를 이렇게 보여 준다. 이 alobha, adosa, amoha라는 kusalamūla에서 생겨나는 saṅkhāra가 있다면 그것은 ariya magga에 속한다.
ē ārya mārgayaṭa yam saṁkhārayak ætanam ēka unvahansēgen gevilā næha. ehenam unvahansēṭa saṁkhāra tibuṇā kiyalā oppu karanna hētuvak apiṭa tiyennat ōnē apiṭa ōna hæṭiyaṭa kiyalā bæ. dharmayaṭa ōna hæṭiyaṭa kiyanna ōna.
ariya magga에 속한 saṅkhāra가 있다면 그것은 그분에게서 다하지 않았다. 그러니 그분에게 saṅkhāra가 있었다는 것을 보여 줄 근거가 우리에게 있어야 한다. 우리 마음대로 말할 수는 없다. dharma에 맞게 말해야 한다.
dhamma dinnān vahansē saha visāka siṭutumā atara æti vuṇa sākacchāvakadī. ahanavā venna mehema deyak. nirōdha samāpattiyaṭa samavædicca rahatan vahansē nirōdha samāpattiyen yali nægī siṭinakoṭa issellāma haṭagannē mona saṁkhārada kiyalā.
Dhammadinnā therī와 Visākha seṭṭhi 사이에 있었던 대화에서 이런 것을 묻는다. nirodha samāpatti에 든 arahant가 nirodha samāpatti에서 다시 일어설 때 맨 먼저 생겨나는 것은 어떤 saṅkhāra인가?
dhammadinātan vahansē viduralak denavā. etakoṭa manō saṁkhāra ehara haṭagannavā. īḷan̆gaṭa mona saṁkhārada haṭagannē? vacaya saṁkhāra haṭagannavā. vacē saṁkhāra kiyannē vitarka vicāra. īḷan̆gaṭa mona saṁkhārada haṭagannē? mē mē īḷan̆gaṭa mona saṁkhāra kāya saṁkhāra haṭaganna. āśvāsa pasvāsaya kāya saṁkhārayi kiyalā. īḷan̆gaṭa mona saṁkhārada haṭagannē? vitarka vicārayada tunveniyaṭa haṭagannē.
Dhammadinnā therī께서 풀어 주신다. 그때 mano saṅkhāra가 먼저 생겨난다. 다음엔 어떤 saṅkhāra가 생겨나는가? vacī saṅkhāra가 생겨난다. vacī saṅkhāra란 vitakka-vicāra다. 다음엔 어떤 saṅkhāra가 생겨나는가? kāya saṅkhāra가 생겨난다. 들숨날숨이 kāya saṅkhāra라고 한다. 다음엔 어떤 saṅkhāra가 생겨나는가? vitakka-vicāra가 세 번째로 생겨나는가?
ehenam nirōdha samāpatiyaṭa samavæticca arihatun vahansē eyin nægaṭinakoṭa manō saṁkhārayi, kāya saṁkhārayi, vacī saṁkhārayi tunama ena bava ē dēśanāvē pæhædiliva pennalā tiyenavā.
그러니 nirodha samāpatti에 든 arahant가 거기서 일어설 때 mano saṅkhāra, kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra 셋이 다 온다는 것이 그 가르침에 분명히 나와 있다.
siyalu saṁkhāra nirōdha kaḷā kiyana eka galapannē kohomada? arihatyaṭa pat venavaṭa siyalu saṁkhāra nirōdha karanna nirōdha samāpattiyaṭa samædicca rahatan vahansē yaḷi āpahu venakoṭa anu piḷiveti manō saṁkhārayaṭa ævidilā kāya saṁkhārayaṭa ævidilā vaca saṁkhārayaṭa ævidilāyi piḷivelin ennē kiyalā pennanavā. siyalu saṁkhāra nirōdha karapu kenek nam rahatan vahansē kiyannē ara kiyanaṭa kohomada galapā.
모든 saṅkhāra를 nirodha했다는 것과 어떻게 맞추는가? arahant가 되면서 모든 saṅkhāra를 nirodha했다는데, nirodha samāpatti에 든 arahant가 다시 돌아올 때 차례로 mano saṅkhāra로, kāya saṅkhāra로, vacī saṅkhāra로 차례차례 온다고 보여 준다. arahant가 모든 saṅkhāra를 nirodha한 이라면 그 말과 어떻게 맞추겠는가?
nirōdhi puññāva pahīnassa pin pava paha karā kiyalat dēśanāvak tiyenavā. saṁkhāra nirōdha karapu nisayi viññāya nirōdha vuṇē kiyalā dēśanāvak tiyena. avijjāyat vēvā aśēṣa virāga nirōdhā asaṁkāra nirōdhō dæn apiṭa tōraganna bærilā tiyennē saṁkhāra haṭagannē avidyāven vitarayi kiyana mē adahasatisin gattahama api dharmayaṭa paṭalavā vagēma kiyanavā.
'puññapāpapahīnassa', 곧 puñña와 pāpa를 버렸다는 가르침도 있다. saṅkhāra를 nirodha했기에 viññāṇa가 nirodha되었다는 가르침도 있다. 'avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho.' 우리가 가려내지 못한 것은, saṅkhāra는 avijjā로만 생겨난다는 이 생각을 꽉 붙잡으면 dharma와 엉키게 말하게 된다는 것이다.
avidyā pattayen haṭaganna saṁkhāra sasara gamanaṭa hētu venavā. kusala mūla patvayen haṭaganna saṁkhāra mē ārya mārgayaṭa hētu venavā. ārya mārgayaṭa haṭaganna saṁkhārayan nisā. haṭaganna paṭicca samuppādayak tiyenavā. ēkaṭa kiyanavā kusala mūla paṭicca samuppādaya. ārya paṭicca samuppādaya. ārya mārgaya paṭicca samuppādaya anuva saṁkhārayak goḍanægenavā kusala mūlaya.
avijjā를 조건으로 생겨나는 saṅkhāra는 saṃsāra 길의 원인이 된다. kusalamūla를 조건으로 생겨나는 saṅkhāra는 ariya magga의 원인이 된다. ariya magga로 생겨나는 saṅkhāra 때문에 생겨나는 paṭicca samuppāda가 있다. 그것을 kusalamūla paṭicca samuppāda, ariya paṭicca samuppāda라 한다. ariya magga paṭicca samuppāda를 따라 saṅkhāra가 쌓인다—kusalamūla로.
ē saṁkhāra nisā haṭagannavā viññāṇayak. hæbæyi ēka avijā sahagata nǣ. ēka kusala mūla sahagata. viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ nāma rūpaccayā sarāyatanaṁ sarāyatana paccayā passava passa paccayā vēdanā kiyalā etanaṭa enakaḷut enavā. hæbæyi ē ekakvat avidyā sahagatana. ē sparśaya vēdanāva siyalla kusala mūla sahagatayi.
그 saṅkhāra 때문에 viññāṇa가 생겨난다. 그러나 그것은 avijjā와 함께하지 않는다. kusalamūla와 함께한다. 'viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatana paccayā phasso, phassa paccayā vedanā'라고 거기까지 온다. 그러나 그 어느 것도 avijjā와 함께하지 않는다. 그 phassa와 vedanā 모두가 kusalamūla와 함께한다.
vēdanā paccayā taṇhā kiyalā ē paṭicca samahapdayennē nǣhæ. kusala paṭicca samuppādaya. vēdanā paccayā pasādō pasāda paccayā adhimakkō taṇhā upādāntayaka ēka næ. ē vindhanaya prasādaya æti karāvā. prasādaya mudun pat karavanavā. agra karalā denavā. adhima mudun pat karalā denavā. nivana mul karalā denavā.
그 paṭicca samuppāda에는 'vedanā paccayā taṇhā'가 없다. kusala paṭicca samuppāda다. 'vedanā paccayā pasādo, pasāda paccayā adhimokkho'—taṇhā와 upādāna는 거기 없다. 그 vedanā가 pasāda를 일으킨다. pasāda를 꼭대기에 이르게 한다. 으뜸으로 만든다. adhimokkha를 꼭대기에 이르게 한다. nibbāna를 뿌리로 삼게 한다.
adhimukha patyā bavō ēket bhavayak tiyenavā. hæbæyi ēka sasara gamaṭahē tiyena avidyā sahagata bhavaya ehema nemeyi.
'adhimokkha paccayā bhavo'—거기에도 bhava가 있다. 그러나 그것은 saṃsāra 길에 있는 avijjā와 함께하는 bhava가 아니다.
mona bavada? bhikṣū bava, bhikṣuṇī bava, upāsaka bava, upāsikā bava kiyana mē sivvi jātiya bhavatayi pat vennē. bhavapaccayā jāti kiyalā bhikṣū jātiya, bhikṣuṇī jātiya, upāsaka jātiya, upāsikā jātiya kiyannē menna mē śāsanayaṭa ati sivvanak pirisē jātiya hatara hadanavā. mavkusen upadina jāti nemeyi.
어떤 bhava인가? bhikkhu됨, bhikkhunī됨, upāsaka됨, upāsikā됨이라는 이 네 jāti의 bhava에 이른다. 'bhava paccayā jāti'라 하여 bhikkhu jāti, bhikkhunī jāti, upāsaka jāti, upāsikā jāti—이 sāsana에 속한 네 무리의 jāti 넷을 만든다. 어머니 배에서 태어나는 jāti가 아니다.
menna pravr̥ti paṭicca samuppādayak vaśayen nivan maga pennana paṭicca samuppādaya. jāti pattayā jarā maraṇa ē bhikṣuva vuṇat, bhikṣuṇiya vuṇat, upāsakayā vunat, upāsikāva vuṇat jarāvaṭa maraṇayaṭa patvenavā. hæbæyi ēva mē tasa kēvalassa dukkhanta samutiya oha hō tiyalā ēkennē næhæ. ēva mēsā dhammā samudaya hōti kiyalā keḷavara venavā. mesē mē dharmaya pahaḷa karalā dennavā.
이것이 pavatti paṭicca samuppāda로서 nibbāna의 길을 보여 주는 paṭicca samuppāda다. 'jāti paccayā jarāmaraṇa'—그 bhikkhu든 bhikkhunī든 upāsaka든 upāsikā든 늙음과 죽음에 이른다. 그러나 'evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti'로 끝나지 않는다. 'evametesaṃ dhammānaṃ samudayo hoti'로 끝난다. 이렇게 이 dharma를 일으켜 준다.
eham dharmaya pahaḷa karalā dena paṭicca samuppātaya apiṭa praśnayak. æyi vayē ēkaṭa sasara dukaṭa æda damana sasara gamanaṭa æda damana yamkisi ākārayak tiyenavā nam api ēkaṭa biya viya. ēkē ven venna ōnē.
그렇게 dharma를 일으켜 주는 paṭicca samuppāda가 우리에게 문제인가? 왜 그것을 두려워하는가? saṃsāra의 괴로움으로, saṃsāra의 길로 끌어들이는 어떤 방식이 있다면 우리는 그것을 두려워해야 한다. 그것에서 떨어져야 한다.
mē pævætmen keḷavara vena ekayin yannē. tamanṭat yahapata venna lōkayaṭat yahapata venna ē vagēma ārya mārgaya tuḷin tattvayanṭa yahapatak karana sasara gamanaṭa hētu næti yamkisi ārya mārgayak æda ārya mārgaya gamanak hæda bhikṣuna upāsaka upāsana sisa jīvat venna kaṭayutu karana menna mēka sasara gamaṭa hētu vennē nætnam æyi ēkaṭa baya vennē.
이것은 존재가 끝나는 쪽으로 간다. 자기에게도 좋고 세상에도 좋고, ariya magga를 통해 [뭇 존재에게] 좋음을 주며 saṃsāra 길의 원인이 아닌 ariya magga가 있다면, ariya magga의 길을 만들어 bhikkhu, upāsaka, upāsikā로 살도록 하는 이것이 saṃsāra 길의 원인이 되지 않는다면, 왜 그것을 두려워하는가?
dæn hun̆ga denekgē matayak tiyenavā. arihattara patvenna nam mē siyaluma hitivili siyaluma kriyā siyaluma katāva avasan venna ōna kiyalā. dæn mēkat dænaṭa tiyena ekāma matayak. siyaluma situvili, siyaluma katāma kriyā næti tænayi nivana haritya. dæn mehemat adahasak tiyenavā.
이제 많은 이에게 이런 견해가 있다. arahant가 되려면 모든 생각, 모든 행동, 모든 말이 끝나야 한다고. 이것도 지금 있는 한 견해다. 모든 생각, 모든 말과 행동이 없는 곳이 nibbāna요 arahant라는 생각도 있다.
dæn manāsē hitalā balanna vædagat deyak mama kiyannē. hæbæyi apiṭa ōna hæṭiyaṭa baṇa kiyannat. nirūpaddhitava genāpu yam tripiṭaka dharmayakut tiyenavā. ē tripiṭaka dharmayaṭa paraspara nam bohoma parisa venna.
내가 말하는 중요한 것을 잘 생각해 보라. 우리 마음대로 bana를 말할 수는 없다. 흐트러짐 없이 전해 온 tipiṭaka dharma가 있다. 그 tipiṭaka dharma에 어긋난다면 아주 조심해야 한다.
mokada hētuva? sāmānya manussayāṭa gōcara næti dahama budupiyāṇan vahansē dēśanā kaḷē apē cēravādī bhikṣūn vahansēlā visin ēka śrāvaka gōcara karanna nam buddha dēśanāvē mūlika dharmaya tibiya yutu nisā. ē atyāvaśya daham ṭika tamayi tripiṭaka dharmaya vaśayen adahas mul karannē genāva.
왜인가? 보통 사람에게 닿지 않는 dharma를 부처님께서 가르치셨다. 우리 Theravāda bhikkhu들이 그것을 sāvaka들에게 닿게 하려면 Buddha 가르침의 바탕 dharma가 있어야 했기 때문이다. 그 꼭 필요한 dharma들을 tipiṭaka dharma로서, 뜻을 뿌리 삼아 전해 왔다.
ē daham adahas valaṭa paṭahænivā yamak yanavā nam hari kohoma parisaṁrāva katā kara aḍu pāḍu hoyanna næ paḷamuṇa.
그 dharma의 뜻에 어긋나게 가는 것이 있다면 아주 조심해서 말해야 하며, 먼저 흠을 찾을 일이 아니다.
siyalu situvili, siyalu kriyā, siyalu katā næti kirīma nivanagē giyā adahasak tiyenavā. dæn kavuda ehema kivvē nivanak.
모든 생각, 모든 행동, 모든 말을 없애는 것이 nibbāna라는 생각이 있다. 그런데 누가 그런 것을 nibbāna라고 했는가?
ehemanam siyalu situvili, siyalu katā, siyalu kriyā rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa ayiti venna ōnē ekkō.
그렇다면 모든 생각, 모든 말, 모든 행동이 rāga, dosa, moha에 속해야 한다.
ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē rāgakkhayō nibbānaṁ, dvēśakkhayō nibbāṇaṁ, mōhakkhayō nibbānaṁ tavat nibbāna piḷiban̆davada? alōbhak heva nibbā nam, advēśak heva nibbā nam, amōhak havini nibbā nam kiyalā dēśanā karana ekak ehema tiyenavada hambave
그러면 부처님께서 'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'이라 하신 것은 또 다른 nibbāna에 대한 것인가? 'alobhakkhayo nibbānaṃ, adosakkhayo nibbānaṃ, amohakkhayo nibbānaṃ'이라고 가르치신 것이 있는가, 찾아지는가?
rāga, dvēśa mōha kiyana menna mē tuna kṣē kirīma nivanayi kiyalā dēśanā karānē mē siyalu situivili, siyalu kriyā, siyalu katā rāga, dvēśa, mōha nisāda haṭagannē?
rāga, dosa, moha 이 셋을 다 없앰이 nibbāna라고 가르치셨다. 그런데 이 모든 생각, 모든 행동, 모든 말이 rāga, dosa, moha 때문에 생겨나는가?
yamek ehema kivvot budurajāṇan vahansē 45 avurudda atahasa rāgayen, dvēśayen, mōhayen kriyā karalā tiyenavā kiyanna venavānē okkoṭama
누가 그렇게 말한다면, 부처님께서 45년 동안 rāga, dosa, moha로 행하셨다고 말해야 하지 않는가. 모든 것에서.
siyalu kriyā, siyalu katā, siyalu hitivi rāga, dvēśa, mōha sahitayen haṭagannavā kiyalā digamanaya kaḷot ehema budurajāṇan vahansē taram hitapu kenek, kiyapu kenek, karapu kenek tul lōkema nǣ.
모든 행동, 모든 말, 모든 생각이 rāga, dosa, moha를 지니고 생겨난다고 단정한다면, 부처님만큼 생각하고 말하고 행하신 분은 세 세계에 없다.
api yan taramak hituvā nam budurajāṇan vahansē asīmitava hitalā tiyenavā ēka. api yam taramak kiyā tiyenavā budurajāṇan vahansē ekkenek eka vacanayak kiyalā patura 512k katā karalā tiyenavā. ē taram ēvā katāvak karalā tiyenavā.
우리가 얼마만큼 생각했든 부처님께서는 끝없이 생각하셨다. 우리가 얼마만큼 말했든, 누가 한 마디 할 때 부처님께서는 512[마디]를 말씀하셨다. 그만큼 말씀을 하셨다.
api eka mohotak kriyā karanavā budurajāṇan vahansē dik kaḷatak vakkaḷa sænin vakkalā atak dik kaḷī bam̆balavaṭa gihillā tiyenavā. kriyā kalāpayak tiyenavā.
우리가 한순간 움직일 때, 부처님께서는 굽힌 팔을 펴고 편 팔을 굽히는 사이에 brahma 세계에 가셨다. 그런 행동의 폭이 있다.
pūrvaya nivāsānusaya gnānayadī atītaya sihi karapu kālē bæluva koccara kalpanā karalā tiyennada? koccara dækalā tiyennēda? sutuūpapā gnānayen anya pudgalayekgē upata gæna sasara gamana gæna koccara kiyalā tiyenavā.
pubbenivāsānussati ñāṇa로 지난날을 떠올리실 때 얼마나 생각하셨고 얼마나 보셨는가? cutūpapāta ñāṇa로 다른 사람의 태어남과 saṃsāra 길에 대해 얼마나 말씀하셨는가?
ehenam sitivili kriyā kiyana mē væḍipuruvama bhāvitā karalā tiyennē apida budurajāṇan vahansē budurajāṇan vahansē mē siyalu sitīli siyalu kriyā siyalu athærīma nivana kivvana.
그러면 생각과 행동이라는 이것을 가장 많이 쓴 것은 우리인가, 부처님인가? 부처님이시다. [그런데] 모든 생각, 모든 행동, 모든 것을 놓는 것이 nibbāna라고 했다.
ehema kiyannē hētuva kotanada tiyennē? ē kiyavana kālaya apiṭa ōna hæṭiyaṭa baṇa kiyanna nisā apā yanna ōnē.
그렇게 말하는 근거가 어디에 있는가? 그렇게 말하는 때—우리 마음대로 bana를 말하면 그 때문에 apāya로 가야 한다.
adharmaya dharmaya karanavada? mona vidihakavat pennā hētu næti eka.
adharma를 dharma로 만드는가? 어떤 식으로도 보여 줄 근거가 없는 것을.
īṭa passē apiṭa ekak siddha venavā. api pennannapu dr̥ṣṭiya oppu karanna, ladiya oppu karanna tripiṭakaya kabanna venavā. īṭa passē tripiṭakē bamuṇaṭa pāra denavā. ōka ōka bamuṇangē ekak. ekkō passē hadāgatta kǣli ekatu karapu ekak. hæbæyi apē dr̥ṣṭiya īṭayi. api ēka ayita vaḍā hari. api hitā innavā ehe
그 뒤 우리에게 일이 생긴다. 우리가 보인 diṭṭhi를 증명하려고, 견해를 증명하려고 tipiṭaka를 잘라 내야 한다. 그 뒤 tipiṭaka를 brāhmaṇa에게 돌린다—그것은 brāhmaṇa들의 것이다, 아니면 나중에 만든 조각들을 덧붙인 것이다. 그러면서도 우리 diṭṭhi는 그렇다—우리 것이 더 옳다고 여기고 있다.
dunnē kavuda balāgena giyot ehema lahu praśnayak enavā. ē tripiṭaka dharmayaṭa adaṁdu dharmaya ærenna tavat dharmayak kenek kiyanna giyot. eyā nigamanaya karanavā ōka api api gaṇan gannē næhæ tripiṭakaya væradilā æti apiṭa væradilā nǣ kivvot.
누가 준 것인가. 따져 가면 큰 문제가 온다. 그 tipiṭaka dharma 말고 다른 dharma를 누가 말하려 하면, 그는 단정한다—'그것은 우리가 따지지 않는다, tipiṭaka가 틀렸을 것이다, 우리는 틀리지 않았다'고 한다면.
ehema kiyanna ē pudgelayā kotana in̆dalāda kiyanna? ē taram suddha ætuva kiyannē tripiṭakē dharmaya væradiyi apē dharmaya hariya kiyanna. eyā kotana innavā. kotanada innē? kiyana eka
그렇게 말하려면 그 사람은 어디에 서서 말하는가? 그토록 맑다며 tipiṭaka의 dharma는 틀렸고 우리 dharma가 옳다고 말하려면, 그는 어디에 있는가? 어디에 있는가 하는 것—
poḍḍak hitalā balanna paḍuramen gihi dēvatta attara innavada kiyalā. etarat inna puḷuvanda kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rāgayen rat velā, dvēśayen dævilā, mōhayen mulā velā in̆dagena kaṭayutu karanna. yamkisi pudgalayek kiyanavā nam tripiṭakaya væradi mama kiyana eka hari kiyalā. kotana indiya katā karā kī denek mulā vīma gæm̆buru bhayānaka praśnayak maga harinam phalaya labalā tiyenna e
rāga로 달아오르고 dosa로 타오르고 moha로 헷갈린 채 일하면서, 어떤 사람이 tipiṭaka는 틀렸고 내 말이 옳다고 한다면, 어디에 서서 말한 것인가? 얼마나 많은 이가 헷갈리는가. 깊고 무서운 문제다. 그러려면 magga와 phala를 얻었어야 한다.
antimaṭa siddha venē antimaṭa oya kiyana vidihaṭa situvili kriyā nætaru. eyā arihatyaṭa pat venavā eyā arihatya gæna ēkayi kivvot. arihat pat vecca kenek arihat pirahenavada īṭa passē næginnakō.
결국 일어나는 것은 이렇다. 그 말대로 생각과 행동을 멈춘 것을 그는 arahant가 되었다고, arahant란 그것이라고 말한다면—arahant가 된 이가 arahant에서 떨어지는가? 그 뒤 일어나 보라.
ehenam ē arihatyaṭa pat vena eka kiyannē situvili kriyā siyalla natara karapuvahama arihat gayā nigamanaya karanavā nam. hon̆dayi eyā in̆dagena bhāvanā karana velāvaka hitivili kriyā siyalla natara kaḷāna. ē arihat venna. āya davas gāṇak hari idilā kamak nǣha nægiṭa passē
그러면 arahant가 된다는 것이 생각과 행동을 다 멈출 때 arahant가 된다고 단정한다면—좋다, 그가 앉아 bhāvanā를 하는 동안 생각과 행동을 다 멈췄다, 그래서 arahant가 되었다. 다시 며칠을 있다가, 상관없다, 일어선 뒤에는—
kivva kivvot kopadennada væṭennē næ. āpahuyilā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sitivili næti kriyā næti katā næti hitana arihat pēnavā. āyu særayak etanin bhāvanāven nækilā eḷiyaṭa āvaṭa passē mokada karannē? hitanavā, kiyanavā karanavā. arihat pirihiṭa anidenavā. arihat kiyannē ehema ekakda?
생각 없고 행동 없고 말 없는 [상태의] arahant로 보인다. 다시 bhāvanā에서 일어나 밖으로 나온 뒤엔 무엇을 하는가? 생각하고 말하고 행한다. arahant에서 떨어져 버린다. arahant란 그런 것인가?
dæn dharmaya kotennada api galapalā pennannē. rāgakṣaya kaḷā, dvēśak sēya kaḷā, mōhakṣaya karalā arihatyaṭa pat vuṇā. nægiṭ æti udēna rǣ nakan kohē hiṭiya tē rāgayē nǣhæ, dvēśayē nǣhæ, mōhayē næ. katāt karanavā kriyat karanavā hitat kriyātmakayi.
그러면 우리는 dharma를 어디에 맞춰 보여 주는가? rāga를 다 없애고 dosa를 다 없애고 moha를 다 없애 arahant가 되었다. 일어나 아침부터 밤까지 어디에 있든 rāga도 없고 dosa도 없고 moha도 없다. 말도 하고 행동도 하고 마음도 움직인다.
e arihatya kiyannē rāgak heva nibbā nam, dvēśakkha hēva nibbā nam, mōhak hēva nibbā nam rāgak sē kirīma nivanayi, dvēśak sē kirīma nivanayi mōhak sē kirīma nivanayi. itin apiṭa ōna hæṭiyaṭa monada kiyannē kohomada api ēka nigamana kiyalā oppu karannē apē vena ekak. nivana hæṭiyaṭa
arahant란 'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'—rāga를 다 없앰이 nibbāna, dosa를 다 없앰이 nibbāna, moha를 다 없앰이 nibbāna다. 그러니 우리 마음대로 무엇을 말하며, 우리의 다른 것을 nibbāna라고 단정하여 어떻게 증명하겠는가.
itin mē ṭikin api dakinna ōna hariyak tiyenavā tērum ganna ōnē
그러니 이것으로 우리가 보아야 할 몫이 있다. 알아들어야 한다.
etakoṭa samaharaga praśnayak enavā mehema deyak. api etana etana jīvat vennē.
그러면 어떤 이에게 이런 물음이 온다. '우리는 그 자리 그 자리에서 산다.'
satvayāya kiyalā ṭanam ē tāpiya gahana mohotak āvat issarahaṭa pævætmaṭa sambandha karanna bæhæ etana karapu katā kriyā kivvot ehema
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ammā mæruvā tāttā mæruvā kamak næha mokada ammā maraṇaya āvē tā maraṇaya āvē etanama kriyāvē giya etanama kaḷā ivarayi. vipāket ivara nam okkomat ivara nam etanin āyasarayak minissuṭa kisi praśnayak næha næha. ammā varu tātta monavā dānat hari. ēka etanin ivarayi.
'어머니를 죽였다, 아버지를 죽였다, 상관없다. 왜냐하면 어머니의 죽음, 아버지의 죽음은 바로 그 행위에서 끝났다. 거기서 했고 끝났다. vipāka도 끝났고 모든 것이 끝났다면, 그 뒤로 사람에게 아무 문제가 없다. 어머니, 아버지에게 무엇을 하든 괜찮다. 그것은 거기서 끝난다.'
tava tattvara gānakvat idiriyaṭa nætnam maraṇa velāvēdī ē kriyāvaliyayi ē jīvitayayi okkoma ivarayi eyin karmayat ivarayi vipākatti ivarayi okkomat ivara nam. āya poḷot vitarak nam āya ennē.
'몇 초도 앞으로 이어지지 않거나 죽을 때 그 과정과 그 삶이 다 끝나고, 그로써 kamma도 끝나고 vipāka도 끝나 모든 것이 끝난다면, 다시 오는 것은 [몸뿐]이다.'
ammā mæruvaṭa ānantara pāpa karamayak idi vennē.
그렇다면 어머니를 죽였다고 해서 ānantariya pāpa kamma가 생기겠는가?
tāta malā kiyana praśnayakut tiyenavāda nærigi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lēsavā kiyalā praśnayak enavā. saṁgha bhēdaya kālāgiṭa praśnayak navā. paṁcānantara pāpakana karagiṭa praśnayak enavā. moku praśnayak
피를 냈다는 문제가 온다. saṅgha bheda를 했다는 문제가 온다. pañcānantariya pāpa kamma를 지었다는 문제가 온다.
karagiṭa praśnayak enavā. moku praśnayak næpu velāṭa giya ṭak gālā gēna janda bæluvā jīvitaya mukut velā næ. bæluvā mokada vela ata pavak hæranē ammā mæruvāhama mokada īpahaka eccara ænnam pihi mæruvā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
paḷena vipāket etanin mavara næti ammāra vipākē maṭa pala dunā hari kō dæn magē kuḍuhamakvat æḍalā næ.
'열매 맺는 vipāka도 거기서 끝났다. 어머니의 vipāka가 내게 열매를 주었다 한들, 지금 내 털끝 하나 다치지 않았잖은가.'
ehenam ēka eccara loka vipākayak nemeyi nigamanaya karanna enavānē kō karma vipāka adahana
그러면 그것은 그리 큰 vipāka가 아니라고 단정하게 되지 않는가. kamma vipāka를 믿는 마음은 어디 있는가?
dæn otana inna kenāṭa ara dasa vastuka mityā dr̥ṣṭiyen navā pēlalā nattidānaṁ nattiṭṭhaṁ natti hōtaṁ nattha sukhara dukkhaḍāṭanaṁ kammānaṁ palaṁ vipākaṁ eheka vatinnā dānē dunā dunna eka tuna ivarayi æya ēkē pipi pavula dasa vastuka mityā dr̥ṣṭiyalāgana.
이제 거기 있는 이에게는 저 열 가지 바탕의 micchā diṭṭhi가 드러난다. 'natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukaṭa-dukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko'—dāna를 주면 준 그것으로 끝나는데 왜 그것에 puñña와 pāpa가 있는가 하는 것. 열 가지 바탕의 micchā diṭṭhi에 걸린다.
etakoṭa kohomada yathārthaya tiyennē?
그러면 있는 그대로는 어떠한가?
ē mav mæruvat piyā mæruvat vena sakut næhæ. mav sælakuvat piyā sælakuvat vena sakut næha. natti mātā natti pitā itin ēka tænaka kimattak tinnē nǣ. dæn ehema mata tiyenavā. hæbæyi parsā venna ōnē.
'어머니를 죽여도 아버지를 죽여도 아무 일 없다. 어머니를 섬겨도 아버지를 섬겨도 아무 일 없다. natthi mātā, natthi pitā. 그러니 그것에 아무 값이 없다.' 지금 그런 견해들이 있다. 그러나 조심해야 한다.
pinaka pim phalayak, pavaka pav phalayak eyāṭa matuvaṭa pala denavā kiyana ekavat viśvāsa karannē næti daham tiyenavā. ē nisā hon̆da væḍa hindā karanna, naraka væḍindā nokaranna kiyanavā misak ē nihaṭa nǣha kiyalā nigamanaya karanavā.
puñña에는 puñña의 열매가, pāpa에는 pāpa의 열매가 앞으로 맺힌다는 것조차 믿지 않는 dharma들이 있다. 그래서 좋은 일을 하라, 나쁜 일을 하지 말라고 할 뿐, 그 너머는 없다고 단정한다.
pinē bhavaya kiyalā oṭa ehā viśēṣayak nǣha kiyalā pennuvahamahama mokakda vennē?
puñña의 bhava라는 것, 그 너머에 특별한 것이 없다고 보여 주면 어떻게 되는가?
mā bhikkhavē puññānaṁ bhāhita sukhassētaṁ bhikkhavē adhivacanāṁ puññanti mahannē pinaṭa baya venna epā. mē sæpayaṭa kiyana tava vacanayak mē pina kiyannē.
'mā bhikkhave puññānaṃ bhāyittha, sukhassetaṃ bhikkhave adhivacanaṃ yadidaṃ puññāni'—bhikkhu들이여, puñña를 두려워하지 마라. puñña란 즐거움을 일컫는 또 다른 말이다.
sukhaṁ gabbaṁ gaṇan hantaṁ tividaṁ samādhiyaṁ paripūrentikṣaṇika samādhiya, upacāra samādhiyan appanā samādhi. sukhaya gæpgat kalin trividha samādhiya pirenavā. kṣenika samādhiyat, upacāra samādhiyat arpaṇā samādhiyat.
'sukhaṃ … tividhaṃ samādhiṃ paripūreti'—khaṇika samādhi, upacāra samādhi, appanā samādhi. 즐거움을 품으면 세 가지 samādhi가 차오른다. khaṇika samādhi, upacāra samādhi, appanā samādhi가.
ehenam ēkaṭa bayanna. sumanā sūtraya sūtraya sumanāvani dandiya yutumē pin yutumē devi vūṭat, minissuuvanṭat, śramaṇa vūṭat śravaṇa yathā nivan avabōdha karana turu pina upakāra vē. sumanāva nidandiya yutumaya pin kaḷa yutumē. ka buddha vacanayaṭa monavada oya kiyannē?
그러니 그것을 두려워하지 마라. Sumanā sutta에서는 'Sumanā여, dāna를 주어야 하고 puñña를 지어야 한다. deva에게도 사람에게도 samaṇa에게도, nibbāna를 깨닫기까지 puñña가 돕는다. Sumanā여, dāna를 주어야 하고 puñña를 지어야 한다'고 한다. 이 Buddha의 말씀에 대해 그들은 무엇이라 하는가?
anik ayaṭa mokakda kiyannē? dannot ē velā ivarayi. pin karat ē velā ivarayi. ēka etanin ivarayi.
다른 이들은 무엇이라 하는가? 'dāna를 주면 그때로 끝난다. puñña를 지으면 그때로 끝난다. 거기서 끝난다.'
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā deviyi vūṭat minissuuvanṭat śramaṇa vūt śramaṇava nivan dakinavot pina upakāraka
부처님께서는 deva에게도 사람에게도 samaṇa에게도, samaṇa가 nibbāna를 볼 때까지 puñña가 돕는다고 말씀하신다.
paralova yana kenāṭa pina nǣ eya yāvē. pina paralova yana kenāṭa pina gnātiyak. vena kavuruvat nǣha. karagatta pinna tamayi nǣ eyā vennē.
저세상으로 가는 이에게 puñña는 친척이다. 저세상으로 가는 이에게 puñña가 친척이다. 다른 누구도 아니다. 지은 puñña가 바로 그의 친척이 된다.
ōhāpadē paralōlā yana kenāṭa karapu vinnē nǣ vennē kohomada? karapu velā mēka ivaranna. kō budu dahamaṭa ēkada? dæn mona dahamenda aran kiyannē?
그렇다면 저세상으로 가는 이에게 지은 puñña가 어떻게 친척이 되는가, 지은 때에 끝나 버린다면? 그것이 Buddha dharma인가? 지금 어느 dharma에서 가져와 말하는가?
itin ē vagē kiyanakoṭa hariyaṭa parissāva venna ōnē. pinak pinē phalayak, pavak pavē phalayak ē ē mohotē pamaṇayi ē vihāṭa nǣha kivvosnṭa
그러니 그렇게 말할 때 아주 조심해야 한다. puñña에 puñña의 열매, pāpa에 pāpa의 열매는 그 순간뿐이고 그 너머는 없다고 말하는 이들에게—
ēka æti panna rilavanṭa innam bændā vagē væḍayak vennē næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apocca ehenam api dannavā oya kiyana eka okkoma boru aṭamahana arakē yanavā kiyana koheda vennē ehema kiv phalayak ne aṭamahana arakayak hoyanna ēkaṭa geniyanna vidihak nǣha. in koccara pav kaḷamak næha yanna vidiyahanna næ karapu velāvē mærunnē næhæ nigamanayak nēda etakoṭa
'아이고, 그러면 우리는 안다. 그 말은 다 거짓이다. 여덟 큰 niraya에 간다고? 어디서 그렇게 되는가? 그렇게 말할 열매는 없다. 큰 niraya를 찾으려 해도 거기로 데려갈 길이 없다. 그러니 아무리 pāpa를 지어도 상관없다. 갈 길이 없다. 지은 그때 죽지도 않았다.' 그렇게 단정하는 것 아닌가.
kohomada apiṭa yathārthaya tiyennē?
우리에게 있는 그대로는 어떠한가?
itin budurajāṇan vahansēgē dēśanāvalaṭa sampūrṇa viruddha venavā ehema dēśanā karanakoṭa apiṭa ōna hæṭiyaṭa katā karalā yathārthayaṭa ennē kohomada
그렇게 가르치면 부처님의 가르침과 완전히 어긋난다. 우리 마음대로 말하면서 어떻게 있는 그대로에 이르겠는가.
tavat monavada apiṭa ahanna tibuṇā kivvē vihara kāraṇāvaya tavat mukut tiyenavā nam ahanna ov ov poḍḍak issara
또 우리가 물을 것이 무엇이 있다 했는가? 또 무엇이 있으면 물어라. 네, 네. 조금 앞으로.
ānāpānasati kiyana vacanaya aragattahama api dækiya yutu kramayak tiyenavā. budupiyāṇan vahansē lōkē pahaḷa venna issellat vacana mālāval tibuṇā vēdaya.
ānāpānasati라는 말을 들면 우리가 보아야 할 방식이 있다. 부처님께서 세상에 나시기 전에도 말의 목록들이 있었다. Veda다.
oya ānāpāna kiyana vacanē satara brahma kiyana vacanaya ārya aṣṭhāyaka mārgaya kiyana vacana satta bojjhaṁga kiyana vacana oya kiyana padavæl oya vidihaṭama vigraha karalā tibuṇā vēda bhāṣāva
그 ānāpāna라는 말, 네 brahma[vihāra]라는 말, ariya aṭṭhaṅgika magga라는 말, satta bojjhaṅga라는 말—그 말들이 그대로 Veda의 말로 풀이되어 있었다.
hæbæyi mēkē eka deyak tibuṇā adahasak. mokakda mē vacana valin pennapu ārya adahasayi tibunē nættē.
그러나 여기에 한 가지가 있었다. 이 말들로 보여 준 ariya의 뜻, 그것이 없었다.
satara brahma viharaṇaya kiyaṭa lōka sammatayē mettā, karuṇā, muditā, upēkṣā kiyana mē vacana hatarak tibuṇā.
네 brahmavihāra라 하여 세상 관례에 mettā, karuṇā, muditā, upekkhā라는 네 말이 있었다.
hæbæyi mēken pennapu ārya adahasē yaṭapat velā tibennē budurajāṇan vahansē pahaḷa venakoṭa āryaṣṭhāṁgika mārgaya kiyana sammā diṭṭhiya, sammā saṁkalpa sammā vācā ādi vaśayen mē mārga aṁga aṭama kiya vuṇā. vēdēt ēvā tibuṇā. hæbæyi ēvaya pennapu adahasa okkoma laukika adahas misak lōkōttara daham adahasa nǣ.
그러나 부처님께서 나실 무렵, 이것으로 보여 준 ariya의 뜻은 묻혀 있었다. ariya aṭṭhaṅgika magga라는 sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā 등 여덟 magga 갈래가 말해졌다. Veda에도 그것들이 있었다. 그러나 그것들이 보여 준 뜻은 모두 lokiya의 뜻일 뿐, lokuttara dharma의 뜻은 없었다.
satta bojjhaṁga dharma kiyavilā tibuṇā. ēvaṭa dīlā tiyennē laukika adahasa lōkōttara adahata nǣ.
satta bojjhaṅga dharma도 말해져 있었다. 그것들에 준 것은 lokiya의 뜻이었지 lokuttara의 뜻은 없었다.
ānāpāna kiyana vacanayat onna ohoma ekak. ēkēt laukika ē yōgī lan̆gak tibuṇā. ē ayaḷa adak tiyenavā.
ānāpāna라는 말도 그와 같다. 거기에도 lokiya의 [뜻이] 있었다. 그 yogī들에게 있던 것, 그들의 뜻이 있다.
hæbæyi budupiyāṇan vahansēt ēkaṭa arthayak dunnā. budupiyāṇan vahansēgē adahasa buddhōtpāda kālayēdī pahaḷa vecca budupiyāṇan vahansēgen ahagannavā misak. ē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpānā hatiya mokakda kiyana eka.
그러나 부처님께서도 그것에 뜻을 주셨다. 부처님의 뜻은, buddha가 나신 때에 나신 부처님께 들어서만 알 수 있다—그 부처님께서 가르치신 ānāpānasati가 무엇인지는.
ē adahasa pennanna tun lōkayē kavuruvat nǣha kiyana eka budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā.
그 뜻을 보여 줄 이는 세 세계에 아무도 없다는 것을 부처님께서 몸소 말씀하신다.
ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya gæna ahanakoṭa menna mehema deyak kiyannavā. mēt tæn̆gavala api tripiṭaken sādhaka aran inna ōnē issellā.
그러니 부처님께서 가르치신 ānāpānasati에 대해 물으면 이런 것을 말하게 된다. 이런 자리에서 우리는 먼저 tipiṭaka에서 증거를 가져와야 한다.
vas kālē tun māsakadī ætulata budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. mē tun māsaya ætulata dāni kiyana bhikṣū ærenna kisima kenek mama hambavenna enna epā. mē kālē mama vivēkīva innavā kiyalā. ara tun māsē unvahansē vas kālē gata karanavā. hon̆da kaḷā vivēkī.
vassa 석 달 동안 부처님께서 말씀하신다. '이 석 달 동안 밥을 가져오는 bhikkhu 말고는 아무도 나를 만나러 오지 마라. 이때 나는 홀로 고요히 지내겠다.' 그 석 달을 그분은 vassa로 보내신다. 잘, 고요히.
ē tun māsin passē budurajāṇan vahansē bhikṣuva navatalā kiyanavā mahaṇani anna ē paribrājakayō æhuvot vas kālē bhavat gautamayan vahansē keban̆du viharaṇayakin vāsaya karāda kiyalā. ē ayaṭa kiyanna bhavat gautamayan vahansē ānāpāna sati viharaṇaya vāsaya kaḷā kiyalā.
그 석 달 뒤 부처님께서 bhikkhu들을 불러 세우고 말씀하신다. 'bhikkhu들이여, 저 paribbājaka들이 묻거든—vassa 동안 존자 Gotama께서는 어떤 머묾으로 지내셨느냐고—그들에게 말하라. 존자 Gotama께서는 ānāpānasati의 머묾으로 지내셨다고.'
ēka mokakda kiyalā æhuvē? īṭa ariya vihāraya kiyat, brahma vihāraya kiyat, tathāgata vihāraya kiyat kiyanavā kiyalā kiyannē.
'그것이 무엇이냐고 묻거든, 그것을 ariya vihāra라고도, brahma vihāra라고도, tathāgata vihāra라고도 한다고 말하라.'
dæn metana vædagat hariyak otana āvā. budurajāṇan vahansē vaḍapu ānāpāna satiya mokakda kiyalā anya paribrājakaya æhuvot ēkaṭa kiyannē nam tunak dunna. ēkaṭa ariya vihāriyat, brahma vihāraya kiyat, tathāgata vihāraya kiyat kiyanavā kiyalā kiyannē. dæn a anya ayagē ekaṭa vaḍā venas ekak tib vecca hindā nēda ē kivvē?
여기서 중요한 몫이 나왔다. 부처님께서 닦으신 ānāpānasati가 무엇이냐고 다른 paribbājaka들이 물으면, 그에 대해 세 이름을 주셨다. 그것을 ariya vihāra라고도, brahma vihāra라고도, tathāgata vihāra라고도 한다고 말하라고. 그것은 다른 이들의 것과 다른 무엇이 있었기 때문에 그렇게 말씀하신 것 아닌가?
dæn apiṭa hoyāganna ōnē ariya vihāraya hō brahma vihāraya hō tathāgata vihāraya kiyana eka vigraha karapu tæna. ēkaṭayi ānāpāna satiya kiyannē.
이제 우리는 ariya vihāra나 brahma vihāra나 tathāgata vihāra를 풀이한 곳을 찾아야 한다. 그것을 ānāpānasati라 하기 때문이다.
ehenam kariya mætta sūtraya kiyāgena yanakoṭa antimaṭa kiyanavā brahmētaṁ vihāraṁ idamāva kiyalā menna mēkaṭa brahma viharaṇaya kiyanavā kiyalā.
Karaṇīya mettā sutta를 외워 가다 보면 마지막에 'brahmametaṃ vihāraṃ idhamāhu'라고, 이것을 brahma vihāra라 한다고 말한다.
dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ānāpāna satiya bahulakoṭa vāsaya kaḷā kiyalā kiyannē. ē ānāpāna hatiya kumakda kiyalā æhuvot ēkaṭa ariya vihāraya, brahma vihāraya, tathāgata vihāraya kiyanavā kiyalā kiyannē. anna budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiyaṭa brahma vihāraya kiyanavā kiyalā kiyanna kiyalā kivvā.
부처님께서는 ānāpānasati를 많이 하며 지냈다고 말씀하신다. 그 ānāpānasati가 무엇이냐고 물으면 그것을 ariya vihāra, brahma vihāra, tathāgata vihāra라 한다고 말하라고 하신다. 부처님의 ānāpānasati를 brahma vihāra라 한다고 말하라고 하셨다.
karṇī mata sūtraya avasānayē pennanavā brahmētaṁ vihāraṁ idamāvō kiyalā menna mēkaṭayi brahma viharaṇaya kiyannē. ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu karaṇīyata sūtrayet tiyenna ōnē. brahma vihāraya nætnam ānāpānasatiya dæn mēka pættak.
Karaṇīya mettā sutta 끝에서 'brahmametaṃ vihāraṃ idhamāhu', 곧 이것을 brahma vihāra라 한다고 보여 준다. 그러니 부처님께서 가르치신 Karaṇīya mettā sutta에도 brahma vihāra, 곧 ānāpānasati가 있어야 한다. 이것이 한쪽이다.
āśvāsa kiyana vacanayak tiyenavā apē mē dharmaya tuḷa vigraha karalā dæn āśvāsa kiyalā lōka sammata vacanayak tiyena nāhen ganna huḷan̆gaṭa nāhayen uḍaṭa ganna huḷan̆gaṭa āśvāsa vātayayi kiyalā vacanayama lōkaya tuḷa edā paṭanma ada venakama tiyenavā.
우리의 이 dharma 안에 assāsa라는 말이 풀이되어 있다. 그런데 assāsa라는 세상 관례의 말이 있다—코로 들이쉬는 바람, 코로 위로 들이쉬는 바람을 들숨 바람이라 하는 말이 세상에 그때부터 오늘까지 있다.
mē ārya vinaya tuḷa āśvāsa kiyannē monavada kiyana eka bohō tænvala pæhædiliva pelā tiyennē.
이 ariya vinaya 안에서 assāsa가 무엇인지는 여러 곳에 분명히 나와 있다.
vaira pahak baya pahak duru kaḷa śrāvakayā ehāt mēvā āśvāsa hatarak labanavā kiyalā pennavā. cattārō assasāō adhigatō hōti kiyalā pennanavā. anna assa śāsa kiyana vacanayaṭa arthaya hoyāganna ōna tripiṭakayē tavat tiyena daham mula.
다섯 vera와 다섯 bhaya를 걷어 낸 sāvaka는 이 세상에서도 네 assāsa를 얻는다고 보여 준다. 'cattāro assāsā adhigatā honti'라고. 그 assāsa라는 말의 뜻을 tipiṭaka에 있는 다른 dharma에서 찾아야 한다.
vaira pahat baya pahak duru kaḷa sōtāpanna pudgalayat næ ē ārya śrāvakayā. ehāt mē ēvā ehāt mēma ē kiyannē mē atbæva tuḷama āśvāsa hatarak labanavayi kiyalā. dæn ē velāvēdī hitanak ēka tōranna asvæsili hatarak labanavā kiyalā potē pennanavā.
다섯 vera와 다섯 bhaya를 걷어 낸 sotāpanna, 그 ariya sāvaka는 이 생 안에서 네 assāsa를 얻는다고. 그것을 가려 보면, 네 위안을 얻는다고 책에 나와 있다.
cattārō assō adhikatōha hōtiya kiyana ekaṭa satara āśvāsayak labanavā kiyana eka pæhædiliva vigrahak vædena pāli vacanaya.
'cattāro assāsā adhigatā honti'는 네 assāsa를 얻는다는 것을 분명히 풀이해 주는 Pāli 말이다.
āsvāsa nokarana daham pennna handāmayaṁ ānanda sabbē saṁkhārā anassāsikā kiyalā ānanda mē siyalu saṁskāraya anassā āsvāsa karanna sudusu nǣha kiyalā pelā tiyenavā.
assāsa하지 않을 dharma를 보이려고—'handa mayaṃ ānanda sabbe saṅkhārā anassāsikā'—Ānanda여, 이 모든 saṅkhāra는 anassāsika, 곧 기대어 숨 돌리기에 맞지 않다고 나와 있다.
ehenam budurajāṇan vahansē āsā kiyalā pennannē yamanavada
그러면 부처님께서 assāsa라고 보여 주시는 것은 무엇인가?
nivana pennana tava tenaka assā kiyana vacanayak pennalā tiyenavā nivanaṭa nivanaṭa penena vacana bohō gaṇanak tiyenavā mē ekak tamayi asvāsa kiyana vacana. assā sūtraya saha parama assā sūtrayaka sūtra dekaka pennanavā.
nibbāna를 보여 주는 다른 곳에서 assāsa라는 말이 nibbāna에 쓰였다. nibbāna를 가리키는 말이 많이 있는데 그 하나가 assāsa라는 말이다. Assāsa sutta와 Parama assāsa sutta, 두 sutta에서 보여 준다.
sparśa āyatana haya piḷiban̆da udayaṁgamē attaṁgamē āśvādaya ādīnavaya nissaraṇaya tatusaya dakī kalli āśvāsayava pūrṇa
여섯 phassāyatana에 대해 udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa를 있는 그대로 볼 때 assāsa가 채워진다.
menna buddha śāsanayē āśvāsa oya kīhapayak mama peni āśvāsa kiyana tæna tiyena tæn. anna āśvāsa karanavā kiyalā mē buddha śāsanayē ārya vinaya āśvāsa kiyalā kiyannē huḷan̆gaṭa nemeyi.
이것이 Buddha sāsana의 assāsa다. assāsa라는 말이 나오는 몇 곳을 내가 보였다. Buddha sāsana의 ariya vinaya에서 assāsa라 하는 것은 바람이 아니다.
āryaṣṭhāṁgika mārgaya āśvāsa karanna anāryaṣṭhāyaka mārgaya paśvāsa karanna mūla dharmaya
ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉬고, anariya aṭṭhaṅgika magga를 내쉬라—이것이 바탕 dharma다.
āśvāsa karanavā kiyannē aragannavā. bauddhayō kumak gata yutuda kumak paha kaḷa yutuda vena mūla dharma nivan dækīmaṭa avaśya kenā kumak gata yutuda kumak paha kaḷa yutuda kumak āśvāsa kaḷa yutuda kumak pasvāsa kaḷa yutuda
assāsa한다는 것은 받아들인다는 것이다. bauddha는 무엇을 가져야 하고 무엇을 버려야 하는가 하는 바탕 dharma. nibbāna를 보려는 이는 무엇을 가져야 하고 무엇을 버려야 하는가, 무엇을 들이쉬고 무엇을 내쉬어야 하는가.
menna mēka tōrāgattahama otanin praśnaya ivarayi. yamekṭa nivan avabōdha karanna ōna onnam. ohu kumak āśvāsa kaḷa yutuda? kumak pasvāsa kaḷa yutuda?
이것을 가려내면 거기서 문제는 끝난다. 누가 nibbāna를 깨닫고 싶다면, 그는 무엇을 들이쉬어야 하고 무엇을 내쉬어야 하는가?
āśvāsa karanavā kiyannē ara kata yutu daha pasvāsa karanavā kiyannē paha kaḷa yutu daha nivan avabōdha karanna kumak aragata yutuda kumak paha kaḷa yutuda anna ē ara gata yutu dē araganimin paha kaḷa yutu dē pahaḷin kaṭayutu kaḷā nam ē hētuven nivan dakinavā.
들이쉰다는 것은 가져야 할 dharma, 내쉰다는 것은 버려야 할 dharma다. nibbāna를 깨닫기 위해 무엇을 가지고 무엇을 버려야 하는가. 그 가져야 할 것을 가지며 버려야 할 것을 버리며 행했다면, 그로 인해 nibbāna를 본다.
nivan dækīma san̆dahā husma aragata yutuyi husma paha kaḷa yutu kivvot mokakda? nivan dakinavada?
nibbāna를 보려면 숨을 들이쉬어야 하고 숨을 내쉬어야 한다고 하면 어떠한가? 그래서 nibbāna를 보는가?
nivan dækīma san̆dahā husma gata yutuyi. husma paha kaḷa yutuyi. oya adahasa eka pættakin gannavā. nivan dækīma san̆dahā pāpaya paha kaḷa yutuyi. nætnam rāga, dvēśa, mōhaya paha kaḷa yutuyi. rāga akṣayaṭa, dvēśa aksayaṭa, mōha akṣayaṭa hētu vena āryaṣṭhāṁgika mārgaya aragata yutuyi. oya adahat deka dīlā dæn mēken kumak gælapenavada kiyalā ehema mokak kiyannē.
nibbāna를 보려면 숨을 들이쉬어야 하고 숨을 내쉬어야 한다—그 생각을 한쪽에 둔다. nibbāna를 보려면 pāpa를 버려야 한다, 곧 rāga, dosa, moha를 버려야 하고, rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya의 원인이 되는 ariya aṭṭhaṅgika magga를 가져야 한다. 이 두 생각을 주고, 이 가운데 무엇이 맞는지 말해 보라는 것이다.
nivan dækīma san̆dahā husma gata yutui husma paha kaḷa yutu kiyalā eka adahasak denavā. ōkat vimarśanaya karanna. nivan dækīma san̆dahā āryaāṣṭhāṁgayaka mārgaya ara gata yutuyi. anārya aṣṭhāṁgayaka mārgaya hevat pāpa mārga paha kaḷa yutuyi.
nibbāna를 보려면 숨을 들이쉬고 내쉬어야 한다는 생각 하나를 준다. 그것도 살펴보라. nibbāna를 보려면 ariya aṭṭhaṅgika magga를 가져야 하고 anariya aṭṭhaṅgika magga, 곧 pāpa의 길을 버려야 한다.
oya deken kumak aragattotda kumak pahaḷava nivan dakīda kiyalā apen æhuvot apiṭa avaṁka uttarayak denna puḷuvanda? husma gænīmen husma paha kirīmen nivan dakinavā kiyana eka hari. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya gænīmen anārya aṣṭhāyaka mārgaya pahak kiren nivan dakinavā kiyana eka væradi kiyalā ehema uttarayak denna puḷuvan.
이 둘 가운데 무엇을 가지고 무엇을 버려야 nibbāna를 보느냐고 우리에게 묻는다면, 정직한 답을 줄 수 있는가? 숨을 들이쉬고 내쉬어서 nibbāna를 본다는 것이 옳고, ariya aṭṭhaṅgika magga를 가지고 anariya aṭṭhaṅgika magga를 버려서 nibbāna를 본다는 것이 틀렸다고, 그런 답을 줄 수 있는가?
dæn kohomadayi uttaraya ganna. ānāpānaya hoyāganna issellāma balanna ōna tænak. paha kaḷa yutta dænaganna ōnē ara gata yutta dænaganna ōnē. paha kaḷa yutta dænagena paha karanna ōnē ara gata yutta dænagena araganna ōnē.
그러면 답을 어떻게 얻는가? ānāpāna를 찾으려면 먼저 보아야 할 곳이 있다. 버려야 할 것을 알아야 하고 가져야 할 것을 알아야 한다. 버려야 할 것을 알고 버려야 하고, 가져야 할 것을 알고 가져야 한다.
eyāṭa nivan nædda?
그런 이에게 nibbāna가 없겠는가?
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānayama tiyenavā kiyalā. kāyānupassanāvak tiyenavā, vēdanānupassanāvak tiyenavā, cittānupassanāvak tiyenavā dhammānupassanāvak tiyenavā. ānāpāna hatiya tuḷa budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dæn anik ayaṭa pennanna puḷuvanda? husma ara gænīmē paha kirīmē kāyānupassanāvayi, vēdanānupassanāvayi, cittānupassanāvayi, dhammānupassanāvayi
부처님께서는 당신께서 가르치신 ānāpānasati에 네 satipaṭṭhāna가 다 들어 있다고 말씀하신다. kāyānupassanā가 있고, vedanānupassanā가 있고, cittānupassanā가 있고, dhammānupassanā가 있다—부처님께서 가르치신 ānāpānasati 안에. 이제 다른 이들이 보여 줄 수 있는가? 숨을 들이쉬고 내쉬는 데서 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā를?
pasāma ov paha karanavā rāga, dvēśa, mōha rāga, dvēśa, mōha paha karanavā. etakoṭa rāga akṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōha akṣayaṭa hitena ārya mārgaya æsuru karanavā.
"내쉼(passāsa)은요?" "그렇다." rāga, dosa, moha를 버린다. rāga, dosa, moha를 버린다. 그때 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya로 이끄는 ariya magga를 가까이한다.
dæn mehema hitannakō. ara issara mōḍa minissungē sirisak tibuṇalu
이렇게 생각해 보라. 옛날 어리석은 사람들의 버릇이 있었다고 한다.
velē goyan kālā giyāṭa passē muvāha gedara enavalu gannavalu muhama talāgena tarāgena yanavalu muvahama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dænin hariyayida væ. muvā allaganna bæ. muvā pælalā yanavā goyam kāla minihāṭa taraha koranna dēkut nǣha.
사슴을 잡을 수 없다. 사슴은 달아나고, 벼를 먹었다고 사람이 화풀이할 것도 없다.
muhama tiyenavālu gidara dānavalu bimaṭa polla aran gahagena gahagena yanavāhamaṭa
[사슴 자국이] 있다며 집에 와서 막대를 들고 땅을 치고 또 치며 간다고 한다.
itin ara muvāṭa praśnayadavā gilā næti kālayak næda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api karapu væḍē muvā panaganna hētu venavā.
우리가 한 일은 사슴이 달아나는 원인이 될 뿐이다.
dæn apiṭa budurajāṇan vahansē nivan avabōdha karannat dēśanā kaḷā. api kaḷa yutta pættakin tiyalā ēllā api vena væḍak nivan dakinna puḷuvan.
이제 부처님께서 우리에게 nibbāna를 깨닫도록 가르치셨다. 우리가 해야 할 것은 한쪽에 밀어 두고, 다른 일을 해서 nibbāna를 볼 수 있는가?
yam yam tænaka mul karagena rāgaya enavā nam ē tænama nirōdha karanna kiyalā dēśanā kā nēda? yaṁ lōkē piya rūpaṁ sāta rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamānā uppajjati etta nivīsamāṇa nivīsati pahaḷa vena kenana
어떤 자리를 뿌리 삼아 rāga가 온다면 바로 그 자리에서 nirodha하라고 가르치시지 않았는가? 'yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—
lōkayē yam pragnāvak yam tænaka pahaḷenavada ehema upadinavā ehema pavatinavā. emayi haragannē. etta nirujjamānā nirujjati etanamayi niruddha vennē.
세상에 어떤 [사랑스러운 것이] 어디에 나타나면, 거기서 생겨나고 거기서 머문다. 바로 거기서 끊어야 한다. 'ettha nirujjhamānā nirujjhati'—바로 거기서 그친다.
kiṁci lōkē piya rūpaṁ sata rūpaṁ etēsā taṇhā uppajjamāṇā uppajjati etanā nivīsati koheda mē lōkayehi mē tr̥ṣṇāva upadinnē koheda pavatinnē. budurajāṇan vahansē praśnayak valā uttaraya denavā. cakkhu lōkē piyarūpaṁ sahata rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamānā uppajjati etta nivīsamāṇaṁ nivīsati æhæ lōkayē priya svabhāvayen yuttayi madhura svabhāvayen yuttayi mē æhæ piḷiban̆da tr̥ṣṇāva æhē pahaḷa vennē. æha æhē tamayi pavatinnē.
'kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—이 세상에서 이 taṇhā는 어디서 생겨나고 어디서 머무는가? 부처님께서 물음을 놓고 답을 주신다. 'cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—눈은 세상에서 사랑스럽고 달콤하다. 눈에 대한 taṇhā는 눈에서 일어나고 눈에서 머문다.
rūpaṁ lōkē piyarūpaṁ sahata rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamāṇā uppajda etatta nivēsamāṇā nivisati. rūpayō lōkayē priya svabhāvayen yuttayi madhura svabhāvayen yuttayi ē tr̥ṣṇāva ehi upadinavāhi pahaḷa venavā.
'rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—rūpa는 세상에서 사랑스럽고 달콤하다. taṇhā는 거기서 생겨나고 거기서 일어난다.
cakkhu viññāṇaṁ lōkē piyarūpaṁ sahata rūpaṁ ettēsā taṇhāyata uppajjamāṇā uppajjati etta nivēsamāṇa nivēsati mē tava pahaḷa vena tæna. lōkayē cakkhu viññāṇaya priya svabhāvayen yuttayi madhura svabhāvayen yuttayi ē tr̥ṣṇāva cakkhu viññāṇaya mul karagena ehi pahaḷa venavā. ehi pavatinavā.
'cakkhuviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—이것이 또 하나 일어나는 자리다. 세상에서 cakkhuviññāṇa는 사랑스럽고 달콤하다. taṇhā는 cakkhuviññāṇa를 뿌리 삼아 거기서 일어나고 거기서 머문다.
cakkhu sampassajā lōkē piya rūpaṁ sata rūpaṁ etēsā taṇhā etta uppajjamānā uppajjati etamā nivīsati. cakkhu saṁsparśaya lōkayē priya svabhāvayen yuttayi madhura svabhāvayen yuttayi mē tr̥ṣṇāvē cakkhu saṁsparśaya pahaḷa vennē. ēkē pavatinnē.
'cakkhusamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—cakkhu samphassa는 세상에서 사랑스럽고 달콤하다. 이 taṇhā는 cakkhu samphassa에서 일어나고 거기서 머문다.
cakkhu sampassajā vēdanā lōkē piya rūpaṁ sahata rūpaṁ etēsā taṇhā uppaccamānā uppajjati etta nivēsamāṇa nivēsati cakkhu saṁsyen janitana vēdanāvak ætda ē turu tr̥ṣṇāva anna ē vēdanāvalgena ehi upadinavāhi pahaḷa venavā. menna taṇhā upadinnaṭa.
'cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—cakkhu samphassa에서 생긴 vedanā가 있다면, taṇhā는 그 vedanā에서 생겨나고 거기서 일어난다. 이것이 taṇhā가 생겨나는 자리다.
niruddha karanna ōnē koheda penna. yam yam tænaka tur̥ṣṇāva pahaḷa vena nam ē tænadima niruddha karaganna ehenam nivan dakinna pennapu vē.
어디서 끊어야 하는지 보라. taṇhā가 어떤 자리에서 일어나든 바로 그 자리에서 끊으라—그것이 nibbāna를 보도록 보여 주신 것이다.
dæn æhæ piḷiban̆dava kīpolada æhæ rūpayē cakkhu viññāṇaya cakkhu sampasayē cakkhu sampasa cakkhu sampassajā vēdanāva æhæ piḷiban̆dava æhæ mul karagena tr̥ṣṇāva pahaḷa vena sthāna pahak pennanavā.
눈에 대해 몇 자리인가? 눈, rūpa, cakkhuviññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhusamphassajā vedanā—눈을 뿌리 삼아 taṇhā가 일어나는 다섯 자리를 보여 준다.
kana mul karennē ē vagēma pahak pennanavā. sōtaṁ lōkēpiya rūpaṁ sata rūpaṁ ittēsāhā uppajjamāṇa uppajjitta nivē samānā nivēsati ē vagēma saddhō lōkē piya rūpaṁ sahata rūpaṁ ittē satannāyatta uppajjamāṇa uppajjatta nivēsamāṇaṁ nivisati sōta viññāṇaṁ lōkēpa piya rūpaṁ sāta rūpaṁ etēsā taṇhā eta uppajjamā uppajjati eccata nivisamāṇaṁ nivisati sōta sampassa jā lōkēpa piya rūpaṁ sahata rūpaṁ etēsātahā uppajjamāṇa uppajja sitta nivīsamāṇa nivīsati sōta sampassajā vēdanā lōkē piya rūpaṁ sahata rūpaṁ eēsā nisā taṇhā uppajjamānavā uppajti etanisavānā nivēsa mē kana piḷiban̆da sthāna pahaka tr̥ṣṇā pahaḷa venna tapennē.
귀를 뿌리 삼아서도 그처럼 다섯을 보여 준다. 'sotaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ…', 'saddā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ…', 'sotaviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ…', 'sotasamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ…', 'sotasamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—이것은 귀에 대한 다섯 자리에서 taṇhā가 일어나는 것을 보여 준다.
kana piḷiban̆da saddaya piḷiban̆da sōta viññāṇaya piḷiban̆da sōta saṁsparśaya piḷiban̆da sōta sampassajā vēdanāva piḷiban̆dava onna oya kiyana sthānayē kana mul karagena vēdanā pahak haṭagannavā. ē vagēma tr̥ṣṇā pahak haṭagannavā.
귀에 대해, sadda에 대해, sotaviññāṇa에 대해, sota samphassa에 대해, sotasamphassajā vedanā에 대해—이 자리들에서 귀를 뿌리 삼아 vedanā 다섯이 생겨난다. 그처럼 taṇhā 다섯이 생겨난다.
oya vidihaṭama nāhē piḷiban̆dava gāna gandha gāna viññāṇa gāna sampassa gāna sampassajā vēdanā ē pas polē haṭagannavā. diva rasaya jivhā viññāṇaya jihā saṁsya jihā sampassa jā vēdanā kiyana pas polē haṭagannavā kaya poṭṭhabba kāya viññāṇa kāya sampassa kāya sampassa jā vēdanā kiyana paskolaya kaya mul karenna vēdanā pahak haṭaganna ē vagēma mē taṇhā pahak haṭagannavā.
그처럼 코에 대해서도 ghāna, gandha, ghānaviññāṇa, ghāna samphassa, ghānasamphassajā vedanā—그 다섯 자리에서 생겨난다. 혀, rasa, jivhāviññāṇa, jivhā samphassa, jivhāsamphassajā vedanā라는 다섯 자리에서 생겨난다. 몸, phoṭṭhabba, kāyaviññāṇa, kāya samphassa, kāyasamphassajā vedanā라는 다섯 자리, 몸을 뿌리 삼아 vedanā 다섯이 생겨나고 그처럼 taṇhā 다섯이 생겨난다.
mana dharma manō viññāṇa manō sampassa manō sampassa jā vēdanā kiyalā mana piḷiban̆da pas poḷaka onna vidihaṭa haṭagannavā tr̥ṣṇā paha menna mē vidihaṭa haṭaganna vēdanā haṭaganna ākāraya budupiyāṇan vahansē taṇhā haṭaganna tæn pelā dunnē.
마음, dhamma, manoviññāṇa, mano samphassa, manosamphassajā vedanā—마음에 대한 다섯 자리에서 그렇게 taṇhā 다섯이 생겨난다. 이렇게 vedanā가 생겨나는 방식, taṇhā가 생겨나는 자리를 부처님께서 보여 주셨다.
ehenam taṇhā nirōdha kirīmen dukkha nirōdhaya venavā nam anna ē pat poḷova gānē eka æhæ kana diva nāsaya śarīraya maga kiyana hayaṭa paspoḷo gāna 3ka haṭaganna taṇhāva ē ē mohotē haṭaganna mohotē dækalā ēkē ādīnava dækalā ē mohotē indriya ṭiyaṭa saṁvara kaḷot ēkaṭa iḍa nodī taṇhāvak sē venavā.
그러면 taṇhā를 nirodha함으로 dukkha nirodha가 된다면, 그 다섯 자리마다—눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음 여섯에 다섯 자리씩 서른 자리에서 생겨나는 taṇhā를 그 순간, 생겨나는 순간에 보고, 그 ādīnava를 보고, 그 순간 indriya를 다스리면, 그것에 틈을 주지 않아 taṇhā가 다한다.
ēt ōkamanē kivvē. ē ē tæna pratyāsa karanavā oya pratyaya kṣaya karanavā kivē ōkaṭana. ehi pas eka guṇaya kiyannē onna otanṭa itin ōka dakinna ōnē. menna budurajāṇan vahansē nivan avabōdha karaganna ayin karaganna kivvē ṭika taṇakkayō sabba dukkhaṁ janāta siyalu duk dina nātin eka karagatta.
바로 그것을 말한 것 아닌가. 그 자리마다 paccaya를 다 없앤다고 한 것이 그것이다. ehipassiko 덕목이란 거기에 이르는 것이다. 그것을 보아야 한다. 부처님께서 nibbāna를 깨닫도록 걷어 내라 하신 것이 그것이다—'taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti', taṇhā의 다함이 모든 괴로움을 이긴다.
ehenam mēkaṭa kivva ṭika pættakin tiyenavā. api purudu karaganna puḷuvan ōna taram dæn nætuva kriyā karannē nætuva katā karannē nætuva yamkisi pudgalayek hiṭiyut eyāgē saṁgnāvalaṭa mokada vennē?
그러니 이에 대해 말한 것은 한쪽에 두자. 우리는 얼마든지 익힐 수 있다. 생각하지 않고 행동하지 않고 말하지 않으며 어떤 사람이 있더라도, 그의 saññā는 어떻게 되는가?
eyāṭa ēka saṁgnāvak tiyenavada etana saṁgnā nirōdha venavā. saṁgnā nirōdhaya neveyi vennē asaṁ venavā. asaṁ vecca pudgalayā upadinavā asaṁgna satta kiyana lōka.
그에게 saññā가 있는가? 거기서 saññā가 nirodha되는가? saññā nirodha가 되는 것이 아니라 asañña가 된다. asañña가 된 사람은 asaññasatta라는 세계에 태어난다.
budupiyāṇan vahansē lōkē pahaḷa venna issellā munivaru kiyalā hiṭiya muṇi dharmaya kiyalā kivvē onna ōkaṭa katā nokarapu vataṭa muni vata kiyalā pennavā. katā karanna nætuva inna purudu karanavā. oya vataṭa muni vata kiyalā pēnavā. munivaru kiyalā budurajāṇan vahansē pahaḷa vena nisā lōkē hitāgena hiṭiyē ē aya tamayi nivan avabōdha karapu aya. adat indiyāva ē dharmaya tiyenavā.
부처님께서 세상에 나시기 전에 muni라 불리던 이들이 있었다. muni dharma라 한 것이 그것이다—말하지 않는 vata를 muni vata라고 보여 준다. 말하지 않고 있는 것을 익힌다. 그 vata가 muni vata로 보인다. 부처님께서 나시기 [전] 세상은 그 muni들이 nibbāna를 깨달은 이들이라고 여겼다. 오늘도 India에 그 dharma가 있다.
budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē saṁgnā næti karagena gihillā asaṁ velā gihillā asaṁgna satta kiyana lōkē upadinavā. ē aya dannē nǣha ehema lōkeka upanna bava mahākalpa 500k inakan ēkē āyuṣaya ē kālē in̆dalā hiṭan āya āpahu venavā. mēka anātha venna tænak kiyalā perenavā.
부처님께서 가르치신 것은, saññā를 없애 가며 asañña가 되어 asaññasatta라는 세계에 태어난다는 것이다. 그들은 그런 세계에 태어난 줄도 모른다. 그 수명은 500 mahākappa다. 그 기간이 지나면 다시 돌아온다. 이곳은 의지할 데 없이 헤매는 자리라고 가르치신다.
praguṇa karaganna puḷuvan bhāvanāvak nisā tamayi ēken ehema lōkayaṭa yanna puḷuvankama tiyennē. hitannē nætuva hiṭapu samādhiya purudu karalā.
익힐 수 있는 bhāvanā이기 때문에, 그것으로 그런 세계에 갈 수 있다—생각하지 않고 있는 samādhi를 익혀서.
hæbæyi budurajāṇan vahansē nivan nāvudha karanna dasa saṁgnāvak praguṇa karanna kiyalā pennavā. dæn saṁgnā nohitana kenāṭa saṁgnā nætnam mokenda praguṇē?
그러나 부처님께서는 nibbāna를 깨닫도록 열 가지 saññā를 익히라고 보여 주신다. saññā를 일으키지 않는 이에게 saññā가 없다면 무엇으로 익히겠는가?
bojjhaṁga sūtra vala dēśanā karana eka tænakadī pennanavā. dasa saṁgnā igenaganna dasa saṁgnā bhāvitā karanna. anicca saṁgnā, dukkha saṁgnā, anatta saṁgnā, virāga saṁgnā, nirōdha saṁgnā itin pahāṇa saṁgnā oya vidihaṭa sabba lōkē yanabirasa saṁgnā mē ādī vaśayen dasa saṁgnāvak sihi karanna kiyanavā. vaḍanna kivvā. [hāsyaya]
bojjhaṅga sutta들에서 가르치시는 한 곳에서 보여 준다. 열 saññā를 배우고, 열 saññā를 쓰라. anicca saññā, dukkha saññā, anatta saññā, virāga saññā, nirodha saññā, pahāna saññā, 그렇게 sabbaloke anabhirata saññā 등 열 saññā를 떠올리라고 한다. 기르라고 하셨다.
ē saṁgnāva væḍīma nisā mokakda siddha vennē? lōkē asāratvaya vaṭahagena rāgak sēvaya venavā, dvēśak sēvenavā, mōhak sēvenavā nivan dakinavā. saṁgnāva hon̆daṭa væḍenavā. væḍana saṁgnāva mona pættaṭada? nivan avabōdha kara innaṭa upanisira ena pættaṭayi væḍennē.
그 saññā를 기르면 무엇이 일어나는가? 세상의 알맹이 없음을 알아 rāga가 다하고, dosa가 다하고, moha가 다하여 nibbāna를 본다. saññā가 잘 자란다. 자라는 saññā는 어느 쪽으로 자라는가? nibbāna를 깨닫는 데 upanissaya가 되는 쪽으로 자란다.
ehenam saṁgnā nirōdhaya nivana kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karāda
그렇다면 부처님께서 saññā nirodha가 nibbāna라고 가르치셨는가?
ektarā dēvatāvē budurajāṇan vahansēlāṭa ædillā edā hiṭapu śāstr̥varayagē dr̥ṣṭiyak prakāśa karalā ē dr̥ṣṭiya in̆dalā kiyanavā. svāmīni kisima deyak hiten kayen vacanayen nokarapuvahamayi nivan maga. mama ēka viśvāsa karannē.
어떤 deva가 부처님께 다가와 그때의 어느 스승의 diṭṭhi를 밝히며 그 diṭṭhi에 서서 말한다. '스승님, 마음으로도 몸으로도 말로도 아무것도 하지 않을 때가 nibbāna의 길입니다. 저는 그것을 믿습니다.'
budurajāṇan vahansēṭa oya kiyana katāvama dēśanā karanā. æhuvā. budurajāṇan vahansē piḷiturak denavā. ōkē tiyenavā saṁyuta nikāya dēvatā saṁtayē tiyena vigrahayakin tiyenavā pæhædili kara.
부처님께 바로 그 말을 아뢰며 여쭈었다. 부처님께서 답을 주신다. 그것이 Saṃyutta nikāya의 Devatā saṃyutta에 있는 풀이에 분명히 나와 있다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā yamak yamak hētu koṭagena rāgaya haṭagannavada, dvēśaya haṭagannavada, mōhaya haṭagannavada? ē ṭika niruddha karanna. ēka nivan maga kiyalā mama kiyanavā. kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā.
부처님께서 말씀하신다. '무엇무엇을 원인으로 rāga가 생겨나고 dosa가 생겨나고 moha가 생겨나는가, 그것을 끊으라. 그것이 nibbāna의 길이라고 나는 말한다.' 이렇게 부처님께서 말씀하신다.
dæn dēvatāva mokakda kivvē? situvillak haṭagannavā nam, kriyāvak haṭagannavā nam, katāvak haṭagannavā nam ēka niruddha karapu guhama nivanak.
그러면 deva는 무엇이라 했는가? 생각이 생겨나면, 행동이 생겨나면, 말이 생겨나면 그것을 끊을 때가 nibbāna라고 했다.
budurajāṇan vahansē dēvatāvaṭa uttarayak denavā. yamak yamak hētukaṭa rāgaya haṭagannavā nam, dvēśaya haṭagannavā nam, mōhaya haṭagannavā nam ēka nirōdha kara gænīma nivenavā kiyalā mama kiyanē. dæn budurajāṇan vahansēē dēśanāva mokakda? ara dēvatāva kivvē ekē arthaya mokakda? [ugura kǣrīma] dæn dēvatāvayakada hari buduhāmuduruvangē eka dæn api dakiya yutu dēval.
부처님께서 deva에게 답을 주신다. '무엇무엇을 원인으로 rāga가, dosa가, moha가 생겨난다면 그것을 nirodha하는 것이 nibbāna라고 나는 말한다.' 그러면 부처님의 가르침은 무엇이고, 저 deva가 말한 것의 뜻은 무엇인가? 이제 deva의 것이 옳은가, 부처님의 것이 옳은가—우리가 보아야 할 것들이다.
praguṇa karaganna puḷuvan kenekuṭa hitannē nætu in̆dalā kiyanna nætuva in̆dalā karannē næt in̆dalā praguṇa gattahama saṁgnā dæennē nætuva yanavā. saṁgnā dæennē nætuva giyāṭa passē eyāṭa pēnnē næha monavā hitanna puḷuvan deyak kisima deyak næha inna bavat dannē næha. okkoma ivarayi kiyalā hitē.
익힐 수 있는 이가 생각하지 않고 말하지 않고 행하지 않으며 익히면 saññā가 느껴지지 않게 된다. saññā가 느껴지지 않게 된 뒤에는 그에게 아무것도 보이지 않는다. 생각할 수 있는 것이 아무것도 없다. 있는 줄도 모른다. 모든 것이 끝났다고 여긴다.
namut ē pudgalayāṭa mokada velā tiyennē? yathābōdhaya nætivā atralā dænna. anusaya vaśayen tibicca vidhaharin tibicca rāga, dvēśa, mōhayangē avidyā mūlaya ehemamayi.
그러나 그 사람에게는 어떻게 되어 있는가? 있는 그대로의 깨달음은 없이 [그저] 멈춰 두었을 뿐이다. anusaya로, 숨어서 있던 rāga, dosa, moha의 avijjā 뿌리는 그대로다.
avidyā mūlaya tiyāgena [ugura kǣrīma] koccara amata karalā hiṭiyāda? ē amata kirīmē śaktiya koccarada kal tiyennē? ētā kal vitarayi ē tattvayen inna puḷuvan. ēka praguṇatāvayak.
avijjā 뿌리를 지닌 채 얼마나 억눌러 있었는가? 그 억누름의 힘이 얼마나 오래 가는가? 그 동안만 그 상태로 있을 수 있다. 그것은 익힘일 뿐이다.
praguṇa karagatta samādhiyak nisā samādhiyaṭa himi śaktiya ēken upanna mahākalpa 500k inna puḷuvan hitannē nætuva kiyanna nætuva karanna nætuva.
익힌 samādhi 때문에, samādhi에 딸린 힘으로, 그것으로 태어난 [그는] 500 mahākappa 동안 생각하지 않고 말하지 않고 행하지 않고 있을 수 있다.
galpiḷima tibbā vāgē mæricca iriyavvenma gihillā ehadinavā kiyalā pennanavā. upadinna hitā avaśya næhayi upadinnē karma śaktiya. karma śaktiyen genihilā karma śaktiyen karmaja rūpayangen ipadavalā oya asaṁgna satta kiyana bam̆balō ēkē bam̆ba talayakmayi. gal piḷima tibbā vāgē ēkē mehē bhāvanāva væḍuva aya gihillā ēkē upadinavā. nidāgena væḍū kenā ēkē innē nidāgena mahākalpa 500k nidi. in̆dagena væḍū kenā manōmaya kayakin karma kayakin ipadilā hiṭapu iriyavvenma innavā ehē gihillā
돌 조각상을 세워 둔 것처럼 죽을 때의 자세 그대로 가서 태어난다고 보여 준다. 태어나는 데 마음은 필요 없다. 태어나게 하는 것은 kamma의 힘이다. kamma의 힘으로 데려가 kamma의 힘으로 kammaja rūpa로 태어나게 하여, asaññasatta라는 brahma 세계—그것도 brahma의 한 층이다. 돌 조각상을 세워 둔 것처럼, 여기서 그 bhāvanā를 닦은 이들이 가서 거기 태어난다. 누워서 닦은 이는 거기서 누운 채 500 mahākappa를 잔다. 앉아서 닦은 이는 manomaya 몸, kamma의 몸으로 태어나 있던 자세 그대로 거기 가서 있다.
ē kiyana vihiyen. mahākalpa 500kaṭa passē āyē sihiya enavā. sihiya ayitin balanakoṭa hidivili pahala venakoṭa āya særayak eten yuta velā āye sara gamaṭa enavā.
그런 방식으로. 500 mahākappa가 지나면 다시 의식이 돌아온다. 의식이 돌아와 생각이 일어나면 다시 거기서 cuti하여 다시 saṃsāra의 길로 온다.
āvaṭa passē eyāṭa mataka nǣ mahākalpa 500ka ǣ āvarjanaya karanna dipasak pahaḷa vuṇā. ehema kenā mē lōkeṭa ævidiल्lā. nævata vārayak ara pæradi ara laukika bhāvanāva purudu karapu kramaya gati lakṣaṇaya tibicca nisā. nævata bhāvanā karanavā. mehi bhāvanā karana nævata vārayak eyā balanakoṭa eyāṭa pēnna paṭan gannavā. taman āpu tænak.
온 뒤에 그는 500 mahākappa를 기억하지 못한다. 돌이켜 보려고 dibbacakkhu가 일어났다. 그런 이가 이 세상에 와서, 저 lokiya bhāvanā를 익혔던 방식의 성향이 있었기에 다시 bhāvanā를 한다. 다시 그가 살펴보면 보이기 시작한다—자기가 온 자리가.
balapuvahama issellāma upanna satvayeknē mama kiyā dakinavā. mokada hētuva? [ugura kǣrīma] eyāgē ādi mula balanna næhanam ādiyaṭa yanna pera bhavayaṭa yanna velāvak nǣhæ. īḷan̆gaṭa hiṭalā tiyennē bam̆balava mahākalpa 500k. balanna puḷuvan gnāna śaktiya tiyennē antakkalpa 4tayi værima gānna. laukika divasaṭa pēnnē næha in ehāṭa mahākalpa 500n aṁśu mātra aṁsālapāta giha kiyannē. dāhanna ekak taram. dāhenna ehekut nǣ.
보니 맨 먼저 태어난 satta가 나라고 본다. 왜인가? 그는 자기의 처음 뿌리를 보려 해도 처음으로, 앞생으로 갈 틈이 없다. 바로 앞에 있던 것이 brahma 세계의 500 mahākappa다. 그가 볼 수 있는 앎의 힘은 antarakappa 몇 개쯤에 미칠 뿐이다. lokiya dibbacakkhu에는 그 너머가 보이지 않는다. 500 mahākappa에 견주면 티끌만큼, 천분의 하나만큼이다. 천분의 하나도 안 된다.
etakoṭa balapuhama eyāṭa pēnnē næha eyā inna ehā hiṭapu tænak. eyā kalpanā karanavā issellāma mē lōkē āpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhavi dhātuva ākāśa dhātuva, ālōka dhātuva, viññāṇa dhātuva kiyalā dhātuva hatakin sakas vecca nisayi mama hædunē.
그러니 살펴보아도 그에게는 그가 있던 그 너머의 자리가 보이지 않는다. 그는 생각한다—처음에 이 세상에서 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, pathavī dhātu, ākāsa dhātu, āloka dhātu, viññāṇa dhātu라는 일곱 dhātu로 이루어졌기에 내가 생겨났다고.
hatakin vecca nisā satvaya kiyalā maṭa kiyanavā. ē nisā mama īṭa issellā hiṭiyē næhæ mē tamayi paṭan gannē. ara sattu hædena hæṭi menna mēka mama ēkat dækkā kiyalā ara budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayen ikma gihillā mula dækka hæṭiyaṭa prakāśa karanavā. katāvagē mula dækkā kiyalā menna mehemayi sattu haṭagannē.
일곱으로 이루어졌기에 나를 satta라 한다. 그러니 나는 그 전에는 없었고 여기서 시작한다. 존재가 생겨나는 방식, 이것도 내가 보았다며, 부처님께서 가르치신 dharma를 넘어 처음을 본 대로 밝힌다. 이야기의 처음을 보았다며—존재는 이렇게 생겨난다고.
āyasarayak mokada karannē? ōken nidahas velā gatāṭa nivana kiyalā nivanen āvā nivanaṭa yanavā kiyalā ekak hadāgannavā. dæn puduma ākārē baṇak hædenna nivanen mehāṭa āva āpahu nivanaṭa giyā. oya jātiya dharma dēśanāvak karanavā. ōka pennalama tiyenavā dēśanāvē 62k mityā dr̥ṣṭa vena ekak kiyalā.
다시 무엇을 하는가? 거기서 벗어나 간 것이 nibbāna라며, nibbāna에서 왔다가 nibbāna로 간다는 것을 하나 만들어 낸다. 이제 놀라운 bana가 만들어진다—nibbāna에서 이리 왔다가 다시 nibbāna로 갔다고. 그런 종류의 dharma를 가르친다. 그것이 62 micchā diṭṭhi 가운데 하나라고 가르침에 이미 나와 있다.
oya adahasa enna hētuva pæhædiliva pennalā tiyenavā. menna mē 62k 62dan ekakvat vana asaṁj satyaya æyi menna mehema kiyanna hētuva menna mēkayi kiyalā dēśanā karalā tiyenavā.
그 생각이 오는 까닭이 분명히 나와 있다. 이 62 가운데 하나가 asaññasatta—왜 이렇게 말하게 되는가, 그 까닭은 이것이라고 가르쳐 두셨다.
itin api dakinna ōnē buddhaya vikmōlā giya adahasak ehema tava kenekuṭa nǣha lōkē tava baṇak kiyanna.
그러니 우리는 보아야 한다. 부처님을 넘어선 생각이 다른 누구에게도 없다는 것, 세상에 또 다른 bana를 말할 [이가 없다는] 것을.
ē maga hariyaṭa dækalā anugamanaya kaḷot tamanṭa atdakinna puḷuvan rāgak sē vena hæṭi, dvēśak sēvena hæṭi, mōhak sē vena hæṭi nidahas vena hæṭi. ē śānta praṇīta nivanakda kiyalā tērum ganna tamanṭa puḷuvan venavā. dharmayaṭa kotanakavat paraspara nætuva hariyaṭama dharmānukūlava hētu yuktaya ætuva ē ṭika lavanna puḷuvan hækiyāva tiyenavā hariyaṭa dharma mārgaya tērum aran anugamanaya kaḷot.
그 길을 바로 보고 따르면 자기가 몸소 겪을 수 있다—rāga가 다하는 법, dosa가 다하는 법, moha가 다하는 법, 풀려나는 법을. 그것이 고요하고 뛰어난 nibbāna인지 자기가 알아들을 수 있게 된다. dharma의 길을 바로 알아듣고 따르면, dharma와 어디서도 어긋남 없이 바로 dharma에 맞게 원인을 갖추어 그것을 보일 수 있는 힘이 있다.
nætnam siddha vennē samādhiyak læbuṇa phaliyaṭa væḍē hari kiyalā hitāgena hiṭiyot ara asaṁca śayaṭa hita væḍilā gihillā mahākal 500k læbalā enna venavā ataramaṁgayak. īṭa passē kohē enna vennēda kavada bērenna ēka samādhiyak læbena paliyaṭa viśvāsa karannē nætuva ē dēśanāva dharmānakūlava hitalā balanna ōnē hitalā balalā tērum ganna ōnē
그렇지 않으면, samādhi를 얻었다는 것만으로 일이 맞다고 여기고 있다가 저 asañña 쪽으로 마음이 자라 가서 500 mahākappa를 얻어 와야 한다—길 한가운데서의 헤맴이다. 그 뒤 어디로 와야 할지, 언제 벗어날지. samādhi를 얻었다는 것만으로 믿지 말고 그 가르침을 dharma에 맞게 생각해 보아야 한다. 생각해 보고 알아들어야 한다.
dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya tuḷa tibena dēval apiṭa noyek ākārayen gatta hæriyē.
부처님께서 가르치신 dharma 안에 있는 것들을 우리는 여러 가지로 받아들여 왔다.
dæn apiṭa ānāpāna sati bhāvanāva piḷiban̆da dēśanā kiyana viśuddhi mārgaya ēkē pennanavā. ānāpānaya mōha carita satrāya evē kiyalā vacanaya.
이제 ānāpānasati bhāvanā에 대해 가르친다는 Visuddhimagga에서 보여 준다. 'ānāpāna는 moha carita에게 알맞다'는 말을.
budurajāṇan vahansē dēśanā karapu daham bohōkoṭa tiyenavā. mōha caritayāṭa ānāpānayak nokiyemi ē sūtra kīpiyā 10kaṭa væḍiya tiyenavā. mōha caritayāṭa ānāpāna satiyak nokiyana. viśuddhi mārgaya dēśanā karanavā mōha caritayāṭa ānāpāna satiya satrāya vē.
부처님께서 가르치신 dharma에는 많이 나온다—'moha carita에게는 ānāpāna를 말하지 않는다.' 그런 sutta가 열 개 넘게 있다. moha carita에게는 ānāpānasati를 말하지 않는다. 그런데 Visuddhimagga는 moha carita에게 ānāpānasati가 알맞다고 가르친다.
ānāpānasati bhāvanāva kirīma gæna gaṇana anupubbaṁcana ṭupana ṭapana kiyalā sthāna hatarak gæna viśuddhiti mārgaya dēśanā karanavā.
ānāpānasati bhāvanā를 하는 데 대해 gaṇanā, anubandhanā, phusanā, ṭhapanā라는 네 단계를 Visuddhimagga가 가르친다.
gaṇana kiyanakoṭa husma uḍaṭa aran pahatanakoṭa ekayi kiyanna. āyē uḍaṭagena pahatana dekayi kiyanna. hitanna. īḷan̆gaṭa uḍaṭa gatta apahatarak tunayi. āya uḍaṭa gatta apahatanayak hatarayi. uḍaṭa gatta apahatarak pahayi. āya ekē in̆dan paṭan inna hayaṭa yana kayayi yanna oya vidihaṭama āya eka in̆dan paṭan inna hataṭa yana kayanna. nævata ekē in̆dan paṭena aṭaṭa yana kayanna. mehema gaṇana saha anupūbbaṁcana deka praguṇa karaganna kiyalā pelā tiyennē.
gaṇanā라 하면, 숨을 들이쉬고 내쉴 때 '하나'라고 세라. 다시 들이쉬고 내쉬면 '둘'이라고 여기라. 다음에 들이쉬고 내쉬면 셋, 다시 들이쉬고 내쉬면 넷, 들이쉬고 내쉬면 다섯. 다시 하나부터 시작해 여섯까지 세라. 그렇게 다시 하나부터 일곱까지, 다시 하나부터 여덟까지 세라. 이렇게 gaṇanā와 anubandhanā 둘을 익히라고 나와 있다.
husma gaṇan kirīma gaṇana hæṭiyaṭat eka deka tunahata paha eka daka tuha eka daka tu paha hata mē ādi vaśayen anupūrava ekin ekaṭa vartanaya vartanaya karagena yana eka anupubbaṁjana hæṭiyaṭa utolē hō nāsayē tuḍa aga hita tiyāgena husma vadina tæna ṭupana hæṭiyaṭat etana hita pihiṭavā gænīmē labannā vū samādhiya ṭapana hæṭiyaṭat gaṇana anupubbaṁcana ṭupana ṭapana kiyana hatara viśuddhi mārgaya dēśanā karalā pennanavā.
숨 세기를 gaṇanā로, 하나 둘 셋 넷 다섯, 하나 둘 셋, 하나 둘 셋 다섯 일곱 하는 식으로 차례로 하나하나 따라 이어 가는 것을 anubandhanā로, 윗입술이나 코끝에 마음을 두고 숨이 닿는 곳을 phusanā로, 거기에 마음을 세워 얻는 samādhi를 ṭhapanā로—gaṇanā, anubandhanā, phusanā, ṭhapanā 넷을 Visuddhimagga가 가르쳐 보여 준다.
vibhaṁga prakaraṇayē ānāpāna vibhaṁgaya kiyana mē peḷa daham potē tripiṭaka potē gaṇana pennannē mē prathama dhyānayayi mē dtiya adhyānayayi mē tr̥tiya adhyānayayi mē catura dhyānayayi kiya dhyāna hatara anu dænaganna vena gaṇana
Vibhaṅga pakaraṇa의 ānāpāna vibhaṅga라는 이 pāḷi 책, tipiṭaka 책에서 gaṇanā가 보여 주는 것은 '이것이 첫째 jhāna, 이것이 둘째 jhāna, 이것이 셋째 jhāna, 이것이 넷째 jhāna'라고 네 jhāna를 따라 알게 하는 gaṇanā다.
prathama dhyānayaṭa samava vædunāma anupūrava deveni dhyahanaṭa samavadinna anupūrava tunveni dehanaṭa samavadinna anupūrava hataraveni dhanaṭa samavadina mesē anupūrava purudu karanna menna mēka anupūpbaṁcana kiyalā pennanavā. ē ē dæhæṭa pihillā inna purudu vennaṭa upana vennē. adhiṣṭhāna karalā ōna purudu karannaṭa apana venna. gaṇana anupubbanaṭa upanaṭa tapana vibhaṁga prakaraṇayē ānāpāna vibhaṁgaya yōha vitara pennanavā. dæn api koyi ekada gaṇan gannē
첫째 jhāna에 들면 차례로 둘째 jhāna에 들고, 차례로 셋째 jhāna에 들고, 차례로 넷째 jhāna에 든다—이렇게 차례로 익히는 것을 anubandhanā라고 보여 준다. 그 jhāna마다 머물러 있도록 익히는 것이 phusanā가 되고, 결심하여 원하는 대로 익히는 것이 ṭhapanā가 된다. gaṇanā, anubandhanā, phusanā, ṭhapanā를 Vibhaṅga pakaraṇa의 ānāpāna vibhaṅga는 이렇게 보여 준다.
pennanavā. dæn api koyi ekada gaṇan gannē tripiṭaka dharmayaṭa ayiti vibhaṁgaprakaraṇaya ānāpāna vibhaṁgayē tibennāvū vistaraya gaṇan gannavada? ehema nætnam passē kāleka mē ayitivin hāmuduruvennaek kiyalā potaka tiyana gaṇan gannavada? dæn kohoda gaṇan ganna vennē?
그러면 우리는 어느 것을 따르는가? tipiṭaka dharma에 속한 Vibhaṅga pakaraṇa의 ānāpāna vibhaṅga에 있는 풀이를 따르는가, 아니면 나중 시대에 어느 스님이 썼다는 책에 있는 것을 따르는가? 이제 어느 것을 따라야 하는가?
ko gælapiyannē kō mūla dharmayaṭa gælapenavada?
어디에 맞는가? 바탕 dharma에 맞는가?
peḷa aṭuvā ācāryavāda attanō mata kiyalā. hatara ākārayakin mē daham saṁkal vēviṭa enakoṭa ēket pennapu kramayak tiyenavā.
pāḷi, aṭṭhakathā, ācariyavāda, attanomati라는 네 가지로 이 dharma가 [전해져] 올 때, 그것에도 보여 준 방식이 있다.
yam attanō mataya gæna eka ekkenā tamangē hita matayaṭa karana prakāśa ēka dālābānna ācāryavādayaṭa ācāryavādayaṭa gælapenna nam ēka ayin karā.
attanomati란 각자 자기 마음의 생각대로 하는 말이다. 그것을 내려놓고 ācariyavāda에 비추어 보라. ācariyavāda에 맞지 않으면 그것은 치웠다.
ē vagēma ehema nætnam. ē ācāryavādayat araganna nætuva ēka dālā balanna
또 그렇지 않으면, 그 ācariyavāda도 받아들이지 말고 그것을 내려놓고 보라—