CD015 · 28번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음
Buddha 빛살 풀이
බුදු රැස් විග්රහය.
dæn budaruvak kiyalā api hadavu buddha rūpayak buddha pinvayak ḷamayek hari æn̆dalā. tavat an̆dina puṇulā tiyenavā. ekatu kenā pinu sittarayek hari æn̆dalā tiyenavā.
이제 우리가 만든 Buddha 상이나 Buddha 그림이 있습니다. 아이가 그렸을 수도 있고, 그리는 다른 이들도 있으며, 어떤 화가가 그려 놓았을 수도 있습니다.
kinpaṭa passē mē rūpa ṭika okkoma balāgena yana gaman mē rūpa mē vagē tava mama dækalā tiyenavā. mehema minissu mama dækalā tiyenavā. mehema hæduvalā tiyena dækalā tiyenavā. ehemat lōkē
그 뒤 이 형상들을 모두 보아 가며 '이런 형상을 나는 또 본 적이 있다, 이런 사람들을 본 적이 있다, 이렇게 만들어 놓은 것을 본 적이 있다'고 합니다.
innavā. hæbæyi mē mē lōkē tiyena kahi karannak tiyennē. mē buduvak haragannavā buddha kenaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
metana āvā hari kenek mama kohek dækalā nna hambavuda balanna
여기 온 사람이든 누구든, 그분을 어디서 본 적이 있는지, 만난 적이 있는지 보십시오.
menna mē buduhāmuduruvan vahansēlā mē ædalā kiya rūpa svabhāvayagē pudgalayek mama mē rūpa dækalā dakina kenā kiyalā kiyalā tiyenavada
이 Buddha 들을 그린 형상, 그런 모습을 한 사람을 두고 '나는 이 형상을 직접 본 사람이다'라고 말한 이가 있습니까?
anna ē rūpalā ihilā tiyenavā. anna samahara aya innavā. samaharayi hayatumā vagē særa næturu paya tiyenavā velāva ē passē ema tiyenavā ē vagē yēsus vahansē nævata kiyalā ē vidiṭama sulavāgē inna payi pæralā tiyenavā. ehemayi idiriyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam metendi mē budurajāṇan vahansēgē svabhāvaya rūpayak dækalā menna mē jātiya kenennē mama dækalā tiyenavayi kiyalā. kāṭavat kiyanna puḷuvanda balanna
그렇다면 여기서 Buddha 의 본모습을 보고 '이런 부류의 분을 내가 보았다'고 누가 말할 수 있는지 보십시오.
hæbæyi ē citraya yannē kavuda? kavuru hari sāmānya vennē sāmānya cittara ē ændat ē sittara hæduvānam sāmānya sē mē hadapu dēvalana ē pudgalayāgē mānasayaṭa gōcara vecca mē buddha rūpaya kiyana saṁkētaya sama karalā saṁkētayan lōkē penna bæhæ kisi kena
그런데 그 그림은 누구입니까? 누군가 평범하게 그리든 평범하게 만들든, 그렇게 만든 것들은 그 사람의 마음에 비친 'Buddha 상'이라는 상징일 뿐입니다. 그분과 같은 상징을 세상에 보여 줄 수 있는 이는 아무도 없습니다.
ehenam mēka asama samaguṇaya asama buduvarayek saman̆ga pamaṇayi samu rūpayen bæluvat manasen bæluvat ē kiyannē gnānayen bæluvat vena menna passē guṇa svabhāvayak tiyenavā.
그러므로 이것은 asama-sama, 견줄 데 없는 덕입니다. 견줄 데 없는 Buddha 들끼리만 같을 뿐, 형상으로 보든 마음으로, 곧 앎으로 보든 다른 무엇과도 같지 않은 덕의 성품이 여기 있습니다.
ehenam mē budungē rūpayayi kiyalā yamkadisi pudgalayek rūpayak andenna. ohu æn̆dapu rūpaya pavā oya kiyana venavā.
그러니 누군가 'Buddha 의 형상'이라며 그림을 그린다 해도, 그가 그린 형상조차 그런 상징이 될 뿐입니다.
amakama guṇassaya ōka adat hon̆da okpenna deyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam asama sama guṇa ruvak yam tænaka nægenavā nam anna ē asama sama guṇa ruva nægenna. asama sama guṇayaṭa guṇa vidyāpāmānatvayak enna ōnē. ov hētuva.
그러니 asama-sama 덕의 형상이 어딘가에 떠오르려면, 그 덕에 걸맞은 덕의 드러남이 와야 합니다. 그렇습니다, 그것이 까닭입니다.
menna mē velāvin manasen nægenavā ektarā śaktiyen kiya. manasen śaktiyen mē āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyalā mē dhātu hataren haṭagatta bhūta hatara āpō bhūta, tējōbhūta, vāyōbhūta, paṭhavi kiyana satara mahā bhūtayangen saṁkalmayan parivartanayan karana hækiyāvak tiyenavā. hon̆daṭayi narakaṭayi dekaṭama mēka tiyenavā.
이때 마음에서 어떤 힘이 일어납니다. 마음의 힘으로 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavi dhātu, 이 네 dhātu 에서 생긴 네 mahābhūta 를 짜고 바꾸는 능력이 있습니다. 이것은 좋은 쪽으로도 나쁜 쪽으로도 작용합니다.
ē saṁkalpanayan kirīmē hækiyāva tiyenavā. āpōtītō vāyō paṭannē mē āpō bhūtādī mē bhūta hatarē hatara hatara mahā bhūtayan kiyalā. saṁkaraṇayan karavanna caraṇayan karavanna hækiyāvak tiyenavā anukūla citta svabhāvaya avidenna avaśya næ. sāmānyayen maṭṭamen kiva nægena citta svabhāvayaka svabhāvaya kiyanavā.
그렇게 짜는 능력이 있습니다. āpo, tejo, vāyo, paṭhavi, 이 네 mahābhūta 를 섞고 움직이게 하는 능력, 곧 그에 걸맞은 마음의 성품입니다. 보통 수준에서 일어나는 마음의 성품이라고 합니다.
dæn oyā vidyāgna sāmānyayen mē oya vagē mudārana pavak ehema dēval loppu karalā ēgollō ēvā karalā pennalā tiyenavā.
과학자들도 이런 것들을 실험해 보여 주었습니다.
dæn paṭōk gahaṭa lan̆gaṭa gihillāyi. api kaṭu nætuva jīvat vennē. apiṭa mokaṭada anunṭa æyana kāṭu ektarā yōgiyen nitara kiyanna paṭan gattā. tamangēma hitavata ēka hæṭiyaṭa patagraha karama davas karana kiyāginna davasak iha balanna ekkōma kē gahamula venna ē gahē katuu næ hæda. īṭa passē ē gahen hædena paramparāvak karuṇa æti patat hædenavada.
어떤 요기가 선인장 곁으로 가서 늘 이렇게 말하기 시작했습니다. '우리는 가시 없이 산다. 우리가 왜 남에게 가시를 세우겠느냐.' 날마다 자기 마음을 그렇게 실어 말하다가 어느 날 가 보니 그 나무에 가시가 없었습니다. 그 뒤 그 나무에서 자라난 후대도 가시 없이 자라는지 보았다고 합니다.
dæn mē vagē apiṭa dænaganna parivēśana karanna vædagat. etakoṭa mē viśvayaṭa api yamak kiyanakoṭa yahapat nam viśvayē yahapat pratiphalayaṭa parivartanaya vena hæṭi. yamakaṭa ella karalā kiyapuhama mehema venavā.
이런 것을 알고 살피는 것이 우리에게 중요합니다. 우주에 대고 무엇을 말할 때 그것이 좋은 것이면 우주 속에서 좋은 결과로 바뀌는 방식이 있습니다. 무엇을 향해 겨누어 말하면 이렇게 됩니다.
ē vagē yamkisi kenek budu guṇa sihi karanna paṭan gatvā. dæn apiṭa buduhāmuduruvangē jīvamānasuva dakinnē nætuva ara manasin goḍanagā katāva godu anuva hadapu piḷima tamayi mē dakinna hapē.
그처럼 누군가 Buddha-guṇa 를 떠올리기 시작합니다. 지금 우리는 살아 계신 Buddha 를 뵙지 못하고, 이야기에 따라 마음으로 지어 만든 Buddha 상만 봅니다.
budun bihivenakoṭama guṇa ruva vagē vaśayen apiṭa purudu mānasikatvaya ruva venavā. ov api dæn navaguṇa gāthāva kiyanakoṭa buduguṇa kiyannē. budu guṇa gāthāva kiyanakoṭa ē kiyana piris valin onna oya śaktiya vihidenna paṭan ganna. buduguṇa śaktiya vihidenna paṭan gāna.
Buddha 께서 나타나실 때부터 덕의 형상처럼 우리에게 익숙한 마음가짐이 형상이 됩니다. 그렇습니다. 우리가 Navaguṇa gāthā, 곧 Buddha-guṇa 를 외울 때, 그 gāthā 를 외우는 이들에게서 바로 그 힘이 퍼져 나가기 시작합니다. Buddha-guṇa 의 힘이 퍼지기 시작합니다.
hæbæyi mēkedi hon̆da væḍa kaṭayak dakinna ōnē. mokada ē vædagat ekak kiyannē?
그런데 여기서 중요한 요점 하나를 보아야 합니다. 왜 그것이 중요할까요?
ē etakoṭa mē menna mē guṇa śaktiyak bihidenakoṭa satara mahā bhūtayangen haṭagat viśva phalaya tuḷa ē bhūtayangen parivartana hidiena anukūla parivartana ēvā gati samānatvayaṭa gati samānatvaya yam sita ædalā yanavā. ehenam buddha pratimāven pennapu saṁcētayen pennapu ē guṇayaṭa anukūlavannā vū giruvada api ara budu guṇa pāṭhaya kiīmen niṣpādanaya karana śaktiya ædalā yanavā. anna gatiākarṣaṇa kiyannē ōkayi. satara
이런 덕의 힘이 퍼져 나갈 때, 네 mahābhūta 로 이루어진 우주의 장 안에서 그 mahābhūta 들이 알맞게 바뀌고, 성질이 같은 것끼리 서로 끌어당깁니다. 그러니 Buddha 상이 보여 준 상징, 그 덕에 걸맞은 쪽으로, 우리가 Buddha-guṇa 구절을 외워 만들어 낸 힘이 끌려갑니다. 성질의 끌어당김이란 바로 이것입니다.
mahābhūtaya anukūlava sakas velā ædenakoṭa śānta sundara suvēgen dennā vū svabhāvayen sakas vuna rūpa kalāpæṭiya sakas velā tamayi rūpa kadan pæṭiyaṭa tamayi ē tænvala æti hædilā vidyā api.
네 mahābhūta 가 알맞게 짜여 끌려올 때, 고요하고 아름답고 편안함을 주는 성품으로 rūpa-kalāpa 들이 짜여 그 자리들에 생겨나는 것입니다.
ēkin ekaṭa svabhāvayen yanna. itin ōkē ara vagē praśnaya adu karanna puḷuvan. itin deccaraka mē kiyana gāthāva gevvē næ. dæn yam ēka mokada vennē mē kiyannē mē attuphala nataṭa vennē ohama kiyanna puḷuvan.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn otandi dænagata yutu kāraṇā kihipayak avaśya yamak yam tænaka opanæīma anukūla parisarayak ōnē avaśya dē opanælā tiyennat ōnē ēka matuvelā enna avaśya bhautika parisaraya anukūla
여기서 알아야 할 몇 가지가 있습니다. 무엇이 어딘가에 드러나려면 알맞은 환경이 필요하고, 필요한 것이 갖추어져 있어야 하며, 그것이 드러나기 위한 물질 환경도 알맞게 되어야 합니다.
velā ennat ōnē ehenam oya janavā oya kiyana agōrastu paḷavenigin davasē paṭan gatta bhautika parisarayak ara vidyāgnayaṭa piḷiganna mēka bæluvada mē viśvaya siddha venavā. yaharuvaṭat mēkē tiyenavā dakinna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēgollot dænṭa penna ekak tiyenavā. ektarā yōgayak mē gauraviya gānaekē pahaḷa vena yōgayak mē namindā venakoṭa yedena hæṭiyen jōtin dækapu ekak.
그들도 지금 보여 주는 것이 하나 있습니다. 별들이 어떻게 맞물릴 때 나타나는 어떤 yoga 로, jyotiṣa 로 본 것입니다.
ov etakoṭa dæn mē kiyana yōgaya kiyannē mē visva viśvaya haṭaganna ektarā parisara balapǣmak. onna ēka yahapataṭa pavat venna balapǣmak ē pennannē. ēka viśē yōgayak. ehenam ē yōgayē mē bhautika pariharaya koyi taram duraṭa anukūla velā tiyenavada ehenam anukūla vecca elāvē mēkē haṭagena hitina yamkisi guṇa kiraṇak matuvelā. onna mē kiraṇa kriyātmakana velāva.
그렇습니다. 여기서 말하는 yoga 란 우주가 생겨나는 데 미치는 어떤 환경의 영향입니다. 좋은 쪽으로 흘러가게 하는 영향을 보여 주는 특별한 yoga 입니다. 그 yoga 에 물질 환경이 얼마나 알맞게 맞아떨어졌는지에 따라, 맞아떨어진 그때 마음에서 생긴 어떤 덕의 빛살이 드러납니다. 바로 그때 이 빛살들이 작용합니다.
etakoṭa dæn metendi praśnayak tiyenavā. oyiṭa issara kavak ohoma ekak dakinna matu vennē nædda? kohomat praśnaya venna puḷuvan.
그런데 여기서 물음이 하나 있습니다. 그전에는 이런 것이 드러나 보이지 않았느냐는 물음이 나올 수 있습니다.
mē kiyana mē hadiśīmē hæmema pætten pættaṭa gālla pættē mātara pættē antara gihalā balanakoṭa gam paha pættē poḷo pættē ohomat ævillā hativara kuraṇayakaṭa pættē ohomat yanavā. tavat civallā hæmatēma āraṁcayē ara pættē tiyenavā pættet tiyenavā kiyalā. dakina ekak vigayak tiyenavā.
이렇게 여기저기서, Galle 쪽, Matara 쪽, Gampaha 쪽, Polonnaruwa 쪽에서도 '저쪽에도 있다, 이쪽에도 있다'는 소식이 사방에 돌며 보았다는 일들이 있습니다.
dæn metansē apiṭa vædagat deyak tiyenavā dænaganna mula yahapat, mæda yahapat, aga yahapat, ara sahita vū vyaṁcana sahitava sarvākārayen paripūrṇa dahamak budupiyāṇan vahansē dēśanā karalā tibbā.
여기서 우리가 알아야 할 중요한 것이 있습니다. Buddha 께서는 처음도 좋고 중간도 좋고 끝도 좋으며, 뜻과 글을 갖추고 모든 면에서 온전한 dharma 를 가르치셨습니다.
ē dahama ē vidihaṭama nam haḍanægi ē vidihaṭa nam prakāśa karē ē vidihaṭa nam padaven karē. ē vidihaṭa nam bhāvitā kaḷē. ē vidihamē pratiphalayak matu venna ōnē. oba ara bayak æti gæna loma dæhæ gannuvāk æti vunot māva menehi karanna kiyalā budupiyāṇan vahansē dīmaka dēśanā vacanayak vaśayenma naguṇa pāṭa dēśanā karanna. ōka kǣlilā ven karannada nemeyi dēśanā karanē. ēka hariyaṭa kivva vidihaṭa ganna ōnē. bhāvitā karanna ōnē. pasvara gana venas karannē nætuva ēkaṭa anukūlavannā vū vidihaṭama padapaya aragena ē vidihen karanna ōnē.
그 dharma 를 그대로 소리 내고, 그대로 말하고, 그대로 외우고, 그대로 쓸 때에야 그대로의 결과가 나옵니다. '두려움이나 공포, 털이 곤두서는 일이 생기면 나를 떠올려라' 하시며 Buddha 께서는 Navaguṇa 구절을 하나의 말씀으로 가르치셨습니다. 그것을 조각내어 나누라고 가르치신 것이 아닙니다. 말씀하신 그대로 받아 써야 합니다. 글자 하나 바꾸지 않고, 그에 맞게 낱말을 그대로 받아 그렇게 해야 합니다.
hæbæyi ōka karapu apē ādī pærænna. budu guṇa balen apramāṇa āśirvāda læbuvavā. vaya sæti gæṭigænu duk domanak duru karagattā. aragataka sūtrayē kiyā tiyena parigama eyādaya læbuvā.
그렇게 했던 우리 옛 조상들은 Buddha-guṇa 의 힘으로 헤아릴 수 없는 축복을 받았습니다. 두려움, 공포, 털이 곤두섬, 괴로움과 슬픔을 떨쳐 냈습니다. Dhajagga sutta 에 말한 이로움을 얻었습니다.
hæbæyi api danna næti ekak mē bauddha ata tuḷa bauddha mē væḍapiḷiviya tuḷa siddha vuṇā dæn kavuru hataṭiyaka in̆dalā apiṭa guṇa denna hæma mārgayan itāma siyum tænvalin apiṭa nopeninna pahalā tiyenavā. mē vahapu nisā ara væḍa piḷiviyalā kiyanavā ada venakanma
그런데 우리가 모르는 일이 Buddha 가르침 안에서, 그 흐름 안에서 일어났습니다. 누군가의 시대부터, 우리에게 덕을 주는 모든 길이 아주 미묘한 곳에서 보이지 않게 막혀 버렸습니다. 이렇게 덮여 버린 탓에 그 방식이 오늘까지 이어져 온다고 합니다.
ē vunāṭa ēka væhita vena hoyāganna pāli bhāṣāva meccara danna pāli bhāṣāva hasala dænumak ætuva hiṭapu apē mē mǣta kāla svāmīn vahansēlāṭa ætuḷu apē mē bauddha tiyena ugats paṇḍitavaru atavi. kavurut oya idirisō gāthāva kiyalā tiv.
그런데 그것이 덮여 있다는 것을 찾아내기는 어려웠습니다. Pāli 를 그토록 잘 알고 깊은 앎을 지녔던 요즘 시대의 스님들을 비롯해, Buddha 가르침 쪽의 배운 이들과 paṇḍita 들까지 모두 그것을 'Itipiso gāthā' 라고 불렀습니다.
adat kiyannē iti gāthāva api havuvot itipisō kiyana vacanaya pāliya kohomada kotana tiyennē kiyalā itiō gāthāva kiyalā vacanayak tinna piyanna piyanna sōvayanna kiyana akuru hatarama eka tulā padayak hætuvā. itipisō ēsā itipisō bhagavārahan kiyala tamayi okkoma kiyalā kiyannē.
오늘도 'Iti gāthā' 라고 부릅니다. Pāli 에서 'itipiso' 라는 낱말이 어디에 어떻게 있는지 찾아보십시오. 'Itipiso gāthā' 라 하면서 i, ti, pi, so 네 글자를 하나로 묶어 낱말 하나를 만들었습니다. Itipiso. 모두가 'itipiso bhagavā arahaṃ' 이라고 외웁니다.
kavuru koccara paṇitakara pana kiyannak giyat itiri visura bhagavā vagē tamayi liyavvē. eyā dīlā tiyennet ehemayi. iṭipi sō bhagavā kiyana vacanaya ven karannē næti. iṭipisō bhagavā kiyalaka tamayi kiyannē.
아무리 배운 사람이라도 'itipiso bhagavā' 처럼 적었습니다. 그렇게 전해져 왔습니다. 'itipi so bhagavā' 라는 말을 띄우지 않고 'itipiso bhagavā' 라고 외웁니다.
vena eka kayē vena eka kanē. vena eka ṇaya. apiṭa venas karapahama koccara pada vena artha venas venavada
'vena eka kayē', 'vena eka kanē', 'vena eka ṇaya' 처럼 띄어 읽기를 바꾸면 낱말과 뜻이 얼마나 달라지는지 보십시오.
vena kana kivvahama vena eka kanaya kiyalā mādhilek innavā kiyalā aku. atanna giyāhama kana allanna vena eka naye. ēvā tiyennē mehemayi akura venas ēvanihā ṇaya vilaka penna para ahavilā kana aya innavā kiyalā hadānna gaha ṇayā kana menna mē vagē deyak tamayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
iṭipi sōbhagavā kiyana uttama buddha vacanayen padayak venas kara gata yutu buddha dēśanāvaṭa ipadipisō bhagavā kiyalā padaya hadāgatta tǣm paṭan navaguṇa gāthāven mula kævuṇā.
'itipi so bhagavā' 라는 거룩한 Buddha 의 말씀에서 낱말 하나를 바꾸어 'itipiso bhagavā' 라는 낱말을 만들어 낸 때부터 Navaguṇa gāthā 의 첫머리가 망가졌습니다.
otana paṭan gennē paden padayē ven karalā gatet vena ven karanna nætuva. ara siyalu ākārayen paripūrṇava tibena naguṇa gāthāva
거기서부터 낱말과 낱말을 가르지 않은 채, 모든 면에서 온전했던 Navaguṇa gāthā 를 외우게 되었습니다.
pada bæn̆dalā pada dekak ekatu karalā eka padayak hadalā. ehenam eka væḍipuraven inlā daha padayak hadalā nava padaya venuva mē vagē venaskan karāṭa passē sampūrṇa ara mula yahapat mæda yahapat vaga yahapat artha satta vændena sahita sarvākārayen paripūrṇatāvaya ko
낱말을 묶어 두 낱말을 하나로 만들고, 아홉 낱말을 다른 수의 낱말로 바꾸어 버린 뒤에는, 처음도 좋고 중간도 좋고 끝도 좋으며 뜻과 글을 갖춘, 모든 면에서 온전한 모습이 어디 있습니까?
anna ēken ahakalā gayana tākkal mokakda hita vunē
그것을 잃은 채 외우는 동안 마음에 무엇이 일어났습니까?
loku agak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē bhāgyavatun vahansē kiyanakoṭama itipisō kiyalā bhagavā kiyalā vacanayaṭa gattā itipi sōbhagavā kiyana metē mē bhāgyavatun vahansēgen ada velā tiyenavā.
'Bhagavā' 를 말하자마자 'itipiso' 를 'bhagavā' 와 한 낱말로 붙였습니다. 'itipi so bhagavā' 에서 그렇게 Bhagavā 께로부터 (참뜻이) 떨어져 나가 버렸습니다.
dæn api danna næki tava ōkē arthayak dannavā isiō kiyana vacanayaṭa gatta arthayak gatta. hada ka puṇu harpayak kiyalā bælā innavā bhāgyavan vahansē paṭan gannā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
iti a putā kiyana eka mulaṭa ehema dæmmot ehema viśēṣaṇayak ē putā koccara narak venavada koya taram ekak venavada bhāgyavatun vahansēgē mulaṭa dæmmot tējātī viśēṣaṇayak ehema hitipisō kiyalā dæn bhāgyavatun vahansē koyi jātiya kenek karavada api katāna vaṭannē
Iti… '아들'이라는 말 앞에 그런 수식어를 붙이면 그 아들이 얼마나 나빠지고 어떤 것이 됩니까? Bhagavā 앞에 'itipiso' 같은 수식어를 붙이면, 우리는 Bhagavā 를 어떤 부류의 분으로 말하는 셈입니까?
dæn menna mē vidihaṭa api nodanna pættaka pada niruktiyak hædenavā itiri pisuva kiyalā gattahama ē hari bayānakayi onē itiṭi pisō kiyalā katā karana pisō bhagavāga putā kiyana eka mulaṭa vivēśēsenna dalā putā kivā vagē vagi venavā. mula paṭan ganna ōna bhāgyavatun vahansēgē uttarīta guṇaya venuvaṭa ē vacanayama pahattara perak mulaṭa dālā tamayi idipisō kiyana vacanayen kiya.
이렇게 우리가 모르는 쪽에서 낱말 풀이가 생겨납니다. 'itipiso' 로 붙여 읽으면 아주 위험합니다. 'piso bhagavā' 라고 말하게 되니, '아들' 앞에 나쁜 수식어를 붙여 부르는 것과 같아집니다. Bhagavā 의 가장 높은 덕으로 시작해야 할 자리에 낮은 말을 앞에 붙여 'itipiso' 라고 외우는 것입니다.
etakoṭa mē nisā mēka hari gæm̆buru arthayak patya vigraha karalā ganna ōnē ēkak. ehenam mokada velā tiyennē mē nisā apiṭa ada bhāvitā karanna digaṭa budu guṇa pāṭaya kiyalā idisō bhagavāha sammā sambuddha veccā taranasapannavagena yana ekak nisā. ēka senakavat padaven vunē.
그러니 이것은 깊은 뜻으로 낱말을 풀어 보아야 합니다. 그래서 어떻게 되었습니까? 오늘 우리가 쓰는 Buddha-guṇa 구절이 'itiso bhagavā arahaṃ sammā sambuddho vijjācaraṇasampanno' 하는 식으로 이어지기 때문에 그렇게 외워지게 된 것입니다.
dæn oyā koccara kalavada mē laukara pāṭiya kiyanna paṭan vennē meccara kal. oya buddhahama igenin śāsaruvangē hari āya
여러분은 이 lokuttara 구절을 외우기 시작한 지 얼마나 되었습니까? 이만큼 오래입니다.
kiyannē koccara kala meccara kalaval havala hāmuduruva pætu karana mehema kiyanavā. kābana gunna nāma padaya ven karalā kiyanna dæn ven karayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn nē ven apē inna pirasaṭa api kiyā dīlā kiyā dīlā hin̆dalā ven karanna puḷuvan.
이제 우리 곁의 사람들에게 가르쳐 주고 또 가르쳐 주어 띄어 읽게 할 수 있습니다.
araha sammā sambuddhō vidyācara sampannō sugatō lōkindō api ēken ekē dæn anutta lōka kiyalā kaṭṭiya venamana purisa sāenā mēka væradiyi. anut purisa sāena eka guṇayak api vigraha karalā dīlā tiyennē. api tipisa dannavā anussala purasārī kiyalā eka guṇayak akin kiyannē. tattā dava manussānaṁ buddhō bhagavā itivā kiyannē ēkayi. etakoṭa guṇagamīya lassana venna kiyamuṇā.
'arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū' 를 하나씩 띄웁니다. 그런데 어떤 이들은 'anuttaro' 를 따로, 'purisadammasārathi' 를 따로 떼어 외우는데 이것은 틀렸습니다. 'anuttaro purisadammasārathi' 는 하나의 덕이라고 우리는 풀어 주었습니다. 하나의 덕으로 외워야 합니다. 'satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ti' 라고 하는 까닭이 그것입니다. 그러면 덕의 이어짐이 아름다워집니다.
etakoṭa metē mē ē bhāgyavatun vahansē kiyana vacanayaṭa tava idipi sō bhagavā kiyalama gattā. ehenam arthavatva siyalu ākāraya sarvā sampūrṇa vū budu guṇa pātaya gænna paṭan genna tiyenavā dæn lōkaya
그런데 'Bhagavā' 라는 낱말에 'itipiso bhagavā' 를 그대로 붙여 버렸습니다. 그러니 이제 뜻을 갖추고 모든 면에서 온전한 Buddha-guṇa 구절을 바르게 외우기 시작해야 합니다.
apiṭa oppu karanna puḷuvan meccara kala oppu karanna bæhæ kivaṭa mat mē vidiyaṭa kiyā dunnā apē gōla innavā. iṭapisō arennē nætuvada ehema kivvā. hæbæyi kiyanna puḷuvan mē etakoṭa samahara aya kiyanavā mokakda a sō bhagavā isi arahaṁ arahaṁ vataka sō bhagavā itin mē oya vaśayen kiyā dīlā tiyenavā kiyalā.
이제는 증명할 수 있습니다. 이토록 오래 증명할 수 없다고들 했지만, 나는 이렇게 가르쳐 주었고 그대로 따르는 제자들이 있습니다. 'itipiso' 로 붙이지 않고 그렇게 외웠습니다. 그런데 어떤 이들은 'so bhagavā itipi arahaṃ, arahaṃ ti so bhagavā' 하는 식으로 가르쳐졌다고 말합니다.
hæbæyi budupiyāṇan vahansē nama ēkaṭa peraṭa kiyanna kivvē næhænē nēda? ekaṭa ven karannē pada kiyannē sō bhagavā idirati sammā sambuddhō sammā sambuddhō vata sō bhagavā mē adhipati passē utāya tiyena perak tiyenavā. æ peḷa dahamē tiyena sōbhakavā arahaṁ sammā sambuddha kiyalā anupilē guṇa
그러나 Buddha 께서 그것을 앞에 붙여 외우라고 하지는 않으셨지요? 'so bhagavā itipi sammāsambuddho, sammāsambuddho ti so bhagavā' 처럼 낱말을 푸는 것은 주석서 쪽에 있는 방식입니다. pāḷi 경문에 있는 'so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho' 하며 아홉 덕을 차례로 외우는 것이 본디 방식입니다.
namaya kiyāgena āyuta kramaya ne. ehenam budupiyāṇan vahansē nuāṭa bayak æti karanavala loba dæhægænavak æti vunot menna mehema anugamanaya karalā kiyenavā aḍut næti væḍit næti sarvācārayen paripūrṇaya koyi mantrayakda? anna ē mantraya tamayi buddha mantraya tamayi oya oya mahā guṇa namaya æti karapu oya gāthāva
그렇다면 Buddha 께서 '두려움이나 털이 곤두서는 일이 생기면 이렇게 따라 외우라' 하신, 모자람도 넘침도 없이 모든 면에서 온전한 mantra 는 무엇입니까? 그 mantra 가 바로 Buddha 의 mantra, 큰 아홉 덕을 담은 그 gāthā 입니다.
kālayak tuḷa apiṭa oya gāthāvē iṭipi sōgāmē sō gāthāva kivvet næha. itipi sō gāthāva kiyalama dunnā. idipi gāthāva kiyalā bhāvitā kaḷēt næ. ælema iti gāthāva dannavā. itipisō kiyana vacanaya mudakaṭama dālā dæn pūrṇa karalā tiyennē buddha karalā hadalā tiyennē. kanikama itipisō kiyana vacanayak tiyena hæṭiyaṭa. api kiyana mohotak pāsāma itiō bhagavā kiyalama kiyavenavā misak ē nisā. apiṭa kiyennē næha kavadāvat itiōbhavā kiyana vacanaya ben velā kiyanna.
한동안 우리는 그 gāthā 를 'so gāthā' 라고 부르지 않았고 'itipiso gāthā' 라고 가르쳐 주었습니다. 'itipi gāthā' 라고도 쓰지 않았습니다. 모두 'iti gāthā' 를 압니다. 'itipiso' 라는 낱말을 맨 앞에 붙여, 마치 'itipiso' 라는 낱말이 따로 있는 것처럼 굳혀 Buddha 의 말씀으로 만들어 놓았습니다. 그래서 우리가 외울 때마다 'itipiso bhagavā' 로만 나옵니다. 'itipiso' 를 띄어서 외우는 일은 결코 없습니다.
hæbæyi oya vacanaya kiyavenavā dæn dahas haṭagenin kiya venavā dænnakam.
그런데 그 말이 지금 수천 명의 입에서 외워지고 있습니다.
tērum gatta anukūlava piḷiveda kaṭaval 10kaṭa væḍi liha venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa issara adahasak āvā. daham adahasak āvā. yam davasakē mukin mē guṇa giya venna paṭan gattāṭa mē viṣaya venasak venavā kiyalā. ē venasa ārambha karanavā. hæbæyi dæn venakoṭa api dannavā 16 kalin oya vaṭanē kiyagena yanavā. oya guṇa ṭika kiyavenavā. oya karmasthāna kiyavenavā. anna anukūla śaktiya viṣayaṭa nipada venavā.
예전에 우리에게 dharma 에 대한 생각 하나가 떠올랐습니다. 이 덕을 바르게 입으로 외우기 시작하는 날, 이 영역에 변화가 생긴다는 것입니다. 그 변화가 시작됩니다. 지금 우리는 압니다. 그 구절을 외워 나가고, 그 덕들을 외우고, 그 kammaṭṭhāna 를 외우면, 알맞은 힘이 그 영역에 생겨납니다.
anukūla kālaya matu velā enakoṭa anukūla tænvalin ē śakti matu velā yanavā. hæbæyi koccara tarka vāda karā hariyannē næhæ. tava śiyaek alla yanakoṭa oṭa valā væḍi ēvā kiyanakoṭa oya kiyana bhautika tarka okkoma bidenavā.
알맞은 때가 오면 알맞은 자리들에서 그 힘이 드러나 나갑니다. 그러나 아무리 따지고 다투어도 맞지 않습니다. 더 나아가 그보다 큰 것들을 말하게 되면 그런 물질적 논리는 모두 무너집니다.
anna ēkayi dæn tava kiyanna puḷuvan tava ṭikak ehariya oṭa vaḍā hariyak matuva vana dālā mokada karannē ēka etakoṭa ēva dā praśnet ehema pættak gæna noya ekayi noyek kin dæhækanna bæ satvaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ē nisā ōgē satvaya kiyana mokada oya varṇa svabhāvayan oya okkoma oya kramayaṭama tamayi lōkayaṭa matu velā piṭa vennē. oya tiyennē yamaka vædilā vena parāvartaya anukūlaya vædilā vena parāvartanaya lōkayā hā yamkisi tænak mul karagena ādīṭa ada balāporottu venakoṭa mē sānya ē tænvala vædilā tamayi āpahu nikut vennē.
그러니 그 빛깔의 성품들은 모두 바로 이런 방식으로 세상에 드러나 나옵니다. 거기 있는 것은 무엇에 부딪혀 생기는 반사, 알맞은 것에 부딪혀 생기는 반사입니다. 사람들이 어떤 자리를 중심으로 바랄 때, 이것들이 그 자리들에 부딪혀 다시 내뿜어집니다.
guvandiri vikāśanākārayen śabdayan nikut karāṭa passē anukūla guvanda yantrayaṭa ēka ædagena ēken nikut karanavā ē śabdaya anukūla śabdaya saddaya anukūla varṇayakin ædagena e varṇayaṭa avaśya karana dē ædagena ēkin anukūla varṇaya nikut karalā hitannam eyā pata vagē varṇaya nikut venavā ī
라디오 방송국에서 소리를 내보내면 그에 맞는 라디오 수신기가 그것을 끌어들여 그 소리를 내보내듯, 알맞은 빛깔을 끌어당겨 그 빛깔에 필요한 것을 끌어들이고, 그로써 알맞은 빛깔을 내보냅니다.
anna ē vagē deyak metana tiyenavā mē guṇa taraṁgayak yannē ē guṇa taraṁgaya anukūla vena tæna tamayi bauddhayangē sammata pūjanīya vastuva ēvā karā tamayi æhilā yannē. ēvā tamayi sammataya velā tiyeena. ē sammatayen piṭa karanna āpahu nævata praticāraya tamayi oya eka varaṇa matu velā pēnna paṭan gannē.
그와 같은 일이 여기 있습니다. 덕의 물결이 나가는데, 그 물결이 맞아떨어지는 곳이 Buddha 를 따르는 이들이 받들기로 정한 거룩한 대상들입니다. 물결은 그쪽으로 끌려갑니다. 그것들이 정해진 약속이 되어 있습니다. 그 약속의 자리에서 다시 되돌아 나오는 반응이 바로 그 빛깔들이 드러나 보이기 시작하는 것입니다.
ga ov tamayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mehema deyak tiyenavada ara mē hæma deyakma dilisennē hon̆daṭa nemeyi. hæbæyi dirisena dē tuḷin hedat dænagatta kramayak tiyenavā.
그런데 빛나는 것이 모두 좋은 것은 아닙니다. 그러나 빛나는 것을 통해 해로움을 알아낸 방법도 있습니다.
aṁgulimāla kumārayā velā upadina velāva ē muḷu dhayama tiyena kaḍu kamisiyē okkoma dirisenna paṭan gattālu āvi gal vala tiyena kaḍu dirisenna paṭan gattālu. hæbæyi guṇadharma tiyena ēvā nemeyi dirisunē kaḍu. hæbæyi kaḍu dirisīma ādīnave 999 malā ammā maraṇaya dahama ṭikē para pat vīma pennum karana.
Aṅgulimāla 가 태어나던 때, 온 나라 병기고의 칼들이 모두 빛나기 시작했다고 합니다. 바위 위의 칼들도 빛났다고 합니다. 덕을 지닌 것들이 빛난 것이 아니라 칼이 빛났습니다. 칼이 빛난 것은 그 위험, 곧 999 명을 죽이고 어머니까지 죽이려 하며 dharma 에서 무너지게 될 일을 가리켰습니다.
pirisiccakē pratiphalaya ē upan kenāgē hæṭiya. dirisuna pættē hæṭiyanayi pratiphalaya hambē. hæbæyi mēharē bhayānakaṭa erinnē budu piḷima dirilā vināśayak venak næ. api dakinna ōnē.
빛난 것의 결과는 태어난 이의 성품대로입니다. 무엇이 빛났느냐에 따라 결과가 옵니다. 그러나 여기서 두려워할 것은 없습니다. Buddha 상이 빛나서 무너짐이 생기지는 않습니다. 우리는 이것을 보아야 합니다.
dæn budurayak gæna katā karana vacanayak kiyalā mē budurayak kiyanna epā kiyana vacanaya dæn udā venavā. ēka ehenam budu han̆duganna ōnē. ks han̆dunāganna lā budu kī denek innavada buddha kiyana vacanayen aragannakoṭa lovturā buddha, paccēka buddha, śrāvaka buddha kiyana yathā buddhayaṭa buduvaraṇan vahansēlā tun denek gæna katā venavā. buddha śrāvakayan vahansēlā śrāvaka buddhayi.
이제 Buddha 빛살을 말하면 'Buddha 빛살이라고 하지 말라'는 말이 생겨납니다. 그렇다면 Buddha 를 알아보아야 합니다. 알아보려면, Buddha 는 몇 분입니까? 'Buddha' 라는 말을 가져오면 lokuttara Buddha, pacceka Buddha, sāvaka Buddha, 이렇게 세 부류의 Buddha 를 말합니다. Buddha 의 제자들은 sāvaka Buddha 입니다.
buddha bavaṭa patvenakoṭa æti hita prabhāsara. pabassara api kivvē cittakin dinna buddha venavaṭa pat vennē hita pabāsarē svabhāvayak tiyenavā ālōkama ēka tamayi ara ālōka praticāra dakvannē. ara prabhāskara gatilak svabhāvaya hēkayi. ēken vihiduvanavā ē hana ālōkaya eka eka vaṭavat vihivannē ēkayi.
Buddha 가 될 때 마음은 pabhassara, 빛나는 상태가 됩니다. pabhassara 란 마음이 Buddha 의 상태에 이른 것을 말합니다. pabhassara 에는 빛의 성품이 있습니다. 그것이 빛으로 반응하는 것입니다. 그것이 pabhassara 성질의 본성입니다. 그것이 빛을 내뿜기에 빛이 여러 갈래로 퍼집니다.
prabhāssara gatiya tiyena gati prabhāskaraya maṭṭam tiyenavā. ē maṭṭamaṭa tiyenavā laya nivuṇu gatiyak. lē kahaṭa gatiyak tiyenavā issellama lōka satvayā ēka varṇanā karanna vaṭina ekakna.
pabhassara 성질에는 단계가 있습니다. 그 단계에는 마음이 식어 가라앉은 성질이 있습니다. 처음 세상의 중생에게는 마음에 얼룩진 때가 있습니다. 그것은 칭찬할 만한 것이 아닙니다.
layē kahaṭa kiyana eka varṇā karanna bæha. hon̆da pættana ēni ē nisā ē layiē gahaṭa æti venavā ka etakoṭa kā laya bavaṭa pæmaṇu layi svabhāvaya tamayi sa āla kāla anna kaḷuvaknē saṁkētavak vennē hētuphala kṣaya bavaṭa pæmiṇa vuṇā vū layaka lakṣaṇaya mokakda kālē kā lakṣaṇaya tamayi kaḷuven kiyalā api dannē. īṭa passē kramakrama laya nimi yana gati lassanayak venavā. nimuṇu layak ættaṭṭiyē nilayi. anna ē kiyannē nīla haṭaganna tiya. nivuṇu laya gæṭi.
마음의 때는 좋은 쪽으로 칭찬할 수 없습니다. 그래서 마음에 때가 끼면 kāla, 검은 마음이 됩니다. 그렇게 된 마음의 성품이 kāla 이고 검은색이 그 상징입니다. 원인과 결과가 다해 무너져 가는 마음의 표지는 무엇입니까? kāla 입니다. 그 kāla 의 표지를 우리는 검은색으로 압니다. 그 뒤 차츰 마음이 식어 가며 아름다워집니다. 식은 마음은 참으로 nīla, 푸릅니다. 거기서 nīla 가 생깁니다. 식은 마음입니다.
yam layak nivan dækalā nam nivan dækapu laya hevat mānasikatvayak tiyenavā nam yam kenekuṭa eyāgē tiyena paḷavenimīna eka tamayi nīva eyāgē svabhāvaya
어떤 마음이 nibbāna 를 보았다면, 곧 누군가에게 nibbāna 를 본 마음가짐이 있다면, 그에게 있는 첫째 빛깔은 nīla 이며 그것이 그의 성품입니다.
pīta kiyalā vacanayak tiyenavā īḷa hita pīta mē nirukti hædena hæra hitak tiyenavā. pānaya karana hita kiyanavā bī. pānaya karannē monavada? paṁcakāmaya. laya nivilā innē. sæṭa parusa næ. paṁcakāmayō pānaya karana hitak tiyenavā. pā hita pihina.
다음으로 pīta 라는 낱말이 있습니다. 'pīta' 라는 낱말 풀이가 생겨나는 마음이 있습니다. 마시는 마음, 곧 'pī' 라 합니다. 무엇을 마십니까? 다섯 감각 즐거움(pañcakāma)입니다. 마음은 식어 있지만 거칠지는 않습니다. 다섯 감각 즐거움을 마시는 마음이 있습니다. 마시는 마음, 곧 pīta 입니다.
lōka āśvādiyaṭa bæn̆dena hitak tiyenavā. lōkayaṭa kiyana hita tamayi lōhita tamayi lōhita varṇaya. sattavarya
세상의 맛에 묶이는 마음이 있습니다. 세상(loka)을 향한 마음(hita), 그것이 lohita, 곧 lohita 빛깔입니다.
ē dē okkoma athærapuhama uḍakaṭaka ana mē hitak tiyenavā. uddhahita uddhahita tamayi ōdahita ōdāta vuna sudu vunē. suddha varṇayaki varṇayayi. hitē gati lakṣaṭa anukūlava varṇaya haṭaganna nǣ.
그 모든 것을 놓아 버리면 위로 올라가는 마음이 있습니다. uddha-hita 입니다. uddha-hita 가 odāta, 곧 희어진 것입니다. 맑은 빛깔입니다. 마음의 성질에 맞게 빛깔이 생겨납니다.
ē tatvayen uḍaṭa gihillā manasen jēsa tatvayaṭa pat venavā. manasen jēsa tatvayaṭa pat vunavā kiyata kiyanavā mān jēta. otanin tavat uttara vitara giyāhama nævata bhavaya særihæranna sarannē næti sakkarayā prabhā asratyaṭa pat vuṇā. prabhā asra vunāṭa passē prabhāsara venavā. ē kiyannē varṇa pennanna bæ. ēka lōkōcarayi.
그 상태에서 더 올라가면 마음이 으뜸(jeṭṭha)인 상태에 이릅니다. 마음(mana)이 으뜸인 상태에 이르렀다 하여 mañjeṭṭha 라 합니다. 거기서 더 위로 가면 다시는 bhava 를 떠돌지 않는 이가 pabhassara 에 이릅니다. pabhassara 가 되면 빛깔로 보여 줄 수 없습니다. 그것은 lokuttara 입니다.
onna kaya varṇaya kiyana hæṭi.
이것이 몸의 빛깔을 말하는 방식입니다.
dæn budupiyāṇan vahansē naga tiyennē ōkē adhyantarayēma ḷan̆gama tiyennē prabhāssaratvaya. dæn mē prabhāsa ratvayaṭa laṁ velā tiyenakoṭa mē lōkē paṁcakāmayama haṭagena tiyennē ēkō puṇyaphala muru karagena puṇya pāpa kiyana mē deka tamayi lōkaya tuḷa ædalā inna vipāka vaśayen tiyennē. prabhāsaratvayaṭa vipāka vaśayen hædalā inna ekak næhæ. ēka arihatvaya keḷavara.
Buddha 께서 지니신 것은 그 안쪽 가장 가까이에 있는 pabhassara 입니다. pabhassara 에 가까이 있을 때, 이 세상의 다섯 감각 즐거움은 puñña 의 열매로 생겨난 것입니다. puñña 와 pāpa, 이 둘이 세상 안에서 vipāka 로 끌려와 있는 것입니다. pabhassara 에는 vipāka 로 만들어져 있는 것이 없습니다. 그것이 arahant 됨의 끝입니다.
nænvahansēgē mānasikatvaya karā unvahansēgē kāyakatvaya vetaṭa ædalā innavā nam bāhira lōkē yam kera śaktiyak. monavāhari rūpa kalāpayak ædalā enavā nam. ē ædalā ena hæma ekakma urāganna veniyak nǣ. prabhāssaratvaya nisā urannavā. dæn mokada vennē? urannē næti ṭika vikarśanaya karannaōna. lōkē ara dennē ēken avaśya ṭika hadalā.
그분의 마음가짐과 몸 쪽으로 바깥 세상에서 어떤 힘이나 rūpa-kalāpa 가 끌려온다 해도, 끌려오는 것을 모두 빨아들일 까닭이 없습니다. pabhassara 이기에 빨아들이지 않습니다. 그러면 어떻게 됩니까? 빨아들이지 않은 것은 밀어내야 합니다. 그것으로 필요한 것을 지어 세상에 돌려줍니다.
sabhāvetaṭa yamak enavā nam unvahansē yāpahu piḍa karannē āśirvādayak karanavā. āśirvādaya pida karanakoṭa
그분께 무엇이 오면 그분은 그것을 축복으로 되돌려 주십니다.
kāla ahalakannē nǣ. ahana lanakoṭa siṭiccilā nǣ. tta palālaka aya nilā jīvat vennē. anna ēkā dānna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa dæhæmin paṁcakāmayō æsuru kara dæhæin æsuru karagena innavā. hon̆da nisā nēda? nivuṇu layakin yuttava innē. etakoṭa lōkaya æsuru karanavā nam ēka dāruṇika vidiyaṭa æsuru karanna. hon̆da nisā nemeyi. namut tava ekapāraṭa attaraganna bæri nisā.
그러면 dharma 에 맞게 다섯 감각 즐거움을 누리며 바르게 삽니다. 그것이 좋아서입니까? 식은 마음으로 지내는 것입니다. 세상과 어울린다면 지혜롭게 어울리십시오. 좋아서가 아니라 한꺼번에 놓아 버릴 수 없기 때문입니다.
anna ēka tiyenavā gatin karana hæbæyi mēkaṭa vaḍā hon̆dayi. usak hitakin jīvat venna. tavat ēyi. maraṇayen hēka satvayen jīvat venna. guṇadharma nætuva jīvat venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehema jīvat vunāṭa passē oya okkoma lōkeṭa ayiti. okkoma atharinna. attara dharma prabhāsaka mā innaṭa enna. menna mē kiyana gatinṭa anuva tamayi. unvahansē eteṭa vipāka vaśayen hō mola hitun hō ædalā yak tiyenavānam mē viśatayen unvahansē veta ædalā enavā nam ē unvahansēgen vikarṣaṇaya karannē pahu oya vidihaṭa tiyalā
그렇게 살고 나서는, 그것은 모두 세상의 것이니 모두 놓아 버리고 pabhassara 로 오라는 것입니다. 바로 이런 성질에 따라, 그분께 vipāka 로든 무엇으로든 끌려오는 것이 있으면 그분은 그것을 그렇게 밀어내십니다.
sūryayāōkayaṭa vatura biṁduvahama vatura biṁduva vatura biṁduvama nemeyi tiyennē. ēkaṭa vædu ālōkaya ē beduvaren yamkatikisi śaktiyak nam pītādī vaśayen hadalā ævannavā. ehenam tēdun pāyāva pēnavā sūryālōna vatura pibhāva varṇa vidihayak.
햇빛이 물방울에 닿으면 거기 있는 것은 그저 물방울만이 아닙니다. 거기 닿은 빛이 그 물방울을 거쳐 어떤 힘으로 노랑 같은 빛깔들로 만들어져 나옵니다. 그래서 무지개가 보입니다. 햇빛이 물방울을 거쳐 빛깔로 갈라지는 것입니다.
anna ē vagē svabhāvayak tamayi prabhāsaratvaya yam tæna karannē. prabhāssaratvayaṭa vædilā vikarṣaṇaya karanakoṭa yamak ēkē kriyākārī gōcara lavā vihidenna.
pabhassara 가 어떤 곳에서 하는 일이 바로 그런 성품입니다. 무엇이 pabhassara 에 부딪혀 밀려날 때 그것의 작용이 빛살로 퍼집니다.
menna mē nisā tamayi buddha kiyana tattvayaṭa patvenavahama bhavaya udurā damana mānasikatvayaṭa patvīma tamayi ē kiyannē. prabhasvara tatvayaṭa patvīma tamayi buddhaya kiyana indiriyaṭa tiyena mānasikatvaya anna ēbada mānasikatvaya tuḷin yamak ræk karanavada sæk karana ākārayak tiyenavada ēkanam buddha buddhayi.
그래서 Buddha 의 상태에 이른다는 것은 bhava 를 뽑아 버리는 마음가짐에 이르는 것입니다. pabhassara 상태에 이르는 것이 Buddha 라는 기능의 마음가짐입니다. 그런 마음가짐을 통해 무엇을 빛살로 내뿜는 방식이 있다면, 그것이 바로 Buddha 의 빛살입니다.
budu ræs karannē nǣ lōkayaṭa rāgayen, dvēśayen, mōhayen budunda mama ræs karalā pennanavā nam kæs karālāgena pennanavā nam anukūla nivan maga anukūla pratipadāvak ekin ṭika sakas venavā vinahaṭi penna
Buddha 빛살은 rāga, dosa, moha 로 세상에 뿜어지지 않습니다. 내가 Buddha 빛살을 내뿜어 보인다면, 그것은 nibbāna 길에 맞는 수행에 맞추어 하나씩 짜여 드러나는 것입니다.
ehenam buduraja haṭaganna hētuva tiyennē buduhāmuduruvō apiṭa æs kaḷa yutu kramayak nisā. jīvitaya ekapāratvayaṭa pat venna kivvē næhæ. anukūlatāvayak labā kaḷu daham pætta paḷā ganna epā. daham pana daham kiyalā ayin karanna. īṭa passē madhya āma madhyama daham hæṭiyaṭa gannā. laya imi jīvat venna.
그러니 Buddha 빛살이 생기는 까닭은 Buddha 께서 우리에게 하라고 일러 주신 방식 때문입니다. 삶을 한쪽 끝으로 몰아가라고 하지 않으셨습니다. 알맞게 하되 검은 dharma 쪽을 붙잡지 말고 떼어 내십시오. 그 뒤 가운데 길을 dharma 로 삼으십시오. 식은 마음으로 사십시오.
paṁcakāmaya pānaya karanavā. hæbæyi pānaya karanakoṭa ē hita ikmahavanna epā. ikmalā rūcaya karaganna epā. tāhita ismanna epā. pītayen kǣya haṭa yanna epā. lōkayaṭa yam hitak tiyenavā nam lōkaya allanna
다섯 감각 즐거움을 마시더라도, 마실 때 그 마음을 넘어서지 마십시오. 넘어서 거칠게 만들지 마십시오. pīta 를 넘어서지 마십시오. 세상을 향한 마음이 있다면 세상을 움켜쥐지 마십시오.
epā. lōka āśvādaya inna karanna deyak næhæ purudu venaka. etan denakāna pinilavala ohomayi. hæbæyi yōgaya halā ḷan̆ga tiyena īṭa vaḍā væḍālaṭa ena lan̆gaṭa lan̆ga koṭasak tiyenavā. mālaṭa tava ḷan̆gam venakoṭa ōket ikmagi karanna. usak satvayaṭa manasa vadāganna dhyāna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya uddahita satvayaṭa āvā. sudu satvayaṭa āvā. īṭa passē guṇadharmaya pūrṇaya karanavā ariya. etana sambandha karaganna yathānata mān gētya etakoṭa ārya guṇayaṭa pat velā.
uddha-hita 상태, 흰 상태에 이르렀습니다. 그 뒤 ariya 의 덕을 채웁니다. 거기에 이어 mañjeṭṭha 에 이르면 ariya 의 덕을 얻은 것입니다.
manṭa āvē samādhi guṇaya. etanāva pragnā paṁca mātulaṭa ætulennē næhæ bāhā samānayi. vāgē tattvayaṭa nna guṇayen āsaya eham arihat nam
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
prabhāsa ratvayaṭa pat venavā. prabhāśa ratvayaṭa pat vecca ekanam sasara gamana ivarayi. ē vipāka ara gevilā giyā pirum pānamma hiṭa satara kamaṭa ituru.
그렇게 arahant 는 pabhassara 에 이릅니다. pabhassara 에 이른 이는 saṃsāra 의 길이 끝납니다. 그 vipāka 는 다 치러져 사라졌습니다.
ehin menna mēkayi budura. ē anuva tamayi ræsmālā hædennē.
이것이 Buddha 빛살입니다. 그에 따라 빛살의 다발이 생겨납니다.
dæn passē gatta aṭuvāvakin tamayi pelā tiyennē æhen æhen kaḷu pāṭa kaḍu indriyen kaḷu pāṭa sudu indriyen sudu pāṭa bohō dātikinna yanavā kiyana ekak. dæn æhen yannē īsa kes valin kiyannē monaka tamayi nil pāṭa kiyanavā. kaḷu dhyān yannē nirpā
후대에 나온 aṭṭhakathā 에는 눈의 검은 부분에서 검은빛이, 흰 부분에서 흰빛이 여러 갈래로 나간다고 되어 있습니다. 머리털에서는 푸른빛이 나간다고 합니다.
dæn tiyena aṭuvāhava aṭuvāvaka kiyana katāvakadī buddhō hāmuduruvō liv aṭuvāga vigrahaya tamayi oya vigrahaya ē. saṭahanē dēśanā karana velāvēdī o vitarayak næt kiyā kiyalā. ov dat valin sudu pāṭa giyā oya adi vaśayen. etakoṭa dæn dē valin mē mē yanavā satupāṭa giyā mē ādī vaśayen pennalā tiyennē.
지금 있는 aṭṭhakathā, 곧 Buddhaghosa 스님이 쓴 aṭṭhakathā 의 풀이가 바로 그 풀이입니다. 설법하실 때 그렇게 말씀하신 것은 아닙니다. 이에서 흰빛이 나갔다는 식이고, 피에서 붉은빛이 나갔다는 식으로 보여 줍니다.
etakoṭa dæn ē pennannē ēma budurajāṇan vahansēgē dēśanāvaka san̆dahāt nemeyi. oya pelā tiyennē mē mlē kayakin vihiduna pāṭak gæna. mē maslē kayakgen pāṭak hidunavā kiyana vacanaya aragena enna dæn oya vigraha karenna giyāṭa oya kiyana tattvayaṭa budurajāṇan vahansēgē dēśanāvē hētuphalaya sambandhayak pennapu dænan
그런데 그것은 Buddha 의 가르침을 위해 보여 준 것도 아닙니다. 살과 피로 된 몸에서 퍼진 빛깔에 관한 것입니다. '살과 피로 된 몸에서 빛깔이 퍼졌다'는 말을 가져와 그렇게 풀었지만, 그 풀이는 Buddha 가르침의 원인과 결과와 이어지지 않습니다.
budurajāṇan vahansēgē mē śaktiya vihiṭenako dæn api kiyamu lēvanin satupāṭa vihidunā kiyalā mē æhæṭa pēna mulāva nē lēvala satupāṭa anviṣayakin bæluvot ehema satupāṭa lē tiyenavada anvissayakin bæluvat ehema satu pāṭada kiyana satupāṭa næ. ēka æhædāvak tamayi ælē satu karalā pennā. ē biṁduvak balapuvahama hariyaṭama mē ara mē kiyannē mē vagē pæni aha karapu mæsō næti mē vadayak tiyennē kohomada dæn katāvaṭa hidihalā etakoṭa mē binduva pēnnē. anna vissayen balanna hatara pēnnē næha. ē hatara pēnavā kiyannē ēka yamkisi ākārayan sakas velā mē vena mē laṁ velā tiyena ākāraya hamōlōgen kiyana yamkisi koṭasak nisā haṭaganna uddīpanaya.
Buddha 의 이 힘이 퍼질 때 피에서 붉은빛이 퍼졌다고 해 봅시다. 피가 붉다는 것은 눈에 보이는 착각입니다. 현미경으로 보면 붉은 피가 있습니까? 현미경으로 보아도 붉은빛은 없습니다. 눈이 피를 붉게 보이게 하는 것입니다. 피 한 방울을 보면 벌 없는 벌집 같은 모양이 보일 뿐, 현미경으로는 그 빛깔이 보이지 않습니다. 빛깔이 보이는 것은 그것이 어떤 식으로 짜여 가까이 붙어 있는 모양, 곧 hemoglobin 이라는 부분 때문에 생기는 자극입니다.
etakoṭa mēkē pennalā tiyennē mē æs valin vihidu ēvāyi mē isa kes valin vihiduna ēvayi dæn mē ādi vaśayen śaddharaṇa valaṭa hadalā pennanna hannē oya vidihaṭa ē prabhāsara vidunē mokada prabhāsaratvayaṭa hiṭannē pāṭa gæna kiyanna ekak sudu pāṭa vitarayi. ov pāṭa pahaya saṁkalyak gattahama tamayi gannē prabhāsara kiyalā.
그런데 여기서는 눈에서 퍼진 것, 머리털에서 퍼진 것 하는 식으로 빛깔에 맞춰 보여 주려 합니다. 그렇다면 pabhassara 는 무엇입니까? pabhassara 에 대해 말할 빛깔은 흰빛뿐입니까? 그렇습니다, 다섯 빛깔을 섞은 것을 pabhassara 라고 합니다.
mē pāṭa pahē saṁkalyak karagattahama pāṭa pahē saṁkalyak tuḷa āyusarayak ara nīla, pīta lōhita ōdāta kiyana oya ṭika okkoma aragena. araka kuṇugollaṭa tamayi eya særayak dāgannē. sampūrṇa karā prabhāsakara varṇaya kiyalā. hæbæ nilpātayi, patupātayi ē sudu pāṭayi mē okkoma ṭika getu bæluvot ehemana lassana pāṭak. æhapat pāṭak enavada taramat an̆duruvalā. āyasarayak balapāra an̆duraṭama bælalā. tibunat æṭi an̆duruvelā yana enavā.
다섯 빛깔, 곧 nīla, pīta, lohita, odāta 를 모두 가져다 섞으면 그것을 온전한 pabhassara 빛깔이라고 합니다. 그런데 파랑, 노랑, 흰빛을 모두 섞어 보면 아름답고 좋은 빛깔이 나옵니까? 오히려 어두워집니다. 프리즘으로 보아도 어둡게 됩니다.
itin ara vacana vala artha niruktiya dakinnē nætuvahama oya praśnē matu venavā. ēvā hædennē kohomada? dannē nætihamat oya praśnaya matu venavā.
낱말의 뜻과 풀이를 보지 못하면 이런 물음이 생깁니다. 그것들이 어떻게 생겨나는지 모르면 이런 물음이 생깁니다.
dæn bhavaya udurā damanaya kiyanavā bhava bhavaya udurana arthaya tamayi bhava hū uddha buddha tiyennē. bhava uddha vū udda buddha vacanadena kramayak tiyenavā. hæbæyi bhāṣā nirukti mīṭa venas venna puḷuvan. pada nirukti getana atta nirukti āna kramayak tiyenavā. ē kramaya tamayi niyama ata ganna puḷuvan. caturārya satya dharmaya avabōdha venakoṭa mē bhavaya udurā mānasikatvaya udā venavā. ē mānasikatvaya bhavaya allannē nǣha īṭa passē. bhavaya udurā hari. bhavaya udurā arkayen buddha tiyenavā.
'bhava 를 뽑아 버린다'고 합니다. bhava 를 뽑는다는 뜻으로 'bhava-uddha', 곧 Buddha 가 됩니다. 'bhava 에서 벗어난 이' 라는 식으로 Buddha 라는 낱말을 짓는 방식이 있습니다. 다만 언어학적 풀이는 이와 다를 수 있습니다. 낱말 풀이(pada-nirutti) 말고 뜻 풀이(attha-nirutti) 방식이 있는데, 그 방식으로 참뜻을 얻을 수 있습니다. 네 ariya sacca 를 깨달을 때 bhava 를 뽑아 버리는 마음가짐이 생깁니다. 그 뒤로 그 마음가짐은 bhava 를 붙잡지 않습니다. bhava 를 뽑아 버린 것입니다. bhava 를 뽑아 버렸다는 뜻에서 Buddha 입니다.
mē buddha kiyana tattvayaṭa yamkisi kenek passenakoṭa anna ē velāvēdī ræs karana dēval ræs karannē anupiḷive. kohoma ḷan̆gaṭa ganna deyak tiyenavānam prabhakṣama deyak gannē næ. lōkayē særi saranda hētuyak tamāgē kriyākāraya tamāgē payasaṭa gannē næti nisā ē ganna hariya pravā karanna. lōkayaṭa dena hariyak tiyenavā settā settā ē prabhāsa ratvaya denna bæ. denna puḷuvan ituru yahapat ehāpara a yahapataṭa anukūla anik hariya piṭa karanakoṭa śāntiyat ekalā piṭa velā yanavā anitya oya piṭa venakoṭa tamayi eka varṇa væṭennē.
누군가 이 Buddha 의 상태에 이르면, 그때 뿜어지는 것들은 차례대로 뿜어집니다. 가까이 끌어들일 것이 있어도 붙잡지 않습니다. 세상을 떠도는 원인을 자기 것으로 취하지 않기에 받은 것을 흘려보냅니다. 세상에 줄 수 있는 몫, 곧 평안이 있습니다. pabhassara 자체는 줄 수 없습니다. 줄 수 있는 것은 나머지 좋은 것들입니다. 좋음에 맞는 다른 몫을 내보낼 때 고요함도 함께 나갑니다. 그렇게 나갈 때 빛깔들이 비칩니다.
itin bhavaya udurā tama guṇayaṭa pat vecca kenekuṭa pragnāva pahaḷa venavā. pragnāva nisā ārya maitrī hæn̆gīmak pahaḷa venavā. āryayangē met vædīmak. ārya maitriyen lōkeṭa paturu aharanakoṭa kramānukūlava pæṭilā yana kæs hāva tamayi rasa katāvaya.
bhava 를 뽑아 버리고 그 덕에 이른 이에게는 paññā 가 생깁니다. paññā 때문에 ariya mettā 의 느낌이 생깁니다. ariya 들의 mettā 입니다. ariya mettā 를 세상에 퍼뜨릴 때 차례대로 퍼져 나가는 빛, 그것이 빛살입니다.
ara buddha rasmi mālāva kiyana hitā innē ara sarvanaya vū budupiyāṇan vahansēgenma vihina sami mālāva buddha rat anika buddha rasya nemeyi kiyalā. bhavaya udurā dæmmū uttamayangē yam ramālāvak æti venavā nam sakas venavā nam hētuphala æti venavā. ē okkoma buddha ratma
사람들은 Buddha 빛살의 다발이 모든 것을 아시는 Buddha 께로부터만 뿜어지는 것이고 다른 것은 Buddha 빛살이 아니라고 생각합니다. 그러나 bhava 를 뽑아 버린 거룩한 이들에게서 어떤 빛살 다발이 생겨나고 짜인다면 거기에는 원인과 결과가 있고, 그 모두가 Buddha 빛살입니다.
yamkisi saṁkētmaka tænakaṭa vædilā āpahu parāvaradhanaya ēkat ē jātiyama ræs. buduvaru lōkaya pahaḷitara rasi buddha rasya kiyalā hariyanna. ehenam buduvaru pahaḷa velā kiyana paramani yi budu baṇa venna ōnē. ada budu baṇa kiyanna bæhænavanē. buddha rasiteni budurajāṇan vahansē jīva patva innakam vitarayi kiyannē ekamanē puḷuvan.
어떤 상징의 자리에 부딪혀 다시 반사되는 것도 같은 부류의 빛살입니다. 'Buddha 들이 세상에 나타나 계실 때만 Buddha 빛살'이라는 말이 맞습니까? 그렇다면 Buddha 의 가르침도 Buddha 께서 나타나 계실 때만 있어야 하니, 오늘은 Buddha 의 가르침을 말할 수 없겠지요. Buddha 빛살이 Buddha 께서 살아 계신 동안만이라고 하는 것도 같은 말입니다.
budu gamana kiyama mē budurajāṇan vahansē jīvat velā innakan vitara budu hāma budurajāṇan vahansē pirenā praśna budu baṇa koyi bu kiyē anna budu kiyana vacanaya tērum aranna æti varadenna. budu kiyana vacanayak tamayi rḷavatatyan vahansē buddha kiyannē etanama aragena budurak nam unvahansēgē piṭa vena eka pirisak vena ekak nǣha kiyalā mehema nigamanaya karapunā buddha tērum arannē næha. ehenam budu baṇa kiyannē kavuda kiyalā æhuvot dæn budu baṇa kiyanna kenek
Buddha 의 길이 Buddha 께서 살아 계신 동안만이라면, 'Buddha 의 가르침은 어느 Buddha 가 말한 것이냐'는 물음이 생깁니다. 'Buddha' 라는 낱말을 잘못 알아들은 것입니다. 'Buddha' 를 Bhagavā 한 분으로만 받아들여, 그분 말고 다른 이들에게서는 나오지 않는다고 결론지으면 Buddha 를 이해하지 못한 것입니다. 그렇다면 지금 Buddha 의 가르침을 말하는 이는 누구냐고 물을 수 있습니다.
bādhanaya kiyana vacana ēmayi ov upannavā kiyana dharmayaṭayi etana hāmuduruva hib
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna etayi kiyannē hētuphalayahakinna ōnē svabhāva svabhāva dharmaya pamāgēya hæṭi darannē svabhāva dharmaya
그래서 원인과 결과를 보아야 한다고 하는 것입니다. 성품, 곧 sabhāva dharma 란 자기 본성을 지니는 것입니다.
mē lōka satvayā yam yam svabhāvayak daranavā nam ē dharaṇa ākārayaṭama svabhāva dharmaya daya kivvat mara deyak tiyenna maōna dæn hon̆daṭama pæhædili deyaknē. dæn gētavanārāmaya pahaḷa vamē mēmē gētavanārāmaya vāgē māligāvak pahaḷa vuṇālu meyāṭa saṭa mehā kanē pina siṭutumā dæn etakoṭa ē pahaḷa venakoṭa mokenda pahaḷa vunē kavuda pahaḷa karalā dunnē eyā karamu yamkisi yahapat tannāvak dānē puṇyayak dihā balayen eyāṭa ē jātiyē vimāṇayak avasādayala pahala vuṇā. dæn hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā svāma svabhā dharmaya pahaḷa vecca kramaya anukūla karannē vahala vunē.
이 세상 중생이 어떤 성품을 지니든, 그 지니는 방식 그대로 sabhāva dharma 가 작용합니다. 이것은 아주 분명합니다. Anāthapiṇḍika 장자에게 Jetavanārāma 같은 저택이 나타났다고 합니다. 그것이 나타날 때 무엇으로 나타났습니까? 누가 나타나게 해 주었습니까? 그가 한 어떤 좋은 행위, dāna 라는 puñña 의 힘으로 그에게 그런 vimāna, 저택이 나타났습니다. 분명히 보입니다. sabhāva dharma 가 나타나는 방식에 맞게 나타난 것입니다.
itin etakoṭa ēka pahaḷi hitu tænayi pahaḷa vunē. nērōya nērōdhaya nemeyi. devuloṭa hētukāra hētukārakāva pinak karalā tibunē. ē piṇḍa anukūla tæna ē saṁkhārata anukūlava ē lōkē pahaḷa vuṇā. ē pahaḷa vunē kīṭa anukūlavayi. etumaṭa nemeyi. kavuruvat pahaḷa karapu kenek næha.
그것이 나타날 만한 자리에 나타났습니다. nirodha 가 아닙니다. 천상 세계에 나타날 원인으로 puñña 를 지어 두었습니다. 그 puñña 에 맞는 자리, 그 saṅkhāra 에 맞게 그 세계에 나타났습니다. 그것에 맞게 나타난 것이지 누군가 때문이 아닙니다. 나타나게 해 준 이는 아무도 없습니다.
ratta kiyalā manusama vaḍam kiyalā pihinnavanē ov īṭa pa ēka senāganna anē kiyannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ṭikak ehema venna ōnē manōmaya vaśayen tērennē næha ēgollō ehema tænak vin̆dalā næhæ. tērum aranna næārmē næt dakinnē næhæ
마음으로 조금이라도 그렇게 되어 보아야 하는데 이해하지 못합니다. 그들은 그런 경지를 겪어 보지 않았습니다. 이해하지 못하고 보지 못합니다.
prabhā dharmaya kiyana eka koccara kivvat ēgollō dakinnē. mēka mē kisima sambandhayak næti dharma niyāmayak kiyalā. ē dharma niyāmaya kiyana vacanayemayi dālā tiyennē. dharma nāmaya anna ēkayi dharma niyāmaya tōragennē nætuva ēka dharma nāmayen siddha vennē karma niyāvamayen nemeyi. anna ehema ekak tiyenavā ōka ēka velā tiyennē. citta nāmayak nemeyi. ōka tamayi varaddagannē. ehemayi tamayi ov upadē paḷaveni tta pavā tōrannaṭa paṭicca tamayi praśna anna ēkayi. manō pupubbaṁgamā dhammā kiyana caitasikayanṭa hita śēkkhayi kiyalā mehema kiyanavā.
pabhā dharma 를 아무리 말해도 그들은 그것을 아무 관련 없는 dharma-niyāma 로 봅니다. 'dharma-niyāma' 라는 낱말을 붙여 놓았습니다. 그래서 dharma-niyāma 를 가려내지 못하고, 그것이 kamma-niyāma 가 아닌 dharma-niyāma 로 일어난다고 합니다. 그런 것이 있기는 합니다. citta-niyāma 가 아니라고 합니다. 바로 그것을 잘못 알아듣습니다. 그렇습니다, 첫 구절조차 가려내지 못해서 생기는 문제입니다. 그래서 'manopubbaṅgamā dhammā' 를 두고 cetasika 들에게 마음이 으뜸이라고 말합니다.
pubbaṁgamā kiyannē pūrvaṁgamayi. manō heṭṭahā kiyanna deveni vatāvaṭayi paḷamuē manō pubbaṁgamā dhammā ov etakoṭa manō pūrvaṁgamayi dharmayan. dharmayanṭa pūrvaṁgama anna etakoṭa pūrvaṁgama kiyannē mulin pahaḷa venna ōnē pūrvaṁga manō dæn caitasikayanṭa hita pūrvaṁgamayi kiyalā gatto.
pubbaṅgamā 는 앞서간다는 뜻입니다. 'manopubbaṅgamā dhammā'. 그렇습니다, 마음이 dharma 들보다 앞서갑니다. 앞서간다는 것은 먼저 일어나야 한다는 뜻입니다. 그런데 그들은 cetasika 들에게 마음이 앞선다고 받아들였습니다.
sampūrṇa abhidharmayaṭa væradi citta caitasika dekama sahatā ēkaṭa upadinnē. ekavara upadinnē. etakoṭa eka varaṭa æhenavā ekak vituralā ekak næha innē næ. anna ēkayi. ēkarammaṇayi. ēkōppāda ēka bagārammaṇayi. oya gatituna tiyenavā caitasikaya sittē.
그것은 Abhidhamma 전체와 어긋납니다. citta 와 cetasika 는 둘이 함께, 한꺼번에 일어납니다. 하나만 따로 있는 일은 없습니다. 그래서 ekārammaṇa 입니다. ekuppāda, ekārammaṇa 같은 성질이 cetasika 와 citta 에 있습니다.
itin mēkēma saitasikayanṭa hita pradhānayi kiyalā gattot ehema pubbaṁgamā kiyana ēṣyi kiyalā dahanna bæhæ. mūrva aṁgamayi kiyalā dānna. pubbaṁgamā kiyana vacana tiyennē. manō pubbaṁgamā dhammā ehenam dharmayanṭa manasa pūrvaṁgamayi.
그러니 cetasika 들에게 마음이 으뜸이라고 받아들이면 pubbaṅgamā 를 '으뜸'으로 놓을 수 없습니다. '앞서간다'로 놓아야 합니다. 낱말은 pubbaṅgamā, 'manopubbaṅgamā dhammā' 입니다. 그러니 dharma 들에 마음이 앞서갑니다.
itin oya ṭika tōragenna æṭiekana velā tiyennē anna ēkayi manōssettā ē manasa śrēkayi. pūrvaṁgamayi śrēkayi. manōmaya manasinmayi
그것을 가려내지 못한 것입니다. 그래서 'manoseṭṭhā', 마음이 으뜸입니다. 앞서가고 으뜸입니다. 'manomayā', 마음으로 지어졌습니다.
ṭæyi tiyennē. dæn koraṇaya kiyana atē issellā nonna puḷuvanda karada tātta nahenam akutaeka denavada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi kiyannē manō siddhā manōmaya mokakda manō kivvē anna ēkayi tōrāganna ōnē
그래서 'manoseṭṭhā manomayā' 라고 합니다. 여기서 'mano' 가 무엇을 말하는지 가려내야 합니다.
manasaṭa pasannanē bhāsativā karavativā mulin hita haṭagannā hita haṭagen tamayi ā katāvayi kriyāvayi haṭagannē īḷan̆gaṭa dæn otanin vudanē paṭalavā gannavā. hita haṭagat mulin hita haṭagannavā passē katāva kriyāva haṭagannavā kivhama abhidharmayaṭa væradi kiyalā kiyanavā. abhidharmayaṭa væradi pihi tenak ōka kriyāva karannā vū katāvaṭa ganna katā hitayi kriyāvaṭa ganna kriyā hitayi ē dekak kriyāvayi katāvayi siddha karannē mulin haṭagatta hitak nisā.
'manasā ce pasannena bhāsati vā karoti vā'. 먼저 마음이 일어나고, 마음이 일어나서야 말과 행위가 일어납니다. 그런데 여기서 사람들이 헷갈립니다. 먼저 마음이 일어나고 뒤에 말과 행위가 일어난다고 하면 Abhidhamma 와 어긋난다고 합니다. 그러나 어긋나지 않습니다. 말에 쓰이는 것은 말하는 마음, 행위에 쓰이는 것은 행위하는 마음이지만, 그 행위와 말을 일으키는 것은 먼저 일어난 마음 때문입니다.
mulin haṭaganna hita. mulin haṭaganna hita katāvaṭa ayitit nemeyi kriyāvaṭa ayitiut nemeyi. ē hita goḍanāganna ē hiten avaśyadaya balāporottuvē hita karaganna katāvayi kriyāvayi ādhāraya passē hit hadāganna ē katāvaṭa hitak ōnē. kriyāvaṭa hitak ōnē ē mohotē sahajātayakak.
먼저 일어나는 마음, 그 마음은 말에 속하지도 행위에 속하지도 않습니다. 그 마음이 바라는 것을 이루려고 말과 행위가 뒤따라 돕습니다. 그 말에도 마음이 필요하고 행위에도 마음이 필요합니다. 그것은 그 순간 함께 일어나는(sahajāta) 마음입니다.
ēkena nætna vaśayen ov
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vaśayen ē vipāka vaśayen matu vena ekak tiyenavā mulin katā adahasanna ā manō pahaḷa vennē mulakin.
vipāka 로 드러나는 것도 있습니다. 먼저 말하려는 뜻, 곧 mano 가 뿌리에서 일어납니다.
dæn api hitamukō mehema kavuru hari katā venavā yā anta hātapurin mokada mehema kiyalā bōdhināsaya vædalā innē. hānavā kavada yanna heṭa yanna pīraṇaya karaganna hari heṭa yanna okkoma harinē okkoma sindu hara hari. æn dæn itin api gedara yanna dæn heṭa yanna api nigamanayak kaḷā. mæna gatta ekak tiyenavā dæn hiṭiyē. mokakda mæna tiyennē? heṭa api pirisa anusādapurē yanavā. dæn mēka tamā adahasa.
누군가 이렇게 이야기한다고 해 봅시다. 'Anurādhapura 에 가서 Bodhi 나무에 절하자. 언제 갈까? 내일 가기로 정하자.' 모두 좋다고 합니다. 이제 우리는 내일 가기로 결론을 냈습니다. 마음에 정한 것이 있습니다. 무엇을 정했습니까? '내일 우리 무리가 Anurādhapura 에 간다.' 이것이 뜻입니다.
dæn adahasaṭa katā karanna ṭikak tiyenavada kiyanna ṭikak tiyenavada? ēka manasena tiyennē. manasa pūrvama karalā hiṭammayi ārambha vuṇē. ē dæn manasāya paṭan vennē bhāsativā karavativā passē tiyenavā. katāvayi kiyā payinnē ē anuvayi. mokada mē hadinna tiyennē? ē taṇā durē yanna anna katāva næuvē mokak nisāda? issellā adahasa gatta nisā. manusādu adahasa aragena tamayi dæn kriyā karannē. æn̆dum pēnavā āśvāsaya karanavā, mudal ekatu karagannavā. kaṭiya kiyalā kiyanavā ekatu karagena vāhanayakaṭa kiyanna yanavā. eka balanavā okkoma iyavarapilā tiyenavā.
지금 그 뜻에 말이나 행위가 있습니까? 그것은 마음에 있습니다. 마음이 앞서서 거기서 시작되었습니다. 그다음에 'bhāsati vā karoti vā', 말과 행위가 그에 따라 일어납니다. 왜 말이 생깁니까? 먼저 뜻을 세웠기 때문입니다. 그 뜻을 품고 이제 움직입니다. 옷을 챙기고, 돈을 모으고, 사람들에게 알리고, 차를 구하러 갑니다. 보면 모든 단계가 이어져 있습니다.
kriyāvayi katāva vidyāmāra dæn tnam deveni velā tiyennē ēvā. ēka pradhāna vunē mana gamana adahasa oya atara aṭahatak enavā. vidihak næhæ. sattavādīn pænalā heṭa yanna bæ. mokada dæn karannē? monavā karanna nataraeka karanna nikan dæn eccarakā kriyātmaka vunē ara balāporottu tiyā. ē balāporottu hedunāṭa passē okkoma giyāva nævata. menna mē vagē deyak mē lōkē tiyennē. hætinma manasa mul vennē anna ēkayi.
행위와 말이 드러나 있지만 그것들은 둘째입니다. 으뜸은 가려는 마음의 뜻이었습니다. 그 사이에 걸림돌이 생깁니다. 어쩔 수 없습니다. 내일 갈 수 없게 되었습니다. 이제 어떻게 합니까? 다 그만둡니다. 지금까지 움직인 것은 그 바람 때문이었습니다. 바람이 깨지자 모두 되돌아갔습니다. 이 세상에는 이런 것이 있습니다. 마음이 뿌리가 되는 까닭이 바로 그것입니다.
dekama venna puḷuvan. ē manasaṭa gatta viññāṇaya tamayi hadāgattē balāporottu manō anna ēkayi manō mulena manō mulayak kivvē ēkayi. citta manō viññāṇa vamen innē?
둘 다 될 수 있습니다. 마음이 붙잡은 viññāṇa 가 바람을 지었습니다. mano. 그래서 mano 가 뿌리라고 한 것입니다. citta, mano, viññāṇa 는 어디에 있습니까?
dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dēśanāvak ætnam ati durlabhava lōkayaṭa pahaḷa vena ati uttama vāsanāvak. hæbæyi agjikkhandōpama sūtraya budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā lōkayaṭa mahā yahavatak. hæbæyi dēśanā karalā avasānayēdī 60k lēvāma dālā balanna. okkoṭama yahavatak vuṇā kiyalā kivvahama aya balāporottu venavā buddha dēśanāva ayahapavatak karannē næhæ. gikkan dōkama sūtraya dēśanā karapu avasānayēdī ē dēśanāva ahalā lē vama dālā malā 60k 60mak sivuru væralā yanna. 60mak arihat pat vuṇā.
Buddha 께서 하신 가르침이 있다면 그것은 아주 드물게 세상에 나타나는 더없이 귀한 행운입니다. Buddha 께서는 Aggikkhandhopama sutta 를 세상에 큰 이로움이 되게 가르치셨습니다. 그러나 가르침이 끝날 때 예순 명이 피를 토했다는 것을 보십시오. 모두에게 이롭다고 하면 사람들은 Buddha 의 가르침이 해를 끼치지 않으리라 기대합니다. 그런데 Aggikkhandhopama sutta 가 끝났을 때 그 가르침을 듣고 예순 명은 뜨거운 피를 토했고, 예순 명은 가사를 벗고 떠났으며, 예순 명은 arahant 가 되었습니다.
etakoṭa 129van dālā 6mak balā 60k ituru væralā æn̆dagiyā bihi vuṇā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi dēśanāva bohoma vædagat yahapat vennē. menna mē vagēma yahapataṭa hētu venavā kiyahama siyalu lōka satvayāṭama yahapavatak venna lōkē deyak nǣ. yam kenek dūṣaya vidihaṭa jīvat venavā nam oya kaṭayutu dūṣaya nam ē dūṣyaya kaṭayutu hētukaṭagena ē ayaṭa ayahapatak enna ira tiyenavā. ēkē hæṭiyak.
그러나 그 가르침은 매우 중요하고 이롭습니다. 이로움의 원인이 된다고 해서 모든 중생에게 다 이로운 것은 세상에 없습니다. 누군가 더럽게 산다면, 그 일들이 더럽다면, 그 더러운 일 때문에 그들에게 해가 올 수 있습니다. 그것이 그 성품입니다.
ē kiyannē yamkisigen lōbhayen, dvēśayen, mōhayen goḍannagāgatta lōkayaṭa pāravadinavā. śāsanayē nægenakoṭa ēka vaḷakkanna bæ. dæn saṁya paribrājayat lēvāva dāgena mannā. tamangē pisa okkomagin mahana vuṇē. saṁjiya pariji kara ē dr̥ṣṭiya aharinna bæruva giyā. ē hiṭapu dr̥ṣṭiyama dævilā eyā malā.
곧 탐욕, 성냄, 어리석음으로 쌓아 올린 세상에 타격이 갑니다. sāsana 가 일어설 때 그것은 막을 수 없습니다. Sañjaya 유행자도 피를 토하고 죽었습니다. 제자들이 모두 그를 떠났습니다. Sañjaya 는 그 견해를 놓지 못한 채 지니던 그 견해에 불타 죽었습니다.
dæn etakoṭa api hilā innavot api hitā inna yahapata lovturā budurajāṇan vahansē lānavaṭa tibunē næ. devadaṭa poḷova paḷana apāgata vuṇā. etakoṭa dæn devadaṭa balāporottu vana yahapata nemeyi hamba vuṇē. lābhakira kīra prahaṁsāvaṭa matvelā dharmayaṭa pahara gahaṭa gihillā tamanma vināśayaṭa pat vunē.
우리가 생각하는 그 이로움을 Buddha 께서 모두에게 주시지는 않았습니다. Devadatta 는 땅이 갈라져 apāya 에 떨어졌습니다. Devadatta 는 바라던 이로움을 얻지 못했습니다. 이득과 명예와 칭찬에 취해 dharma 를 치러 갔다가 스스로 무너졌습니다.
dan̆ginna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn ektarā bhikṣūn vahansē namak kiyanavā svāmīni mē kālē hariyaṭa aṭavahana aragena yanayi maṭa pēnnē. mīṭa pera ehema giyē nǣnē. ehenam mē buddha śāsanayē pahaḷa vunāṭa passē tamayi mē aṭamahana narakayaṭa yana aya væḍi. mokada mē itin ēka ehemayi. kavadā ēka dharmatāvaya ōka tamayi. mokada vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī śrī sattāraṇa hasatiyaṭa pahara gahanaka ē pahara gahana piṭa siddha vennē ōka tamā. ananta kālayak duk vidihana aṭa mahanakaṭa vænna ēka.
어느 bhikkhu 가 말합니다. '스님, 요즘은 여덟 큰 지옥에 가는 이들이 아주 많아 보입니다. 전에는 그러지 않았습니다. Buddha sāsana 가 나타난 뒤로 여덟 큰 지옥에 가는 이가 많아졌습니다.' 그것은 그렇습니다. 언제나 그것이 법칙입니다. rāga 를 여의고 dosa 를 여의고 moha 를 여읜 거룩한 이를 치면, 그 결과로 바로 그렇게 됩니다. 끝없는 시간 동안 괴로움을 겪는 여덟 큰 지옥에 떨어지는 것입니다.
ē siyallaṭama yahapat dæku. ara asatpuruṣayāṭa budahama yahapat. ehenam pēna lakuṇan yahapat hindāma yahapat tiyenavā. yahapatṭa hētu vena ayaṭa yahapat namut siyalla hantama vennē næhæ. yam taramak goḍa nagāyen lōbha dvēśa mōha sahagata væḍapiḷivala goḍa nagāyen tibuvā nam ēvaṭa ayahapatak venavā. bahara vadinna.
그것이 모두에게 이롭습니까? 나쁜 사람에게도 Buddha 의 가르침이 이롭습니까? 이로움의 원인이 되는 이에게는 이롭지만 모두에게 다 그런 것은 아닙니다. 탐욕, 성냄, 어리석음이 섞인 방식으로 쌓아 올린 것이 있다면 그것에는 해가 됩니다. 타격을 받습니다.
itin lōkayā kǣ gahanavā apiṭa vināśayak tiyenavā. ē jātiya aya kǣ gahanavā. vināśayaka perīmatak tiyenavā. bauddhayō vaśayen inna æta kiyanavā saśrīkatvaya pera nimittak tiya. ē aya inna dr̥ṣṭikōṇaya tamayi ēgollanṭa vināśaya hō saśrīkatvaya kiyannē ēgollō hitannē. idēma hitaṭa ē adahasa enavā. ēvayē karanavā mēka hon̆da væḍak neme dæn paṭan gannavā ē rakuṇa dakinakoṭa væḍē varadi tamayi innē eka hæn̆gīmak enavāma
그래서 그런 부류의 사람들은 '우리에게 무너짐이 온다, 무너짐의 징조가 있다'고 외칩니다. Buddha 를 따르는 이들은 번영의 징조라고 말합니다. 각자 서 있는 관점에 따라 무너짐이니 번영이니 생각하는 것입니다. 그런 생각이 저절로 마음에 듭니다. '이것은 좋은 일이 아니다' 하며 그 표지를 보면 일이 틀어진다는 느낌이 듭니다.
mokada ē tiyena kenānna ēka pæṭarōl gāgena peṭrōl bōtal tiyāgena pæṭōl gǣt bōtal tiyāgena ḷan̆ga innakoṭa ginnak haṭagattot baya venna ōnē kohoma baya venakaṭa ennē dæn apiṭa giniganna giniganna ēvā ḷan̆gaṭa tiyā inna ayaṭa ēka ehema vennē. hari bayanakayi ginibulaṭat giya terin yannē. gatta seṭ dekak tiyenavā nam etana in pānan karanavā sikarat ekkama dub bīma ahannavā. gini puḍṭakvat tiyahæ hariya ganna bæ. koyi mohotē gini ganna hitannē nǣhæ gindaraætu hæṭa gindara vaṭinā dēvā vaṭinā karaganna puḷuvan. hæbæyi ēkaṭa gælapena tæna ēkaṭa nogælapena tæna ēka ham̆bannaganna.
왜냐하면 휘발유를 바르고 휘발유 병을 끼고 있는 사람 곁에서 불이 나면 그는 두려워해야 합니다. 불이 붙을 것들을 곁에 두고 있는 이에게는 그렇게 됩니다. 매우 위험합니다. 가스통 두 개가 있는 곳에서 담배를 피운다면 불티 하나도 둘 수 없습니다. 언제 불이 붙을지 모릅니다. 불은 소중한 것이 될 수 있습니다. 그러나 맞는 자리에서는 이롭고, 맞지 않는 자리에서는 태워 버립니다.
ē vagē budu dahama pabalanakoṭa lōkayē lōbha dvēśa mōhayangē saṁvidhāna valaṭa mahā vayānna ekak. ēvā ēvaṭa pāra vadinavā. dæn bauddha pirisaṭa nægenakoṭa anyāgamikavanna anya labdayaka mityā dr̥ṣṭika pirisoṭa pahara vædenavā. eyā bidahæralā ara pihilā giyā. ē vagē ada vunat hæduha vennē ōka væḍi hariyāen innē koyi pættada 0k vena pættaka namta vena vināśa. itin ēka vaḷakvanna bæha.
그처럼 Buddha 의 가르침이 퍼질 때, 세상의 탐욕·성냄·어리석음의 조직들에게는 큰 위험입니다. 그것들에 타격이 갑니다. Buddha 를 따르는 무리가 일어설 때 다른 종교, 다른 견해, micchādiṭṭhi 의 무리가 타격을 받습니다. 그는 꺾여 떠났습니다. 오늘도 그렇습니다. 어느 쪽에 서 있느냐에 따라 무너짐이 옵니다. 그것은 막을 수 없습니다.
hæbæyi naraka pudgalayāgē vināsē hon̆da pudgalayāgē yahapata yathahat ehema bæluvot velā tiyennē yahapatak. naraka pudgalayāgē vināśaya ēkat lōkayaṭa yahapatā. naraka pudgalayāgen goḍægilā tiyennē mityā dr̥ṣṭiyak. mityā dr̥ṣṭiyaṭa pāra vædunot sammā diṭṭhika lōkayaṭa ehāpatak. mityā dr̥ṣṭa kiyanna ehapatak venavā dakinna. tava avurudu 10yak pahalak jīvat vunā nam mityā dr̥ṣṭā ē vidihaṭa hadāganna pavvakandhanāva ivarayinē. ēvā dālāma atē ivarayinē.
그러나 나쁜 사람의 무너짐은 좋은 사람의 이로움입니다. 참으로 보면 이로움이 일어난 것입니다. 나쁜 사람의 무너짐도 세상에는 이로움입니다. 나쁜 사람이 쌓은 것은 micchādiṭṭhi 입니다. micchādiṭṭhi 가 타격을 받으면 sammādiṭṭhi 의 세상에 이로움이 됩니다. micchādiṭṭhi 를 지닌 이에게도 이로움이 된다는 것을 보십시오. 그가 십 년, 오십 년 더 살았다면 그 micchādiṭṭhi 로 지었을 pāpa 의 더미가 이제 끝났지 않습니까.
ē mityā dr̥ṣṭiya atharaganna bæruva ē mityā dr̥ṣṭiya kriyāpaturadi kiyannavā. ō goḍa gahaganna pāpakandanāva koccara īṭa vaḍā hon̆dayi naka ov ē kiyana eyāgē maraṇaya eyāṭa hon̆dayi. eyā dannē nætuva anna ēkayi kiyannē. yahapaṭa yahana ævillā enavā. ayahapataṭa pahara vadinavā. ayahapataṭa pahara væḍīma ēgollō vināśayak kiyalā hæluvayahapata karara innavaṭa væḍi hon̆dayi mærena eka.
그 micchādiṭṭhi 를 놓지 못하고 그대로 행동으로 옮기며 살았다면 쌓았을 pāpa 의 더미에 비하면 그 편이 낫습니다. 그렇습니다, 그의 죽음은 그 자신도 모르게 그에게 좋은 것입니다. 그래서 이로움에는 이로움이 찾아오고 해로움에는 타격이 간다고 합니다. 해로움에 타격이 가는 것을 그들은 무너짐이라 하지만, 해를 끼치며 사는 것보다 죽는 것이 낫습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā oya æhin lassanaṭa bala balā kǣṭakamaṭa oya āsāvanna bæn̆dunāṭa væḍiya hon̆dayi. hulakin ællā ætta kana karagannavā. oyiṭa vara hon̆dayi. oya kan deka aragena kan dekē paṁmē aragena saddha kāmayaṭa gōcara velā ē kāmayen duva sida venaṭa væḍiya hon̆dayi. yakaḍa guruven ælā kaṁdaka mē bīri karaganna. ēka īṭa vaḍā. sivuru ædagena dūṣan karanaṭa væḍiya hon̆dayi. dævilā icciṭa mælalā balanna hari ginnaṭa pænalā devilla ēka hon̆dayi. ēka maraṇaya æti venavā. namut u nodæt lūskā kara kara ananta apramāṇa saṁskāraya apramāṇa vāryak gōcara veena venavā. īṭa vaḍā hon̆dak hon̆dama hon̆damayi. mugollanṭa yahapatak oya atdyāva vināśa vena pærahan mē ginna illā piṭilānna. īṭa vaḍā
Buddha 께서 가르치십니다. 눈으로 아름다운 것을 탐욕스레 바라보며 욕망에 묶이느니 달군 쇠꼬챙이로 눈을 찔러 멀게 하는 편이 낫다. 두 귀로 소리의 즐거움에 빠져 괴로움을 짓느니 쇠막대로 귀를 먹게 하는 편이 낫다. 가사를 걸치고 더러운 짓을 하느니 불 속에 뛰어들어 타 버리는 편이 낫다. 그것은 죽음을 가져오지만, 그러지 않으면 헤아릴 수 없는 saṃsāra 를 헤아릴 수 없이 겪게 된다. 그러니 이편이 훨씬 낫다. 그들에게는 그렇게 무너지는 편이 이롭다는 것입니다.
vidihaṭa tamayi vigraha kaḷē innē. magē ekak dōma sūtrayē vigraha kaḷē. mahā ginitak pennalā mævu ginnak haṭagatta ginitak pelā ōken æhuvā ara giniyan̆guru kanaka vaṭinavada pædaha tun deni dānē kālā asatpurusō inna eka vaṭinavada svāmīni dānayē kālā innakoṭa ira amāruvak næ ē hāmudu dekak uttara dunnā ara gindara piccanē ara giniyavura kæva mærenavāna mahana giniyavuru kālē mærena eka vaḍinavā kiyalā mama kivvā. hētu ætu gini kālā malavut oyamē kǣdanakamaṭa dānē kālaya nam asat vasan̆gala karaganna pāpaya karagena vināśayaṭa væḍiyi. ēka vaṭinavā. mokada ē maraṇaya ekak vævaraṭa sīmā vuṇā. um̆balā jīvat velā in̆dalā ara vināśa karagattot ēken haṭaganna pāpaya apramāṇa saṁsārayen gevanna venavā ōvayi mē kanna vēnnē. viśāla vaśayen apāgata velā duk vidivā anta kālayak oba ēken bēnavā. ehenam ē ātmayakaṭa gini avan̆guru kāla mærina ekaṭa hon̆dayi kiyalā balanna.
Aggikkhandhopama sutta 에서는 이렇게 풀이하셨습니다. 큰 불더미를 보여 주시며 물으셨습니다. '저 숯불을 먹는 것이 낫느냐, 신심 있는 이들의 dāna 를 먹으며 바르지 못한 이로 사는 것이 낫느냐?' 스님들이 답했습니다. '스님, dāna 를 먹고 지내는 데는 아무 괴로움이 없습니다.' 그러자 말씀하셨습니다. '숯불을 먹고 죽는 편이 낫다. 탐욕으로 dāna 를 먹으며 바르지 못하게 pāpa 를 짓고 무너지는 것보다 낫다. 그 죽음은 한 번으로 끝나지만, 너희가 살아서 그렇게 무너지면 거기서 생긴 pāpa 를 헤아릴 수 없는 saṃsāra 에서 갚아야 한다. apāya 에 떨어져 끝없는 시간 괴로움을 겪는다. 그러니 한 생에서 숯불을 먹고 죽는 편이 낫다는 것을 보라.'
oya ariha kiyapu kaha tamayi liyapu gana mama gāganna bæ. ē dr̥ṭiya aragannat bæha. in̆dalā væḍakut næhæ. horagatta hari matak vuṇā. apiṭa siddha vennē mēka kene kiyalā dækkā. ēkenma dāhi pahu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
jana sukhāya sabba janahitāya sabba jana sukhāya kiyalā næhæ. siyalu janayaṭa hisuva pēna særisara kivvē. bohō janayaṭa bohō janayaṭa hisuvayi siyallē. ē vagē tamayi dakinnē. ov itin ēka tamayi kivvē. lōkānakampāva sarahan kivvē ēkayi. lōkayaṭa yahapata kanna i siyallōma yahapataekaṭa gannē.
'bahujana hitāya bahujana sukhāya' 입니다. 'sabbajana hitāya sabbajana sukhāya' 가 아닙니다. 모든 사람의 행복을 위해 다니라고 하신 것이 아니라 많은 사람의 이로움과 행복을 위해서라고 하셨습니다. 그렇게 보아야 합니다. 그렇습니다, 'lokānukampāya' 라고 하신 까닭이 그것입니다. 세상에 이로움을 주지만 모두가 그것을 이로움으로 받는 것은 아닙니다.
ektarā gamuṇayek budurajāṇan vahansē væḍa ehepu deyak tibilā. īḷan̆ga davasē gihin balanakoṭa ē piduru koṭiyi īrǣ kavuru hari metana in̆dilā tiyena bava pēnavā. kavuda hiṭiyē? kiyalā æhuvayi ē pidunuṭē ayitikāraya bavat gautamayan vahansē ī væḍē kiyalā. maṭa væḍa hiṭapu tænaka dakina ham vecca ekak magē pahan mē kālikamak kiyalā maṭa hitenavā unvahansē dækīma nemeyi. unvahansē metana hiṭiyā kiyalā maṭa dænaganna hada vecca ekat magē kara magē piicca kālika kiyalā mama hitenavā. ē taram unvahansē kaginna nivaru kaḷā. ehema koṭasak lōkē hiṭiyā.
어느 brāhmaṇa 의 짚더미 곁에 Buddha 께서 머무르신 일이 있었습니다. 다음 날 그가 가 보니 짚더미에 누군가 앉아 있었던 흔적이 보였습니다. 누가 있었느냐고 묻자 Gotama 께서 머무셨다는 답을 들었습니다. 그러자 그는 '그분이 머문 자리를 보게 된 것조차 내게는 불운이다. 그분을 본 것도 아니고 그분이 여기 있었다는 것을 알게 된 것만으로도 내게 불운이다' 했습니다. 그만큼 그분을 업신여겼습니다. 세상에는 그런 무리도 있었습니다.
budurajāṇan vahansē pratikṣēpa karalā piḷikuḷu karapu tarama koccara unvahansē hiṭapanna dakina ekat mahā kalakannakamak kiya etakoṭa koyi taram durakē ē bamuṇangē mata tibuṇāda? mata koccara dr̥ṣṭiya gata velāda ē dr̥ṣṭiyaṭa pahala vadinnaṭa koccara sidunada adennē næ. budu dahama matu vunot ehema oya sidilā tiyenavā.
Buddha 를 거부하고 꺼린 정도가 얼마나 컸으면 그분이 머문 자리를 보는 것조차 큰 불운이라 했겠습니까. 그 brāhmaṇa 들의 견해가 얼마나 굳어 있었겠습니까? 그 견해에 얼마나 큰 타격이 갔겠습니까? 가르침이 드러나면 그런 일이 생깁니다.
ānanda maitrī hāmuduruvō potak velā liyā tibuṇayi potē tibuṇā ōgē siddhiyak budurajāṇan vahansē laṁkāvaṭa væḍiyā yanam mē kālē. ē kālēdī balayi unvahansēgē æhi bæma tiyenavā. unvahansē apē kenek nemeyi æhi bæma gālā nǣ kiyayi. yam nikāya kaṭṭiya ēgollō unvahansē pratikṣēpa karanna. ēkak tiyenavā. itin unvahansē apē tiyena mē dēpala vināśa karannā vū mārayu kenek nemeyi. apiṭa kiyanavā araṇya rūpana tunyākāraya avaśaraya karaganna eka hon̆dayi. oya dēpolō ayiti kara inna epā kiyalā mehema baṇak kiyā. ehema baṇak evaṭa unvahansē buduhama nasa karanna dāpu māraya kiyā hilā budurajāṇan vahansēṭa apavāda karā. mēka hari buduhāmuduruvō laṁkāvaṭa væḍit idalā yanavā. siddha venna menna mē ṭikalā oya vagē tan̆ga samādiyaṭa viśāla pārak gahapu devillakn vahansēga liyavillaṭa tiyenavā.
Ānanda Maitreya 스님이 쓴 책에, Buddha 께서 지금 이 시대에 Sri Lanka 에 오신다면 어떻게 될지에 대한 이야기가 있습니다. 그때 사람들은 '그분은 눈썹이 있다. 우리 쪽 분이 아니다. 눈썹을 밀지 않았다' 할 것이라고 합니다. 어떤 nikāya 무리는 그분을 거부할 것이라는 것입니다. 또 그분이 '숲에 머무는 것이 좋다, 재산을 소유하지 말라'는 설법을 하시면, 사람들은 그분을 우리 재산을 무너뜨리러 온 Māra, Buddha 가르침을 없애려 보낸 Māra 라며 헐뜯을 것이라고 합니다. Buddha 께서 Sri Lanka 에 오시면 바로 이런 일이 일어나 크게 공격받으실 것이라고 그 스님의 글에 적혀 있습니다.
itin ē vagē deyak venavā. ada vunat ætahenma kiyana nam oya yathā dharmaya matakalā dānavā. anna ēkayi kiyannē. etakoṭa balāporottu vennē buddhāgamē liyuṇu hæṭiyaṭat dæn kiyannē lābhagīti ṁkhā sahagatavannā vū rāga dvēśa mōhayangen hadāgatta væḍiyilakuṇuvaṭa tamayi budu dahama kiyalā ahitāgen dā karannē. hon̆daṭa jīvat ve hon̆daṭa jīvat vennē. ēkayi balāpaturottu
그런 일이 일어납니다. 오늘도 참된 dharma 를 그대로 드러내면 그렇게 됩니다. 그래서 하는 말입니다. 사람들이 기대하는 것은 이득과 명예와 칭찬이 섞인, rāga·dosa·moha 로 지은 방식을 Buddha 가르침이라 여기며 하는 것입니다. 잘 사는 것, 그것이 그들의 바람입니다.
ov dæn ætta vaśayenma kiyanannē dæn ada venakoṭa sǣma tenakama arak gæna kiya deyak tamayi. mokada mē budu dahama pracāraya karanavā kiyana tænvala inna nāyakatvayen ēvaya inna aya saṁvidhārayaka maṇḍala ēvā bohō aya innē budu dahamē nivanaṭa viruddhayi. nivana gæna katā karanakoṭa hari agamæti. sr̥ṇa kiyalā tiyenavā ēkaṭa ehæ kāīna buddhāgama kiyalā ekak hadāgena mē kālē dennē mokakda ghana siripati vidihak. hæma ekakma denna hadannē mē laukika pætta vardhanaya karaganna ekaṭama āvaḍana pæ.
그렇습니다. 참으로 오늘날 어디서나 말하는 것이 그것입니다. Buddha 가르침을 편다는 곳들의 지도자, 조직, 위원회에 있는 이들 대부분은 nibbāna 에 반대합니다. nibbāna 를 말하면 부정적이라고 합니다. 그 대신 'Buddha 가르침'을 하나 만들어 이 시대에 주는 것은 재물과 번영의 길입니다. 모든 것을 세속적인 쪽을 키우는 데만 맞춥니다.
ov dhanātmaka cintanaya kiyat ennē ōka. dæn ōka tamayi tibunē issera dēvadak. dēvadatta eka gam pradēśayaka in̆dalā. ē gam pradēśayē inna minissunṭa hariyaṭa āśirvāda karanavā. kamataṭa yanavā. kamataṭa gihin āśirvāda karalā enavā. geval valaṭa yanavā. ehin āśirvāda karalā enavā. mē vidiha væḍillak karalā sundara lōkeṭa jīvat venavā. oya velāvaṭa særiyut hāmuduruvō karāturakin gamanagihin vaḍana gaman ē gam pradēśaya madhyaya væḍiyā.
그렇습니다. '긍정적 사고'라는 것이 거기서 나옵니다. 예전 Devadatta 에게 있던 것이 바로 그것입니다. Devadatta 는 어느 마을에 머물며 그 마을 사람들에게 열심히 축복을 해 주었습니다. 타작마당에 가서 축복하고, 집집마다 가서 축복하며, 그렇게 즐거운 세상 속에서 살았습니다. 그때 Sāriputta 스님이 길을 가다가 그 마을 한가운데로 오셨습니다.
vannaṭa unvahansē katā karannet nǣhæ vennat næhæ. di balāgena bohoma saṁvarava vaḍanna puḷuvan. ara mokenda? mokedda? ama kiyā tiyennē katā karannetnē. inehagē muhuṇa balannet næ. inahā vennē. tatda nætuva vaḍinavā. mokakda ohoma mēkaṭa apē mē hāmuduruvō dēvasata hāmuduruvō denna epā eka ekak ekat pudā. unvahansē hæmatænama nagara piṭṭa pasanaya dāna pata dunnē nǣha kavuda antima īṭa passē mē piḷiban̆da kiyalā budurajāṇan vahansēṭa pæmiṇil.
그분은 말도 하지 않고 눈을 아래로 두고 아주 단정하게 걸으셨습니다. 사람들이 말했습니다. '이게 뭐냐? 말도 하지 않고 사람 얼굴도 보지 않고 그냥 걷는다. 우리 Devadatta 스님은 그렇지 않다. 저이에게는 아무것도 주지 마라.' 그래서 그분은 어디서도 공양을 받지 못하셨습니다. 그 뒤 이 일이 Buddha 께 아뢰어졌습니다.
mē pæmiṇilā karāṭa passē bhikṣūn vahansēlāṭa kiyanna væḍak næhæ. ē taramma mēgollōgē balaya væḍiyenavā. budurajāṇan vahansē gahas gāna bhikṣūn vahansēlā tamayi gamaṭa væḍiyi. væḍilā ivaralā minissunṭa yathārthaya pelā dunā. buddhahama kiyannē menna mēkayi. meccara kalavalā hiṭiyēmē niyama buddhahama tiyennē devvadantaya kiyalā api hitāgena hiṭiyē. ē nisā īṭa passē tamayi minissun ēka mē væradi værapilak kiyalā dænagannē.
아뢴 뒤에도 bhikkhu 들은 어찌할 도리가 없었습니다. 그만큼 그 무리의 힘이 컸습니다. Buddha 께서 수천 명의 bhikkhu 를 그 마을로 보내셨습니다. 그들이 가서 사람들에게 참모습을 보여 주었습니다. 'Buddha 가르침은 이것이다.' 사람들은 '지금까지 Devadatta 의 것이 참 Buddha 가르침인 줄 알았다' 했고, 그 뒤에야 그것이 잘못된 방식이었음을 알았습니다.
lōkayaṭa udav karamin lōkayāgē duka sæpava bedā gænīmen jīvat vena mē jīvita kiyana eka budu dahama kiyalā tamayi pelā hituē. dæn budurajāṇan vahansē ēka budu dahama nemeyi kiyalā vigraha karalā pennalā dunā mēkayi buddha dahama kiyannē. hæbæyi ē budu dahamayi devada pennapu buddhahamayi dekak. mama mē kālē venakoṭa adat mē kara darāgena innē ara devadatta kivva buddha dahama itin ē nisā dhanātmaka cittanaya kiyalā ekak aragena tamayi buddhahama karanna haৎnnē.
세상을 도우며 사람들의 괴로움과 즐거움을 나누며 사는 삶이 Buddha 가르침이라고 여겼던 것입니다. Buddha 께서는 그것이 Buddha 가르침이 아니라고 풀어 보여 주시며 '이것이 Buddha 가르침이다' 하셨습니다. 그러니 Buddha 의 가르침과 Devadatta 가 보인 가르침은 서로 다른 둘입니다. 이 시대에 와서도 오늘 사람들이 짊어지고 있는 것은 Devadatta 가 말한 가르침입니다. 그래서 '긍정적 사고'라는 것을 붙잡고 Buddha 가르침을 하려 합니다.
rānaya sēsu mahatta kiyanavā eyā putā udā kiyalā. ov kiyalā hatavaṭa kiyanavā mē lassakna lassak bouṇalā hitannē ara asīma viduvak manavā kiyalā hitanna hitanna kiyanavā. ehema tamayi antimaṭa anna ēkayi kiyannē. ov o pennanē ā ēṭa passē mē paha
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēka kiyannē. hæma ætta vaṭen mēka hitanavat pav kiyanavā. budurajayak kiyana vacanaya kivvat mēkaṭa pav kivvā. oya ṭika tamayi vigraha karannē. poḍḍakvat ēgollō vigraha karalā tibunada?
그것이 바로 그 말입니다. 이런 것을 생각하는 것조차 죄라고 합니다. 'Buddha 빛살'이라는 말을 하는 것도 죄라고 했습니다. 우리가 풀이하는 것이 바로 그것입니다. 그들은 조금이라도 풀이해 보았습니까?
pav pav hæṭiyaṭa apāyaka hāmuduruva tamayi ipipantarayi kiyalā eka pætta upādāya āścāra pætta. ēkema anit pættana mēka amūlika vidyāva ā ēkayi kiyannē. mehema dēva tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lōkayē hētuvak nætuva phalayak haṭaganna bæ. sǣma phalayakaṭama hētuvak tiyenavā. yam kenek ēkaṭa mityāvak ehenam venna bæri deyak mē uttarayak denavā nam āhāmbē siduvīmak mēvā ekakvat dharmānukūla uttara nemeyi. dharmānukūla uttarayak nam hētuva pennanna ōnē. hæma dēkaṭama hētuvak tiyenavā. hētuvak næti phalayak lōkē pahaḷa vennē. hon̆da hō harak sabhāvaṭa pennāganna bæri venna puḷuvan. pennanna bæri nam api mēkaṭa hētuva dannē næhæ. namut mēkaṭa hētuvak tiyenna ōnē. hētuvak mene phalayak. ē sīmāvē madiinna ōga mūla dahama mē siddhāntaya kaṭanna. hētum paṭicca saṁbhūtaṁ hētu paṁkā nirucaticī kiyana ekē inna ōnē. hētu prasā patya pahaḷa venavā. hētu ṁ pahaḷa vennē næha. yamak pahaḷa vunā nam monavā hōlō nēda? hētuvak tiyenna. hētuvak nætuva phalayak pahaḷa vanā kivvā buddha dahama nemeyi. vidyāvaṭat ēka. kāma siduvīm kivvanam ehema ekak lōkē venna bæ. ehema danna kama
세상에서 원인 없이 결과가 생길 수 없습니다. 모든 결과에는 원인이 있습니다. 누군가 그에 대해 '신비다', '있을 수 없는 일이다', '우연히 일어난 일이다'라고 답한다면, 그 어느 것도 dharma 에 맞는 답이 아닙니다. dharma 에 맞는 답이라면 원인을 보여 주어야 합니다. 모든 것에는 원인이 있습니다. 원인 없는 결과는 세상에 나타나지 않습니다. 좋든 나쁘든 사람들 앞에 보여 줄 수 없을 수도 있습니다. 보여 줄 수 없다면 '우리는 그 원인을 모른다, 그러나 원인은 있어야 한다'고 해야 합니다. 원인이 있기에 결과가 있습니다. 그 테두리 안에 머물러야 합니다. 이것이 뿌리가 되는 dharma 입니다. 'hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ hetubhaṅgā nirujjhati' 안에 있어야 합니다. 원인과 조건으로 나타납니다. 원인 없이는 나타나지 않습니다. 무엇이 나타났다면 원인이 있어야 하지 않습니까? 원인 없이 결과가 나타났다고 하면 Buddha 가르침이 아니고 과학도 아닙니다. 우연한 일이라고 한다면, 그런 것은 세상에 있을 수 없습니다.
yamak siddha vuṇā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dæn mehema deyak. oya i prātihāraya gahanak karanna ēka hētuvak vunē. ē kālē sīmā venakoṭat nānā prakāra kramalin oriddi prātihāraya pennapu aya hiṭiyē.
Buddha 께서 이렇게 가르치신 일이 있습니다. iddhi-pāṭihāriya 를 하지 말라고 하신 데에는 까닭이 있었습니다. 그 시대에도 여러 방식으로 iddhi-pāṭihāriya 를 보여 주는 이들이 있었습니다.
dæn diya matu piṭa gaman karanakoṭa iradi balayen karanna puḷuvan deyak tiyenavā. hæbæyi mæjikkārayanṭa ætullā indrāla mahindrāla krama upayōgī karagena nissaralā penna mantrayōgīnna puḷuvan. mantra maturalā him balayak aragena mantra balen eka pennavā. ē velāvagē caritaya dūsiyayi. namut araka karalā pennanavā. ov siddha vidyā karāja nivannā vū koṭas vala bet auṣadha balanna ehema dēval upakramaya karagena ē magin ara vagē dēval karalā pennanna puḷuvan. hæbæyi guṇayak māna ekak næhæ.
물 위를 걷는 것은 iddhi 의 힘으로 할 수 있는 일입니다. 그러나 마술사들도 indrajāla, mahendrajāla 같은 기법으로 그렇게 보여 줄 수 있습니다. mantra 수행자들도 할 수 있습니다. mantra 를 외워 어떤 힘을 얻어 그 힘으로 보여 줍니다. 그들의 행실은 더러워도 그것을 해 보입니다. 그렇습니다, siddha vidyādhara 들도 약초 같은 것을 써서 그런 일을 해 보일 수 있습니다. 그러나 거기엔 덕이 하나도 없습니다.
metandi bærilā hari iradi balana kenek tamāgē idilayen kiyiyamat piṭa gihin pennuvot ehema lōkaya ara vagē puḷuvan kenek giyot ehema eyā mokada karannē? oya okkoma boru katāva boru karannē. apiṭa ōka karalā vennē nǣ. venna oya api kiyannē næhæ dæn ēgollō pennanavā. pennapuhama kiyanavā. dæn balanna kapa ṭika tarama oya mona guṇayakvat ōnē næhænē mē karannē menna mē upakrama. eyā araka ara uttarī vitara dharmayaṭa uttarī vitara mē kriyāvakaṭa pāraknē vadinnē. menna mē nisā kivvā oya ōvā pennanna epā.
iddhi 를 지닌 이가 자기 힘으로 물 위를 걸어 보이면, 그렇게 할 수 있는 다른 이가 와서 어떻게 하겠습니까? '이건 다 거짓이다, 우리도 할 수 있다'며 보여 주고 나서 '보라, 이런 데에 무슨 덕이 필요하냐, 다 기법일 뿐이다' 할 것입니다. 그러면 uttarimanussa dhamma 에 타격이 갑니다. 그래서 그런 것을 보여 주지 말라고 하신 것입니다.
ehema kramayak tiyenavā labāganna kārā ov itin kivvē ēkayi hētu. mokada ehema dēval mē lōkayāṭa pennanna bæri veena kāraṇā kiyalā krama tibuṇā. ē krama ē kālē tibuṇā. ēvā kālīna vaśayen kiyalā kivvē ē kālēdī ehema dēval ganna bæhæ. dæn mē kālē diya matuvi piṭin gihillā pennanna puḷuvan siddha vidyātarayekut næha. mantra balayekut næhæ. pētavusala phalayakut næhæ. ehemanam mē kālē hoyā gannat nǣhæ lōkema
그런 방식이 있습니다. 그렇습니다, 그래서 까닭이 있다고 한 것입니다. 그런 것들을 세상에 보여 줄 수 없었던 것은 그 시대에 그런 방식들이 있었기 때문입니다. 시대에 따른 것이라고 한 것은 그 때문입니다. 지금 이 시대에는 물 위를 걸어 보일 수 있는 siddha vidyādhara 도 없고, mantra 의 힘도 없습니다. 그러니 이 시대에는 온 세상에서 찾아볼 수도 없습니다.
edā tibenavā mē kālē næhæ. ē gurumut vaśayen han̆dāgana mærilā gihillā hiṭapu ē nisā ēkakvat ada nǣha. ehenam mē kālē yamkisi kenekuṭa mē dharmaya piḷiban̆da sækaduru karaganna. hon̆da avasthāvak tibenavā mehema mē prātihāryat vaka sak. mokada mē kālē kiyanna bæhæ. ōka matak karanna puḷuvan kiyalā pennanna kenek.
그때는 있었지만 지금은 없습니다. 스승의 비밀로 감춰 둔 채 죽어 버려서 오늘은 그 어느 것도 남아 있지 않습니다. 그러니 이 시대에는 누군가 이 dharma 에 대한 의심을 풀기에 좋은 기회가 있습니다. 이 시대에는 '나도 그것을 해 보일 수 있다'고 나설 이가 없기 때문입니다.
ṭa ginipāgena velāvē uvarumat kālā mat pænlā ginipāganna apiṭa puḷuvan kiyalā kālasēkat velā gilipālā pennuvā. hæbæyi kramayak tibiccena nisā ṭikak hari tibuṇā. ēka anukūla venā. itin ē nisā ara śuddha śāsta valin karanna puḷuvankama tibiccē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēgollō ē tat ikmavā gihillā mē yamkisi upakrama sīlaya minissu goḍā karanna krama hadāganna. ē nisā mokada karannē? ēkā dænaṭa inna vidyuta. ōka nam ehema karanna ōna ekaknē. ē ōka prātihārayak ne. ōka apiṭa kalā hæōkin karalā pēnavā. dæn mehema ēvā karanna bæri ēvā tiyenavā. anna ē vagē avasthāvalavala tivak vædagat venavā ō
그들은 그 선을 넘어 사람들을 속이려고 기법을 만들어 냈습니다. 그러니 어떻게 됩니까? 지금 있는 과학으로도 그것은 할 수 있으니, 그건 pāṭihāriya 가 아니라 우리도 기법으로 해 보일 수 있다고 합니다. 그러나 그렇게 할 수 없는 것들도 있습니다. 그런 경우에 덕이 중요해집니다.
etakoṭa ē kramaya ehema kramayak tiyenavā ættē. namut ada ē kramaya matu karagannē minissungē mānasikatvayak næhæ. śaktiyak nǣ. dæn kenekgē puṇya tava kenuṭa śāntiyak salasanna puḷuvan. dæn sakvida ada kiyana keneka puṇyavr̥ddhiya puḷuvan tava kenek ākāśayen geniyanna yananna. ē pudgalayāgē ehema iratiyak næha. sakvida rajjuruvangē puṇyaṭa koṭu karagattahama ēkaṭa koṭu vennā vū manussayāṭa ākāśayen giya hæma vitarayi. dæn ehema krama tiyenavā.
그런 방식은 참으로 있습니다. 그러나 오늘날 사람들에게는 그 방식을 끌어낼 마음가짐도 힘도 없습니다. 어떤 이의 puñña 가 다른 이에게 평안을 줄 수 있습니다. cakkavatti 왕의 puñña 는 다른 이를 하늘로 데려갈 수 있습니다. 그 사람에게는 iddhi 가 없습니다. cakkavatti 왕의 puñña 에 감싸이면 거기 감싸인 사람이 하늘로 갈 뿐입니다. 그런 방식들이 있습니다.
dæn yamkisi dē deviyangē dēvadiyānubhāvayak tiyenavanē. dēva girakṣaṇayen jīvat vecca manussayō innavānē. ē manussayanṭa puḷuvan kamak tiyenavā deviyangē idiri balaya koṭu karaganna. minihara idk etakoṭa deviyangē puritiyen sækavaraṇaya dunā mehaṭa eka yanna puḷuvan. ēka tamayi mula tibicca kramaya. ē mula tibicca kramaya manussayā prācahāryak pennenavā tuḷin. ehema karalā ehema kiyanna puḷuvan. dæn miniharaṭa anu parasēt dakina nuvaṇak nǣha.
deva 들에게는 신통한 힘이 있지요. deva 의 보호 아래 사는 사람들이 있습니다. 그런 사람들은 deva 의 iddhi 힘을 빌려 쓸 수 있습니다. 사람에게 iddhi 가 없어도 deva 의 보호를 받아 갈 수 있습니다. 그것이 본디 있던 방식이며, 그 방식으로 사람이 pāṭihāriya 를 보여 주는 것이라고 말할 수 있습니다. 지금 사람에게는 남의 마음을 보는 지혜가 없습니다.
hæbæyi amanussa koṭas innavā puṇyayē tiyena aya innavā. ēgollan hita dakinna puḷuvan śaktiyak. dæn budurajāṇan vahansē yamak hitanakoṭa vasarati bhārayāṭa pēnavā hituvē. anna mehema hituvāka tiyenavā.
그러나 사람 아닌 존재들 가운데 puñña 를 지닌 이들이 있습니다. 그들에게는 마음을 볼 힘이 있습니다. Buddha 께서 무엇을 생각하시면 Vasavatti Māra 에게 그 생각이 보입니다. 이렇게 생각하셨다는 것이 그에게 드러납니다.
dæn ara mugala maharahatan vahansē hitanavā. dæn mārayā mē baganædurala hin̆dalā innē kiyalā. ehillā allanavā baḍa ætilā mārayā pasahattiāra. allā hitanavā kohomada ēka vennē? mavat gautamayan vahansēt māva menehi karalā balalā tamayi mama dænagannē. dæn śrāvakayek
Moggallāna 대 arahant 께서 생각하십니다. '지금 Māra 가 내 배 속에 들어앉아 있다.' 그리고 배 속에 있는 Māra 를 붙잡습니다. Māra 는 생각합니다. '어떻게 이럴 수 있지? Gotama 조차 나를 마음에 두고 살펴보아야 알아차리는데, 제자가 어떻게?'
kohomada? kaltiya mama dænagannē. mēka sækē o kiyannē. mā satya nætuva innavā vagē næta samilā dā nna eyāgē hitu vāryāgē hituvilla dækā mē ara mē mugalan hāmu vāren kivvā mehemat hinnē mama oba dæn ivarayi. ēpāraṭa datnam magē hitalā ælavā nam kohomahari ma dækalā ivarayi. in̆dalā ivarak nægi kiyalā dæn ahaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē katāva apē dharmaya hadahenavā. ehaṭa budurajāṇan vahansēgē hiti hita pitta paravitaka kiyalā kiyannē ēkada?
이 이야기는 우리 dharma 와 이어집니다. 그렇다면 Buddha 께서 남의 마음을 아시는 것(paracitta 앎)이 그것입니까?
nǣ budurajāṇan vahansē dakinnē nætuva nē budurajāṇan vahansē menehi kirīmē avaśyatāvayak nætuva ekgē tiyenavā vāsanā
아닙니다. Buddha 께서는 마음에 두고 살필 필요 없이 보십니다. 다른 이들에게는 vāsanā kilesa 가 남아 있습니다.
keles kiyalā. dæn budurajāṇan iradi bala piḷiban̆da vāsanā kelē sahitavannā vū mokada rahatan vahansēṭa nirāyāsayen hiṭa hædenavā ēka menehi karanna. budurajāṇan vahansēṭa nidāyāsayen hita menehi karana hædena vāsanā kirīma sē næhæ. anna næhæ ēvalin hamba etarak nē dānaya hambavenna dæn budurajāṇan vahansēṭa onna puḷuvan dānē mavalā dunna hæbæyi unvahansēṭa ēka atyā avaśyatāvayak. ēkaṭa pāramitā gorāgena āpu kenek han nirayen hita venavā ekama mavat etakoṭa venasaṭa pēnavā lōkaya ēkayi hitennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē pennu lovturā buddhatvaya lovturā buddhatvaya svabhāvaya mē vāsanā keles siyalla næ. etakoṭa melova sæmaṭama næti muṇiduraṭa sanuvanaya melenma melova sæmaṭama æti vāsanā tuna kisivekut næti. budurajāṇan vahansēgē svabhāvaya melova siyallaṭama tiyena vāsanā kara budurajāṇan vahansēṭada menna melova siyallannaṭama næti gnāna hayak budurajāṇan vahansēṭa tiyenavā. ēka viśēṣayak oya penna asādhāraṇa gnāna kiyannē ēkayi.
Buddha 께서 보이신 lokuttara Buddha 됨의 본성에는 이런 vāsanā kilesa 가 하나도 없습니다. 이 세상 누구에게도 없는 앎이 Muni 께 있고, 이 세상 모두에게 있는 vāsanā 는 그분께 하나도 없습니다. 이 세상 누구에게도 없는 여섯 가지 앎이 Buddha 께 있습니다. 그것이 특별한 점입니다. asādhāraṇa ñāṇa 라고 하는 것이 그것입니다.
asādhāraṇa gnāna asādhāraṇa kiyannēn hā sādhāraṇava pennanna bæhæ kiyana ekayi. mē asādhāraṇayi kiyana vacanaya adan inna adahasa nemeyi mē kiyannē. adanam asādhāraṇayi kiyana nokaṭa yuttak ādī vaśayen kiyana adahasin tamayi asādhāraṇa kiyala ada kiyannē. asādhāraṇa kiyana vacanadi niyatenavā anyayan hā sādhāraṇaya anyayanṭa samāna nǣha kiyana ekayi. asādhāra gnāna kivvē ēkayi.
asādhāraṇa ñāṇa 에서 asādhāraṇa 란 다른 이와 함께 지닌 것으로 보일 수 없다는 뜻입니다. 오늘날 쓰는 뜻, 곧 '불공평하다', '해서는 안 될 일' 같은 뜻이 아닙니다. asādhāraṇa 라는 말은 다른 이들과 공통이 아니다, 다른 이와 같지 않다는 뜻입니다. asādhāraṇa ñāṇa 가 바로 그것입니다.
itin ē vagē oya lōkayē yam situvillak monavāhari deyak sittiyayak sidu venakoṭa hētuphala nyāya dharmayaṭa anuvayi siddha vennē. ēka venas vidihaṭa siddha venna bæ. ē hētuphala nyāya dakinna ōnē. ekama dē nānā prakāra hētuva kivvē siddha venavā. dæn væsa vahinavā. kālekaṭa pāya venavā. mēka nānā prakāra hētu tiyenavā. væsa vahinda hētuvak tiyenavā pāyanna hētuvak tiyenavā. ēkē nānā prakārayen hētu pariyāsaya nisā væhi vahenavā. ē pipā rāyāsayangē mē viśēp venas vīma nisā mē bohoma karakasa niyan dēśagana æti venavā.
이처럼 세상에서 어떤 생각이나 일이 일어날 때는 원인과 결과의 법칙에 따라 일어납니다. 다르게 일어날 수 없습니다. 그 원인과 결과의 법칙을 보아야 합니다. 같은 일도 여러 원인으로 일어납니다. 비가 오고, 한동안은 가뭅니다. 거기엔 여러 원인이 있습니다. 비가 오는 데도 원인이 있고 개는 데도 원인이 있습니다. 여러 원인이 바뀌며 비가 오고, 그런 바뀜 때문에 아주 거친 기후가 생깁니다.
minissungēma haṭagannā vū dūṣaṇaya nisā īḷahen piṭa pænalā æti vena raṭāvakin ehemat væhi vannē nætuva venavā. akālaṭa væhi vahinavā. ehema raṭāvak tiyenavā. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā kisima jōti satyayekuṭa ahuvennē næti. laukika siddhāntayan balana kisima rastuvaṭa ahuvennē næti. tavat væḍihi vahanē krama tiyenavā. ilā pennapu krama tiyenavā.
사람들이 일으킨 오염 때문에 생긴 흐름으로 비가 오지 않기도 하고 때아닌 비가 오기도 합니다. 그런 흐름이 있습니다. Buddha 께서는, 어떤 점성가에게도 잡히지 않고 세속의 어떤 이론으로도 잡히지 않는, 비가 오고 그치는 또 다른 길들이 있다고 가르치셨습니다. 그렇게 보여 주신 방식들이 있습니다.
dæn væhi vahinna avaśya karana siyalu kāraṇā tiyenavā. dæn jyōtisayanu kiyanavā mē kālē mahā væssak vahinna. lōka dharmayan gæna nikuṇayaṭa pat vuṇā vū yamkisi hituvarevva væṭa nam ēgollō kiyanavā ohu vahinavā. balanakoṭa vahinnē næ. hētu hoyapu gama dannē næha. ēga nodakina pættak tiyennē. tāhu asurēndrayaṭa puḷuvan. atin dok karalā ehena valā apahuvak gihin dānna mudana ē ræsa vahinnē nǣha etakoṭa hæbæyi mēka jōtisiya dakina lōka vidyāgnaya dakina ekaratāvak. ēṭa ēka pennavā. ehema ēvat tiyenavā kiyalā pennavā. svāmīn vahuva kiyalā hunnē kavuda?
비가 오는 데 필요한 모든 조건이 갖추어져 있고, 점성가들은 이맘때 큰비가 온다고 합니다. 세상 법칙을 깊이 살핀 이들도 비가 온다고 합니다. 그런데 보면 비가 오지 않습니다. 원인을 찾아도 모릅니다. 그들이 보지 못하는 쪽이 있습니다. Rāhu asurinda 가 손으로 구름을 밀어 다른 곳으로 보내 버릴 수 있습니다. 그러면 비가 오지 않습니다. 이것은 점성가나 세상의 과학자가 보는 흐름과는 다른 것이며, 그런 것도 있다고 보여 주신 것입니다. 'Rāhu 라고 하는 이는 누구입니까?'
rāhu kiyalā asurēndraya kiyanavā. rāhu asurēndra kiyalā kiyannē rāhu vacanaya pennannē yamkisi rahasak vecca nisā. rahu kiyannē rahasa hæn̆gavī karana yamak æṭa nam mēka rahasak. dæn hæn̆gavī karana kaṭayutu vala daya tamayi rāhu asuraya. etakoṭa sēmiya ehema nænda rahu ov dæn yamakin yamak hæn̆gavenavā nam ē arthayen rāhunavā. śrāvugaya pariyāsaya kiyannē ēkayi.
Rāhu asurinda 라고 합니다. Rāhu 라는 말은 무엇이 숨겨져 있음을 가리킵니다. 'rahu' 는 비밀입니다. 숨어서 하는 일이 있다면 그것은 비밀입니다. 숨어서 하는 일들의 우두머리가 Rāhu asura 입니다. 그렇습니다, 무엇으로 무엇을 넌지시 가리킨다면 그런 뜻에서 Rāhu 라 합니다. 그것이 비유적 표현(pariyāya)입니다.
dæn rāhu asurēntara kiyalā kiyannē pudgalayek. viśāla lōkayen indra viśālama pudgalayā. asura koṭa ov asura kiyannē pēta asura venayi. asura nikāya kiyana apāgattā satara apāya koṭasa venayi. asura dēvaṭṭhāsaya venayi. etakoṭa deviyan hā samāna koṭasak sūratvayen væḍa karana koṭasak innavā. ē ē devvaru sura kiyalā kiyannē sūratta kārya sūra nisā. ēgollō sūratvayen væḍa karalā etenṭa pat vunā.
Rāhu asurinda 는 한 존재로서, 큰 세계에서 가장 큰 존재입니다. 'asura 무리 말입니까?' 그렇습니다. asura 라 해도 peta-asura 는 다르고, 네 apāya 에 드는 asura 무리도 다르며, asura deva 무리도 다릅니다. 이들은 deva 와 같은 급의 무리입니다. 용맹함으로 일하는 무리가 있습니다. deva 들을 sura 라 부르는 것은 일에 능하고 용맹(sūra)하기 때문입니다. 그들은 용맹하게 일해 그 자리에 이르렀습니다.
etakoṭa aragollō upakrama sīlaya. dæn kāraṇā dekak. dæn api hitannakō mehema deyak. dæn mē pansaliyē væḍak karanna puḷuvan. 100īk ekkalā davasda hayak velā væḍak velā gepalā kapalā denna puḷuvan. dæn minissu pindaham gæna ōnakama tiyena manussaya innavā nam ē manussayā hari kæmatiyi tamangē kramaya kālaya væya karalā. ē pina karagannavā. eyā 100īk pora kālē ævillā śramadhānayak dālā davas 10k varakalā giyapura kapalā diyā yanavā. dæn mē pindaham karagannayi mē kramaya upayōvi karagatta. dæn asuru kaṭiyaṭa pindaham ōnē. etakoṭa pin daham vala tænak denna. ēgollaṭa vunē kammælikamaṭa hari in̆dalā væḍiya śramaṇaya væha karannē nætuva upakramayakin ē væḍa karannē. dæn ēgollō mokada karannē? upakrama sīlīva hadanavā yantra sūtra anna asura lakṣaṇaya hadana ivelā ehenam bæko niṣpādanaya karenna īṭa davasin karalā ivara karagannavā dahasdayak ēgollō jayagrāhīsin kiyanavā. um̆balā meccara mæri mæri karana eka api kaḷā naya davasa api mahansilit nǣha. hæbæyi dæn pina bedilā yana icca pinvatuṭa mokada 100īk eka davasdayak siddha kara mahā puṇya kandarāvama ara yanta sūtraya nisā ahimi vuṇā. anna siddha vecca ekak.
그런데 저들 asura 는 꾀를 부리는 무리입니다. 두 경우를 생각해 봅시다. 이 절에 할 일이 있다고 합시다. 백 명이 함께 여러 날 일하면 해낼 수 있습니다. puñña 에 마음을 둔 사람은 자기 노동과 시간을 들여 그 puñña 를 짓기를 아주 좋아합니다. 백 명이 와서 열흘 동안 함께 노동을 바쳐 땅을 파 줍니다. 이들은 puñña 를 짓기 위해 이 방식을 썼습니다. asura 무리도 puñña 를 원합니다. 그런데 그들은 게으름 탓에 힘을 많이 들이지 않고 꾀로 그 일을 합니다. 어떻게 합니까? 꾀를 부려 기계를 만듭니다. 그것이 asura 의 표지입니다. 굴착기를 만들어 하루 만에 끝냅니다. 그리고 이긴 듯 말합니다. '너희가 그렇게 애쓰며 하던 일을 우리는 하루 만에 했고 힘들지도 않았다.' 그러나 백 명이 나누어 받았을 큰 puñña 의 더미가 그 기계 때문에 사라졌습니다. 그런 일이 일어난 것입니다.
dæn apē ayaṭa hun̆gak pudumayak tiyenavā. uvan næti sǣlanē mahā dāgædinna giyānam avurudu 100k menna meccara bækava gānak dālā menna metana senaga dahas gānak dālā keruvot tamayi mē karanna śramayen meccara kramayak gihin tiyenavā kiyalā. namut eccara kālayak gihina væḍa karanna. dæn apē ayaṭa loku praśnayak tiyenavā. etakoṭa kavuda mēkaṭa āpu mē kamkaruvakō mē laṁkāvē hiṭapu okkoma lakvæsi janatāva bauddhaya bauddhayanṭa hari bauddhayō harima āsayi pindaham karaganna yana bauddhayā mokada ekē galava kæḍī innahama kōṭi gānakma sena mēka balanna giyāṭa passē væra nokæḍi vihindenakoṭa mokakda hampinnē hædennē næ eka eka væḍuru kæṭē vihillā dunna pina kōṭi gānak hari hamba karenna ivarayi tē. ē nisā yāntara sūtra pat yanna ōnakamak tibunē næhæ. ē nisā ē aya tamayi kæpa velā mahansi velā hin pinak karagannē.
우리 사람들은 아주 놀라워합니다. Ruvanveli 큰 cetiya 를 지금 지으려면 굴착기 수십 대에 사람 수천 명을 들여도 백 년은 걸릴 것이라며, 그토록 큰 노동이 들어갔다고 합니다. 그 긴 시간을 어떻게 일했을까 하는 큰 물음이 있습니다. 일꾼은 누구였습니까? 이 섬에 살던 모든 사람, Buddha 를 따르는 이들이었습니다. 그들은 puñña 짓기를 아주 좋아했습니다. 수억의 사람이 그것을 보러 가서 벽돌 하나하나를 나를 때마다 puñña 를 지었습니다. 벽돌 하나를 나르며 수억이 puñña 를 지은 셈입니다. 그러니 기계가 필요하지 않았습니다. 그들이 몸 바쳐 애쓰며 puñña 를 지은 것입니다.
ē kiyannē etakoṭa kuvannalihāsayā vahansē mē idi karapu pina kōṭi kī denek labat. dæn ada kālē bæluvanam ehema ē gōṭigānak pættaṭa oya vækō ṭikak gihin dāgena væḍē paṭangena gamkaru ṭikak vaḍiyaṭa gihin dāgena væḍē karalā ham væḍē karannayi. hæbæyi ara mahā pinak karagatta viśāla pirisa di vāsanāva anna asura asurava hiṭapu sūra kārya sūrattaya dækalā nætuva asuratvayen yuttava væḍa karanna upakramaya yoduvalā upakramasīlī væḍa valin etanṭa pat velā. ē pinaṭa tiyena avasthāva næti karagatta væḍi karagattā.
Duṭugämuṇu 왕이 지은 이 cetiya 의 puñña 를 몇 억 명이 얻었겠습니까? 오늘날이라면 굴착기 몇 대 가져다 놓고 일꾼 몇 명 데려다 일을 끝냈을 것입니다. 그러면 큰 puñña 를 지을 수 있었던 많은 사람의 복이 사라집니다. 이것이 asura 의 방식입니다. 일에 능한 용맹함을 보지 못하고 asura 의 성질로 꾀를 써서 일하다가, puñña 를 지을 기회를 없애 버렸습니다.
menna mē kramaya tamayi asurē anugamanaya karannē. vaturaya hæmadēma upakrama valin væḍaganna aya. dēvatāva pindahamē vaṭināgama dækalā. pinak karalā ēken labana punya vidarya labāgenna. ēken yahapatak karaganna mē krama dekak. ēni ēnisānisā asurayā utsāha karalā vīriya karalā ujīvat venna ōnē. nætnam eyāṭa niṣpādanayak venna. rutsāhayen puṇya vidihin læbena tēturi devi jīvat venavā. ēgollangē jīvitaya harilā hon̆dayi. hæbæyi ēgollō upakramatīva dænagattā pinvala mahat mahat guṇaya ē guṇaya salakalā ivaralā hanakam dēvatāvō sūra væḍak karagattā. sūra væḍē karagatta nisā mahansiyak nætuva jīvat vena kramayak karanavā. asura vidiyaṭa væḍa karapu nisā hæmadāma mahansiyi taman væḍiya karagannavā guṇa dharmaya næhæ. a guṇa dharmaya piriguṇāvak ætivena venasa. surāsuraka tiyannē venasa lōkayi.
asura 들이 따르는 것이 바로 이 방식입니다. 모든 것을 꾀로 해치우려는 이들입니다. deva 는 puñña 의 값어치를 보고 puñña 를 지어 그 힘을 얻습니다. 그것으로 좋은 결과를 얻습니다. 이렇게 두 방식이 있습니다. 그래서 asura 는 늘 애쓰고 힘들여야 살 수 있습니다. 그러지 않으면 아무것도 만들어지지 않습니다. deva 는 puñña 의 힘으로 얻는 것으로 삽니다. 그들의 삶은 아주 좋습니다. deva 들은 꾀가 아니라 puñña 의 큰 덕을 알고 그 덕을 헤아려 용맹한 일을 해냈습니다. 그래서 애쓰지 않고 사는 길을 얻었습니다. asura 의 방식으로 일한 이들은 늘 지치고 덕이 없습니다. 덕이 있느냐 없느냐의 차이, 그것이 sura 와 asura 의 차이입니다.
mē sǣma tænakama yamak hædennē sakas vennē. satvaya karanada puṇya vidiha mul karagena? mūlika vaśayen pin karanavā nam ēka siddhiya venavā. nitara budu guṇa sihi karanavā nam hariyākārava kiv vidihaṭa viśāla śāntiyak goḍanægenavā. ē puṇya iritiya melo phala dena kriyātmaka vena balayak enavā. sāmōhayak ekatu velā nagannā vū śaktiya viśāla śaktiyak goḍanægenavā.
모든 곳에서 무엇이 생기고 짜이는 것은 중생이 지은 puñña 를 바탕으로 합니다. 바탕에서 puñña 를 짓는다면 그것은 이루어집니다. 늘 Buddha-guṇa 를 바르게, 말씀하신 그대로 떠올리면 큰 평안이 쌓입니다. 그 puñña 의 힘이 이 세상에서 열매를 맺는 힘이 됩니다. 여럿이 함께 모아 일으키는 힘은 큰 힘으로 쌓입니다.
dæn ē aya śaktiya okpu vena katā kīhapayak inna. ara ektara haṭagena innavalu nāyaka pudgalayek. ē kiyannē ē pudgalaye diyuṇu gōcaraka yannē. ē velāvaṭa ōna tavaka vasvā ganna puḷuvanda ov in̆dunē hisiyāva etakoṭa ē eyā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
karannē kohomada dahapuvama magē pirisaṭa mama kiyanavā okkoma væsi illillā ārādhanāvak karanna vatura vahinavā kiyalā. dæn ē viśvāsaya ēgollanṭa tiyenavā. edīmak tiyenavā. ē in̆dīma karanavā. hæbæyi ēgollan ekak tiyenavā ē gōtikayen yamkisi saṁkalpayak dēva saṁkalpayak tiyenavā ēka garu karanavā. hæbæyi ēgollangē ē garu karana ēgollangē cariyā sakhāva dakinnē næha mē navīna lōkaya. ē navīna lōkaya tamayi ēgollanṭa kiyannē mē milēcca jātiyak mē guṇayen diyunē næti tava pallehā hatana innē jātiyak kiyalā kiyannē mē dæn inna lōkaya. namut ēgollō meccara kal genāpu si gāpu sacāraya tuḷa innavā. ēka tibena goṇahægīmē yamak kaḷa yutuda nokaḷa yutuda ē kivvē hæṭiyaṭa karagena yanavā. ugulaṭa praśnayak vunāma lā mēka karapal dunna ācārya anugamanaya karana ēgollō pennu yam daham katāvak tavama tiyenavā nam ēka ehema siddha venavā.
그 지도자는 어떻게 합니까? 자기 무리에게 '모두 모여 비를 청하는 의식을 하자, 그러면 비가 온다'고 말합니다. 그들에게는 그런 믿음과 의식이 있고 그것을 행합니다. 그들에게는 부족 안의 어떤 deva 관념이 있어 그것을 받듭니다. 그러나 오늘의 세상은 그들이 받드는 행실을 보지 못합니다. 오늘의 세상은 그들을 덕이 없는 미개한 부족, 한참 아래에 있는 부족이라고 말합니다. 그러나 그들은 오랫동안 이어 온 관습 안에 살면서, 해야 할 것과 하지 말아야 할 것을 말해진 대로 지키며 살아갑니다. 문제가 생기면 이렇게 하라고 일러 준 관습을 따릅니다. 그들에게 전해진 어떤 dharma 이야기가 아직 남아 있다면 그것은 그대로 이루어집니다.
dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā væhi væhinna ē puṇyayak ahi dēva koṭasak innavā. mē vassā valāhaka dēvatāva dæn ada kiyannē vassā valāhaka kiyalā minissu vælāgulaṭa rævaṭilā hiṭiyā kiyalā. ē kiyannē ē piḷiban̆dava hasala dænumak vimarśanaya nokarapu nisā. væhi balākuruvalaṭa dēvatāva kiyanavā kiyalā mehema hitayi. issa gas kal ædahuvā kiyanavā. mōḍa minissunṭa gas kal valaṭa pana tiyenavā kiyalā hitāgena gas galla æḍuhuvā kiyalā dæn ada ehema mayak gēnavā. ē misu gas gal valaṭa nemeyi sælaku. ēvara adhipati dēvatāvala hiṭiyā. ēvā adhigrahitava hipu aya. ē dēvatāvan tamayi ē veni ēvā kaḷē.
Buddha 께서는 비를 내리는 일을 가르치십니다. 그런 puñña 를 지닌 deva 무리, 곧 vassa-valāhaka deva 가 있습니다. 오늘날에는 사람들이 비구름에 속아 그것을 vassa-valāhaka 라 불렀다고 말합니다. 그것은 깊은 앎으로 살펴보지 않았기 때문입니다. 비구름을 deva 라고 불렀다고 여기는 것입니다. 옛사람들이 나무와 돌을 섬겼다고 합니다. 어리석은 이들이 나무와 돌에 목숨이 있다고 여겨 섬겼다는 생각을 오늘날 내세웁니다. 그러나 그 사람들은 나무와 돌을 섬긴 것이 아닙니다. 그것들을 다스리는 deva 들이 있었습니다. 그것들에 깃들어 있던 이들이며, 그 deva 들이 그런 일을 한 것입니다.
dæn sujātā siriva dæn buddhōtpādakālikāva labalā næha luduvalā næ unvahansē anti mohota vennaṭat mokada taman daruvek balāporottuven gahakaṭa bhārayak vuṇā. dæn hon̆daṭa pæhædili deyak tiyenavā gahaṭa nemeyi bhārayak vunē gahē inna deviya. īṭa passē gahē inna deviya tamayi pūjāva arannē giyē. īṭa passē ara punnā dāsin pædilā dōkena nægata kivvē. āryāvani dēvatāvaya dēvatāvaya mulaṭama bæhæ hæra bē dānē gannē. ēken santōsa velā gihi tamayi dēvatāvaṭa kiyalā tamayi puta mahā bōtan vahansēṭa gānē pūjā kara. etakoṭa hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā. gas dǣ elasuvē gas valaṭa adhipati dēvatāva
Sujātā 를 보십시오. 아직 Buddha 가 나타나지 않은 때, 그분이 깨달음을 이루시기 직전, 그녀는 아이를 바라며 나무에 서원을 했습니다. 분명한 것은 나무에 서원한 것이 아니라 나무에 사는 deva 에게 서원했다는 것입니다. 그 뒤 나무에 사는 deva 에게 공양을 올리러 갔습니다. 하녀 Puṇṇā 가 보고 와서 말했습니다. '마님, deva 께서 직접 나무 아래로 내려와 공양을 받으려 앉아 계십니다.' 그 말에 기뻐하며 가서 deva 라 여기고 큰 Bodhisatta 께 우유죽을 올렸습니다. 그러니 분명히 보입니다. 나무를 섬긴 것은 나무를 다스리는 deva 를 섬긴 것입니다.
rūk ārāma rūk tamayi ætisu. dæn api kiyapuvahama dæn balamu api gihillā api van̆dinna yannē kohe dāuvama api kiyanavā mē ruvanla sæya van̆dinna yanavā. api ruvanlayaṭa vadinnē ruvanla sǣya ætuvila tiyenna dhātun vahansēlāṭat. api katāvaṭa kiyannē ruvan naæli sǣya vadinavā. ruvanli sǣya gal mæṭi gaḍalovan tamayi hadalā tiyennē. hæbæyi ruvan sǣya van̆dinavā kiyalā gihin væntara vadinnē budurajāṇan vahansēgē dhātun vahansēlā tænpat karalā tiyennē ē ṭika mul karagenayi ruvangē hayaṭa van̆dinnē. namut oya katāvaṭa kiyannē ruvan hǣ dhātun vahansēlāṭa van̆dinavā kiyalā nemeyi. ruvangē hayaṭa van̆dinavā. api kiyannē ōkayi. dæn api æsa dorukṣēka van̆dinavā kiyalā neme jaya mahabōdhi natta van̆dina yannē. meyat guṇaya karē. hæbæyi gahaṭa tamayi vænē. gahamul karagena in gas van̆dinavā kiyana arthaya gattot ehema ēka venayi. ehenam manussayō gas gal vædalā nǣha edā. gas valaṭa adhipati, gal valaṭa adhipati ē balavē tiyena bava dækkā. ē dækalā tamayi. ē ē dēvatāva mul karannē tamayi eḷiyē.
ārāma 의 나무를 섬겼다고 합니다. 우리가 어디로 절하러 가느냐고 하면 'Ruvanveli cetiya 에 절하러 간다'고 합니다. 우리가 Ruvanveli 에 절하는 것은 그 안에 모신 dhātu 에 절하는 것입니다. 우리는 말로 'Ruvanveli cetiya 에 절한다'고 합니다. Ruvanveli 는 돌과 흙과 벽돌로 지어져 있습니다. 그러나 Ruvanveli 에 절하러 가서 실제로 절하는 것은 그 안에 모신 Buddha 의 dhātu 입니다. 그것을 바탕으로 cetiya 에 절하는 것입니다. 그러나 말로는 'dhātu 에 절한다'가 아니라 'cetiya 에 절한다'고 합니다. 우리가 말하는 것이 그것입니다. 또 우리는 'Bodhi 나무에 절한다'가 아니라 Jaya Śrī Mahā Bodhi 에 절하러 간다고 합니다. 이것도 덕을 기리는 것이지만 절은 나무에 합니다. 나무를 바탕으로 한 것을 두고 '나무를 섬긴다'는 겉뜻으로 받아들이면 그것은 다른 이야기가 됩니다. 그러니 그 시절 사람들은 나무와 돌을 섬긴 것이 아닙니다. 나무를 다스리고 돌을 다스리는 힘이 있음을 보았습니다. 그것을 보고 그 deva 들을 바탕으로 섬긴 것입니다.
itin passē kāleka tamayi ara bhauuntiya saraṇaṁ æti pabbatāni valāṁca ārāmr̥kkha caityāni mānusā bhayatajjitā kiyana mē gāthāvaragē nētantē saraṇaṁ kēmaṁ nētaṁ saraṇa muttamaṁ nētaṁ saraṇa māgamma sabba dukā pamatta yōca buddhaṁca dhammaṁca saṁghaṁca saraṇaṁ gatō cattārī ari saccāna samapa paññāya passati kiyana mē gāthā pāṭhaya aragena mōḍayō gas gal parvata vændā issana ārāma rūpak caityāṭa vændā piduvā. ōvā ekakvat pihiṭena mā kiyana kene mula hamāra ōvā nivan dakinna bæhæ. oyā pihiṭak patanna bæha kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tiyenavā kiyalā kiyannē dæn mehema oya gāthāvama artha viparīta karalā kiyanavā.
그런데 뒷시대에 'bahuṃ ve saraṇaṃ yanti pabbatāni vanāni ca, ārāmarukkhacetyāni manussā bhayatajjitā; netaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ netaṃ saraṇamuttamaṃ, netaṃ saraṇamāgamma sabbadukkhā pamuccati; yo ca buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gato, cattāri ariyasaccāni sammappaññāya passati' 라는 gāthā 를 가져다가, '어리석은 이들이 나무와 돌과 산에 절하고 ārāma 의 나무와 cetiya 에 절하며 공양했다. 그 어느 것도 의지처가 아니며 그것으로는 nibbāna 를 볼 수 없고 도움을 바랄 수도 없다고 Buddha 께서 가르치셨다'고 말합니다. 그 gāthā 의 뜻을 뒤틀어 말하는 것입니다.
ēkē saraṇak nǣha kiyalā budurajāṇan vahansē pennuvē næha. nētantayē saraṇaṁ kēmak. kēma kiyannē mokakda? kēma kiyannē nivanma nivana. baya næti dæna. asōkaṁ vēdaṁ kēmaṁ ētamma lunā kēma kiyalā api hæmalē pin asōka viraja kēma kivvē nivana. ē harahā nivanaṭa hētu vennē næ. nētansaraṇa muttamā ēka mē sasara duken midīmaṭa hētu vennē. nētansaraṇa mahā dhamma ēka mē saṁsāra dukin midī āryaṣṭhāṁgika mārgayak nemeyi. sabba dukkha āpa pamatta mē siyalu duk næti karana mārgayak nemeyi. ēkē saraṇak nǣha kiyalā kivvē næ.
Buddha 께서는 거기에 의지처가 없다고 보이신 것이 아닙니다. 'netaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ'. khema 란 무엇입니까? khema 는 nibbāna, 두려움 없는 자리입니다. 'asokaṃ virajaṃ khemaṃ' 이라 할 때 khema 는 nibbāna 입니다. 그 의지처는 nibbāna 의 원인이 되지 않는다는 것입니다. 'netaṃ saraṇamuttamaṃ', 그것은 saṃsāra 의 괴로움에서 벗어나는 원인이 되지 않는다는 것입니다. 그것은 saṃsāra 의 괴로움에서 벗어나는 ariya 여덟 갈래 길이 아니고, 'sabbadukkhā pamuccati', 모든 괴로움을 없애는 길이 아니라는 것입니다. 거기에 의지처가 아예 없다고 하신 것이 아닙니다.
anna ēkat oya vagē vara dækagattā ēka. dæn api hitamukō mehema deyak. bayen kætigatta daruvā ammā tāttā ḷan̆gaṭa duvagena yanavā. oya vacana mulaṭa dālā. nētantaya saraṇaṁ nētaṁ saraṇot taman kiyanna bæri ē saraṇa sēmayaṭa kāraṇayak nemeyi. ē saraṇa nivanaṭa kāraṇayak nemeyi. vidīmaṭa kāraṇayak nemeyi. ē kāryaṭāṁgika mārgayak nemeyi. siyalu duken midenna ē ḷamayāṭa bǣya ē væḍē karalā kiyanna bæyinē ē kiyannē ammā tāttaṭa yanna daruvaṭa kisima pihiṭak nǣha kiyana eka dē. menna mehema deyak mē lōkē tērum ganna bæruvē.
그것도 그렇게 잘못 알아들은 것입니다. 이렇게 생각해 봅시다. 겁에 질린 아이가 엄마 아빠에게 달려갑니다. 그 말들을 앞에 붙여 보십시오. 'netaṃ saraṇaṃ khemaṃ, netaṃ saraṇamuttamaṃ.' 그 의지처는 khema 의 원인이 아니고, nibbāna 의 원인이 아니며, 벗어남의 원인이 아니고, ariya 여덟 갈래 길이 아닙니다. 아이는 그것으로 모든 괴로움에서 벗어날 수 없습니다. 그렇다고 해서 엄마 아빠에게 가는 아이에게 아무 도움도 없다는 뜻입니까? 이 세상은 이런 것을 이해하지 못합니다.
lōka satvayā ēvayen piḷisannak læbuvā. læbuvē gas gallā ahalā nemeyi. gahaṭa adhipati, galaṭa adhipati, kan̆du valaṭa adhipati eka dēṭa adhipati dēvatāva innavā. ēvā innabā budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā sīta valāhaka, unha vala valāhaka, vas valahaka mē vagē dēvatāva eka vidihaṭa innavā kiyalā. vr̥ṣa dēvatāvō ehema innavā. ēvaya upadinnaṭa hētuvak perilā tiyenavā. ē ē dēval piḷiban̆dava mē lōkēdī ahalā yam manussayekuṭa hitenavā. maṭat eban̆du deviyek vunā nam koccara hon̆da. eyā dasa akusalayangen venvelā nætnam akusala dharmayangen pātayangen venvelā. eyā mokada karannē? eban̆du dēṭa anukūla vannā vū dēval hiten kaya vacanayen kaṭayutu karanavā. ē tuḷin ē pæva patanavā. eban̆dunnā pudgalayāgē pætuma hilā ē dēvatā upadinavā. anna asi venē venasa.
세상 중생은 그들에게서 도움을 받았습니다. 나무와 돌에서 받은 것이 아닙니다. 나무를 다스리고, 바위를 다스리고, 산을 다스리고, 저마다를 다스리는 deva 들이 있습니다. Buddha 께서 몸소 sīta-valāhaka, uṇha-valāhaka, vassa-valāhaka 같은 deva 들이 저마다 있다고 가르치십니다. rukkha deva 들도 있습니다. 그들이 태어나는 데는 원인이 있습니다. 이 세상에서 그런 것들에 대해 듣고 어떤 사람이 '나도 그런 deva 가 된다면 얼마나 좋을까' 생각합니다. 그가 열 가지 akusala 에서 벗어나 있거나 akusala dharma 와 pāpa 에서 벗어나 있다면 어떻게 합니까? 그런 것에 맞는 일을 몸과 말과 마음으로 행합니다. 그것을 통해 그 자리를 바랍니다. 그런 사람의 바람으로 그는 그 deva 로 태어납니다. 거기에 차이가 있습니다.
dæn melovadī lōkayāṭa yahapatak karana balāporottu ve manussayō nānā prakāra kramānugamanaya karanavā. dæn samaharaṭa vahinna enavā. vahinna nætuva væsa yanavā. vahinna enavā. mahā væsak vahinavā. mē gæna parisanātmaka manasakin kaṭayutu karana yamkisi manussayekuṭa ṭika kālayak ænaṭa atdækīmak pahaḷa venavā. mē vidiyaṭa vahinna āvot mēka vinnǣ væsa yanavā. mē mē vidihaṭa lakuṇu dāgena āvot ēka mahasak vaśayen vahinavā. mēhā lakuṇu han̆dunāgannavā. han̆dunagattaṭa passē anik ayaṭa næti mānasikatvayak eyāṭa goḍanægenavā. dæn eyā lōkayaṭa dakinavā vahindē enavā dækalā minissu vapuranavā. passē balakoṭa pānavā. tava kaṭiyak mē ohoma vahin̆dāvaṭa vahina ekak nǣhæ vapukuramu kiyalā vapura venavā. mahā væssak vahalā aravā hō kōdāgena yanavā. dæn mehi dekema minissu pāḍuvē tiyenavā. dæn mē minissuna pāḷuva gæna saṁvēgayaṭa pat vennē yamkisi ara siyum dænuma læbū pudgalayek.
이 세상에서 세상 사람들에게 이로움을 주려는 사람들은 여러 방식을 따릅니다. 어떤 때는 비가 올 듯 오고, 비 오지 않고 지나가기도 하고, 큰비가 쏟아지기도 합니다. 이것을 살피는 마음으로 대하는 어떤 사람에게는 시간이 지나며 경험이 쌓입니다. '이렇게 다가오면 비 없이 지나가고, 이런 표지를 띠고 오면 큰비가 온다.' 그는 그 표지들을 알아봅니다. 알아본 뒤에는 남들에게 없는 마음가짐이 그에게 생깁니다. 사람들은 비가 오는 것을 보고 씨를 뿌립니다. 그런데 나중에 보면 날이 개어 가뭅니다. 또 다른 이들은 저렇게 와도 비는 안 온다며 씨를 뿌립니다. 그러면 큰비가 쏟아져 다 쓸어 갑니다. 두 경우 모두 사람들이 손해를 봅니다. 그 손해를 안타까워하는 이는 그 미묘한 앎을 얻은 사람입니다.
eyā lōkeṭa upades venavā. mama kiyana eka ahapal mama kiyannē nikan nemeyi. hētu ætuva ēka vaṭahagena. ada vahin mē vagē væsaba menna mē lakuṇu ætu āvot. ē væsa yanavā vannē næ. menna mē lakuṇu ætu āvot ēka mahāva vasak vahanavā. ehenam vahina lakanot vahinna næti lakanut tērum aragena um̆balaṭa avaśya væḍē yahapassaya karagayi menna mehema vahin æyidin væsa yana ekak nam. væsahama karana væṭa karanna yanna epā. olaṭa māḷu venavā. mehema vahinnalā vahinnē nǣha kiyalā hitāgena gahaṭa mēka væsot ehema mē væsa nætuva karana væḍa karanna hæduvat balanvaṭa væsa væsa pāḷu venavā. menna mē lakuṇayen tōragannavā vahinna ena hæṭiya vahinna næti hæṭiyi kiyalā. ara siyum śaktiya dækapu aya mokada karannē ēken lōkeṭa upadinna. menna meban̆du kaṭṭiya tuḷa lōkayāṭa yahapatak karana laukika yahapatak karana mānasikatvaya tamayi laukika risivarungē tiyennē.
그는 세상에 일러 줍니다. '내 말을 들어라. 나는 그냥 하는 말이 아니라 까닭을 알고 하는 말이다. 오늘 이런 비가 이런 표지를 띠고 오면 비는 지나가고 내리지 않는다. 이런 표지를 띠고 오면 큰비가 온다. 그러니 비 올 표지와 안 올 표지를 알아서 너희 일을 잘 해내라. 이렇게 비 없이 지나가는 것이라면 비를 기다리며 일을 벌이지 마라. 웅덩이에 물고기 꼴이 된다. 이렇게 오는데 비가 안 온다고 여기고 비 없이 할 일을 하려 하면 비가 쏟아져 손해를 본다.' 이런 표지로 비가 올 때와 안 올 때를 가려냅니다. 그 미묘한 힘을 본 이들은 그것으로 세상을 돕습니다. 이런 이들 안에 있는, 세상에 세속적 이로움을 주려는 마음가짐이 세속의 isi 들의 마음가짐입니다.
samahara kenek gnānavantayi. ē san̆dahāma kæpavelā venvelā tamangē mē vihi kaṭayutu athæralā tāvata divaṭa bæhælā. ē piḷiban̆da mānasikatvayan udā karagena ē ē bala læbuvā. ē gnāna śakti læbuvā. ēgollanṭa kivvā ē ēta ē piḷiban̆da hadāpu virisivaru anna ēgollan dakinna paṭan gattā atabhilakṣayē mē viśvayē mē tiyena kriyākārīn pavat pævætmē kriyākārītvaya ē kavuruvat nemeyi apē mahābhūmasatan vahansēlā. lōka yahapata karamin āhi unvahansēlā mahā gna hambunē unvahansēlā. unvahansēlāyi gnāna pāramitāva pūrṇa karana kālēdī lōkayaṭa eban̆du siyum laukika vastungē siyum tæn dækalā ōvā lōkayaṭa dēśanā karā. menna mē dēśanā karapu ekē pratiphalayak tamayi irasi bhāṣṭiyak vaśayen āpu jōtisayē. ōka assak mullak nǣhaṭa hoyalā hāravusalā dunnā. hæbæyi ōka igenaganna giyē bamuṇa. ē tattvayaṭa rāga, dvēśa, mōhayan athæralā hiṭapu aya neveyi. rāga, dvēśa, mōha sahitava tamayi. ōvā igena gattē. ivaragattaṭa passē ma uddāma vuṇā. ēvayen uddāma mokada karannē? ugattu bavaṭa patvuṇā.
어떤 이들은 지혜롭습니다. 그 일에 몸 바쳐 따로 떨어져 나와 집안일을 놓아두고 수행에 들어갔습니다. 그에 맞는 마음가짐을 이루어 그런 힘과 앎을 얻었습니다. 그들을 그 분야의 isi 라고 불렀습니다. 그들은 이 우주의 흐름이 돌아가는 작용을 보기 시작했습니다. 그들은 다름 아닌 우리의 큰 Bodhisatta 들이었습니다. 세상을 이롭게 하며 오신 그분들이 큰 앎을 얻으셨습니다. 그분들이 paññā pāramī 를 채우시던 때에 세속 사물의 그런 미묘한 자리를 보시고 그것을 세상에 가르치셨습니다. 그 가르침의 결과로 isi 의 가르침으로 내려온 것이 jyotiṣa 입니다. 구석구석 빠짐없이 찾아내 풀어 주었습니다. 그런데 그것을 배우러 간 것은 brāhmaṇa 들이었습니다. rāga, dosa, moha 를 놓아 버린 이들이 아니라 rāga, dosa, moha 를 지닌 채 그것을 배웠습니다. 배우고 나서는 들떴습니다. 들떠서 어떻게 했습니까? 배운 이들이 되었습니다.
ē ugatkama hadagattāya etana paṭan karapu eka deyak tiyenavā. mokakda tamangē lābhī prahaṁsā mahā ihirin vaṭinavā kiyalā sælakuvē. īṭa passē samādhāna śāstraya vaṭinākama rækennē. mā tuḷa kiyana eka. mēka prahiddha velā giyot ehema magē tattvaya dænagattā anik kenāṭa deka samāna venavānē. etakoṭa magē lābhakī prahaṁsāvalaṭa pahara vacanaya nisā mama mēkē dennē næ. mēka mayi gurumuṣ. anna haṁga ohoma haṁgagena kālē gata kaḷā. uru haṁganavā. antimaṭa balāporottu kaḷā. tamangē kavuru hari kenek innavā nam eyāṭa mama mēkē denavā kiyalā hitāgena hiṭiyē. hæbæyi dænma dennē næhæ. vut paṭaloka venavānē ēkat maga æra tiyannē antima mohota mēka denavā kiyalā hita hitā innakoṭa mælā yanavā. mæralā giyāṭa passē mokada guru an̆gā inna malā ivarayi. ara īrisuvara lōkaya ehapataṭa dunna siyum dahamala vaṭinā dahama oya vagē haṁganna. ēket ituruṭiyen monavā hari gandha kāryak tiyanavā. dæn anilakāvēn lābhagiripasa labannē ē puḍa nikā. ū ēka ahan karagannavā. ēkat balāporottu venavā mēka dut ehema magē tattvayaṭa sama venavā anik aya magē tattvayaṭa ganna mēka nodī hituva ituru ṭika hon̆da hari hariya suddha karagannavā. eyā ēka di্vā vagē mærilā yanavā. kālayak enakoṭa paramparā gānak enakoṭa dastāśēṣana ituru vecca nætta ituru venavā. avaśēṣa vū nætta ituru vecca nætta ka navaśēṣa kiyanna. onna jōtisayē ipadiri vecca næt tamayi ada tiyennē ōken puḷuvanda væḍa karannē.
그 배움을 얻고 나서 한 일이 있습니다. 무엇입니까? 자기의 이득과 명예와 칭찬을 무엇보다 귀하게 여긴 것입니다. 그래서 '이 학문의 값어치는 내 안에 있어야 지켜진다. 이것이 널리 알려져 다른 이가 내 수준을 알게 되면 둘이 같아진다. 그러면 내 이득과 명예와 칭찬에 타격이 가니 나는 이것을 주지 않겠다. 이것은 나만의 스승의 비밀이다' 하며 감추었습니다. 그렇게 감춘 채 세월을 보냈습니다. 마지막에 누군가 있으면 그에게 주겠다고 바랐습니다. 그러나 지금은 주지 않겠다며 미루다가, 마지막 순간에 주겠다고 생각하는 사이에 죽어 버립니다. 죽고 나면 스승의 비밀은 그것으로 끝입니다. isi 들이 세상을 이롭게 하려고 준 미묘하고 값진 가르침이 이렇게 감춰졌습니다. 남은 것으로 생계를 꾸리고 이득과 명예를 얻은 이들도 똑같이 '이것을 주면 다른 이가 나와 같아진다'며 주지 않고 남은 것만 다듬다가 그대로 죽어 갑니다. 세월이 흐르고 여러 대를 거치니 찌꺼기만 남습니다. 남은 것, 곧 찌꺼기(avaśeṣa)입니다. 오늘날 있는 것은 jyotiṣa 의 그 찌꺼기입니다. 그것으로 제대로 일할 수 있겠습니까?
dæn ada balanakoṭa okkoma ham galāā. ōna hariya næ. namut sampradāyikava ada venakan jyōtisayā taraṁga. itin mēka ara gattahama ada mokada velā tiyennē? viśēṣa dēval pelā mēka vædagatma pennanna ada bæ. dæn mē dænaṭa venakoṭat mē avasthāva venakoṭat yam taramak kattaka mullaka tiyenavānam ēkē dennē næ. ehema krama tiyenavā.
오늘날 보면 많은 것이 빠져 있고, 필요한 몫이 없습니다. 그래도 전통으로 오늘까지 점성가들이 이어 갑니다. 그래서 어떻게 되었습니까? 오늘날에는 특별한 것을 보여 주며 그 값어치를 드러낼 수 없습니다. 지금도 어느 구석에 남아 있는 것이 있다면, 그것을 내주지 않습니다. 그런 방식들이 있습니다.
api dænuvat ohoma ekak tibunā dæn ḷamaya upan velāva dunā mē velāvaṭa upannē gǣ ḷamayata pirimi lamayata kiyalā kiyanna kramayak ōtisiyē tiyena bava siddhānta pot vala tiyenavā. hæbæyi ēka nemeyi dæn navīna nīna pirisa dænṭa itin oya kiyannē pot gahana dæn oya innavanē prōha siduru kumāra mahatmayā ehema ēgollō mē īk ḷan̆ga gihillā mokada avasara aragena mē ḷamayā prahata vennē mohotak tattvayak venas vennē nætuva aragena ē ḷamayi gǣṇu pirī bava tiyāgena ara kramayaṭa balapuvahama kisima venasak nǣhæ ēka podu deyak misak kisima viśēṣayak dakinna hamba veenennē næha gǣna piri bava ēken kiyanna bæha. dænaṭa tiyena sattarayā ēgollō kiyanavā mē śāstraya mokak hari væradīmak æti. tava hæn̆gavicca deyak hæṭiya. ehenam mē eḷi pipiṭa kiyana śāsara kramayek nam ēka hu venna. ēka egollana atdækīm kara parīkṣana pratiphalayak vita tiyā tiyenavā.
우리가 아는 것이 하나 있습니다. 아이가 태어난 시각을 주면 그 시각에 태어난 아이가 여자아이인지 남자아이인지 알아내는 방법이 jyotiṣa 에 있다고 siddhānta 책들에 적혀 있습니다. 그런데 요즘 사람들, 책을 펴내는 이들이 병원에 가서 허락을 받아 아기가 태어난 순간의 시각을 조금도 틀림없이 받고 성별도 적어 둔 뒤 그 방법으로 맞춰 보았더니, 아무런 차이가 없었습니다. 그저 일반적인 것일 뿐 어떤 특별함도 볼 수 없고 그것으로 성별을 말할 수 없었습니다. 지금의 점성가들은 그 학문에 무슨 잘못이 있거나 감춰진 무엇이 있을 것이라고 말합니다. 그들의 실험 결과도 그렇게 나와 있습니다.
mē vārakama kiyannē mē apē gamē ehā pættet dæn yannē næti velā. ektara nōna mahattayek hiṭiyā paramparāven genāpu yōjanasana kramayakin evā balanna karanna. aran āpu kāma kiyannē maṭa gǣṇu kirīma katā kiyanna epā velāva denna. ēkayi eccarayi kiyannē. eyāṭa velāvenak dunnaṭa passē. eyā ballā kiyanavā menna mē putāṭa menna mē nama tiyannakō. dæn oya duvaṭa mē nama tiyanna. ǣ elīma duvama putā nama kiya tamayi ennē. oya duvaṭa menna mē nama kælapenavā. dæn mokakda kiyalā dannē nætuva ahannē. ēka geniccahama kiyanna velāvak geniccanahama kavuru hari denavā nam velāva vitarak. anna hari putē. velāva balanna kohari geniyan velāva dīlā. ayin ahayi vayanida pirimila eka kiyanna epā hariyaṭa rāsayaṭa tamayi kiyanna eyā dænaganna dæn eyā hariyaṭa kiyanavā. hæbæyi daruvō hiṭiyat næhæ kavuru kiyat næhæ. eyā mællalā giyā eyāgē śāstrayan ivaralā api dænuvat ehema śāstrayak tibunaṭa lakuṇak kiyalā. namut ada venakama jyōtisaya kiyā tibunaṭa ē śāstraya ada vidyāmāna næha. jōtisaya boru nemeyi. ē jōtisaya ēvā haṁgāgena saṁgāgena vihillā. ē siyum tæn næha. ēkayi kāraṇa.
얼마 전 우리 마을 건너편에 어떤 부인이 있었는데, 지금은 세상에 없습니다. 그녀는 대대로 내려온 방법으로 그것을 보아 주었습니다. 그녀는 '아들이니 딸이니 내게 말하지 말고 시각만 주라'고 했습니다. 그것뿐입니다. 시각을 주면 그녀는 '이 아들에게는 이 이름을 지어 주라', '이 딸에게는 이 이름이 맞는다' 하고 말합니다. 아들인지 딸인지 모르고 묻는데도 늘 맞게 말했습니다. 누군가 시각만 가져가면 '그래, 얘야, 시각만 주고 남자인지 여자인지는 말하지 마라' 하고는 정확히 말했습니다. 그런데 그녀에게는 자식도 없었고 물려받은 이도 없었습니다. 그녀가 죽자 그 학문도 끝났습니다. 우리가 아는 것은 그런 학문이 있었다는 표지일 뿐입니다. 오늘까지 jyotiṣa 가 있다고 하지만 그 학문은 오늘날 남아 있지 않습니다. jyotiṣa 가 거짓은 아닙니다. 그것들을 감추고 숨기다가 사라져 버렸고, 그 미묘한 자리들이 없어진 것입니다. 그것이 까닭입니다.
itin etakoṭa dæn kenekuṭa ahanna puḷuvan. ē ḷama manussayā venama velāvak vagē eyā sat kālaya hadalā ganna kramayak tiyenavā. ē velāva væradunā ēkat hadāganna. ēkaṭa ekatu karotti gānna ē kramayen dannavā. ēka venavā. anna ēvā tamayi gurupoti hæn̆gilā tiyennē. in ehema krama tiyenavā. ēvā ada væhilā. itin ēka dōtisaya væradiyi kiyanavā væradināṭa passē. oya ōka væradiya kiyanna gēna. hariyaṭa danna. dattayan dannayi hiṭapu ēkā mantra śāstraya væradiya kiyanna kiyanē næhæ. ēvayen hariyaṭa balapenna puḷuvan aya hipu ē kālē hari bohoma bayen baya bohoma gauravayen eyā piḷigannavā. ada venakoṭa ē guruṣalin hagāya naṁgāyayi gihillā ada bohoma sēsa mahattayayi tiyennē. eccara balayak pennanna dekak ekakvat ituru karennē næha. ēkayi velā tiyennē. sēsa mātrayak hari kiyanavā. ēka han̆dāgannavā vadā ēkavat diyanna. tiyennē ēka. itin ē nisā oya hæma śāstrayakma onna oya vidihaṭa dunnā. laukika śāstraya dænaganna puḷuvan irisivaru hiṭiyā. ē isivara tamayi oya śāsta lōkayaṭa dīlā lōkayaṭa laukika setak kara.
그러면 누군가 물을 수 있습니다. 태어난 시각이 틀렸다면 어떻게 하느냐고. 참된 시각을 바로잡아 내는 방법도 있습니다. 시각이 틀렸으면 무엇을 더하고 빼는지 그 방법으로 압니다. 그것이 스승의 책에 감춰져 있습니다. 그런 방법들이 오늘날 덮여 있습니다. 그래서 틀리고 나면 jyotiṣa 가 틀렸다고 합니다. 제대로 아는 이들, 알던 이들은 그 학문이 틀렸다고 말하지 않습니다. 그것으로 정확히 보아 줄 수 있는 이들이 있던 그 시절에는 사람들이 두려움과 깊은 존경으로 받아들였습니다. 오늘날에는 스승의 비밀이 감춰지고 사라져 아주 조금만 남아 있습니다. 그만한 힘을 보여 줄 만한 것은 하나도 남지 않았습니다. 그것이 지금의 사정입니다. 남은 찌꺼기라도 지키고 있을 뿐입니다. 그러니 모든 학문이 그렇게 주어졌습니다. 세속의 학문을 알 수 있었던 isi 들이 있었고, 그 isi 들이 학문을 세상에 주어 세상에 세속적 평안을 주었습니다.
itin ēgollongē passē budurajāṇan vahansē ēvā denna giyē nǣha lōkeṭa. mokada ēka sarvacikōtaṭa dahamak ōnē næhæ. atidurala pahala venna budurajāṇan vahansēlā pahaḷa vunē lōkayē sāmānya ayaṭa tērum ganna puḷuvan dē kiyā denna nemeyi. ēvaṭayi lōkē innavā. ēvā ēvā durlabha dēval nemeyi. durlabha dē mokakda? sarva gōcara vana śrāvaka gōcarak novanna yam dharmayak ætnam mēka atiśē lōkayaṭa denek. ēkā budurajāṇan vahansē anyayanṭa gōcara novanna sarvajja gōcara daham vigraha karalā dunnā. dæn lōka ēka samahara aya ahanavā. buduhāmuduruvō koheda ohoma kiyalā tiyennē? kotanada ōka tiyennē? ehema vacanayak ahanavā mē sāmānya gōcarayan nuvaṭa gōcara vena dēva ēka kiyā denna ōnē næha. ēka dannavā. anna ēkayi kāraṇaya. lōkayāṭa dænuvat yamak ætnam ē gæna kiyā denna avaśyatāvayaknē. nodanna yamak tiyenavā nam ēkayi kiyā dī.
그 뒤 Buddha 께서는 그런 것들을 세상에 주려 하지 않으셨습니다. 그것을 위해 모든 것을 아시는 분의 가르침이 필요하지 않기 때문입니다. 아주 드물게 나타나시는 Buddha 들께서 나타나신 것은 세상의 보통 사람이 이해할 수 있는 것을 가르치시려는 것이 아닙니다. 그런 것을 가르칠 이들은 세상에 있습니다. 그것들은 드문 것이 아닙니다. 드문 것은 무엇입니까? 모든 것을 아시는 분의 영역에만 들고 제자들의 영역에도 들지 않는 dharma 가 있다면, 그것을 세상에 주시는 것입니다. 그래서 Buddha 께서는 다른 이들의 영역에 들지 않는, 모든 것을 아시는 분의 영역에 드는 dharma 를 풀어 주셨습니다. 어떤 이들은 묻습니다. 'Buddha 께서 어디서 그렇게 말씀하셨느냐? 그런 말이 어디에 있느냐?' 보통 사람의 영역에 드는 것은 가르칠 필요가 없습니다. 이미 알기 때문입니다. 그것이 까닭입니다. 세상이 이미 아는 것이라면 가르칠 필요가 없습니다. 모르는 것이 있다면 그것을 가르칩니다.
dæn buduvaru lōkē pahaḷa vennē anit ayaṭa dænaganna bæri ṭika pennavā dīlvat piḷiban̆dava eka bāyā piḷiban̆dava oya bhāvanā eka piḷiban̆dava ōvā kiyā denna budurajāṇan vahansē lōkē pahaḷa venna ōnē abuddhōtpāda kālayat aya dænagena itta. dænut ē ayaṭa dænaganna puḷuvan onnam. ēvā ehama gōcara daha sāmānyayen pr̥thagjanayaṭa gōcarīma. itin ehema dænaganna budurajāṇan vahansēlā lōkē pahaḷa venna ōnē næhæ. itin budun vahansē lōkaya pahaḷa vennē nivan maga mul kara dēśanā karanna nivan magaṭa tērum ganna puḷuvan mārgaya pennavā denna. itin anna ē velāvēdī pennavā dunnā eka minissu laukika vaśayen pirisana labāgena āpu mārga itin ēvā pennalā. ēvayen nivan dakinna ekak næhæ. nivan dakinna māgaya menna mēka ōkaṭa ekatu karagena karaganna kiyalāyi. penve araka vināśa karanna kiyalā kivvēnē.
Buddha 들께서 세상에 나타나시는 것은 다른 이들이 알 수 없는 것을 보여 주시려는 것입니다. dāna 에 대해, sīla 에 대해, bhāvanā 에 대해 가르치려고 Buddha 께서 세상에 나타나실 필요는 없습니다. Buddha 가 나타나지 않은 시대의 사람들도 그것을 알고 있었습니다. 지금도 그들은 그것을 알 수 있습니다. 그것들은 보통 사람의 영역에 드는 것입니다. 그것을 알게 하려고 Buddha 들께서 세상에 나타나실 필요는 없습니다. Buddha 께서 세상에 나타나시는 것은 nibbāna 의 길을 중심으로 가르치시고, nibbāna 로 가는 길을 이해할 수 있게 보여 주시기 위해서입니다. 그때 사람들이 세속적으로 도움을 얻어 오던 길들도 보여 주셨습니다. 그것으로는 nibbāna 를 볼 수 없으니, nibbāna 를 보는 길은 이것이며 이것을 더해 닦으라고 보여 주신 것입니다. 저것을 없애라고 하신 것이 아닙니다.
ēsāma liccavīnṭa edā tuna ara mē aṭṭama panavapu ēgollanṭa tiyenavā mē sapta aparihānī dharmaya ōkē hayaveni aparihānī dharmaya mokakda vajjīn visin etek vena pæraṇi caityādī avaśya karannā vū vandanāmāna puta satkāra siyallama karana tākkal vajjīnṭa abhivr̥jaya pirihīmak nǣ. ēkat mataka tiyāganna kiyalā dunna hayaveni kāraṇaya aparihāna dharma hayaveni aparihaṇa dharma ēō pæraṇi caityaya vajca raṭē tiyennē monavada vaciya pæranē caitya bauddha caityaya ē vagē apṭhāna pūjā satkāra karana sākal ēṭa pirihīmak
그처럼 Licchavi 들에게 일러 주신 일곱 aparihāniya dhamma 가 있습니다. 그 여섯째 aparihāniya dhamma 는 무엇입니까? Vajji 사람들이 예로부터 있던 cetiya 들에 마땅히 해야 할 예배와 공양과 존경을 모두 바치는 한, Vajji 사람들에게는 번영만 있고 쇠퇴는 없다는 것입니다. 이것도 잘 기억하라고 일러 주신 여섯째 aparihāniya dhamma 입니다. Vajji 나라에 있던 옛 cetiya 는 무엇이었습니까? Vajji 의 옛 cetiya 가 Buddha 를 기리는 cetiya 였습니까? 그런 곳에 예배와 공양을 바치는 한 쇠퇴가 없다는 것입니다.
sunīda vaskāra kiyana mē lēnāpati dennam oya pāṭaladī nagaḍaya kiyana nagaḍaya hadalā ē nagaḍaya hadanakoṭa budurajāṇan vahansē dækkāt dēvatāva 100 ka dahas ganak kāṇḍa piṭin inavādaya yam pættakaṭa kohāda yannē kiyalā budu balanavaru dækkā ara sunīta vaskāra dena paṭalī grāmayaṭayi mokada karannē balanavara dækkā. ē vatāva dahasa dahasa bægi. eyā 100 vægi mē vidihaṭa gihillā. ara ē pudgalaya hadana vāsasthānavalaṭa aran gannavā. ēvaṭa tamangē bælma āśirvādaya karanavā. bælma dāgī dæn mehema kramayak dækalā. īṭa passē ehēśāka dēvatāvagē gihillā. mahā mēsāya pindaham karannā pirisa ḷan̆gaṭayi yannē. ēgollangēyi āśirvāda karannē. madhyama pinati ayagē kaṭayutu karana aya madhyama sākṣi dēvatāva ēgollanṭa āśirvāda karanavā. aḍu kenati sāmānya maṭṭamaya aya kalpayē sākṣi dēvatāva āśirvāda karana. mehema kramayak dækkā.
Sunīdha 와 Vassakāra 두 대신이 Pāṭaligāma 라는 성을 쌓을 때, Buddha 께서는 deva 들이 수천씩 무리를 지어 어디론가 가는 것을 보셨습니다. 어디로 가는지 보시니 Sunīdha 와 Vassakāra 의 Pāṭali 마을로 가고 있었습니다. 무엇을 하는지 보셨습니다. 그 deva 들은 천 명씩, 백 명씩 그렇게 가서 그 사람들이 짓는 집터를 차지하고 그곳에 자기들의 눈길과 축복을 내려 줍니다. 이런 모습을 보셨습니다. 큰 위력을 지닌 deva 들은 큰 puñña 를 짓는 이들에게 가서 그들을 축복합니다. 중간 정도의 puñña 를 지은 이들에게는 중간 위력의 deva 들이 축복합니다. puñña 가 적은 보통 수준의 이들에게는 그만한 위력의 deva 들이 축복합니다. 이런 모습을 보셨습니다.
dækalā hiṭena mokada karannē? budurajāṇan vahansē itin īṭa passē oya kāraṇaya dēśanā kaḷā giyē menna mehema siddhiyak mama dækkā. ē ānanda hāmuduruvanṭa budurajāṇan vahansē dēśanā kālā siddhiya īṭa passē sunīta vaskāra æmatituva dennam. ara nagaraya hadalā issellāma budurajāṇan vahansē velāva ārambha karavanna unvahansēṭa dānayak dīlā paḷamu væḍabilla paṭan gænīmē sampūrṇatvaya karanna læhæti karagannā. tiyena budurajāṇan vahansēṭa ārādhanā kālā bhikṣūn vahansēlā samaga ē sthānayē ārambha karanna dānayaṭa vani. ē dāna karalā budurajāṇan vahansē ē dānaya piṭi ara gattahama ē pinānumōdān kiruva ara inna kaṭayutu valaṭa sambandha vecca ara inna dēvatāvan īṭa passē budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā yam manussayen rājiya mahansiyen dæhæmin hari hamba karagatta deyin yam dē pindaham karalā yam dēvatāvaṭa puṇānumōdanā karanavada e satuṭa pat vena ē dēvatāva bhavayek ata daruvayaṭa ārakṣā karanavāā vāgē ē manussayanṭa āśirvādayak karanavā. deviyangē āśirvādaya labannā vū ohuṭa abhivr̥ciya nisā pirihīmak.
보시고 나서 어떻게 하셨습니까? Buddha 께서는 그 뒤 Ānanda 스님에게 '이런 일을 내가 보았다' 하고 그 일을 말씀하셨습니다. 그 뒤 Sunīdha 와 Vassakāra 두 대신은 성을 쌓고 나서, 맨 먼저 Buddha 께 공양을 올려 첫 일을 시작하는 것을 온전히 하려고 준비했습니다. Buddha 께 청하여 bhikkhu 들과 함께 그곳에서 시작하는 공양에 모셨습니다. 공양을 마치신 뒤 Buddha 께서는 그 일에 함께했던 deva 들에게 puñña 를 나누어 주셨습니다. 그리고 가르치셨습니다. 어떤 사람이 제힘으로 바르게 벌어들인 것으로 puñña 를 짓고 그것을 deva 들에게 나누어 주면, 그로써 기뻐하는 deva 들은 어머니가 자식을 지키듯 그 사람을 축복한다. deva 의 축복을 받는 그에게는 번영이 있고 쇠퇴가 없다.
dæban vahansē kivvada mityā dr̥ṣṭiya venavanē. etakoṭa ēvaṭa udav upakāra mityā dr̥ṣṭiya venavā kipo. ēvā ahak karanna kivvada? hæbæyi nētanttaya saraṇa nam kiyamat nēta saraṇut tama ahannē. ēvā kara kara nivan dakinna bæha. ē katāva venavā katāva nivan dakinna nam ārya aṣṭhāṁgayagē maranna kamaṭa nivan dakinna. hæbæyi oya karana dēviyangē āśirvāda karanna bæta nivan dakinna bæhæ. hæbæyi ē nisā nivan dakinna vitarak balā mē kaṭayutu kara pallā melova abhivr̥ttaṭa ganna kisivak ganna epā pahulā mityā dr̥ṣṭiya venavāgema dēśanāvak velā. dæn nivan dakinna balāporottuven deviyan adahanna giyot væradinavā. tamangē yahapatak balā gænīmaṭa deviyan adahana kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tiyenavā abhittiyak mēka pirivīmak nǣha kiyalā. namut ē vaṭinā dahama yathārthaya dænaganna bæruvot deviyanṭa pūjāvak tibbot deviyanṭa pin penna ē vagē væḍak kaḷot deviyan sahara yutak kaḷot ē minihaṭa isaraṇaya næti venavā kiyalā ada baṇa kiyanavā.
Buddha 께서 그것이 micchādiṭṭhi 라고 하셨습니까? 그들을 돕는 것이 micchādiṭṭhi 라며 그만두라고 하셨습니까? 다만 'netaṃ saraṇaṃ khemaṃ, netaṃ saraṇamuttamaṃ' 이라는 것은 그런 것을 해서 nibbāna 를 볼 수는 없다는 이야기입니다. nibbāna 를 보려면 ariya 여덟 갈래 길을 따라야 합니다. deva 들의 축복으로는 nibbāna 를 볼 수 없습니다. 그렇다고 'nibbāna 만 바라보고 일하라, 이 세상의 번영을 위해서는 아무것도 하지 마라, 그러면 micchādiṭṭhi 가 된다'고 가르치신 적은 없습니다. nibbāna 를 보려는 바람으로 deva 를 섬기러 가면 잘못입니다. 자기 이로움을 위해 deva 를 섬기는 것은 번영이며 쇠퇴가 없다고 Buddha 께서 가르치셨습니다. 그런데 그 값진 dharma 의 참뜻을 알지 못하여, deva 에게 공양을 올리거나 deva 에게 puñña 를 나누거나 deva 를 돕는 일을 하면 그 사람은 tisaraṇa 를 잃는다고 오늘날 설법합니다.
api æhuvot ehema koheda gihiyē? kataragama kiyanna. katara mokaṭada giyē dēvāla gihinnē mokaṭada nivan dakinna magak ahaganna ehema tiyanē kenek kavurut innavada mē giyāyaṭa poḍi kollek hari æhuvē. kavuruvat kiyayi oya dæn nivan dakina kramayak dæn ahaganna kiyalā. ehema ekak ehemat tiyayi iyanṭa kiyanavā nivan dakinna mokak ahaganna giyā. ē jātiyaka ehema kavuruvat usarayak denna. nǣ mama mehema mē isseralā vāhanayak gattā. āśirvādayak karavāganna kiyalā. eyā ehema ekakda ē budurajāṇan vahansē epāiyā tiyenavada māra daham hæra tan̆gun hæra tavat āśirvādayak mē lōkē dennē nǣhæ kiyalā ehemak budurajāṇan vahansē pennuvē næha.
그가 어디에 갔느냐고 물으면 Kataragama 라고 합니다. Kataragama 에 왜 갔습니까? devāla 에는 무엇 하러 갔습니까? nibbāna 를 보는 길을 물으러 갔습니까? 거기 간 사람 가운데 어린아이 하나라도 nibbāna 를 보는 방법을 물으러 갔다는 이가 있습니까? 아무도 그렇게 답하지 않을 것입니다. '아니요, 얼마 전 차를 샀는데 축복을 받으러 갔습니다' 하겠지요. 그런 것을 Buddha 께서 금하셨습니까? Buddha 께서는 Buddha, dharma, saṅgha 말고는 이 세상에 다른 축복이 없다고 보이신 적이 없습니다.
ēka avasthāvaka oya vaci haṭiyaṭa hiṭapu oya kiyana mē piṭita nætnam a oya kumārōt budurāṇan vahansē ḷan̆gaṭa ævidi. bohōma nihan̆ḍava ilagena oya velāvēma mahānāma kiyana sākṣē kumārayā otanṭa ævidilā. vajjīnṭa abhivr̥ddhiyak venavā vajjīnṭa abhivr̥ddhiyak venavā kiyalā mahaṇin eka ehema uddōdhanaya kaḷā. ēpāraṭa budurajāṇan vahansē yanavā mahānāvama æyi mē mehema katā karannē? svāmīnaya vajjhaṁga hæṭiya mama dannavā issa ada oba vahansē idiriyē bohoma san̆gavarava vidya hæṭiyaṭa ada mē vajjīnṭa yahapatak enavā dænagena næha ma ehema kiyalā. ē vapāra kiyanavā. mama issara kivvā vajjanna vināśayak venavā vajin vināśayak venavā kiyalā. ehema kivvē ē kālē mun darēmaṭa yanavā vinōdaya rajjakumārava kāntāvak ehema dækat ohiru karanavā. ehem mehen adinavā. æn̆ga mirilā enavā. atē tiyennē uturayana kanavā. menna mē jātiyē mīcara karā. ē kiyannē ēka namā vajjīnnaṭa pirihīmak enavā vajjannaṭa pirihīmak enavā kiyalā. dæn mē vajja mē kumārava vævidillā oba vahansē itiyaṭa hadana tiya. mēka puduma dækalā tamayi mama mē vajīnṭa abhiravr̥ddhiyak enavā kiyannē ne. dæn mē budurajāṇan vahansē vajjīnṭa abhivr̥tiyak ena karuṇu gālanak ēt vistara karanna.
한번은 Vajji 의 어떤 왕자들이 Buddha 께 와서 아주 조용히 앉아 있었습니다. 바로 그때 Sakya 의 Mahānāma 가 그곳에 와서 'Vajji 사람들에게 번영이 온다, Vajji 사람들에게 번영이 온다' 하고 크게 외쳤습니다. 그러자 Buddha 께서 물으셨습니다. 'Mahānāma, 왜 그렇게 말하느냐?' '스님, 저는 예전의 Vajji 왕자들이 어떠했는지 압니다. 그런데 오늘 그들이 스님 앞에서 아주 단정하게 앉아 있는 것을 보고 Vajji 사람들에게 이로움이 오리라 알고 그렇게 말했습니다.' 그리고 말합니다. '전에 저는 Vajji 사람들에게 무너짐이 온다고 말했습니다. 그때 왕자들은 놀이를 다니며 여인을 보면 희롱하고 끌어당기고 몸을 더듬고 손에 든 것을 빼앗아 먹는 등 이런 못된 짓을 했습니다. 그래서 Vajji 사람들에게 쇠퇴가 온다고 했던 것입니다. 그런데 지금 이 왕자들이 와서 스님 앞에 단정히 앉아 있는 이 놀라운 모습을 보고 Vajji 사람들에게 번영이 온다고 하는 것입니다.' 그러자 Buddha 께서 Vajji 사람들에게 번영이 오는 까닭들을 풀어 주셨습니다.
ē mahā rāma kukumāraya amul karagena dēśanāva dæn metandi pelā tiyenavā āśirvādayak labāgattahama abhiviruddhayak læbena hæṭi ekina ekaṭa vigraha karanavā. mē abhivr̥tiya vigraha karanaṭa pennanavā. yamkisi kulaputrayē nna yamkisi nāyakayē taman hari hamba karana dēpala vunē væḍi hiṭiyanṭa salakanavā nam ē vagēma æpa upasthāna karanavā nam ē ē sælakum labannāū væḍihiṭīma ē kulaputrayāṭa abha yamki āśirvādayak karanavā. særadēvā bohō kal digā siri vēvā kiyalā abhiravr̥ddhiyak prārthanā karanavā. āśirvādayak karanavā. æḍihiṭiyangē āśirvādaya labannā vūnṭa abhivr̥ddha vela pirihīmak. śramaṇa brāhmaṇājī koṭas valaṭa dan denavā. ē śramaṇa brāhmaṇān āśirvādayak karanavā. særadēvā digākal væjabēvā kiyalā. ē śramaṇa brāhmaṇādangē āśirvādaya labannā vū ē putrayāṭa abhivr̥ddhiyak vihīmak. eha samājayē nǣha hita mituranṭa saṁgraha karanavā. ehi saturu vennā vū nǣha hita miturō apagē mē kumārayā særadēvā digākal rajabēvāgē āśirvāda karanavā. nǣha hitama eturangen āśirvādaya labannā vū ohuṭa abhivr̥tayak ve pirisīmak karanavā. ē vagēma amutuvanṭa saṁgraha karanavā. ehayin satuṭa pat vena amutuvō apagē svāmiyā apagē piyā særadēvā, bohō kal væda vēvā kiyalā āśirvāda karanavā. amutaruvangen āśirvādaya labannā svāmiyāṭa abhivr̥ta pirihīmak. eyā eyāgē atæssanna sēvakayinṭa bat væṭuk denavā saṁgraha karanavā. eyi satuṭaṭa pat vennā vū sēvakayō apagē svāmiyā væḍa vēvā vīgāyu vēvā vagē āśirvāda karanavā. væsitas kamkaruvangen āśirvādaya labannā vū svāmīyāṭa abhivr̥ta hiṭa pirisīmak. deviyanṭa tamā hari hamba karagatta deyin ven karalā udu pūjō paharaṭa pavatvanavā. æyi saturana dēvatāva ohuṭa āśirvādayak karanavā. nema kula putrayā særēvā digā kal væja vēvāgē āśirvādayak karanavā. deviyangē āśirvādaya labannā vūkoṭa abhivr̥da kara piriva.
Mahānāma 를 바탕으로 한 그 가르침에서, 축복을 받으면 번영이 오는 방식을 하나하나 풀어 보여 주십니다. 어느 집안의 아들, 어느 우두머리가 자기가 벌어들인 재산으로 웃어른들을 받들고 돌본다면, 그 보살핌을 받는 웃어른들은 그에게 '오래오래 잘 지내거라' 하며 번영을 빌고 축복합니다. 웃어른의 축복을 받는 이에게는 번영이 있고 쇠퇴가 없습니다. samaṇa 와 brāhmaṇa 들에게 보시하면 그들이 '오래오래 잘 지내라' 하며 축복합니다. 그 축복을 받는 아들에게는 번영이 있고 쇠퇴가 없습니다. 친척과 벗들을 잘 대하면, 그로써 기뻐하는 친척과 벗들이 '우리 이 왕자가 오래오래 잘 지내기를' 하며 축복합니다. 그 축복을 받는 그에게는 번영이 있고 쇠퇴가 없습니다. 손님들을 잘 대접하면, 기뻐하는 손님들이 '우리 주인님, 우리 어른이 오래오래 잘 지내기를' 하며 축복합니다. 손님들의 축복을 받는 주인에게는 번영이 있고 쇠퇴가 없습니다. 곁에서 일하는 일꾼들에게 밥과 품삯을 주며 잘 대하면, 기뻐하는 일꾼들이 '우리 주인님이 번성하고 오래 사시기를' 하며 축복합니다. 일꾼들의 축복을 받는 주인에게는 번영이 있고 쇠퇴가 없습니다. 자기가 벌어들인 것에서 떼어 deva 들에게 공양을 올리면, 기뻐하는 deva 들이 '이 집안의 아들이 오래오래 잘 지내기를' 하며 축복합니다. deva 의 축복을 받는 이에게는 번영이 있고 쇠퇴가 없습니다.
dæn vajjīnṭa menna mē abhivr̥tiya læbenavā. dæn vajjīn etarayi innē. rajjīngē abhittaya næti karanna saṭan valin bæhæ mē karalā bæhæ kiyalā pennavā. kavadā hari innakin mahā jalayakin svabhāvika vennā vū vināśayakin kavada hari ōka vināśa venna puḷuvan. næt upakrama sīlaya vināśa karanna bæhæ pin. metana hon̆daṭa pæhædili deyak pēnavā. ehenam budurajāṇan vahansē āśirvāda gænīmēdī duga yamkisi tamangē kamkaruvangē āśirvādayak svāmīnyāṭa abhivr̥tayaṭa hitu venavā kiyalā pennavā. āśirvādaya vennē mahā mē mahateruvaru vitara. dæn ada hitanna budurajāṇan vahansēgē tirisatnaya āśirvādaya hærenna maṭa vena āśirvādayak nǣha kiyana eka hadāgena tiyenavā. kāgeda tiyāva nattimē saraṇaṁ aññaṁ buddhava mē saraṇāva varan nattimē saraṇaṁ aññaṁ dhammō mē saraṇāva varaṁ kiyalā mē vākya tunak kiyalā vidihaṭa tiraṇaya hærenna maṭa vena saraṇak nǣha kiyana katāvak kiyalā. saraṇayi pihiṭayi an̆dunā ganna bæri paṭalo vagē. anit kisima kenekgē āśīravādaya gattot eyā mityā dr̥ṣṭiyek kiyanavā tunraṭu aṁga vunē hæra vena pihilā kāṭavat nǣhæ kiyalā ekak lōkaya han̆danavā.
Vajji 사람들은 바로 이런 번영을 얻었습니다. Vajji 사람들은 그런 상태에 있었습니다. Vajji 사람들의 번영은 싸움으로도, 무엇으로도 무너뜨릴 수 없다고 보여 주십니다. 언젠가 큰 홍수 같은 자연의 재해로 무너질 수는 있겠지만, 꾀를 부려서는 그들의 puñña 를 무너뜨릴 수 없습니다. 여기서 분명히 보입니다. Buddha 께서는 축복에 대해, 자기 일꾼들의 축복조차 주인의 번영의 원인이 된다고 보여 주십니다. 축복은 큰 장로 스님들만 하는 것이 아닙니다. 그런데 오늘날에는 'Buddha 의 tisaraṇa 축복 말고 내게 다른 축복은 없다'는 생각을 만들어 놓았습니다. 누구의 생각입니까? 'natthi me saraṇaṃ aññaṃ buddho me saraṇaṃ varaṃ, natthi me saraṇaṃ aññaṃ dhammo me saraṇaṃ varaṃ' 이라는 세 구절을, 이것 말고는 내게 다른 의지처가 없다는 말로 풀어 버렸습니다. 의지처와 도움을 가려내지 못하고 헷갈린 것입니다. 다른 누구의 축복이라도 받으면 micchādiṭṭhi 라고 하며, 세 보배 말고는 누구에게서도 도움이 없다고 세상이 생각합니다.
dæn pihiṭa kivvē ekak saraṇa kivvē tava ekak. sasara særisarannā vū sasara gamana nasāharaṇa arthayen kiyanavā saraṇa menna mē saraṇa nam nivana mē nivana labāgena sasara duken nidahas venna yam væḍak tiyenavā nam menna mēkaṭa budu saraṇa dam saraṇa san̆ga saraṇa kiyana menna mē tuḷin labana ādhāraya tamayi pradhāna vēgaya. ē tuḷin ōna yathābhōdhaya labāgena sasara gamana duru karalā særīma nasā harīnna ē saraṇa labanna menna mē saraṇaṭa vena saraṇak næhæ. anna ē ata hari nattimē saraṇaṁ aññaṁ buddhamē saraṇā paraṁ kivvā nam hari. pihiṭa kiyannē ekak paraṇa kiyannē tava ekak. pihiṭa kiyannē anya ādhāra upakāraya anya ādhārūpāraya nætnam hāmuduruvanṭavat tava kāmarika ādhāra upakāra nætuva jīvat venna bæhæ kiyalā dēśanā karannē. bhikṣūn vahansēṭa ma dēśanā karanavā. um̆balā tan kanum̆balaka væḍa karagi kiyalā pennuvē næha. mahaṇeni kuḍā pahuva nǣ dǣ pirisat ææralā amada pirisat ææralā dēpola iḍa vatkam atæralā mē anika śāsanayē pæviddalā væhalā innē obalaṭa kāgē pihiṭāda piri saraṇā obalaṭa dukak karadarayak āpuvahama neḍak rōgayak hædunahama anna ē onnē ādhārayen ē karagatta nam kavuda karalā tiyennē? ehenam īṭa passē hon̆daṭa mataka tiyāganna senevura karadarayak dukak æti vunahama anit ayaga arinna kavurut ekatu velā samagen sāmen anyavan ādhārayen kaṭayutu karaganna ī passē upasthānayak asanīya iparahama karanavā nam ē upasthānaya mataka upasthānayak hā samānava salakanna sīta
그러나 도움이라는 것과 의지처(saraṇa)라는 것은 서로 다릅니다. saṃsāra 를 떠도는 그 길을 끝낸다는 뜻에서 saraṇa 라 하며, 이 saraṇa 는 nibbāna 입니다. 이 nibbāna 를 얻어 saṃsāra 의 괴로움에서 벗어나려는 일이 있다면, 거기서는 Buddha saraṇa, dharma saraṇa, saṅgha saraṇa 를 통해 얻는 도움이 으뜸가는 힘입니다. 그것을 통해 참된 깨달음을 얻어 saṃsāra 의 길을 떨치고 떠돎을 끝내는 그 saraṇa 에는 다른 saraṇa 가 없습니다. 그런 뜻에서 'natthi me saraṇaṃ aññaṃ buddho me saraṇaṃ varaṃ' 이라고 한다면 맞습니다. 도움과 saraṇa 는 다른 것입니다. 도움이란 남이 주는 거들어 줌입니다. 남의 도움 없이는 스님들조차 살 수 없다고 가르치십니다. Buddha 께서는 bhikkhu 들에게 '너희 일은 너희 혼자 알아서 하라'고 하지 않으셨습니다. 'bhikkhu 들이여, 너희는 어머니와 아버지, 친척들을 떠나고 재산과 땅을 버리고 이 sāsana 에 출가해 살고 있다. 너희에게 누구의 도움이 있느냐? 괴로움이나 어려움이 닥치고 병이 들었을 때 누가 도와주겠느냐? 그러니 잘 기억하라. 어려움이나 괴로움이 생기면 서로 함께 모여 화합하여 서로 도우며 지내라. 앓는 이를 돌보는 이가 있다면, 그 돌봄을 나를 돌보는 것과 같이 여겨라.'