들숨의 dharma, 날숨의 dharma
අස්සාස දහම් පස්සාස දහම්
tavaladī dænagatta daham koṭas ṭikak bohoma vædagat vidiha vaṭahāgena tibuṇā.
지난번에 알게 된 dharma 몇 가지를 아주 중요한 방식으로 이해했습니다.
anitya, dukkha, anatta kiyana trilakṣaṇaya mokada anitya, dukkha, anātma kiyana vacanayen ada kiyannē. ē nisā ē vacanayē niyama arthaya anicca, dukkha, anatta kiyannē mokakda kiyalā api vigraha karalā ē ṭika dænagattā.
anicca, dukkha, anatta라는 tilakkhaṇa — 요즘은 anicca, dukkha, anātma라는 말로 부르기 때문에 — 그 말의 참뜻, 곧 anicca, dukkha, anatta가 무엇인지 풀어서 알았습니다.
ē vagēma a karṇīya mat sūtrayē niyama arthaya yathārthayen eka hon̆daṭa hētuphala ætu tērum gattā. etakoṭa ē vagēma ē tērum gænīma
또 Karaṇīya Metta sutta의 참뜻도 있는 그대로, 까닭과 열매에 맞게 잘 이해했습니다.
gattā. etakoṭa ē vagēma ē tērum gænīma tuḷin ē vagēma ānāpāna satiya piḷiban̆davat ektarā vistarayak ahalā tērum gattā. dæn
그리고 그 이해를 통해 ānāpāna sati에 대해서도 한 가지 풀이를 듣고 이해했습니다.
ektarā vistarayak ahalā tērum gattā. dæn ē tērum gænīmēdī api ara eka etænak tibuṇē ānāpāna satiya kiyana eka ōna tænakadī vaḍanna puḷuvan yana ena karana kiyana katā karana katā nokana hæma tænakadīma paha kaḷa yutta dænagena paha karanavā. æsuru kaḷa yutta dænagena æsuru karanavā. kumak æsuru kaḷa yutuda? kumak paha kaḷa
그 이해에서 짚었던 한 가지는, ānāpāna sati는 어디서든 닦을 수 있다는 것입니다. 가고 오고, 하고 말하는 모든 자리에서 버려야 할 것을 알고 버리고, 가까이해야 할 것을 알고 가까이합니다.
karanavā. kumak æsuru kaḷa yutuda? kumak paha kaḷa yutuda? yamkisi avidyā tr̥ṣṇā sahagata væḍapillak ætda paha kaḷa yutuyi. kusala mūla paccayā saṁkhārā kiyalā pennannā vū yamkisi śāsanika mārgayak ætda nivan avabōdha karana mārgayak æda æturu kaḷa yutuyi. itin
무엇을 가까이하고 무엇을 버려야 합니까? avijjā와 taṇhā가 섞인 어떤 행함이 있다면 그것은 버려야 합니다. 'kusala mūla paccayā saṅkhārā'라고 보여 주는 어떤 sāsana의 길, nibbāna를 깨닫는 길이 있다면 그것은 가까이해야 합니다.
mārgayak æda æturu kaḷa yutuyi. itin mēkedī eka tænama bedannat puḷuvan. eka tanidā vaḍanavā kiyalā kiyannē etanadi karmasthānayaṭa oya dekama aḍaṁgu venavā. lōkayē
그런데 이것을 한자리에 앉아서도 나누어 닦을 수 있습니다. 한자리에 앉아 닦는다는 것은, 거기서 kammaṭṭhāna 안에 그 둘이 모두 담긴다는 뜻입니다.
karmasthānayaṭa oya dekama aḍaṁgu venavā. lōkayē ādīnava dænaganna pætta sihi karana koṭṭhāsaya paha kaḷa yutu sihi kirīma. nivanē ānisaṁsa pennana koṭṭhāsaya æsuru kirīmaṭa sudusu koṭa. dæn
세상의 허물(ādīnava)을 알게 하는 쪽을 떠올리는 부분은 버려야 할 것을 떠올리는 것이고, nibbāna의 이로움(ānisaṃsa)을 보여 주는 부분은 가까이하기에 알맞은 것입니다.
koṭṭhāsaya æsuru kirīmaṭa sudusu koṭa. dæn lōkatayi, nivanama nātayi. keramasthānayak. dæn lōkatayi kiyalā atī karanakoṭa lōkaya ādīnavatī venavā. etakoṭa vennē lōkaya piḷiban̆dava tiyena balāporottu pahaveni eka. anna pasvāsa dharmaya
'세상은 의지할 데가 없고(anātha), nibbāna만이 의지처(nātha)다'라는 kammaṭṭhāna가 있습니다. '세상은 의지할 데가 없다'고 떠올리면 세상의 허물이 드러납니다. 그러면 세상에 걸었던 바람이 떨어져 나갑니다.
balāporottu pahaveni eka. anna pasvāsa dharmaya nivanama nātayi kiyanakoṭa nivana ānisaṁsa dakinavā. ēka tī karanakoṭa āśvāsa dharmaya. ehenam āśvāsa
그것이 passāsa dharma, 곧 내쉬는 dharma입니다. 'nibbāna만이 의지처다'라고 하면 nibbāna의 이로움을 봅니다. 그것을 떠올리면 assāsa dharma, 곧 들이쉬는 dharma입니다.
ēka tī karanakoṭa āśvāsa dharmaya. ehenam āśvāsa dharmayā pasvāsa dharmayak oya karmasthānayēt tiyenavā. ehenam eka in̆dan vaṭanakoṭat ānāpānaya væḍennē oya vidihaṭayi. ēkaṭa tæna in̆dan
그러니 그 kammaṭṭhāna 안에도 assāsa dharma와 passāsa dharma가 있습니다. 그러므로 한자리에 앉아 닦을 때에도 ānāpāna는 그렇게 자랍니다.
væḍennē oya vidihaṭayi. ēkaṭa tæna in̆dan karmasthānayak vaḍanakoṭa ānāpāna dekama væḍennē oya kramayaṭa. ē kiyannē husma nemeyi. lōka
한자리에 앉아 kammaṭṭhāna를 닦을 때 āna와 apāna 둘이 다 그런 방식으로 자랍니다. 곧 숨을 말하는 것이 아닙니다.
oya kramayaṭa. ē kiyannē husma nemeyi. lōka anāthayi, nivanama nātayi. lōka anāthayi, nivanama nātayi. lōka anāthayi kiyana pasvāsa vena eka enavā. nivanama nātayi kiyana āśvāsa vena dahama enavā. ehenam otanat tiyenanē dharmavāsayak saha
'세상은 의지할 데가 없고 nibbāna만이 의지처다. 세상은 의지할 데가 없고 nibbāna만이 의지처다.' '세상은 의지할 데가 없다'는 내쉼이 되는 dharma가 오고, 'nibbāna만이 의지처다'라는 들이쉼이 되는 dharma가 옵니다.
enavā. ehenam otanat tiyenanē dharmavāsayak saha dharma paśvāsayak. adharma paśvāsayak saha dharma āśvāsayak.
그러니 거기에도 dharma의 들이쉼과 dharma의 내쉼이 있습니다. adharma를 내쉬고 dharma를 들이쉬는 것입니다.
lōka anāthayi, nivanamanā kiyana phalaya tiyenavā. menna meyi karmasthānaya ekatu nisā vaḍanakoṭat ara gannē ohomayi. itin ōkat tērum ganna ōnē. etakoṭa eka nisā vaṭannat puḷuvan oya
'세상은 의지할 데가 없고 nibbāna가 의지처다'라는 열매가 있습니다. 바로 이것이 kammaṭṭhāna로서 한자리에서 닦을 때에도 붙잡는 방식입니다. 그러니 이것도 이해해야 합니다.
ōnē. etakoṭa eka nisā vaṭannat puḷuvan oya kramaya yana ena katā karana katākādī væḍavaladī mama karana kiyana hitana dēval rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu venavada kiyalā sihi karalā. ēka rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu vena nam avidyā tr̥ṣṇā sahakatayi kiyalā dænagena ēvā paha kaḷa yutuyi kiyalā issellā nigamanaya karanavā.
그리고 이 방법은 가고 오고 말하는 일상의 일 속에서도 닦을 수 있습니다. 내가 하고 말하고 생각하는 것이 rāga, dosa, moha의 까닭이 되는지 떠올려 봅니다. 그것이 rāga, dosa, moha의 까닭이 된다면 avijjā와 taṇhā가 섞인 것임을 알고, 그것들은 버려야 한다고 먼저 결론을 내립니다.
avasthāvē paha karagannavā. paḷamuva siddha karannē nigamanaya karaganna ekaṭa. deveni avasthāvē læbena læbena avasthāvaya paha karaganna eka.
그리고 그때그때 버립니다. 첫째로 하는 일은 결론을 내리는 것이고, 둘째는 기회가 올 때마다 버리는 것입니다.
dæn mēkedī api dakinna ōnē sōtāpanna venavayi kiyannē issellāma dækīma pahaḷa karaganna.
여기서 우리가 보아야 할 것은, sotāpanna가 된다는 것은 무엇보다 먼저 봄을 일으키는 것이라는 점입니다.
dakinnē monavada? dharmaya dharmaya hæṭiyaṭat, adharmaya adharmaya hæṭiyaṭat issellā dakinna ōna. anna dækkahama kiyanavā daham æsa pahaḷa vuṇā. itin oya vidihaṭa balāgena yanakoṭa baṇa
무엇을 봅니까? dharma를 dharma로, adharma를 adharma로 먼저 보아야 합니다. 그렇게 보았을 때 dharma의 눈(dhammacakkhu)이 생겼다고 합니다.
vuṇā. itin oya vidihaṭa balāgena yanakoṭa baṇa ahana velāvaka tamayi ōka sampūrṇa niyama siddhiya tamanṭa ahuvennē.
그렇게 살펴 나가다 보면 bana를 듣는 어느 때에 그 온전한 참된 일이 자기에게 잡힙니다.
avaśya aṁga sampūrṇa venna ōnē. aṁga sampūrṇa vennavā kiyannē dæn sōtāpanna venavā kiyana avasthāvēdī ē tæn nættaṭa læbenna ōnē kalyāṇa mitra sampattiya saddharma śravaṇaya hariyaṭa nivan dækina dharmaya śravaṇaya venna ōnē. etakoṭa ē vagēma yōnisō manasikāraya nuvaṇin menehi kirīma anattiya nætnam tamanṭa hētu vāsanāvanta avasthāvak læbilā tibīma. oya kiyana kāraṇā hatara tiyena avasthāvakayi kenek sōtāpanna vennē.
필요한 요소들이 갖춰져야 합니다. 요소가 갖춰진다는 것은, sotāpanna가 되는 그때에 kalyāṇamitta를 만나는 복(sampatti)을 얻어야 하고, saddhammassavana, 곧 nibbāna를 보게 하는 dharma를 바르게 들어야 합니다. 또 yoniso manasikāra, 곧 슬기롭게 마음에 두는 것이 있어야 하고, 자기에게 hetu와 vāsanā가 갖춰진 복된 때를 얻어야 합니다. 이 네 가지가 있을 때에 사람은 sotāpanna가 됩니다.
dæn sōtāpanna kiyana ekē artha tiyenavā mehema sōta hevat śravaṇayen pæmiṇena kiyana arthayanut sōtāpanna kiyanavā.
sotāpanna라는 말에는 이런 뜻들이 있습니다. sota, 곧 들음(savana)을 통해 이른다는 뜻으로도 sotāpanna라고 합니다.
etakoṭa mēka ekak. sōtaya kiyalā kiyannē api purudu velā tiyennē sasara gamanēdī sōtayak hā samānava jalāsayak samānava galāgena yanavā pahat pættaṭa
이것이 하나입니다. sota라는 것은, 우리가 saṃsāra의 여정에서 익숙해진 것이 물살처럼, 물줄기처럼 낮은 쪽으로 흘러가는 것입니다.
dæn pahat pættaṭa galāgena yana eka uḍa pættaṭa haravā gattahamat sōtā āpannayi. āpasa hærēvā kiyana eka dæn sōtāpanna eka vacanayak.
낮은 쪽으로 흘러가는 것을 위쪽으로 돌려놓았을 때에도 sota-āpanna입니다. 거꾸로 돌아섰다는 것, 그것이 sotāpanna의 한 뜻입니다.
sōta āpanna tava vacanayak. oya depættenma dahama arthaya enavā.
sota-āpanna는 또 다른 말입니다. 이 두 쪽 모두에서 dharma의 뜻이 나옵니다.
sōtayak āpassa gannavā hā samānayi kiyana eka sōta āpanna
물살을 거꾸로 되돌리는 것과 같다는 것이 sota-āpanna입니다.
sōtāpanna kivvahama sōtayak hā samānavannāvū nætnam sōtayaṭa pæmiṇena kiyana eka. sarōtayen pæmiṇena śravaṇaya tuḷin pæmiṇena. oya dekenmat sōtāpanna kiyana vacanayaṭa assa ganna puḷuvan. sōta yanu ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa namaki.
sotāpanna라고 하면 물살과 같이 된 것, 또는 물살에 들어선 것이라는 뜻이고, 귀(sota)로, 들음을 통해 이른 것이라는 뜻이기도 합니다. 이 둘 모두로 sotāpanna라는 말의 뜻을 잡을 수 있습니다. sota란 ariya aṭṭhaṅgika magga의 이름입니다.
ehanna budurajāṇan vahansēma pelā tiyena deyak.
이것은 Buddha께서 몸소 pāḷi에 보여 두신 것입니다.
sāriputta sōta sōta kiyanavā kumakda? kumak nisā sōta kiyanava svāmīni ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa sōta kiyanavā.
'Sāriputta여, sota, sota라고 하는데 무엇이 sota인가? 무엇 때문에 sota라고 하는가?' 'bhante, ariya aṭṭhaṅgika magga를 sota라고 합니다.'
sōtāpanna sōtāpanna kiyanavā kumak nisā sōtāpanna kiyanavada? budurajāṇan vahansē ahanavā. āryaṭaka mārgayaṭa pæmiṇuna eheyin sōtāpanna kiyanavā kiyalā hitaṭa særiyut hāmuduruvō uttarayak tiyannē. dæn hari
'sotāpanna, sotāpanna라고 하는데 무엇 때문에 sotāpanna라고 하는가?' Buddha께서 물으십니다. 'ariya aṭṭhaṅgika magga에 이르렀기 때문에 sotāpanna라고 합니다'라고 Sāriputta 스님께서 답을 드립니다.
hāmuduruvō uttarayak tiyannē. dæn hari vædagat. etakoṭa apiṭa dæn peḷa dahamema sōtāpanna kiyannē mokada kiyana eka uttaraya ganna.
이것이 아주 중요합니다. 이제 우리는 pāḷi dharma에서 sotāpanna가 무엇인지 그 답을 얻습니다.
ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa pæmuṇana arthayen sōtāpannayi kiyanavā.
ariya aṭṭhaṅgika magga에 이르렀다는 뜻에서 sotāpanna라고 합니다.
menna lēsima pahasuma kramaya tērum ganna. dæn api dakinna ōna ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa pæmiṇunot ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa ætulat vunot anna apiṭa sōtāpanna kiyana tattvaya kiyanna puḷuvan.
이것이 가장 쉽고 편하게 이해하는 길입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga에 이르면, 그 안으로 들어서면, 그때 우리를 sotāpanna라고 할 수 있습니다.
dæn apima ōka ætulat vennē kohomada kiyalā apiṭa praśnayak enavā.
그러면 우리 스스로 거기에 어떻게 들어서느냐는 물음이 생깁니다.
dæn yamak apiṭa epānavā. apiṭa ēkaṭa ætulat venna ōnē kiyalā hitenavada? hitennē nǣ. yamak anicca nam, dukkha nam, anatta nam ēka apiṭa væṭahuṇa nam mama tavat ēkaṭa ætulat velā væḍak nǣha. oya adahasa enavānē.
어떤 것이 우리에게 싫어졌다면, 그것에 들어가야겠다는 생각이 듭니까? 들지 않습니다. 어떤 것이 anicca이고 dukkha이고 anatta라는 것이 우리에게 와닿았다면 '내가 더 이상 거기에 들어가 봐야 소용없다'는 생각이 들지 않습니까?
ehenam dæn maṭa ōnē ēken ivat venna nam, atharenna nam, noælenna nam, midenna nam ē piḷiban̆da canda rāgayak evat bæn̆dīmak tibuṇā nam ē mulā sāgata væḍa piḷivelē. maṭa ōnē ēken athærenna midenna noælenna kiyalā adahasa āva
그러면 이제 나는 거기서 떠나야겠다, 내려놓아야겠다, 들러붙지 말아야겠다, 풀려나야겠다 — 그것에 대한 chandarāga나 묶임이 있었다면 그것은 미혹이 섞인 행함이니 — 나는 그것에서 내려놓고 풀려나고 들러붙지 않아야겠다는 생각이 왔습니다.
nivanaṭa epi hiṭiyā nēda? dæn æ pævillā tiyennē nivanaṭa nēda etakoṭa dæn eyā dæn dæn eyāṭa poḍa pæhædilā tiyennē. ē kiyannē ē etanṭa patvenna dæn eyā nikan nemeyi nigamanē āvē.
nibbāna 쪽으로 다가선 것 아닙니까? 이제 마음이 기운 곳은 nibbāna 쪽이지요. 이제 그 사람은 조금 맑아진(pasanna) 것입니다. 곧 거기에 이르도록, 그 사람은 아무렇게나 그 결론에 온 것이 아닙니다.
mama dæn lōkayē anicca vū dukkha vū, anatta vū lōkayehi maṭa allanna kisima vaṭinā deyak kisi tenaka nǣhæ. hon̆dayi kiyalā nigamanaya karanna tænak næha. ehenam maṭa dæn nigamanaya karanna tiyennē ē anicca dukkha anatta lōkaya piḷiban̆da yam chandarāgayak ætda oya chanda rāgayē athærīmak noyælmak, midīmak vīmen ē duken nidahas venna puḷuvan.
'이제 anicca이고 dukkha이고 anatta인 이 세상에서 내가 붙잡을 만한 값진 것은 어디에도 없다. 좋다고 결론 내릴 데가 없다. 그러니 내가 이제 결론 내려야 할 것은, 그 anicca·dukkha·anatta인 세상에 대해 어떤 chandarāga가 있다면 그 chandarāga를 내려놓고 들러붙지 않고 풀려나야 그 괴로움에서 벗어날 수 있다는 것이다.'
mokada hētuva? cachandarāgayen bæn̆dunē anicca dēka nam, dukkha dēka nam, anatta dēka nam ēkāntayenma mē dukaṭa gōcara venna siddha venavā. ēka apiṭa kisima sækayak nætuva dæn tērenavā. ehenam ē dukaṭa enna hētuva chandara rāgayen bæn̆dunotnē.
까닭이 무엇입니까? chandarāga로 묶인 것이 anicca한 것, dukkha한 것, anatta한 것이라면 반드시 이 괴로움을 겪게 됩니다. 이제 우리는 그것을 아무 의심 없이 압니다. 그러니 그 괴로움에 이르는 까닭은 chandarāga로 묶이는 데 있지요.
ehenam maṭa tiyennē chandarāgayen ivat vena eka. ehenam yam avasthāvaka maṭa canda rāgayen ivat vīmak ætnam ehema śāntayi ehema praṇītayi ēkamayi nivana. dæn oya adahasa enavā.
그러니 내가 할 일은 chandarāga에서 떠나는 것입니다. 어느 때 내게 chandarāga에서 떠남이 있다면 그것이 고요하고(santa) 그것이 뛰어나며(paṇīta), 바로 그것이 nibbāna입니다. 이런 생각이 듭니다.
dæn oya adahasangē midiṭa anungen ahagatta kǣllak kaṭapādan karannē nætuva oya dahama tuḷin tamanṭa oya adahasa næguṇānavā. oya næguna tæn paṭan eyā nivana dækkā.
이 생각은 남에게서 들은 조각을 외워 읊는 것이 아니라, 그 dharma를 통해 스스로에게 솟아난 것입니다. 그것이 솟아난 때부터 그는 nibbāna를 보았습니다.
duṭu nivan nættē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn eyā dannavā yaṁ kiṁci samudaya dhammaṁ sabbantaṁ nirōdha dhammaṁ yam dharmayak ekvī udā venavada? samudaya kiyannē ēkayi. haṭagattada kivvaṭa hariyannē næ. īṭa vaḍā hun̆gak gæm̆buraṭa vārtaya hon̆daṭa pæhædiliva ganna ōnē.
이제 그는 압니다. 'yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ.' 어떤 dharma든 모여서 떠오르는 것, 그것이 samudaya입니다. '생겨났다'고만 해서는 맞지 않습니다. 그보다 훨씬 깊게, 뜻을 분명하게 잡아야 합니다.
yam dharmayak saṁhehevat saṁdaya samudaya saṁ kiyannē yamak ekvīma sakas vīma. udā venavā nam sakas vemin udā venavā nam sabbantaṁ ē siyallama nirōdha dhammā ravun gahanna vaṭina ēvā nemeyi. næti vena suḷu kivvot være.
어떤 dharma든 saṃ-udaya, 곧 samudaya — 'saṃ'이란 무엇이 모이는 것, 짜이는 것입니다 — 떠오른다면, 짜이면서 떠오른다면, sabbaṃ taṃ, 그 모두는 nirodha dhamma, 곧 빙빙 돌 만한 것이 아니라는 뜻입니다. '사라지는 성질'이라고 하면 틀립니다.
itin apiṭa ōvā gannalā tiyennē yam dharmayak haṭagannada ē siyalla næti vena suḷu. oya artha dīlā tiyennē artha dīlā tiyennē ehemayi. haṭagatta yamakda ē siyalla. haṭagatta yamak vēda ē siyalla næti vena sudu veenavā. kohomanē artha dīlā tiyennē? dæn
그런데 우리에게는 이것이 '어떤 dharma든 생겨나는 것이면 그 모두는 사라지는 성질'이라고 풀이되어 있습니다. 그렇게 풀이되어 있습니다. '생겨난 것이면 그 모두, 생겨난 것이면 그 모두는 사라지는 성질이다.' 그렇게 풀이되어 있지 않습니까?
veenavā. kohomanē artha dīlā tiyennē? dæn æti næti kiyana vacana dekama ahak karalayi yathābōdhaya labannē. ætu ekāntayak næta yanuva ekāntayak. mē anta dekenma yathābhōdhaya labanna bæ. ehenam æta kiyana eken nemeyi api gannē. samudaya kiyalā kiyannē.
'있다'와 '없다'라는 두 말을 모두 치워야 있는 그대로의 깨달음을 얻습니다. '있다'는 한 끝이고 '없다'도 한 끝입니다. 이 두 끝으로는 있는 그대로의 깨달음을 얻을 수 없습니다. 그러니 samudaya라는 것을 '있다'는 뜻으로 잡지 않습니다.
uda venavā. sakas vīma udā venavā. nætnam goḍanægenavā.
떠오릅니다. 짜임이 떠오릅니다. 또는 쌓여 일어납니다.
æti deyak kiyalā gattot tiyena deyak bavaṭa pat venavā. lōkē tiyena deyak kiyalā gattot api hirava venavā etana pævætma kara æti deyak enna dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā.
'있는 것'이라고 잡으면 존재하는 것이 되어 버립니다. 세상에 있는 것이라고 잡으면 우리는 거기에 갇히고, 거기에 지속을 두어 '있는 것'이라는 diṭṭhi에 떨어집니다.
goḍanægena dēval. hētuphala vaśayen goḍanægenavā.
쌓여 일어나는 것들입니다. 까닭과 열매에 따라 쌓여 일어납니다.
nirōdha kiyannē ēvaya særisaranna vaṭinnē nǣ. pavungahanna vaṭinnē nǣ.
nirodha란 그것들이 떠돌 만하지 않다, 빙빙 돌 만하지 않다는 것입니다.
dæn haṭaganna siyalla næti vena suḷuyi kivvahama otana eka praśnayak enavā.
'생겨나는 모든 것은 사라지는 성질'이라고 하면 거기서 한 가지 물음이 생깁니다.
dæn apiṭa mataka saṭahanak āvā. dæn ōgoṭa kiyanavā nāma gōtra dæn nāmagot nadīrati kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. dirannē nǣ nāma gōtara kiyalā.
이제 기억 하나가 떠올랐습니다. nāmagotta 이야기입니다. Buddha께서는 'nāmagottaṃ na jīrati', 곧 nāmagotta는 늙지 않는다고 설하셨습니다.
dæn haṭagatta ekak nemeyi issellā tibicca ekakda mataka saṭahana [ugura kǣrīma] kotendi hari api monavāhari kiyalā karalā hitalā haṭam ōkē tiyena mataka saṭahanē apiṭa ætula vunē. api matakaya ræn̆dunē.
그렇다면 기억의 자국은 생겨난 것이 아니라 전부터 있던 것입니까? 어디선가 우리가 무엇을 말하고 하고 생각해서 그것이 기억의 자국에 들어간 것입니다. 우리 기억에 남은 것입니다.
etakoṭa mataka saṭahana kiyannē æti vecca ekak nēda haṭagatta eyāṭiya hæduna ekaknē. hētuvak nisā kriyātmaka sakas vuṇa ekak.
그러면 기억의 자국이란 일어난 것 아닙니까? 생겨난 것, 만들어진 것이지요. 까닭이 있어 작용하며 짜인 것입니다.
ē mataka saṭahanaṭa kiyanavā nāma gōtra saṁgnāva ov nāma gōtraya saṁgnāva kiyannē ēka ēka gōraya aramuṇu karalā īḷan̆gaṭa æti vena hitat eka haṭaganna ekak. saṁgnā kiyannē ē kiyannē mataka saṁgnā
그 기억의 자국을 nāmagotta saññā라고 합니다. 네, nāmagotta saññā란 그 하나하나의 대상을 잡고서 뒤이어 일어나는 마음과 함께 생겨나는 것입니다. saññā라고 하는 것, 곧 기억의 saññā입니다.
nāma gōcara piḷiban̆da saṁgnāval enavā. saṁgnāven tamayi nāma gōtrayak apiṭa tibuna bava atīta matakayak tibuṇē bava dænagannē.
nāmagotta에 관한 saññā들이 옵니다. saññā로써 우리는 우리에게 nāmagotta가 있었다는 것, 지난 기억이 있었다는 것을 압니다.
apiṭa dæn saṁgnā saṁgnāva virahita vuṇā nam mē velāvē atītaya matak karanna bæ.
만약 지금 우리에게 saññā가 없다면 이 순간 지난 일을 떠올릴 수 없습니다.
itin atītaya matak karannē dæn api dæn atītaya aramuṇu kara karā dæn goḍanægena saṁgnāvalin han̆dunāganna
그러니 지난 일을 떠올린다는 것은, 지금 우리가 지난 일을 대상으로 삼아 지금 쌓여 일어나는 saññā들로 알아보는 것입니다.
etakoṭa menna mē atīta matakayan kiyana ēvā nāma gōtara valaṭa ayitiyi. nāma gōtara dirannē nǣ.
그러면 이 지난 기억들이라는 것은 nāmagotta에 속합니다. nāmagotta는 늙지 않습니다.
ehenam diranna æti nāma gōtrayak mē lōkē haṭagatta ekak tiyenavā nam haṭagatta siyalla diranavā mærenavā kivvot ara nāma gōtraya diranna epæ.
그런데 nāmagotta가 이 세상에서 생겨난 것이라면, '생겨난 모든 것은 늙고 죽는다'고 할 때 그 nāmagotta도 늙어야 하지 않습니까?
nāma gōttaya sammataya nævata tamayi hatagannē. sammata valinmayi nāma gōtta mataka saṭahanē.
nāmagotta는 sammuti, 곧 관례입니다. 다시 생겨나는 것이지요. 관례로써 nāmagotta가 기억의 자국에 있습니다.
dæn nāma gōcara kiyannē mataka saṭahanak. dæn budurajāṇan vahansē pennavā a dæn ara peravisu kan̆dapilavala dakina nuvaṇin. mama pera meban̆du ākāra vannā vū meban̆du atbævaka meban̆du tenaka ipadilā hiṭiyā. meban̆du ākāra kǣma bīma gattā. mē ban̆du vidihaṭa katā kaḷā mē ban̆du nǣ dǣhæ pirisak hiṭiyā. etanṭa enna issellā mama īṭa issellā hiṭiya menna ban̆du atbævaka. ē atbæ magē nama mēkayi. etakoṭa magē gōtraya mēkayi. mama mē vidihaṭa kǣvā vivā mehema pirisak æsuru kaḷā. mehema bhāṣāvak katā kaḷā. menna mēṭa īṭa isselt bægavat tibuṇā. onna ohoma balāgena yanavā anēka vidara sihi karanavā kiyalā. dæn nāma
nāmagotta란 기억의 자국입니다. Buddha께서 보이시기를, 지난 삶을 보는 슬기(pubbenivāsa ñāṇa)로 이렇게 떠올린다고 합니다. '나는 전에 이런 모습으로, 이런 삶에서, 이런 곳에 태어나 있었다. 이런 음식을 먹고 마셨다. 이렇게 말했고, 이런 친척 무리가 있었다. 거기 오기 전에는 이런 삶에 있었다. 그 삶에서 내 이름은 이것이었고 내 gotta는 이것이었다. 나는 이렇게 먹고 마셨고, 이런 무리와 어울렸고, 이런 말을 썼다. 그 전에도 삶이 있었다.' 이렇게 살펴 나가며 여러 가지로 떠올린다고 합니다.
anēka vidara sihi karanavā kiyalā. dæn nāma gōtra sa kiyannē ēvvaṭa nāma gōtra kiyana bava pennanna hon̆daṭa pæhædili tænak dīnikayi tiyennē. vigraha velā. anna nāma gōcara kiyannē monavada kiyana eka dharmaya tuḷin pæhædili karalamak tiyenavā. eham ē nāma gōtara
그것들을 nāmagotta라고 한다는 것을 보여 주는 아주 분명한 자리가 경전 안에 있습니다. 풀이되어 있습니다. nāmagotta가 무엇인지 dharma를 통해 밝혀 놓은 것이 있습니다.
pæhædili karalamak tiyenavā. eham ē nāma gōtara kiyana ēvā api visin karana kiyana hitana væḍapiḷivatun haṭagatta ēvā. ehena haṭagatta hæma deyakma diranavā væḍasenavā kiyalā kivvanam nāma gottā najīratī kiyana dharmayaṭa gælapennē næhænē
그러면 그 nāmagotta라는 것들은 우리가 하고 말하고 생각하는 행함에서 생겨난 것들입니다. 그런데 생겨난 모든 것은 늙고 무너진다고 하면 'nāmagottaṃ na jīrati'라는 dharma와 맞지 않지요.
ehenam mē budu dahama tuḷa nogælapena deyak tiyenna bæ. anna ēkayi kāraṇaya.
그런데 이 Buddha의 가르침 안에 맞지 않는 것이 있을 수 없습니다. 그것이 요점입니다.
itin api ēka nisā hæmediyama dakinna ōnē budu dahama venas vennat bæhæ. arihatun vahansēlā visin maharahatan vahansēlā visin edā pavatvapu ē vagēma ē vidihaṭa genāpu satyaya dakka satvaya misā boru notiyena unvahansēlā aga satyaya avabōdha karapu sivili vyāpat maharaharatan vahansēlā pennapu dharmaya tuḷa apiṭa ekapāra vivēcanaya kara vidinna bæhæ. ēka hari bayanna api kotanada api ehema karannē.
그러니 우리는 언제나 보아야 합니다. Buddha의 가르침은 바뀔 수 없습니다. arahant들, 큰 arahant들께서 그날 이어 오시고 그렇게 전해 오신, 진리를 본, 거짓이 없는, 으뜸 진리를 깨달은, 네 가지 paṭisambhidā를 얻은 큰 arahant들께서 보이신 dharma를 두고 우리가 단번에 비판하며 따질 수는 없습니다. 그것은 아주 두려운 일입니다. 우리가 어디서 감히 그런 일을 하겠습니까.
ēnisā api hæma velēma balanna ōnē ēka paraspara velā apiṭa pēnnē æyi? dæn nāma gōttala iranavā dæn siyalla diranavā mærenavā kiyalā gattot ehema nāmagot anna æti kiyana ekaṭa ēka rahuva vennē næhænē. haṭagatta siyalla næti venavā tuḷa suḷuyi kivvot ehemayi. tāma got anna gælapennē næ.
그러니 언제나 보아야 합니다. 그것이 왜 우리에게 서로 어긋나 보이는가? nāmagotta도 늙는다, 모든 것이 늙고 죽는다고 잡으면 nāmagotta가 늙지 않는다는 말과 맞아떨어지지 않지요. '생겨난 모든 것은 사라지는 성질'이라고 하면 그렇게 됩니다. nāmagotta와 맞지 않습니다.
ehenam mokakda etana kiyannē kiyalā kiyanna balanna ōnē. anna rōda dharmayi nirōdha dharmayi tōrāganna ōnē.
그렇다면 거기서 말하는 것이 무엇인지 살펴보아야 합니다. roda dharma와 nirodha dharma를 가려내야 합니다.
rōdha næti dharma valaṭa kiyanavā nirōdha dharma rōdha æti dharma valaṭa kiyanavā rōda dharma. ē rōda dharma kiyana eka api bhāvitā velā tibuna nam apiṭa praśnaya ennē næ. nirōdha dharma kiyana eka vitarayi bhāvitā velā tibunē.
roda가 없는 dharma를 nirodha dharma라 하고, roda가 있는 dharma를 roda dharma라 합니다. roda dharma라는 말이 쓰였더라면 우리에게 물음이 생기지 않았을 것입니다. nirodha dharma라는 말만 쓰였습니다.
hæbæyi ravun gahanavā kiyana ekak api īḷan̆ga bhāvitāvē tibuṇā. ravun gahanna epā kiyana ekat api dannavā. ov
그런데 '빙빙 돈다'는 말이 우리의 다음 쓰임새에 있었습니다. '빙빙 돌지 마라'는 말도 우리는 압니다. 네.
rōndē yanavā. anna vacanayak tiyenavā. rōndē yanavā vagē rō andhē yanavā rōndē yanavā. sō kiyannē særisarāgena yanavā. avidyāva tr̥ṣṇākayen bæhæpu væḍa piḷi tuḷa særisaranakoṭa andhaya vāgē yanavā.
'ronde yanawa(맴돌며 간다)'라는 말이 있습니다. 'ro andhe yanawa', 'ronde yanawa'입니다. 'ro'란 떠돌아다닌다는 것입니다. avijjā와 taṇhā에 묶인 행함 속에서 떠돌 때 눈먼 이처럼 갑니다.
andhāma rōndāma anna vacana niruktiyana hæṭiyama balāganna ōnē. anna særi saraṇavara pavun gahanavaṭa kiyana vacanayak tamayi rōn dennē. dæn ōka nirō karanna ōna rō nirō karanna ōnē. rōda nirōdha karanna ōnē. anna nirōdha kiyalā kiyannē særi sarannē nǣ. særisaranna vaṭinnē nǣha kiyalā dænagattā.
andha, ronda — 낱말을 그 뿌리(nirutti)대로 살펴야 합니다. 떠돌며 빙빙 도는 것을 이르는 말이 바로 'ronde'입니다. 이제 그것을 nirodha 해야 합니다. 'ro'를 nirodha 해야 하고, roda를 nirodha 해야 합니다. nirodha란 떠돌지 않는 것입니다. 떠돌 만하지 않다는 것을 알게 되었습니다.
yamak anicca nam, dukkha nam, anatta nam ē tuḷin ē ṭika nam vidyāmānaya vena lakṣaṇa tuna ōka nam. ē ban̆duvannā vū lakṣaṇa tulak misak veyin kiyalā baya hira deyak ē tuḷin ennē nætnam. ēvā apiṭa ravun gahanna vaṭina ēvā nemeyi. apiṭa særisaranna vaṭina ēvā nemeyi. hon̆dayi kiya kiya ē mataya giyot apiṭa tava tavat mulāvaṭa pat venavā dukaṭa pat venavā misak væḍak vennē nǣ. anāthayi. anna ōka
어떤 것이 anicca이고 dukkha이고 anatta라면, 그것을 통해 드러나는 특징이 이 셋뿐이라면, 그런 세 특징 말고 다른 무엇도 거기서 나오지 않는다면, 그것들은 우리가 빙빙 돌 만한 것도, 떠돌 만한 것도 아닙니다. '좋다, 좋다' 하며 그 생각대로 가면 우리는 더욱 미혹에 빠지고 괴로움에 빠질 뿐 아무 쓸모가 없습니다. 의지할 데가 없습니다(anātha).
misak væḍak vennē nǣ. anāthayi. anna ōka dænagannavā. anna ōka dænagænīma tamayi sōtāpanna pudgalayāgē læbena adahasa avabōdhaya
그것을 압니다. 그것을 아는 것이 바로 sotāpanna가 얻는 생각, 깨달음입니다.
nodannakama nisā tamayi anna noyannāgamana nisā tamayi api hitāgannē atara hon̆dayi metana hon̆dayi kiyalā. ātmīya vaśayen dr̥ṣṭi gannē mokada oya hon̆dayi kiyana nigamanaya tiyenakam.
알지 못하기 때문에, 그 알지 못함 때문에 우리는 '저기가 좋다, 여기가 좋다'고 여깁니다. 자아로서 diṭṭhi를 잡는 것은 그 '좋다'는 결론이 있는 동안입니다.
yam davasaka oya ē nigamanaya apen ahak vuṇā nam api ātma dr̥ṣṭiyakin bæn̆denna hētuvak nǣ. ātmayi kiyalā ganna vaṭinā deyak mē lōkē kotanada tiyennē koheda haṭagena tiyennē. ēka mulāvēma vacanayak. ātmayi kiyana yam sammatayak æṭanayi yam kenekgē mē lōkē harayak tiyenavā, vædagat deyak tiyenavā, venasma noma vena deyak tiyenavā, hon̆da deyak tiyenavā. pihiṭanna yahapat deyak tiyenavā. mē ādī vaśayen gatta adahasak nisā tamayi api haravat deyak aragannē.
어느 날 그 결론이 우리에게서 떠나면 우리가 attā diṭṭhi에 묶일 까닭이 없습니다. 이 세상 어디에 attā라고 잡을 만한 값진 것이 있으며, 어디서 생겨났습니까? 그것은 미혹에서 나온 말일 뿐입니다. attā라는 어떤 관례, 곧 이 세상에 알맹이가 있다, 중요한 것이 있다, 결코 바뀌지 않는 것이 있다, 좋은 것이 있다, 머물 만한 좋은 것이 있다 — 이런 식으로 잡은 생각 때문에 우리는 알맹이 있는 것을 붙잡습니다.
api balāgena yanakoṭa mē lōkaya pavatvāgena inna pævætma tuḷa tiyāgena jīvat velā inna gælapena harava deyak tiyenavada hakuhāva ehema haravat deyak api kisi denaka nodakinna ōnē dharmānukūlava
살펴 나가 보면, 이 세상을 이어 가며 그 지속 속에 두고 살아가기에 알맞은 알맹이 있는 것이 있습니까? dharma에 맞게 보면 그런 알맹이 있는 것을 우리는 어디에서도 보지 못해야 합니다.
harayak tiyenavā vagē pēnavā. ē haraya mokakda kiyalā dakinna ōnē. samahara velāvaṭa apiṭa eka tænakin tava tænakaṭa yāmaṭa ādhārakayak hamba venavā. tava tænakaṭa yāma vædagat nam ādhārakaya vædagat venavā ē nisā.
알맹이가 있는 것처럼 보입니다. 그 알맹이가 무엇인지 보아야 합니다. 때로 우리는 한 곳에서 다른 곳으로 가는 데 도움이 되는 것을 얻습니다. 다른 곳으로 가는 것이 중요하다면 그 때문에 그 도움도 중요해집니다.
dæn lin̆daṭa vællā inna minihaṭa maḍa gǣ vecca kuṇu jarā gǣ vecca kabayak tiyalā ahuvenavā lin̆dē goḍa vennē kohomada kiyalā kalpanā kara innakoṭa dæn ehārē mehāṭa yanavā maṭa tava tālā yanakoṭa dænenavā kakulaṭa aku venavā mokak hari ædalā balapuhama kam̆bayak. hari santōsayi. mokada uḍa uḍa tiyenavā mulak hari kadak hari tiyenavā pēnavā. dæn eyāṭa upakramayak matak vaenavā mē kabē ahu vuṇā. dæn mēka uḍa gahalā kohomahari madda gahalā koṭēṭa dāgattot kam̆bē illā goḍaṭa æhe. cak hari vaṭinā dekak ahuvannā. eyā satuṭu venavā. hæbæyi kuṇu
우물에 빠진 사람에게 진흙과 오물이 묻은 밧줄 하나가 걸립니다. 우물에서 어떻게 올라갈까 궁리하며 이리저리 움직이다가 발에 무언가 걸리는 것을 느낍니다. 당겨 보니 밧줄입니다. 아주 기쁩니다. 위쪽에 뿌리나 그루터기가 있는 것이 보이기 때문입니다. 이제 그에게 꾀가 떠오릅니다. '이 밧줄이 걸렸다. 이것을 위로 던져 어떻게든 매듭을 지어 그루터기에 걸면 밧줄을 붙잡고 올라갈 수 있겠다.' 정말 값진 것이 걸렸습니다. 그는 기뻐합니다.
ahuvannā. eyā satuṭu venavā. hæbæyi kuṇu maḍē tibicca kam̆bē oyāṭa vaṭinākamak kam̆bē nǣ. ēkē tiyennē kuṇu maḍama tamā. gævilā tiyennē. ē vunāṭa ē ayaṭa ēka satuka venna hētuvak vunē kam̆baya ōna hindā nemeyi. kam̆ba nisā goḍē inna puḷuvan nisā.
그런데 썩은 진흙 속에 있던 밧줄은 밧줄 그 자체로는 아무 값어치가 없습니다. 거기 묻어 있는 것은 썩은 진흙뿐입니다. 그래도 그것이 그에게 기쁨이 된 까닭은 밧줄이 갖고 싶어서가 아니라, 밧줄 덕분에 땅 위로 올라갈 수 있기 때문입니다.
menna mē vagē budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mē dharmayet ellenna yanna epā. dharmaya vaṭinavā kiyalā ellenna yanna epā. mē dharmaya hon̆dayi mokak nisāda? nivanaṭa nivan dakinna sudu værak nisā nivan dakinna maga nisā.
바로 이처럼 Buddha께서 설하십니다. 이 dharma에도 매달리려 하지 마라. dharma가 값지다고 매달리지 마라. 이 dharma가 좋은 것은 무엇 때문인가? nibbāna를 보는 데 알맞은 것이기 때문이고, nibbāna를 보는 길이기 때문이다.
menna mē nisā dharmaya piḷiban̆davat novælī. ēken ganna væḍē ganna. menna mēkayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē. menna mēkat
그러니 dharma에도 들러붙지 말고, 그것으로 해야 할 일만 하라. 이것이 Buddha께서 설하신 것입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē. menna mēkat api tērum gattā nam api dannavā ē dharmayet ellenna deyak nætnam. mokeda ellenna tiyennē vaṭinā deyak. særisara ṭikak næhænē. ehenam dharmaya tiyenna særisara sarala in̆da nemeyi mēken ivaḍa vennē.
이것도 이해했다면, 그 dharma에도 매달릴 것이 없다는 것을 압니다. 매달릴 만한 값진 것이 어디 있습니까? 떠돌 것이 없지요. 그러니 dharma가 있는 것은 그 안에서 떠돌라고 있는 것이 아니라 이것에서 벗어나라고 있는 것입니다.
kullūpamaṁ bhikkhavē dhammaṁ dīvēśāmati nitraṇattāya nō gahanattā mahanin dharmaya horuvaṭa upamā karanavā etaṭa vena nisā allaganna nemeyi. pennuvet onna ōkayi.
'kullūpamaṃ, bhikkhave, dhammaṃ desessāmi nittharaṇatthāya no gahaṇatthāya.' dharma를 뗏목에 견주시는데, 건너가기 위해서이지 붙잡기 위해서가 아닙니다. 보이신 것이 바로 그것입니다.
itin onna ōka apiṭa hari vædagat venavā. mokada api hun̆ga denek balāporottu venavā nivan dakinna dharma mārgaya hambavunavā tavat dharmaya passē yannē. mokada ēkada dharma satiyaka hæṭi.
이것이 우리에게 아주 중요합니다. 우리 가운데 많은 이가 nibbāna를 보기를 바라며 dharma의 길을 만났는데도 dharma 뒤만 더 쫓아가기 때문입니다. 그것이 dharma를 즐기는 모습이기 때문입니다.
ēkat hari āśvādayi. ē āśvādaya nisāma dharmaya hoya hoyā ara væḍē pættakin tiyā dharmaya passēma yanavā. eka eka praśna bin̆da pinn̆da ē passēma yanavā.
그것도 아주 달콤합니다(assāda). 그 달콤함 때문에 dharma를 찾고 또 찾으며, 해야 할 일은 한쪽에 제쳐 두고 dharma 뒤만 쫓아갑니다. 이런저런 물음을 쪼개고 부수며 그 뒤만 쫓아갑니다.
anna ēkayi. boruvē tiyenam eyā avatara vahinavā vagē væḍak. itin menna mēka kiyalā api dakinna mē lōkaya tuḷa allaganna kisima
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn sabbē dhammā anattāti yadā paññāya passati ata nibbinditaya dukkhē yasamaggō viśuddhiyana viśuddhi mārgaya. siyalu dharmayō anattayi kiyalā yam dasaka pragnāven sparśa kaḷāna. anna edāṭa duken nidahas vīmaṭa mārgaya pædenavā.
'sabbe dhammā anattā'ti yadā paññāya passati, atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā' — 깨끗함의 길입니다. 모든 dharma가 anatta라는 것을 어느 날 paññā로 닿아 알았을 때, 그날 괴로움에서 벗어나는 길이 열립니다.
n menna mē ṭika api dakinna ōnē. itin oya ṭika anicca, dukkha, anatta hariyaṭa tērum gattā nam īṭa passē apiṭa nigamanayak enavā. ehenam monavā allannada? monavaya ravun gahannada? monavā hon̆dayi kiyalā mama nigamanaya karannada? nigamanaya karanna bæ. anna ehema nigamanayak enavā.
이것을 우리가 보아야 합니다. 이 anicca, dukkha, anatta를 바르게 이해했다면 그다음 우리에게 결론이 옵니다. '그러면 무엇을 붙잡을까? 무엇을 두고 빙빙 돌까? 무엇을 좋다고 결론 내릴까? 결론 내릴 수 없다.' 그런 결론이 옵니다.
dæn api ahanavā upamāvak vaśayen gattot ē nigamanayaekaṭa rāsāvaklā næ.
견주어 말해 본다면, 그 결론에는 바람이 없습니다.
ava apiṭa epā kiyannē nigamanaya karanavā. āsāva harilā mē āsāvan nisā apiṭa siddha venavā ē ē tæna æsuru karanna. hæbæyi æsuru keruvaṭa api dæn dr̥ṣṭiyakin yuktava nemeyi æsuru karannē. menna mēsā kiyanavā dr̥ṣṭiya vipattayi æsuru karannē sōvān pudgalayā.
'싫다'고 결론 내립니다. 바람은 놓았지만, 그 바람들 때문에 그 자리를 가까이해야 하는 일이 생깁니다. 그러나 가까이하더라도 이제 diṭṭhi를 지닌 채 가까이하는 것이 아닙니다. 이것을 두고 sovān 사람은 diṭṭhi와 떨어진 마음으로 가까이한다고 합니다.
ov parihaov anna ēkayi kiyannē. allanna nætuva. etandi api dakinavā mēka hon̆da nisā nemeyi. nætuva bæri nisā. æyi nætuva bæri? ēkaṭat hētuvak tiyenavā. dæn
네, 바로 그것을 말하는 것입니다. 붙잡지 않고. 거기서 우리는 이것이 좋아서가 아니라 없어서는 안 되기 때문임을 봅니다. 왜 없어서는 안 됩니까? 거기에도 까닭이 있습니다.
bæri? ēkaṭat hētuvak tiyenavā. dæn madhuruvē kǣvaṭa passē kahanavā. iin suvada suvayakut dænuṇā. iin etakoṭa api tava matuvek kā nam suva nam kaha kaha inna kæmatida kiyakutekak kæmatiyi kiyanna.
부스럼이 난 뒤에는 가렵습니다. 긁으면 시원한 느낌도 듭니다. 그러면 시원하다고 부스럼이 또 나서 계속 긁고 있고 싶으냐고 하면, 좋다고 할 사람이 있겠습니까.
dæn madhura madhuruva ævilin biddaṭa passē kahapu hindāk æhuvā. æyi kaæhuvē? kanīpayinē. eha madhuruva mē biddahama kahanaeka sanīpa nam tava madhuruvek kapāganna kæmati kaha kahainnē.
부스럼이 터진 뒤 긁었기에 물어봅니다. 왜 긁었습니까? 시원하니까요. 그렇다면 부스럼이 터졌을 때 긁는 것이 시원하다면, 부스럼이 또 나서 계속 긁고 싶습니까?
æyi kahanaeka sanīpayi kiyannē api ēkaṭa uttarayak dinavā. dæn dadayak tiyenavā. kahanavā. mokada kahannē hari sanīpayi. kahanakoṭa anit ataeka sadāgattā nam tavat deyak kaha kahanna puḷuvan. tavat sanīpa dekaknē etakoṭa dæn mehema kivvotayi piḷigannavā.
왜 긁는 것이 시원하다고 하느냐는 물음에 우리는 이렇게 답합니다. 버짐이 있습니다. 가렵습니다. 긁으면 아주 시원하지요. 그런데 다른 팔에도 버짐이 생기면 또 하나를 긁을 수 있으니 시원함이 둘이 되겠지요. 이렇게 말하면 받아들입니다.
api ē sanīpayi kiyana vacanet piḷigattā tiyennē. namut ēkadi api æḷum kaḷē nǣha mēka hon̆da maṭṭa vaṭinā deyak kiyalā. menna mē vagē mē sasara gamana kiyannē mē atdæva kiyannē dadayak hā samānavama tērum gatta pudgalayā.
우리는 '시원하다'는 말은 받아들였습니다. 그러나 거기서 '이것은 좋은 것, 나에게 값진 것'이라며 즐겨 들러붙지는 않았습니다. 바로 이처럼 이 saṃsāra의 여정, 이 삶을 버짐과 똑같이 이해한 사람입니다.
ara tiyena dada kæhillaṭa dadē kahanāva vagē paṁcakāma kæhillak tiyenavā mē śarīrayaṭa mokada hētuva
버짐이 가려울 때 버짐을 긁듯이, 이 몸에는 pañcakāma의 가려움이 있습니다. 까닭이 무엇입니까?
mē śarīraya ætivelā tiyennē mula hētuvak tiyenavā kāmāvacara hitak. pera bhavati mē paṭisandhiyakin minit paṭisandhiyakin upanna. ē paṭisandhiyaṭa hētu vunē kāmāvacara vannā vū kusalayak. kusala kivva kāmāvacara sucarita laukika kusalayak.
이 몸이 생겨난 데에는 뿌리 까닭, 곧 kāmāvacara 마음이 있습니다. 지난 삶에서 이 paṭisandhi, 곧 사람의 paṭisandhi로 태어났습니다. 그 paṭisandhi의 까닭이 된 것은 kāmāvacara kusala입니다. kusala라고 한 것은 kāmāvacara sucarita, 곧 lokiya kusala입니다.
anna bhavāṁga bavaṭa pat vuṇē etanin. dæn metandi dakinna ōnē bhavāṁga hita kiyana ekayi bhavāṁgayayi dekak. bhavāṁga hita kiyannē deveni avasthāvak. dæn bhavāṁgayayi bhavāṁga hitayi dakinna ōnē.
거기서 bhavaṅga가 되었습니다. 여기서 보아야 할 것은 bhavaṅga citta와 bhavaṅga가 서로 다른 둘이라는 점입니다. bhavaṅga citta는 두 번째 단계입니다. bhavaṅga와 bhavaṅga citta를 가려 보아야 합니다.
bhavayaṭa aṁga vunē anna bhavayaṭa aṁga vunē bhavāṁgayi. kāmāva avaśyatāva anna ēkayi. ē avaśyatāvaya nisā goḍanæguṇu śakti viśēṣaya tamayi.
bhava의 요소(aṅga)가 된 것 — 바로 bhava의 aṅga가 된 것이 bhavaṅga입니다. (질문자) kāma의 필요 말이군요. (스님) 바로 그것입니다. 그 필요 때문에 쌓인 특별한 힘이 그것입니다.
anna ēkayi. ē śaktiyayi yannē. śaktiya hita nemeyi. gatak nemeyi. hitak gatak nepadavanna mul vennē śaktiya visin etana væḍa piḷivela anna
바로 그것입니다. 그 힘이 가는 것입니다. 힘은 마음도 아니고 몸도 아닙니다. 마음과 몸을 일으키는 뿌리가 되는 것은 그 힘이고, 그 힘으로 거기서 짜임이 이루어집니다.
karma śaktiya karma śaktiyē svabhāvayak tiyenavā satara mahā bhūtayan æturē nam api jīvat venna mē karma śaktiya goḍanæguvē. satara mahābhūtayō ēkaṭa ākarṣaṇaya velā īta anukūla dē gonna gapuvahama gatayi hitayi deka haṭaganna mula ahuvenavā.
kamma의 힘, kamma 힘의 성질이 있습니다. 네 mahābhūta에 기대어 우리가 살아가도록 이 kamma 힘이 쌓였습니다. 네 mahābhūta가 그것에 끌려 그에 맞는 것을 모아 짜면 몸과 마음 둘이 생겨나는 뿌리가 잡힙니다.
anna æsayi rūpayayi haṭagena cakkhu viññāṇaya haṭagænīmaṭa purē jātr̥ttayen ēka karanavā.
눈과 rūpa가 생겨나 cakkhu viññāṇa가 생겨나도록 purejāta로써 그것을 합니다.
mara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna oya nisā yam devasaka ōkē kiyanna cutiya āya særayak ivara karannē nǣ. matuvariyak hadā tiyena nisā matuvāya vēgayak nikut karapu balavēgayaṭa ayi ahuvenavā. ē vēgaya śaktiya tiyenakan ēkaṭa yanavā. ēka avasānakaṭa śutiyak nǣ. dæn hun̆ga denekgē matayak tiyenavā
그러므로 어느 날 그것이 다할 때까지는 cuti로 끝내지 않습니다. 앞날의 것이 만들어져 있기 때문에, 앞날로 향하는 기세를 내놓은 그 힘에 잡힙니다. 그 기세와 힘이 있는 동안 그쪽으로 갑니다. 그것이 끝나기 전에는 cuti가 없습니다.
nǣ. dæn hun̆ga denekgē matayak tiyenavā menna mehema deyak. a hæma kenekma maraṇayak maraṇayak pāsā cutiyak enavā kiyalā. dæn sæma kenekma mærena mærena mohotak pāsā cuta vennē.
그런데 많은 사람이 이런 생각을 가지고 있습니다. 누구나 죽을 때마다 cuti가 온다는 것입니다. 누구나 죽는 그 순간마다 cuti 한다는 것이지요.
dæn mēkat hari gæm̆buru tenavā. kṣaṇika maraṇaya
이것도 아주 깊은 것입니다. (질문자) 찰나의 죽음(khaṇika maraṇa) 말입니까?
nǣ dæn api kṣaṇika maraṇa kiyana dæn mē mē mohotē kṣaṇika maraṇa tiyenavānē apiṭa ēkanē mē dæn kenek kohomahari vayasaṭa gihika hari in̆dalā mærena velāvak tiyenavanē. ē siyalu mærennā vū siyalluvō ē velāvē cuta venavā nemeyi.
아닙니다. 찰나의 죽음이라는 것, 지금 이 순간에도 찰나의 죽음은 있지요. 그런데 사람이 어떻게든 늙어서 죽는 때가 있지요. 그렇게 죽는 이들이 모두 그때 cuti 하는 것은 아닙니다.
karma maraṇaya kiyannē ov dæn karma maraṇaya kiyana ekayi cutiya kiyannē. ē api maraṇāsanna mohotedī apiṭa karma dæn mehema tiyenavanē karmakkhayē maraṇa ē vagēma āyukkha ehē maraṇa ubhayakehē maraṇa upēdaka maraṇa mē karmakkhē maraṇayak vunot hari ubhayak maraṇayak vunot hari tamayi śr̥tiyak eyāṭa haṭagannē.
(질문자) kamma의 죽음 말입니까? (스님) 네, kamma의 죽음이라는 것이 cuti입니다. 죽음에 가까운 순간에 — 이런 것이 있지요. kammakkhaya maraṇa, āyukkhaya maraṇa, ubhayakkhaya maraṇa, upacchedaka maraṇa. 이 가운데 kammakkhaya 죽음이 되거나 ubhayakkhaya 죽음이 될 때에만 그에게 cuti가 생깁니다.
ubakka kiyannē karma śaktiyak ivarayi. jīvita sakālayat ivarayi. oya deka ubhayakka maraṇaya.
ubhayakkhaya란 kamma 힘도 다하고 목숨의 때도 다한 것입니다. 이 둘이 함께 다한 것이 ubhayakkhaya 죽음입니다.
ehenam karma śaktiya avasānayēdī śuti ailā paṭisandhiyak allanna ōnē avidyā uṣṇā tiyenavā nam. etakoṭa karmakṣaya vunā nam mē jīvitaya tava pavatvanna kal tiyenavā. ēt āḍayaṭa
그러니 kamma 힘이 끝날 때 cuti 하여, avijjā와 taṇhā가 있다면 paṭisandhi를 잡아야 합니다. 그리고 kammakkhaya가 되었다면, 이 삶을 더 이어 갈 시간이 남아 있더라도 그렇습니다.
jīvitaya tava pavatvanna kal tiyenavā. ēt āḍayaṭa kiyana ekak tērenna mærinna ōnē. pudgalayā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyana ekak tērenna mærinna ōnē. pudgalayā saruṇayi. kaya pavatvanna bæhæ higāma mærilā yanavā. mokada karmak sēva vuṇā. anna karmak
사람은 젊은데도 몸을 이어 가지 못하고 갑자기 죽어 버립니다. kammakkhaya가 되었기 때문입니다.
yanavā. mokada karmak sēva vuṇā. anna karmak sēvilā avasāna ayaṭa tamayi bohōma presara kiyannē hāḍa karakamaya kiyana ē hun̆gak hadaganna taruṇa kālē karmak sēva enavā. dæn eyā karmak sē vunā nam eyāṭa avignālābhiyek velā hiṭan satara satipada bæluvot nam inna puḷuvan idiriyaṭa. nætnam ara preṣara eka æraganna bæha. nætnam ara sāḍyaṭayak natara karaganna bæha. mokada ē hāḍ haṭayak kiyalā ada
kammakkhaya가 되어 끝나는 이들에게 바로 혈압이라는 것, heart attack이라는 것이 오는데, 젊은 나이에 많이 생기는 그것이 kammakkhaya로 오는 것입니다. 그가 kammakkhaya가 되었다면, 어떤 경지를 얻은 이가 되어 cattāro satipaṭṭhāna를 닦았다면 앞으로 더 살 수 있습니다. 그렇지 않으면 그 혈압을 떨쳐 낼 수 없고, 그 heart attack을 멈출 수 없습니다.
karaganna bæha. mokada ē hāḍ haṭayak kiyalā ada mē bhāvitā karanna venakut næhægē ē ara hoyāganna api bæhæ. ēgollō kiyanavā mānasikayi. kampāvaṭa pat venna epā, saṁvēgayaṭa pat venna epā, satuṭa pat venna epā. bohoma parisamen jīvat venna kiyalā ḍokṭarlā kiyanavā. mokada mānasikatvaya poḍḍak hella enakoṭa karmaja vēgaya hīna nisā. daranna bægāla gælavilā yanavā.
그것을 오늘 heart attack이라고 부를 뿐, 다른 까닭은 우리가 찾지 못합니다. 그들은 마음 탓이라고 합니다. 충격받지 말라, 슬픔에 빠지지 말라, 지나치게 기뻐하지 말라, 아주 조심스럽게 살라고 의사들이 말합니다. 마음이 조금만 흔들려도 kamma에서 난 기세가 약하기 때문에 견디지 못하고 떨어져 나가 버리는 것입니다.
menna mēkaṭa kiyanavā pāḍḍ aṭak valin hædena maraṇa mē væradē kampanaya venavā kiyalā hilā. kāpaya kāpatiyaṭa kæraka svāmīn vahansa yannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi kiyannē.
바로 그것을 말하는 것입니다.
mayā venas karannē karma nimaṭat.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi ē kiyannē mōṭrē karapu karan. anna ē vagē deyak. mōṭarya kærakunē nætnam viduliya næhæ.
(스님) 바로 그것입니다. (질문자) 곧 모터가 돌려서 만든 전류 말이군요. (스님) 바로 그런 것입니다. 모터가 돌지 않으면 전기가 없습니다.
mōṭarya kæraka vīma karma janakin passē paṭisayak kiyannē mē karma śaktiya kærakena kækalā mehoma enakoṭama o mēka latara venavā etin tava karan yana anna itta paraparāvak ænavā vera paravā hædenavā.
(질문자) 모터가 도는 것은 kamma가 낳는 것이고, 그 뒤의 paṭisandhi라는 것은 이 kamma 힘이 돌며 이렇게 오다가 이것이 멈추면 거기서 또 전류가 이어 가는 것, 마음의 흐름, 이어짐이 만들어지는 것이군요.
mē mōtaya kæṭalā ivara venatvā ēka tava mohotaṭa issara
(질문자) 이 모터가 돌다가 끝나면 그것이 또 다음 순간으로 나아가는 것이군요.
anna hari ē vagē deyak. etanayi ē siddha vennē. ēsā karmaca kriyāvaliyaṭa cuti paṭisandhi bhavāṁga mē ṭika ahuvenavā. dæn otana dæn apiṭa paṭisandhi bhavāṁga cuti kiyalayi mēka ugannannē. paṭisandhiyayi, bhavāṁgayayi ēkē cutiyayi kiyalā. ōkē karma sǣna puruka sakas vennē cuti paṭisandhi bhavāṁga cuti paṭisandhi bhavāṁga cuti paṭisandhi bhavāṁga mehemayi yannē.
(스님) 그렇지요, 그런 것입니다. 거기서 그것이 일어납니다. 그래서 kamma에서 난 과정에 cuti, paṭisandhi, bhavaṅga가 잡힙니다. 우리는 이것을 paṭisandhi, bhavaṅga, cuti라고, 곧 paṭisandhi와 bhavaṅga와 그 cuti라고 배웁니다. 그런데 kamma의 사슬이 짜이는 것은 cuti, paṭisandhi, bhavaṅga, cuti, paṭisandhi, bhavaṅga, cuti, paṭisandhi, bhavaṅga — 이렇게 갑니다.
namut apiṭa mē aṭuvā mēkēdi artha saṁgrahayaṭa pennanna yannē paṭisandhi bhavāgē cuti paṭisandhi bhavavāgē cuti kiyana karma væḍa piḷivelā svāmīn vahansa
(질문자) 그런데 aṭṭhakathā와 Abhidhammattha saṅgaha에서는 paṭisandhi, bhavaṅga, cuti, paṭisandhi, bhavaṅga, cuti라는 kamma의 과정으로 보여 주지요, 스님.
anna
(스님) 그렇지요.
ē ætjaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn vītē tiyenavā dæn gahen bījaya hædena anna gahē gītaya haṭaganna avasthā tamayi mēkē ova dæn
(질문자) 볍씨가 있지요. 나무에서 씨앗이 만들어지는 것 말입니다. (스님) 그렇지요, 나무의 씨앗이 생겨나는 때가 이것의 그 단계입니다. 네.
īḷan̆gaṭa paṭisandhaya ov īṭa passē dæn oya icca dī bīya nikan tiyenavā. ov ēka tamayi gandha bava tiya ov ov
(질문자) 그다음이 paṭisandhi입니다. (스님) 네. (질문자) 그 뒤 그 볍씨가 그냥 있지요. (스님) 네. (질문자) 그것이 곧 gandhabba 상태로 있는 것이지요. (스님) 네, 네.
ōka tamayi kōla tiyena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īḷan̆ga kohomahari hiṭavanē. o dæn gandhabba nemeyi mahattaya tana kiyannē. ōkaṭa kiyannē mē mē karma bhavaya karma bhavayē pihiṭanavā karma bījayē uppattiya bhavayaṭa ōna eka ædalā enavā.
(질문자) 그다음 어떻게든 심게 되지요. (스님) 아니, 선생님, 그것은 gandhabba가 아닙니다. 그것을 kamma bhava라고 합니다. kamma bhava에 kamma의 씨앗이 머뭅니다. upapatti bhava에 필요한 것을 끌어옵니다.
dæn manussa jīvita ōkaṭa taman ov dæn dæn manussa jīvitayēdī karana ræs vennē karma bhavayē. bhava patyā jāti kiyana eka krama dekak. ēkak tamayi karma bhava patyā kamma jāti. uppatti bhava patyā uppattāvati ehenam karma bhavayayi uppati bhavayayi bhavayē avasthā dekak.
(질문자) 사람의 삶이 거기에… (스님) 네, 사람의 삶에서 하는 것이 쌓이는 곳은 kamma bhava입니다. 'bhava paccayā jāti'에는 두 가지가 있습니다. 하나는 'kamma bhava paccayā kamma jāti', 또 하나는 'upapatti bhava paccayā upapatti jāti'입니다. 그러니 kamma bhava와 upapatti bhava는 bhava의 두 단계입니다.
uppatta bhavayaṭa yanavayi kiyalā kiyannē bhavayē karma bījayak yam mohotakadī paṭisandhi vaśayen āvahama anna uppattiya bhavayaṭa sambandha venavā ēken.
upapatti bhava로 간다는 것은, bhava에 있는 kamma 씨앗이 어느 순간 paṭisandhi로 오면 그것으로 upapatti bhava에 이어진다는 것입니다.
etakoṭa ē tākkal tava sambandha vecca novacca hon̆da pinpav dekama sambandha veccē hariyak tiyenavā apē karma bhavayaṭa karma bhavayē tibana paliya ēvā aṭuva vāgē. ēkē tiyenavā. ōna ōna ræs karapu okkoma bīja kakurupu okkoma tiyenavā. gælapena ekak dāgatta velāvaṭayi uppati bhavayaṭa ennē. itin uppatti bhavayē venayi karma bhavayē venayi.
그때까지 아직 이어지지 않은 좋은 puñña와 pāpa 둘 다 우리 kamma bhava에 있습니다. kamma bhava에 있는 것은 곳간에 든 것과 같습니다. 거기 있습니다. 쌓아 둔 모든 씨앗, 모아 둔 모든 것이 있습니다. 맞는 것이 걸리는 때에 upapatti bhava로 옵니다. 그래서 upapatti bhava 따로, kamma bhava 따로입니다.
itin uppati bhavayak apiṭa uppatti bhava dekak nǣha eka sæṭē.
그리고 upapatti bhava는 우리에게 한꺼번에 둘이 있지 않습니다.
dæn mē minissu uppatti bhavaya labalā minis kaya labāgena innavā. dæn apiṭa dæn balutpatti bhavayak labā denna hētukāraka apē balu karma bhavayē tiyenavā. karma bhavayē baḷu væḍa karapu okkoma tiyenavā. ēvā tamayi balu bīja. anna ēka samahara velāṭa ē velāvē āvot ehema api anna balu uppattiya bhavayaṭa yanavā ara baḷu karma bhavaya tibicca eha. itin balu karma mē atvē nokaḷa pera karapu velā tiyenavā karma bhavayaṭa menna mē nisā mē bhava patvayā jāti
지금 이 사람들은 upapatti bhava를 얻어 사람 몸을 가지고 있습니다. 그런데 우리에게 개의 upapatti bhava를 줄 까닭이 우리의 개 kamma bhava에 있습니다. kamma bhava에는 개 같은 짓을 한 모든 것이 있습니다. 그것들이 개의 씨앗입니다. 그것이 어느 때 그 순간에 올라오면 우리는 개의 upapatti bhava로 갑니다. 그 개 kamma bhava가 있었기 때문이지요. 그리고 개의 kamma는 이 삶에서 짓지 않았더라도 전에 지은 것이 kamma bhava에 있습니다.
bhavayaṭa menna mē nisā mē bhava patvayā jāti kiyana eka mēka vigraha karaganna ōnē. hari gæm̆buruyi siyum ēkayi kāraṇaya.
그러므로 이 'bhava paccayā jāti'를 풀어 이해해야 합니다. 아주 깊고 미묘합니다. 그것이 요점입니다.
anna ēkayi kiyannē anna ēkayi. ōna velāvaṭa enavā. itin ōka ennat tiyenavā anantara samanantara pratya deka kiyalā pratya dekak.
바로 그것입니다. 필요한 때에 옵니다. 그런데 그것이 오는 데에도 anantara와 samanantara라는 두 paccaya가 있습니다.
dæn mē anantara yamak anantarada ēka samanantarayi kiyana ehema nætnam anantara pratyayi samantara pratyayayi ada ācāryada vaśayen tōraganna bæruva tiyena ekak. pera dahamē anantara pratyayaṭayi samantara pratyayaṭa noyek vidiha vācaka ācāryavaru mē dīlā tiyenavā.
이 anantara — '무엇이 anantara이면 그것이 samanantara'라고 하는 것 — 곧 anantara paccaya와 samanantara paccaya는 오늘날 스승들의 견해(ācariyavāda)로도 가려내지 못하고 있는 것입니다. 앞선 가르침에서 anantara paccaya와 samanantara paccaya에 대해 여러 스승이 여러 가지로 풀이해 놓았습니다.
samāna talā tiyenavā ov namut ekkenekuṭa ekkenek visan̆daganna bæ. ēken parasparayi. namut in idiriyaṭa
(질문자) 같은 것이라고 해 놓았지요. (스님) 네, 그런데 한 사람의 풀이로 다른 사람의 풀이를 풀어낼 수 없습니다. 그래서 서로 어긋납니다.
bæ. ēken parasparayi. namut in idiriyaṭa anik ara veḷan̆daganna oya gæm̆buruma hariyē tiyena ēvā tiyenavā paṭṭhānā prakaraṇayē ādī vanna kiya viśēṣa koṭas tiyenavā. ē kiyannē ē ban̆du dēvalṭa apē dæn sēru kāna chandamila hāmuduruva liyā tiyenavā. sampūrṇa ādiva kaṇaṇaya okkoma pot balalā ācāryavāda okkoma idiripat karalā natara karalā tiyenavā. daham
그보다 더 나아가, 가장 깊은 데 있는 것들이 Paṭṭhāna pakaraṇa 같은 특별한 부분에 있습니다. 그런 것들에 대해 우리 Rerukāne Chandavimala 스님께서 써 놓으셨습니다. aṭṭhakathā와 ṭīkā 책들을 모두 보고 스승들의 견해를 모두 내놓은 뒤 거기서 멈춰 두셨습니다.
idiripat karalā natara karalā tiyenavā. daham dænaganna puḷuvan nuva nættot mat tiyanna næha. visan̆dutumak denna bæha. denna danna ennē næhæ. mokada velā tiyennē. dænaṭa āpu
dharma를 알 수 있는 슬기가 없으면 — (질문자) 견해를 내놓을 수 없지요. (스님) 풀이를 줄 수 없습니다. 주려 해도 나오지 않습니다.
næhæ. mokada velā tiyennē. dænaṭa āpu ācāryavāda okkoma denakoṭa ekkenekgē vādaya ekkenek vivēcanaya lakka karanavā menna mē hētuva ē vivēcanaya lakana ekat hētu sātasaka sahagata nam ēka itin ēka vivēcanayak piḷiganna venavā. etakoṭa eyā anik eka vivēcanaya karanavā. itin ēkē taḷu paḷuvak tiyenavā. hæbæyi hariyaka dīpu kenek nǣha. peḷa dahama tiyenavā.
어떻게 되어 있느냐 하면, 지금까지 나온 스승들의 견해를 모두 내놓으면서 한 사람의 견해를 다른 사람이 이런 까닭이라며 비판합니다. 그 비판이 까닭에 맞는 것이면 받아들여야 합니다. 그러면 그는 또 다른 것을 비판합니다. 그래서 거기에 서로 당기는 다툼이 있습니다. 그러나 바른 답을 준 사람은 없습니다.
hariyaka dīpu kenek nǣha. peḷa dahama tiyenavā. anantara samanantara pata deka tiyenavā. anna saraka kara kara innavā. itin menna mēka tōrāganna bæhæ mēkaṭa nirukti paṭisambhidā gnānayakaṭayi gōcara venna ōnē.
pāḷi dharma는 있습니다. anantara와 samanantara라는 두 paccaya가 있습니다. 그것을 두고 따지고 또 따지고 있습니다. 이것은 가려낼 수가 없습니다. 이것은 nirutti paṭisambhidā ñāṇa라야 닿을 수 있는 것입니다.
anna etandi ō ahuvenavā. antara anna ēka antarabahira velā tibunā vagē tamayi mēka
거기서 그것이 잡힙니다. (질문자) antara라는 것은 안팎(antarabāhira)이라고 할 때와 같은 것이군요.
ov dæn anantara samanantara kiyalā kiyannē ohoma oya vacanema tiyenavā arthaya.
(스님) 네, anantara와 samanantara라는 것은 그 말 안에 뜻이 그대로 들어 있습니다.
an antara venavada anantarayi. an kiyannē āhāraya antara venavā kiyannē āhārayak yam tænaka pihiṭanavada
'an'이 'antara' 되는 것이 anantara입니다. 'an'이란 먹이(āhāra)입니다. antara 된다는 것은 먹이가 어떤 자리에 자리 잡는 것입니다.
an antara vīma anantara vīma anantara kiyannē nirantarayen kiyannē nǣha hitak aragannavā. nitarama kiyannā vū adahatak gannavā anantara kiyanakoṭa namut anantara kiyannē ehema adahasak nemeyi.
an이 antara 되는 것, 그것이 anantara 됨입니다. anantara라고 하면 흔히 '끊임없이'라는 뜻으로 생각합니다. '늘'이라는 뜻으로 잡는데, anantara는 그런 뜻이 아닙니다.
āhārayak antargata vunāda? anantarayak. dæn matu balu bavak haṭaganna hētukāraka vana balu saṁkhārayak api nogoḍanagalā. apiṭa bu karma śaktiyak apē karma bhavayaṭa goḍanægilā tænpat vunānam menna baḷu anantarayak.
먹이가 안에 담겼는가? 그것이 anantara입니다. 앞으로 개로 태어날 까닭이 되는 개의 saṅkhāra를 우리가 쌓지 않았습니까? 우리에게 개의 kamma 힘이 우리 kamma bhava에 쌓여 가라앉아 있다면, 바로 그것이 개의 anantara입니다.
dæn ballu ballek velā upaddavanna āhārayak antargata velā apē bhavayē tiyenavā. anna anna balu anantarayak apiṭa tiyenavā.
개로 태어나게 할 먹이가 안에 담겨 우리 bhava에 있습니다. 바로 개의 anantara가 우리에게 있는 것입니다.
hæbæyi dæn mēka kriyātmaka vennē samanantarayak enna. sama an antarayak. samanantara kiyalā kiyannē sama an antara samanantara. anna vacanaya bedena hæṭi balāganna ōnē. sama an antayak. samāna āhārayak yam tænaka hædunada. anantaraya etanaṭa ædalā enavā.
그런데 이것이 작동하려면 samanantara가 와야 합니다. sama-an-antara입니다. samanantara라는 것은 sama, an, antara, 곧 samanantara입니다. 낱말이 갈라지는 모양을 보아야 합니다. sama an antara — 같은 먹이가 어떤 자리에 만들어지면 anantara가 그리로 끌려옵니다.
onna kāraṇaya. dæn maraṇāsanna mohotak venakoṭama kiyamukō api. apē tibicca karma śaktiyak gevilā. dæn ballek venna hētu vena apē pāpa karma śaktiya apē bhavayē ara karma bhavayē tiyenavā. dæn apiṭa oya avasāna mohotēdī balu adahasak ehema āvot hari kavuru hari æti kaḷot hari. anna sama anna antarayak goḍanæguṇā.
요점은 이것입니다. 죽음에 가까운 순간이 되었을 때 우리에게 있던 kamma 힘이 다했다고 합시다. 그런데 개가 될 까닭인 우리의 pāpa kamma 힘이 우리 bhava, 곧 그 kamma bhava에 있습니다. 그 마지막 순간에 개 같은 생각이 떠오르거나 누군가 그것을 일으키면, 바로 sama-an-antara가 쌓인 것입니다.
tamā āhārayak goḍanægilāda anantaraya tiyena sambandhayi. gatiyaṭa gatiya sambandhayi. anna ædalā āvā. ædalā āpu gāma kada tiyannē anantara samanantara pratyadakin uppattiya labanavā balu uppattiya onna anantara samanantara ekka vena hæṭi. dæn hon̆da deyak mama tava ekak pennannam.
자기 먹이가 쌓였다면 anantara와 이어집니다. 성향이 성향과 이어집니다. 끌려왔습니다. 끌려오자마자 anantara와 samanantara 두 paccaya로 태어남을 얻습니다. 개로 태어남입니다. 이것이 anantara와 samanantara가 함께 이루어지는 모양입니다. 이제 좋은 예를 하나 더 보여 드리겠습니다.
goyam gahak hiṭavapuvahama goyam gahē bījayaṭa āhārayak antargata venavā jātiya bō karagena yanna. matu goyaṁgak haṭagannavanna avaśya karana āhārayak goyaṁ bījaya hehavat vīṭē tænpat venavā. antara vuṇā. anna anantayak.
벼를 심으면 그 벼의 씨앗에 먹이가 담깁니다. 씨를 퍼뜨려 가기 위해서입니다. 앞으로 벼가 자라는 데 필요한 먹이가 볍씨, 곧 낟알 안에 가라앉습니다. antara 된 것입니다. 바로 anantara입니다.
dæn itin mokada vennē? mēka pælavenna nam mēkaṭa samāna āhārayak antargata venna nǣ koyi velē hari dæn samān antarayē tiyenavā kum̆bura maḍavalā okkoma velā maḍaṭa gahanavā vī ætē. gaha gahama maḍē tibuṇā samānna antarayē anantaraya etenṭa giyā. anna anantarayi samanantarayi deka kalaṁ velā hiṭam v paliē næmati anna ægalāva. onna anantara samanantara pratyadaken tamayi yamak niṣpādanaya vennē kivvē onna ōkayi. dæn koccara pæhædilida
그러면 어떻게 됩니까? 이것이 싹트려면 이것과 같은 먹이가 안에 담겨야 하지요. 그런데 같은 먹이가 있는 곳이 있습니다. 논을 써레질해 모두 갖추고 진흙에 볍씨를 뿌립니다. 뿌리자마자 진흙에 있던 같은 먹이, 곧 samanantara에 anantara가 가 닿았습니다. anantara와 samanantara 둘이 섞여 싹이라는 움이 텄습니다. anantara와 samanantara 두 paccaya로 무엇이 생겨난다고 한 것이 바로 이것입니다. 이제 얼마나 분명합니까?
huvat ē vagē ēkat ē vagē. ēka anna tiyenavā anē samān anntaya tiyenavā. ē anantaraya samanantarayakaṭa bæn̆dunahama ginna næmati bihivīma venavā. anantara samanantara prati deken siddha venna ōnē. itin yamak anantarayak nætnam samanantarayak vitarak tibilā karanna bæha.
(질문자) 불도 그와 같지요. (스님) 그것도 그와 같습니다. 거기에도 anantara가 있고 samanantara가 있습니다. 그 anantara가 samanantara에 묶이면 불이라는 태어남이 일어납니다. anantara와 samanantara 두 paccaya로 이루어져야 합니다. anantara 없이 samanantara만 있어서는 될 수 없습니다.
dæn na an antika kiyalā ekak tiyenavā. anna ara āhārayak antargata venna avaśya næti karma koṭasak tiyenavā. ēkaṭa samanantarayak ōnē nǣ.
그런데 'na-an-antika'라는 것이 있습니다. 그 먹이가 안에 담길 필요가 없는 kamma 부분이 있습니다. 그것에는 samanantara가 필요 없습니다.
na antika ānantarika anna ānantarika valaṭa matuva rakicca hitilā monavā tibunē nætm hariyannē næhæ apāyaṭama yanavā kivvē ēkayi.
na antika, 곧 ānantarika입니다. ānantarika에는 앞으로 무엇을 지키고 무엇이 있든 소용없이 곧장 apāya로 간다고 한 것이 그 때문입니다.
anna etakoṭa karapu karma śaktiyē balayak tiyenavā matu goḍanagāgena hindā. ē ānāntarika api goḍanagalā dena ekak upakramayak ōnē næhæ. ēka ēkenma goḍanaganavā. ē taram śaktiya balavat ē karma śaktiya matu goḍanagāgena ēka pahaḷa karanna balavat. apāya nætnam apāya hadāgena gihin dānavā. anna ehema ekak.
그때 지은 kamma 힘에는 앞날을 스스로 쌓아 가는 힘이 있기 때문입니다. 그 ānantarika는 우리가 쌓아 줄 꾀가 필요 없습니다. 스스로 쌓습니다. 그 kamma 힘은 그만큼 세서 앞날을 쌓아 드러낼 만큼 강합니다. apāya가 없으면 apāya를 만들어서라도 데려다 넣습니다. 그런 것입니다.
ēkaṭa kiyanavā ānāntarika karva
그것을 ānantarika kamma라고 합니다.
paddha vairayak hadāgattama ēka ara gæm̆buru væḍivataeka mē væḍipavama ennē ēka. anna ēkayi ennē. ēka ēkē væḍiyi. mēkē væḍiyi. ēka javaya væḍi anna ēkayi. śaktiya væḍi væḍi karanavā.
(질문자) 깊이 맺힌 원한을 품으면 가장 많이 올라오는 것이 그것이군요. (스님) 바로 그것이 올라옵니다. (질문자) 그것이 그만큼 더 크군요. 그 기세(javana)가 더 큽니다. (스님) 바로 그렇습니다. (질문자) 힘이 더 큽니다. (스님) 더 크게 만듭니다.
etakoṭa ēka kohomahari balanna mēkama sṭa ēkaṭama ædalā innē. samā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna sama annantarayaṭa anantaraya enavā kiyannē dæn api mehema hitamu yamkisi manussayek inna apiṭa hitavā. eyāgē væradi eka ekkenā kiyanavā. apiṭa monavā hari api gaṇan ganna nætuva innavā. ara hitavatkama nisā api gaṇan gannē næha. yam mohotakadī ohu keri loku ahitavatkamak apiṭa haṭagattā kiyamu yam hētuvakin anna samantarayak āvā.
sama-an-antara에 anantara가 온다는 것은 — 이렇게 생각해 봅시다. 우리에게 가까운 어떤 사람이 있습니다. 여러 사람이 그의 잘못을 말합니다. 우리는 무슨 말이든 개의치 않고 있습니다. 그 가까움 때문에 개의치 않습니다. 그런데 어느 순간 어떤 까닭으로 그에게 큰 미움이 생겼다고 합시다. 바로 samanantara가 온 것입니다.
samān antarayak laṁ vuṇā. dæn matak enavā ōkagē hæṭi nam maṭa dæn issera man gattē nætuva ōkagē hæṭi mehemayi maṭa ōka tērunā ahaval kālē maṭa mehema karalā tiyenavā. mē mē vidihaṭa karalā tiyenavā. dæn ædalā enavā okko tēruṇāda ædalā næna samantaraya hædunahamayi anantaraya ædalā innē. dæn oya velāvēdī āyasa
같은 먹이가 가까이 다가왔습니다. 이제 기억이 납니다. '이놈 됨됨이가 이렇구나. 전에는 내가 개의치 않았지만 이제 이놈 됨됨이를 알겠다. 언젠가 나한테 이렇게 했었다. 이런 식으로 했었다.' 이제 끌려옵니다. 다 이해되십니까? 끌려와서 samanantara가 만들어지자 anantara가 끌려온 것입니다.
anantaraya ædalā innē. dæn oya velāvēdī āyasa harahā mokada ennē væradīmak maṭa vunē. ū nemeyi mē karalā tiyennē. ci mama ukaṭa bænna mecca ekak ū maṭa mehe āvā ayisara kæta hiṭiyā. monavāgē vatumaṭa mehema mudav karalā tiyenavā. ara ehema karalā tiyenavā dhyānaya pættaṭa enavā. dæn ohu kerehi hitavat vunā
그런데 그때 거꾸로 어떻게 되느냐 하면 — '내가 잘못했구나. 그 사람이 한 게 아니구나. 쯧, 내가 괜히 그 사람을 욕했네. 그 사람은 나한테 이렇게 와서 도와주었고, 이렇게 해 주었고, 저렇게 해 주었지' — 이런 쪽으로 마음이 갑니다.
pættaṭa enavā. dæn ohu kerehi hitavat vunā nam ædalanna ohu karapu hon̆da hari ædalayi. menna mē nisā api met hitak vaḍanakoṭa apiṭa samana antayak hædenavā. samān antarayak hædenavā. anna etakoṭa mokada vennē apiṭa lōka satyayā kirehi maitrī hitak pahaḷa karapu gamanma lōkayā karapu hon̆da væḍamayi apiṭa hitannē.
그에게 다시 다정해지면 그가 한 좋은 일이 끌려옵니다. 그러므로 우리가 mettā 마음을 닦을 때 sama-an-antara가 만들어집니다. 그러면 어떻게 되느냐 하면, 세상 중생에게 mettā 마음을 일으키자마자 세상 사람들이 한 좋은 일만 떠오릅니다.
lōkayā karapu naraka væḍa apiṭa sāpayaṭa hitennē næhæ. ehen api davannē næha. monavā karalā tibunat pavvana anē? ōka mona nodannakamanē ēkalin anna ehemama adahas enavā. mokada ara karapu śāpa karana vidihaṭa adahasak vitarak næha.
세상 사람들이 한 나쁜 일은 저주하는 마음으로 떠오르지 않습니다. 그래서 우리는 애태우지 않습니다. 무엇을 했든 '가엾구나, 몰라서 그런 거지' — 그런 생각만 옵니다. 저주하는 식의 생각은 없기 때문입니다.
api magē dharma ov ē daruva ma maṭa dæn lokuma apā ēka lokuma dæn mē kālaya maranna kiyalā okma citta velā dæn ēka mama mallē dālā tiyanna. dæn etana maraṇāna ōka āpa næhæ araka metenna bæ avaśya pena avaśya dē pahinavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn ara gatta sīti aragatta adahas valin ēkaṭa hētu venna karma karma patayak venna hæma tibunnam. ē velāvēdima goḍanæginavā tamā visin goḍanægāgattā samanantarayaṭa ara anantaraya ekatu venavā. ekatu velā anantara samantara pratya deken goḍanaganavā avaśya karana parisaraya
그 붙잡은 생각들 가운데 그것의 까닭이 될 kamma paccaya가 될 만한 것이 있었다면, 바로 그때 자기가 쌓은 samanantara에 그 anantara가 합쳐집니다. 합쳐져 anantara와 samanantara 두 paccaya로 필요한 환경을 쌓습니다.
svālada maṭa meten enavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
enavā enavā samahara puṁci kanak tibulā īṭa vaḍā rūpa enna enna balavat venavā. anna ēkayi. ōkē tamayi kiyannē añña mañña pratyaya tuḷin balavat venavā. āsēvana pratyaya tuḷin balavat venavā. dæn mærenna issellā enavā
(스님) 옵니다, 옵니다. 작은 것으로 있다가도 갈수록 더 세집니다. 바로 그것입니다. 거기서 말하는 것이 aññamañña paccaya로 세지고, āsevana paccaya로 세진다는 것입니다.
balavat venavā. dæn mærenna issellā enavā nam ehema dæn api hitamukō karma śaktiya avasānaya nam ævilin tibuṇē. onna oya velāvēdī ædalā ena karma balavēgaya ara apiṭa āpu goḍanægīmaṭa āpu api evalē vardhanaya karanavā. ōkaṭa kiyanavā yali yalinna āsēvanaya karanavā. āsēvitāya bhāvitāya bahulīkitāya kivet āsēvana pratyaya muḷu karagena āsēvanaya kiyannē yaḷi yaḷi sēvanaya karanavā. etakoṭa balavat venavā. anna balavat velā haṭam mærenna davas gānak tiyā karma karma nimiti gati nimiti ādiyen gælapena ekak matuvelā enavā. ōkē hita hiṭāgena āsēva kara innavā. āsanaya āsēvanaya balavat velā balavat velā yanakoṭa genāpu karma śaktiya dæn gevilā avasāna venna onna menna kiyalā tiyenakoṭa ē maṭṭama ikmavā giya gāma cuta venna ōnē. cuta vecca gāma aṁ
죽기 전에 온다면, kamma 힘이 끝나 가고 있었다고 합시다. 그때 끌려오는 kamma의 기세, 우리에게 쌓이러 온 그것을 우리가 그때 키웁니다. 그것을 거듭거듭 āsevana 한다고 합니다. 'āsevitā bhāvitā bahulīkatā'라고 한 것도 āsevana paccaya를 앞세운 것으로, āsevana란 거듭 익히는 것입니다. 그러면 세집니다. 세지면 죽기 며칠 전부터 kamma, kamma nimitta, gati nimitta 같은 것으로 맞는 것이 떠오릅니다. 마음을 거기 두고 āsevana 하고 있습니다. āsevana가 세지고 또 세져 가다가, 가져온 kamma 힘이 이제 다해 끝나려는 그때 그 문턱을 넘자마자 cuti 해야 합니다.
gāma cuta venna ōnē. cuta vecca gāma aṁ upādāna vecca eka tamayi ædalā ahannē. oya oya
cuti 하자마자 upādāna 된 그것이 끌어 잡습니다.
upādāna vecca eka tamayi ædalā ahannē. oya oya koyi na svāmīn vahansa ēka svāmīn vahansē nam næha. ē kiyannē samu dāyaka mæna hadana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn ē mohotē dæn meyā svāmīn vahansē dækalā tiyenavā meyā mē apāyaṭa yanavā kiyalā.ov īṭa passē ē mohotē balalā kiyalā kiyalā kiyalā
(질문자) 그 순간 스님께서 이 사람이 apāya로 간다는 것을 보셨습니다. 네. 그 뒤 그 순간에 보시고 거듭 말씀해 주셨습니다.
ēken hita hadalā tiyāga han̆dalā divirōyav katāvak vennē etakoṭa etana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hari hari anna ēkayi vennē. mā
(스님) 그렇지요, 바로 그렇게 됩니다.
ov tīrannē yāstā hon̆dak tiyenavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov krēṭa venna hiṭapu ektarāva pāsaka mahattayek etanin galavalā hiṭā bam̆balavaṭa yanakayi yapu hærit eka tænaka tiyenavā.
(질문자) 네, 어딘가로 떨어지게 되어 있던 어떤 upāsaka가 거기서 벗어나 brahma 세계로 간 이야기가 한 곳에 있지요.
bam̆balava æhu ov anna ēkayi. etanaṭat æhuvā. ē ipiya ivara
(질문자) brahma 세계를 물었지요. (스님) 네, 바로 그것입니다. 거기에도 물었습니다.
ov anna ēkayi. etanaṭat æhuvā. ē ipiya ivara karannē ættē mokada pāvi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi kiyannē. itin anantaraya samanantarayē matu karara denna puḷuvan. ēka prayōga sampattiyak. hæbæyi siyallaṭama matu karanna hæbæyi tamangē balaya væḍi karanna dēkut næhæ. anantara balalā væḍi ehema
바로 그것을 말하는 것입니다. 그러니 anantara를 samanantara로 떠오르게 해 줄 수 있습니다. 그것은 payoga sampatti, 곧 애씀이 갖춰진 것입니다. 그러나 모든 것을 다 떠오르게 할 수는 없고, 그 자체의 힘을 키워 줄 수도 없습니다. anantara의 힘이 크면 그렇습니다.
anna ēkayi. ē nisā yamkisi vidihakaṭa kenekuṭa prayōga sampattiya upayōgika vena hētu vāsanā tiyena kenāṭa ara vagē væṭenna tatten goḍaganna kramayak tiyenavā.
바로 그것입니다. 그러므로 어떤 식으로든 payoga sampatti가 쓰일 hetu와 vāsanā가 있는 사람에게는 그렇게 떨어질 처지에서 건져 낼 방법이 있습니다.
anantara balanna nam samānantarennē næha. anna ēkayi.
(질문자) anantara의 힘이 세면 samanantara로는 안 되는군요. (스님) 바로 그것입니다.
ananta balavat tiyanot anan anan anna ēkayi. itin anan koccara balavat kaḷat bala ānanta arika valaṭa anantara balavat karanna ekak næha. ēka okkoma api bhavāgena gihillā ara mē samanantaraya balavat karanna bæhæ. anantaya balavat anantaraya ædalā enavā ædenna. ē ānantara ānantara bhāpa karannē novana avasthāvē samantara balavat venavā. anna ēkayi. balavat venavā. tamanantaraya āvē kohomada hon̆dada narakada ē anuva tamayi yannē.
(질문자) anantara가 아주 세다면… (스님) 바로 그것입니다. 아무리 세게 만든다 해도 ānantarika만큼 anantara를 세게 하는 것은 없습니다. 그럴 때는 우리가 samanantara를 세게 할 수 없습니다. anantara가 세면 anantara가 그대로 끌려옵니다. ānantarika가 아닌 경우에는 samanantara가 세집니다. (질문자) 세지는군요. (스님) 바로 그것입니다. 세집니다. samanantara가 어떻게 왔는지, 좋은 것인지 나쁜 것인지에 따라 갑니다.
nin dækkam vennē anantara næti venavā nǣ menna mēkayi vennē. oya karana karma balavēgaya monaven apiṭa hædilā āva ēkak hari vædagat venavā.
(질문자) nibbāna를 보면 anantara가 없어지는 것입니까? (스님) 아닙니다, 이렇게 됩니다. 그 짓는 kamma의 기세가 우리에게 무엇으로 만들어져 왔는지, 그것이 아주 중요합니다.
dæn api hitamukō pāpa karma karapuvā. hatara apāgata hatara apāgata venna karapu pāpa karma api karā ædī ædī enavā. ævidilā hanam ēkaṭa karanna puḷuvan mokakda? kammā vipākāva.
pāpa kamma를 지었다고 합시다. 네 apāya에 떨어질 만큼 지은 pāpa kamma가 우리에게 끌려오고 또 끌려옵니다. 와서 그것이 할 수 있는 것이 무엇입니까? 'kammā vipākā vattanti'입니다.
api karapu karmayakaṭa apiṭa vipākayak goḍa dækinna puḷuvan. ehenam vipāka vaśayen apiṭa goḍanāgannē pasutalayak. æhæyi, rūpayayi, kanayi, śabdayayi, divayi, rasayayi, nāsayayi, gandhayayi, śarīrayayi, poṭṭhabbayi manayi dharmayi kiyana onna ōvā tamayi vipāka valin goḍanagalā denna puḷuvan.
우리가 지은 kamma에 대해 우리에게 vipāka가 쌓이는 것을 볼 수 있습니다. 그러면 vipāka로서 우리에게 쌓이는 것은 바탕입니다. 눈과 rūpa, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 phoṭṭhabba, mana와 dhamma — 이런 것들을 vipāka로 쌓아 줄 수 있습니다.
ēkē pratiphalayak vaśayen cakkhu viññāṇa sōta viññāṇa gāna viññāṇa jivhā viññāṇa kāya viññāṇa manō viññāṇa kiyana paccē jāta vaśayen purē jāta varaya karma śaktiyen goḍagalā dunnahama ē ṭika matu venavā.
그 열매로 cakkhu viññāṇa, sota viññāṇa, ghāna viññāṇa, jivhā viññāṇa, kāya viññāṇa, mano viññāṇa가, pacchājāta와 purejāta로 kamma 힘이 쌓아 주면 드러납니다.
kammā vipākāvattanti anna ēka siddha vuṇā dæn. karma karma nimiti gatinamiti vaśayen āvē vipāka vipākō kamma sambhavō kiyana tana ayedenna ōna. anna ara maraṇāsanna citta vī rītiya kivvē eka tamayi ēkedennē.
'kammā vipākā vattanti' — 바로 그것이 이제 일어났습니다. kamma, kamma nimitta, gati nimitta로 온 것이 vipāka입니다. 'vipāko kammasambhavo'라는 데에 맞춰 보아야 합니다. 죽음에 가까운 citta vīthi라고 한 것이 바로 거기에 해당합니다.
vipākayē karma sambayak bavaṭa pat karanavā. anna vipāka cittaya tamayi ara api issellā kivvā ara atīta bhavāṁga bhavāṁgalana bhavaṁga upcēda gihillā manō paṁcatvārāvajjana gihillā sampaṭiccana santīraṇa gihillā vattapanayaṭa āva avasthāvak gæna kivvanē.
vipāka가 kamma를 낳는 것이 되게 합니다. 그 vipāka citta가, 앞서 우리가 말한 대로 atīta bhavaṅga, bhavaṅga calana, bhavaṅgupaccheda를 지나 pañcadvārāvajjana를 지나 sampaṭicchana, santīraṇa를 지나 votthapana에 이른 때에 대해 말했지요.
anna vattana kiyana avasthāvaṭa āpuvahama onna otanayi api bēranna tæna. api ḷan̆ga yathābhōtayalat pragnāva væḍilā tibuṇanam.
votthapana에 이르면 바로 거기가 우리가 살아날 자리입니다. 우리에게 있는 그대로 아는 paññā가 자라 있었다면 말입니다.
paṭicca sampaṭiccana santīraṇa santīraṇaya kiyalā kiyannē vipāka tīraṇaya
(질문자) sampaṭicchana, santīraṇa — santīraṇa란 vipāka의 판단이군요.
ov vipāka tīraṇayen āpu ekanuva api ganna tīraṇaya deveni athāṭayi javana valaṭa yannē. anna javana valaṭa yanna issellā vattapana karana sthānayadī tamayi eya tīraṇaya karannē. anna vattapana karanakoṭa api ḷan̆ga pragnāva væḍilā tibuṇē nam api koyi velāvakavat væradiyaṭa vattapanaya javana kriyātmaka karanna tīraṇayak gannē næha. næt danna nǣ ehema anna ēkayi.
(스님) 네, vipāka의 판단에서 온 것에 따라 우리가 내리는 판단으로 다음 javana로 갑니다. javana로 가기 전 votthapana 하는 자리에서 그것을 정합니다. votthapana 할 때 우리에게 paññā가 자라 있었다면 우리는 결코 잘못되게 votthapana 하여 javana를 일으키는 결정을 내리지 않습니다. (질문자) 그렇군요, 그런 줄은 몰랐습니다. (스님) 바로 그것입니다.
dæn api hitamukō mehema deyak. horē kævidilā apē keheḷa kanak kapanna hadanavā apiṭa pēnavā. dæn mē apiṭa mokē api balā hiṭiyā kiyalā mehema deyak. hæmadāma kela rākṣa kehela apāgena yanavā nam dæn ē manussayā govi amma mokada karannē hon̆daṭama tarahen. mē særiē æhunot gahamu mula bhāvanavā kiyalā pollak aragena sækalā innavā gahamula. kohēhari innavā. hæbæyi maṭa ahunot. kǣli yannē nǣ ōka ohoma kiya kiya kiya kiya innavā.
이런 일을 생각해 봅시다. 도둑이 들어와 우리 바나나 송이를 자르려는 것이 보입니다. 날마다 바나나 도둑이 바나나를 가져간다면 그 농사짓는 사람은 어떻게 합니까? 몹시 화가 나서 '이번에 걸리면 흠씬 패 주겠다'며 몽둥이를 들고 숨어 기다립니다. 어딘가에 숨어 있습니다. '나한테 걸리기만 해 봐라, 성한 채로는 못 간다' — 이렇게 말하고 또 말하며 있습니다.
api hiṭa dæn mēka tibilā mē manussayā mærenakoṭa ōka balavat velā tibilā ōka hædunā kiyalā. anna sammā vipākāvattantiya vaśayen ohu kiyapu karapu dēval valaṭa vipāka vaśayen. maraṇāsanna mohotē ektara hīnayak dakinavā. hæbæyi hīnayak.
이것이 이렇게 있다가 이 사람이 죽을 때 그것이 세져서 만들어졌다고 합시다. 'kammā vipākā vattanti'로, 그가 말하고 한 것들의 vipāka로서 죽음에 가까운 순간 한 꿈을 봅니다. 그런데 꿈입니다.
ohuṭa penavā kehel koṭuvama ævillā anna gati nimitta pahaḷa vena hæṭi. karma karma nimiti pahaḷa vena hæṭi. anna māṁ ēkayi ennē. kehel koṭuva pēnavā.
그에게 바나나 밭이 와서 보입니다. 바로 gati nimitta가 드러나는 모양, kamma와 kamma nimitta가 드러나는 모양입니다. 바로 그것이 옵니다.
anna māṁ ēkayi ennē. kehel koṭuva pēnavā. dæn meyāgē adahasa sækē hæma velēma koyi velē hari æn kehelanaṭa kapāgena yayi. dæn mē sækē matu venavā metendi matuvelā balanakoṭa karma śaktiyen pollakut pættaka mavalā. dæn maraṇāsanna mohotē eyā dannē nǣhæ mærenna ena bava vaṭapiṭa parapara horek enavat pēnavā.
바나나 밭이 보입니다. 이 사람의 생각, 의심은 늘 '언젠가 바나나를 잘라 가겠지'였습니다. 그 의심이 떠오르고, 떠올라서 보니 kamma 힘으로 몽둥이 하나도 한쪽에 지어져 있습니다. 죽음에 가까운 순간 그는 자기가 죽어 간다는 것을 모릅니다. 둘레에 도둑이 오는 것도 보입니다.
ā enavada vandā væḍē. dæn minihā dannē næhæ minihāgē æn̆genna nemeyi yannē æn̆ga buddhi. manō mē kayakin ara polla pēnavā pæn gattā polla kærakilā kærakilā minihā yanavā. dæn mokaṭada kiyannē? arakaṭa hon̆daṭa gahanna ara ena minihā kavuda manōmaya ēkamayi ēkayi. ēkat tamāgēma gatiruva
'아, 왔구나, 이놈.' 그 사람은 모릅니다. 그 사람은 제 몸으로 가는 것이 아닙니다. manomaya 몸으로 그 몽둥이가 보이고, 집어 들고, 몽둥이를 휘두르며 갑니다. 무엇 때문입니까? 그놈을 제대로 패 주려고요. 그 오는 놈은 누구입니까? manomaya, 바로 그것입니다. 그것도 자기 자신의 성향이 지은 모습입니다.
anna ēkayi. vāṁgaya tuḷin æti velā nam haṭagatta kanē tiyennē.
바로 그것입니다. bhavaṅga를 통해 일어났다면 생겨난 것이지요.
ov itin mē calanaya velā metanin pænagatta gāma anta cuta vuṇā. dæn meyā mē ekkā. mokada pollak aragena dakma ṭikāgana meyā yanakoṭa gati rassayanna gatiruvak matu velā ænnalayi ivarayi. dæn āpahu venna balanakoṭa āpahu kēnavā maliniya enna vidihak næhæ. dæn itin mokada ara rā pol atē tiyāgena duvanavā araka hoyāgē dæn minihāgēk tiyanē mulāva yan taramak nam gihin balanakoṭa ēka nǣha etana.
네, 그래서 움직여 여기서 뛰쳐나가자마자 cuti가 되었습니다. 이제 그는 몽둥이를 들고 쫓아가니 성향의 모습이 떠올라 그것으로 끝입니다. 이제 돌아가려 해도 돌아갈 길이 없습니다. 이제 그 몽둥이를 손에 쥐고 그놈을 찾아 뜁니다. 그에게 미혹이 있으니 얼마큼 가서 보면 거기에 그놈이 없습니다.
īṭa passē balanakoṭa pēnavā anit pættē kella vat. etakoṭa ara pættenē konna ōnē cara ehā pættē. dæn mēka mē vattaṭa āsāvē nam hiṭiyē. īṭa passē ūhæt tiyenavā ē vattē gevalayek kiyalā api dæn gevala yakā kiyalā kiyanavā. dæn ū pēnavā mævilā anit pættē gahaka pol kannavā ara horāgena gihillā. gannavā daḍi bidi karalā mē pætten pænalā arahen pænalā duvanavā nicci nætuva dæn ara gaha oyaṭa kaṭu karanna gihillā balanakoṭa miniharē næha. kohema giyē. tava ṭikak hoyalā balanakoṭa
그다음 보니 저쪽에 바나나 밭이 보입니다. 그러면 저쪽으로, 저 너머로 가야지요. 이 사람은 이 밭에 대한 집착으로 있었습니다. 그런데 그 밭에는 정령, 우리가 '집의 yakkha'라고 부르는 것이 있습니다. 그것이 저편 나무에서 무언가를 따는 도둑의 모습으로 지어져 보입니다. 덤벼들어 이쪽으로 뛰고 저쪽으로 뛰며 쉼 없이 달립니다. 그 나무에 가서 치려고 보니 그놈이 없습니다. 어디로 갔지?
næha. kohema giyē. tava ṭikak hoyalā balanakoṭa enavā gihi pæṭi passē kussiya pætteka hienavā gē karannaṭa ehema ekak pēnavā. ān aru ara pætten gē karanna næha. dæn duvagena nam pana næhægana uḍa gahanna epa pættē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bala rūtana næ. kohē yanavada mē dæn mataka nǣhæ. issellā ṭika mataka nǣ. ēvalēlē matakayi.
보이지 않습니다. 어디로 가는지 이제 기억이 없습니다. 앞의 일은 기억하지 못하고, 그 순간의 것만 기억합니다.
hariyaṭa oya pissuva tamayi digaṭama vatta vattē særi sara sarā dævi ta dævi tævi tævi koccara hariṭa pollen gahanna pannavā. dæn bærilā gæhuva nam ehema ē ehemakut ōkē tibuṇā. īḷan̆gaṭa minihak nægilā yanavā ē sækayā. dæn aruvō povillē haṭa rægena maṭat gaha. mamat parissāva venna ōnē.
꼭 그 미친 짓을 계속하며 밭을 떠돌고 애태우고 또 애태우며, 얼마나 몽둥이로 치려고 쫓아다니는지요. 잘못 쳤다면 그런 일도 거기 있습니다. 다음에는 그 의심 때문에 '저놈들이 몽둥이를 들고 와서 나도 칠 것이다. 나도 조심해야지' 합니다.
dæn oya adahasin innakoṭa minihā hæma velēlēma vaṭaviṭa balannavā. karma śaktiya kriyātmaka vanavā. ē jātiyēma eke hædilā nam kohē hari pollakin gahanna mula. danna vena vædunā pāra. ædagena væṭenavā. karma śaktiyan goḍagana karma śarīraya nisā āya panavā. itin ivarayak nǣ ōka onna oyagē viśāla arakalayak tamayi oya yakṣa lōka tiyennē.
그런 생각으로 있으니 그는 늘 둘레를 살핍니다. kamma 힘이 작동합니다. 바로 그런 것이 생겨나 어디선가 몽둥이로 한 대 맞습니다. 쓰러집니다. kamma 힘이 쌓은 kamma의 몸 때문에 다시 일어납니다. 그러니 끝이 없습니다. 이런 커다란 판이 바로 yakkha 세계입니다.
ēvayi itin etana midenna tiyennē ara gahama gahama apa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya gati midennē kavakda
(질문자) 그 성향에서 어떻게 벗어납니까?
dæn apiṭa kivvot apē tiyena yam gati lakṣaṇayak ōka hon̆da nǣ ōka atharaganna kiyalā. sīriyaken ekkenek pēganī avaṁkama ætta tamayi kivvē eyā maṭa sitavat vala kivvē mama ēka acca araganna ōnē. ehema kiyalā piḷigannē kīn kī denāṭa svāmīn vahansa ānāpāna karanna.
누가 우리에게 '네게 있는 이 성향은 좋지 않으니 버려라'라고 말한다면, '정말 맞는 말이다. 그는 나를 위해서 말한 것이다. 나는 그것을 버려야 한다' 하고 받아들이는 사람이 몇이나 되겠습니까, 스님. ānāpāna를 하려면 말입니다.
anna ēkayi kiyannē. akusal karaganna akusal ayin kara ayin karanna ēvā tamā visin mēka dænagena tamā mēka karagena yanakoṭa
(스님) 바로 그것을 말하는 것입니다. akusala를 버리려면, 그것들을 스스로 알고 스스로 해 나갈 때 —
onna otandi apiṭa tīraṇayak enavā. dæn api hitu mokara maraṇāsanna mohotē mesē praguṇa karagatta kenek innavā kiyalā. eyāṭa kehel koṭuvē kelanna kapanna yanavā. kæḍena dēval kæḍenavā. bin̆dena dēval bin̆denavā. vænasena dēval vænasenavā. anna ē nisāra dēk. itin monavā karannada? ōvā rakinna gihillā dævi dævi tævi tævi maṭa rakinna yanna ōnē. ohē kapāyana giyāga dæn karmaṇaya vitara puḷuvan vuṇāda geniyannē? venyen. anna bērenna tæna hatara paṭa nidahas vennē ehemayi ārya pudgalayā.
거기서 우리에게 결정이 옵니다. 죽음에 가까운 순간에 이것을 이렇게 익힌 사람이 있다고 합시다. 그에게 바나나 밭의 바나나를 자르러 가는 것이 보입니다. '깨질 것은 깨지고, 부서질 것은 부서지고, 사라질 것은 사라진다. 알맹이 없는 것이다. 그러니 어쩌겠는가? 그것을 지키려고 애태우고 또 애태우며 내가 지키러 가야 하는가? 잘라 가든 말든. 결국 kamma만큼만 가져갈 수 있지 않은가.' 벗어날 자리, 네 apāya에서 벗어나는 것이 바로 그렇게 하는 ariya 사람입니다.
atikassama sihiyē tiyāgenakoṭa situvilla ekaṭama ōka enavā
(질문자) 늘 sati에 두고 있으면 생각과 함께 그것이 오는군요.
anna ēkayi. eyā dakinavā lōka tattvaya mē lōkaya hæṭiya. lōkaya kiyannē mehema tamayi. mēkē dævi dævī gæṭi kæṭī giyot maṭat siddha vennē kavada hari mē taran̆geṭa porēṭa bæhælā. ara muvalaṭa poranna ballōvāgē mak kæṭivala poranna ulsō vāgē gahagena marāgena kāṭāgena mēkenma dævi tævi tævi tævin̆dayi matak siddha vennē. mēvā hariyaṭa mē ballangē tiyena mas kaṭuvāgē tamayi mē lōkē sampat kiyana ēvā. mēvā kohomada sænasillak labā dennē? maṭa kavada hari mēvayen ahak venna yatnam onna oya hæn̆gīma āpu tæn paṭan
(스님) 바로 그것입니다. 그는 세상의 처지, 세상의 모습을 봅니다. '세상이란 이런 것이다. 여기서 애태우고 부딪히고 엉켜 가면 나도 언젠가 이 다툼, 이 싸움판에 뛰어들어, 고깃점을 두고 다투는 개들처럼, 서로 때리고 죽이고 물어뜯으며 이것으로 애태우게 될 것이다. 세상의 재물이라는 것은 꼭 개들이 물고 있는 살 붙은 뼈다귀 같다. 이것들이 어떻게 평안을 주겠는가? 나는 언젠가 이것들에서 떠나야 한다.'
venna yatnam onna oya hæn̆gīma āpu tæn paṭan eyā geniyannē ēkē sōtā āpanna ehenam āpassaṭa geniyanavā misak āpahu ara satara pættaṭa geniyannē næ.
이 마음이 생긴 때부터 그는 sota-āpanna, 곧 거꾸로 돌려 데려가는 것이지, 다시 네 apāya 쪽으로 데려가지 않습니다.
bhautika dēval vala æn̆dīm gæṭīma vanin aḍu venavā væḍi ænna enna aḍu venavā. bhautika vitarak ne.
(질문자) 물질적인 것들에 대한 들러붙음과 부딪힘이 점점 줄어드는군요. (스님) 그렇게 줄어듭니다. (질문자) 물질적인 것만이 아니군요.
tava vitarakna avasthāvaṭa enakoṭa ē ennē saṁgnā dæn dæn otanaṭa rūpa vēdanā saṁgnā saṁgnā tiya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov saṁkhāra kiyana ekēdī javana saṁkhāra goḍanægunnē næ. javana saṁkhāra goḍanægennē īḷan̆gaṭa javana valaṭa saṁkhāra avasthāva ennē.
(스님) 네, saṅkhāra에서 javana saṅkhāra가 쌓이느냐 하면 — 아닙니다. javana saṅkhāra가 쌓이는 것은 그다음 javana에서이며, 그때 saṅkhāra의 단계가 옵니다.
saṁgnā saṁgnāva hæmata hæma cittak næ pā saṁgnā tiyenavā
saññā는 모든 마음에 다 있습니다.
diṭiya sparśa vēdanā saṁgnā cētanā ēkaksā jīvitayen tiya manasikāra
(질문자) phassa, vedanā, saññā, cetanā, ekaggatā, jīvitindriya, manasikāra 말이군요.
anicca dukkhanat saṁgnā ganna purudu velā nam vattapana dennet anicca panak saṁgnāva anna ēkamayi kiyannē. ēkamayi gannē. vattapanaya keruvet tiyenavā apē pragnāva væḍalā tibunam pragnāva mul venavā. ehema nætnam mulāva mē avidyā tr̥ṣṇā dekaka mul venavā.
(질문자) anicca, dukkha, anatta의 saññā를 잡는 데 익숙해졌다면 votthapana 할 때에도 anicca 쪽 saññā를 주는군요. (스님) 바로 그것입니다. 그것을 잡습니다. votthapana를 할 때도 우리 paññā가 자라 있었다면 paññā가 앞섭니다. 그렇지 않으면 미혹, 곧 이 avijjā와 taṇhā 둘이 앞섭니다.
menna mehema pragnāva mul vunot vattapanaya karannē pragnāvaṭa anuvayi. avidyā tr̥ṣṇā mula vunot vattapanaya karannē avidyā tr̥ṣṇā dekakaṭa anuva ælīm, gæṭīm mulā kiyana mē tunaṭa anuvayi. anna ehema vunot tamayi dugati upattiyakaṭa hētu tiyennē.
이렇게 paññā가 앞서면 votthapana는 paññā에 따라 합니다. avijjā와 taṇhā가 앞서면 votthapana는 avijjā와 taṇhā 둘에 따라, 곧 들러붙음, 부딪힘, 미혹 이 셋에 따라 합니다. 그렇게 되면 나쁜 곳에 태어날 까닭이 됩니다.
sōtāpanna pudgalayā hatara paha upattiyaṭa hētu nǣ kiyannē onna oya oya praśna uda nissarayi kiyalā dænagena nissara lōkē monavā harayakda anicca dukkha anatta kiyana mē trilakṣaṇayaṭat dækalama tamayi nissaratvaya ē saman̆ga mē ēkē ē pratiphalayak vaśayen innē matu velā ennē. yamek
sotāpanna 사람이 네 apāya에 태어날 까닭이 없다는 것은, 이것들을 알맹이 없다고 알기 때문입니다. 알맹이 없는 세상에 무슨 알맹이가 있느냐고, anicca, dukkha, anatta라는 이 tilakkhaṇa를 보았기에 알맹이 없음이 그와 함께 그 열매로서 드러나기 때문입니다.
vaśayen innē matu velā ennē. yamek aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana mē trilakṣaṇaya dækka nam ēka mahatkata hit valat uparima ekak venavā. ē kiyannē ē hitāntayen pala dena hitak. ēkē tiyena balaya tamayi kriyātmaka vennē. ehenam ē hitakin kavadāvat anicca dukkha anatta kiyana trilakṣaṇaya aramuṇu vecca nætnam sihiyaṭa nægicca yam citta svabhāvayakin vattapanaya vuṇā nam kisima davasaka satara apā gata vīmaṭa hētu vennā vū javanayak niyut karannē næha. ē nisā tamayi eyā satara apāyen nidahas venna hētuva.
누가 anicca, dukkha, anatta라는 이 tilakkhaṇa를 보았다면 그것은 마음들 가운데서도 으뜸이 됩니다. 곧 반드시 열매를 맺는 마음입니다. 그것이 지닌 힘이 작동합니다. 그러니 그 마음으로 anicca, dukkha, anatta라는 tilakkhaṇa를 대상으로 삼은, sati에 떠오른 마음의 성질로 votthapana 했다면, 결코 네 apāya에 떨어질 까닭이 되는 javana를 일으키지 않습니다. 그래서 그가 네 apāya에서 벗어나는 것입니다.
ehenam otandi sōtāpanna vīmaṭa avaśya karana paḷaveni kāraṇaya tamayi. oya kiyana aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana mē trilakṣaṇaya hariyaṭama tērum aragattahama ōken nægena tīraṇaya yamak anicca bava væṭahuṇā, dukayi anattayi kiyalā væṭahuṇā. ehenam lōkē nissarayi kiyalā væṭahuṇā. anna nissaratvaya væṭahanaṭa passē gannavā tīraṇayak. nissāra nam mama mokakda gata yutu tīraṇaya
그러니 거기서 sotāpanna가 되는 데 필요한 첫째 요점은, anicca, dukkha, anatta라는 이 tilakkhaṇa를 바르게 이해했을 때 거기서 솟는 결정입니다. 무엇이 anicca임을 알았고, dukkha이고 anatta임을 알았습니다. 그러면 세상이 알맹이 없다는 것을 알았습니다. 알맹이 없음을 안 뒤에 결정을 합니다. 알맹이가 없다면 내가 내려야 할 결정은 무엇인가?
ēka yam bæn̆dīmak ætnam yam chandara rāgayak ætnam. athærī novælīmadī ē væḍapilama keḷavara karanavā misak. ē passē gihillā væḍak nǣha. ēkē rōm gahalā væḍak nǣha nirōdha karanna ōnē. anna nirōdhaya dakinavā. nirōdha kaḷa yutta dakinavā.
그것에 어떤 묶임이 있다면, 어떤 chandarāga가 있다면, 내려놓고 들러붙지 않음으로써 그 행함을 끝낼 뿐입니다. 그 뒤를 따라가 봐야 소용없습니다. 그것을 두고 빙빙 돌아 봐야 소용없고, nirodha 해야 합니다. 바로 nirodha를 봅니다. nirodha 해야 할 것을 봅니다.
itin nirōdha karanna ōnē avidyāven tr̥ṣṇāven sasara anātha bavaṭa patvena gamana tiyena balāporottuva ēkayi nirōdha karannē. ehenam onna otendi apiṭa dakinna ōnē. priya svabhāvayen madhura svabhāvayen api yamak gæna hitanavā nam menna mēkamayi api etanaṭa geniyanna hētuva.
nirodha 해야 할 것은 avijjā와 taṇhā로 saṃsāra에서 의지할 데 없게 되는 여정에 걸린 바람입니다. 그것을 nirodha 합니다. 그러니 거기서 우리가 보아야 할 것은, 사랑스러운 모습, 달콤한 모습으로 우리가 무엇을 생각한다면 바로 이것이 우리를 거기로 데려가는 까닭이라는 점입니다.
ehenam dukkha ārya satyaya dakinavā kiyannē. api otedi dakinavā mē priya svabhāvayen madhura svabhāvayen tiyena ēvā harayak nǣ kiyalā. anna harayak næti mulāvak eyā dækkadāsaka ē piḷiban̆dava yam cantara rāgayak tiyenavā nam anna ēka hin̆dilā yanavā. ē cantara rāgaya duru vunahama ēkē ravun gahanna balāporottu ivarayi. nirōdhayi. ohomayi nirōdha karannē.
그러면 dukkha ariya sacca를 본다는 것은, 거기서 우리가 이 사랑스럽고 달콤한 모습으로 있는 것들에 알맹이가 없다는 것을 보는 것입니다. 알맹이 없는 미혹을 그가 본 날, 그것에 대한 chandarāga가 있다면 그것이 끊어져 나갑니다. 그 chandarāga가 떨어지면 그것을 두고 빙빙 돌 바람이 끝납니다. nirodha입니다. 그렇게 nirodha 합니다.
ēkē tiyena hara harayak nǣ kiyalā novæṭaheena tākkal asārayi kiyalā novæṭaheena tākkal apiṭa puḷuvankamak nǣhæ ēkē chandarāgayen midenna asārayi kiyalā væṭahenakoṭama ē yathābōdhayen ānaya tuḷin harayak nǣ kiyalā eken athærinna novæli midi yana pættaṭa hita tiyenavā. ehemavaṭat nivanaṭa hita tiyenavā.
거기에 알맹이가 없다는 것을 알지 못하는 동안, 알맹이 없음(asāra)을 알지 못하는 동안에는 우리는 그 chandarāga에서 풀려날 수 없습니다. 알맹이가 없음을 아는 바로 그때, 그 있는 그대로의 깨달음, ñāṇa를 통해 알맹이가 없음을 알아 그것을 내려놓고 들러붙지 않고 풀려나는 쪽으로 마음이 향합니다. 그렇게 nibbāna로 마음이 향합니다.
menna meyā caturārya satyaya mātrayak hari dækkenavā. eyā duka dækkē svabhāvayen vina dukaya nemeyi kavurut dakina eka.
이 사람은 cattāri ariya saccāni를 조금이나마 본 것입니다. 그가 본 괴로움은 누구나 보는, 저절로 겪는 괴로움이 아닙니다.
lōkayā priyayi, manāpayi, yahapatayi kiyalā priya svabhāvayen madhura svabhāvayen yamak badanavada? allanavada? anna ēka dukayi kiyalā dækkā nam. anna edāṭa dukkhāga satya dækkā.
세상 사람들이 사랑스럽다, 마음에 든다, 좋다고 하며 사랑스럽고 달콤한 모습으로 무엇을 끌어안고 붙잡는다면, 바로 그것이 dukkha라고 보았다면, 그날 dukkha ariya sacca를 본 것입니다.
etakoṭa mē bana ekamayi dukaṭa hētuva kiyalā dækkā. duka tr̥ṣṇāva dukayi kiyalā dækkē yana etanayi. mēka athærīma novælīmēdī mēka nirōdha karapuvahama nirōdhayak dakkam duka nirōdhaya dæk.
그리고 이 묶임이야말로 dukkha의 까닭이라고 보았습니다. taṇhā가 dukkha의 까닭이라고 본 것이 바로 거기입니다. 이것을 내려놓고 들러붙지 않음으로써 nirodha 했을 때 그 nirodha를 보았다면 dukkha nirodha를 본 것입니다.
ehenam mēka mama labāgattē menna mē vataparuvalā nemeyi. menna mē yathā dharmaya yathāsaya mehi karanavā.
그러니 이것을 내가 얻은 것은 겉치레로써가 아니라, 이 참된 dharma를 있는 그대로 마음에 둠으로써입니다.
anna hari anna ē nisā taṇhā duru venavā. taṇhāvama duru venavā nam upādānayavat āsānaya tædīmak nǣha. ehenam nirmāṇayak nǣha. ē jātiyak næha. anna veraṇaya.
바로 그렇습니다. 그래서 taṇhā가 떨어집니다. taṇhā가 떨어지면 upādāna도, 붙잡음도 없습니다. 그러면 만들어짐이 없습니다. jāti가 없습니다. 바로 그것입니다.
taṇhā venna hētuvak nætuva giyahāma taṇhā ivarayi. anna ēkayi.
taṇhā가 생길 까닭이 없어지면 taṇhā는 끝입니다. 바로 그것입니다.
yannē næ. itin avidyā pratyayen haṭaganna yamak æt. ēka tamayi taṇhāda hētuva metanayi tiyennē.
가지 않습니다. 그러니 avijjā를 paccaya로 생겨나는 무엇이 있다면, 그것이 taṇhā의 까닭이며, 그 까닭이 바로 여기에 있습니다.
ehema nætnam tiyennē prasāda. prasādaya kiyalā kiyannē ē pættaṭa yāva vana ekak nemeyi. anna ārya mārgaya tuḷa vēdanā paccayā taṇhāva vena vēdanā paccā prasādō
그렇지 않으면 있는 것은 pasāda, 곧 맑은 믿음입니다. pasāda라는 것은 그쪽으로 기우는 것이 아닙니다. ariya magga 안에서는 'vedanā paccayā taṇhā'가 아니라 'vedanā paccayā pasādo'입니다.
anna prasādayana gilāvaṭa patti mokada vennē prahāda paccayā adhi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)