와하라까 코리아
CD015-26

CD015 · 26번째 · 43분 · 원문 녹음

Śrī Mahā Bodhi, 달걀, 그릇된 믿음 풀이

ශ්‍රී මහ බෝධිය, බිත්තර, මිත්‍යාව විග්‍රහය.

ada apiṭa læbilā tiyena praśna kīhapayak tiyenavā. sāmānyayen ēvā mē gæm̆buruma praśnak nemeyi laukika praśna vala gak barayi.

오늘 우리에게 들어온 물음이 몇 가지 있습니다. 대체로 이것들은 아주 깊은 물음이 아니고, 세속의 물음 쪽에 무게가 실려 있습니다.

mēkat praśnayak neme bōdhi pūjāven śāntiyak læbenavada kiyalā ahalā tiyenavā praśnayak.

이것도 물음인데, bodhi pūjā로 평안을 얻을 수 있느냐고 묻는 물음입니다.

ēketma bittara tæpīmaṭa sudusu noūsa kiyaṭam

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin ē hētu ætuva vigraha karanna kiyalā illīmak [ugura kǣrīma] karanavā.

그래서 그 까닭을 들어 풀어 달라는 부탁을 합니다.

dæn bōdhi pūjāven śāntiyak læbenavada kiyalā mē paḷaveni praśnayak ahanavā.

자, bodhi pūjā로 평안을 얻을 수 있느냐, 이것이 첫째 물음입니다.

dæn api paḷamuvenma hitannakō mē ṭiken lovturā buddhatvayaṭa patvenna bōdhiyak atyāvaśyada nædda kiyana eka issellā hoyanna ōnē.

먼저 생각해 봅시다. lokuttara Buddha가 되는 데 bodhi 나무가 꼭 있어야 하는지 아닌지를 먼저 찾아봐야 합니다.

sǣma budurajāṇan vahansē namakma buddhatvayaṭa patvīma san̆dahā bōdhi vr̥ṣayak avaśya vuṇā. gal gēka māligāvaka mēvā venat tænaka budu vuṇa kenek nǣ.

모든 Buddha께서 Buddha가 되시려면 bodhi 나무가 있어야 했습니다. 돌집이나 궁궐 같은 다른 곳에서 Buddha가 된 분은 없습니다.

ē vagēma hæma tænama budu vuṇa kenekut næ.

또 아무 데서나 Buddha가 된 분도 없습니다.

lovturā buddhatvayaṭa patvenna tiyenavā lōkē ekama sthānaya. madhya dēśaya kiyana pradēśayat ē madhyayaṭama ahuvelā tiyena pīṭara jayaśrī mahābōdhīn vahansē.

lokuttara Buddha가 될 수 있는 곳은 세상에 단 한 곳뿐입니다. Majjhima-desa라는 땅, 그 한가운데에 자리한 곳, Jaya Śrī Mahā Bodhi입니다.

yāsarī mahābōdhīn vahansē pahaḷa vana senaka nætuva lovturā budu tænak nǣ.

Jaya Śrī Mahā Bodhi가 나는 곳이 없으면 lokuttara Buddha가 되는 곳도 없습니다.

sāra asaṁkhya kalpa lakṣayak uvaraṇa gattan panan pāramī purapu bōsatān vahansē namakaṭavat.

네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa 동안 pāramī를 채운 어느 bodhisatta에게도 그렇습니다.

vr̥kṣayā ē vr̥kṣayak tibunaṭa madi ē san̆dahā pahaḷa vecca bōdhi vr̥kṣaya madhya dēśayē niyama tænama pahaḷa venna ōna.

그저 나무, 나무 한 그루가 있다고 되는 것이 아닙니다. 그것을 위해 난 bodhi 나무가 Majjhima-desa의 바로 그 자리에 나야 합니다.

ē pahaḷa vena sthānaya tamayi lovturā buddhatvayaṭa pat vennē sæma babuduvarayek.

그 나무가 나는 자리에서 모든 Buddha가 lokuttara Buddha가 됩니다.

madhya dēśayē yam tænaka bōdhīn vahansē pihiṭā tibunnam mīṭa pera budupiyāṇan vahansēlāt bōdhi vahansē pihiṭiya etanamayi. tava tænaka budu venna bæ.

Majjhima-desa의 어느 곳에 bodhi가 자리했다면, 앞선 Buddha들께서도 bodhi가 자리한 바로 그곳에서였습니다. 다른 곳에서는 Buddha가 될 수 없습니다.

budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā jayaśrī mahā bōdhīn vahansē ḷan̆ga samavæcca samavæduna samādhi samavadinna kisima tænak lōkē tava nǣ kiyalā.

Buddha께서 몸소 말씀하십니다. Jaya Śrī Mahā Bodhi 곁에서 드신 samādhi에 들 수 있는 곳은 세상 어디에도 없다고.

ē ekama sthānayat eccarayi. ekama vr̥kṣayā eccarayi.

그 한 자리뿐이고, 그 한 나무뿐입니다.

siyalu samādhi samavæduna ekama sthānayē jayaśrī mahā bōdhīn vahansēlā siyaluma buduvarayan vahansēlāt apramāṇa samādhiyaṭa samavadina tenak tiyenavā etana pamaṇayi.

모든 samādhi에 드는 단 한 자리, Jaya Śrī Mahā Bodhi. 모든 Buddha께서 헤아릴 수 없는 samādhi에 드시는 곳은 그곳뿐입니다.

unvahansēlāgē jīvita kālaya tuḷavat næha unvahansēlāgē ē dēśanā karamin pavatvana kālaya tuḷavat unvahansēlā siyalu samādhi samavadina tænak nǣ.

그분들이 살아 계신 동안에도, 가르침을 펴시는 동안에도 그분들이 모든 samādhi에 드실 수 있는 다른 곳은 없습니다.

ānanda bōdhīn vahansē rōpaṇaya karalā ānanda hāmuduruvō illīmak velā budurajāṇan vahansēgen svāmīni jayaśrī mahā bōdhīn vahansēgē samavætana siyalu samādhi metana samavadinna.

Ānanda bodhi를 심은 뒤 Ānanda 스님이 Buddha께 청했습니다. "Bhante, Jaya Śrī Mahā Bodhi 아래서 드셨던 모든 samādhi에 여기서 들어 주십시오."

ānanda jayaśrī mahābōdhīn vahansēlāṭa samavadena samādhi samādhinna tenam tun lōkaya kohevat nǣ. eccaramayi tiyennē. kiyalā dēśanā kaḷā.

"Ānanda여, Jaya Śrī Mahā Bodhi에서 드는 samādhi에 들 곳은 세 세계 어디에도 없다. 그곳뿐이다"라고 말씀하셨습니다.

ehenam metanadi viśēṣayak tiyenavā. sthānaya saha bōdhiya siyalu samādhiya samavadinna viśēṣa ādhārakayak vuṇā.

그러니 여기에 남다른 점이 있습니다. 그 자리와 bodhi가 모든 samādhi에 드는 데 특별한 받침이 되었습니다.

lovturā buddhatvayaṭa patvenna bōdhiya atyāvaśyama vuṇā.

lokuttara Buddha가 되는 데 bodhi가 꼭 있어야 했습니다.

sāra asaṁkha karata lakṣayā pāramitāpuruva pāratmaka śaktiyaṭavat bæhæ. bōdhīn vahansē yahak kaḷā vena tænaka budu venna.

네 asaṅkhyeyya와 십만 kappa 동안 pāramitā를 채운 힘으로도, bodhi를 제쳐 두고 다른 곳에서 Buddha가 될 수는 없습니다.

ehenam mokada venna hētuva api ōka dakitu hariyak.

그러면 그 까닭이 무엇인지 우리가 제대로 봐야 합니다.

yamkisi gnāna śaktiyak labā gænīmaṭa avaśya karana avasthā tiyenavā. kaya durvala nam ē gnāna śaktiya labanna bæha kiyana eka budurajāṇan vahansēgē dēśanāvaka pæhædiliva pennapu tæn tiyennē.

어떤 앎의 힘을 얻어야 하는 때가 있습니다. 몸이 약하면 그 앎의 힘을 얻을 수 없다는 것을 Buddha의 가르침에서 뚜렷이 보여 준 곳들이 있습니다.

dæn itāma kuḍā ladaruvaṭat baṇa ahalā nivan avabōdha karanna bæha hat avuruddakvat kālē yanna ōnē.

아주 어린 아기는 bana를 듣고 nibbāna를 깨달을 수 없습니다. 적어도 일곱 해는 지나야 합니다.

avurudu hatakin tamayi mē buddha śāsanayē tripiṭakayē tiyena san̆dahan venavena karuṇu valin hat avuruddēdī mārga phala avabōdha karapu kaya gæna misak īṭa pallehā avurudavala mārga phala avabōdha karapu kenek gæna san̆dahanak nǣha. [ugura kǣrīma] antima pallehā vayasa avurudu hatayi.

이 Buddha sāsana의 Tipiṭaka에 나오는 일들로 보면, 일곱 살에 magga-phala를 깨달은 몸에 대한 이야기는 있어도, 그보다 어린 나이에 magga-phala를 깨달은 사람 이야기는 없습니다. 가장 어린 나이가 일곱 살입니다.

ektarā siṭuvarayek saha siṭuvariyak vayasaṭa gihillā magā kanavā. antimaṭa siyalu sampatti laukika sampattiyen pirihilā.

어떤 seṭṭhi와 그 아내가 늙어서 빌어먹고 다닙니다. 끝내 세상의 모든 재산을 잃고 무너졌습니다.

dæn budurajāṇan vahansē ē avasthāvēdī pennanavā. ānanda balanna ara dennā. ara siṭuvarayayi edā hiṭapu siṭuyi dennagē ada mahaḷu bavaṭa patvelā dema hin̆gā kanavā.

그때 Buddha께서 보여 주십니다. "Ānanda여, 저 두 사람을 보아라. 그 seṭṭhi와 그 아내, 그때 부자였던 두 사람이 오늘 늙어서 둘 다 빌어먹는다."

oya siṭuvarayā mē ḷamā vayasēdīm lābha mūlika vayasēdī pævidi vuṇā nam eyāṭa arihatyaṭa pat venna hētu vāsanāvak tibuṇē.

"저 seṭṭhi가 어릴 때, 첫 나이 때 출가했다면 arahant가 될 까닭과 복이 있었다.

ē kālēdī situ duva pæhædi vunā nam anāgāmī venna hētu vāsanāvak tibuṇā.

그때 seṭṭhi의 아내가 출가했다면 anāgāmī가 될 까닭과 복이 있었다.

taruṇa vayasayaṭa ævidilā taruṇa vayasayadī ehemadinam kævidi vuṇāna. ara siṭuvarayāṭa anāgāmī venna hētuva tibuṇā siruduvaraṭa sakr̥dāgāmī venna hētuvak tibuṇā.

젊은 나이에 이르러 그때 출가했다면, 그 seṭṭhi에게는 anāgāmī가 될 까닭이, 아내에게는 sakadāgāmī가 될 까닭이 있었다.

mædi vayasēdī pævidi vunā nam etakoṭa mædi vayasa kālēdī pævidi vunānam siṭuvarayāṭa sakr̥dāgāmī venna hētuvak tibuṇā. ara siṭura sōvān venna hētuvak tibuṇā.

중년에 출가했다면, 그 나이 때 출가했다면 seṭṭhi에게는 sakadāgāmī가 될 까닭이, 아내에게는 sotāpanna가 될 까닭이 있었다.

ē vayas kāla tunama gihillā dæn vayasaṭa gihillā dæn ē avasthā tunama ikma kiyalā.

그 세 나이 때를 다 지나 이제 늙어서, 그 세 기회를 모두 넘겨 버렸다"고 하셨습니다.

dæn etana metana hon̆daṭa vædagat deyak tiyenavā. pudgalayāgē vayasa, ē vagēma kāya śaktiya kāyika mē durvalatāvaya hō kāyika prabalatāvaya mul karagena dharmaya æhuvat ē atbæva tuḷavat ē kālaya tuḷa ēkaṭa tibena hētu vāsanāvat aḍuvelā yana bava hon̆daṭa pæhædiliva pennuvā tiyennē.

여기에 아주 중요한 것이 있습니다. 사람의 나이, 그리고 몸의 힘, 곧 몸이 약하냐 강하냐에 따라, dhamma를 들어도 그때 그것을 이룰 까닭과 복이 줄어든다는 것을 아주 뚜렷이 보여 주셨습니다.

dæn mahaḷu vayasaṭa giyāṭa passē mē dennaṭama bǣha kivvā. hæbæyi mahaḷu vayasaṭa gihillā læbū ayat innavā tava

늙은 뒤에는 이 두 사람 다 안 된다고 하셨습니다. 그러나 늙어서 얻은 이들도 또 있습니다.

ē dennagē tibuṇa indriya prōpiyanta gnānayen budurajāṇan vahansē dakinavā śraddhā indriya, vīrya indriya, sata indriya, samādhi indriya, pragnā indriya kiyana indriya pahak tiyenavā.

그 두 사람에게 있던 indriya를 Buddha께서 indriya-paropariyatta ñāṇa로 보십니다. saddhā indriya, viriya indriya, sati indriya, samādhi indriya, paññā indriya라는 다섯 indriya가 있습니다.

menna mē kiyana indriya pahē balubalatāvayak eka ekkenāṭa eka eka ākārayi.

이 다섯 indriya의 세고 여림은 사람마다 다릅니다.

samahara kenek innavā ē indriya pragnā indriya ehema balavat nam koccara avurudu 80vak gihillā hiṭiyā.

어떤 사람은 그 indriya, 특히 paññā indriya가 강하다면 여든 해를 넘겨 살았어도,

ē ayaṭat arihatyaṭa pat venna hētu vāsanā tiyenavā. siyallama nemeyi. ē indriya nānatvaya kiyalā kiyanavāṭa hētuva siyallakaṭama samāna indriya balatāvayak nǣ.

그런 이들에게도 arahant가 될 까닭과 복이 있습니다. 모두가 그렇지는 않습니다. indriya nānatta라고 하는 까닭은 모두에게 같은 indriya의 힘이 있지 않기 때문입니다.

hæbæyi indriya balatāvayen dubala nam ehema taruṇa kālēdī karaganna hariyadī karaganna puḷuvan hariya mahaḷu venavaṭa bæruva. itāma laturu kālet bæ.

그러나 indriya의 힘이 약하면, 젊을 때 할 수 있던 것을 늙어서는 할 수 없습니다. 아주 어릴 때도 할 수 없습니다.

itin metana loku venasak tiyenavā. kāyika nirōgībhāvayē kāyika hækiyāva mānasika prabōdhayaṭa mānasika avabōdhayaṭa balapāna bava hon̆daṭa pæhædiliva pennā tiyena kāraṇaya

그러니 여기에 큰 차이가 있습니다. 몸이 튼튼함, 몸의 힘이 마음이 깨어나고 깨닫는 데 영향을 준다는 것을 뚜렷이 보여 준 것입니다.

ehenam yamkisi gnānayak kuḷu gannavanna gnānayak prabōdha karavalā hitanam ē phalaya matu karanna kāyika dulatāvaya durvalatāvaya hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā.

그러면 어떤 앎을 일으키려면, 앎을 깨워 그 열매를 드러내려면, 몸이 약한 것이 걸림이 된다는 것이 뚜렷이 보입니다.

ehenam apiṭa dæn kaya subha kaya nirōgī bavaṭa pat karana kaya balavat bavaṭa pat karana ē śaktiya avaśya venavā ara śraddhā indriya vīrya indriya sati indriya samādhi indriya pragnā indriya mē indriya paha balavat karanna.

그러면 우리에게는 몸을 좋게, 건강하게, 강하게 만드는 힘이 필요합니다. saddhā indriya, viriya indriya, sati indriya, samādhi indriya, paññā indriya, 이 다섯 indriya를 강하게 하기 위해서입니다.

ehenam metanadi pæhædilima deyak tiyenavā kayaṭa avaśya karana āhāra niyamākārayen æti vunot upanitraya sampattiya tiyennama ōnē. ē phalaya labāganna

그러면 여기서 아주 뚜렷한 것이 있습니다. 몸에 필요한 먹을거리가 제대로 갖춰지면, 그 열매를 얻는 데 upanissaya가 꼭 갖춰져 있어야 합니다.

ehenam kāyika vaśayen labana āyuṣa, varṇaya, sæpaya, balaya, nuvana kiyana mē pahama pradhāna upanisarayē daham.

그러니 몸으로 얻는 āyu, vaṇṇa, sukha, bala, ñāṇa, 곧 목숨·빛깔·즐거움·힘·슬기, 이 다섯이 주된 upanissaya dhamma입니다.

anna ē upanissarayē daham vala śaktiya ē ākārayen matu venna mē kaya nirōgī karanna gannē monavada kiyalā dænaganna ōnē.

그 upanissaya dhamma의 힘이 그렇게 드러나려면, 이 몸을 건강하게 하려고 무엇을 받아들이는지 알아야 합니다.

hitaṭa āhāra tunak tiyenavā. kayaṭa āhāra ekak tiyenavā. kabaliṁkāra āhāraya kiyana eka kayaṭa ayiti. sparśa āhāra, viññāṇa āhāra, manōsaṁcētanā āhāra kiya tuna hitaṭa ayiti.

마음의 āhāra는 셋이고, 몸의 āhāra는 하나입니다. kabaḷiṅkāra āhāra는 몸에 속합니다. phassa āhāra, viññāṇa āhāra, manosañcetanā āhāra 셋은 마음에 속합니다.

hæbæyi sparśa āhāraya gattahama viññāṇa āhāraya, manō saṁcētanā āhāraya kiyana āhāra tunama labannat. kayaṭa dena kavalinkāra āhāraya balapāna. kaya pōṣaṇaya venna dena āhāraya balapāna.

그러나 phassa āhāra를 받을 때 viññāṇa āhāra, manosañcetanā āhāra까지 세 āhāra를 얻는 데에도 몸에 주는 kabaḷiṅkāra āhāra가 영향을 줍니다. 몸을 기르려고 주는 먹을거리가 영향을 줍니다.

dæn kaya pōṣaṇaya karanna ganna āhāra kivvahama api hitannē kana bona dēval kiyalā gatta ara hariyannē nǣ.

몸을 기르려고 받는 āhāra라고 하면 우리는 먹고 마시는 것만 떠올리는데, 그것만으로는 맞지 않습니다.

kayaṭa mona tālen hari avaśya karana āhāra tiyenavā nam ē koyi kramen hari kaya pōṣaṇaya venna ganna āhāra venavā.

몸에 어떤 식으로든 필요한 것이 있다면, 그것은 어떤 방법으로든 몸을 기르는 āhāra가 됩니다.

sītala uṣṇa dekat adhikava vunot venas vunot ēkat bādhāvak enavā idiraṭiya karaganna. ēvā samō tiyenna ōnē.

추위와 더위도 지나치거나 바뀌면 그것도 나아가는 데 걸림이 됩니다. 그것들은 고르게 있어야 합니다.

jarāgnaya kiyalā kiyanavā āhāra dirē śaktiya. oya āhāra dirē śaktiyat balapānavā kiyalā tiyenavā mē bhāvanā karalā mē samādhi vaḍanakoṭa āhāra diravīmē śaktiyat balapānavā.

jaṭharāgni라고, 먹은 것을 삭이는 힘을 말합니다. 그 삭이는 힘도 영향을 준다고 합니다. bhāvanā를 하여 samādhi를 닦을 때 먹은 것을 삭이는 힘도 영향을 줍니다.

yam kenekuṭa ē āhāraya gannakoṭa diravannē næti śaktiyaṭa ahavaṭat venavā. samādhiyaṭa ēkat balapāna.

어떤 사람이 그 먹을거리를 먹을 때 삭이지 못하는 탓에 탈이 나기도 합니다. 그것도 samādhi에 영향을 줍니다.

ehenam mē vagē kaya nirōgī karanna ē monavada? bāhira lōkayen ganna deyakmayi kaya nirōgī karanna gannē. kaya leḍa karannat bāhira lōkayen ganna ēvā ganna puḷuvan. [ugura kǣrīma] loku venasak tiyenavā.

그러면 이렇게 몸을 건강하게 하는 것은 무엇입니까? 몸을 건강하게 하는 데 쓰는 것은 바로 바깥 세상에서 가져오는 것입니다. 몸을 병들게 하는 것도 바깥 세상에서 가져올 수 있습니다. 큰 차이가 있습니다.

abhignālābhī ektarā bhikṣūn vahansē namā budurajāṇan vahansē væḍē kālē in̆dalā. unvahansē unvahansē tava gōlayakut ekkalā. kolaya kiyannē gihi gōlayek. ē kiyannē upāsaka mahattayakut ekkalā upāsaka mahattayek neveyinē. kavuru hari ekkenek ekkalā giyā. patvipiḷi vet karanna ekkenek ekalā gamana.

Buddha께서 계시던 때에 abhiññā를 얻은 어떤 bhikkhu가 있었습니다. 그분이 제자 한 사람과 함께 갔습니다. 제자라 해도 재가 제자입니다. upāsaka 한 사람과 함께—아니, upāsaka도 아니지요—누군가 한 사람과 함께 갔습니다. 발우와 가사 시중을 들 사람 하나를 데리고 길을 나섰습니다.

unvahansēgē iradhiphala dækalā minissu pæhædilā.

그분의 iddhi 힘을 보고 사람들이 믿음을 냈습니다.

itin unvahansē nihan̆ḍava yana hindā piṭipassē yana gōlayangen ahanavā monavada unvahansē væḍipurama āsā karanna væḍipurama avaśya vennē monavada unvahansēṭa unvahansēṭa avaśya neōlayāṭa avaśya velā tibunā hon̆da rāmuṭṭiyak.

그분이 말없이 가시니 사람들이 뒤따르는 제자에게 묻습니다. 그분이 가장 좋아하시는 것, 그분에게 가장 필요한 것이 무엇이냐고. 그분에게 필요한—아니, 제자에게 필요했던 것은 좋은 rā(야자술) 한 단지였습니다.

eyāṭa ōna kæmatina ēkayi. hon̆da velāva minissu velāvayak ahanavā. dæn maṭa kiyannat uttarē tiyenavā. kanna karalā kivvā vatura ehema misra næti hon̆daṭa pævicca raha tiyenavā nam hon̆dayi.

그 사람이 바라던 것이 그것이었습니다. 사람들이 물으니 그에게는 할 대답이 있었습니다. 물 같은 것을 섞지 않고 잘 익은 맛이 나는 것이면 좋다고 말했습니다.

hā ehenam oya gamana gihillā vaḍinna āpahu hāmuduruvot ekka enna api hadalā tiyannam kiyalā.

"그럼 그 길을 다녀오실 때 스님과 함께 다시 오십시오. 저희가 마련해 두겠습니다"라고 했습니다.

aya matvayan tahanak karapu nītiyak ē kālē bhikṣūn vahansēlā panavalā tibunē næhæ.

그때는 술처럼 취하게 하는 것을 막는 규칙을 bhikkhu들에게 아직 정해 두지 않았습니다.

enakoṭa mokada karannē gas valin vāgena hædilā hon̆daṭa pæhenna rāma oṭṭi genak tiyāgena minissu balā innavā hāmuduruvayi mē manussayayi enaga.

돌아올 때 어떻게 했느냐 하면, 나무에서 받아 잘 익힌 rā 단지를 두고 사람들이 스님과 이 사람이 오기를 기다립니다.

dennāṭama pōjā karalā dennāma gatta harahā hāmuduruvovat gatta harayat gattā. hat aṭa poḷakin bīlā bīlaṭan jētavanārāmayaṭa enakoṭa ara iradhipala tibi vecca hāmuduruvō hatara gāten ennā. enna bæha. veri velā. jētanārahamaṭa āpama hædagena væṭunā.

두 사람 모두에게 바치자 둘 다 받았고, 스님도 받으셨습니다. 일고여덟 군데서 마시고 또 마시고 Jetavanārāma로 오는데, iddhi 힘을 지녔던 그 스님이 네 발로 기어 옵니다. 걸을 수가 없습니다. 취한 것입니다. Jetavanārāma 앞에서 엎어져 쓰러졌습니다.

bimæhædagena væṭalā innavā āya mici nætuva

땅에 엎어져 정신없이 누워 있습니다.

ēvārakā viśvan vahansēlā hāmuduruva kiyana rāīlā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mat velā mat velā bæhælā innavā metenṭa ekka innavā. budurajāṇan vahansē genāṭa

취하고 또 취해서 쓰러져 그곳에 있습니다.

ekka innavā. budurajāṇan vahansē genāṭa passē budurajāṇan vahansē didī ara kakul deka dāgena uḍu bæri ataragena væṭunā. nicca [ugura kǣrīma] nætuva innavā. sivula hadāganna dannet næha. innē kohē dannē næhæ. monavaṭa itin

Buddha를 모셔 오자 Buddha께서 보시니, 두 다리를 벌리고 얼굴을 위로 한 채 쓰러져 정신을 잃고 있었습니다. 가사를 여밀 줄도 모르고 자기가 어디 있는지도 모릅니다. 그러니 어쩌겠습니까.

budurajāṇan vahansē dēśanā balanna mat pænvalā tiyena vipāka hæṭi mē abhignālābhī śaktiya ativicca bhikṣuvagē dæn tattvaya balanna

Buddha께서 말씀하십니다. "보아라, 술이 가져오는 결과가 이렇다. abhiññā 힘을 얻었던 이 bhikkhu의 지금 모습을 보아라."

mē dæn mē abhignā balalaya manasa hā sambandha hæbæyi rā kaya hā sambandha kayaṭa duna rā nisā abhignā balayaṭa mokada vennē

이 abhiññā 힘은 마음과 이어져 있습니다. 그러나 rā는 몸과 이어져 있습니다. 몸에 준 rā 때문에 abhiññā 힘이 어떻게 되었습니까?

ehenam kayaṭa dena dē tuḷin dena āhāraya monavāhari tuḷin ēvaya śaktiya kriyātmaka venakoṭa manasaṭa koccara balapānavada

그러니 몸에 주는 것, 먹을거리든 무엇이든 그것의 힘이 작용할 때 마음에 얼마나 영향을 주는지요.

menna mehema balapǣmak æti karanavā mē lōkē tiyena dēval vala.

이 세상에 있는 것들이 이렇게 영향을 줍니다.

dæn apiṭa kiyanavā mehema deyak. oya samahara asanīpolaṭa vaidyavaru veda mahatturu niyama karanavā udēṭa hīn un̆du piyi pāganna ara etamanē tiyena panna vædicca hīṁ un̆du piyali. pāgāgena gaman karanna ēka kayaṭa rōga nivāra śaktiyak labā denavā kiyalā.

우리는 이런 말을 듣습니다. 어떤 병에는 의사들, 약 다루는 어른들이 아침에 이슬 맺힌 hīn uñdupiyali 풀을 밟고 걸으라고 일러 줍니다. 그것이 몸에 병을 막는 힘을 준다고 합니다.

gas golan vala tiyena viśēṣa asanīpayak hædunāma bō vena asanīpayak ehema kiyanavā kohoma koḷa ṭikak ellannē kohoma patu ṭikak ē vagē denavā eka eka varga behet varga illanavā.

나무와 풀에 있는 특별한 것이 있어서, 병이 생기거나 옮는 병이 돌면 어떤 잎을 매달라, 어떤 잎을 쓰라 하며 그런 것을 줍니다. 여러 가지 약을 찾습니다.

bohōvena rōga hædena kālayaṭa ḷamangē atē perum kāyam poḍḍak tiyara enam sedi paṭiyak gatilā ban̆dinavā.

옮는 병이 도는 때에는 아이들 손에 perumkāyam을 조금 넣은 천 띠를 묶어 줍니다.

kanna dunnē nætuvaṭa æn̆gaṭa āśritava tiyenavā yamak yamak. ēkeda ara rōga vaḷakkanna hētu vena auṣadhī śaktiya ædaganna.

먹이지는 않아도 몸에 닿아 있는 무언가가 있습니다. 그것으로 병을 막는 약초의 힘을 끌어당기는 것입니다.

menna mē vagē kaya prabōdha karanna ōnē manasa prabōdha venna ē kaya prabōdha kirīmaṭa avaśya bāhira dē kayaṭa avaśya bāhira dē vaśayen. bōdhīn vahansēgē śakti viśēṣayak vihidenavā gas valin kiraṇak vihidenavā.

이처럼 마음이 깨어나려면 몸을 깨워야 합니다. 몸을 깨우는 데 필요한 바깥 것, 몸에 필요한 바깥 것으로서 bodhi에서 특별한 힘이 퍼집니다. 나무에서 빛살이 퍼져 나옵니다.

ektarā śakti viśēṣayak vihidenavā. menna mē vihidena śakti viśēṣaya tamayi ædalā gannē ara nirōgītāvayanṭa saha rōgītāvayanṭa dekaṭama balapāna.

어떤 특별한 힘이 퍼집니다. 이 퍼지는 특별한 힘을 끌어당기는 것이 건강함과 병듦 둘 다에 영향을 줍니다.

dæn samahara gak tiyenavā amanussa adhigr̥hita gā. dæn gora kas æṭi yanakoṭa amanussayō innavā kiyalā ehema katāvak api pæraṇi kālē tiyenavā. ē vagē inna dæn.

어떤 나무들은 amanussa가 깃든 나무입니다. 옛날에는 어떤 나무 밑을 지날 때 amanussa가 있다는 말이 있었습니다. 그런 것들이 있지요.

itin am̆bagas haṭa hon̆dayi. abagasṭa sevanat hon̆dayi.

망고나무는 좋습니다. 망고나무는 그늘도 좋습니다.

ēvæt tiyenavā eka eka dēvatāvanṭa ayiti gas hæriyaṭa ebe karalā tiyenavā. ē ē dēvākarṣaṇa ē gas valaṭat vædenavā.

여러 devatā에게 속한 나무로 여겨지는 것들도 있습니다. 그 devatā들의 끌림이 그 나무들에 닿습니다.

ē vagē samahara gas valaṭa yakṣa prēta koṭṭhāsavala ākarṣaṇaya vadinavā.

그처럼 어떤 나무에는 yakkha와 peta 무리의 끌림이 닿습니다.

etakoṭa gas valin vihidena kiraṇa nisā ē sattvayanṭa ē vidiyaha śakti viśēṣa vihidena bava hon̆daṭa pæhædiliva pēna deyak.

그러니 나무에서 퍼지는 빛살 때문에 그 존재들에게 그런 특별한 힘이 퍼진다는 것이 뚜렷이 보입니다.

menna mē vagē avabōdhaya labā gænīmaṭa mānasika snāpi paddhi prabōdha karanna. avaśya karana śakti viśēṣa vihidavana utsayak tamayi jayaśrī mahābōdhīn vahansē kiyalā pāramitā balayen pahaḷa vennē.

이처럼 깨달음을 얻으려 마음의 신경 줄기를 깨우는 데 필요한 특별한 힘을 퍼뜨리는 샘이 Jaya Śrī Mahā Bodhi이며, 그것은 pāramitā 힘으로 나타납니다.

ēka anik gasvāgē pahaḷa vena ekak nemeyi. jaiśiri mahābōdhīn vahansē pahaḷa vuṇē tavat gahakin æṭayak hærōpaṇaya velā nemeyi.

그것은 다른 나무처럼 나는 것이 아닙니다. Jaya Śrī Mahā Bodhi는 다른 나무의 씨가 심어져 난 것이 아닙니다.

soyaṁjātava gas pahaḷa vena kramayak tiyenavā. lōkē ārambhayē gas pahaḷet ē sayaṁjāta kramaya gahaka vījiyak ehema mē lōkē āramṭa kohevat tibunē næha.

나무가 저절로, sayaṃjāta로 나는 길이 있습니다. 세상 처음에 나무가 난 것도 그 sayaṃjāta 방식입니다. 세상 처음에는 나무의 씨 같은 것이 어디에도 없었습니다.

bāhira lōkayē tibena sasānika saṁgītuvangē kriyādhāmayangē parivartanayakin haṭagatta ē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kriyāphalayak vaśayen tamayi ē ē gas koḷan vala mūlika gas pahaḷa vuṇē. lōka ārambhayē ēvaṭa kiyanavā soyaṁ jātava pahaḷa venavā kiyalā. ē

…의 결과로서 그 처음 나무와 풀들이 세상 처음에 생겨났습니다. 그것들을 sayaṃjāta로 났다고 합니다.

ēvaṭa kiyanavā soyaṁ jātava pahaḷa venavā kiyalā. ē vagēma jayaśrī mahābōdhīn vahansē pahaḷa vennē lovturā buddhatvayaṭa mul karagata pāramitā balayen ē san̆dahāma avaśya vr̥ṣayak. ēka viśēṣa vr̥ṣayak.

마찬가지로 Jaya Śrī Mahā Bodhi는 lokuttara Buddha를 바탕으로 한 pāramitā 힘으로, 바로 그것을 위해 필요한 나무로 납니다. 그것은 특별한 나무입니다.

ē nisā ē vr̥ṣaya pahaḷa vennē arakena soyaṁjāta pāramitamitā balayen. ē pahaḷa vunahama ē vr̥ttiyē tiyenavā viśēṣa kiraṇak.

그래서 그 나무는 저절로, pāramitā 힘으로 납니다. 그렇게 나고 나면 그 나무에는 특별한 빛살이 있습니다.

anna ē kiraṇa tamayi ē bōdhīn vahansēgen vihin̆dennē.

바로 그 빛살이 그 bodhi에서 퍼져 나옵니다.

pāramitā pūrṇaya kirīmēdī tamanṭa taniyen budu venna vitarak nemeyi pāramitāga buddhōhaṁ bōdhayissāmi muttōhaṁ mōcē paritinnōhaṁ tārasvāmi saṁsārōgō mahābbayā kiyana mē bōdhisatva adhiṣṭhānayak tiyenavā. mama budu venavā. anik ayaṭat avabōdhaya labā denavā.

pāramitā를 채울 때 자기 혼자 Buddha가 되려는 것만이 아니라, 'buddho'haṃ bodhayissāmi, mutto'haṃ mocessāmi, tiṇṇo'haṃ tāressāmi, saṃsāroghā mahabbhayā'라는 bodhisatta의 adhiṭṭhāna가 있습니다. 나는 Buddha가 되고, 남들도 깨닫게 하리라.

ē vagē mama midenavā. sasara duken midenavā. anik ayat mudanavā. mama mē sasara saiuren etera venavā. anik ayat etera karavā. mē saṁsāraya mahā bhayānikayi kiyalā menna mē adhiṣṭhānaya mul karagena tamayi pāramitātuvē.

그처럼 나는 벗어나리라, saṃsāra의 괴로움에서 벗어나고 남들도 벗어나게 하리라. 나는 이 saṃsāra의 물살을 건너고 남들도 건너게 하리라. 이 saṃsāra는 몹시 두렵다는, 바로 이 adhiṭṭhāna를 바탕으로 pāramitā를 채웁니다.

dæn tamāgē vimuktiya san̆dahā pamaṇak nemeyi. bohō apramāṇa lōka satvayingē vimuktiya san̆dahā kæpa karapu mē bōdhisatva jīvitayak tuḷin vaḍū pāramitā balayen tamayi. lovturā budu velā anyayanṭa sēvayak karanna avaśya karana pasutalaya hæduvē.

자기 vimutti만을 위해서가 아닙니다. 헤아릴 수 없이 많은 세상 satta의 vimutti를 위해 바친 bodhisatta의 삶을 거쳐 닦은 pāramitā 힘으로, lokuttara Buddha가 되어 남들을 돕는 데 필요한 바탕을 만들었습니다.

dæn lovturā buddhatvayaṭa patvenna pāramitāpuralā labāgatta æsa, kana divanāsaya, śarīraya mana kiyana mē ādhyātmika indriya tibunaṭa van̆dinna.

lokuttara Buddha가 되려고 pāramitā를 채워 얻은 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 안의 indriya가 있다 해도 그것만으로는 안 됩니다.

ēkaṭa avaśya vena rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana bāhirin dennāvū vidiyēt tavat venavā. ēka ganna bāhira lōka anukūla dē lōkeṭa ipadi vuṇē nætnam mē sambandha velā hiṭan ara phalaya labanna sarvaca sahat gnānaya phalaya matu karanna hæbæ.

거기에 필요한 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba라는 바깥에서 주어지는 것도 있어야 합니다. 그것을 받는 바깥 세상의 알맞은 것이 세상에 생겨나 이어지지 않았다면, 그 열매, 곧 sabbaññutā ñāṇa의 열매를 드러낼 수 없습니다.

sarvaca sahat gnānaya nodī mānasika phalaya matu karanna. æhæ rūpaya kana śabdaya, diva rasaya, nāsaya, gandhaya, kaya poṭṭhabbaya mana dharma kiyana mēvā ekin ekaṭa gælapenna sambandha venna ōnē.

sabbaññutā ñāṇa라는 마음의 열매를 드러내려면 눈과 rūpa, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 phoṭṭhabba, 마음과 dhamma가 하나하나 맞물려 이어져야 합니다.

oya sambandhaya venas vunot ehema cakkhuṁca paṭicca rūpēca upup pacca cakkhu viññāṇaṁ kiyana cakkhu viññāṇaya pahaḷa venna vidihak nǣhæ rūpaya nætuva.

그 이어짐이 달라지면, 'cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ'이라 하듯 cakkhu viññāṇa는 rūpa 없이 날 길이 없습니다.

sōtaṁca paṭicca saddēca uppaccati sōta viññāṇaṁ kiyana dē sōta viññāṇaya pahaḷa vena vidihak næha. saddaya nætuva.

'sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ'이라 하듯 sota viññāṇa도 소리 없이 날 길이 없습니다.

dæn mūlika cakkhu viññāṇa, sōta viññāṇa, gāna viññāṇa, jihā viññāṇa, kāya viññāṇa, manō viññāṇa kiyana mē ṭika haṭagannē vipāka vaśayen.

밑바탕이 되는 cakkhu viññāṇa, sota viññāṇa, ghāna viññāṇa, jivhā viññāṇa, kāya viññāṇa, mano viññāṇa는 vipāka로 생깁니다.

ēkaṭa kiyanavā issellama haṭaganna ekaṭa vipāka hita.

그래서 맨 처음 생기는 것을 vipāka citta라고 합니다.

ē vipāka hita iṣṭa priyak venna nam æhæṭa gōcara vena rūpaya iṣṭa priya rūpayak venna ōnē.

그 vipāka citta가 iṭṭha·piya한 것이 되려면, 눈에 닿는 rūpa가 바라고 좋아할 만한 rūpa여야 합니다.

aniṣṭha apriya rūpayak nam ēken hambavennē akusala viññāṇayak. pāpa viññāṇaya pāpa vipāka viññāṇaya

aniṭṭha·appiya한 rūpa라면 그것으로 얻는 것은 akusala viññāṇa, pāpa viññāṇa, 곧 pāpa vipāka viññāṇa입니다.

puṇya vipāka viññāṇayak pahaḷa venna nam iṣṭa priya dē aramuṇu venna ōna.

puñña vipāka viññāṇa가 나려면 iṭṭha·piya한 것이 ārammaṇa가 되어야 합니다.

ē vagēma aniṣṭha apriya śabda tiyenavā. pāpa vipāka vaśayen ēka innē. iṣṭa priya śabda tiyenavā. puṇya vipāka vaśayen ēka innē.

마찬가지로 aniṭṭha·appiya한 소리가 있습니다. 그것은 pāpa vipāka로 있습니다. iṭṭha·piya한 소리가 있습니다. 그것은 puñña vipāka로 있습니다.

eyāgē pahaḷa vecca hita puṇya cittayak nam vipāka cittaya īṭa viśāla anubalayak denavā.

그 사람에게 난 마음이 puñña citta라면 vipāka citta가 거기에 큰 힘을 보탭니다.

īṭa anukūlava ituru ṭika koḍa nagāganna. næ vipākaya nisā javan sit pahaḷa kirīmēdī yahapat ākārayaṭa haravāganna ēka bohōma anubalayak denavā. puṇya vipākayak nam pahaḷa vuṇē.

거기에 맞추어 나머지를 쌓아 올리도록, 그 vipāka 덕분에 javana citta를 낼 때 좋은 쪽으로 돌리도록 그것이 큰 힘을 보탭니다. puñña vipāka가 났다면 말입니다.

pahaḷa vecca vipāka sitama prasāda sahitayi. ē prasāda cittiya vipāka cittaya nisā haṭagannā vū īḷan̆ga javan pahaḷa venakoṭa goḍannana saṁkhāra yahapat pættaṭa viśāla ādhārakā.

난 vipāka citta 자체가 맑은 믿음을 지니고 있습니다. 그 맑은 vipāka citta 때문에 다음 javana가 날 때, 쌓이는 saṅkhāra가 좋은 쪽으로 가도록 크게 받쳐 줍니다.

menna mē vagē sōmanassa sahagata gnāna sampitta hitakin vipāka hitakin yamkisi mūlika hita ārambha venavā nam ē hita ārambha venakoṭa manasaṭa yahapat dharma gaṭṭanaya venna ōna æsaṭa mana vaḍana rūpa kanavaṭa mana vaḍana śabda divaṭa mana vaḍana rasa nāsayaṭa mana vaḍana gandha kayaṭa mana vaḍana sparśa hitaṭa manavaḍana dharma kiyana eka mēvā aramuṇu venna ōnē

이처럼 somanassa sahagata ñāṇa sampayutta 마음, 그런 vipāka 마음으로 어떤 밑바탕 마음이 시작된다면, 그 마음이 시작될 때 마음에 좋은 dhamma가 부딪쳐야 합니다. 눈에는 마음에 드는 rūpa, 귀에는 마음에 드는 소리, 혀에는 마음에 드는 맛, 코에는 마음에 드는 냄새, 몸에는 마음에 드는 닿음, 마음에는 마음에 드는 dhamma, 이것들이 ārammaṇa가 되어야 합니다.

ehenam æ mana vaḍana rūpa mana vaḍana śabda mana vaḍana gandha mana vaḍana rasa mana vaḍana sparśa mana vaḍana dharma kiyana ēval. ēkō puṇya vipāka. ē vagēma balavat nam mahā kusala vipāka.

그러니 마음에 드는 rūpa, 마음에 드는 소리, 마음에 드는 냄새, 마음에 드는 맛, 마음에 드는 닿음, 마음에 드는 dhamma, 그것들이 puñña vipāka입니다. 그리고 그것이 강하면 mahā kusala vipāka입니다.

anna lovturā buddhatvayaṭa patvenna nam sōmanassa sahagata gnāna sampitta utkr̥ṣṭha sitak haṭaganna ōnē. ihaḷama hitak.

lokuttara Buddha가 되려면 somanassa sahagata ñāṇa sampayutta의 빼어난 마음이 생겨야 합니다. 가장 높은 마음입니다.

ē hita haṭaganna nam ēkaṭa hētukāra vana pāramitā purapu balaya kriyātmaka venna ōnē. ehenam ēkaṭa avaśya karana pasutalaya ē bala śaktiyen goḍa naḷagalā tiyenna ōnē. goḍannægi nætnam aramuṇu karanna ekak nǣha.

그 마음이 생기려면 그 까닭이 되는 pāramitā를 채운 힘이 작용해야 합니다. 그러니 거기에 필요한 바탕이 그 힘으로 쌓여 있어야 합니다. 쌓이지 않았다면 ārammaṇa로 삼을 것이 없습니다.

aramuṇu karanna nam pūrē jāta hevat mulin pahaḷa vīma vaśayen æhæ rūpaya kana śabdaya ādiya mulin pahaḷa velā tiyenna ōnē. anukūlava etakoṭa ehi gaṭṭanaya vīmen tamayi. avaśya karana ara mahā kusal sit pahaḷa vennē. avaśya kiyannē mahā vipāka hita pahaḷa vennē.

ārammaṇa로 삼으려면 purejāta, 곧 먼저 남으로서 눈과 rūpa, 귀와 소리 같은 것이 알맞게 먼저 나 있어야 합니다. 그것들이 부딪쳐야 필요한 mahā kusala 마음이 납니다. 다시 말해 mahā vipāka 마음이 납니다.

anna vipāka sita pahaḷa vunāṭa passē tamayi vipākava kamma sambhavō kiyannē. ēken nævata karmayak pahaḷa karanna.

vipāka 마음이 난 뒤에야 'vipākā kamma sambhavo'라고 합니다. 그것으로 다시 kamma를 냅니다.

ehenam mahā vipāka hitakin ipaduna kenekuṭa mahā vipāka hitak goḍanægicca kenekuṭa tamayi. anna ē mahā vipāka hitaṭa gōcara vena dharmāvabōdhayen tamayi anāgata hæṭatalē saṁkhāra vaśayen goḍanagannē.

그러니 mahā vipāka 마음으로 태어난 사람, mahā vipāka 마음을 쌓은 사람이라야, 그 mahā vipāka 마음에 닿는 dhamma 깨달음으로 앞날의 바탕을 saṅkhāra로 쌓아 갑니다.

dūṣiya hitak nam pahaḷa vuṇē. ē dūtiya vipāka hiten anāgata hæṭatalayak gonnagāganna puḷuvan kamak nǣ. ēka vadenna paṭan gannē.

더럽혀진 마음이 났다면, 그 더럽혀진 vipāka 마음으로는 앞날의 바탕을 쌓을 수가 없습니다. 그것은 무너지기 시작합니다.

dæn karma vipākayak vaśayen akusala vipāka upēkṣā sahagata santīrṇa hitakin upanna nam yam tirisanayaka upadinnē ē hitakinmayi. satara apāgata satvama upadinnē ēken. ē hita tamayi ē satvayen vipāka vaśayen innē. vena hitak ennē.

kamma vipāka로서 akusala vipāka upekkhā sahagata santīraṇa 마음으로 태어났다면, 어떤 짐승으로 태어나는 것도 바로 그 마음으로입니다. 네 apāya의 존재는 모두 그것으로 태어납니다. 그 마음이 그 존재에게 vipāka로 있습니다. 다른 마음이 오지 않습니다.

hæbæyi oya āpu velāvēdī ē hitē dakṣatāvayak næti dubala nisā. eyāṭa hitalā pin karaganna śaktiyak næ. upakramaśīlī śaktiyak næ. anna ara akusala vipāka sitē tiyena aniṣṭhatāvaya hæṭiya.

그러나 그렇게 왔을 때 그 마음은 솜씨가 없고 약하기 때문에, 그에게는 생각해서 puñña를 지을 힘이 없습니다. 꾀를 낼 힘도 없습니다. 이것이 akusala vipāka 마음에 있는 좋지 않음의 모습입니다.

ē vagē kusala vipākayak palenakoṭa æhæ kana divanāsaya śarīraya mana kiyana indriya hayatiyak tibunāṭa kusala vipākayakvat akusala vipākayakvat enna bæ.

그처럼 kusala vipāka가 맺힐 때에도, 눈·귀·혀·코·몸·마음이라는 여섯 indriya가 있다고 해서 kusala vipāka든 akusala vipāka든 올 수는 없습니다.

ēkaṭa gōcara venna ōnē bāhirin. en bāhira iṣṭa priyāntamen hædilā tibunot ēvā iṣṭa priya sahagatava haṭagatta æsa kana divanāsaya śarīrayaṭa gōcara venakoṭa ara mahā vipāka hita haṭagænīmaṭa hētu venavā.

그것에 닿을 것이 바깥에서 와야 합니다. 그 바깥 것이 iṭṭha·piya하게 마련되어 있으면, 그것들이 iṭṭha·piya하게 생겨난 눈·귀·혀·코·몸에 닿을 때 그 mahā vipāka 마음이 생기는 까닭이 됩니다.

anna ē mahā vipāka hitakin haṭagatta sōmanassa sahagata gnāna sampittaṭta mahā vipāka hitak. kriyātmaka vecca velāvaka tamayi. dharmāvabōdhaya karanna hētu vena tīkṣana pragnāva nægīmaṭa hētu vena mūla dharmaya haṭaganna.

그 mahā vipāka 마음으로 생긴 somanassa sahagata ñāṇa sampayutta mahā vipāka 마음이 작용하는 때에야, dhamma를 깨닫게 하는 날카로운 paññā를 일으키는 뿌리 dhamma가 생깁니다.

ehenam anna ē hita goḍanaganna nam avaśya parisaraya goḍanaganna bohō ǣta kālē nam karagatta karmayangē vipāka kriyāvaliya siddha venna ōna.

그러면 그 마음을 쌓으려면, 필요한 둘레를 마련하려면 아주 먼 옛날에 지은 kamma들의 vipāka가 작용해야 합니다.

karmayak karapuvakāma ēkē īḷan̆ga śakti avasthāva dharma avasthāva ē dharma avasthāva kriyātmaka velā eka tænaka æhæ naipadanavā eka tænaka rūpaya napadanavā.

kamma를 지으면 그 다음 힘의 단계가 dhamma 단계입니다. 그 dhamma 단계가 작용하여 한 곳에 눈을 낳고 한 곳에 rūpa를 낳습니다.

anukūlava mama kiyana tæna kana napadavanavā. magē kiyana parisarayē śabdaya napadavanavā. mama kiyana tænaṭa nāsaya ipadunā magē kiyana pradēśayaṭa gandhaya napadavanavā. mama kiyana tænaṭa rasaya ipadunā diva napadavanavā. ēkaṭa rasaya napada vanāvā magē kiyana tæna mama kiyana tænaṭa kaya napadavā magē kiyana tænaṭa pahasa napada magē mama kiyana tænaṭa mana napada vunā magē kiyana tæna dharmaya napada. ēvā mulin nipædilā kriyātmaka venavā dharma avasthāvē īḷan̆gaṭa.

알맞게, '나'라는 곳에 귀를 낳고 '내 것'이라는 둘레에 소리를 낳습니다. '나'라는 곳에 코가 나고 '내 것'이라는 곳에 냄새를 낳습니다. '나'라는 곳에 혀를 낳고 거기에 맛을 낳습니다. '나'라는 곳에 몸을 낳고 '내 것'이라는 곳에 닿음을 낳습니다. '나'라는 곳에 마음을 낳고 '내 것'이라는 곳에 dhamma를 낳습니다. 그것들이 먼저 생겨나 dhamma 단계 다음에 작용합니다.

anna nipædi velā ekaṭa gaṭṭanaya venakoṭa karapu hon̆da hō naraka digē ārammaṇa avasthāvenavā. æhæṭa rūpa aramuṇu venavā, kanaṭa śabda aramuṇu venavā anna vipākayen haṭagatta ekē mulin haṭagatta vipākaya īḷan̆ga avasthāva anna aramuṇu venakoṭa haṭaganna viññāṇayak haṭagannavā nam ēka vipāka avasthāva anna vipāka cittayak haṭaganna kriyātmaka vena hæṭi karapu karmayak.

그렇게 생겨나 서로 부딪칠 때, 지은 좋은 일이나 나쁜 일을 따라 ārammaṇa 단계가 됩니다. 눈에 rūpa가 ārammaṇa가 되고 귀에 소리가 ārammaṇa가 됩니다. vipāka로 생긴 것 가운데 먼저 생긴 vipāka의 다음 단계, 곧 ārammaṇa가 될 때 viññāṇa가 생긴다면 그것이 vipāka 단계입니다. 지은 kamma가 이렇게 vipāka 마음을 낳도록 작용합니다.

dæ anatta saṁsārayē pāramitā piruvē taman budu vennat lōkayāṭa avabōdhaya labā dennat avaśya pasutalaya hadanna.

끝없는 saṃsāra에서 pāramitā를 채운 것은 자기가 Buddha가 되고 세상 사람들을 깨닫게 하는 데 필요한 바탕을 만들기 위해서였습니다.

ē mahā kusala sōmanassa sahagata gnāna sampitta utkr̥ṣṭa mahā vipāka kusala hiten. ēkaṭa avaśya parisaraya gonnagalā vipāka hita pahaḷa karapuvahama tamayi anna ē vipāka hitaṭa tamayi lovturā buddhatvaya læbennē. ē vipāka

그 mahā kusala, somanassa sahagata ñāṇa sampayutta의 빼어난 mahā vipāka kusala 마음으로, 거기에 필요한 둘레를 쌓아 vipāka 마음을 냈을 때, 바로 그 vipāka 마음에 lokuttara Buddha가 이루어집니다.

lovturā buddhatvaya læbennē. ē vipāka hitē in̆dalā gonna yathārthayatui.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehemayi lovturā buddhatvaya læbennē.

그렇게 lokuttara Buddha가 이루어집니다.

ehenam ē budurajāṇan vahansē tamangē væḍē karena ivara karaganna maṭṭamē ē maṭṭamaṭa sīmā karapu śaktiyak nemeyi na ipadi.

그러니 그 Buddha께서 낳은 힘은 자기 일을 마치는 수준에만 한정된 힘이 아닙니다.

yam dharmayak lōkayaṭa pahaḷaṭa passē ē dharmaya bohō kālayak tuḷa mē lōka sattvayaṭa hiṭasuva piṇisa kriyātmaka velā yam satvayakaṭa midenna gælavenna iḍa tiyenavā nam ē tākkal kriyātmaka velā. ē kāraṇaya iṣṭa karatvā kiyannā vū adhiṣṭhānayin tamayi ara śaktiyen naipade vuṇē.

어떤 dhamma가 세상에 나온 뒤, 그 dhamma가 오랜 동안 이 세상 satta들의 이로움과 행복을 위해 작용하여, 어떤 satta에게든 벗어나고 풀려날 틈이 있는 한 그동안 작용하기를, 그 일을 이루기를 바라는 adhiṭṭhāna로 그 힘이 생겨났습니다.

ehenam ē śaktiya nikut karapu bāhira parisarē kohema velāvakavat kaltiyā vināśa venna bæ.

그러니 그 힘을 내보낸 바깥 둘레는 어느 때든 때가 되기 전에 무너질 수 없습니다.

abhyantara parisaraya vināśa vuṇā kivvā nam dhātu unvahansēlā ira vuṇāna nēda? ivara vunē nǣnē. abhyantara parisarayaṭa dhātun vahansēlā idira vuṇā. bāhira tibicca parisarayaṭa bōdhīn vahansē idira vuṇā.

안의 둘레가 무너졌다고 한다면, dhātu들은 다 끝났습니까? 끝나지 않았습니다. 안의 둘레로는 dhātu들이 남았고, 바깥에 있던 둘레로는 bodhi가 남았습니다.

anna bōdhīn vahansē tamā pāramitābalayē mūlika sthāna ē śaktiya labā dena mūlika sthānaya etana.

그 bodhi가 pāramitā 힘의 밑바탕 자리입니다. 그 힘을 주는 밑바탕 자리가 바로 그곳입니다.

ehenam pāramitā balaya śaktiyen lōka śāntiya san̆dahāma ven karapu mānasikatvayakin gonnakapu vipāka śaktiyak vaśayen pahaḷa vecca ēkaṭa ē vipāka dīmaṭa pahaḷa vecca bōdhīn vahansē ē san̆dahā pahaḷa vecca kompiyuṭaryak ova avaśya śakti vihidu vena kompiyuṭaryak ada kālē hæṭiyaṭa kiyanavā.

그러니 pāramitā 힘으로, 세상의 평안만을 위해 바친 마음으로 쌓은 vipāka의 힘으로서 나타난 것, 그 vipāka를 주려고 나타난 bodhi는, 요즘 말로 하면 그것을 위해 나타난 컴퓨터, 필요한 힘을 퍼뜨리는 컴퓨터라고 할 수 있습니다.

dīlā tiyena dattayaṭa anuva kriyātmaka venavā ē kālē avasan venaka. mēka tamayi lōka kompiyuṭara. ada vacanayen kiyanavā nam kiyanna tiyennē ēkayi. oya lōka kompiyuraṭa kavu dattayan anuva tamayi ē kāla sīmā anuva tamayi ēvā kriyātmaka vennē.

주어진 자료대로 그 기간이 끝날 때까지 작용합니다. 이것이 세상의 컴퓨터입니다. 오늘의 말로 하자면 그렇게 말할 수 있습니다. 그 세상의 컴퓨터에 들어간 자료에 따라, 그 기한에 따라 그것들이 작용합니다.

itin ē nisā bōdhīn vahansē tavamat pavatinavā. avurudu 5da000kkan hari śāsanaya pavatinnavā nam ē tākkal bōdhināsaya pavatinna ōnē.

그래서 bodhi는 아직도 있습니다. sāsana가 5000년 동안 이어진다면 그동안 bodhi도 이어져야 합니다.

anit siyaluma vr̥kṣa vala tiyena svabhāvaya ikmavā vagē vihē satvayā bōdhīn vahansēṭa tiyenavā.

다른 모든 나무의 성질을 넘어서는 특별함이 bodhi에 있습니다.

jayaśrī mahā bōdhīn vahansēgē paṭaka navīkaraṇaya venavā. paṭaka mærennē. hædilā tiyena paṭaka navī kararaṇaya vēvī tava ēgannama pavatinavā misā. nava paṭaka bihi karalā hiṭan pramāṇaya ikmavā yannē næ.

Jaya Śrī Mahā Bodhi는 조직이 새로워집니다. 조직이 죽어도, 이미 이루어진 조직이 새로워지고 또 새로워지며 그대로 이어질 뿐, 새 조직을 내어 크기를 넘어서지는 않습니다.

hæbæyi muḷu lōkayama tiyena ekama vr̥kṣarājaya avacarayi.

그러나 온 세상에 그런 나무의 왕은 그것 하나뿐입니다.

uddhida vidyātmayan visin mona lōkema parīkṣaṇa kaḷat mē muḷu lōkema kisima gahak paṭaka navīkaraṇaya venna ekama gahak hoyanna nǣ. ekama eka gahak tiyenavā laṁkāvē tiyena jayaśrīkiribōdhī occarayi tiyennē.

식물을 연구하는 이들이 세상 어디서 살펴보아도, 온 세상에서 조직이 새로워지는 나무는 한 그루도 찾을 수 없습니다. 단 한 그루가 있으니 Laṅkā에 있는 Jaya Śrī Mahā Bodhi입니다. 그것뿐입니다.

ēka muḷu lōkema pudu pudumen ekak. pudumayak paḷaveni pudumē inna puḷuvan yathārthayen bæluva.

그것은 온 세상에서 놀라운 것입니다. 실제로 보면 첫째가는 놀라움이 될 수 있습니다.

meccara lōkē haṭaganna ekama gahakaṭavat balā venas venna æyi mē bōdhīn vahansēgē venasa

이 넓은 세상에 나는 어떤 나무와도 다른 bodhi의 이 다름은 왜일까요?

dæn avurudu 10kaṭa kiyalā bōdhīn vahansē dihā balalā mimba mællalā tibbā. bōdhīn vahansēgē kan̆dē pramāṇaya menna meccarayi kiyalā. ada mimma bænnam ēken. ēt eccarayi.

10년 전에 bodhi를 보고 재어 두었습니다. bodhi의 줄기 크기가 이만큼이라고. 오늘 재어 보아도 그만큼입니다.

dæn puduma siddhiyak. kisima vr̥ttayaka oya tattvaya næha. avurudden avurudda avurudden avurudda mimma bænna nam ehema eka poḍḍak hari loku.

참으로 놀라운 일입니다. 어떤 나무에도 이런 일은 없습니다. 해마다 재어 보면 조금이라도 커집니다.

hæbæyi jātiyani mahābōdhīn vahansēge mimma vænalā amudu jātiya ganna bæ.

그러나 Jaya Śrī Mahā Bodhi는 재어 보아도 달라진 것을 찾을 수 없습니다.

etakoṭa mokakda mē jayasiri mahābatuin vahansēgē venasa? ara kiyapu mūla dharmayaṭa anuva dæn vena nisā pēnnē nædda? amut tiyenavā.

그러면 Jaya Śrī Mahā Bodhi의 이 다름은 무엇입니까? 앞서 말한 뿌리 dhamma에 따라 그렇게 되는 것이 보이지 않습니까? 남다름이 있습니다.

paṭhaka navīkaraṇaya venna eka vr̥tsayakaṭa viśēṣa vennat. muḷu lōkē tiyena siyaluma vr̥kṣavalaṭa ēka novennat.

한 나무에만 특별히 조직이 새로워지고, 온 세상의 다른 모든 나무에는 그렇지 않다는 것.

[ugura kǣrīma] ē hētuva balanakoṭa pæhædiliva pēnnē nædda? jayaśrī mahābōdhīn vahansē sāmānyayekgahak nemeyi kiyana eka. hon̆daṭa pæhædili.

그 까닭을 보면 뚜렷이 보이지 않습니까? Jaya Śrī Mahā Bodhi가 여느 나무가 아니라는 것이. 아주 뚜렷합니다.

[ugura kǣrīma] etakoṭa jayaśrī mahābōdhīn vahansē ehema vennē æyi? anik gas haṭaganna sampradāyaṭa anuva nam haṭagattē. anikvāgē venna epæ.

그러면 Jaya Śrī Mahā Bodhi는 왜 그렇습니까? 다른 나무가 나는 방식대로 났다면 다른 것들과 같아야 하지 않겠습니까.

asama pudgalayangē kayaṭa vaḍā asama sama pudgalayangē kayaṭa samānatvayak tiyenavā budurajāṇan vahansēgē dēhaya.

Buddha의 몸은 보통 사람들의 몸과 달리, 비길 데 없는 이들(asamasama)의 몸과 같습니다.

budurajāṇan vahansēgē dēhaya yam ākārayakda ē samāna pudgalayek lōkē nǣ. samāna venas ākārayen samāna pudgalayek lōkē inna puḷuvan.

Buddha의 몸이 어떠하든, 그와 같은 사람은 세상에 없습니다. 다른 모습으로 비슷한 사람은 세상에 있을 수 있습니다.

hæbæyi lovturayā budu vena uttamayan vahansē namagē pasima atdyakē upadina śarīrayē svabhāvayak ættada ēka asamavū buduvaraṇan vahansēlāgēma eban̆duma kālayaka buduvarayekgē kayaṭa samāna misā.

그러나 lokuttara Buddha가 되실 거룩한 분이 마지막 삶에 태어나는 몸이 어떤 성질을 지녔든, 그것은 비길 데 없는 Buddha들, 그런 때의 Buddha의 몸과만 같을 뿐입니다.

ē kāyika svabhāvayan mē lōkē kisima satvayekuṭa samāna. ēka viśēṣa satvayak tiyenavā.

그 몸의 성질은 이 세상 어떤 satta와도 같지 않습니다. 그것은 특별한 성질입니다.

ehenam ē san̆dahāma haṭagatta bāhira lokumā āyatanaya vana lotirā buddhatvayaṭa patvecca āyatanaya vana jayatī mahābōdhīn vahansē asama samāyi. vr̥ssayan atara asama tamayi. oppu velā ivarayi.

그러니 바로 그것을 위해 생긴 바깥의 큰 āyatana, lokuttara Buddha가 이루어진 āyatana인 Jaya Śrī Mahā Bodhi는 비길 데 없습니다. 나무들 가운데 비길 데 없습니다. 이미 밝혀졌습니다.

ovun sama ekak tava ē jātayaka tava tænaka tiyenavā kiyalā kisi kenekuṭa pennanna tun lōkema tun lōkayak api dækkē næhæ. mē manussa lōkē tiyennē gas gon natara næhæ. anikvā gæna nǣha kiyana eka amutuin kiyanna deyak næhæ. dækka dē tuḷin apimē bahinavā nam nigamanayakaṭa ē samāna vr̥kṣayak muḷu lōkema nǣ.

그와 같은 것이 그런 종류로 다른 곳에 또 있다고 누구도 보여 줄 수 없습니다. 세 세계를 우리가 다 본 것은 아닙니다. 그러나 이 사람 세상의 나무와 풀 가운데에는 없습니다. 다른 세계에 없다는 것은 따로 말할 것도 없습니다. 본 것을 가지고 결론을 내린다면, 그와 같은 나무는 온 세상에 없습니다.

ehenam jayaśrī mahābōdhīn vahansē viśēṣayi kiyalā pennalā tēru hētu nædda?

그러면 Jaya Śrī Mahā Bodhi가 특별하다는 것이 드러나 이해되지 않습니까?

anna pāramitā balayen haṭagatta bōdhīn vahansē piḷiban̆dava bhautika viśēṣa satvayak pennanna ada puḷuvan. bhautika vaśayen asama samavābhā pennanna adat sākṣi tiyenavā. ē pēna hariya.

pāramitā 힘으로 생긴 bodhi에 대해 오늘날에도 몸으로 보이는 특별한 성질을 보여 줄 수 있습니다. 몸으로 보이는 비길 데 없음을 보여 줄 증거가 오늘도 있습니다. 그것은 보이는 부분입니다.

100 ekak pēnavā nam 100 99k pēnnē næti hariya. nopena hariya mahā gnānayanṭa gōcara venna puḷuvan.

100 가운데 하나가 보인다면 99는 보이지 않는 부분입니다. 보이지 않는 부분은 큰 ñāṇa에게나 보일 수 있습니다.

lovturā budupiyāṇan vahansēṭa siyalu ākārayen gōcara venavā. anik ayaṭa gōcara næ. ānanda hāmuduruvanṭa gōcana næti nisā tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē. ānanda siyalu samādhi samādhiyanṭa jayaśrī mahābōdhīn vahansē nagami nisā tava tænak nǣha kiyalā.

lokuttara Buddha께는 모든 면에서 보입니다. 다른 이들에게는 보이지 않습니다. Ānanda 스님에게 보이지 않았기 때문에 Buddha께서 말씀하셨습니다. "Ānanda여, 모든 samādhi에 드는 데 Jaya Śrī Mahā Bodhi 말고 다른 곳은 없다"고.

ehenam etenṭa giyē budupiyāṇan vahansē apē tripiṭaka dharma grantavala san̆dahan venavā. kusana aṭaviṭak aragena illā uturu pætten dānna hatanaṭa etana kærakenavā. bam̆barēvāya kærakenavā. dakuṇu pættaṭa balanakoṭa ē pættē kærakenavā bam̆barēvā baṭa hira pætta bæluva ē pættak kærakenavā aturu diśā bæluva okkoma kærakenavā. eka tænak tiyenavā kærakenna etana bohoma iccalayi.

그곳에 가신 Buddha께서는—우리 Tipiṭaka 책들에 나옵니다—kusa 풀 여덟 줌을 들고 북쪽에 놓으려 하자 그곳이 빙빙 돕니다. 팽이처럼 돕니다. 남쪽을 보니 그쪽도 팽이처럼 돕니다. 서쪽을 보니 그쪽도 돌고, 사이 방향을 보니 모두 돕니다. 한 곳만은 돌지 않고 아주 꼼짝하지 않습니다.

etana tamayi tænaka kiyalā etanaṭa dæmmā ē tamayi nægenahira disāva balāgena bōdhi mūlayē tiyena pætta. anna lovturā buddhatvayaṭa pat vena bōdhīn vahansē ḷan̆ga vaṭēvat tibunē nǣ tæna. eccara laṁ velā anti velā balanakoṭa bōdhīn vahansē ḷan̆gak tiyennē eka tænayi sūtra vennē. anna vajjāsanaya pihiṭapu tæna

그곳이 그 자리라 하여 거기에 놓았습니다. 그것이 동쪽을 바라보는 bodhi 뿌리 쪽입니다. lokuttara Buddha가 되는 bodhi 가까이 둘레에 다른 자리는 없었습니다. 그렇게 가까이 다가가 보면 bodhi 곁에 맞는 자리는 한 곳뿐입니다. 그것이 vajrāsana가 자리한 곳입니다.

vajara kiyannē mona vidihakama vajaraya kiyannē tadama dē. tava dēkin kapanna bæ vajaraya. vacaraya kapanavā nam vajarayakin ō diyavantiya kapanā nam diya mantriyaka kigin kivvayi diya mantiya kapana tava anik mæṇikut bæha. tava dēkinut bæ. ēka kapanna diya mantiyak ōna.

vajira란 어떤 식으로든 가장 단단한 것입니다. 다른 것으로는 vajira를 자를 수 없습니다. vajira를 자르려면 vajira로, 다이아몬드를 자르려면 다이아몬드로 해야 합니다. 다른 보석으로도, 다른 어떤 것으로도 안 됩니다. 그것을 자르려면 다이아몬드가 있어야 합니다.

anna eban̆du ē dē kapannavā nam ēkenma misak venehi bæruvā vāgē kisima māra balavēgayakaṭa parādaya karanna bæri vajarayakayavat vajaraya væni sthānayak pihiṭanavā.

그런 것을 자르려면 그것으로만 될 뿐 다른 것으로는 안 되듯이, 어떤 Māra의 힘으로도 꺾을 수 없는 vajira 같은 자리가 생겨납니다.

anyabantana pennana āsayanayaṭa vajarāsanaya kivvā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mona vidihakinvat mona māra balavēgayakaṭat ē sthānayē venas karanna bæ. anna pāramitā balaya praguṇa velā āpu hæri. pāramitā balayen pahaḷa vecca tænē hædi.

어떤 식으로도, 어떤 Māra의 힘으로도 그 자리를 바꿀 수 없습니다. pāramitā 힘이 무르익어 온 모습입니다. pāramitā 힘으로 나타난 자리의 모습입니다.

ēka ahamben pahaḷa vecca ekakvat kavuru ahadalā dunna ekak nemeyi. unvahansēgē pāramitā balayen kriyātmakamaka vecca lōka dhātuva kriyātmaka vecca ekama sthānaya. ehenam ēvā kriyātmaka venaṭa hon̆daṭa pæhædiliva pēnnē.

그것은 우연히 나타난 것도, 누가 만들어 준 것도 아닙니다. 그분의 pāramitā 힘으로 작용한 세계 dhātu가 작용한 단 하나의 자리입니다. 그러니 그것들이 작용하는 것이 뚜렷이 보입니다.

karana lada pin pav anuva pudgalayā itin gonnaganala vū śaktiya anuva mē viśvayē ē ē kriyākārītvayan haṭaganna ākāraya pæhædiliva pēnavā.

지은 puñña와 pāpa에 따라, 사람이 쌓은 힘에 따라 이 우주의 여러 작용이 생겨나는 모습이 뚜렷이 보입니다.

dæn karma śaktiya balapannē kayaṭa vitarakda? bāhira lōkē ayiti nædda?

kamma의 힘이 몸에만 미칩니까? 바깥 세상에는 미치지 않습니까?

menna mē nisā tamayi kiyannē ē san̆dahā sakas vuṇā bōdhīn vahansē ē urumatāvaya tiyenavā.

바로 이 때문에, 그것을 위해 마련된 bodhi에는 그 물려받음이 있다고 하는 것입니다.

dæn api lēvurumēya kiyalā ekak katā karana atta mutta nattak panattā ittā kirik kiri kǣma muttak kiyalā hatmumatu paramparāvaka avaṁkama āvā nam ehema eyāgē daruvā eyāgē daruvā eyāgē daruvā kiyalā. kiri kǣttayāgē lē aragena bæluvot ehema lēvarumatāvaya kiyanna puḷuvan ada inna mulpurāgena hatmatu paramparāven mehā bæluvat balapā hatmutu paramparāven hatveniyaṭa yaṭara pallehaṭa idilā bæluvat ēket tiyena ara urumatāvaya menna mehema himikamak tiyenavā.

우리는 피의 물려받음이라는 것을 말합니다. 아버지, 할아버지, 증조할아버지에서 kirikæmmuttā까지 일곱 대가 곧게 이어져 왔다면, 그 사람의 아이, 그 아이의 아이, 또 그 아이의 아이 하는 식으로요. kirikæmmuttā의 피를 가져다 보면 피의 물려받음을 말할 수 있습니다. 오늘 사람에서 일곱 대 위로 올라가 보든, 일곱째 대에서 아래로 내려와 보든 그 물려받음이 있습니다. 이런 이어진 권리가 있습니다.

dæn bōdhīn vahansēgen aṭṭhaphala rūpaha bōdhi daṣphala rūpahaba bōdhi ādi vaśayen haṭagatta kiyanavā tænin tæna vihidenna vihidilā yanna avaśya bōdhīn vahansēgen. ēvā 40lis poḷaka rōpaṇaya vuṇā kiyalā kiyanavā 40talis poḷoka tibuṇā.

bodhi에서 aṭṭhaphala-ruha bodhi, dvattiṃsa-phala-ruha bodhi 같은 것들이 생겨나 곳곳으로 퍼져 나가야 했다고 합니다. 그것들이 마흔 곳에 심어졌다고 합니다. 마흔 곳에 있었습니다.

ehenam īṭa passē api dæn aluten pūjanīnayak hadanakoṭa api yaṁ kō bōdhiyakyaṭa kæliyi kiyalā kælī tiyena kavuḍu bōgīgena hiṭavanada nætnam gælapena prasiddha pansalakaṭa gihillā ara tiyena bōdhiyakin aṁkurayak hari rōpaṇaya karapu eyā genat hiṭavanavā.

그 뒤로 우리가 새로 절의 모실 자리를 만들 때, 숲에 가서 숲에 있는, 새가 씨를 떨군 bodhi를 가져다 심습니까? 아니면 알맞은 이름난 절에 가서 거기 있는 bodhi에서 싹이라도 받아 심은 것을 가져다 심습니다.

āraṁciya ekakvat tiyenavada kælē tiyena bōdhiyak genahalā eṭan hiṭavāgena mē pansalak hadalā vihasa pūjanaya sthāna hiṭevvā kiyalā.

숲에 있는 bodhi를 캐어 와 심고 절을 지어 모실 자리를 세웠다는 소식을 하나라도 들어 본 적이 있습니까?

næva hæma bōdhiyakma jayaśrī mahābōdhīn vahansēgē aṁkurayen hō monavæn hō sambandhayak tiyenavā.

없습니다. 모든 bodhi는 Jaya Śrī Mahā Bodhi의 싹이든 무엇이든 어떻게든 이어져 있습니다.

ehenam ara hatmotu parapurē nǣ samatakama lēvurumē vāgē jayaśrī mahā bōdhīn vahansē hata vecca sambandhatāvaya kramānukūlava gaman karanavā anit bōdhīn vahansēlāṭa

그러니 그 일곱 대 혈통의 핏줄, 피의 물려받음처럼, Jaya Śrī Mahā Bodhi와 맺어진 이어짐이 차례차례 다른 bodhi들에게로 이어져 갑니다.

ē bōdhīn vahansēyāṭa śaktiya dennē kohenda? ara pradhāna bōdhīn vahansēga

그 bodhi들에게 힘을 주는 것은 어디서입니까? 바로 그 으뜸 bodhi입니다.

samānatvayaṭa samānatvaya ædalā ena gatiyak tiyenavā budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā gatiyaṭa samāna gatiya sambandhayi kiyalā. gatiyaṭa gatiya hædenavā.

같은 것이 같은 것을 끌어당기는 성질이 있습니다. Buddha께서 몸소 성질은 같은 성질과 이어진다고 말씀하십니다. 성질에 성질이 맞물립니다.

mēka budupiyāṇan vahansē edā dēśanā karapu dharmaya tuḷa hon̆daṭa pæhædiliva adat dēśanāvē tiyenavā. lōka satyayō gatiyaṭa gatiya sambandha venavā. anukūlayaṭa anukūla dē sambandha venavā. mēka lōka svabhāvayak tiyenavā kiyalā dēśanā karanā.

이것은 Buddha께서 그때 설하신 dhamma 안에 오늘도 뚜렷이 남아 있습니다. 세상의 satta들은 성질에 따라 성질과 이어진다, 맞는 것은 맞는 것과 이어진다, 이것이 세상의 본성이라고 말씀하셨습니다.

mē lōkē hæma deyakma haṭagannavā nam anukūla dēṭa anukūla dē laṁ velā ekka tamayi haṭagannē. dravya vatu haṭagattat haṭagannē ehemayi. samāna dē samāna dēṭa ākarśanayi. ēvā śaktiya sama śaktiyak sami viśva śaktiyak sami kriyātmaka venakoṭat samānatvayaṭa samānatvaya eka ḷan̆ga laṁ velā kriyātmaka velā tamayi pihiṭannē. ēka tamayi svabhāvaya. ajīvī vastulat ē svabhāvaya tiyenavā.

이 세상의 모든 것은 생겨날 때 맞는 것에 맞는 것이 다가붙어서 생겨납니다. 물질이 생겨나도 그렇게 생겨납니다. 같은 것은 같은 것에 끌립니다. 힘이든, 같은 힘이든, 우주의 힘이든, 작용할 때도 같은 것이 같은 것 곁으로 다가가 작용하면서 자리를 잡습니다. 그것이 본성입니다. 살아 있지 않은 것에도 그런 본성이 있습니다.

dæn gaṁgāvak galalā vatura væhælā giyāṭa passē bæluvahama apiṭa ahuvenavā væli kandak pirilā tiyenavā. pættaka. dæn mē væli kanda nan̆gaṭa gihillā api bæluvot api balanavā kohomada væli ṭika pihiṭalā tiyennē.

강이 넘쳐흘러 물이 빠진 뒤에 보면 한쪽에 모래 더미가 쌓여 있습니다. 그 모래 더미에 올라가 보면, 모래가 어떻게 자리 잡고 있는지 볼 수 있습니다.

kaḷu hīn vælla venama raṭāvaka ē kaḷuṁ væliya kǣlli. īḷan̆ga maṭṭamē sudu æælla īḷan̆ga raṭāva boraḷu kæṭa boralu raṭāva pihillā tiyennē kavuruvak pihiṭa ehuvē nætuva samānatvayaṭa anukūla dēval samānatvayaṭa laṁ velā eka rælaṭa ehema kramānukūlava pihiṭanavā.

검고 고운 모래는 따로 한 층을 이루고, 그 검은 모래 덩이들이 있고, 다음 층에는 흰 모래, 다음 층에는 자갈 층. 누가 놓아 준 것도 아닌데 같은 것끼리 맞는 것들이 다가가 한 무리씩 차례대로 자리 잡습니다.

menna mē vagē tamayi mē raṭāva gahakaṭa pōra dæmmā ē gahaṭa ædagannavā ē gahaṭa avaśya ēvā.

이 틀이 바로 이렇습니다. 나무에 거름을 주면 그 나무는 자기에게 필요한 것을 끌어당깁니다.

siyalu gaha poḷovē tiyena siyalu hæma gahaṭama samahara vadinnē næ.

땅에 있는 모든 것이 모든 나무에 다 닿지는 않습니다.

api sara māruva kiyalā karannē toya hētuvaka. dæn baṭu hiṭevvā nam baṭu hiṭavala ivaralā mokada karannē? mē særa hiṭavā deveni særa hiṭavā. tunveni særenavā baṭu hædennē næ. dæn hiṭavanavā miris gaha. ēvā saruvaṭa hædenavā.

우리가 돌려짓기를 하는 데에는 까닭이 있습니다. 가지를 심었다면, 다 심고 나서 어떻게 합니까? 이번에 심고 다음 번에 심고, 세 번째에는 가지가 잘 자라지 않습니다. 그래서 이번엔 고추를 심습니다. 그것은 무성하게 자랍니다.

ē poḷovē tibicca ena tibicca rasāyana gatiya baṭu valaṭa ædalā giyāṭa passē miris valaṭa anna eka ædilā næha.

그 땅에 있던 성분이 가지에게로 빨려 간 뒤에도, 고추에 맞는 그것은 빨려 가지 않았습니다.

ē nisā īṭa passē mokada karannē ēgollō mirisi hiṭu vugahama aramak hon̆daṭa hædenavā. ē dana mǣ hiṭunavā. etakoṭa ēkat haruva hædenavā. ohoma ravun tun hatarak giyāṭa passē āyasarayak paṭaviṭa ma māya hædenavā. mokada mē maha poḷuvē tiyena siyalu rasa dhātu hæmadēṭama poduvē kalavan velā ædennē nǣ.

그래서 그 뒤에 어떻게 하느냐면, 고추를 심으면 그것이 잘 자랍니다. 그다음엔 콩을 심습니다. 그것도 무성하게 자랍니다. 그렇게 서너 번 돌고 나면 다시 가지를 심어도 잘 자랍니다. 왜냐하면 큰 땅에 있는 모든 맛의 성분이 모든 것에 뒤섞여 한꺼번에 빨려 가지 않기 때문입니다.

anukūlatvayaṭa anukūlatvaya hædilā hiṭinnē. samānatvayaṭa samānatvaya sambandhayi. manussaya atarat ehemayi. asatpuruṣayā asatpuruṣayāṭa sambandhava ædenavā. satpuruṣayā satpuruṣayāṭa sambandhava vædenavā. satpuruṣayangē prabhēda tiyenavā.

맞는 것에 맞는 것이 맞물려 있습니다. 같은 것은 같은 것과 이어집니다. 사람들 사이에도 그렇습니다. asappurisa는 asappurisa에게 끌려가고, sappurisa는 sappurisa에게 끌려갑니다. sappurisa에도 여러 갈래가 있습니다.

eka avasthāvaka budurajāṇan vahansē væḍa innakoṭa ektarā bhikṣūn vahansēlā satpuruṣa bhikṣūn vahansē ḷamayi. okkoma sīlavanta guṇavanta uttamaya. ektarā bhikṣūn vahansēlā kaṇḍāyama særiyut hāmuduruvō vaṭa karagenavā. etana inna.

한때 Buddha께서 머무실 때, 어떤 bhikkhu들, sappurisa인 bhikkhu들은 모두 sīla와 덕을 갖춘 훌륭한 분들이었습니다. 어떤 bhikkhu 무리는 Sāriputta 스님을 둘러싸고 그곳에 있었습니다.

tava kaṇḍāyamak mugalan hāmuduruvōla. tava kaṇḍāyamak mahā kāsayapa hāmuduruvala. tava kaṇḍāyamak upāli hāmuduruvalak. tava kaṇḍāyamak devdattara valā. mehema kānyen kāṇaya peḷagæhilā innavā budurajāṇan vahansē dækalā ānanda hāmuduruvanṭa kiyanavā ānanda pēnavā nēda mē apē pirisa inna hæṭa.

또 한 무리는 Moggallāna 스님 곁에, 또 한 무리는 Mahā Kassapa 스님 곁에, 또 한 무리는 Upāli 스님 곁에, 또 한 무리는 Devadatta 곁에 있었습니다. 이렇게 무리별로 늘어서 있는 것을 Buddha께서 보시고 Ānanda 스님에게 말씀하십니다. "Ānanda여, 우리 무리가 있는 모습이 보이느냐?"

oya mahā pragnāvanta bhikṣūn vahansēlā gæm̆buru daham gæna danna bhikṣūn vahansēlāgē ē gati lakṣaṇaya æti pirisa tamayi ara særiyat hāmuduruvō ḷan̆ga innē. iridhi bala pihida pihiṭapu ē gati lakṣaṇa næti æti aya tamayi ara mugalan hāmuduruvō ḷan̆gē. vinaya śikṣāva bohoma gaḍuven darāgatta kaṭṭiya tamayi upāli hāmuduruvō ḷan̆ga innē. asatpuruṣa gati ati kaṭṭiya tamayi ara devada ḷan̆ga innē. anna ēkaṭa pennavā.

"큰 paññā를 지닌 bhikkhu들, 깊은 dhamma를 아는 bhikkhu들의 성질을 지닌 무리가 Sāriputta 스님 곁에 있다. iddhi 힘이 자리 잡은 성질을 지닌 이들이 Moggallāna 스님 곁에 있다. vinaya 배움을 아주 굳게 지키는 무리가 Upāli 스님 곁에 있다. asappurisa 성질을 지닌 무리가 Devadatta 곁에 있다." 그것을 보여 주십니다.

ehama pelā kivvā satvayō gati vaśayen samānatvaya utulanavā. gatiyaṭa gatiya hædenavā. menna ākarṣaṇa vala hæṭi.

그렇게 보여 주시며, satta들은 성질에 따라 같은 것끼리 모이고, 성질에 성질이 맞물린다고 하셨습니다. 끌림의 모습이 이렇습니다.

ē nisā mē lōkē gas koḷan haṭagattā. samāna śaktiyakin nemeyi haṭaganna. vividhākāra śakti viśēṣa vividhākāra gati lakṣaṇaya anuva vihidenavā pætirenavā. anna ē vividhākāra śaktiyanṭa anukūlava vividhākāra usa haṭagannavā.

그래서 이 세상에 나무와 풀이 생겨났습니다. 같은 힘으로 생겨난 것이 아닙니다. 여러 가지 특별한 힘이 여러 가지 성질에 따라 퍼지고 번집니다. 그 여러 가지 힘에 맞추어 여러 가지 키(모습)가 생겨납니다.

ē gatiya yahapat nam ē vr̥kṣayāt īṭa anukūlayi. ēka ē śaktiya tiyenavā. anna ē śaktiya tamayi ē ākārayen hædilā. ēkaṭa mē tava praśnaya uttarayakut karalā mēka enavā.

그 성질이 좋으면 그 나무도 거기에 맞습니다. 그 힘이 있습니다. 그 힘이 그런 식으로 이루어졌습니다. 여기에 또 다른 물음의 대답도 함께 나옵니다.

mē śarīrayaṭa væḷadena rōgā san̆dahā śākin auṣadha labā gænīmaṭa hētuva nirukti sahitava vigraha karalā tiyena mē praśnayak illā tiyenavā. dæn mē praśnayēdī idi ēkat venna denavā.

이 몸에 걸리는 병에 풀과 나무에서 약을 얻는 까닭을 낱말 풀이와 함께 풀어 달라는 물음도 들어와 있습니다. 이 물음에서 그것도 함께 다루겠습니다.

dæn metanadi mokada vennē? menna mē vidihaṭa ē gahen mē lōkē issellā gas haṭagena tibunē nǣ. mūlikama brahma kalpiya manussayō inna kālē gas tibunē næhæ. soyam prabhā ālōkayen tayimagē śarīra ālōkayen mē lōkē æviddā.

여기서 어떤 일이 일어납니까? 이렇게 나무에서—이 세상에는 처음에 나무가 나 있지 않았습니다. 맨 처음 brahma 같은 사람들이 살던 때에는 나무가 없었습니다. 그들은 스스로 내는 빛, 자기 몸의 빛으로 이 세상을 다녔습니다.

gas koḷan valin haṭagattā oya sāka dravyayak navana mē bhūmiyē bhūmi paṭaka kiyana kirīvolō deyak væni āhārayak mūlika satvayanṭa pahaḷa vunē. gas koḷan ekakvat tibunē næhæ. gas ælla ekakvat tibunē næhæ. ēvā kāla tamayi ēvā āhāraṭa nam tamayi ē mūlika aya jīvat vennē. anna mūlikama jīvat vecca pirisa.

나무와 풀에서 생긴 것이 아니라, 식물 아닌 어떤 것으로서 이 땅에 bhūmi-pappaṭaka라는 우유 같은 먹을거리가 처음 존재들에게 나타났습니다. 나무와 풀은 하나도 없었습니다. 덩굴 하나 없었습니다. 그것을 먹으며 그 처음 사람들은 살았습니다. 그들이 맨 처음 살았던 무리입니다.

otana paṭan gennē mokada karannē? [ugura kǣrīma] kramakramayen venas velā yanakoṭa ektarahatu vargayak pahaḷa vuṇayi kiyanavā. ēt gas goḷavalaṭa ayiti ekak nemeyi hatu vargayak. ēkat viśāla pōṣaṇayakin yuddhayi.

거기서 시작해 어떻게 되었습니까? 차츰차츰 바뀌어 가면서 어떤 버섯 같은 것이 나타났다고 합니다. 그것도 나무나 풀에 속하는 것이 아니라 버섯 같은 것이었습니다. 그것도 큰 영양을 지니고 있었습니다.

tavat kal yanannaṭa badā latā kiyalā væl jātiyak pahaḷa vuṇā kiyanavā. īṭa passē ēkē īḷan̆ga maṭṭamē pōṣaṇaya tænpat vuṇā. tavat kālayak yanakoṭa ælvī saha māvī pahaḷa vuṇā. etakoṭa ē maṭṭamē pōṣaṇaya ēkē tænpat vuṇā.

더 세월이 흐르자 badālatā라는 덩굴이 나타났다고 합니다. 그 뒤로 그다음 단계의 영양이 거기에 깃들었습니다. 또 얼마 지나자 쌀(sāli) 같은 낟알이 나타났습니다. 그러자 그 단계의 영양이 거기에 깃들었습니다.

menna mē ākārayen pudgalayāgē gati lakṣaṇaya yam yam ākārada ē ākāra sakti viśēṣayaṭa anuva bāhira lōkayē vr̥ṣa pahaḷa vecca hæṭi. pæhædiliva vigraha karalā tiyenavā.

이처럼 사람의 성질이 어떠하냐에 따라, 그 특별한 힘에 따라 바깥 세상에 나무가 나타난 모습을 뚜렷이 풀어 놓았습니다.

oya aggañña sūtrayē vigraha venakoṭa aggañgna sūtraya anna itin ōgē hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā ēvā haṭaganna ākāraya

Aggañña Sutta에서 풀이할 때, Aggañña Sutta에서 그것들이 생겨나는 모습이 뚜렷이 보입니다.

itin badāḷa atā kiyana eka tamayi ada batala kiyana ekaṭa krama vikāsanaya velā tiyennē. api ēkaṭa batalā kiyanavada ēkē mula badātā.

그 badālatā라는 것이 오늘날 batala(고구마)라는 것으로 차츰 바뀌어 온 것입니다. 우리가 그것을 batala라고 하지요. 그 뿌리가 badālatā입니다.

adat yam ayagē kāya hīnatāvayanṭa bala dubalatāvayanṭa dena ektarā vājīkaraṇayak tamayi bata.

오늘날에도 몸이 약하고 힘이 없는 이들에게 주는 vājīkaraṇa 가운데 하나가 batala입니다.

mokada hētulatā kiyannē kavada badā kiyannē mokakda

왜 latā라고 하는가, badā라는 것은 무엇인가.

lōkayē issellāma mē manussaya pahaḷa venakoṭa indriyan vaśayen mē ara visabhāga aramuṇu væṭennē irī liṁ puruṣa iṁga vaśayen pahaḷa vuṇē nǣ. brahma kalpīya manussayā issellāma venakoṭa iṁgha bhēdayakin torava śarīra ætuva pahaḷa vuṇā.

세상에 처음 사람이 나타났을 때, indriya로 보아 서로 다른 성에 끌리는 여자의 성, 남자의 성으로 나타나지 않았습니다. 처음 brahma 같은 사람이 생겨날 때에는 성의 구별 없는 몸으로 나타났습니다.

kramakramayen kal yanakoṭa oya antak kalpa vissat vala lōka paṭināmī kriyāvaliyak kiyannanavā occara kālayak yanakoṭa ē antak kalpa gaṇanak yanakoṭa ætivennē viśālasīmāva sahita ætina krama parivartanayak tuḷin pariṇāmayak tuḷin tamayi. pudgalayanṭa strī puruṣa vaśayen bhēdayak haṭagænīmē ārambhaya paṭan gattā.

차츰 세월이 흘러 antara-kappa 스무 번에 걸친 세상의 바뀌는 과정이라 하는 그만큼의 세월, 그 많은 antara-kappa가 흐르면서 생긴 아주 큰 바뀜을 거쳐, 사람들에게 여자와 남자라는 구별이 생기기 시작했습니다.

menna mē ārambhayēdī īṭa pera kalpollō tibiṭa yaṭapat velā tibicca ara mē kāma mē anusaya rāga anusaya matuvelā ævidilā strīnṭa erī lakṣaṇat, puruṣayenṭa puruṣa lakṣaṇat hæn̆gīmat æti vuṇā.

이 시작에서, 그전 kappa들에 눌려 있던 kāma anusaya, rāga anusaya가 떠올라 여자에게는 여자의 모습과 느낌이, 남자에게는 남자의 모습과 느낌이 생겼습니다.

menna mē hæn̆gīma nisā pudgalayā kāmayanṭa gōcara inna mūlika avasthāva æti vuṇā.

이 느낌 때문에 사람이 kāma에 닿는 첫 단계가 생겼습니다.

istriyāvaṭa pēnavā. kurusayāṭa badāganna hita. [ugura kǣrīma] va badāgatta nisā ætivena mānasikatvayen haṭagatta gahaṭa kivvā ohomatā badāganna gihillā apē tibicca āhāra næti velā kiyalā. dæn mokada vunā?

여자가 눈에 보입니다. 남자에게 끌어안고 싶은 마음이 생깁니다. 끌어안는 데서 생기는 마음으로 생겨난 식물을 badālatā라 했고, 그렇게 끌어안으러 가다가 우리에게 있던 먹을거리가 사라졌다고 합니다. 그러면 어떻게 되었습니까?

dæn itin anit særē tambāgena kanna ekak haṭagattā. issellā haṭagatta ekaṭa venas ekak.

이번에는 삶아 먹어야 하는 것이 생겨났습니다. 앞서 생긴 것과는 다른 것입니다.

rāga ginna enakoṭama apē śaktiya nætivelā gihillā ēkaṭa pratya venna ginnen tambalā kana ginnen hadala kana āhārayakaṭa apiṭa apē mānasikatvaya yanavā kāyikatvaya hæḍagæ.

rāga의 불이 오자마자 우리의 힘이 사라지고, 그에 맞추어 불로 삶아 먹는, 불로 익혀 먹는 먹을거리 쪽으로 우리의 마음이 가고 몸이 맞춰졌습니다.

īṭa passē mokada karannē? badāḷā hædunahama hāravaṭa balaginavaṭa ēkē tiyenavā nikan an̆guven kanna bæhæ gælapenna tam̆balā kannaōna.

그 뒤에 어떻게 됩니까? badālatā가 자라났을 때 캐어 보면, 그것은 날로 씹어 먹을 수 없고 알맞게 삶아 먹어야 합니다.

anna ē gatiyaṭa anukūla āhāraya haṭagatta āhārayen ē gati lakṣaṇayak gati lakṣaṇa āhārayat ekka sambandha nisā ē kāma gati lakṣayaṭama gælapennā vū āhārayak vuṇā bata

그 성질에 맞는 먹을거리가 생겼고, 그 먹을거리와 성질이 이어져 있기 때문에 바로 그 kāma 성질에 맞는 먹을거리가 되었습니다, batala가.

anna bet auṣadha hædunānam adat hoyāganna deyak. evan durvalatāvayan æti ayaṭa batala vādīkaraṇa auṣadhayak āhārayak.

그것이 약이 되었는지는 오늘날에도 찾아볼 수 있습니다. 그런 약함이 있는 이들에게 batala는 vājīkaraṇa 약이자 먹을거리입니다.

ætivena venaskamala hæṭi. ehen menna mē ākārayen ē paṭan gatta mūlika avasthāva sakas vunæ.

바뀌어 가는 모습이 이렇습니다. 이렇게 해서 그 시작된 첫 단계가 마련되었습니다.

ē lōka satyayā gihillā paṁca kāmayanṭa lol venna paṭan gannā.

그 세상 satta들이 다섯 kāma에 빠져들기 시작했습니다.

pasveni pasveni eka tamayi sparśa kāmaya. rūpa kāma saddha kāma gandha kāma rasa kāma kiyana hatara ikmalā pasveni kāmaya sparśa kāma

다섯째, 다섯째 것이 phassa kāma입니다. rūpa kāma, sadda kāma, gandha kāma, rasa kāma 네 가지를 넘어서 다섯째 kāma가 phassa kāma입니다.

sparśa kāmaya væḷan̆dagannakoṭama ara svabhāvika bhūma paṭa kiyana eka krama vikāśalā gihillā pol pasak bavaṭa pat vuṇā poḷova

phassa kāma를 누리자마자 그 본디의 bhūmi-pappaṭaka가 차츰 바뀌어 땅은 흙덩이로 바뀌었습니다.

anna pahaṭa paha hædicca aya pasveni eka gattāma pasveni ekē haṭagatta bāhira pratiphalaya paha ehenam pasa pasa anna pasa haṭaganna hētu vecca aya.

다섯(pasa)에 다섯이 생긴 이들. 다섯째 것을 붙잡자 다섯째에서 생긴 바깥 결과가 pasa(흙)입니다. 그러니 pasa와 pasa, 다섯과 흙입니다. 그들이 흙이 생겨나게 한 이들입니다.

dæn pasa æsuru kara tamayi kāmayē jīvat vena kenā pasaru karagena jīvat venna ōna.

이제 kāma 속에 사는 이는 흙에 기대어 살아야 합니다.

sparśa kāmayaṭa bæn̆dilā hæn̆dilā ē san̆dahā avaśya karana dēval ekatu karat vena mānasikatvayaṭa siddha venavā pasa æsuru karagena jīvat vena mānasikatvayak goḍanægenna. bāhira lōkayē pasa haṭagannavā etakoṭa pasē hædennē monavada pasē vahinnē monavada ēvā tamayi āhāra gaṇē anna batalā haṭagattē ēke badāla ata haṭagatta tæna patē haṭaganna bījayak bhōgayak issellama haṭagattaē

phassa kāma에 묶이고 얽혀 그것에 필요한 것들을 모으는 마음 때문에, 흙에 기대어 사는 마음이 쌓이게 됩니다. 바깥 세상에 흙이 생겨납니다. 그러면 흙에서 무엇이 자랍니까, 흙에서 무엇이 납니까? 그것들이 먹을거리 무리입니다. batala가 생겨난 것, 그 badālatā가 생겨난 곳에서 생겨난 씨앗과 낟알이 맨 처음 생긴 것입니다.

oya pahaṭa lol velā hiṭiyaṭa passē Oh.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기