kamma의 갈래와 요인, āvaraṇa·bandhana
ජනක, උපස්තම්භක, උපපීලක, උපඝාතක, දිට්ඨධම්මවේදනීය, උපපජ්ජවේදනීය, අපරාපරිය වේදනීය, අහෝසි, ගරුක, ආසන්න, ආචින්න, කටත්තා ආදී කර්ම, ඊට බලපාන සාධක, ගති, උපධි, කාල හා ප්රයෝග සම්පත්ති, මෛත්රී භාවනාව, ආවරණ පහ, බන්ධන පිළිබඳව සවිස්තරව
tiyenavā mē pinvat pirisakin a apiṭa sākacchā mātr̥kavā kīhapayak janaka karma upastambhaka karma upapīlaka karma upagātaka karma kiyana menna mē ṭikat tērum karalā denna kiyalā tiyenavā. diṭṭha dhama vēdanīya, upapajja
여기 몇몇 신도분들이 우리에게 이야기할 주제 몇 가지를 주셨습니다. janaka kamma, upatthambhaka kamma, upapīḷaka kamma, upaghātaka kamma, 이것들을 풀어 달라고 하셨습니다.
kiyalā tiyenavā. diṭṭha dhama vēdanīya, upapajja vēdanīya, aparāpariya vēdanīya, ahōsi karma kiyana mē ṭikat. garukama, āsanna karma, ācinkamma, kaṭattākamma
또 diṭṭhadhammavedanīya, upapajjavedanīya, aparāpariyavedanīya, ahosi kamma, 그리고 garuka kamma, āsanna kamma, āciṇṇa kamma, kaṭattā kamma도요.
anna mē piḷiban̆da vistarayak tamayi balāporottu issellama.
먼저 바라는 것은 이것들에 대한 풀이입니다.
dæn mē janaka karma kiyalā kiyannē mēkayi. yamkisi bhavayaka upan kenek ē bhavayen cuta velā nævata paṭisandhiyak labanavā nam. anē paṭisandhiyak læbīmaṭa hētukāraka vena karuṇu. janaka kiyannē upaddavanavā kiyana ekayi. matu bhavayaka upaddavana karma janaka karma.
janaka kamma란 이런 것입니다. 어떤 bhava에 태어난 이가 그 bhava에서 죽어 다시 paṭisandhi를 얻는다면, 그 paṭisandhi를 얻게 하는 까닭이 되는 것들입니다. janaka란 '태어나게 한다'는 뜻입니다. 다음 bhava에 태어나게 하는 kamma가 janaka kamma입니다.
ē kiyannē karmayayi karma patayayi dekak tiyenavā. dasa akusala karma tiyenavā karma patē kiyalā tiyena prāṇaghātā dattādāna kāyami mityācāra dæn kayin kerena væradi. kav etakoṭa musāvāda pisanāca, parusāca, sampapalāpa kiyannē vacanayen keraṇa pāpa. abhijjā vyāpāda mityā diṭṭhi kiyannē sien kiraṇa pāpa.
다시 말해 kamma와 kammapatha 두 가지가 있습니다. 열 가지 akusala kamma가 kammapatha로 말해지는데, pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra는 몸으로 짓는 잘못입니다. musāvāda, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpa는 말로 짓는 pāpa이고, abhijjhā, byāpāda, micchādiṭṭhi는 마음으로 짓는 pāpa입니다.
[goravanavā] dæn mē vadi ætivennā vū sampūrṇa karmayak bavaṭa patvīmak tiyenavā kāraṇā sampūrṇa nam. ēvaṭa kiyanavā karma saha karma pata karmayayi, karma patayayi kiyana mē deka tōrāganna ōnē.
(코 고는 소리) 이 잘못들이 온전한 kamma가 되는 경우가 있는데, 조건이 다 갖추어졌을 때입니다. 그것을 kamma와 kammapatha라 하니, kamma와 kammapatha 이 둘을 가려 알아야 합니다.
dæn satek bava dænagænīma maraṇa cētanāva yodana upakramaya upakramaya kriyātmaka kirīma satvayā mærīma. menna mē kāraṇā pahama sakas vunot ēka karma patayak venavā. ē kiyannē sarva sampūrṇa karmayak venavā. karmaya pūrṇayi. ōken ekak hari aḍu vunot ehema ēka karmayak venavā misā prāṇaghāta karmayak venavā karma patayak vennē.
살아 있는 것임을 앎, 죽이려는 cetanā, 방법을 세움, 그 방법을 실행함, 그 생명이 죽음 — 이 다섯 조건이 모두 갖추어지면 그것은 kammapatha가 됩니다. 곧 다 갖춘 kamma, 온전한 kamma가 됩니다. 이 가운데 하나라도 빠지면 pāṇātipāta kamma는 되어도 kammapatha는 되지 않습니다.
prāṇaghāta karma patayak vunot tamayi ēkē æti vennā vū śaktiya tamayi janaka karmayakaṭa hētu vennē. ē kiyannē nævata prāṇaghātaya hētu karagena prāṇaghāta pāpayakin yam uppattiyak labanavā nam apāgatava hō satara apāgata uppattiyak labanavā nam ēkaṭa hētu venna karma patayak venna ōnē. ehenam an̆ga sampūrṇa karmayak kerenna ōnē. ehema nætnam
pāṇātipāta가 kammapatha가 되어야 거기서 생기는 힘이 janaka kamma의 까닭이 됩니다. 곧 pāṇātipāta의 pāpa로 다시 어떤 태어남을, 네 apāya에 떨어지는 태어남을 얻는다면 그 까닭은 kammapatha여야 합니다. 그러니 요소를 다 갖춘 kamma가 지어져야 합니다.
karmayak kerenna ōnē. ehema nætnam læbennē pravr̥ti vipāka. pravr̥ti vipāka kiyalā kiyannē paṭisandhi vipākayen uppattiya labā denavā. pravr̥ti vipākayakin ē uppattiya labā dun kālaya tuḷa api hitamukō dæn manussayek velā upannā. paṭisandhi karmayakin. avurudu 80k hari 90k hari manussayā jīvat velā inna kālaya tuḷa atara mæta satiyena vipāka tiyenavā. anna ēvaṭa hētu venavā ara karmaya kiyana eka. karma patayak novicca ēvā tiyena balaya.
그렇지 않으면 받는 것은 pavatti vipāka입니다. paṭisandhi vipāka는 태어남을 주고, pavatti vipāka는 그렇게 태어난 동안에 나타납니다. 예를 들어 paṭisandhi kamma로 사람으로 태어났다고 합시다. 여든 해나 아흔 해를 사는 동안 그 사이사이에 겪는 vipāka가 있는데, 그 까닭이 바로 그 kamma, 곧 kammapatha가 되지 못한 것들이 지닌 힘입니다.
dæn karmayak karanakoṭa hæma karmayakaṭama parivāhāra karma tiyenavā. depættaṭama parivāra karma pirenavā. hon̆da hō naraka. dæn yamkisi kenek prāṇaghātayak karanna hituvot ehema prāṇaghātayak kirīma san̆dahā ē prāṇaghātaya karalā satvayā cuta vīmaṭa kaṭayutu vena mohota venakan. ē okkoma karma koṭasaṭa væṭenavā.
kamma를 지을 때 모든 kamma에는 딸린 kamma(parivāra kamma)가 있습니다. 좋든 나쁘든 양쪽 모두에 딸린 kamma가 채워집니다. 어떤 이가 살생을 하려고 마음먹었다면, 그 살생을 하여 그 생명이 죽게 되는 순간까지의 모든 것이 kamma 쪽에 듭니다.
ēvayen siddha vennē upan tænaka mē vipāka upan tænaka denna. upaddavanna hētu vennē satvayāgē maraṇayak samaga æti vennā vū jīvitayē hin̆diyāmak samaga æti vennā vū yam kṣaṇaya tamayi karma patayak bavaṭa pat vennē.
그것들이 하는 일은 태어난 자리에서 이 vipāka를 주는 것입니다. 태어나게 하는 까닭이 되는 것은 생명의 죽음과 함께, 목숨이 끊어짐과 함께 일어나는 그 순간이며, 그 순간이 kammapatha가 됩니다.
dæn satayek maranna hin̆dalā yanavā. daḍēma yanavā manussayek. dæn dēmē yanakam tiyennē karma. prāṇaghāta karmayaṭayi hētu vennē. tava satayek maraṇa bavaṭa sambandha vuṇē nǣ.
이제 짐승을 죽이러 나섭니다. 어떤 사람이 사냥을 나갑니다. 사냥터에 갈 때까지 있는 것은 kamma입니다. pāṇātipāta kamma의 까닭이 될 뿐, 아직 짐승을 죽이는 데 이어지지는 않았습니다.
satayek dakinavā. anna satayek innavā maranna ōnē kiyalā hitenavā. veḍi tiyenavā hari, vidinavā hari galakin gahanavā hari mokak hari ganna upakramaya kriyātmaka karanavā. upakramaya kriyātmaka kaḷā. hæbæyi gal pāra vædunē nætnam væḍi veḍi pāra vædunē ahakaṭa satara vædunē nǣ.
짐승을 봅니다. '저기 짐승이 있구나, 죽여야지' 하는 마음이 듭니다. 총을 쏘든, 활을 쏘든, 돌로 치든 무언가 방법을 실행합니다. 방법을 실행했습니다. 그런데 돌이 맞지 않았거나 총알이 빗나가 짐승에게 맞지 않았다면,
ehenam prāṇaghāta karmayak vunā misā karma patayak vunē. satāra vædunā malē nǣ. ehenam pūrṇa karma patayak venna prāṇagha gāhatayak sarva sampūrṇa vennē nǣ. satva hiṁsāvak vīma atina sampūrṇa venavā. kāna gahataya tiya satvayāgē cuta vīma vuṇē næ. ehenam etanin malē nætnam. etakan vennē karma kiyana koṭasaṭa væṭanam prāṇaghāta karma. hatā malā nam
그것은 pāṇātipāta kamma가 되었을 뿐 kammapatha가 되지는 않았습니다. 짐승이 맞았지만 죽지 않았다면 온전한 kammapatha가 될 만큼 살생이 다 갖추어지지 않습니다. 생명을 해친 일로서는 갖추어지지만 생명의 죽음은 일어나지 않았습니다. 그러니 거기서 죽지 않았다면 그때까지는 kamma 쪽에 드는 pāṇātipāta kamma일 뿐입니다.
koṭasaṭa væṭanam prāṇaghāta karma. hatā malā nam mærena mohotēdī karma patayak haṭagannavā. anna ē mærena mohotē æti vennā vū balavat karma vēgaya tamayi matu upattiyak haṭaganna hētu vennē satala apāgata. hētu venavā nam ēkayi anna janaka karmayak vennē.
짐승이 죽었다면 죽는 순간에 kammapatha가 생깁니다. 그 죽는 순간에 생기는 강한 kamma의 힘이 다음 태어남, 곧 네 apāya에 태어나는 까닭이 됩니다. 그렇게 까닭이 된다면 그것이 바로 janaka kamma입니다.
etakoṭa janaka karmayak æti venakoṭa dæn api ara karagatta hon̆da hō naraka tiyenavā namē kiya prāṇaghāta pætta kivvā. api dānayak denavā. tava pættakin dānayakdīmaṭa avaśya karana kāraṇā aṁga sampūrṇa karalā dāna dena mohotēdī tamayi. dānamē puṇya karmē karma patayak vennē.
janaka kamma가 생길 때 우리가 지은 좋은 것이나 나쁜 것이 있다면 — 앞에서는 pāṇātipāta 쪽을 말했지요. 우리가 dāna를 합니다. 다른 쪽에서 dāna를 하는 데 필요한 것들을 다 갖추어 dāna를 주는 그 순간에 dāna라는 puñña kamma가 kammapatha가 됩니다.
dena mohota venakan karapu yamkisi væḍapilak ætda ēka parivāra karma venavā. anna upasambhaka yam tenaka upannāma ipadīmaṭa hō ipaduna kaya pævætvīmaṭa hō ādhāra vena karma. ēvaṭa kiyanavā upastambhaka karma.
주는 순간까지 한 여러 일들은 parivāra kamma가 됩니다. 이것이 upatthambhaka입니다. 어떤 곳에 태어났을 때 태어남이나 태어난 몸을 지탱하는 데 도움이 되는 kamma를 upatthambhaka kamma라 합니다.
upapīlaka kiyannē janaka karmayen labā dunna śaktiya ē pævætma bādhā pamuṇavalā. ēka bin̆da hari hariyaṭa kaṭayutu kirīmaṭa bādhā pamuṇa. pahat bavaṭa pat karanavā. hon̆da hō naraka væṭahenavā dē ṭika. ēkaṭa kiyanavā upīlaka karma. yamkisi
upapīḷaka란 janaka kamma가 준 힘, 그 이어짐을 방해하여 깨뜨리거나 제대로 굴러가지 못하게 막아 낮추는 것입니다. 좋은 것이든 나쁜 것이든 그렇게 작용하는 것을 upapīḷaka kamma라 합니다.
ṭika. ēkaṭa kiyanavā upīlaka karma. yamkisi kenek pinak karalā ē pina kara inna pudgalayā ē pina karana gaman mona ekakda mē aparādhayak mē salli dunna viyadan kaḷē mēkaṭa nikan boru væḍak mēka ohomat hitunā nam ehema. anna ēka kavada hari ara pinē sampattiya læbenakoṭa ēka pahata damanna hētu venavā. upapīlaka
어떤 이가 puñña를 짓고서, 그 puñña를 짓는 중에 '무슨 이런 바보짓이람, 이 돈을 들인 게 다 헛일이야' 하는 생각이 들었다면, 언젠가 그 puñña의 결실을 받을 때 그것을 깎아내리는 까닭이 됩니다. 이것이 upapīḷaka입니다.
tavak karanna gihillā mona aparādhayakda mama mē karanna giyē. mē vagē mē vagē ma nam mīṭa passē karannē oya adahasak gattot ara pāpa karmaya balavēgaṭari upīlaka venavā. ēkaṭa ēka gevanna hētu venavā ara adhāta ēka dæn ēka tiyena balaya aḍu karanna hētu venavā. ē depættaṭama upīlaka karma tiyenavā.
또 나쁜 일을 하려다가 '내가 무슨 못된 짓을 하려 했나, 앞으로는 이런 일은 하지 않겠다'는 마음을 내면, 그 pāpa kamma의 힘에도 upapīḷaka가 됩니다. 그것을 치러 없애는 데, 그 힘을 줄이는 데 까닭이 됩니다. 이렇게 양쪽 모두에 upapīḷaka kamma가 있습니다.
upaghātaka karma kiyalā kiyannē. ē karapu rāsa karmayakin śaktiyakin ara upan bhavaya vināśa karanna hētu venavā. dæn minisat bavaka ipadilā eyā karapu dæn api hitamukō yamkisi pudgalayek upadilā inna manussayayinṭa pahara gahalā maralā dæmmā. dæn eyāṭat siddha venavā vena hētuvakin upannat manussayek velā. maga anungen paharak ahalā mærenna. anna upagha gahatakayak āvā. ē kiyannē læbuṇā vū dē vināśaya velā hētu vuṇā.
upaghātaka kamma란 지은 어떤 kamma의 힘으로 태어난 bhava를 망가뜨리는 까닭이 되는 것입니다. 예컨대 사람으로 태어난 어떤 이가 사람들을 때려 죽였다고 합시다. 그러면 그도 다른 까닭으로 사람으로 태어났더라도 길에서 남에게 맞아 죽게 됩니다. 이것이 upaghātaka가 온 것입니다. 받은 것이 망가지는 까닭이 된 것이지요.
dæn naraka væḍak karanavā. īṭa passē mana abhēdānaya denavā ēkaṭa ēkē pāpaya dænagena kaḷā vū satvanayak kaḷāna īṭa passē eya abhēdānaya paṭan gannavā. tatvayinṭa bayak nætuva karadarayak nætuva jīvat venna tamanṭa karanna puḷuvan udavvak upakārayak nætnam karalā ē ādī vaśayen penak karanavā. anna ehema karapuvahama ara prāṇaghātaya nisā haṭaganna giya vināśayak ohu tibuṇā. ēka midæhærala nam āya jīvat venna pædenna hētu venavā.
나쁜 일을 합니다. 그 뒤 그 pāpa를 알아차리고, 생명을 해친 일을 했다면 그 뒤 그는 생명을 지켜 주는 일(abhayadāna)을 시작합니다. 생명들이 두려움 없이, 해코지 없이 살도록 자기가 할 수 있는 도움을 주는 등 puñña를 짓습니다. 그렇게 하면 그 살생 때문에 닥치려던 망가짐에서 벗어나 다시 살아남는 까닭이 됩니다.
anna ēkayi ēka læbena pratipākaya ākāraya yamak nisā læbuṇā vū śakti viśēṣaya nætnam læbuṇā vū atbæva vināśa karanna hētu venavā nam hon̆da hō naraka ēka upagātaka karmayangen siddha vennē. ōka tamayi ē karma karavat hatara.
그러니 어떤 것 때문에 받은 특별한 힘이나 받은 몸을 망가뜨리는 까닭이 된다면, 좋든 나쁘든 그것은 upaghātaka kamma로 일어나는 것입니다. 이것이 그 네 가지 kamma입니다.
mē diṭṭha dhamma vēdanīya kiyannē ē kāraṇaya pratiphalaya ē atbævīma dakinna læbenavā. melōdi karapu pāpa karmaya melovama pala denavā. okkoma siyallama nemeyi koṭasak. ēka diṭṭha dhammavēdanaya.
diṭṭhadhammavedanīya란 그 결과를 바로 이 생에서 보게 되는 것입니다. 이 세상에서 지은 pāpa kamma가 이 세상에서 결실을 맺습니다. 모두가 아니라 일부입니다. 그것이 diṭṭhadhammavedanīya입니다.
dæn nirōdha samāpattiyaṭa samadilā hat davasak in̆dalā hiṭan vaḍana ara arihattun vahansē namakaṭa issellama dena dānaya ānisantayē elovadima pala denavā. ē dunna kenāṭa ē atbævīma pala denavā. etakoṭa mēka tamayi diṭṭha dhamma vēdanīya.
nirodha samāpatti에 들어 이레를 머물다 나온 arahant 스님께 처음 드리는 dāna의 ānisaṃsa는 이 세상에서 결실을 맺습니다. 드린 사람에게 바로 이 생에서 결실이 나타납니다. 이것이 diṭṭhadhammavedanīya입니다.
dæn ē vagēma ānantara pāpa karmayak karalā dæn ara dēvadaṭa mē melōīma edāvama pala dunnā. ē kiyannē melōīma paribilin apāgata vuṇā. itin ē vagē avasthāva ēkat diṭṭha dhamma vēdanaya. yamkisi karmayak karuvahama karmaya balavatkama hon̆da hō naraka anuva tamayi. adhika balavat ēvā tamayi melō koṭasak phala dennē.
마찬가지로 ānantariya pāpa kamma를 지은 Devadatta에게는 이 세상에서 그날로 결실이 나타났습니다. 곧 이 세상에서 땅에 빠져 apāya에 떨어졌습니다. 그런 경우도 diṭṭhadhammavedanīya입니다. kamma를 지었을 때 좋든 나쁘든 그 kamma의 힘에 따라, 아주 강한 것들이 이 생에서 일부 결실을 맺습니다.
dæn api dānayak dīlā monavā hari apala duru karaganna dānayak denavā. ēka ætta vaśayen mēka balavat vunā nam ē ānisaṁsaya melova pala dena koṭasen ara apali duru venna balapānavā. ēkat diṭṭha dhamma vēdana.
우리가 어떤 액운을 물리치려고 dāna를 합니다. 그 dāna가 참으로 강했다면 그 ānisaṃsa 가운데 이 생에서 결실을 맺는 부분이 액운을 물리치는 데 작용합니다. 그것도 diṭṭhadhammavedanīya입니다.
yamkisi kenekuṭa yahapatak karaganna avaśyayi. eyā melō dan pelā eyādī vaśayen kaṭayutu karanakoṭa ēkēnisaṁsayak melova pala dunnā. eyāgē jīvitē melō āyasarayak ehapata mārgayaṭa hænnē ēka diṭṭha dhamma vidina vaśayenma kriyātmaka venavā. itin diṭṭha dhamma vēdanaya kiyannē anna ēvā.
어떤 이가 잘되기를 바라 이 생에서 dāna와 sīla 같은 것을 행할 때, 그 ānisaṃsa가 이 생에서 결실을 맺어 그의 삶이 이 생에서 잘되는 길로 들어선다면, 그것은 diṭṭhadhammavedanīya로 작용하는 것입니다. diṭṭhadhammavedanīya란 그런 것들입니다.
dæn upapajja vēdanaya kiyalā kiyannē mē bhavayē næhæ. īḷan̆ga bhavayēdī ēkāntayen phala dena karma. dæn ānan pāpa karmayak kaḷot eyā melava kohoma jīvat vunat ēkāntayen īḷan̆ga bhavē apāgata venna venavamayi. anna ēka upja vēdana. ē āsannama bhavayēdī. ēka mē atdakinna siddha venavā. atvin̆dinna siddha venavā. aparāpariya kiyannē
upapajjavedanīya란 이 bhava에서가 아니라 다음 bhava에서 틀림없이 결실을 맺는 kamma입니다. ānantariya pāpa kamma를 지으면 이 세상에서 어떻게 살든 다음 bhava에 반드시 apāya에 떨어집니다. 그것이 upapajjavedanīya입니다. 바로 다음 bhava에서 그것을 겪고 맛보아야 합니다.
atvin̆dinna siddha venavā. aparāpariya kiyannē kavadā hari karmayak kaḷot kavadā hari vipākayaṭa enna hētu śaktiyak gæb venavā. avasthāva læbuṇu tena vipāka tiyenavā satara ananta kālekadī hari venna puḷuvan. kalpa gānak idalā hari ædalā nna puḷuvan. ehema karma balavē hiṭenavā aparāparaya ahōci karma kiyalā
aparāpariya란, kamma를 지으면 언젠가 vipāka로 나타날 힘이 깃든다는 것입니다. 기회가 오는 곳에서 vipāka가 나타나니, 끝없는 saṃsāra의 어느 때일 수도 있고 여러 kappa가 지나서 끌려올 수도 있습니다. 그런 kamma의 힘이 aparāpariya입니다.
balavē hiṭenavā aparāparaya ahōci karma kiyalā kiyannē yamkisi karmayak karapuvahama ē karma balavēgaya ekkō vin̆dalā ahōci karaganna ōnē. dæn karma karmayak karapu kenāṭa karmaya vin̆dinna siddha venavā vipāka ē vipāka vin̆dina kāla sīmāvēdī vipāka in̆dalā ivara vunahama ē karmaya balavēgaya āyahōsati ēka phala denna vidihak nǣha. dæn sōtāpanna tatvayaṭa pat vunot yam kenek satara apāgata venna tibicca siyalu karma asōsīya eyāṭa palenna vidihak nǣ. anna ē vagēṭa kiyanavā ahōsikāra
ahosi kamma란, kamma를 지으면 그 힘을 겪어서 ahosi로 만들어야 합니다. kamma를 지은 이는 그 vipāka를 겪어야 하고, 정해진 기간 동안 vipāka를 다 겪고 나면 그 kamma의 힘은 ahosi가 되어 더는 결실을 맺을 길이 없습니다. 또 누군가 sotāpanna가 되면 네 apāya에 떨어질 수 있었던 모든 kamma가 ahosi가 되어 그에게 결실을 맺을 길이 없습니다. 그런 것을 ahosi kamma라 합니다.
ov api dā samahara jīma apē ata ov namut apiṭa ē dāna valak dæn denna ōnē ov namut ara ida cittak intta itin ēka eta ættaṭama hita samādhāna pīṭhāna parimānaya vara goḍak pas va dennat ōnē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
maṭa denna puḷuvan vennē mē pramāṇaya vitarayi ov svāmīn vahansa
(질문자) 제가 드릴 수 있는 건 이만큼뿐입니다. 네, 스님.
itin mēkayi yam tamanṭa hita tiyenavā nam ē hitē tiyena citta prabōdha bōdhaya prahādayayi etana balapānnē. dāna vastuvē lokukama nemeyi. dæn ē kiyannē citta prahādayayi pinaṭa
그러니 이것입니다. 자기 마음이 있다면, 그 마음에 있는 citta pasāda, 곧 마음의 맑은 믿음이 거기서 작용합니다. dāna 물건의 크기가 아닙니다. 곧 puñña에 작용하는 것은 citta pasāda입니다.
balapānnē. dæn jētavanārāmayak hadanna puḷuvan kamak hari dugaṭa tibunē næhæ. jētavanārāmaya hadanna kōṭi gānak viyadan karalā hæduvē mē anē pirisitumā. anē sādhu anē sādhu koccara vaṭinādī ada kiya ekē bohoma santōsayen sita prahādaya pahaḷa karagena hiṭiyā ēka upāsaka mahattayek. dæn ēkē piren eyāṭa væranā rattarā vimāṇayak. pavisādayalova ē pūjā karapu anē piṭasitumāṭa īṭa pallen ridhi vimāṇayak vunē.
Jetavana 같은 것을 지을 힘이 가난한 이에게는 없었습니다. Jetavana는 Anāthapiṇḍika 장자가 엄청난 돈을 들여 지었습니다. 한 upāsaka는 '아, sādhu, sādhu, 얼마나 훌륭한가' 하며 아주 기뻐하며 마음에 pasāda를 일으키고 있었습니다. 그 puñña로 그에게 저 세상에 빛나는 금빛 vimāna가 생겼고, 봉헌한 Anāthapiṇḍika에게는 그보다 낮은 vimāna가 생겼습니다.
pinē pramāṇaya koccara venas velāda kōṭi gānak viyadan karalā hanam tamangē mudala viyadan karalā hadapu anē piṭa siṭāvaṭa pahaḷu vunā ē pinaṭa hidimānayak. ē pūjā karana velāvē. ē velāvē satuṭu vecca ari ara upāsaka mahattayāṭa īṭat ihalin īṭa vaḍā varna rattamānayak ē vidihaṭama pahaḷa vuṇā.
puñña의 크기가 얼마나 달라졌는지 보십시오. 엄청난 돈을, 자기 돈을 들여 지은 Anāthapiṇḍika에게 그 puñña로 vimāna가 생겼는데, 그 봉헌하던 때에 기뻐한 그 upāsaka에게는 그보다 높고 더 빛나는 금 vimāna가 그렇게 생겼습니다.
hitaṭa patvīma o hitaṭa api ēka dakinna ōnē. dæn saṁyōgayaṭa patvīma kiyana eket tiyenavā duka kiyana eket tiyenavā krama dekak. ektaraha duk koṭarasak tiyenavā ēka mē paṭighānusayaṭa væṭennē nǣ.
마음에 이르는 것 — 우리는 그것을 보아야 합니다. 괴로움에도 두 길이 있습니다. 어떤 괴로움은 paṭighānusaya에 들지 않습니다.
ē kiyannē yamkisi dvēśaya næha dūṣayatāvayak enakoṭa siyaluma dūṣatāvayan paṭighānusayaṭa væṭennē næha. ē kiyannē gæṭīmaṭa ahuvennē næha. pāpayaṭa ahuvennē næ. dæn yamkisi kenekuṭa anē maṭa mehema dānayak dīganna nǣhanē kiyalā tiyeenē saṁvēgaya ēka pāpayaṭa væṭennē næ.
곧 어떤 언짢음이 일어날 때 모든 언짢음이 paṭighānusaya에 드는 것은 아닙니다. paṭigha에 걸리지 않고 pāpa에 걸리지 않습니다. 어떤 이가 '아, 나는 이런 dāna를 드릴 수가 없구나' 하고 느끼는 saṃvega는 pāpa에 들지 않습니다.
ehenam siyaluma paṭigha siyaluma mānasika duk karadara pāpayaṭa væṭennē næ. ēka dakinna ōnē etanin. dæn budurajāṇan vahansē væḍa inna kālēdī unvahansē vaḍanavā dækalā. ektarā pirisak tama tamangē vatkam valin noyaka ākārayen dānamāna hadāgena genāvā.
그러니 모든 paṭigha, 모든 마음의 괴로움이 pāpa에 드는 것은 아닙니다. 거기서 그것을 보아야 합니다. 부처님이 계시던 때, 부처님이 오신다는 것을 보고 어떤 무리가 저마다 자기 재산으로 갖가지 dāna를 마련해 가져왔습니다.
ēka manussayaka hari śraddhāvantayi pæhædili. sahitanē budurajāṇan vahansēt vaḍinavā mahā saṁgharat væṭenavā maṭa dāna kara denna monavat næhænē. mama monavā dennada? mehema kalpanā kara in̆dalā hiṭā meyā mokada karannē bæluvā dæn kanna bonna dīkut gedara næhæ. ehema mehe hoyalā balanakoṭa haṇu sāl æhi ṭikak tiyenavā dækkā. æhi sahita haṇu sāl ṭikak ven karalā. ēka garalā karalā ēken ē ṭika nam ganna
어떤 사람이 아주 믿음 깊고 마음이 맑았습니다. '부처님도 오시고 큰 saṅgha도 오시는데 나는 dāna로 드릴 것이 아무것도 없구나. 무엇을 드릴까?' 이렇게 생각하다가 무엇을 할까 둘러보니 집에는 먹고 마실 것도 없었습니다. 그렇게 찾아보니 겨가 붙은 싸라기가 조금 있는 것을 보았습니다. 겨 붙은 싸라기를 따로 골라 갈고 하면 그것은 쓸 수 있겠다 싶었습니다.
puḷuvan. itin ēka atana monavā hadannada bæluva monavā tava tiyenavā itin hakuru ṭikak hari paṭikak hari tava poḍḍak aḍiyaka ituralā tiyenavā dækkā. tet cuṭṭak tibuna occarayi tibunē. dæn mēken meyā mokata karannē monavā hari kanē kanna deyak hari hadalā hiṭava kohomahari tini gihin tiyā gattot
그것으로 무엇을 만들까 보니, 당밀(hakuru)이 조금, 그리고 바닥에 조금 남은 것이 있었습니다. 기름도 조금 있었습니다. 그것뿐이었습니다. 이걸로 무엇을 하느냐 하면, 먹을 무언가를 만들어 어떻게든 가져가 놓으면 내 마음이 기쁘겠다 싶었습니다.
magina uddānayak enavanē. mehema kalā haṇu sāl ṭika garalā okkoma abaralā ēka piṭi karagena ara pæṭigat ekkaṭa vistara karalā haṭan ara tibicca tel ṭika dālā ēka bæn̆denna madi ē pættaṭa mē pættaṭa dālā dālā kohomahari mēka kanna puḷuvan tambanna puḷuvan gāṭa hari telen tambā gattā. kævumak nemeyi mēka. kohomahari piṭi ṭikak mē pæn ṭikak dālā hadātā namut āhārayaṭa ganna puḷuvan ekak.
그렇게 했습니다. 싸라기를 갈아 모두 빻아 가루로 만들고 당밀과 섞어 남은 기름을 넣었는데, 뭉치기에 모자라 이리저리 넣고 또 넣어 어떻게든 먹을 수 있게 기름에 지져 냈습니다. 과자(kævum)라 할 만한 것은 아닙니다. 어떻게든 가루에 물을 조금 넣어 만든, 그래도 먹을 수는 있는 것이었습니다.
dæn ōka hadāgena dæn anik ayaṭa pēnna kiyanna bæhæ mona kǣmakda mēka āval kǣma kiyanna bænē. itin mēka ekapāraṭa prasiddhiya geniyannat bæhæ pennannat bæhæ. saḷuvaka hotāgena aran giyā.
그걸 만들고 나서 다른 사람들에게 보일 수도, 무슨 음식이라 말할 수도 없었습니다. 그래서 대놓고 내놓지도 보이지도 못하고 천에 싸서 가져갔습니다.
katā gæna gihillā balanakoṭa etana tiyena kǣma vala mē praṇītaya dækkahama praṇīta suvan̆da mē ara væṭenakoṭa o tiye mama mē genicca mē mēka mē talapē kohē tiyannada mē kǣma vala hæṭiyaṭa metana pættaṭavat tiyanna puḷuvan tænak næhænē kiyalā saṁvēga anē maṁ oyāgē duppatē mehema kiyata gannēnē ēkat aragena ara senaga asarellā hiṭan hiṭiyā haṁgāgena budurajāṇan vahansē mēkē budu vasin dækalā tiyennē.
가서 보니 거기 놓인 음식들이 훌륭하고 좋은 향기가 퍼지는데, '내가 가져온 이 반죽 덩어리를 어디에 놓나, 이런 음식들 사이에는 곁에도 놓을 자리가 없구나' 하며 saṃvega를 느꼈습니다. '아, 내 가난 때문에 이렇구나' 하며 그것을 들고 사람들 뒤에 숨어 서 있었습니다. 부처님은 이것을 부처님의 눈으로 보셨습니다.
itin ani okkoma eka dānē denna balāporottu innavā budurajāṇan vahansē vaḍina ekak. budurajāṇan vahansē pātraya vahagena væḍiyi. pātraya æriyē næ. ani kāla dānē bedanna vidiyahak næhæ. budurajāṇan vahansē ara manussayā ḷan̆ga karanavā gihillā pātraya æriyā. mēka maṭa puduma vāsanāva lovturā budurajāṇan vahansēṭa magē dānē denna hambunā lilā anē sādu kiyalā dānē pūjā kaḷā. dæn budurajāṇan vahansē ē puḍu roṭiya væḷan̆duvā anik eyāgē tunaddānaya gattē nætuva eyā pinivā anukampā karot.
다른 이들은 모두 자기 dāna를 드리려고 부처님이 오시기를 기다렸습니다. 부처님은 발우를 덮은 채 오셨고, 발우를 열지 않으셨습니다. 다른 이들은 dāna를 나눌 길이 없었습니다. 부처님은 그 사람에게 다가가 발우를 여셨습니다. '참 놀라운 복이구나, 세상에서 가장 높으신 부처님께 내 dāna를 드릴 수 있다니' 하며 '아, sādhu' 하고 dāna를 올렸습니다. 부처님은 그 지진 떡을 드시고, 다른 이들의 dāna는 받지 않으시고 그를 가엾이 여기셨습니다.
dæn metana pennannē itin vædagatma deyak tiyennē. tamangē vatkamaya hæṭiyaṭa dē yam kenek denavā nam ēkē ati viśēṣayak tiyenavā.
여기서 보여 주는 가장 중요한 것은 이것입니다. 자기 형편대로 무언가를 주는 사람에게는 아주 특별한 것이 있습니다.
ē nisā etana ē aḍupāḍu dæn api hitamu yamkisi kenek tamangē tiyena vatkam valin tiyena dēpol valin dānayak hadalā lokura dānayak denavā. ekkenek tava kenek tamanṭa tiyena maṭamaṭa pālk hari kamaknē tamanṭa tiyena hæṭiyaṭa lokuma dē denavā. menna tamangē tamanṭa tiyena hæṭiyaṭa dena lokuma dē viśēṣayi.
그래서 거기서, 예컨대 어떤 이는 자기 재산으로 dāna를 마련해 큰 dāna를 합니다. 또 어떤 이는 자기 형편에 맞게 조금이라도 자기가 가진 것 가운데 가장 큰 것을 줍니다. 자기 형편대로 주는 가장 큰 것, 이것이 특별합니다.
ōka hari gæm̆buru arthayak tiyena tænak. oya kenekuṭa tērum ganna bæhæ viśēṣatvaya mokakda kiyalā.
여기는 아주 깊은 뜻이 있는 곳입니다. 그 특별함이 무엇인지 쉽게 알아듣지 못합니다.
dæn mē lōkē manussayek bihi vunāma mē sǣma kenekuṭama mē lōkē himi āhāra koṭasak tiyenavā. dæn mē lōkaya nodakina pættak mēka hæn̆gavuṇu dahamak. sabbē sattā āhāraṭṭhitakā mē siyalu satvayama āhārayak nisā pævætmenavā.
이 세상에 사람이 태어나면 누구에게나 이 세상에서 자기 몫의 먹을거리가 있습니다. 이것은 세상이 보지 못하는 쪽, 숨겨진 dhamma입니다. 'sabbe sattā āhāraṭṭhitikā', 모든 중생은 āhāra로 말미암아 이어집니다.
itin āhārayaka himikama āhārayaka vāsanāva nætuva mē lōkē miniheku upadinnē nǣ. hæbæyi minihekuṭa himi āhāra koṭasak tiyenavā davasakaṭa. menna mē koṭasa ohuṭa pōsanayaṭa ohuṭa gælapena āhāra koṭasa. ē himikama ohuṭa tiyenavā. namut
āhāra의 몫, āhāra의 복 없이 이 세상에 태어나는 사람은 없습니다. 다만 사람마다 하루에 자기 몫의 먹을거리가 있습니다. 바로 이 몫이 그를 기르는, 그에게 맞는 먹을거리입니다. 그 몫이 그에게 있습니다.
āhāra koṭasa. ē himikama ohuṭa tiyenavā. namut yamkisi pudgalayek noyek upakramaśīlīva hari hamba karana krama tiyenavā. api koccara sādhāraṇa kramayak kiyalā hæduvat mē samājaya hædilā tiyennē sādhāraṇa hari hambīmakaṭa nemeyi. samājayama hædilā tiyennē yamkisi asādhāraṇa harihampakaṭa bohōkoṭama
그러나 어떤 이는 갖은 수를 써서 버는 방법들이 있습니다. 우리가 아무리 공정한 방법을 만들었다 해도 이 사회는 공정한 벌이에 맞게 짜여 있지 않습니다. 사회 자체가 대개 어떤 불공정한 벌이에 맞추어 짜여 있습니다.
dæn kenekuṭa paḍiyak denavā. dæn balanakoṭa eyāṭa dīlā tiyena paḍiyasṭrayik karalā noyek væḍa varcana valaṭa sambandha velā meccara paṭiun nætnam væḍa karannē nǣha kiyalā mē mē ādi vaśayen upakrama sīlaya væḍi karagatta paḍiyak yam væḍaka denna hadāyanna tiyenavā.
누군가에게 품삯을 줍니다. 보면 그에게 주어진 품삯은, 파업을 하고 갖가지 일손 놓기에 끼어 '이만큼 주지 않으면 일하지 않겠다'는 식으로 수를 써서 부풀린 품삯을 어떤 일에 주도록 만든 것입니다.
dæn yamkisi kenek oya væḍē væḍaṭa yanavā. ehema hadāgattaṭa passē. dæn eyāṭat ara væḍi paḍiyama hamba venavā. hæbæyi mē śrama paḍiya nemeyi mē śramayaṭa gahanna nemeyi. minissu visin goḍanna nagāgatta sammatayak tuḷa loku karagatta paḍiyak. bæluvot ehema ohuṭa gælapena paḍiya ēka nemeyi. ka ēṭa aḍuvenna puḷuvan.
그렇게 만들어진 뒤에 어떤 이가 그 일에 갑니다. 그도 그 높은 품삯을 받습니다. 그러나 그것은 그 수고에 맞는 품삯이 아니라, 사람들이 쌓아 올린 약속 안에서 부풀린 품삯입니다. 따져 보면 그에게 맞는 품삯은 그것이 아니고, 그보다 적을 수 있습니다.
namut īṭa vaḍā væḍi paḍiyak ohu sakas karagannavā. dæn samājayē tibena ara illuma sæpayīma kiyana krama ṭikak tiyenavanē. anna ē anusārayen ara ārthika vidyā kramayaṭa yamkisi deyak durlabha nam ē manussayāṭa puḷuvan ē dē sādhāraṇa paṭiya væḍi karanna.
그런데도 그는 그보다 많은 품삯을 만들어 냅니다. 사회에는 수요와 공급이라는 방식이 있지요. 그에 따라 경제학의 방식으로, 무언가가 드물면 그 사람은 마땅한 값보다 올릴 수 있습니다.
dæn ara kasala sōdhakayō sṭayik karalā. kasala sōdha ataraṭa yanna kavuruvak æmati næhæ minissu. ēkaṭa gælapena pirisak innavā ē pirisita vitarayi ēkaṭa yannē namkārakama sā apē minissu yanna kæmati næhæ. hæbæyi mē iṣṭayiṭa passē hæma tenama kuṇu væḍi velā antimaṭa mahā vināśayak venna giyā kona pætta. ē misa illuvē asīmita paḍiyak.
청소부들이 파업을 했습니다. 청소 일에 가려는 사람이 아무도 없습니다. 그 일에 맞는 무리가 따로 있어 그들만 가고, 이름 때문에 우리네 사람들은 가려 하지 않습니다. 그런데 파업 뒤에 곳곳에 쓰레기가 쌓여 마침내 큰 재앙이 될 뻔했습니다. 그때 그들은 끝없는 품삯을 요구했습니다.
horanna deyak næti denna ōnā. dæn eyāgē vatkamē hæṭiyaṭa velavot tatu gāna kenekuṭa eccara paḍiyak gælapennē næhæ. ē vunāṭa karanna deyak næha. dæn īṭa passē otana kasala hōda gatteṭa bæn̆denubbelā gannē ara asādhāraṇa paḍiya. dæn ēka eyāṭa gælapira næhæ. dæn eyāṭa kiyanna puḷuvan mama dæhæmin sāmayen rassāvak karalā upayā gatta paḍiyen mama dan.
어쩔 수 없이 주어야 했습니다. 그의 형편으로 보면 그런 사람에게 그만한 품삯은 맞지 않습니다. 그래도 어쩔 수 없습니다. 그 뒤 거기서 청소부가 받아 가는 것은 그 불공정한 품삯입니다. 그것은 그에게 맞지 않습니다. 그래도 그는 '나는 바르고 떳떳하게 일해서 번 품삯으로 dāna를 한다'고 말할 수 있습니다.
dæn eyā hituvāṭa hari anna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā dāḍiya mahansiyen hari hamba karagatta deyin dānayak denavā nam dæhæmin upayāgatta deyi. etana hæmatanama pennalā tiyenavā dāḍiya mahansiyan hari hamba karagatta eka. dæn metana tiyenavā viśēṣatvaya
그가 그렇게 생각하더라도, 부처님은 땀 흘려 애써 번 것으로 dāna를 한다면 그것이 바르게 번 것이라고 설하셨습니다. 어디서나 땀 흘려 애써 번 것을 보여 줍니다. 여기에 특별함이 있습니다.
dāḍiya mahansiya hari hamba karagannavā kiyana eka sādhāraṇa vidihaṭama minihā vehesa velā gata sammataya tiyena mudalā. ara sukhōpabhōgīma vidilā hiṭa væḍipura hadāgattā ara krama raṭāven sambatta goḍanæ nagāgatta raṭāven væḍipudala gatta muṇēhē tiyena mudalaṭa væḍiya. ara dāḍiya mahansiyen hari hamba karagatta suḷu mudala īṭa vaḍā vaṭina niværadi mudalak venavā. ohu ē mudalē yamkisi deyak aragannavā tamanṭa vætgamē hæṭiyaṭa. dāna vastuva dhāramika væḍiyi.
땀 흘려 애써 번다는 것은 사람이 정말 공정하게 애써 얻은, 마땅한 값의 돈입니다. 호화롭게 누리며 짜인 방식, 사람들이 쌓아 올린 방식으로 더 많이 받은 돈보다, 땀 흘려 애써 번 적은 돈이 더 값지고 바른 돈이 됩니다. 그는 그 돈으로 자기 형편에 맞게 무언가를 삽니다. 그 dāna 물건은 dhamma에 맞는 정도가 큽니다.
hæbæyi balapuvahama ativa praṇītiyen aḍuyi. dānavatu dhāramikatvayen væḍiyi. yamkisi loku kenek innavā monavāhari asādhāraṇa vidihaṭa hari hamba karalā praṇīta dānayak hadanavā. eyāgē dāna vastuva praṇītayi. sādhāraṇatvayen aḍuyi. anna venasa dæhæmi payen aḍuvē.
다만 보면 훌륭함은 덜합니다. 그래도 그 dāna 물건은 dhamma에 맞는 정도가 큽니다. 어떤 높은 사람이 있어 무언가 불공정하게 벌어 훌륭한 dāna를 마련합니다. 그의 dāna 물건은 훌륭하지만 공정함은 덜합니다. 그 차이는 바름이 덜하다는 것입니다.
nodæhæī daha dāna vastuvak maha lokuṭa dunnat dæhæmi dāna vastuvē puṁcikaṭa eka parāda menna mehema viśēṣayak tiyenavā.
바르지 않은 dāna 물건을 아무리 크게 주어도 바른 dāna 물건의 작은 것에 집니다. 이런 특별함이 있습니다.
assamēda purisamēda ādī vaśayen noyek ākāra dāna krama issara tibuṇā. itin bamuṇangē ē dānaya mahā varṇā kaḷā. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dupat minihema suḷuven hadalā tiyena itāma suḷu dēṭa kalāven kāvakaṭat ara mahadānaya agaya karanna bæha kiyalā. bamuṇa mēkaṭa viruddha vuṇā. bamuṇa ahanavā īṭa passē æyi ehema kiyannē? meccara vaṭinādhārayaṭa nigaru karannē ōkada dupat minihe puṁci dānakoṭa eccara loku karannē ōkada mē budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā dāna vastuvē dæhæmitāvaya kotanada tiyennē?
assamedha, purisamedha 같은 갖가지 dāna 방식이 예전에 있었습니다. 브라만들은 그 dāna를 크게 칭송했습니다. 부처님은 가난한 사람이 조금씩 마련한 아주 작은 것에 비하면 그 큰 dāna는 그 몇 분의 일 값어치도 없다고 설하셨습니다. 브라만은 이에 맞섰습니다. 브라만이 '왜 그렇게 말씀하십니까? 이렇게 값진 dāna를 깎아내리고 가난한 이의 작은 dāna를 그렇게 높이시다니요' 하고 물으니, 부처님은 dāna 물건의 바름이 어디에 있는지를 설하셨습니다.
ara lokuṭa karana minissu eḷuva maralā, harak maralā, kukula maralā, satta hiṁsā karalā bala mæra bælin væḍagena vahalaḷungen væḍa aragena ehema tamayi ara mahā dānē hadannē. ē dānayē koccara loku vunat asādhāraṇa dānaya. ara dāniya mahansiyen hariham karagatta dugī duppatāgē puṁci dānē. ēka dæhæmiyi. dæhæmikama nisā ē dāna vastu vaṭinākama puṇya śaktiya væḍiyi. ara mahā dānaya kāven kalāvakaṭavat aganna puḷuvankamak ē mahā dānayen ara puṁca manussayāgē puṁci dānayen kāven kalārat agaya karanna bæ. menna mē hētuva kiyalā
그 큰 dāna를 하는 사람들은 염소를 죽이고 소를 죽이고 닭을 죽여 생명을 해치고, 억지로 일을 시키고 종들을 부려서 그 큰 dāna를 마련합니다. 그 dāna가 아무리 커도 불공정한 dāna입니다. 땀 흘려 애써 번 가난한 이의 작은 dāna는 바릅니다. 바르기 때문에 그 dāna 물건의 값어치, puñña의 힘이 큽니다. 그 큰 dāna는 그 작은 사람의 작은 dāna에 비하면 몇 분의 일 값어치도 매길 수 없습니다. 이것이 그 까닭이라고 보여 주십니다.
pennavā. dæn mēkedī apiṭa mē næti duk venna avaśyatāvayak nǣhæ tamangē maṭṭamen dan denna. mēka viśāla dānayak bavaṭa pat karagatta hæk. mehema krama tiyenavā. ē kramavala dāna ānisaṁsat bohoma væḍiyi.
그러니 여기서 우리는 없다고 괴로워할 까닭이 없습니다. 자기 형편에 맞게 dāna를 하면 됩니다. 이것을 큰 dāna로 만들 수 있습니다. 그런 방법들이 있고, 그런 방법의 dāna ānisaṃsa는 아주 큽니다.
mama dænuvat eka tænakadī sediyak vuṇā. caityayak hadanna ādhārayak ekatu karā kæmati aya ādhāra inna kiyalā. samahara aya 100000 15000 2000 eka vidihaṭa āhādhāra dunnā. samahara aya vælipayak genak dennam accara genak dennam ara gal meccara genak dennam ohoma poron vuṇā. duppatma minihekiya ahagena hiṭiyā. ē vināta vaśayenma anungen kālā bīihilā jīvat vena puṁci pæl koēkiṭa manussaya.
제가 아는 어떤 곳에서 이런 일이 있었습니다. cetiya를 지으려고 시주를 모으며 원하는 분들은 도와 달라고 했습니다. 어떤 이들은 십만, 만오천, 이천 하는 식으로 시주를 냈습니다. 어떤 이들은 모래를 몇 수레 가져오겠다, 돌을 이만큼 가져오겠다고 약속했습니다. 아주 가난한 사람 하나가 그걸 듣고 있었습니다. 정말로 남에게 얻어먹으며 사는, 작은 오두막에 사는 사람이었습니다.
mē manussayāṭa denna deyak nǣha. kalpanā karalā mama monavada gihin tiyannē. minihāgē piḷē tiyenavā gaḍava. pilā kaḍalā gaḍava kæ hatarak gattā. aran ōka hētuva hōdalā ara kuṇuvanna sudda karalā garu kæṭa hadalā aragena minihā gihillā mē ivarak ivuraka hēdicca ivarakin aragena maḍa ṭika aragena maḍa æralā æralā hōdalā hadā sudu væli ṭikak hadāgattā.
이 사람은 줄 것이 없었습니다. '내가 무엇을 가져가 놓을까' 생각하다 보니 그의 마루에 벽돌이 있었습니다. 마루를 뜯어 벽돌 네 장을 꺼냈습니다. 그것을 씻어 때를 벗겨 깨끗한 벽돌로 만들고, 강가 무너진 둑에서 진흙을 가져다 씻고 또 씻어 흰 모래를 조금 만들었습니다.
minihāgē issaramēhama maḍa hōdalā sudu væli ṭikak hadāgattā væḍi sēruvā hiṭa ara gaḍaval kæṭa hatara badāma gahanna avaśya karana væli ṭika ōka hadalā gihillā amma inna maṭa denna puḷuvan dēnnā. hæbæyi oya hadanavā hāmuduruva hari vædagat deyak kaḷē. ara dunna gaḍal kæṭahatarayi ara dunna væli ṭikayi viśēṣayen ven karalā tibbā.
그는 정성껏 진흙을 씻어 흰 모래를 조금 만들어, 그 벽돌 네 장을 쌓는 데 필요한 만큼의 모래를 마련해 가서 '제가 드릴 수 있는 것은 이것뿐입니다' 하고 드렸습니다. 그런데 이를 맡은 스님이 아주 중요한 일을 했습니다. 그가 준 벽돌 네 장과 모래를 특별히 따로 두었습니다.
ven karalā tiyalā illā hanam hariyaṭa mul gala tiyena velāvaṭa dunnā oya gaḍul kæra hatarē mul gala tiyanna ara vel ṭika dālā vadā maralā kiyalā. caityayaṭa mul gala tibbē anna ara ṭiken. edā varṇā kaḷē ara mahadāna valilin okkagema ara manussayā tuna gaḍul kara hatarayi væl ṭika. hari vædagat. ēka tamayi dharma raṭāva.
따로 두었다가 마침 주춧돌을 놓을 때 그 벽돌 네 장을 내어 주춧돌로 놓고 그 모래로 회반죽을 쳐서 놓으라고 했습니다. cetiya의 주춧돌은 바로 그것으로 놓였습니다. 그날 칭송받은 것은 그 큰 dāna들 가운데서도 그 사람의 벽돌 네 장과 모래였습니다. 아주 중요합니다. 그것이 dhamma의 길입니다.
mokada ēkē tiyennē? anik aya dunna siyallama taman visin śramayen hamba karagatta sali neveyi. ara lōka sammataya hadāgatta monavāhari loku loku rækiyā karalā hari mona hari vatkamak hadāgatta nætnam tamāgē iḍamayayi kiyalā ven karagatta koṭasak ēken gattā ādāyam hadalā tamangē śramayen gatta ēvā nemeyi ara vagē læbicca dēval.
거기에 무엇이 있습니까? 다른 이들이 준 것은 모두 자기 수고로 번 돈이 아니었습니다. 세상의 약속으로 만든 큰 일자리로 벌었거나, 무슨 재산을 만들었거나, 자기 땅이라고 떼어 둔 것에서 얻은 수입이었지, 자기 수고로 얻은 것이 아니라 그렇게 굴러 들어온 것들이었습니다.
itin pinaṭa pahaḷa vīma kiyalā ekak tiyenavā lōkē. hæbæyi oya pahalelā dæn mē kālē loku vayaḷan̆ga tiyennē pinaṭa pahaḷa viccā nemeyi. ehema raṭāvak tiyenavā. satara mahā nidan pahaḷa velā pinaṭa pahaḷa vīmak tiyenavā. ehemat kramayak tiyenavā. hæbæyi pinaṭa pahala vecca dē kiyana ekē tattvaya hun̆gāk venas ekak. ēka ada bohoma dakinna aḍu ekak. ēkat oya tērum ganna ōnē oya viśēṣayak.
세상에는 puñña로 나타나는 것이 있습니다. 그런데 요즘 큰 부자들이 가진 것은 puñña로 나타난 것이 아닙니다. 그런 이치가 있습니다. 네 큰 보물이 나타나 puñña로 나타나는 일이 있습니다. 그런 방식도 있습니다. 다만 puñña로 나타난 것의 성질은 아주 다릅니다. 그것은 오늘날 보기 아주 드뭅니다. 그것도 알아야 할 특별한 점입니다.
budurajāṇan vahansē væḍa inna kaldī ektarā mahā siṭuvarayek hiṭiyā. eyāgē æn̆gili 10ṭa diyamanti mudu 10yak dālā tiyenavā. vaṭināma diyamanti. eka davasak rajjuruvō dækkā mē kosola rajjuruvō dækkā mē diya miṭi. oṭa mataka hæṭi kosola rajjuruvō koma hari raja kenek dækkā. dækalā eyāṭa hitanavā mē ṭivvē araganna araganna balapuhama hoyalā balakoṭa viśāla vatkam tiyenavā. rājabhāṇḍāgārayē rāja mē sthānayē næti vatkam tamayi ē siṭuvarayāgē māligāvē tiyennē.
부처님이 계실 때 어떤 큰 장자가 있었습니다. 그는 열 손가락에 아주 값진 다이아몬드 반지 열 개를 끼고 있었습니다. 어느 날 Kosala 왕이 — 제 기억으로는 Kosala 왕이거나 어떤 왕이 — 그 다이아몬드를 보았습니다. 보고 나서 이것을 빼앗고 싶어졌습니다. 빼앗으려고 알아보니 엄청난 재산이 있었습니다. 왕의 곳간에도 없는 재산이 그 장자의 저택에 있었습니다.
mē māligāva maṁka kolla kanna hitunā ara rajjuruvangē tiyena lōpakamaṭa eyā sēnāvak kivvā mē rajjuruvangē rajjuramē ara siṭuvarayāgē māligāvaṭa evanakoṭa siṭuvarayā gihillā budurajāṇan vahansēgen baṇa aha innavā. ē avasthāvē eyāṭa itin væḍak nǣha mē sampat valin maṭa ōkama væḍak næhæ maṭa pævidiiyaṭa yanavā nam īṭa vaḍā hon̆dayi oyā vaśayen adahas kara kara etana hiṭiyē.
왕은 욕심에 그 저택을 약탈하려는 마음이 들었습니다. 그는 군대를 장자의 저택으로 보냈는데, 그때 장자는 부처님께 가서 법문을 듣고 있었습니다. 그는 '이 재산들은 내게 소용없다, 아무 쓸모없다, 출가하는 편이 낫겠다' 하는 생각을 하며 거기 있었습니다.
dæn mē velāvēdī mokada karannē meyāgē ara vaṭē tiyena pavuru prākāra vala opanam velā tiyena tarama kiyanavā nam īṭa pallen tiyenavā ædiyāgalak. ārassāvaṭa ē kālē hadapu krama. ara rajjuruvangē sēnāvagē assaya sēnā ādiya væṭunā. chāyāva diāgalaṭa diyāgalaṭa væṭana chāyāva etanin væṭana ara pavurada pavuren pēnavā ætulē viśāla senagak læhæti velā innavā vagē. rajjuruvō bhāgaya vuṇā maṭa horen kohomahari komantraṇayak karalā mut læhæti velā tiyenavā saṭanaṭa dæn metana saṭan karanna giyot en viśāla avulak venavā. lēsiyen ætulaṭa yanna bæhænē. ada saraṇa navattanavā passē avasthāvaka saṁvidhānaya karalā karanavā kiyalā hitalā budurajāṇan vahansē ḷan̆gaṭa gihi balanakoṭa etana etanē baṇa ahagena inna arayakrayak.
그때 어떻게 되었느냐면, 그의 저택을 둘러싼 담장이 반들반들하게 닦여 있었고 그 아래에는 해자가 있었습니다. 그 시절 지키려고 만든 방식입니다. 왕의 군대, 기마병 같은 이들의 그림자가 해자 물에 비쳤고, 그 비친 그림자가 담장에 어려 안에 큰 군사가 채비하고 있는 듯 보였습니다. 왕은 겁이 났습니다. '나 몰래 어떻게든 꾀를 내어 싸울 채비를 하고 있구나. 여기서 싸우면 큰 난리가 나겠다. 쉽게 들어갈 수도 없겠다. 오늘은 그만두고 나중에 채비해서 하자' 생각하고 부처님께 가 보니, 거기서 바로 그 사람이 법문을 듣고 있었습니다.
ē vapāraṭa gihillā nam kiyanavā mama ēka saṭan karanna saṭan ehe yavalā ehē tiyenavā. upāsakā vagē metana ædilā nnē baṇa aha innavā nēda kiyalā æhuvā. næ maharatumani magē ehema deyak ehema deyak karalā næhæ. obatumāgēma rævaṭīmak bava dæn maṭa tērenavā. obatumāgēma sēnāvē tiyena piḷibibuvayi ara tāppayaṭa obatumāṭa pennanna ættē. ē pāra rajjuruvanṭat tērunā tta vaśayen passē maṭa maṭa ævaṭilā tamayi mē pænnē metanin kiyalā.
그래서 다가가 말했습니다. '나는 싸우려고 군대를 보냈는데 거기 있더구나. 그런데 너는 upāsaka처럼 여기 앉아 법문을 듣고 있지 않느냐?' '아닙니다, 대왕이시여. 저는 그런 일을 하지 않았습니다. 대왕께서 속으신 것임을 이제 알겠습니다. 담장에 비쳐 대왕께 보인 것은 대왕 자신의 군대 그림자였을 것입니다.' 그제야 왕도 정말 자기가 속아 거기서 물러났다는 것을 알았습니다.
īṭa passē kiyanavā oya sampatta okkoma mē magē rājyaya. onnam oya sampatta okkomat maṭa gatta hæki. etakoṭa dækka ara pērat mudu ṭika atē tiyenavā. onna oya mudu ṭikat maṭa gatta hæki. ōkat magē rājyē tiyena pudgalayut magē baḍut magē onna maṭa ehema nītiya panlā gannat puḷuvan.
그러고 나서 왕이 말합니다. '그 재산은 모두 내 나라의 것이다. 그 재산을 다 내가 가질 수 있다.' 그때 그 다이아몬드 반지들이 손에 있는 것을 보았습니다. '그 반지들도 내가 가질 수 있다. 내 나라에 사는 사람도 내 것이고 그 물건도 내 것이다. 그런 법을 만들어 가질 수도 있다.'
hæbæyi maharajatumani oba kæmati nam ganna puḷuvan nam ganna hæbæyi magē avasarayak nǣha menna ata puḷuvan nam araganna kiyalā at dekak kaḷā. puḷuvan nam ganna kiyalā rajjuruvō dāḍiyamguru dāgena adinavā adinavā ekakut dækkavā gælavennē næhæ. galavāganna bæyida æhuvā. bæri tana kivvā bæhæ kiyalā. ehenam ata allanna mama kæmætten dennā kivvē. gihalā ata kollanakoṭama mudu okkoma væṭana ataṭatuma oya vitarak nemeyi. ara tiyana vastut onnam araganna maṭa oya æti væḍaknē. mama ada oyāganna nemeyi yāvē okkoma attalamē pævida inna.
'대왕이시여, 원하신다면, 하실 수 있다면 가지십시오. 다만 저는 허락하지 않습니다. 여기 손이 있으니 하실 수 있다면 빼 가십시오' 하고 두 손을 내밀었습니다. 왕은 땀을 뻘뻘 흘리며 당기고 또 당겼지만 하나도 빠지지 않았습니다. '빼낼 수 없습니까?' 하고 물으니 '할 수 없다'고 했습니다. '그러면 손을 내미십시오, 제가 기꺼이 드리겠습니다' 하고 손을 털자 반지가 모두 왕의 손에 떨어졌습니다. '그뿐 아니라 저 재산도 가져가십시오. 저는 이것이면 됐습니다. 저는 오늘 모든 것을 버리고 출가하려는 것입니다.'
dæn etanin pelā kivvā yamkisi kenekga dhārmika sampattak yamakuṭa tiyenavā nam oya sampattiya horunṭa pæhæraganna bæ. anna ēka viśēṣayak. ehenam dæhæmē sampattiyak tiyenavā nam pæhæraganna bæha. ganna hitakka ennē næ. ēkō upakramayakin hari valakinavā. ē væḍē karanna bæruva yanavā. menna dhārmika sampat vala mehema svabhāvayak tiyenavā.
거기서 말씀하신 것은, 누구든 dhamma에 맞는 재산을 가졌다면 그 재산은 도둑이 빼앗을 수 없다는 것입니다. 그것이 특별한 점입니다. 바른 재산이 있다면 빼앗을 수 없습니다. 빼앗을 마음조차 들지 않습니다. 아니면 어떤 수로든 막혀서 그 일을 할 수 없게 됩니다. dhamma에 맞는 재산에는 이런 성질이 있습니다.
itin ēvā ada nam bohoma aḍuyi lōkē. api dhārmika kiyalā innē. api hadāgatta gonnagāgatta lōkayakē tiyena dhārmikatvaya kiyannē api ēka sādhāraṇayi kiyalā hitalā. namut sādhāraṇa pālana kramayakin haṭagattot tamayi dhārmika vastuva haṭagannē.
그런 것은 오늘날 세상에 아주 드뭅니다. 우리는 바르다고 여기며 삽니다. 우리가 쌓아 올린 세상의 바름이란 우리가 공정하다고 생각하는 것일 뿐입니다. 그러나 공정한 다스림에서 생겨나야 바른 재산이 생깁니다.
dæn ada tiyennē balahatkārayen minissu kæmætten dena dē nætuva ban̆du aya karaganna ēvaya tamayi raṭak pālanaya karannē. ē mudalayen tamayi paḍi dennē. ēvaṭa avaśya karana viśāla mudalā viśāla mudalak avaśya nisā balahatkārayen aragannavā abadu. ehenam dīpu deyin aragatta ēvā bāṇḍāgāraya nǣ. bhāṇḍāgārē tiyennē balayen maṁkallayen gatta ēvā. edā tibuṇē ehema nemeyi. kæmætten dīpuvā.
오늘날에는 사람들이 기꺼이 주는 것 없이 억지로 세금을 걷어 나라를 다스립니다. 그 돈으로 품삯을 줍니다. 그에 필요한 큰돈이 들기 때문에 억지로 세금을 걷습니다. 그러니 나라 곳간에는 기꺼이 준 것으로 얻은 것이 없습니다. 곳간에 있는 것은 힘으로, 약탈로 걷은 것들입니다. 그 시절에는 그렇지 않았습니다. 기꺼이 준 것이었습니다.
kæmætten karagatta sammatayakin rājya pālanaya karanna kæmætten dunā siṭuvaru pirisa ēkaṭa kæmati vidihaṭa. ē mādhya tamayi pālanaya kaḷē. ē nisā lōbhayen, dvēśayen, mōhayen gatta kramayak edā tibunē næ. anna alōbha, advēśa amōhayen læbū dē dhārmika vuṇā rajayē tibunē dhārmika dē. ē nisā ē dhārmika dē vināśa karannat kāṭavat bæhæ. ē harima śānta pālanayak æti venna eka hētuvak. itin eban̆du raṭāvak ada næti nisā. ada api koccara paḍi aran gattat ēka loku ekak nemeyi.
기꺼이 맺은 약속으로 나라를 다스리도록 장자들이 원하는 만큼 기꺼이 주었습니다. 그 수단으로 다스렸습니다. 그래서 그때는 lobha, dosa, moha로 거두는 방식이 없었습니다. alobha, adosa, amoha로 얻은 것이 dhamma에 맞았고, 나라에 있는 것이 dhamma에 맞는 것이었습니다. 그래서 그 바른 것을 아무도 망가뜨릴 수 없었습니다. 그것이 아주 평온한 다스림이 생겨난 한 까닭입니다. 그런 방식이 오늘날 없으니, 오늘 우리가 아무리 품삯을 받아도 그것은 대단한 것이 아닙니다.
ōgē sādhāraṇatya ganna giyot ehema loku venasak tiyennē. ada kum̆burak væḍa karalā ganna. goviyāgē vī ṭika dāḍiya mahanten hari ham̆ba kara gatta kivvat ē sādhāraṇatvaya ēka. sādhāraṇa venna edā tibecca karama ada nǣha. edā kum̆bura kapanna giyāṭa passē govayā sampūrṇa kum̆bura kæpuvē næ ē ē kenāgē himiya korasa ē ayaṭa athæriyā. kum̆bura kapanakoṭa kum̆buren ektarā liyaddā hon̆dama tænakin. kurullanṭat hæriyā.
그 공정함을 따져 보면 큰 차이가 있습니다. 오늘 논에서 일해 얻는 것, 농부의 벼를 땀 흘려 애써 벌었다 해도 공정함은 그 정도입니다. 공정해지려고 그때 있었던 방식이 오늘날에는 없습니다. 그때는 벼를 베러 가면 농부는 논을 다 베지 않았습니다. 저마다의 몫을 그들에게 남겨 두었습니다. 논을 벨 때 가장 좋은 자리의 한 이랑을 새들에게도 남겨 두었습니다.
paḷaveni agrahaya dānē denna ōna nisā śāsanayaṭa mokada agrāssaya śāsanayaṭa himi nisā. kirivædena velāvētima karal aragena atin mæḍalā poḍi karalā. ara kirivædīgena kiyana mē hāllaṭa aragena ēken kiri batak hadalā hiṭanam śāsanayaṭa pūjā kaḷā. ē nisā issellāma noyin̆dulla agrasa kal tiyāma śāsanayaṭa dīlā ivara. kum̆bura pæhenaṭa śāsanayanṭa pūjā karalā ivarayi agra.
첫 몫은 sāsana에 dāna로 드려야 했으니, 첫 몫은 sāsana의 것이기 때문입니다. 낟알에 젖이 들 무렵 이삭을 따서 손으로 비벼 으깨어, 그 젖 든 쌀로 우유밥(kiribat)을 지어 sāsana에 올렸습니다. 그래서 다 익기 전에 첫 몫을 sāsana에 드리고 끝냅니다. 논이 익을 무렵이면 이미 첫 몫을 sāsana에 올린 뒤입니다.
anna ēka issara karapu kramayak. oya kramaya ada venakoṭa namaṭa enavā. kum̆burenma karal kapalā mokada ēvā atē poḍi karannē. mokada æṭē mōralā nǣ tava kiri vadilā. kiri van̆dīgena yantam mōragena ena velāvaṭa atē poḍi karanakoṭa 10 apaha velā nam hāllaṭa ataṭa ven enavā. dālā kivvot ehema okkoma ekaṭa ban̆da velā hin tævarenavā misak ēka ganna bæhæ. itin atiē am̆bara vanakoṭa mokada vennē? ara potta giyāṭa passē hāl ṭika ven venavā. īṭa passē ara ṭika ahak karalā ohoma ohoma kaṭṭiya ekatu velā tamayi hāl ṭika hadāgannē. ēken kiripatak hadalā tamayi buddha pūjō upaha yam dānayak issellā dīlā innē. anna agrasa dan dunnā. īṭa passē ara mē kapā gattaṭa passē korullanṭa næti venna kapā gannē næha. ovunṭa koṭasak ven karalā tamayi kapā gannē.
그것이 예전에 하던 방식입니다. 그 방식이 오늘날엔 이름만 남았습니다. 왜 논에서 이삭을 따서 손으로 으깨느냐 하면, 낟알이 아직 여물지 않고 젖이 들어 있기 때문입니다. 젖이 들어 막 여물어 갈 때 손으로 으깨면 쌀이 따로 손에 나옵니다. 절구에 넣어 찧으면 모두 뭉쳐 들러붙기만 하고 얻을 수가 없습니다. 손으로 비비면 껍질이 벗겨지고 쌀이 따로 나옵니다. 그 뒤 껍질을 치우고 여럿이 모여 그렇게 쌀을 만듭니다. 그것으로 우유밥을 지어 부처님께 올리는 dāna를 먼저 드립니다. 그렇게 첫 몫 dāna를 드렸습니다. 그 뒤 벨 때에도 새들 몫이 없어지게 베지 않습니다. 그들에게 몫을 떼어 두고서 벱니다.
genahalā ivaralā īṭa passē deviyangē koṭasa kiyalā ven karā. mokada deviyō kiyalā kivvē. ēka kr̥tōpakārayā. ara væv amuṇu hadalā dīlā ara okkoma mē mē tibena kum̆buru assaddalā dīlā ē vagē yahapata karapu aya yam tænaka innavā nam ē iṣṭa dēvatāva mora dēvatāva hæṭiyaṭa sælikū ēgollaṭa ē aya udesā tamā deviyan udesā pūjāvak tiyennē. pr̥tōpakāraya vasē. ē koṭasa īḷan̆gaṭa ven kaḷā. anupiḷivalin ven kaḷē. etanin ven karalā ivaralā demavpiyanna væḍi hiṭiyanṭa kuleṭuvanṭa ekin eka ven kaḷā. ara dæn ādāyamen ara nā kamatē goyan pāgalalā haṭa haṭana gatta viyalin koṭasa.
거두어들인 뒤에는 deva의 몫이라 하여 떼었습니다. 왜 deva라 했느냐면, 은혜를 베푼 이들이기 때문입니다. 저수지와 보를 만들어 주고 이 모든 논에 물을 대어 준, 그렇게 좋은 일을 한 이들이 어딘가에 있다면 그들을 지켜 주는 deva로 여겨, 그들을 위해, deva를 위해 공양을 올렸습니다. 은혜를 갚는 뜻입니다. 그 몫을 다음으로 떼었습니다. 차례대로 떼었습니다. 그 뒤 부모님과 어른들, 집안 어른들에게 하나씩 몫을 떼었습니다. 타작마당에서 벼를 밟아 거둔 소출에서 떼는 몫입니다.
īṭa passē avaśya karana goviyanṭa ēgollangē koṭasa ven kaḷā. agras ven karalā ivara velā. īṭa passē næti bæri dugī duppat ayaṭa koṭasak ven karalā. ehema ven karalā ven karalā ituru venakoṭa tamayi menna mēka maṭa ayiti koṭasa kiyalā ayitikārayā tiyāgattē. etakoṭa hataren tunak vitara gevilā ivarayi anikvaṭa. ara hataraveni eka dæn sādhāraṇayi. anna lōkayāṭa ṇaya novī tamangē koṭasa gatta hæṭiya.
그 뒤 필요한 일꾼들에게 그들의 몫을 떼었습니다. 첫 몫을 떼고 난 뒤의 일입니다. 그 뒤 없고 가난한 이들에게 몫을 떼었습니다. 그렇게 떼고 또 떼고 남은 것을 '이것이 내 몫이다' 하고 주인이 가졌습니다. 그러면 네 몫 가운데 세 몫쯤은 다른 이들에게 이미 치러진 셈입니다. 그 네 번째 몫이 공정한 것입니다. 세상에 빚지지 않고 자기 몫을 가지는 방식입니다.
anna ēkayi kiyannē. ē himikam manuva denna ōnē. dæn mēken ætuna vædagatma dē mokakda? sādhāraṇa dē pariharaṇaya karanna puḷuvan paṭan gatta pudgalayāṭa etæn paṭan abhivr̥tayak meta pirihīmaknē. ehenam mē særē hataraven ekak aragatta koṭasa yan taramakda. īḷan̆ga særē asvænnē muḷu asvænna hataravena ekak veven karapu ēkē tiyenavā. ē taram saśrīka venavā. bādhaka duru venavā. suddha jīvī hāni nætivelā yanavā.
그것을 말하는 것입니다. 그 몫을 저마다에게 주어야 합니다. 여기서 가장 중요한 것은 무엇입니까? 공정한 것을 쓰기 시작한 사람에게는 그때부터 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. 이번에 네 몫 가운데 하나를 가졌다면 얼마나 되겠습니까. 다음번 수확에서는 떼어 둔 그 네 번째 몫이 전체 수확만큼 됩니다. 그만큼 풍성해집니다. 장애가 사라지고 해로운 것들이 없어집니다.
mēka tamayi dharma raṭāva. dæn mē raṭāval ada næti nisā tamayi mē loku vināśayaṭa pat velā tiyennē. dæn mē upayanna puḷuvan krama. eyā budu dahamē tibicca apē ādī mē bauddhayō ādī parapura ōyiya kramaya tamayi api cāritra genāva āvē. ēka tamayi mē api gata carittra kiyannē.
이것이 dhamma의 길입니다. 이 방식들이 오늘날 없기 때문에 이렇게 큰 망가짐에 빠진 것입니다. 이것이 버는 방식입니다. 불교에 있던, 우리 옛 불자 조상들의 이 방식을 우리는 cāritta(관습)로 이어 왔습니다. 그것이 우리가 말하는 cāritta입니다.
ca ariya atra carita ārya citraya yam atarakada tiyennē. ārya cittayē ākāraya yam tenaka tiyena ekaṭa kiyanavā cāritva āryō visin valakalā dæn meyāṭa kiyanavā oya ariya attaṭa āryō monavada vælækuvē? ēvā apē paramparāva vælækuva.
ca-ariya-atra-carita, 곧 성자의 마음이 어떤 범위에 있는가, 성자의 마음의 모습이 머무는 그것을 cāritta라 합니다. 성자들이 막은 것 — 그들이 무엇을 막았습니까? 그것들을 우리 조상들도 막았습니다.
sihala parapurama gattē næ. āryō monavada æsuru kaḷē? siyalu paramparāvē anuma mata kaḷā. ārya kiyannē api budun pramukha mahā saṁgharatnaya mul karagatta śāsanika utum pirisa yamak narakayi kivvā nam, avaḍayi kivvā nam, athæriyā nam ēka ēka ādharśayaṭa aragena tamayi itiri senaka hæṭa gæhunē. itiri janatāva hæṭa gæhunē. ca ariya atara anugamanaya kaḷā. ārya cittayen ataraṭa gatta ēvā anugamanaya kaḷā. ariya atara ivat karalā dāpu ārya visin hatarak ayin kaḷāda ēka ē vidihaṭama ayin kaḷā.
Sinhala 조상들은 그것을 받아들이지 않았습니다. 성자들은 무엇을 가까이했습니까? 모든 세대가 그 뜻을 따랐습니다. ariya란 부처님을 으뜸으로 하는 큰 saṅgha를 비롯한 sāsana의 거룩한 무리입니다. 그들이 무언가를 나쁘다, 그르다 하여 버렸다면, 그것을 본보기로 삼아 나머지 사람들이 몸가짐을 갖추었습니다. 성자의 마음이 받아들인 범위의 것들을 따랐고, 성자가 치운 것은 그대로 치웠습니다.
ē vāritra valin vælakuṇā. vāritra vælakuṇā. śāritra karagena giyā. anna sirit virīt kivvet ōkayi.
그 vāritta(금하는 것)를 멀리하고 cāritta(행하는 것)를 해 나갔습니다. sirit virit(관습과 금기)이라 한 것이 바로 이것입니다.
anna bauddha sirit pirit kiyana eka adahasa ē nisā bādhakayak āvē nǣ edā in̆dalā. ada vena bādhakayanna paḷaveni hētuva ōkayi. itin api itihāsa katā kiyalā uddāmēvi innavā. pærakumbā rajjuruvan kālē kōḍi pahasenaka hiṭiyā piraharaṭa hālla æhuvā. apē siṁhala jātiya vaṭinākava mehemayi kiya ekē uḍa pæna pæna innavā.
불교의 관습과 금기라는 뜻이 그것입니다. 그래서 그때부터 장애가 오지 않았습니다. 오늘날 장애가 생기는 첫째 까닭이 이것입니다. 우리는 역사 이야기를 하며 들떠 있습니다. Parakkamabāhu 왕 때 수천만 사람이 있었고 행렬에 쌀을 실었다며, 우리 Sinhala 민족이 이렇게 대단했다며 펄쩍펄쩍 뛰고 있습니다.
api etana væhilā. æyi edā ehenam ada bæri mokada edā bet gæhuvennē nǣhæ manavā kiyalā hinnē næha okkoma karagattā nam ada ēka nættē mokada ē agra sasayan agraha dīma ēvā ē ākārayen karannē nǣ. itin ē nisā ēvē abhiviruddhaya næti velā yanavā. menna mē vidihaṭa dæn mēkedī api dakinna ōnē. ē dānayak hadāgannakoṭa ēka viśēṣatvaya.
우리는 거기 갇혀 있습니다. 그때는 그랬는데 왜 오늘은 못 합니까? 그때는 약을 치지도 않았고 비료를 넣지도 않았는데 다 이루었다면, 오늘 그것이 없는 까닭은 첫 몫을 sāsana에 드리는 일 같은 것을 그런 식으로 하지 않기 때문입니다. 그래서 번영이 사라져 갑니다. 이렇게 우리는 여기서 dāna를 마련할 때의 특별함을 보아야 합니다.
viśēṣa vennē dānē tiyena loku puṁcika menna nemeyi. dæhævi dāna vastuva ē vagēma cittaprasādayan yuktava śraddhā sīla tyāga pragnā kiyana mēvaya yukta velā ē dānayē dīmē pudgalayā tuḷa ætivena guṇaya piḷiganna genāgeti vennāū uttarītara ārya guṇa mē siyaluma dē hētu venavā dānayak mahatphala mahānisaṁsa venna prabala venna anna ehema dāna tamayi hun̆gāk viśāla balayak tiyennē.
특별함은 dāna의 크고 작음에 있지 않습니다. 바른 dāna 물건, 그리고 citta pasāda와 함께 saddhā, sīla, cāga, paññā를 갖추어 dāna를 주는 사람 안에 생기는 덕, 받는 이가 지닌 거룩한 ariya의 덕, 이 모든 것이 dāna가 큰 결실, 큰 ānisaṃsa를 맺고 강해지는 까닭이 됩니다. 그런 dāna가 아주 큰 힘을 지닙니다.
ēka danna tamayi garuka karma. āsannakamma, ācinnakamma, kaṭattā karma. dæn mē garuka karma kiyannē balavat vēvā. depættaṭama tiyenavā. pāpa pættaṭat tiyenavā ānan paṁcānantaraya karma. garu kaḷa yutu karma kiyana eka nemeyi pennannē ēka. ē kiyannē yamkisi ēkeṭa bædunahama ēka arinna bæ. ē tuḷama kriyātmaka
그것을 알고 나서 garuka kamma, āsanna kamma, āciṇṇa kamma, kaṭattā kamma입니다. garuka kamma란 강한 것입니다. 양쪽 모두에 있습니다. pāpa 쪽에도 있으니 다섯 ānantariya kamma입니다. '공경해야 할 kamma'라는 뜻이 아닙니다. 곧 어떤 것에 묶이면 그것을 풀 수 없고, 그 안에서 그대로 작용합니다.
venavā. ēka paḷavæ hō naraka. dæn dhyānalābhī ayagē dhyānayē nopirihi karuṭiya kaḷot garukarmayak enavā samādhiya dhyāna samādhiya. ēken ihin dhyāna lōka upadinavā. in garukarmayak tiyena kenāṭa garuka karmayama ædalā ennē. maraṇāsanna mohotaka hari vena mohotaka laṁ vennē garuka karmaya.
그것은 좋든 나쁘든 결실을 맺습니다. jhāna를 얻은 이가 jhāna에서 떨어지지 않은 채 죽으면 garuka kamma가 옵니다. 그 samādhi, jhāna samādhi로 jhāna의 세계에 태어납니다. garuka kamma가 있는 이에게는 garuka kamma가 끌려옵니다. 죽음에 가까운 순간이든 다른 순간이든 다가오는 것은 garuka kamma입니다.
etakoṭa garuka karmayak nætnam āsanna karma īḷan̆gaṭa tiyenavā. dæn āsanna karma kiyanakoṭa hon̆da denek hitā innavā. ē mærena mohotē āsannē kiyana karma kiyalā. sanna kiyannē arthaya arthavat arthavat karmayak karalā tibuṇā. āpu arthavat karmaya tamayi āsanna karmaya. mærena mohotēdī lan̆gaṭa āpu karmaya āsanna karmaya kiyalā lōka sammatayak tiyenavā. āsanna kiyana vacanaya tēruma sannayaṭa pæmiṇi arthayaṭa pæmiṇi.
garuka kamma가 없으면 다음은 āsanna kamma입니다. āsanna kamma라 하면 많은 이들이 죽는 순간에 가까이 오는 kamma라고 생각하고 있습니다. sanna란 뜻(attha), 뜻있는 것입니다. 뜻있는 kamma를 지어 두었고, 다가온 그 뜻있는 kamma가 āsanna kamma입니다. 죽는 순간에 가까이 온 kamma를 āsanna kamma라 하는 세상의 통념이 있습니다. āsanna라는 낱말의 뜻은 sanna에 이른 것, 뜻에 이른 것입니다.
yamkisi karana lada kaṭayuttak arthava kaḷā nam prāṇaghātaya anarthayi. prāṇaghātayen venvīma arthayi. adattādānaya anarthayi. attādānaya venvīma arthayi. kāma mityācāraya anarthayi. kāma mityācārayen venvīma arthayi. musāvādaya anarthayi. musāvādayen venvīma arthayi. mēgē dasa akusal anarthayi. dasa akusalayen venvīma arthayi. anna etakoṭa ēka tamayi sannaya kiyannē. onna oya arthayaṭa pæmiṇeni kenāgē karmaya ēkāntayen paladenavā eyā ehema geniyanna bæhæ dugatiyakaṭa niyama āsanna karmaya ōkayi.
어떤 일을 뜻있게 했다면 — pāṇātipāta는 anattha(뜻없음)이고 pāṇātipāta를 멀리함은 attha입니다. adinnādāna는 anattha이고 그것을 멀리함은 attha입니다. kāmesu micchācāra는 anattha이고 그것을 멀리함은 attha입니다. musāvāda는 anattha이고 그것을 멀리함은 attha입니다. 이처럼 열 가지 akusala는 anattha이고, 열 가지 akusala를 멀리함은 attha입니다. 그것이 sanna입니다. 그 뜻에 이른 이의 kamma는 틀림없이 결실을 맺으니, 그를 나쁜 곳으로 데려갈 수 없습니다. 참된 āsanna kamma는 이것입니다.
garuka karma ḷan̆gaṭa balavatkamin īḷan̆gaṭa aḍu maṭṭama ōya maṭṭamayi. ē mohotē ḷan̆gaṭa ena karma kiyana eka api lōka samaya hæṭiyaṭa kiyanavā maraṇāsanna mohotēdī ḷan̆gaṭa āpu karmaya kiyalā. maraṇāsanna mohotēdī ḷan̆gaṭa enavamayi ehema arthayak karalā tibuṇē. anarthayen venvelā arthavatva jīvat vecca kenek hiṭiyā nam. eyā garukarmayak labalā tibunet nætnam. dhyānayak labalā tibuṇet nætnam. ānantara pāpa karma karaput næti kenek nam. eyā yamkisi ākārayen dasa akusalayen venvelā arthaya dænagena dharmaya dænagena arthava dharmāvattava jīvitaya genicca nam eyā apāgata karanna kavadāvak bæhæ. āpu sannayē tiyena karmayaṭa æhavat āsanna karmaya ḷan̆gaṭa enavā. menna mēka tamayi niyama āsanna karmaya. etana dæn maraṇāsanna maraṇayaṭa artha saṁkhu anna ēkayi. dæn maraṇa āsanna kiyannē etayi.
힘으로 보아 garuka kamma 다음으로 낮은 단계가 이 단계입니다. 그 순간 가까이 오는 kamma를 우리는 세상 통념으로 죽음에 가까운 순간에 다가온 kamma라 합니다. 그런 뜻있는 일을 해 두었다면 죽음에 가까운 순간에 반드시 다가옵니다. anattha를 멀리하고 뜻있게 산 이가 있었다면, garuka kamma도 얻지 않았고 jhāna도 얻지 않았고 ānantariya pāpa kamma도 짓지 않은 이라면, 그가 어떻게든 열 가지 akusala를 멀리하고 attha를 알고 dhamma를 알아 뜻있게, dhamma에 맞게 삶을 이끌었다면 그는 결코 apāya에 떨어질 수 없습니다. 이른 sanna에 있는 kamma에 따라 āsanna kamma가 다가옵니다. 이것이 참된 āsanna kamma입니다. 죽음에 가까울 때 뜻에 이른다는 것이 그것이고, maraṇāsanna라는 것이 그것입니다.
maraṇāsannaya kiyanakoṭa āsannaya dakinna ōnē. āsanna kiyalā artha dekak tiyenavā. ekak laukikayi ekak lōkōttara pætte gæm̆buru daham arthaya. dæn mē kālē vana gæm̆buru dahama arthayayi væhilā tiyennē. laukika ærilā tiyennē. itin āsannayaṭa ennet ara vagē hiṭapu kenekuṭa vena ekak enna bæha. enna tiyennet ara arthavat ekamayi. mokada ēka tamayi īḷan̆gaṭa balavat tibicca eka. dubalayāṭa laṁ venna bæha balavat eka tiyāgena. ēka tamayi niyama āsanna karmaya. mokada ōka hæma kiyannē āsanna karanna bǣ lēsiyakin oya ḷan̆ga kiyā dunnā kiyalā.
maraṇāsanna라 할 때 āsanna를 보아야 합니다. āsanna에는 두 뜻이 있습니다. 하나는 세간의 뜻이고, 하나는 출세간 쪽의 깊은 dhamma의 뜻입니다. 요즘에는 그 깊은 dhamma의 뜻은 가려지고 세간의 뜻만 열려 있습니다. 그러니 그렇게 산 이에게 가까이 오는 것은 다른 것이 아니라 바로 그 뜻있는 것입니다. 그것이 다음으로 강한 것이기 때문입니다. 강한 것이 있는데 약한 것이 다가올 수 없습니다. 그것이 참된 āsanna kamma입니다. 그래서 곁에서 일러 준다고 쉽게 āsanna로 만들 수는 없다는 것입니다.
ōka ara gæm̆buru siddhiyak vidisselā kiyā tiyenavā. ektarā upāsakammā kenek damadiva gihillā damadiva giya upāsakammā antivaṭa mokada karannē? mærenakoṭa pin pota kiyavanna kivvā. āsanna karmayak ganna kohomat yanna puḷannē kiyalā. itin pinpata kiyavāgena giyā. dæn maraṇāsanaya panā denaekam mēka ahagenama panā dinavā. oya æta atara itin mokada karannē dam̆badiva gihillā gahak mulalā kos gahak ḷan̆ga idagena bat kāpu hæṭi matak vunā. mē kiyā tiyenavā liyā tiyenavā potē. etana gæna kiyanakoṭa nǣ duvē balāpaṁka ē gahēti vecca cosot mul vala in̆dan sū gālā kos maṭa āsāya bǣha kiyalā. kiyā tikama panagilā.
그것을 깊은 일화로 말해 둔 것이 있습니다. 어떤 upāsikā가 인도(Jambudīpa)에 다녀왔습니다. 그 upāsikā가 마지막에 어떻게 했느냐면, 죽을 때 puñña 책을 읽어 달라고 했습니다. 어떻게든 āsanna kamma를 얻을 수 있겠다 싶어서였지요. 그래서 puñña 책을 읽어 주었고, 그는 숨이 넘어갈 때까지 그것을 들으며 있었습니다. 그런데 그 사이에 인도에 가서 잭프루트 나무 곁에 앉아 밥을 먹던 일이 떠올랐습니다. 이것은 책에 쓰여 있습니다. 그 이야기를 하면서 '얘야, 저 나무 뿌리에서부터 주렁주렁 달린 잭프루트를 봐라, 아, 잭프루트 먹고 싶다' 하고 말하고는 숨을 거두었습니다.
dæn davadiva giya āsanna karanna hambavuna. anna āpu api lōbhakama mul karagattā āsāva mul karagatta tanṭa adahasa hiṭiyā damadiva gamana namataka vuṇā. paṇa yana velāvēdī āvē ēkayi. itin mēka mokakda? anna ācanna karma. āsanna karma kiyannē sāravat ēvā tibunē nætnam. īṭa passē ācinkammayak enavā.
인도에 다녀온 이에게 다가온 āsanna가 그것입니다. 욕심, 바람을 뿌리로 한 그 생각이 남아 있어 인도 순례는 잊혀지고, 숨이 넘어갈 때 온 것은 그것이었습니다. 이것은 무엇입니까? āciṇṇa kamma입니다. āsanna kamma라는 알찬 것이 없으면 그다음에 āciṇṇa kamma가 옵니다.
yamkisi ākārayen taman karagena giya karmayak tiyenavā nam nitarama pavatvagena yanavā. āvēkava pavatvagena yanavā. īḷan̆ga karma nirantarayen pu huru purudu karagatta ekak tiyenavā. menna meban̆duvannā vū karma raṭāvak tiyenavā ēka īḷan̆gaṭa galā enavā. ara ekak notibuṇānam. anna ēka īḷan̆gaṭa matu velā enavā. etakoṭa ehema ehakin uppattiyak labanna hētu venavā. ehema nætnam kaṭattā karma kiyalā
어떻게든 자기가 해 오던 kamma가 있어 늘 이어 간다면, 되풀이해 이어 간다면, 끊임없이 익숙하게 길들인 것이 있다면, 그런 kamma의 흐름이 다음으로 흘러옵니다. 앞의 것이 없다면 그것이 다음으로 떠오릅니다. 그러면 그것으로 태어남을 얻는 까닭이 됩니다.
venavā. ehema nætnam kaṭattā karma kiyalā kiyannē mē sasara gamana tuḷadī taman visin noyek ākārayen siddha karapu karma tiyenavā nam onna oyan kōka hari ekak galāgenavā ara api ara issellā kivvē ara aparāpari karmolakak hari ædalā enavā. ædalā ævidalā etanadi kriyātmaka venavā. itin koyi ākārayen hari karmayak kriyātmaka venavā. arihatyaṭa pat novī tibuṇu gælapena ekak kriyātmaka venavā. cuta vena mohotaka ævidilā hanam ē avaśya karma karma nimiti gatiya nimiti vaśayen ævidilā tamayi īḷan̆ga bhavayaṭa ārambhaya hadannē.
아니면 kaṭattā kamma란, 이 saṃsāra의 길에서 자기가 갖가지로 지은 kamma가 있다면 그 가운데 어느 하나가 흘러오는 것입니다. 앞서 말한 aparāpariya kamma 가운데 하나가 끌려와서 거기서 작용합니다. 그렇게 어떤 식으로든 kamma가 작용합니다. arahant가 되지 않은 이에게는 맞는 어떤 것이 작용합니다. 죽는 순간에 와서 필요한 kamma, kamma nimitta, gati nimitta로 다가와 다음 bhava의 시작을 만듭니다.
karmaya kerehi balapāna sādhaka vistara sahitava nidarśana sahitava pæhædili karanna ōna. dæn karmaya kirehi balapāna sādhaka paḷaveni kāraṇaya tamayi avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi. avidyāva tr̥ṣṇāva yamtāk tiyenavada ē tākkal lōka satvayā mē karmayangē sasara pævætmaṭa hētu vena karmayanṭa bahinavā. etakoṭa karmaya kiyalā kiyanakoṭa karmaya noyek ākārayen tiyenavā. sasara gamanaṭa hētu vena karma tiyenavā.
(질문) kamma에 영향을 주는 요인들을 자세히, 보기를 들어 풀어 주십시오. kamma에 영향을 주는 요인의 첫째는 avijjā와 taṇhā입니다. avijjā와 taṇhā가 있는 한 세상 중생은 saṃsāra를 이어 가게 하는 kamma에 빠져듭니다. kamma라 하면 kamma는 여러 모습으로 있습니다. saṃsāra의 길로 이끄는 kamma가 있고,
ārya mārgaya vaḍanna hētu vena karma tiyenavā. arihatyaṭa patvecca kenā piraṇavamma pānakan jīvat venakan karana karma koṭasakut tiyenavā. anna karmaya nam kriyāvayi kiyapu eka tamayi arihatun vahansēṭa ituru vennē eka. kriyā sit kiyalā kivvē anna ē karma valaṭa ēkat cētanā tiyenavā. ē cētanāven kiyana karmayak tiyenavā kriyāvaṭa sīmā venavā. matu bhavayak haṭagænīmaṭa æhæena balaya ēkē nægennē nǣ. matu paṭisandhiyak haṭaganna balayak ēkē nægennē næha.
ariya magga를 닦게 하는 kamma가 있으며, arahant가 된 이가 parinibbāna에 들 때까지 살면서 하는 kamma도 있습니다. 'kamma란 행위(kiriyā)'라고 한 그것이 arahant에게 남는 것입니다. kiriyā citta라 한 것이 그 kamma들입니다. 거기에도 cetanā가 있습니다. 그 cetanā로 하는 kamma가 있지만 행위에 그칩니다. 다음 bhava를 일으킬 힘이 거기서 생기지 않습니다. 다음 paṭisandhi를 일으킬 힘이 거기서 생기지 않습니다.
a dæn vartamānaya tunak nætna k
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn ehema kiyalā api gattot api dakinna mehema deyak. dæn vartamāna mohotakedīmayi arihatun vahansēlā dækalā kriyā karannē kivvot budurajāṇan vahansēē mahā karuṇāvaṭa samava vædilā davasaṭa balapuhama pēnavā yamkisi pudgalayaṭa ada pihiṭa venna tiyenavā. dæn vartamāna mohotaka balā hiṭiyā nam budurajāṇan vahansē kriyā karalā tiyennē ehemada
그렇게 본다면 우리는 이런 것을 보아야 합니다. arahant들은 오직 현재의 순간만 보고 행동한다고 말한다면 — 부처님은 mahākaruṇā samāpatti에 드셔서 날마다 살펴보시면, 오늘 어떤 사람에게 도움이 되어야 함을 보십니다. 부처님이 현재 순간만 보고 계셨다면 그렇게 하셨겠습니까?
ada davasē ahaval velāvaṭa mārgaphala avabōdha karanna hētu vāsanāva antiyaka innavā ahaval tæna udē pāndara tamayi mahā karaṇā samāpatiya mēka dakinnē. dækalā tīraṇayak karanavā. ada ohuṭa mama setak śāntiyak karanna yanna ōnē. eham lovturā budurajāṇan vahansē ēvat mē vartamānaya vitarak hiṭiyada atīta balannē nætuva kaṭayutuda anāgataya bæluvē nædda bæluvānē.
'오늘 어느 때에 magga phala를 깨달을 인연이 무르익은 이가 어디에 있다' — 이른 새벽 mahākaruṇā samāpatti에서 이것을 보십니다. 보고 나서 결정하십니다. '오늘 나는 그에게 가서 평안을 주어야겠다.' 그러면 위없는 부처님도 현재에만 머무셨습니까? 과거를 보지 않고 일하셨습니까? 미래를 보지 않으셨습니까? 보셨지요.
yamkisi pudgalayekuṭa dharma dēśanā karanakoṭa ohu gæna balannē nædda ohugē atītaya kohomada meyā āvē. hētu vāsanā tiyenavada kiyalā. atītayak dækalā hiṭan īṭa gælapena ekak tiyenavāna balalā hiṁ vaḍinnē næ. dæn nirōdha samāpattiyana kamavan maharahatan vahansē namak issellāma dāna ganna vaḍanakoṭa vāsanāvantaya ahagena balanavā issellā. balanakoṭa dakinavā atītayē dānamāna dīlā īṭa sūssē monavāhari suḷu deyak nisā hira velā innavā. etana balāgena etanaṭa vaḍinavā. dæn etakoṭa atītaya balannē nædda?
어떤 사람에게 dhamma를 설하실 때 그에 대해 살피지 않으셨습니까? 그의 과거가 어떠한지, 이 사람이 어떻게 왔는지, 인연이 있는지. 과거를 보고 그에 맞는 것이 있는지 살핀 뒤에 가시지 않았습니까? nirodha samāpatti에서 나온 큰 arahant 스님은 처음 dāna를 받으러 가실 때 복 있는 이를 먼저 찾아보십니다. 보면 과거에 dāna를 하고 그 뒤 무슨 작은 일로 묶여 있는 이를 보십니다. 그것을 보고 그리로 가십니다. 그러면 과거를 보지 않는 것입니까?
dæn oya api varaddakatta eka deyak tiyenavā. arihatun vahansē vartamānayē jīvat venavā atīta amata karalā anāgatat amataka karalā. mē dæn ada diyatinnē ektarā vidihaka mulāvak. mokada baddhīya ēka ratna sūtraya kiyalā sūtrayak tiyenavā mē sūtraya vigraha karanna kiyalā paṭalavāgena tiyennē. ata gevī giya atītaya amataka karanna ahapu næti vata anāgatayaṭa hita notabanna kavatina vartamānaya kriyātmakena vartamānayē vitarak hita tavāganna.
우리가 잘못 아는 것이 하나 있습니다. arahant는 과거도 잊고 미래도 잊고 현재에 산다는 것입니다. 요즘 이것은 일종의 착각입니다. Bhaddekaratta sutta라는 sutta가 있는데, 이 sutta를 풀이한다며 뒤섞어 놓았습니다. '지나간 과거를 잊어라, 오지 않은 미래에 마음 두지 마라, 지금 일어나는 현재에만 마음을 두어라.'
ov mē mohotē siṭinnē. dæn mēka baddhayaka ratna sūtraya kiyana sūtrayē nivan dakina mārgayak hæṭiyaṭa vigraha karanavā. dæn mokakda mē ayin karanna kivvē mokakda ayin karalā tiyennē? dæn ōka dakinna ōnē. gevī giya atītayē piḷiban̆da chandara rāgaya duru karanna nopæmanunu anāgataya piḷiban̆da balāporottu sahagata chandara rāgaya duru karanna vartamānayē chanda rāgayen bæn̆dennē nætuva kaṭayutu karaganna
'그래, 지금 이 순간에 머문다.' 이것을 Bhaddekaratta sutta에서 nibbāna를 보는 길로 풀이합니다. 그런데 무엇을 버리라고 했고 무엇을 버린 것입니까? 그것을 보아야 합니다. 지나간 과거에 대한 chandarāga를 버리고, 오지 않은 미래에 대한 바람 섞인 chandarāga를 버리고, 현재에서 chandarāga에 묶이지 않고 지내라는 것입니다.
dæn mēkaṭa mokakda kiyannē? atītaya gevī giyā amataka karanna vartamānaya āvē nǣ amataka karanna kriyātmaka kiyana anāgataya āvē nǣ amataka karanna vartamānaya kriyātmaka venna dæn mē dahama koccara pæṭalenavada dæn api ahaḷamu budurajāṇan vahansē lovturā buddhatvayaṭa pat vuṇē unvahansē gevī kiya atītaya amataka karalada nætnam matak karalada pūrva nivāsānussati gnānaya issellā kaḷē mokakda
그런데 이것을 뭐라고 합니까? '과거는 지나갔으니 잊어라, 미래는 오지 않았으니 잊어라, 현재가 작용하게 하라.' 이 dhamma가 얼마나 뒤엉키는지 보십시오. 물어봅시다. 부처님은 지나간 과거를 잊어서 위없는 buddha가 되셨습니까, 떠올려서 되셨습니까? 맨 먼저 하신 것이 pubbenivāsānussati ñāṇa 아닙니까?
pūrvaya nivāsānussati gnānaya nisā paḷamu avasthāva dækalā kiliyakgē pæṭiyek bittarē bin̆da bin̆dagena eliya kaṭuva bin̆dagena eḷiyaṭa enavā vāgē. paḷavæ pahaḷa kaḷā pūrva nivāsānussaya gnānaya. īṭa passē dæka cutupata gnānaya. lōka satyayō cuta vena hæṭi, cuta velā gihin uppattiya labana hæṭi anāgataya bæluvē nædda ēka balalā deveni vatāvaṭa pæṭavā bittarē kaṭuva palagena eḷiyaṭa enavākama deveni vatāvaṭa avidyāva in̆dagena suddha vuṇā.
pubbenivāsānussati ñāṇa로 첫 단계를 보시니, 병아리가 알 껍질을 깨고 밖으로 나오듯 처음으로 pubbenivāsānussati ñāṇa를 일으키셨습니다. 그 뒤 cutūpapāta ñāṇa입니다. 세상 중생이 죽는 모습, 죽어서 가서 태어나는 모습 — 미래를 보지 않으셨습니까? 그것을 보시고, 병아리가 껍질을 깨고 나오듯 두 번째로 avijjā에서 깨끗해지셨습니다.
īṭa passē tunveni vatar oya ṭika æli yali vallanakoṭa āsaravak kṣēkarat gnānaya pahaḷa velā ara paṭicca samuppādaya vigraha kara yanakoṭa āsarak kṣēkarat gnānaya pahaḷa velā lovturā uddhatvaya læbuva tunveni vatāvaṭa siyaluma adura duru karalā avidyā paṭalaya duru karalā vidyālōkayaṭa pat vuṇā kiyalā pennanavā. dæn lovturā budurajāṇan vahansēt atītaya amata karalā budu vuṇāda? anāgataya balanna næta budu velā tiyenavā. etakoṭa mokakda apiṭa kiyannē?
그 뒤 세 번째로, 그것을 거듭 살피며 paṭicca samuppāda를 풀어 나가실 때 āsavakkhaya ñāṇa가 일어나 위없는 buddha가 되셨으니, 세 번째로 모든 어둠을 없애고 avijjā의 막을 걷어 vijjā의 빛에 이르셨다고 보여 줍니다. 그러면 위없는 부처님도 과거를 잊고 buddha가 되셨습니까? 미래를 보지 않고 buddha가 되셨습니까? 그러면 우리에게 무엇을 말하는 것입니까?
atītayē nodæka atītayē sihi nokara ganna puḷuvan satiya vigraha karanavaṭat pennanavā. pera bohō kal sihi karanavā. pūrvaya nivāsa vunasānussati gnānaya mē ārya mārgayaṭa ayiti gnānayak. jātiya ekak, dekak, tunak, hatarak, 10yak, 15k, 100k, 200k, 10k, 2000k, lakṣayak, kōṭiyak saṁvarta kalpa, vivarta kalpa mē ādi vaśayen sihi kara inna atītaya balanavā kiyalā pennanavā. mokaṭada bælu væḍak næhænē.
과거를 보지 않고는, 과거를 떠올리지 않고는 할 수 없는 sati를 풀이하는 데서도 보여 줍니다. 오래전 일을 떠올립니다. pubbenivāsānussati ñāṇa는 이 ariya magga에 속하는 ñāṇa입니다. 한 생, 두 생, 세 생, 네 생, 열 생, 열다섯, 백, 이백, 천, 이천 생, 십만 생, 천만 생, 무너지는 kappa, 펼쳐지는 kappa 하며 떠올려 과거를 본다고 보여 줍니다. 무엇하러 봅니까, 쓸데없는데요?
ēkē nivan vagē nemeyi nam pūrva nivāsānussati gnānayen mē ārya mārgaya balanna kiyā dīlā tiyenavā. arihat enakan ārya mārgaya vanna kenekuṭa hon̆daṭa pæhædiliva pelā tiyena deyak tamayi pūrva nivāsānusa gnānayen atītaya balana kramaya. siyallaṭama nemeyi trividyālābhi rahatan vahansēlā metanṭa pat vunē pūrven nivāsanusa gnānaya aha karalā nemeyi. ēka balamayi. ehenam atītaya amataka karanna kivvot ehema ekak otana tiyenavada?
그런데 pubbenivāsānussati ñāṇa로 이 ariya magga를 보라고 가르쳐 두었습니다. arahant에 이를 때까지 ariya magga를 닦는 이에게 아주 분명하게 설해 둔 것이 pubbenivāsānussati ñāṇa로 과거를 보는 방법입니다. 모두가 그런 것은 아니지만 tevijja arahant들은 pubbenivāsānussati ñāṇa를 버려서가 아니라 바로 그것으로 보아서 여기에 이르렀습니다. 그렇다면 과거를 잊으라는 말이 거기 있습니까?
hæbæyi atītayē balapuvahama pēnavā. anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dakinakoṭa mēkē chandara rāgayen bæn̆dena monavada tiyennē atītē. anna edāṭa atītaya allannē næ. atītayē bæn̆dena yam mānasikatvayak tiyena nam ēka næti velā yanavā. atītayē matak kara rasa vin̆dinna deyak nætuva yanavā. hæbæyi ē atītayē balalā atītayē yathārthaya dækalamayi etanṭa patvuṇē. anna etana tiyenavā atītayē piḷiban̆da allanna deyak næti. nisā atītayē maṭa menehi karanna deyak nǣha. yathābōdhayadī læbena eka. ēka karalā balalā yathā dharmaya tuḷin vigraha karalā balalā etanṭa pat vunē.
다만 과거를 보면 보입니다. anicca로, dukkha로, anatta로 볼 때 과거에 chandarāga로 묶일 것이 무엇이 있습니까? 그때는 과거를 붙잡지 않습니다. 과거에 묶이는 어떤 마음이 있었다면 그것이 사라집니다. 과거를 떠올려 즐길 것이 없어집니다. 그러나 과거를 보고 과거의 실상을 보고서야 거기에 이르렀습니다. 거기서는 과거에 대해 붙잡을 것이 없으니 과거에 대해 내가 곱씹을 것이 없습니다. 있는 그대로 깨칠 때 얻는 것입니다. 그렇게 살펴보고 있는 그대로의 dhamma로 풀어 보고 거기에 이르렀습니다.
itin mē vagē dēvaldi mē pavatinnē matu anāgataya hædunot hædennē. mokaṭa anāgatayā patannada? anāgatayaṭa patanna deyak nǣ. vaṭinā deyak tiyenavā nam ē patannē. ehema patannē monavada ēkat athæra dæn mē vartamānaya monavā allagannada? maṭa candarāgen allanna deyak nǣha. edina nisā ē velāvē kaḷa yutu yamak ætda ē prayōjanakā ēka karanavā innakam. eyi ēyin ehāra mē karanna deyak næti nisā hita mayin ehara maṭa yanna deyakna. anna atītayē svabhāvayak dækkā anāgatayē svabhāvayak dækkā vartamānayē jīvat vena ākārayat dharmānukūlava dækkā.
이런 것들 속에서 이어지는 것은, 미래가 만들어진다면 만들어지는 것입니다. 무엇하러 미래를 바랍니까? 미래에 바랄 것이 없습니다. 값진 것이 있다면 바라겠지요. 그런데 바랄 것이 무엇입니까, 그것도 내려놓습니다. 이 현재에서 무엇을 붙잡겠습니까? 내게는 chandarāga로 붙잡을 것이 없습니다. 그래서 그때 해야 할 것이 있다면 그 쓸모 있는 일을 살아 있는 동안 합니다. 그 너머로 할 것이 없으니 마음이 그 너머로 갈 것이 없습니다. 이렇게 과거의 성질을 보았고, 미래의 성질을 보았고, 현재에 사는 방식도 dhamma에 맞게 보았습니다.
itin mē vagē mārgayak tamayi adītaya amataka karanna ahapu næti anāgataya balanna epā ēkat amataka karanna vartamānayē jīvat venna aḍu tarama bulak tira lakkanna puḷuvanda balannakō atīta amataka puḷuvan hon̆dayi bulak kulē æn̆duragannē kohomada
그러니 '과거를 잊어라, 오지 않은 미래를 보지 마라, 그것도 잊어라, 현재에 살아라' 하는 이런 길이라면 — 적어도 betel 잎 한 장이라도 알아볼 수 있는지 보십시오. 과거를 잊을 수 있다면 좋습니다. 그럼 betel 잎을 어떻게 알아보겠습니까?
bulat kavuru hari bulak tiyara kanna denavā bulat vaṭṭiya. dæn koyā bulak kiya dænagattē kohomada oyiṭa issellā bulak dakalā tibiccan ē matakaya gattē nætnam mēka bulak valakilā dænagannavā. atītaya amataka karalā. dæn kohomada ē bulak an̆durāgannē piḍak ahanna. uvak an̆duragannē kohomada? alutakaṭa bulat hatara paṁgava an̆duraganna vidihakut næhæ. atītaya amata karapu kenāṭ ekaṭa yanna puḷuvanda hinssi velā kohē tiyennē? īṭa issellā dækka matakaya yā karalā dæmaṭa passē læṭ ekē tiyena gannē kohomada? atīta amata kaḷu monama deyakvā karanna puḷuvanda
누가 씹으라고 betel 잎 쟁반을 내줍니다. 그것이 betel 잎이라는 것을 어떻게 알았습니까? 그 전에 betel 잎을 본 기억을 쓰지 않았다면, 과거를 잊었다면 이것이 betel 잎인지 어떻게 압니까? 그러면 betel 잎을 어떻게 알아봅니까? 씹을 것 한 입을 청해 보십시오. 빈랑은 어떻게 알아봅니까? 새로 betel 네 장 한 묶음을 알아볼 길도 없습니다. 과거를 잊은 사람이 길을 갈 수 있습니까? 어디에 있는지 압니까? 전에 본 기억을 잇지 않고서 어떻게 찾아갑니까? 과거를 잊고서 무슨 일을 할 수 있습니까?
ætta vaśayenma mē atītayē manasikārayen goḍanægilā ē tiyena dattayan piṭa tamayi mē lōka satyayā jīvat vennē. dæn hon̆dayi ānan dæn yamkisi rahatan vahansē enāvak ḷan̆gaṭa enavā yam upāsaka mahattaya tamanṭa kæpakaru upāsaka mahattayek. nama kiyalā katā karannē næd.
사실 세상 중생은 과거에 마음에 담은 것으로 쌓인 정보 위에서 살아갑니다. 자, 어떤 arahant 스님께 늘 시중드는 upāsaka가 다가오면 이름을 부르며 말씀하지 않습니까?
ā viśākhāva mokada mē avalāvē? budurajāṇan vahansēt ahalā tiyenavā. kohomada viśālakāvaba dænagattē atītaya amata karalā tibunē. mē mohotaṭa issellā mohota sihi kalē nætnam. visāndara gattē kāginda kohenda anē piḍu siritumānavā. osola ratjuru venavā. vaharada kiyalā katā karanavā. kohomada katā kaḷē? etakoṭa dænagattē kohomada ānanda? pæla særiyut hāmuduruvahamat ānanda kiyalā katā karalā maṭa atīta amataka vuṇā kiyanavada ehema ekak tiyenavada?
'아, Visākhā, 이 시간에 무슨 일인가?' 부처님도 그렇게 물으셨습니다. 과거를 잊었다면, 이 순간 전의 순간을 떠올리지 않았다면 Visākhā인 줄 어떻게 아셨습니까? Visākhā라는 이름은 누구에게서, 어디서 얻으셨습니까? Anāthapiṇḍika 장자, Kosala 왕 하며 이름을 부르십니다. 어떻게 부르셨습니까? 어떻게 아셨습니까? Sāriputta 스님도 'Ānanda' 하고 부르면서 '나는 과거를 잊었다'고 말합니까? 그런 것이 있습니까?
etakoṭa mē budu dahamaṭa mokakda mē karalā tiyennē? atītayē chandara rāgayen allanna. canda rāgayen allagatta kenā hariyaṭa pæni hæliya væṭicca kumbiyā vagē vaṭē yanna bæ. candarāgayē svabhāvaya ōkayi. dæn pæni tiyena iraṭa eka pæilā kiyanavā æm̆balēkuṭa kiyanna puḷuvan ekak nemeyi upamāvak. æm̆balayek yavanavā iraṭa pæigālā ehā pættaṭa yavanna. dæn yayida ehā pættaṭa giya gāma pæni suvan̆da væṭenavā ū eka leva kaka inna paṭan gattaṭa passē ūṭa kavadāt iraṭa diga anit pættaṭa gamanak nǣha.
그러면 이 불교에 무슨 짓을 한 것입니까? 과거를 chandarāga로 붙잡는 것 — chandarāga로 붙잡은 사람은 꿀 솥에 빠진 개미처럼 돌아다닐 수가 없습니다. chandarāga의 성질이 그렇습니다. 꿀 묻은 선을 두고 개미 비유를 들 수 있습니다. 개미를 꿀 선을 넘어 저쪽으로 보낸다 합시다. 저쪽으로 갈까요? 가자마자 꿀 냄새가 나서 핥기 시작하면, 그 개미는 그 선을 넘어 다른 쪽으로 결코 가지 못합니다.
ehenam ū ēkē leva kanna gati lakṣaṇaya tibunē nætnam. ūṭa arakē gælavela nætuva gælennē nætuva venna yanna puḷuvan. menna mē vagē chandara rāgayen bæn̆dīmak tiyena kenāṭa atītayē matak vena matak vena tæna ælenavā. eyā ara niyama yathārthaya karā yanna bæ atītayaṭa ēkayi siddha vennē. anāgataya gæna hitanna giya giya tæna ælenavā. eyāṭa yathārthaya karā mānasikatvaya meha yavanna bæha. ehenam oya depættaṭa hira vevi yana gaman mæda gamanaṭa yanna bæ. mæta gamanat hira venavā. monavāhari ælena ekak āvot ēka ælenavā. en hari hitāganna. gæṭena ekak āvot ēka gæṭi gæṭi innavā. ēn ehāṭa dharmayak hitāganna bæha. menna mē hæma tænakama chanda rāgaya duru kara dhāraṭa nidahas.
개미에게 핥는 버릇이 없었다면 거기 붙지도 빠지지도 않고 건너갈 수 있습니다. 이처럼 chandarāga로 묶인 사람은 과거가 떠오르는 곳마다 들러붙습니다. 그는 과거의 참된 실상으로 갈 수 없습니다. 미래를 생각하려 하면 가는 곳마다 들러붙습니다. 그는 마음을 실상으로 보낼 수 없습니다. 그러니 양쪽에 갇혀 가운데 길로 갈 수 없습니다. 가운데 길에서도 갇힙니다. 들러붙을 것이 오면 들러붙어 그 너머를 생각할 수 없고, 부딪칠 것이 오면 부딪치고 또 부딪치며 그 너머의 dhamma를 생각할 수 없습니다. 이 모든 곳에서 chandarāga를 없애면 자유롭습니다.
edāṭa atītaya ælluvē nǣ. atītaya væṭahenavā. hariyaṭama væṭahenavā. tīkṣaṇava væṭahennē etakoṭa mokada candarayen ælicca kohelāṭa. bæn̆dicca tæn næha atītayē. atītayē nidahas nidahas mānasikatvayaṭa atītaya hon̆daṭa pēnavā. ān etāṭa tamayi pēnnē paṭan gannē. keḷavarak næti atdæpu pēnna paṭan gannē etakoṭa hiṭiya hæṭi kerita hæṭi dakinnē eta æhilā innakan karanna budurāṇan vahansē pelalā nǣha mē ihaḷaṭa nægīma gæna ēka dharmaya tuḷin nægilā ena ekak. nægenna api
그때는 과거를 붙잡지 않습니다. 과거가 이해됩니다. 아주 정확히 이해됩니다. 날카롭게 이해되는 까닭은 chandarāga로 붙은 곳, 묶인 곳이 과거에 없기 때문입니다. 과거에서 자유로운 마음에 과거가 잘 보입니다. 그때부터 보이기 시작합니다. 끝없는 지난 생들이 보이기 시작하고, 어떻게 살았는지, 무엇을 했는지 봅니다. 그렇게 위로 오르는 것에 대해 부처님은 따로 설하지 않으셨습니다. 그것은 dhamma를 통해 올라오는 것입니다.
dharmaya tuḷin nægilā ena ekak. nægenna api ekak ganna ōnē kusala sīlaya tuḷa inna ōnē. eka koṭasayi apiṭa karanna tiyennē. ē koṭasa karagena yanakoṭa ara ælum karapu chanda rāgaya yamak æṭa nam canda rāgaya gevenna paṭan gannavā. chandarāgaya tiyāgena ēka hira karanna bæ. candarāgaya kiyannē ē dēṭa tiyena bæn̆duṇu kæmætta bæn̆dilā inna ākāraya ē svabhāvaya mama nam mēkē canta rāgaya tiyannē nǣhæ tiyannema nǣha tiyannema nǣha kivvaṭa hariyannē næha. ēka manasat karalā sellam karanna bæ. manasaṭa ena gati lakṣaṇayak tiyenavā nam ēkaṭa hētuva balanna ōnē. ehenam chandara rāgaya dænaganna ōnē chandara rāgayaṭa hētuva dænaganna ōnē chanda rāga nirōdhaya dænaganna ōnē. canda rāga nirōdha mārgaya dænaganna ōnē. arihat nakāva oya ṭika dænagattot.
오르려면 우리는 한 가지를 붙잡아야 합니다. kusala sīla 안에 머물러야 합니다. 우리가 할 것은 그 한 부분뿐입니다. 그 부분을 해 나가면 좋아하던 chandarāga가 있다면 그것이 닳기 시작합니다. chandarāga를 지닌 채로 그것을 억누를 수 없습니다. chandarāga란 그것에 대한 묶인 바람, 묶여 있는 모습, 그 성질입니다. '나는 여기에 chandarāga를 두지 않겠다, 절대 두지 않겠다'고 말한다고 되지 않습니다. 마음으로 장난칠 수 없습니다. 마음에 오는 성향이 있다면 그 까닭을 보아야 합니다. 그러니 chandarāga를 알고, chandarāga의 까닭을 알고, chandarāga의 nirodha를 알고, chandarāga nirodha의 길을 알아야 합니다. 그것들을 알면 arahant가 됩니다.
caturārya satya dharma raṭāvaṭa anukūlava candha rāgaya dænaganna ekayi. menna mēkayi chandara rāgaya kiyannē. mē chanda rāgayaṭa hētuva mēkayi. canda rāga nirōdhaya mēkayi. canda rāgaya nirōdha mārgaya mē ārya aṣṭhāṁgika mārgaya antimaṭa kihi balanakoṭa vahaninē āryaṣṭhāṁgika mārgaya itin ōka hun̆gāk vigraha karalā dænaganna enavā mūla dharmaya etanin passē kisi praśnayak apiṭa amutu karanna deyak næhæ. īṭa anukūlava api jīvitaya hæṭagasagena yana eka vika tamayi nivan dakina arihat pat venam karanna tiyennē.
catu ariya sacca의 dhamma 방식에 맞게 chandarāga를 아는 것입니다. 이것이 chandarāga다, 이것이 chandarāga의 까닭이다, 이것이 chandarāga의 nirodha다, chandarāga nirodha의 길은 ariya aṭṭhaṅgika magga다. 끝내 보면 ariya aṭṭhaṅgika magga로 닫힙니다. 이것을 깊이 풀어 알면 뿌리 dhamma에 이르고, 그 뒤로 우리에게 따로 할 일은 없습니다. 거기에 맞게 삶을 가다듬어 가는 것만이 nibbāna를 보고 arahant가 되려면 할 일입니다.
balahatkārayen ayin karana, balahatkārayen āsāven midilā yana ekak mē buddha śāsanayē ennē nǣha. ēken midunaṭa passē midunē minna. midunē midunē mi dænaganē. etakoṭa yana kramaya ēkayi. nobæn̆dennē novæleyi. namut kiyā tiyennē kalakirennē noælī kiyalā tamayi pot vala vigraha karanna yannē. kalakirennē novælī noælennē mideyi midunē midunēmī dænaganī.
억지로 떼어 내는 것, 억지로 바람에서 벗어나는 것은 이 buddha sāsana에 없습니다. 벗어난 뒤에 '벗어났다, 벗어났다'고 압니다. 가는 방식이 그것입니다. 묶이지 않는 이는 들러붙지 않습니다. 그런데 책에서는 '싫증 내는 이는 들러붙지 않는다'고 풀이하려 합니다. '싫증 내는 이는 들러붙지 않고, 들러붙지 않는 이는 벗어나며, 벗어나면 벗어났음을 안다'고요.
nibbindati kiyalā vacanaya otana tiyennē. nibbindāmīti ādi vaśayen tiyenavā. nibbindatiya kiyannē nobæn̆dī. kalakirenavā kivvama kalakirilā sasara kalakilā kiyana væradi vacanaya ævidilā tiyennē mē buddha śāsanayaṭa ōkayi. kalakilā hiṭan midenavā kiyana eka kalakinna giyāṭa passē an̆ḍa ayinna venavā. midenna hamba vennē næ. nobæn̆denna ōnē. bæn̆dennē nætnam midenavā. anna ēkayi etana pennuvē. etakoṭa nobæn̆dennē noæleyi noælennē mide. midunē midumayi dænaganī. midunaṭa passē dænagannavā midunā kiyalā.
거기 있는 낱말은 nibbindati입니다. 'nibbindāmi' 같은 식으로 나옵니다. nibbindati란 묶이지 않음입니다. 싫증 낸다고 하면, 싫증 내서 saṃsāra에 넌더리를 낸다는 틀린 말이 이 buddha sāsana에 들어온 것이 바로 이것입니다. 싫증 내어 벗어난다고 하면, 싫증 내다 보면 울고 짜게 될 뿐 벗어나지 못합니다. 묶이지 않아야 합니다. 묶이지 않으면 벗어납니다. 거기서 보여 준 것이 그것입니다. 그러니 묶이지 않는 이는 들러붙지 않고, 들러붙지 않는 이는 벗어나며, 벗어나면 벗어났음을 압니다. 벗어난 뒤에 벗어났다고 압니다.
muduvā gannavā nemeyi. dharmāva yanakoṭa midenavā. midunāṭa passē dænagannavā pratyavēā gnānayakin pera maṭa mehema āsāval tibuṇā. dæn nǣnē. anna medilā ēka dænagannavā. balaya mudavanna kiyiyē nǣ. n balayen mudavanna gihin tamayi mē amāruvō væṭalā tiyennē. karanna bæruvelā tiyennē. mama dālā yanavā okkoma dālā yanavā. ikman rahat venna kiyalā gihillā nam ṭika davasa gana silalā apahu venavā. mokada vennē? giya væḍē karaganna bæhæ. midunāṭa passē pat venna tiyana eka midenna issellā balaskāraya pat venna kiyanna puḷuvanda?
억지로 벗겨 내는 것이 아닙니다. dhamma대로 가면 벗어납니다. 벗어난 뒤에 paccavekkhaṇa ñāṇa로 압니다. '전에는 내게 이런 바람들이 있었는데 이제 없구나.' 이렇게 벗어났음을 압니다. 힘으로 벗기라고 하지 않았습니다. 힘으로 벗기려다가 이렇게 어려움에 빠져 해내지 못하는 것입니다. '다 버리고 간다, 모두 버리고 간다, 빨리 arahant가 되겠다' 하고 가서는 며칠 만에 지쳐 되돌아옵니다. 왜 그렇게 됩니까? 하려던 일을 해낼 수 없습니다. 벗어난 뒤에 이를 것을 벗어나기 전에 억지로 이르라고 할 수 있습니까?
midicca ayaṭa sukha viharaṇayaṭa tiyennē sivara yathārthaya bæluva budurajāṇan vahansē væḍa inna kalēda unvahansē prayōbha sampattiya uparimayaṭa danna nisā budurajāṇan vahansē ahula kumārayā nanda kumāraya mahana karalā etanaṭa gattā. namut ēka siyallaṭa karanna puḷuvan ekak nemeyi. anik kenek ē gihi vatakadī tamā visin mē pariharaṇaya antima keravalaṭa yanakam dakinna ōnē. ē gihivatē inna bæri tattvaya eyāṭama væṭahenna paṭan gannavā. ē væṭahena paṭan gannē gæṭilā nemeyi. anna nisarubhāvaya dækalā asāratvaya dækalā asāratvayā passē mama mokaṭa yannada ehema dækalā. dæn ada yannē ehema nemeyi.
벗어난 이들에게는 편안히 머물 길이 있습니다. 실상을 보면, 부처님이 계실 때 부처님은 payoga sampatti를 가장 깊이 아셨기에 Rāhula 왕자와 Nanda 왕자를 출가시켜 그 자리에 들이셨습니다. 그러나 그것은 누구에게나 할 수 있는 일이 아닙니다. 다른 이는 재가 생활에서 자기가 누리는 것을 끝까지 보아야 합니다. 그러면 재가 생활에 머물 수 없는 상태가 스스로에게 보이기 시작합니다. 그것은 부딪쳐서 보이기 시작하는 것이 아닙니다. 알맹이 없음, 헛됨을 보고서 '헛된 것을 내가 왜 좇겠나' 하고 보는 것입니다. 오늘날 가는 것은 그렇지 않습니다.
īṭapankō bayinavaṭa hon̆da væḍak karanna bænahaka manna nætuvaṭa passē īṭa passē balannakō vayinnē mokakda kiya yanavāyakō mahana venavamayi. kalmǣni venavamayi. hon̆da pāṭamak ugannavanna. ugannanna yannē. hæbæyi mānasikatvaya dōvē giya gamanma etanin igena gannavā ēgollō. etanṭa giyāma mokada in̆dakin gedara hiṭiyā nam mokada vennē? metanṭa ā dæn mē kohevat tiyennē gǣṇungen maṭa mehema meha ehema padahanna vuṇā. bayinna vidiha vakut nǣænṭa gedara hiṭiyā nam mama oyaṭa kiyana dani mēhaṭa hari gǣhaṭa harina yanavā yanna apāpalā āya āpahuvevā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokada velā tiyennē? mē yathārthaya danna næti gaman vala hæṭi. itin ehema bæhæ yathārthayaṭa enna.
무엇이 일어난 것입니까? 실상을 모르고 가는 길의 모습이 그렇습니다. 그렇게는 실상에 이를 수 없습니다.
itin oya api ōka dakina mē karma śakti balapāna ākārayaṭa dakinna ōnē eka vidihaṭa. itin karma kiyalā kiyanakoṭa karma gevena hæṭit api dakinna ōnē æmaṭa.
그러니 우리는 이 kamma의 힘이 작용하는 방식을 그렇게 보아야 합니다. kamma라 할 때 kamma가 닳아 없어지는 방식도 보아야 합니다.
dæn cētanā bhikkhavē kammaṁ vadāmi cētayitvā kammaṁ karōti kāyēnavācāya manasā dæn karma karanakoṭa cētanāva karmayaṭa pradhāna venavā. pradhāna kāraṇaya ēkayi. itin kriyāva karmaya vaśayen nemeyi gannē kriyāven yam cētanāvak kaṭa nam cētanāva karmayayi. yamkisi kriyāvak siddha karanna hitak tananna ōnē. cētanā kiyana vacanayen pennannē hita tanavā. hitak goḍanaganavā. goḍanagāpu hita tuḷa tamā api kriyātmaka vennē.
'cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi, cetayitvā kammaṃ karoti kāyena vācāya manasā.' kamma를 지을 때 cetanā가 kamma의 으뜸이 됩니다. 으뜸 조건이 그것입니다. 그러니 행위를 kamma로 보는 것이 아니라, 행위로 어떤 cetanā가 지어졌다면 그 cetanā가 kamma입니다. 어떤 행위를 하려면 마음을 지어야 합니다. cetanā라는 말로 보여 주는 것은 마음을 짓는 것, 마음을 쌓아 올리는 것입니다. 쌓아 올린 마음 안에서 우리가 움직입니다.
issellāma api goḍak adahasak æti karanavā. dæn api hitamukō mehema yanna ōnǣ anaravāda poḷi. mokaṭada api gihillā nam væn̆dalā pudalā inna yanavā. adahatak gattā ān hitat ænuvā. hon̆da pætta. dæn īṭa passē api mokada karannē? kaṭṭiyalā katā velā yannada hān. kavada yannē? heṭa yanna ehenam ehena kavadahari dināva katā karagannavā. ā yanna læhæ tiyenavā. ehenam mātta nam gaṇan gannē kaṭṭiya karanna kivvā. dæn hita tænuvā.
먼저 우리는 어떤 생각을 일으킵니다. 예컨대 Anurādhapura에 가야겠다고 합시다. 무엇하러? 가서 절하고 공양하려고 갑니다. 그런 뜻을 냈으니 마음을 지은 것입니다. 좋은 쪽이지요. 그다음 무엇을 합니까? 사람들과 이야기합니다. '갈까요?' '네.' '언제 가요?' '내일 가요' 하든 언제든 날을 정합니다. '갈 채비가 됐다, 그럼 나도 끼워 달라' 하고 사람들에게 말합니다. 이제 마음을 지은 것입니다.
issellāma hita sanāgattā avaśya dēkaṭa. īṭa passē pudgalayā mokanē æn̆dum hoyanna yanavā, salli hoyanna yanavā. yāḷuva hoyanna yanavā. baḍu muṭṭu ekatu karanavā. uṇusuma bōtal hoyanavā. ā sītala an̆dina ēvā næhanam monavā hari nitara an̆dinna gælapena ahuvoenavā. mokada monavaṭada veyi? anna rātpuraṭē yanna. hæbæyi ara væḍa kaṭayudi okkoma karanavā eka adahasatak nisā. hitat alā tiyena hindā.
먼저 필요한 일에 마음을 지었습니다. 그 뒤 그 사람은 옷을 구하러 가고, 돈을 구하러 가고, 동무를 구하러 갑니다. 짐을 챙기고 보온병을 구합니다. 추위에 입을 것이 없으면 늘 입기에 알맞은 것을 장만합니다. 무엇 때문입니까? Anurādhapura에 가려고요. 그 모든 일을 한 가지 뜻 때문에 합니다. 마음을 지어 놓았기 때문입니다.
dæn mē cētanā kiyana eka mohotak mohotak gāsē ena cētanāva tiyenavā. itin ara væḍa karana gānē æhuvot oya mokaṭada æn̆dum yannē. antarayan ehenam ē hitē nædda etana paṭan karana hæma hitak gānema cētanāt nægenavā. mūla cētanāvak næguṇā issellā. anna nægicca eka mul karagena tamayi. ēka tava kriyāvaṭa nægunnē nǣ. hæbæyi ēka ara skandha valaṭa væṭanavā viññāṇa skandhaya. onna viññāṇa skandhayaṭa nægilā viññāṇa skandhayē pihiṭalā tamayi. pudgalayā ara cētanā goḍanækāgena ē passē yannē.
cetanā란 순간순간 오는 cetanā가 있습니다. 그 일을 할 때마다 '옷은 왜 구하느냐' 물으면 대답하지요. 그러니 그 마음에 없겠습니까? 그때부터 하는 마음 하나하나마다 cetanā가 일어납니다. 먼저 뿌리 cetanā가 일어났습니다. 그 일어난 것을 바탕으로 합니다. 그것은 아직 행위로 오르지 않았습니다. 그러나 그것은 khandha에, viññāṇa khandha에 듭니다. viññāṇa khandha에 올라 거기 자리 잡고서 그 사람은 cetanā를 쌓으며 그 뒤를 따라갑니다.
dæn mē hari gæm̆buru tænak mē cētanā hoyāgannē. anna viññāṇayak sakas vena hæṭi dænaganna tamayi pennuvē. viññāṇaya kiyannē mē dænena hita kivvaṭa bæ. viññāṇa skandhaya īṭa vaḍā gæm̆buru ekak. mē skandhayakaṭa atīta anāgata vartamāna tun kālayēma ēvā ayitiyi.
cetanā를 찾아내는 이것은 아주 깊은 곳입니다. viññāṇa가 어떻게 짜이는지 알게 하려고 보여 준 것입니다. viññāṇa란 그저 '아는 마음'이라고 해서는 안 됩니다. viññāṇa khandha는 그보다 깊은 것입니다. khandha에는 과거, 미래, 현재 세 때의 것이 다 속합니다.
skandhayak hædennē nǣ. vartamāna mohotak nemeyi skandha kiyannē. rūpaskandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha kiyannē. atīta anāgata vartamāna siyum ghana duraḷan̆ga kīna praṇīta rūpayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭi karagatti rūpaskandhaya atīta anāgata vartamāna siyum gana duraḷan̆ga hīna praṇīta vēdanāyamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭi kaḷa hiṭa vēdanā skandhaya saṁgnā saṁkhāra viññāṇa skandha pennā tiyennēt ohomayi.
khandha는 현재의 한 순간으로 만들어지지 않습니다. rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha란 그런 것입니다. 과거·미래·현재, 미세하거나 거칠거나, 멀거나 가깝거나, 낮거나 훌륭한 rūpa로 어디에 있었고 어디에 있으며 앞으로 어디에 있을 것이든 그 모두를 뭉친 것이 rūpakkhandha입니다. 과거·미래·현재, 미세하거나 거칠거나, 멀거나 가깝거나, 낮거나 훌륭한 vedanā로 어디에 있었고 앞으로 어디에 있을 것이든 그 모두를 뭉친 것이 vedanākkhandha이고, saññā, saṅkhāra, viññāṇa khandha도 그렇게 보여 줍니다.
anē vat næhæ māta vuṇā kiyalā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov dæn kṣaṇika vana haṭagannē viññāṇa ēvā itāma keṭi kālayaka haṭagannē viññāṇa kṣaṇikaya kṣaṇika sita haṭagannavā kiyannē. dæn ara vagē itin ēvā dīrgha viññāṇa tiyenavā. ē viññāṇa kiyana vacanē tōragennē. viññāṇa skandhaya tōraganna ōnē. viññāṇa skandhayaṭa bæn̆dunahama matu anāgatayē tiyena balāporottuvak nisā tamayi. lōka satya eyā mehe ævinnē.
네, 찰나에 일어나는 것은 viññāṇa들입니다. 아주 짧은 사이에 일어나는 viññāṇa, 그것이 찰나의 마음이 일어난다는 것입니다. 그런데 그와 달리 긴 viññāṇa도 있습니다. viññāṇa라는 낱말을 가려 알아야 합니다. viññāṇa khandha를 가려 알아야 합니다. viññāṇa khandha에 묶이면 앞날의 어떤 바람 때문에 세상 중생이 여기 오는 것입니다.
[ugura kǣrīma] anna mehe ævillā hadāgannavā ē viññāṇaya pihiṭalā. ē viññāṇayē kāma nam kāma viññāṇayaka pihiṭanavā. ē viññāṇaya pihiṭalā tamayi mē bhavayaṭa avaśya okkoma sakas karagannē. asaṁkhāra karannē ēkaṭa mē rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyannē mātra paha.
(목을 가다듬는 소리) 여기 와서 그 viññāṇa를 자리 잡게 하여 만들어 갑니다. 그 viññāṇa가 kāma라면 kāma viññāṇa에 자리 잡습니다. 그 viññāṇa가 자리 잡아서 이 bhava에 필요한 모든 것을 짜 맞춥니다. 그것을 위해 짓는 것이 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 다섯 가지입니다.
rūpa skandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha kiyannē sīmā karanna bæri atīta anāgata vartamāna kiyana kālatarayaka sampiṇaḍanayak. ē ē vargayen skandha rūpa upādānaskandha, vēdanā upādānaskandha, saṁgnā upādānaskandha, saṁkhāra upādānaskandha, viññāṇa upādānaskandha kiyannē. ōvat samaga tibena bæn̆dīma. canda rāgayen ē skandha samaga tiyena bæn̆dīmat ekka sambandha vunā upādānaskandha.
rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha란 한정할 수 없는 과거·미래·현재 세 때를 하나로 모은 것입니다. 갈래마다 khandha입니다. rūpa upādānakkhandha, vedanā upādānakkhandha, saññā upādānakkhandha, saṅkhāra upādānakkhandha, viññāṇa upādānakkhandha란 이것들과의 묶임입니다. chandarāga로 그 khandha들과 맺은 묶임과 이어진 것이 upādānakkhandha입니다.
dæn mē upādānaskandhayē yam canda rāga yana koṭasak ætda ē ṭikayi upādānayaṭa væṭennē. upādāna paccayā bava bhava paccayā jātika sasara upadinna hitina anna ē upādānakoṭa ara skandhaya sasara padīmaṭa geniyanna skandhaya piḷiban̆da dænuvat vīma balapānnē ē skandhayaha bæn̆duna canda rāgayak ætda ē upādānayayi.
이 upādānakkhandha 가운데 chandarāga라는 부분이 있다면 그것만 upādāna에 듭니다. 'upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti' — saṃsāra에 태어나려는 그 upādāna가 있을 때 그 khandha를 saṃsāra의 태어남으로 데려가는 데 작용하는 것은, 그 khandha에 묶인 chandarāga가 있다면 그것, 곧 upādāna입니다.
anna ēkayi nirōdha karana eka. skandha nirōdha karanna næti nisā amataka karanna avaśya næha. amataka kaḷot pudgalayā mulāvaṭa pat venavā. amataka karalā nivan dakinavā kivvot mēka kavadāvat velā næhæ. kavuda amataka velada? lovturā budurajāṇan vahansē kavuruvat amataka vunāda hiṭiyaṭa væḍiya matak vunē nædda budunṭa pat unvahansē budu vunāṭa passēnē mē vivaraṇayaṭa gat eka matak vunē. etakan dannavada vivaraṇayak gattā kiyalā bala lovturā budu vunāṭa passē tamayi budurajāṇan vahansē dīpaṁkana budurajāṇan vahansēgē pāda mulēdī mama mehema ivaraṇayak gattā kiyalā matak kaḷē atītayē budu vunāṭa passēnē.
그것을 nirodha시키는 것입니다. khandha를 nirodha시킬 것이 아니니 잊을 필요가 없습니다. 잊으면 사람은 미혹에 빠집니다. 잊어서 nibbāna를 본다고 하면 그런 일은 결코 없었습니다. 누가 잊었습니까? 위없는 부처님이 누구라도 잊으셨습니까? buddha가 되신 뒤 전보다 더 기억나지 않으셨습니까? 그분은 buddha가 되신 뒤에야 예언(vivaraṇa)을 받은 일이 떠오르셨습니다. 그때까지 예언을 받은 줄 아셨습니까? 위없는 buddha가 되신 뒤에야 'Dīpaṅkara 부처님의 발아래서 나는 이런 예언을 받았다'고 떠올리셨습니다. buddha가 되신 뒤에 과거를 떠올리신 것입니다.
ehenam atītē matak venna paṭan gattada? mama ataka venna paṭan gatta mē hari mē ihaḷa phalayaṭa enakoṭa hon̆da siha buddhiya matak venna paṭan gattā. itin ada pennanna hadannē mokakda api? phalaya labanavā kiyana matakaya amataka vena eka antimaṭa balanakoṭa hiṭāganna bæri deyak mē karaganna mukutma mataka ættatvayaṭa pat karana eka antimaṭa kiyā dennē phalaya vaśayen.
그러면 과거가 떠오르기 시작했습니까, 잊기 시작했습니까? 이 높은 phala에 이를 때 좋은 sati와 지혜가 떠오르기 시작했습니다. 그런데 오늘 우리가 보여 주려는 것은 무엇입니까? 끝내 보면 phala를 얻는다는 것을 기억을 잊는 것이라 하여, 아무것도 기억하지 않는 상태에 이르는 것을 phala라고 가르칩니다.
itin kohomada yathārthayaṭa ennē? chanda rāgaya duru karapuvahama mataka saṭahana hari tīkṣaṇayi. mehemayi kivvē mehemayi kaḷē okkoma matakayi. mataka duru vennē næhæ. mārga phala avabōdhīdī mataka væḍi venavā. matakaya piḷiban̆da chandara rāgaya bidilā yanavā. ōkē tiyennē venasa.
그러면 어떻게 실상에 이릅니까? chandarāga를 없애면 기억이 아주 또렷합니다. 이렇게 말했다, 이렇게 했다 다 기억합니다. 기억이 없어지지 않습니다. magga phala를 깨달을 때 기억은 더 늘어납니다. 기억에 대한 chandarāga가 깨어질 뿐입니다. 그것이 차이입니다.
etakoṭa anna karmayak siddha vena ākāraya api dakinavā karmaya kiyannē ekak. ēka cētanāva mul velā cētanā saṁcētanā venna ōnē. saṁkhāra bavaṭa patvenna. cētanāhaṁ bhikkhavē kammaṁ vadāmi kiyanakoṭa cētanāham bhikkhavē saṁkhāraṁ vadāmi kiyalā dēśanā kaḷē nǣ. cētanā bhikkhavē kammaṁ vadāmi. kāraṇā dekak. karmayangen siddha karanavā monavāhari kāyika vācasika kriyāvaliyak. karmaya siddha karannē ēkayi.
그러면 kamma가 일어나는 방식을 우리는 봅니다. kamma란 하나입니다. 그것은 cetanā를 뿌리로 하는데, saṅkhāra가 되려면 cetanā가 sañcetanā가 되어야 합니다. 'cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi'라고 하셨지 'cetanāhaṃ bhikkhave saṅkhāraṃ vadāmi'라고 설하지 않으셨습니다. 'cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi' — 두 가지가 있습니다. kamma로 어떤 몸과 말의 행위가 일어납니다. kamma가 일으키는 것이 그것입니다.
ē karmaya chanda rāgayak samaga sambandha velā tibuṇā. ē karmaya nikanmakāra nemeyi saṁkhāra venavā. karmayaṭa kiyanavā kāra karmaya cētanā samaga cētanāven avidyā tr̥ṣṇā samaga sambandha vunāhama kiyanavā saṁkhāra saṁkhāra hædunot tamayi viññāṇa haṭagannē. karmayen haṭaganna eka. karma kiyalā kiyannē cētanāven haṭaganna eka.
그 kamma가 chandarāga와 이어져 있었다면 그 kamma는 그저 kāra가 아니라 saṅkhāra가 됩니다. kamma를 kāra라고 합니다. kamma가 cetanā와 함께, cetanā로 avijjā와 taṇhā에 이어지면 saṅkhāra라 합니다. saṅkhāra가 만들어져야 viññāṇa가 일어납니다. kamma로 일어나는 것입니다. kamma란 cetanā로 일어나는 것입니다.
sarva citta sādhāraṇa caitasikayak tiyenavā cētanā kiyalā. menna mē cētanā kiyana sarva citta sādhāraṇa caitasikayen nætuva ekama hitakvat haṭaganna nǣ. kriyā karanna katā karanna hitak haṭagannavā nam. hitahinna hitak haṭagannavā. oya sǣma hitakaṭama mūlika venavā cētanāva. cētanāva karmayanavā. sarvacitta sādhāraṇa cētanāva siyaluma karma valaṭa hētu venavā. arihatun vahansēt hitanavā, kiyanavā karanavā. etanat cētanāva tiyenavā.
sabbacittasādhāraṇa cetasika 가운데 cetanā라는 것이 있습니다. 이 cetanā라는 sabbacittasādhāraṇa cetasika 없이는 마음 하나도 일어나지 않습니다. 행동하거나 말하려고 마음이 일어나든, 생각하려고 마음이 일어나든, 그 모든 마음에 cetanā가 바탕이 됩니다. cetanā가 kamma입니다. sabbacittasādhāraṇa cetanā는 모든 kamma의 까닭이 됩니다. arahant도 생각하고 말하고 행합니다. 거기에도 cetanā가 있습니다.
namut arihatun vahansē nirōdha karē saṁkhāra kāra nemeyi saṁkhāra kāra siddha venavā karmayen cētanāvē. ē cētanāva saṁkhāra bavaṭa pat venavā avidyā tr̥ṣṇā nisā. cētanāva avidyāven tr̥ṣṇāven yukta vunot avidyā tr̥ṣṇā sahagata vunot saṁkhāra ipadenavā.
그러나 arahant가 nirodha시킨 것은 saṅkhāra입니다. kāra가 아니라 saṅkhāra입니다. kāra는 kamma로, cetanā로 일어납니다. 그 cetanā가 avijjā와 taṇhā 때문에 saṅkhāra가 됩니다. cetanā가 avijjā와 taṇhā를 갖추면, avijjā와 taṇhā와 함께하면 saṅkhāra가 태어납니다.
[goravanavā] yōtassā yēva taṇhāya asē virāga nirōdhā kiyalā gattot saṁkhāra nirōdhō. [goravanavā] etakoṭa saṁkhāra nirōdhayi.
(코 고는 소리) '…asesavirāganirodhā'라고 하면 saṅkhāranirodho입니다. (코 고는 소리) 그러면 saṅkhāra가 nirodha합니다.
itin dakinna ōnē karmaya nirōdha karalā nǣ. arihatun vahansē karma nirōdha kaḷē næ. saṁkhāra nirōdha kaḷā. saṁkhāra nirōdha nisā unvahansēṭa viññāṇa nirōdhayi. balāporottu vuṇa næ. næti vennē balāporottu monavada koṭasak nǣha. koṭasak tiyenavā. sa upadiyaṭa hētu vena śēsaya tiyeddī arihatun vahansē keles parinirāṇayen piriṇinavam pānē arihatvayaṭa pat venakoṭa anupati śēṣa nirvāṇa dhātuvēdī oya siyaluma cētanā ivarayi. etana passē hitat nǣha gatat nǣ. hita gata dekama keḷavarayi.
그러니 보아야 합니다. kamma를 nirodha시킨 것이 아닙니다. arahant는 kamma를 nirodha시키지 않았습니다. saṅkhāra를 nirodha시켰습니다. saṅkhāra가 nirodha했기에 그분에게는 viññāṇa가 nirodha합니다. 바람이 없습니다. 없어지는 것은 바람들인데, 일부는 없고 일부는 남아 있습니다. sa-upādisesa가 있는 동안 arahant는 kilesa parinibbāna로 parinibbāna에 듭니다. arahant가 될 때 그렇고, anupādisesa nibbāna dhātu에서는 그 모든 cetanā가 끝납니다. 그 뒤에는 마음도 몸도 없습니다. 마음과 몸 둘 다 끝입니다.
ehenam kiyanna sōpadiśēṣa nirvāṇa dhātuven piraṇavam pānavā arihatvayēdī anupatiśēṣa nirvāṇa dhātuva piraṇavam pānavā antima piriṇuvan maṁcakayēdī ætivena venasa lōkayi.
그러니 말하자면, arahant가 될 때는 sa-upādisesa nibbāna dhātu로 parinibbāna에 들고, 마지막 parinibbāna의 자리에서는 anupādisesa nibbāna dhātu로 parinibbāna에 듭니다. 거기서 생기는 차이는 큽니다.
itin karmaya kiyana vacanaya hun̆gak vigraha sahitava tōrāganna ōnē. karmaya saṁkhāra vennē kohomada? karmaya karmayak vitarak vennē kohomada? karmayak vitarak tibunahama kiyanavā kārya sit hevat karma sit kriyāsīt arihatun vahansēṭa kriyāsīt ituru. cētanāva nætnam ehema eka hitakvā pahaḷa venna kramayak nǣha. siyalu sit valaṭa sādhāraṇa caitasikāt cētanā. sparśa, vēdanā, saṁgnā, cētanā, ēkāgratā jīvitayen idiriya manasikāraya kiyana sarva citta sādhāraṇa caitasika hatē ekakvat aḍu vunot hitak pahaḷa venna vidihak nǣ. ēka citta niyamayaṭa virudhayi ehema kivvot pahaḷa venavā kivvot e cētanā næti hitak næti nisā sǣma hitakama karmayak goḍanægenavā.
그러니 kamma라는 낱말은 아주 자세히 풀어 가려 알아야 합니다. kamma가 어떻게 saṅkhāra가 됩니까? kamma가 어떻게 kamma로만 남습니까? kamma로만 있을 때 그것을 kiriyā citta라 합니다. arahant에게는 kiriyā citta가 남습니다. cetanā가 없으면 마음 하나도 일어날 길이 없습니다. 모든 마음에 공통인 cetasika가 cetanā입니다. phassa, vedanā, saññā, cetanā, ekaggatā, jīvitindriya, manasikāra라는 일곱 sabbacittasādhāraṇa cetasika 가운데 하나라도 빠지면 마음이 일어날 길이 없습니다. 그래도 일어난다고 하면 그것은 citta niyāma에 어긋납니다. cetanā 없는 마음이 없으니 모든 마음에서 kamma가 쌓입니다.
avidyā tr̥ṣṇā duru karapu dāṭa karmaya goḍanægenavā saṁkhāra goḍanægennē næ. karmaya avidyā tr̥ṣṇā sahita vuṇu ē karmaya saṁkhārayak venavā. etakoṭa kāya saṁcētanā kāya saṁkhārā vacī saṁcētanā vacī saṁkhārā manō saṁcētanā citta saṁkhārā saṁkhāra tun koṭasa bedenavā. ā sacētanā kāya cētanā saṁkhāra vennē nǣ. kāya saṁcētanā saṁ kiyalā kǣllak ekkalā itin. cētanā saṁcētanā dekak. saṁcētanā venna nam avidyā tr̥ṣṇā samaga cētanāva ekatu venna ōnē. etakoṭa tamayi saṁcētanā haṭagannē. etakoṭa tamayi saṁkhāra haṭagannē. itin ēka dakinna ōnē.
avijjā와 taṇhā를 없앤 날에는 kamma는 쌓이되 saṅkhāra는 쌓이지 않습니다. avijjā와 taṇhā를 지닌 kamma가 saṅkhāra가 됩니다. 그러면 'kāyasañcetanā kāyasaṅkhārā, vacīsañcetanā vacīsaṅkhārā, manosañcetanā cittasaṅkhārā'로 saṅkhāra가 세 갈래로 나뉩니다. 그냥 kāya cetanā는 saṅkhāra가 되지 않습니다. kāyasañcetanā에는 'saṃ'이라는 조각이 붙어 있습니다. cetanā와 sañcetanā 둘입니다. sañcetanā가 되려면 cetanā가 avijjā, taṇhā와 합쳐져야 합니다. 그래야 sañcetanā가 일어나고 saṅkhāra가 일어납니다. 그것을 보아야 합니다.
arihatun vahansē siyalu saṁkhāranoda kaḷē nǣ. arihatun vahansē dænagattā siyalu saṁkhāra aniccayi, dukayi anattayi kiyalā. atdækīma læbuvā. sabbē saṁkhāra aniccā ehema dækkā. siyalu saṁkhāra aniccayi kiyalā dækkā. hæbæyi aniccayi kiyalā dækkara atahæriyē atahatenna puḷuvan koṭasa vitarak. piraṇum pānakan atenna bæri koṭasak tiyenavā. sa upadiya śēsayi. tamā piḷiban̆dava pævætmaṭa avaśya karana bæn̆dīmak tiyenavā nam ē ṭika ituru.
arahant는 모든 saṅkhāra를 nirodha시킨 것이 아닙니다. arahant는 모든 saṅkhāra가 anicca, dukkha, anatta임을 알았습니다. 체험했습니다. 'sabbe saṅkhārā aniccā' — 그렇게 보았습니다. 모든 saṅkhāra가 anicca임을 보았습니다. 그러나 anicca라고 보고 놓아 버린 것은 놓을 수 있는 부분뿐입니다. parinibbāna에 들 때까지 놓을 수 없는 부분이 있습니다. sa-upādisesa입니다. 자신이 이어지는 데 필요한 묶임이 있다면 그만큼은 남습니다.
ǣ bandha kiyana ekē bæn̆dīmē karana dekak tiyenavā. ēkak tiyenavā. upadi bandhanaya ēkak tiyenavā. ēka tamayi bæn̆dunot tamayi galavāganna bæri. nidahasē pariharaṇaya karana ekak tiyenavā. ḷa kolē uḍa tiyena vatura biduva krama dehakin arakola uvaḍa hiṭævarilā hiṭina eka. ekak tamayi notævarī hiṭina eka. dæn nikan kolayakaṭa vatura biduvaṭinot kolē vatura biṁduva tiyenavā tævarīlā. nin kolēṭa vatura biduvaṭahama vatura biduva kolē uḍama tiyenavā tævarennē nætuva anna darā hiṭinavā nam yamakin kāra valin darā hiṭinavā. saṁkhāra valin tævarenavā. saṁkhāraya rōdhakaṭa mahā tævarennē nǣ. darā hiṭinavā. anupati śēṣa nirvāṇayaṭakan darā hiṭanavā. īṭa passē daranna ekak nǣ.
아. bandha, 곧 묶임에는 두 가지가 있습니다. 하나는 upadhi bandhana입니다. 묶이면 풀 수 없는 것이 있고, 자유롭게 다루는 것이 있습니다. 연잎 위의 물방울처럼, 잎 위에 물방울이 머무는 데 두 방식이 있습니다. 하나는 묻어서 머무는 것, 하나는 묻지 않고 머무는 것입니다. 보통 잎에 물방울이 떨어지면 잎에 묻어 있습니다. 연잎에 물방울이 떨어지면 물방울이 묻지 않고 잎 위에 그대로 있습니다. 그렇게 지니는 것은 kāra로 지니는 것이고, saṅkhāra로는 묻습니다. saṅkhāra를 nirodha시킨 이에게는 묻지 않고 지닐 뿐입니다. anupādisesa nibbāna까지 지니다가 그 뒤에는 지닐 것이 없습니다.
karmaya piḷiban̆dava oyagē vigraha karalā dænaganna ōnē.
kamma에 대해 이렇게 풀어서 알아야 합니다.
gati sampattiya upadi sampatti, kāla sampattiya, prayōga sampattiya metana hatarak tiyenavā. dæn mēkat hun̆gak vigraha karalā dænaganna ōnē ekak. sampattiyaṭa hō vipattiyaṭa mē dekaṭama patvena krama raṭāvak tiyenavā. dæn mēka gati sampatta, upadi sampattiya dæn mehema kalava miśraṇaya tamayi mē liyavilā tiyennē. mēka pahaḷa vena kramayak tiyenavā. dæn yam samādhayak hō pudgalayek dōṣaya vunot ē ara sampattiya tuḷin nægilā enna puḷuvan kramayak tiyenavā.
gati sampatti, upadhi sampatti, kāla sampatti, payoga sampatti, 여기 네 가지가 있습니다. 이것도 많이 풀어 알아야 할 것입니다. sampatti에도 vipatti에도 이르는 방식이 있습니다. 여기 쓰인 것은 gati sampatti, upadhi sampatti 하며 뒤섞여 있습니다. 이것이 일어나는 차례가 있습니다. 어떤 사회나 사람이 그릇되었다면 그 sampatti를 통해 올라올 수 있는 방식이 있습니다.
dūṣya vū mānasikatvayak æti kenāṭa nægenna ōnam. eyā ādhāra karaganna vana prayōga sampattiya issellāma. prayōga sampattiya tuḷin tamayi. eyā hon̆da pættaṭa hærenna ōnē. yamak mē lōkē yahapat yana sammatayak tiyenavā nam ē saman̆ga yōga venna ōnē. prayōga kiyannē ēkayi. ē saman̆ga yōga velā ē saman̆ga ekatu vennē hon̆da dē saman̆ga. anna etakoṭa naraka dē saman̆ga tiyena āhārayen naraka dēṭa ena pætta athælā hon̆da dē saman̆ga ekatu venakoṭa naraka dē jīvat vennet āhārayakin, hon̆da dē jīvat vennet āhārayakin. āhārayak nætuva kisima gatiyak kisima deyak mē lōkē pævætmak næhæ.
그릇된 마음을 지닌 이가 올라오려면 먼저 의지할 것은 payoga sampatti입니다. payoga sampatti를 통해 그는 좋은 쪽으로 돌아서야 합니다. 이 세상에서 좋다는 기준이 있다면 그것과 이어져야(yoga) 합니다. payoga란 그것입니다. 그것과 이어져 함께하는 것은 좋은 것과 함께하는 것입니다. 그러면 나쁜 것의 āhāra로 나쁜 것에 이르는 쪽을 버리고 좋은 것과 함께합니다. 나쁜 것도 āhāra로 살고 좋은 것도 āhāra로 삽니다. āhāra 없이는 어떤 성향도, 어떤 것도 이 세상에 이어지지 않습니다.
siyaluma pævætmaṭa satvayāgē siyalu pævætmaṭa āhārayak avaśyayi. gati pævætmaṭat āhārayak avaśyayi. viññāṇa vala pævætmaṭat āhārayak avaśyayi. viññāṇa valaṭa āhāraya saṁkhāra. saṁkhāra āhāra karannē viññāṇa jīvat venavā. saṁkhāra nirōdha kaḷot viññāṇa nirōdha venavā. āhāra næti nisā. āhāraya æti tanayi ēka pavatinnē. āhāra nætnam pavatinnē næ. itin api ḷan̆ga tiyennē pāpa viññāṇayak nam.
중생의 모든 이어짐에 āhāra가 필요합니다. 성향(gati)이 이어지는 데도 āhāra가 필요하고, viññāṇa가 이어지는 데도 āhāra가 필요합니다. viññāṇa의 āhāra는 saṅkhāra입니다. saṅkhāra를 āhāra로 삼아 viññāṇa가 삽니다. saṅkhāra를 nirodha시키면 āhāra가 없으니 viññāṇa가 nirodha합니다. āhāra가 있는 동안만 이어지고, āhāra가 없으면 이어지지 않습니다. 그러니 우리에게 pāpa viññāṇa가 있다면,
ēkaṭa pāpa saṁkhāra āhāra karalā denakoṭa pāpa viññāṇa pahaḷa venavā. ēka mōranavā. ēka ē viññāṇaya næti karaganna ōnā. ēka hædicca hæṭi dænagena hædicca hētuva dækalā hētuva nirōdha karalā phalaya nirōdha karaganna ōna. vena kramayak ē kara næ. yam saṁkhārayak pāpa nam apiṭa pāpa viññāṇayak ēken pahaḷa venavā. pahaḷa vecca pāpa viññāṇaya tava tavat jīvat vennē. pāpa saṁkhāraya yali yalien kayen vacanaya denakoṭa ēvā āhāra karagena. ē hiten kayen vacanayen pāpa saṁkhāra denākal pāpa viññāṇaya næti karanna bæ. kramaṭa ahuvelā næ. ehenam viññāṇa dænaganī viññāṇayaṭa hētuva dænaganī viññāṇa nirōdhaya dænaganī viññāṇaya nirōdha mārgaya dænaganī kiyana menna mē ṭika dænaganna ōnē.
그것에 pāpa saṅkhāra를 āhāra로 주면 pāpa viññāṇa가 일어나 자랍니다. 그 viññāṇa를 없애야 합니다. 그것이 어떻게 생겼는지 알고, 생긴 까닭을 보고, 까닭을 nirodha시켜 결과를 nirodha시켜야 합니다. 다른 길은 없습니다. 어떤 saṅkhāra가 pāpa라면 그것으로 우리에게 pāpa viññāṇa가 일어납니다. 일어난 pāpa viññāṇa는 몸과 말로 pāpa saṅkhāra를 거듭 줄 때 그것을 āhāra로 삼아 더욱더 삽니다. 마음과 몸과 말로 pāpa saṅkhāra를 주는 동안에는 pāpa viññāṇa를 없앨 수 없습니다. 길에 들어서지 않은 것입니다. 그러니 viññāṇa를 알고, viññāṇa의 까닭을 알고, viññāṇa의 nirodha를 알고, viññāṇa nirodha의 길을 아는 — 이것들을 알아야 합니다.
ē mohotīma vidarśana balanna ōnē nǣ ē mohota katāvak metana næhæ. dæn api dakinnē mehemayi mohotedī kiyana katāvēdī api tērum ganna ōnē ekak tiyenavā. apiṭa yamkisi krama dekak tiyenavā. ēkat tamayi pūrva bhāga kramaya. īḷan̆ga eka tamayi atdækīm labana mohota. pūrva bhāga kramayaṭa manasa vaḍāgattaṭa passē ōkaṭa kiyanavā pūrva bhāga pratipadāva
그 순간에 vipassanā를 보아야 한다는, 그 순간이라는 이야기는 여기 없습니다. 우리가 보는 것은 이렇습니다. '순간에'라는 이야기에서 알아야 할 것이 있습니다. 두 방식이 있습니다. 하나는 pubbabhāga 방식이고, 다음은 체험을 얻는 순간입니다. pubbabhāga 방식으로 마음을 닦은 것을 pubbabhāga paṭipadā라 합니다.
pūrva bhāga pratipadāven diyuṇu vecca kenāṭa ē mohotē enakoṭa yamkisi pāpayak hō enakoṭa ē mohotēma ara pūrva bhāga pratipadāya puhuṇu nisā. mēka pāpayak kiyalā evalē væṭahenavā. eham ē mēka pāpayak kiyalā evalē væṭahenna pūrva bhāga pratipadāva vaḍalā tiyenna ōnē. pūrva bhāga nuvana paḷamuva pahaḷa vēga næ pasuva pahaḷa vē. kivvē ēkayi. paḷamu pūrva bhāga nuvaṇa tiyenna ōnē. pūrva bhāga nuvaṇa vaḍanna næti kenakaṭa mārgānaya pahaḷa venavā kivvot venna hētu næhæ. paḷamu pūrva bhāga nuvaṇa pahaḷa velā tiyenna ōnē. ehenam pūrva bhāga nuvaṇidī atītayē vecca evaraṭa atītayē haṭagattaṭa mokada vunē? dæn haṭaganna ēvaṭa mokada vennē? matu haṭagattot mokada vennē kiyalā pūrva bhāga nuvaṇin kalpanā karalā kalpanā karalā sihi karalā sihi karalā purudu venna ōnē. etakoṭa pūrva bhāga nuvana væḍenavā. etakoṭa ē tuḷin dakinavā. mēvā harayak næti dēval. īṭa passē æhæṭa rūpayak pēnakoṭa kaṇḍa śabdayak æhenaṭa ē mohotē enakoṭama anna ēka væṭahena velāvēdī maga phalayak labanavā.
pubbabhāga paṭipadā로 자란 이에게는, 그 순간이 와서 어떤 pāpa가 올 때 pubbabhāga paṭipadā를 익혔기에 '이것은 pāpa다' 하고 그때 바로 알아차립니다. 그렇게 그때 바로 알아차리려면 pubbabhāga paṭipadā를 닦아 두었어야 합니다. 'pubbabhāga ñāṇa가 먼저 일어나고 magga ñāṇa는 나중에 일어난다'고 한 것이 그것입니다. 먼저 pubbabhāga ñāṇa가 있어야 합니다. pubbabhāga ñāṇa를 닦지 않은 이에게 magga ñāṇa가 일어난다고 하면 그럴 까닭이 없습니다. 그러니 pubbabhāga ñāṇa로 '과거에 일어난 것은 어떻게 되었나, 지금 일어나는 것은 어떻게 되나, 앞으로 일어나면 어떻게 되나' 하고 생각하고 또 생각하고 떠올리고 또 떠올려 익혀야 합니다. 그러면 pubbabhāga ñāṇa가 자랍니다. 그러면 그것을 통해 이것들이 알맹이 없는 것임을 봅니다. 그 뒤 눈에 형상이 보이고 귀에 소리가 들리는 그 순간에 그것이 알아차려지면 그때 magga phala를 얻습니다.
anna māgaṭa pasuva pahala vī kivvē anna ēka itin mē yam kenek dæn apiṭa dæn dīlā tiyena kramayaṭa atītaya amata karanna ādī vaśayen dilā api dæn dæn mohota ganna kiyalā kiyanakoṭa ēka api visin karana ekak nemeyi kerena eka. api itin vaḍanna ōnē samādhiyaṭa avaśya karana sīlaya
'magga ñāṇa는 나중에 일어난다'고 한 것이 그것입니다. 오늘 우리에게 주어진 방식대로 '과거를 잊어라' 하며 '지금 이 순간을 잡아라' 하지만, 그것은 우리가 하는 것이 아니라 저절로 되는 것입니다. 우리는 samādhi에 필요한 sīla를 닦아야 합니다.
gahak hiṭa bījayak hiṭavā gatta govayāṭa kan̆denam mal pala avaśya nam mokada goviyā karanna ōnē kiyalā budurajāṇan vahansē ahanavā. svāmīni sāttu karanna ōnē. ē sāttuvaṭa amatarava kan̆da væḍēvā mal phala læbēvā kiyalā tavat karanna deyak govi ara tiyenavada kiyalā ahanavā. nǣ svāmīni hariyaṭa karanna goviyā. sāttuva karanna ōnē ē deka onnam. mahaṇeni ē vagē mē kusala sīlaya tamayi sāttu. samādhiya kan̆da kiyalā hitāganna pragnāva mal pala kiyalā hitāganna samādhiya avaśya nam pragnāva avaśya nam sātuva karanna sātuva karanakoṭa dharmatāvayak tamayi samādhiya læbilā maḷa pallā henna pragnāva pahaḷa vena eka. ehenam samādhiyaṭayi pragnāvaṭayi amutuven karanna deyak nǣha kiyalā pennanavā. namut mē kālē venava karanna
부처님이 물으십니다. '나무를, 씨앗을 심은 농부가 줄기와 꽃과 열매를 바란다면 농부는 무엇을 해야 하는가?' '세존이시여, 돌보아야 합니다.' '그 돌봄 말고 줄기가 자라라, 꽃과 열매가 맺혀라 하고 농부가 따로 할 일이 있는가?' '없습니다, 세존이시여. 농부가 할 일은 돌보는 것뿐입니다. 그 둘이면 됩니다.' '비구들이여, 그처럼 이 kusala sīla가 돌봄이다. samādhi를 줄기로, paññā를 꽃과 열매로 여겨라. samādhi를 바라고 paññā를 바란다면 돌보아라. 돌보면 samādhi를 얻고 꽃과 열매가 맺히듯 paññā가 일어나는 것이 dhammatā다.' 그러니 samādhi와 paññā를 위해 따로 할 일이 없다고 보여 주십니다.
pennanavā. namut mē kālē venava karanna samādhiya vaḍanna pragnāva pahaḷa karanna samādhi bhāvanā pragnā bhāvanā kiyalā dēkut hadāgannavā. sīla bhāvanāva pættakaṭa dānavā. samādhi bhāvanāva vaḍanna yanavā. etakoṭa kohomada karannē? ē nisāma lōka satyayā dannē nǣha samādhiya læbenna kramaya. ē nisāma samādhiya labanna bæ.
그런데 요즘은 samādhi를 닦고 paññā를 일으키려고 samādhi bhāvanā, paññā bhāvanā라는 것을 따로 만들어 냅니다. sīla bhāvanā는 옆으로 밀어 둡니다. samādhi bhāvanā를 닦으러 갑니다. 그러면 어떻게 합니까? 그래서 세상 중생은 samādhi를 얻는 방법을 모릅니다. 그래서 samādhi를 얻을 수 없습니다.
kan̆da læbēvā, kan̆da læbēvā kiyalā goviyā hiṭiya sātu nokara. eyāṭa kavadāva kadak hamba vennē nǣ. anē maṭa malphala læbēvā kiyalā koccara hiṭiyat mal phala læbennē næha. ē deka onnam. eyā sāttuva karanna ōna. ēka upamāvak.
'줄기가 생겨라, 줄기가 생겨라' 하며 농부가 돌보지 않고 있다면 그에게 줄기는 결코 생기지 않습니다. '아, 꽃과 열매가 맺혀라' 하고 아무리 있어도 꽃과 열매는 맺히지 않습니다. 그 둘이면 됩니다. 그는 돌보아야 합니다. 그것이 한 비유입니다.
tavat upamāvak pennavā kiiliyekuṭa bitara aṭak 12k 16k ādī vaśayen tibbo. kikili mokada karannē kiyalā ahanavā. kihikili svabhāvayenma ē bitta uṇusum karanavā rakinavā. mē bitara uṇusum karana bitta rakina kikiliṭa anē maṭa ahaval davasē pæṭav læbēvā ahaval davasē pæṭavi læbā kiyalā hitannat ōnē. ehema hitillak ē kirilaṭa enavada kiyalā ahanavā. kikilaṭa ehemavillaknē. namut kirika væḍiyi kagili karanavā. bitara mōranavā kili mōravanavā nemeyi. uṣṇa vædenakoṭa bitarē mērīma svabhāvayak. pæṭiyā moyalā enna eka svabhāvayak. pæṭiyā eḷiyaṭa ennē vitarē midagenikiliga væḍē karapuvahama etakoṭa pæṭiyā læbenavā.
또 다른 비유를 보여 주십니다. 암탉에게 알을 여덟, 열둘, 열여섯 개 두었다면 암탉은 무엇을 하느냐고 물으십니다. 암탉은 본래 그 알을 따뜻하게 하고 지킵니다. 알을 따뜻하게 하고 지키는 암탉이 '아, 어느 날 병아리가 나오기를, 어느 날 병아리가 나오기를' 하고 생각해야 하느냐, 그런 생각이 암탉에게 드느냐고 물으십니다. 암탉에게 그런 생각은 없습니다. 그러나 암탉은 할 일을 합니다. 알이 여무는 것이지 암탉이 여물게 하는 것이 아닙니다. 온기가 닿으면 알이 여무는 것이 본성입니다. 병아리가 자라 나오는 것이 본성입니다. 암탉이 제 일을 하면 병아리가 알에서 벗어나 나옵니다. 그러면 병아리를 얻습니다.
menna mēkat budurajāṇan vahansē upamāvaṭa dīlā tiyenavā. samādhiyayi, pragnāvayi avaśya kenek innavā nam i kiili bittarē uṇusum karanavā vagē sīlaya vaḍanna. kusala sīlaya vanna nikanma sīlaya nemeyi. kusala sīlaya. kusala sīlaya væḍuvot samādhiyayi, pragnāvayi matuvelā enavā. sīla sampanna silvatnaṭa abhavitiraya upadīvayi cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya.
부처님은 이것도 비유로 주셨습니다. samādhi와 paññā를 바라는 이가 있다면 암탉이 알을 따뜻하게 하듯 sīla를 닦으라. 그냥 sīla가 아니라 kusala sīla를 닦으라. kusala sīla를 닦으면 samādhi와 paññā가 떠올라 옵니다. sīla를 갖춘 이에게 'avippaṭisāra가 일어나기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니, 얻는 것이 dhammatā입니다.
apiṭa kiyannē viparisara bava hita kælamena bava sīla sampanna nam yam silvat kenekuṭa ē sīlaya sampanna silvat abhipratisāraya gæna hitanna deyak nǣ. kampahanna vana bavaṭa pat venavā.mayi. avipratisāraya upanna ohuṭa pramōdaya upadīvavā cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya pramuditaya ara prītiya upadīvāyayi cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya prīti manas ætta ahaṭa passa saddaya hevat sæhælluva upadīvayi cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya praśbdaya ættāhara sukhaya upadīvayi cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya. sukhita sit ættahaṭa samādhiya labamī cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya
우리에게 말하는 것은 vippaṭisāra, 곧 마음이 어지러움입니다. sīla를 갖춘 이에게는 뉘우침에 대해 생각할 것이 없습니다. 흔들리지 않는 상태가 됩니다. 뉘우침 없는 이에게 'pāmojja가 일어나기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다. pāmojja가 있는 이에게 'pīti가 일어나기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다. pīti가 있는 마음에 'passaddhi, 곧 가벼움이 일어나기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다. passaddhi가 있는 이에게 'sukha가 일어나기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다. sukha가 있는 마음을 지닌 이에게 'samādhi를 얻기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다.
samādhiyaṭa karanna hariya kiyalā kiyā tiyennē lassanaṭa na cētanākaraṇaya sūtraya hon̆daṭa pæhædiliva vigraha karanavā. sūtra kīhapayama tiyenavā. samādhi sit ættahuṭa yathābhūtava dakimī danimī cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya yathābhūtava daknāra dannāhaṭa virāgayaṭa pæmiṇīmē cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya virāgayāṭa vimukti gnāna darśanaya pasak karamē cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya
samādhi를 위해 할 일을 Cetanākaraṇīya sutta가 아름답게, 아주 분명히 풀이합니다. 그런 sutta가 여러 개 있습니다. samādhi에 든 마음을 지닌 이에게 '있는 그대로 보고 알기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다. 있는 그대로 보고 아는 이에게 'virāga에 이르기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다. virāga에 이른 이에게 'vimutti ñāṇadassana를 깨닫기를' 하는 cetanā로 할 일이 없으니 얻는 것이 dhammatā입니다.
mesē kusala sīlayē avit pratisārayat aipratisāraya pramōdayat, pramōdhaya prītiyat, prītiya praśabdiyat, praśabdiya sukhayat, sukhaya samādhiyat samādhiya yathābhūtat gnāna darśanayat yathābhūtat gnāna darśanaya nirvēdat, nirvēdaya virāgayat, virāgaya vimukti vignāna darśanayak labā dīnna. mesē dharmayōma dharmaya pavatvayi nirvāṇa parataraṭa yāma san̆dahā dharmayōma dharmaya puravayi. meccara pæhædili karalā dīlā tiyena dēśanāva pæhædiliva tiyeddī. mokakda karannē?
이렇게 kusala sīla는 avippaṭisāra를, avippaṭisāra는 pāmojja를, pāmojja는 pīti를, pīti는 passaddhi를, passaddhi는 sukha를, sukha는 samādhi를, samādhi는 yathābhūta ñāṇadassana를, yathābhūta ñāṇadassana는 nibbidā를, nibbidā는 virāga를, virāga는 vimutti ñāṇadassana를 줍니다. 이렇게 dhamma가 dhamma를 이어 가고, nibbāna의 저 언덕에 이르기 위해 dhamma가 dhamma를 채웁니다. 이렇게 분명히 풀어 준 가르침이 뚜렷이 있는데 무엇을 합니까?
tripiṭakaya pættakin tiyalā peḷa dahama pættakin tiyalā viśuddhi mārgaya kiyana pas hadāgata potak mudun malkaṭa ena ācāryavāda vaśayen dunna ekak ēkenma bhāvanā karanna yanavā. læbū kenek innavā. anna varadinna.
Tipiṭaka를 옆으로 치우고 pāḷi 경전을 옆으로 치우고, 나중에 만든 Visuddhimagga라는 책, 스승들의 견해로 꼭대기 꽃처럼 떠받드는 그것만으로 bhāvanā를 하러 갑니다. 그래서 얻은 이가 있습니까? 거기서 어긋나는 것입니다.
itin metanadi api dakaganna næhæ mē ākārayen api dæn prayōga sampattiya oyavā prayōga sampattiya anna dæn apiṭa sīla api gattā nam yamkisi kusala sīlayak væḍīma. onna prayōgaya prayōga sampattiya kivvē ōkayi. onna prayōga sampattiya karagena yana mokada vennē? eyāṭa upadinavā gati sampattiya tibuṇa naraka gatiya durelā hon̆da gatiya pahaḷa venavā. anna gati sampattiya pahaḷa vena hæṭi. dæn gati sampattiya pahaḷa vennaṭa ohugē parisaraya. ohu æsuru karana raṭāva sakas venna paṭan gannavā gatiyaṭa. ēka gatiya satudā.
그러니 여기서 우리는 이렇게 보아야 합니다. payoga sampatti — 우리가 sīla를 지닌다면, 어떤 kusala sīla를 닦는다면 그것이 payoga입니다. payoga sampatti란 그것입니다. payoga sampatti를 해 나가면 어떻게 됩니까? 그에게 gati sampatti가 일어납니다. 있던 나쁜 성향이 사라지고 좋은 성향이 나타납니다. gati sampatti가 나타나는 방식입니다. gati sampatti가 나타나면서 그의 주변, 그가 어울리는 방식이 성향에 맞게 짜이기 시작합니다. 그것이 성향의 갖춤입니다.
matuvelā kāla sampattiya haṭagannavā. ē kāla sampattiya paribōga karannā vū ohuṭa hitakaya nirōgīvō upadi sampattiya haṭagannavā. upadi sampattiya kiyannē gata hita nirōgīva tamanṭa avaśya karana kāraṇayaṭa avaśya pahatāvaya sælasīma. onna sampattiya hatara.
그러고 나면 kāla sampatti가 생겨납니다. 그 kāla sampatti를 누리는 그에게 몸과 마음이 건강한 upadhi sampatti가 생겨납니다. upadhi sampatti란 몸과 마음이 건강하여 자기가 바라는 일에 필요한 편안함이 갖추어지는 것입니다. 이것이 네 sampatti입니다.
sampattiyak labāgena inna pudgalayekuṭa vipatiyaṭa pat vennat meneha prayōga vipattiya gannavā. aragena duṣcarita pættaṭa kaṭayutu karanna paṭan gannavā. anna ara sīla pætta venakoṭa dussīla pætta gannavā. gattahama gatiya dussīla venavā. gati sampattiya velā gati vipattiyaṭa vahinavā. kāla vipattayaṭa pat velā him kāla vipattiyen parisara vināśayaṭa pat venavā. ē parisara vināśaya æturu karannā vū lōka sattvayāṭa upadi vipattiya aragena vināśa venavā. nuvik leṭara hō rōga mānasika dukardha kāyika mānasika ābādha okkoma haṭagannavā. ōka ekkenekuṭa poduvet ganna puḷuvan. podu samājayaṭa podut ganna puḷuvan. budurajāṇan vahansē mē muḷu podu samājayakma pirihena hæṭit diyuṇu vena hæṭit oya magin dēśanā karalā tiyenavā.
sampatti를 얻고 있는 이가 vipatti에 빠지는 데도 payoga vipatti를 붙잡습니다. 붙잡고 나쁜 행실 쪽으로 움직이기 시작합니다. sīla 쪽을 두고 dussīla 쪽을 택합니다. 그러면 성향이 dussīla가 됩니다. gati sampatti였던 것이 gati vipatti로 떨어집니다. kāla vipatti에 빠지고, kāla vipatti로 환경이 망가집니다. 그 망가진 환경에 기대 사는 세상 중생은 upadhi vipatti를 얻어 망가집니다. 갖은 병, 몸과 마음의 탈이 모두 생겨납니다. 이것은 한 사람에게도 적용할 수 있고 사회 전체에도 적용할 수 있습니다. 부처님은 사회 전체가 쇠퇴하는 방식과 번영하는 방식을 이것으로 설하셨습니다.
yamkisi sampattiyak æti kālayakadī yamkisi raja kenek prayōga vipattiya tuḷin væradi væḍa karanavā. rajjuruvanṭa upadēsa hambennē purōhitāgē. purōhiહિtiya væradiṭa upadet dunnahama mokada karannē? sajjuruvō ēka anugamanaya karalā væradi pætta ganna. anna gatta araṭaraṭa passē prayōga vipattiyaṭa bahinavā. ē prayōga vipattiya nisā pudgalayangē mānasikatvaya venas velā gati vipattiyaṭa bahinavā. dæn gati narakayi. gati narak venakoṭa irahayen piṭa pahinavā. anna viśvaya gæna kiyā tiyennē.
어떤 sampatti가 있는 때에 어떤 왕이 payoga vipatti로 그릇된 일을 합니다. 왕은 purohita에게서 조언을 얻습니다. purohita가 그릇되게 조언하면 어떻게 됩니까? 왕은 그것을 따라 그릇된 쪽을 택합니다. 그렇게 택한 뒤 나라 전체가 payoga vipatti에 빠집니다. 그 payoga vipatti 때문에 사람들의 마음이 바뀌어 gati vipatti에 빠집니다. 이제 성향이 나쁩니다. 성향이 나빠지면 해와 달이 궤도를 벗어납니다. 우주에 대해 그렇게 말해 둔 것입니다.
etakoṭa gati apē tiyena hon̆da gati hō naraka gatima mē viśvayaṭa balapā næhæ. irahan̆dayen piṭa pahinavā. kayen piṭa pæla gaman karanakoṭa nakṣas tārakādī siyallama tiyena ēvāsayen piṭa pælā viruddhava kriyātmaka venna paṭan gannavā. mē anuva lōkayē hamana vāta vēga venas venavā. kāla venas venavā. ē venas velā gihillā hitā. anna ē pudgalayāṭa kāla vipattiṭa hētu venna paṭan gannavā.
그러니 우리의 좋은 성향이나 나쁜 성향이 이 우주에 미치지 않겠습니까? 해와 달이 궤도를 벗어납니다. 궤도를 벗어나 움직이면 별자리와 별들 모두 제자리를 벗어나 거슬러 움직이기 시작합니다. 그에 따라 세상에 부는 바람의 흐름이 바뀌고 철이 바뀝니다. 그렇게 바뀌어 그 사람에게 kāla vipatti의 까닭이 되기 시작합니다.
ē velāvēdī mokada vennē? virasaka sulan mārga nisā. ē sulan novadina tæna deviyangē dēva vimāna tiyenavā ahas deviyangen. ēvat kampā venna paṭan gannavā. dēvatāva kōpa venna paṭan gannavā. āyet gati vipattiya balavat velā kalaṭa væhi vahinna nætuva yanavā. akalaṭa væhi vahanavā. niyama vidihaṭa væssennē nætunavā. nonisi vidihaṭa væssenavā. sarusāra vidihaṭa væsak nætuva yanavā. mē ākārayen anna lōka kāla vipat lōkaya kālaya venas velā yanavā.
그때 어떻게 됩니까? 바람 길이 흐트러지기 때문입니다. 그 바람이 닿지 않는 곳에 deva들의 vimāna, 하늘 deva들의 vimāna가 있습니다. 그것들도 흔들리기 시작합니다. deva들이 노하기 시작합니다. 다시 gati vipatti가 강해져 제때 비가 내리지 않게 됩니다. 때아닌 비가 내립니다. 알맞게 내리지 않고 그릇되게 내립니다. 넉넉한 비가 없어집니다. 이렇게 세상에 kāla vipatti가 와서 세상의 철이 바뀌어 갑니다.
etakoṭa satya bhōga hariyaṭa pæhennē næti venavā rasayen pūrṇa nætuva yanavā. tasayen toravuna hīna vū pratyabhōga varada manussayāṭa kāyika saha mānasika rōgābādha haṭaganna hētu velā pirihilā yanavā. anna ayisarayāva upadinavā. dæn hon̆da lassana vigraha karalā tiyenavā.
그러면 곡식이 제대로 익지 않고 맛이 온전하지 않게 됩니다. 맛이 빠진 낮은 곡식이 사람에게 몸과 마음의 병과 탈이 생기는 까닭이 되어 쇠퇴해 갑니다. 그렇게 upadhi vipatti가 생깁니다. 아주 아름답게 풀어 놓았습니다.
hadānnet ehemayi. samājaya hadāganna ōna nam siyallōma ekatu velā prayōga sampattiyaṭa bahinna ōnē. prayōga sampattiyaṭa bæssahama gati sampattiya lōkaya nægilā enavā. etakoṭa āya harayak ara kakṣa gata venavā niyama vidihaṭa irahan̆ḍu. kasa gata vunāhama ara kulan pāravalā āya vidihaṭa hariyanavā. dēvatāva satuṭu venavā. kalaṭa væhi vahinna paṭan gannavā. væsa saśrīka væssak bavaṭa pat venavā. eban̆dunnāvū saśrīken nægena bhavabhōga pōṣaṇayen rasayen agra venavā. ēvā pariharaṇaya karana manussayāṭa nirōgībhāvaya læbilā ē vagē śaktiya læbilā kāyika mānasika suvaya læbilā āyē sasarika bavaṭa pat velā ara upadi sampattiyaṭa pat venavā. hadāganna etarayi.
바로 세우는 것도 그렇습니다. 사회를 바로 세우려면 모두가 함께 payoga sampatti에 들어야 합니다. payoga sampatti에 들면 gati sampatti로 세상이 올라옵니다. 그러면 해와 달이 다시 제 궤도에 바르게 듭니다. 궤도에 들면 바람 길이 다시 바로잡힙니다. deva들이 기뻐합니다. 제때 비가 내리기 시작합니다. 비가 넉넉한 비가 됩니다. 그렇게 넉넉하게 자란 곡식은 영양과 맛이 으뜸이 됩니다. 그것을 먹는 사람은 건강을 얻고 힘을 얻고 몸과 마음의 편안함을 얻어 다시 풍요로워져 upadhi sampatti에 이릅니다. 바로 세우는 것은 그만큼입니다.
itin oya deka ærenna. oya budu dahama ahak karalā. koccara vēda gæhuvat, koccara pōra dæmmat saśrīka lōkayak ehema hadanna bæhæ. ē jātiyen monavā vævda? ē nisā tamayi oya pōra dānnet nætuva bet gahanet nætuva kōṭi gan senaga innakoṭa sasarikatvayan raja kālē tibuṇā kiyalā kiyannē uddāmaya vivī inna nemeyi kramaya tæna apit ēka anugamanaya karanna. ē kālē uddāma venna deyak nǣhæ. prayōga sampattiya tibicca nisā okkoma tibuṇā. dæn prayōga vipattiya anugamanaya karana gaman ādī raja kālaya ēvā varṇanā kara uddāma veḍa apiṭa væḍak vennē næha.
그 둘을 빼고, 이 불교를 치워 두고서는 아무리 약을 치고 아무리 비료를 넣어도 그렇게 풍요로운 세상을 만들 수 없습니다. 그런 것으로 무엇이 자랐습니까? 그래서 비료도 넣지 않고 약도 치지 않았는데 수천만 사람이 살던 왕들의 시절에 풍요로움이 있었다고 하는 것은, 들떠 있으라는 것이 아니라 그 방식을 우리도 따르라는 것입니다. 그 시절을 두고 들뜰 것이 없습니다. payoga sampatti가 있었기에 모든 것이 있었습니다. 이제 payoga vipatti를 따르면서 옛 왕들의 시절을 칭송하며 들떠 봐야 우리에게 소용없습니다.
itin yathārthaya dahama piṭa pænalā api væradi pættaka uddāmaya innavā jātika abhimānaya kiyaga. jātika abhimānaya kivva misak ē jātika abhimānaya esē hædunē mona dharma raṭāvakinda kiyalā dækkē. ēka pennuvē budu dahamen. ē budu dahama anugamanaya kara eka pættaka dālā. ada venakoṭa karannē mokakda? prayōga vipattiyaṭa væḍa kaṭayutu karaganna gaman atīta śrī vibhūtiya varṇā kara innavā.
그러니 실상의 dhamma를 벗어나 그릇된 쪽에서 민족의 자긍심이라며 들떠 있습니다. 민족의 자긍심이라고는 하지만 그 자긍심이 어떤 dhamma의 길로 그렇게 이루어졌는지는 보았습니까? 그것을 보여 준 것은 불교였습니다. 그 불교를 따르는 일은 한쪽에 밀어 두었습니다. 오늘날 무엇을 합니까? payoga vipatti로 일을 하면서 옛 영화를 칭송하고 있습니다.
itin adat atīta śrībhūtiya onnanam ē vagē. ēkaṭa hētukāraka vana dharmaya dharmayen tērum aragena ēka anugamanaya kara gattot tavan kavuru amutuven karanna deyak nǣhæ bohōma pahatuven kivpatenna enna puḷuvan. edāṭa bet gahanna ōnē næhæ. pōra gahanna ōnet næhæ. bhavabhōga sampat aḍu vennet næha. siyallenma pūrṇayi.
오늘도 옛 영화를 원한다면, 그 까닭이 되는 dhamma를 dhamma로 이해하고 따른다면, 누구도 따로 할 일 없이 아주 쉽게 이룰 수 있습니다. 그때는 약을 칠 필요도 비료를 넣을 필요도 없습니다. 곡식과 재물이 모자라지도 않습니다. 모든 것이 온전합니다.
itin oya ṭika vigraha karaganna ōnē ēkaṭa gr̥hapatiya mē bhavayehi ipadīma satara ākārayē mē lōkayē kenek salpa vū ālōkaya vaḍā parittābha aramuṇu koṭa maraṇavatu parittābha deviyan atara ipadī mahat vū ālōkaya vaḍā apa deviyan atara upadinavā. apirisidu vū ālōkaya vaḍā saṁkiriṭṭha vū dēvatāvan atara upadinavā. etakoṭa mehi ālōkaya mahat vū ālōkaya kiliṭi ālōkaya pirisidu ālōkaya lesa bhāvanā vaḍanavā yanuva kumakda pæhædili karanna. dæn mē ṭika tamayi metana mē apiṭa meccara kiyavunē.
그러니 이것들을 풀어 알아야 합니다. (질문) '장자여, 이 bhava에 태어남은 네 가지다. 이 세상에서 어떤 이는 작은 빛을 닦아 작은 빛(paritta)을 대상으로 하여 죽은 뒤 parittābha deva들 사이에 태어난다. 큰 빛을 닦아 appamāṇābha deva들 사이에 태어난다. 깨끗하지 못한 빛을 닦아 saṃkiliṭṭhābha deva들 사이에 태어난다.' 여기서 빛, 큰 빛, 더러운 빛, 깨끗한 빛으로 bhāvanā를 닦는다는 것이 무엇인지 풀어 주십시오. — 지금 여기서 우리가 이만큼 이야기한 것이 이것입니다.
dæn metana tiyenavā ālōka hatara ākārayak gæna pennalā. dæn parit aramuṇu koṭa bauddhayayinṭa pennalā tiyennē podu bhāvanāva maitrī bhāvanāva. mē maitrī bhāvanāva mul karagena pudgalayō vaḍanavā. dæn tamāṭayi tamā avaṭa pradēśayaṭayi sīmā karalā maitriya. mama niduk vevā, nirōgī vevā, suvapat vemmā, duken midemvā. ē vagēma māgē gamē aya itin eyādi vaśayen sīmā karalā vaḍāgannavā. ē sīmā maṭṭamēdī yam kenek etanin ē maṭṭamēdī maḷot ehema parittāpa deviyan atara upadinavā. ālōkaya ṭikayi væḍuvē ṭikayi læbennē. hētuṭa anuvayi phalaya ālōka kivvē anna ēkayi. dæn ālōka kiyana vacanaya
여기 빛의 네 가지 모습이 보여 있습니다. 작은 것을 대상으로 — 불자들에게 보여 준 공통의 bhāvanā는 mettā bhāvanā입니다. 사람들은 이 mettā bhāvanā를 바탕으로 닦습니다. 자기와 자기 둘레 지역으로 한정하여 mettā를 닦습니다. '내가 괴로움 없기를, 병 없기를, 편안하기를, 괴로움에서 벗어나기를. 그리고 우리 마을 사람들도' 하며 한정하여 닦습니다. 그 한정된 정도에서 누군가 그 수준에서 죽으면 parittābha deva들 사이에 태어납니다. 빛을 조금 닦았으니 조금 얻습니다. 까닭에 따라 결과가 온다는 것, 빛이라 한 것이 그것입니다.
kivvē anna ēkayi. dæn ālōka kiyana vacanaya tōrāganna ōnē. ālōka kiyannē eḷiyaṭada? mē mē pēna vidyāmānaya eḷiyaṭa enat mokakda kiyalā dakinna ōnē. mē eḷiya ālōka lakṣaṇaya ālōka manasaka tiyena uruma uruma lakṣaṇa svabhāvaya tamayi mē eḷiya kiyalā kiyannē eḷiya væḍena eka. lōka kiyana ekē anit pætta ālōka alōka ālōka lōka athærapu pættaṭayi ālōkaya ennē. lōkē allannē monavada? an̆duru venna an̆dura kiyannē mokakda? āpu dura āra an̆dura ālōkaya ālōka an̆durayi ālōkayi tōrāganna ōnē.
이제 āloka라는 낱말을 가려 알아야 합니다. āloka는 바깥의 빛입니까? 눈에 보이는 이 밝음이 무엇인지 보아야 합니다. 이 빛, āloka의 특성, 마음이 지닌 본래의 특성이 이 빛이라는 것이고, 빛이 자란다는 것입니다. loka라는 말의 반대쪽이 āloka입니다. loka를 버린 쪽으로 빛이 옵니다. 세상(loka)이 붙잡는 것은 무엇입니까? 어두워지는 것입니다. 어둠이란 무엇입니까? '온 거리(āpu dura)'가 어둠(andura)입니다. 어둠과 빛을 가려 알아야 합니다.
mē lōka satyaya mē lōkē ārambhaya haṭagannakoṭa mokada lōkayak vināśa velā yaḷi sakvalak bi velā ævidillā ārambhaka manussa lōkē enakoṭa ara brahmakayikama brahmakāyika ē brahmayō etanin yuta velā. brahma kalpika manussayat bævin upadinavā. menna mē upadina kālē dasa akusal karana mānasikatvayak nǣ. āpu lōka hæṭiya ehemayi. āpu lōkē hæṭiya alōbha, addēśa amōha guṇaya etana in̆dalā mē dasa akusal æsuru karannē lōbhayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa patveī āpu dura tamayi ada mē innē. koccara dura ævidilāda? edā hiṭapu tænek. āpu dura narakaṭa ā hiṭapu hisā dasakusala sahita vecca nisā. āpu dura ādura an̆dura vuṇā. anna dasākusal æsuru karanakoṭa yam lakṣaṇayak lōkē pahaḷa venavada? an̆duru lakṣaṇaya. an̆durē lakṣaṇaya tamayi an̆dura. pēnnē nætikama.
세상 중생이 이 세상의 시작에 생겨날 때, 세상이 무너지고 다시 cakkavāḷa가 생겨 처음 사람 세상이 올 때, 그 brahmakāyika brahmā들이 거기서 죽어 brahmā 같은 사람으로 태어납니다. 이렇게 태어나는 때에는 열 가지 akusala를 하는 마음이 없습니다. 처음 온 세상의 모습이 그렇습니다. alobha, adosa, amoha의 덕이었습니다. 거기서부터 열 가지 akusala를 가까이하며 lobha, dosa, moha에 빠져 온 거리, 그것이 오늘 우리가 있는 곳입니다. 그때 있던 곳에서 얼마나 멀리 왔습니까? 열 가지 akusala를 지니게 되어 나쁜 쪽으로 온 거리, 그 '온 거리'가 어둠이 되었습니다. 열 가지 akusala를 가까이할 때 세상에 나타나는 특성은 무엇입니까? 어두운 특성입니다. 어둠의 특성이 어둠, 곧 보이지 않음입니다.
āpahu giyā nam āpu lōka tattvayaṭa giyā nam alōbha advēśa amōhayi. ēkē lakṣaṇaya yamak pēna væṭahena svabhāvaya ālōkaya e api alōbha, advēśa, amōha pættaṭa hita væḍuvot api yannē ālōka pættaṭa. api mamat nidukmā, nirōgīmmā, suvapatmā duken milemā avaṭana pirisada ādi vaśayen mē gamē inna pirisada gattahama ē maṭṭamaṭa vihienavā. mokakda lōkē allana? pætta nemeyi tiyennē. niduk nirōgī suvapat dukin midīma kiyana mē hatarē yathārthayen dænagattahama ēka alōbha advēśa amōha pætta anuṭa hena gæhuvā kama nǣhæ maṭa hari yana kivvā lōbha dvēśa mōha pætta. ē pætten anit pættaṭa mē yannē eāpahuravalā. etakoṭa ālōka pætta ālōka pættē svabhāvaya dænena pēna svabhāvaya adu an̆duru pættē hevat āpu dura svabhāya akusalayaṭa bæsahama nodæna nopena svabhāvaya nodæna nopena svabhāvaya api an̆dura kiyalā dakinavā. dænena pēna svabhāvaya ālōkaya tuḷin dakinavā. ē ālōka kiyana vacanayē arthaya ekak. ālōka lakṣaṇaya ekak. ada ālōka lakṣaṇayaṭayi ālōkaya kiyannē. an̆durē lakṣaṇayaṭayi an̆dura kiyannē. an̆durayi ālōkaya an̆durannē næ.
되돌아간다면, 처음 온 세상의 상태로 간다면 alobha, adosa, amoha입니다. 그 특성은 무언가 보이고 알아지는 성질, 곧 빛입니다. 우리가 alobha, adosa, amoha 쪽으로 마음을 닦으면 빛 쪽으로 갑니다. '나도 괴로움 없기를, 병 없기를, 편안하기를, 괴로움에서 벗어나기를, 둘레 사람들도, 이 마을 사람들도' 하면 그 수준으로 퍼집니다. 세상이 붙잡는 쪽이 아닙니다. 괴로움 없음, 병 없음, 편안함, 괴로움에서 벗어남이라는 이 넷을 실상대로 알면 그것이 alobha, adosa, amoha 쪽입니다. '남에게 벼락이 쳐도 상관없다, 나만 잘되면 된다' 하는 것은 lobha, dosa, moha 쪽입니다. 그 쪽에서 다른 쪽으로 되돌아가는 것입니다. 빛 쪽의 성질은 알아지고 보이는 성질입니다. 어두운 쪽, 곧 온 거리의 성질은 akusala에 빠져 알지 못하고 보지 못하는 성질이며, 그것을 우리는 어둠으로 봅니다. 알아지고 보이는 성질을 빛으로 봅니다. 그것이 āloka라는 낱말의 뜻이고 āloka의 특성입니다. 빛의 특성을 빛이라 하고, 어둠의 특성을 어둠이라 합니다. 어둠과 빛은 서로 다릅니다.
itin ālōka kiyalā kiyannē alōbha advēśa amōha lakṣaṇaya ē svabhāvaya ēka tamayi ālōka svabhāvaya an̆duru svabhāvaya lōbha dvēśa mōha svabhāvaya lōbha dvēśa mōhaya nisā karuvala svabhāvayak ætivenavā. itin karu kiyannē karanavā. vaḷak karagattahama mokada vennē? valak karapu yahama karuvalayi væṭenavā. pēnnē næti nisā. anna valak kaḷa nisā valak karapu arthayen karuvala kiyanavā. vaḷa karapu nisā. valā tibunat yanna bæ. hæpenavā væṭenavā. anna hæpena væṭena gati lakṣaṇaya mul kara tamayi api ōkaṭa karuvalā kiyannē. āpu dura nisā an̆dura kiyanavā.
그러니 āloka란 alobha, adosa, amoha의 특성, 그 성질입니다. 그것이 빛의 성질이고, 어두운 성질은 lobha, dosa, moha의 성질입니다. lobha, dosa, moha 때문에 캄캄한(karuvala) 성질이 생깁니다. 'karu'란 '하다(karanavā)'입니다. 구덩이(vaḷa)를 만들면 어떻게 됩니까? 구덩이를 만들면 캄캄하여 빠집니다. 보이지 않기 때문입니다. 구덩이를 만들었다는 뜻에서 karuvala라 합니다. 구덩이가 있으면 갈 수 없습니다. 부딪치고 빠집니다. 그 부딪치고 빠지는 성질을 바탕으로 그것을 karuvala라 합니다. 온 거리 때문에 어둠(andura)이라 합니다.
lōbhayen, dvēśayen, mōhayen ohu valak kaninavā. vaḷak hadāgannavā. valak hadāgattahama gæṭenavā hæpenavā an̆duru venavā. karapu vaḷa karuvalayā
lobha, dosa, moha로 그는 구덩이를 팝니다. 구덩이를 만듭니다. 구덩이를 만들면 걸리고 부딪치고 어두워집니다. 만든 구덩이가 karuvala입니다.
ov va attayā vala attayā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vala kiyannē væṭena tæna, an̆duruvena tana hæpena tana gæṭena tana ēvā tamayi valakinnē. dæn vaḷinavā kælǣvaṭak vaḷalanavā kiyalā vacanaya eyāvē kælǣvaṭa dānavā kiyana eka. īṭa passē vaḷak kapalā dānavā kiyana ekaṭa ēka bæhægattā. valin dānavā hiṭā vaḷalanavā kiyalā. vaḷa kiyannē kælǣva kælǣvaṭa visi karalā ena eka tamayi issara tibunnē amuna tibinnē kælǣva. mē vallama kiyalā kiyannē kælǣvaṭa dālā enavā kiyana eka. ē kālē.
구덩이란 빠지는 곳, 어두워지는 곳, 부딪치는 곳, 걸리는 곳이며, 그것들이 가로막습니다. '묻는다(vaḷalanavā)'는 말은 원래 숲에 던진다는 뜻이었습니다. 그 뒤 구덩이를 파서 넣는다는 뜻으로 내려왔습니다. 예전에는 vaḷa란 숲, 숲에 던지고 오는 것이었고, 옛날 무덤 자리는 숲이었습니다. 묻는다는 것은 그 시절에는 숲에 버리고 온다는 것이었습니다.
itin ōkē api dakinna ōnē. anna ālōka kiyannē ōkayi. mē svalpa vū ālōkaya vaḍannavā kiyannē sīmā sahita pramāṇayakaṭa alōbha advēśa amōha guṇayen sīmā sahita satva koṭasakaṭa vaḍanna metana. etakoṭa pariyi. ēken parittābha kiyana deviyan atara upadinavā. hon̆da væḍak karapu hindā ṭikak hari ē maṭṭamaṭa gælapennā vū hētuphalaya paridi suḷu eḷiyak tiyennē. suḷu dænīmak væṭahīmak tiyennē suḷu penīmak tiyenna ē maṭṭamen upadinavā. hæbæyi mē sāmānya miniha penīma nemeyi mē kiyana maṭṭamaṭa giyāṭa passē. ēka viśālaya iriyā. yanakoṭa pættama iriya karagena yanna puḷuvan. sōyam prabhā ālōkayakut enavā. paritāpaya divayangē ālōkayat ehema ekak.
그러니 거기서 우리는 보아야 합니다. āloka란 그것입니다. 작은 빛을 닦는다는 것은 한정된 범위로, alobha, adosa, amoha의 덕으로 한정된 중생 무리에게 닦는 것입니다. 그러면 작습니다(paritta). 그것으로 parittābha라는 deva들 사이에 태어납니다. 좋은 일을 했으니 조금이나마 그 수준에 맞는 까닭과 결과대로 작은 빛이 있습니다. 작은 앎, 작은 알아차림, 작은 봄이 있는 그 수준으로 태어납니다. 다만 그 수준에 가면 보통 사람의 봄이 아닙니다. 그것은 큽니다. 가는 곳마다 밝히며 갈 수 있습니다. 스스로 빛나는 빛도 나옵니다. parittābha deva들의 빛도 그런 것입니다.
etakoṭa mahat vū ālōkaya ēka mahat vidiyaṭa vaḍanavā. sakvalaṭa dasa dahasak sakvalaṭa apramāṇa sakvalaṭa vaḍanavā. ē hita arūpa advēśa amōha itin mettā sahagata væḍuvot apramāṇa sakvalaṭa apramāṇa eḷiyak væṭenavā. nætnam anna ēka tamayi mahatvū ālōkaya. ēka væḍapuvahama mokada vennē? ara usas deviyan atara gihillā upadinavā. apamāna apamānāva apramāṇa eḷiya tiyena deviyan atara dasa daha tassak vala æn̆gipuraken eliya karanna puḷuvan ē brahmenṭa eban̆du ālōkayak æti brahmakāyikava upadinavā.
그리고 큰 빛은 크게 닦는 것입니다. cakkavāḷa에, 만 개의 cakkavāḷa에, 헤아릴 수 없는 cakkavāḷa에 닦습니다. 그 마음을 alobha, adosa, amoha로, mettā와 함께 닦으면 헤아릴 수 없는 cakkavāḷa에 헤아릴 수 없는 빛이 퍼집니다. 그것이 큰 빛입니다. 그것을 닦으면 어떻게 됩니까? 그 높은 deva들 사이에 가서 태어납니다. appamāṇābha, 헤아릴 수 없는 빛을 지닌 deva들, 만 개의 세계를 손가락 하나로 밝힐 수 있는 brahmā들, 그런 빛을 지닌 brahmakāyika로 태어납니다.
apiṭa hudu ālōkaya dæn mē ālōkaya vaḍanakoṭat kramayak tiyenavā. ekak tamayi mehema koḷot maṭa yahapatā. tamangē ātma lābhayak balāgenat mē karana aya innē. mehema koḷot næhæ mehema karaganna puḷuvan. etakoṭa maṭa mehema deviyek venna puḷuvannē. anna apirisidu ālōkaya kivvē ēkayi. naraka pættak nemeyi hon̆da pættakma pætuvā. yam pætumak tiyenavā nam keles sahitayi. keles nisā kiyanavā apirisidu svabhāvaya ni yuttayi. ehenam ē vaḍana eka keles sahitava væḍuvot tamanṭa vāsiyaṭa væḍuvot nætnam tr̥ṣṇāven bæn̆dilā væḍuvot ēkaṭa kiyanavā apirisidu ālōkayaṭa āpu gahama ara saṁkiliṭa dēvatāva atara upadinavā.
이 빛을 닦을 때에도 방식이 있습니다. 하나는 '이렇게 하면 내게 좋다' 하는 것입니다. 자기 이득을 보고 이것을 하는 이들도 있습니다. '이렇게 하면 이렇게 될 수 있다, 그러면 나는 이런 deva가 될 수 있겠지.' 깨끗하지 못한 빛이라 한 것이 그것입니다. 나쁜 쪽이 아니라 좋은 쪽을 바랐습니다. 그런데 바람이 있다면 kilesa가 섞여 있습니다. kilesa 때문에 깨끗하지 못한 성질이 붙어 있다고 합니다. 그러니 그 닦음을 kilesa와 함께, 자기 이득을 위해, 또는 taṇhā에 묶여 닦으면 깨끗하지 못한 빛에 온 것이라 하여 saṃkiliṭṭhābha deva들 사이에 태어납니다.
ēgollanṭa ara dr̥ṭṭiya ærennē nǣ. ēgollō læbuṇa sampattiya pavā ælenavā. dæn ektarā brahmaya budurajāṇan vahansē īḷan̆gaṭa ennē nætuva brahmaṇayen mat velā innavā brahma lōkayek hæṭiyaṭa īṭa īṭa mehā pallehā hiṭapu brahma pirisē ina dennē. ævillā budurajāṇan vahansēgen baṇa ahalā ati pāriśuddhiyaṭa pat vuṇā anāgāmayan yamkisi usas phalayaṭa pat vuṇā. ehema pat velā tamangē æpa upasthāna karapu deviyanṭa era brahmayanṭa ḷan̆gaṭa gihillā. eyāṭat kiyanavā budurajāṇan vahansē guṇa varṇanā kaḷā. dæn meyāgē guṇaya deveni karalā budurajāṇan vahansē guṇavaraṇānā karapuhama meyāṭa hari hitalā amāruyi.
그들에게는 그 diṭṭhi가 떠나지 않습니다. 그들은 얻은 번영에조차 들러붙습니다. 어떤 brahmā는 부처님께 오지 않고 brahmā라는 데 취해 brahma 세계의 주인 행세를 하고 있었습니다. 그 아래에 있던 brahmā 무리 가운데 몇이 와서 부처님께 법문을 듣고 아주 깨끗해져 anāgāmī 같은 높은 phala에 이르렀습니다. 그렇게 되어 자기들이 시중들던 그 brahmā에게 가서 부처님의 덕을 칭송했습니다. 자기 덕을 두 번째로 두고 부처님의 덕을 칭송하니 그는 몹시 언짢았습니다.
meyāk mavalā pennalā magē prātihāya dækkē nætuvada mehema kiyannē. ohoma balāganna magē balaya ē pāra aragollō mokana ēgollō īṭa vaḍā bala lan̆galā tiyana bava dannē næhæ. mokada mē suddhabhāvayaṭa patvelā baṇa ahalā dahama avabōdhaya læbuṇa nisā īṭa vaḍā pala tiyenavā. epāraṭa mē brahmayā saṁvēgayaṭa pat karanna ōnē kiyalā ara āpu prāyivārka brahmayak da000k mavalā pennuvā. ehenam mē magē balaya balāganna ē pāra ē balaya vidiṭa hari læjjāvaṭa pat vuṇā.
'내 신통을 보지 못해서 이런 말을 하느냐? 자, 내 힘을 보아라' 하며 무언가를 만들어 보였습니다. 그런데 그는 그들이 이미 그보다 큰 힘을 얻었다는 것을 몰랐습니다. 깨끗해져 법문을 듣고 dhamma를 깨달았기에 그보다 큰 힘이 있었던 것입니다. 그래서 이 brahmā에게 saṃvega를 일으켜야겠다고, 온 brahmā들이 수천을 만들어 보였습니다. '그렇다면 내 힘을 보시오.' 그러자 그 brahmā는 그 힘을 보고 몹시 부끄러워졌습니다.
maṭa puḷuvan ē vagē deguṇa elā mē magē mē śrāvakayek ka vaśayen īṭapa eka navana. magē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pirisē inna kenekuṭa epāra eyā kiyanavā balannakō magē māligāva koccara lassanada ara prākāra koccara lokuda koccara usasda ē para ōvā harayak næti dēval lōkē ætta dænagannavā budurajāṇan vahansē nalāṭa gihilama dænaganna kiyalā eyā saṁghīgaṭa pat karalā giyā.
그러자 그는 자기 무리의 한 사람에게 말했습니다. '내 궁전이 얼마나 아름다운지, 담장이 얼마나 크고 높은지 보라.' 그러자 그 사람은 '그것들은 알맹이 없는 것들입니다. 세상의 참된 것은 부처님께 가서야 알 수 있습니다' 하며 그에게 saṃvega를 일으키고 떠났습니다.
pahu kāleka brahmayā saṁghīgaṭa pat velā budurajāṇan vahansēlāṭa gihillā baṇa ahalā suddha vuṇā kiyalā tiyenavā. anna ara parit ālōkaya nisā nahana ara siyum ālōkayen saṁkiliṭṭha dēvatāvaya kiyalā hiṭapu lakṣaṇaya. kaliṭi sahita nisā eyāṭa hitāganna bæha guṇa. budurajāṇan vahansē mokakda uttamayan nēda kiyalā kiyanakoṭat eyā īṭa vaḍā lokuṭa hadanavā. ara tiyena kila ṭika tiyena nisā. anna saṁkil dēvatāva kiyannē ē aya
훗날 그 brahmā도 saṃvega를 일으켜 부처님께 가서 법문을 듣고 깨끗해졌다고 합니다. 작은 빛 때문에 그 미세한 빛 속에서 saṃkiliṭṭha deva로 있던 특성이 그것입니다. 때가 묻어 있으니 그는 덕을 헤아릴 수 없었습니다. 부처님이 얼마나 거룩한 분이냐고 해도 그는 자기를 더 크게 내세웁니다. 남아 있던 그 때 때문입니다. saṃkiliṭṭha deva란 그런 이들입니다.
mē pariuṭṭhāna deviyan. dæn otanin nægilā hiṭapu aya ara kiliṭi gati athaæralā ivaralā hiṭam dharmāvabōdhayak labāgena nægilā āpuvahama eyā nævata pahaḷa væṭennē næhæ. anna ārya mārgayaṭa abbavayi. ārya dharmaya ahalā ārya dharmaya tuḷin phalaya læbunaṭa passē eyā nægī hiṭiyā. eyāgē vahinnē nǣ. ehenam mārgaphalalābhī dēvatāva etanṭa pat vuṇāya. nævatana væṭenna nægi hiṭapu ayan ōgē tava tērum næti hariyak ehema tiyenavā kiyannē.
이들이 그 deva들입니다. 거기서 올라선 이들은 그 때 묻은 성향을 버리고 dhamma를 깨달아 올라왔기에 다시 아래로 떨어지지 않습니다. ariya magga에 들어선 것입니다. ariya dhamma를 듣고 ariya dhamma를 통해 phala를 얻은 뒤 그는 올라섰습니다. 그는 떨어지지 않습니다. 그러니 magga phala를 얻은 deva들은 거기에 이르러, 다시 떨어지지 않고 올라선 이들입니다. 여기에 아직 알아듣기 어려운 부분이 더 있다고 합니다.
āvaraṇa vistara sahitava pæhædili karannēnam mænavittē. karmāvaraṇa klēśāvaraṇa vipākāvaraṇa upavādāvaraṇa ānātikkama āvaraṇa. āvaraṇa karanavayi kiyalā kiyannē yam guṇadharma vahanavā. ārya mārgaya vahanavā. væhilā yanavā. yamak api æsuru karanakoṭa ēken ēvā vahanna dakṣanā ē vagē kāraṇā pahak tiyenavā. ēka tamayi karmāvaraṇa ekak.
(질문) āvaraṇa를 자세히 풀어 주시면 좋겠습니다. kammāvaraṇa, kilesāvaraṇa, vipākāvaraṇa, upavādāvaraṇa, āṇāvītikkama āvaraṇa. — āvaraṇa란 어떤 덕들을 덮는 것, ariya magga를 덮어 가리는 것입니다. 우리가 가까이할 때 그것들을 덮는 그런 조건이 다섯 있습니다. 첫째가 kammāvaraṇa입니다.
karmāvaraṇa kiyannē yamkisi pudgalayek ānātara pāpa karmayak kaḷot ē ānātara pāpa karmayak karagat atbæva tuḷa ohuṭa mārgaphala dhyāna labanna bæha. ē karma balayen ēka āvaraṇa venavā. ānāntara pāpa karma vitara balavat. ēken āvaraṇa vunot eyāṭa ē atbæva tuḷa dhyānayak mārga phalayak labāganna bæha. ē atbæva tuḷa ēka ara karmāvaraya svabhāvaya ēkāntayenma apāgata velā gevalā ivara karalama inna ōnē. nævata vatāvak ipadilā ōnē. ēka gevicca kāleka vanē ayilā balanna
kammāvaraṇa란 어떤 이가 ānantariya pāpa kamma를 지으면, 그것을 지은 그 생 안에서는 magga phala와 jhāna를 얻을 수 없다는 것입니다. 그 kamma의 힘으로 덮입니다. ānantariya pāpa kamma만큼 강합니다. 그것에 덮이면 그 생 안에서는 jhāna도 magga phala도 얻을 수 없습니다. 그 생 안에서 kammāvaraṇa의 성질이 그렇습니다. 반드시 apāya에 떨어져 다 치르고 나야 하고, 다시 태어나야 합니다. 그것을 다 치른 때에 가서 보아야 합니다.
īḷan̆gaṭa tiyena mēka tiyannē vipāka klēlēsa āvaraṇa īḷan̆gaṭa keles valin āvaraṇa venavā. rāga klēsayak, dvēśaya klēsayak, mōhaya klēsayak. hita kelesena daham valin yutta pudgalayāṭa ēkē inna tākal daham pēnnēnē. væṭahennē nǣ. ē keles āvara dharmayak venavā.
다음은 kilesāvaraṇa입니다. kilesa로 덮입니다. rāga도 kilesa, dosa도 kilesa, moha도 kilesa입니다. 마음을 더럽히는 것들을 지닌 사람은 그 안에 있는 동안 dhamma가 보이지 않고 알아지지 않습니다. 그 kilesa가 덮는 것이 됩니다.
vipāka āvaraṇa kiyannē yamkisi pudgalayek upadinakoṭa trihētuka paṭisandhiyak nætuva dhētuka ahētuka væni paṭisandhiyak æta upanna ōna. ē pudgalayāṭat ēt bæva tuḷa nivan bæhæ. vipāka vaśayen upan ē gata hita dekē tiyena svabhāvaya an̆duruvayi. ē svabhāvaya durvalayi. durvala mānasikatvayak æti vennaṭa koccara kivvā tērennē næ. yathārthaya vaṭahaganna bæhæ. ē nisā eyāṭa nivan avabōdha karanna bæhæ. ēkat āvaraṇayak. anika upadāvaraṇa.
vipākāvaraṇa란 어떤 이가 태어날 때 tihetuka paṭisandhi가 아니라 dvihetuka나 ahetuka 같은 paṭisandhi로 태어난 것입니다. 그 사람도 그 생 안에서는 nibbāna에 이를 수 없습니다. vipāka로 태어난 그 몸과 마음의 성질이 어둡고 약합니다. 약한 마음을 지닌 이에게는 아무리 말해도 알아듣지 못합니다. 실상을 깨칠 수 없습니다. 그래서 그는 nibbāna를 깨달을 수 없습니다. 그것도 āvaraṇa입니다. 다음은 upavādāvaraṇa입니다.
upavādāvaraṇa kiyannē ārya pudgalayanṭa upavāda karanavā. karapu upavādaya tiyenakan samānanna næti sākkal. ē upavādaya viruddhava balapānavā āra ārya mārgaya balanna bæ. anika tamayi ānāvitikama āvaraṇa. budu ana kæḍiya ē kiyannē budu kiyalā kiyanavaṭa otana dakinna ōnē. buduna krama dehakaṭa tiyenavā. ekak tamayi budurajāṇan vahansēgē pænavī. vinaya pænavīma. anika tamayi dharmaya piḷiban̆da pænavīma. dharmaya piḷiban̆dava pænavīma tamayi metana pradhāna vennē.
upavādāvaraṇa란 ariya들을 헐뜯는 것입니다. 헐뜯은 것이 남아 있는 동안, 용서를 빌지 않는 동안 그 헐뜯음이 거슬러 작용하여 ariya magga를 볼 수 없습니다. 다음은 āṇāvītikkama āvaraṇa, 부처님의 명을 어기는 것입니다. 부처님의 명이라 할 때 보아야 할 것이 있습니다. 부처님의 명은 두 가지입니다. 하나는 부처님이 vinaya를 정하신 것입니다. 다른 하나는 dhamma에 관해 정하신 것입니다. 여기서 중요한 것은 dhamma에 관해 정하신 것입니다.
yamkisi kenek ē dharma mārgaya hariyaṭa pennapu dharma mārgaya vikr̥ti karalā venas karagattot venas karagatta dharma mārgayaṭa anukūla næti dēkin dharma mārgaya phalayak balāporottu vunāṭa bæ. ehenam dhyāna mārgaphala kiyannē dharmānukūlava labana mārgaya pratiphala. ē mārgaya adharma mārgayak gattot adharmayē dhyānayak mārga phalayak labanna bæ.
어떤 이가 바르게 보여 주신 그 dhamma의 길을 비틀어 바꾸면, 바꾼 길, 맞지 않는 것으로 dhamma의 길의 결실을 바라도 얻을 수 없습니다. jhāna와 magga phala란 dhamma에 맞게 얻는 길의 결실입니다. 그 길로 adhamma의 길을 택하면 adhamma에서 jhāna도 magga phala도 얻을 수 없습니다.
anna buduna kæḍīma. budurajāṇan vahansēgē āgnāvē pradhānaka tamayi sabba pāpassa, sakaraṇaṁ kusalassa upasampadā sacitta pariōda apanaṁ ētam buddhāna śāsanā. oya tamayi buddhāgnāva. onna ē buddhāgnāva kaḍāgena nivan dakinna kramayak nǣha. vamidenna kramayak suddha venna kramayak næha.
그것이 부처님의 명을 어기는 것입니다. 부처님 명의 으뜸은 'sabbapāpassa akaraṇaṃ, kusalassa upasampadā, sacittapariyodapanaṃ, etaṃ buddhāna sāsanaṃ'입니다. 그것이 부처님의 명입니다. 그 명을 어기고서는 nibbāna를 볼 길이 없습니다. 벗어날 길도, 깨끗해질 길도 없습니다.
ehenam hæmatæna bæn̆dena visaraṇa hita damanaya karagena eyā kusalayen pūrṇa venna ōnē. kusalayen pūrṇa vunāma læbena pragnāvēdī siyalu pahu gevilā gihillā sabba pāpassakaraṇaṁ kiyana dēṭa pat venavā. namut dæn mē gāthāva karanna hadanna issellā siyalu pav næti karalā. īṭa passē kusalayen væḍilā īṭa passē hæmatæna bæn̆dena visaṇa hita damanaya karagata yutui kiyalā mē anit atara gannavā. oya gāthāva peralā tiyennē mula vidaṭa. kriyātmaka karanna ōnē aga in̆dan mulaṭa hæma dharmayakama svabhāvaya ēkayi. vigraha karanakoṭa mūla pratiphalaya kiyanavā. ēkaṭa ena hæṭi kiyanavā. dæn ōka tērum ganna ōnē.
그러니 곳곳에 묶이는 흩어진 마음을 다스려 kusala로 가득해야 합니다. kusala로 가득해지면 얻는 paññā로 모든 pāpa가 닳아 없어져 'sabbapāpassa akaraṇaṃ'에 이릅니다. 그런데 이 게송을 두고 먼저 모든 pāpa를 없애고, 그 뒤 kusala로 자라고, 그 뒤 곳곳에 묶이는 흩어진 마음을 다스려야 한다고 거꾸로 받아들입니다. 그 게송은 처음부터 끝으로 펼쳐 놓았지만 실천은 끝에서 처음으로 해야 합니다. 모든 dhamma의 성질이 그렇습니다. 풀이할 때는 뿌리 결과를 말하고 그것에 이르는 방식을 말합니다. 그것을 알아야 합니다.
kriyātmaka karanakoṭa aganalā mulaṭa kriyātmaka mūla pratiphalaya labāganna bāhita pāpī hevat rahatan vahansēṭayi bāhita pāpī nætnam sabbā sabba pāpasa akaraṇa kiyana tennaṭa āvā kiyannē. etanṭayi mē enna ōnakama tiyennē. etenṭa āpu gahama vimuktiya ēkaṭa ennam kusalayen væḍenna ōnē kusalassa upasampadā venna ōnē. kusalassa upasampadā vecca kenaṭa tamayi siyalu pæv bæhæra karaganna pragnāva pahaḷa vennē. ēka karaganna nam svacitta pariōdhanak kiyana mē mamayi kiyannā vū hiṭa damanaya karaganna ōnē. tamangē sit damanaya karanna kivvaṭa hæbæyi scitta sa kiyannē mē mēvā magē mēvā mama oya mama magē kiyana hæn̆gīmen gannā vū mānasikatvaya damanaya karanna ōnē. etakoṭa sajitta paridā etakoṭa tamayi samādhiya væḍennē kusalā supasampadā vennē. ē hitaṭa tamayi yathābōdhaya læbennē. itin ē kramayaṭa ē mārgaya enna ōnē.
실천할 때는 끝에서 처음으로 합니다. 뿌리 결과를 얻는 것은 bāhitapāpa, 곧 arahant입니다. bāhitapāpa, 곧 'sabbapāpassa akaraṇaṃ'의 자리에 이르렀다는 것입니다. 거기에 이르러야 합니다. 거기에 이르면 vimutti입니다. 거기에 이르려면 kusala로 자라야 하고 kusalassa upasampadā가 되어야 합니다. kusalassa upasampadā가 된 이에게 모든 pāpa를 내칠 paññā가 일어납니다. 그것을 하려면 sacittapariyodapanaṃ, 곧 '나'라고 하는 마음을 다스려야 합니다. 자기 마음을 다스리라고 하지만, sacitta의 'sa'란 '이것은 내 것, 이것은 나'라는 느낌으로 붙잡는 마음이니 그것을 다스려야 합니다. 그러면 sacittapariyodapanaṃ이 되고, 그때 samādhi가 자라고 kusalassa upasampadā가 됩니다. 그 마음에 있는 그대로의 깨달음이 옵니다. 그러니 그 방식대로 그 길에 들어서야 합니다.
abala bandhana dubala bandhana putta bandhana asāra bandhana mē bandhana hatara pæhædili karanna. dæn abala bandhana kiyana vacanaya pennannē. dæn śraddhā bala, vīrya bala, sati bala, samādhi bala, pragnā balana eka mē bala nætinam yam kenekuṭa ārya mārgaya vaḍanna bæ. ē bala næti kenā. ē bala durvalana yam kenekuṭa dubala ban̆da śraddhāva durvala nam ē vagēma vīrya satiya samādhiya pragnāva durvala nam eyāṭa tiyenavā dubala bhāṣatāvē bandhanayak venavā.
(질문) abala bandhana, dubbala bandhana, putta bandhana, asāra bandhana, 이 네 bandhana를 풀어 주십시오. — abala bandhana라는 말이 보여 주는 것은, saddhā bala, viriya bala, sati bala, samādhi bala, paññā bala라는 이 bala들이 없으면 ariya magga를 닦을 수 없다는 것입니다. 그 bala가 없는 이, 그 bala가 약한 이에게 dubbala bandhana가 있습니다. saddhā가 약하고, 마찬가지로 viriya, sati, samādhi, paññā가 약하면 그에게는 약함이라는 묶임이 생깁니다.
etakoṭat ē maga labanna bæ. anika tamayi putta bandha. ē kiyannē mē lōkayē putratvayen gannavā. putra kiyalā kiyannē tamā visin mē yamkisi pudgalayek yamkisi deyak tamanṭa væsmak karagannavā. etakoṭa ē væḍamak karaganna dæn æ putra kiyana vacanaya araganna ōnē ē kiyana vacana tōraganna. dæn putra kivvahama putā kiyana vacanayat arama bæ. dæn putu nætnam ehema itin putra bandanayē næhænē etakoṭa putra bandhana kiyana mē putra kiyana vacanayen pennannē puhu sthayak hadāgannavā. puhu vistara tamayi putra vennē. ē kiyannē væḍa kara næti deyak bæsmak karagannavā.
그때도 그 길을 얻을 수 없습니다. 다음은 putta bandhana입니다. putta란 어떤 사람이 무언가를 자기를 덮는 것으로 삼는 것입니다. putta라는 낱말을 가려 알아야 합니다. putta라 하면 '아들'이라는 뜻만으로 잡아서는 안 됩니다. 아들이 없으면 putta bandhana가 없겠지요? putta bandhana의 putta라는 말이 보여 주는 것은 헛된 자리를 만든다는 것입니다. 헛된 것을 넓히는 것이 putta가 됩니다. 곧 쓸모없는 것을 묶임으로 삼는 것입니다.
ē dēval magē kiyalā badāgattahama mama kiyalā badāgattahama hari vaṭinādāla kiyalā badāgattahama dēval badāgannavā. ēkama bæsmak karagannavā. rāhu jātō bandhanaṁ jātaṁ kivvet otanayi. daruvek upanna nisāma nemeyi. ē kiyannē puhudiyakaṭa hita bæn̆dunot ehema yanna bæhæ dālā ataharinna bæ. ē tamayi putra bandhana kiyannē. ḷamayi vitarak nemeyi. pirimi ḷamayi vitarak nemeyi. putra kivvē ēkayi.
그것들을 내 것이라 끌어안고, 나라고 끌어안고, 아주 값지다고 끌어안으면 그것들에 매달리게 되고, 그것이 묶임이 됩니다. 'Rāhu jāto, bandhanaṃ jātaṃ'이라 하신 것이 그것입니다. 아이가 태어났기 때문만이 아닙니다. 헛된 것에 마음이 묶이면 떠날 수 없고 놓을 수 없다는 것입니다. 그것이 putta bandhana입니다. 아이들만이 아니고 아들들만이 아닙니다. putta라 한 것은 그것입니다.
itin anika asārabandha anatta lōkaya sārayi kiyalā aran inna tākkala oha innē asāra bandhanayaka. asāra dē asārayi kiyalā dakinna ōnē. dæn monavada lōkē sāra deyak tiyennē? lōkē kotanahari sāravadayak tiyenavā nigamanaya karenna hiṭiyot ēkē bæn̆denavā. ēka athæralā yanna bæ. æyi kotana hari sāratvayak eyak hitāgattā nam ē laukikatvaya sārayi kiyalā hitāgatta lōkōttaratvayaṭa pat venna bæhæ. laukika hæma dēkama asārabhāvaya dharmānakūlava dakinna ōnē.
다음은 asāra bandhana입니다. 끝없는 세상을 알맹이 있다고 붙잡고 있는 동안 그는 asāra bandhana에 있습니다. 알맹이 없는 것을 알맹이 없다고 보아야 합니다. 세상에 무슨 알맹이 있는 것이 있습니까? 세상 어딘가에 알맹이가 있다고 결론짓고 있으면 거기에 묶여 그것을 버리고 갈 수 없습니다. 어딘가에 알맹이가 있다고 여기면, 세간을 알맹이 있다고 여긴 이는 출세간에 이를 수 없습니다. 세간의 모든 것의 알맹이 없음을 dhamma에 맞게 보아야 합니다.