와하라까 코리아
CD003-02

CD003 · 2번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음

스물네 큰 guṇa로 nibbāna를 보자

සූවිසි මහා ගුණ තුළින් නිවන් දකිමු - සඟ ගුණ පූර්ණය කිරීමෙන් සෝතාපන්න වීම

api ada mē duru poha dina balāporottu venna ōna kāraṇaya ārya mārgaya pūrṇaya karaganna apiṭa pahasuma mārgaya kumakda ē san̆dahā api hæḍa gæhennē kohomada

오늘 이 Durutu 보름날 우리가 바라야 할 것은, ariya 길을 다 채우는 데 우리에게 가장 쉬운 길이 무엇이며, 그것을 위해 우리가 어떻게 스스로를 가다듬어야 하느냐는 것입니다.

mūlika vaśayen bauddhayek hæṭiyaṭa maruṭa nopenī yana mārgaya mārayāgē æs vahalā nivan maga hada hadāganna pahasuma mārgaya api tōrāganna ōnē.

바탕부터 말하자면, Buddha를 따르는 사람으로서 우리는 죽음에게 보이지 않는 길, Māra의 눈을 가리고 nibbāna 길을 닦아 가는 가장 쉬운 길을 골라야 합니다.

yam tænaka ælīma haṭagannavā nam gæṭīma haṭagannavā nam, mulāva haṭagannavā nam mārayāṭa pēna mārgayak venavā.

어디서든 들러붙음이 일어나고, 부딪침이 일어나고, 홀림이 일어나면 그것은 Māra에게 보이는 길이 됩니다.

yam mārgayak rāgak kṣaya karanna, dvēśak kṣaya karanna, mōhak kṣaya karanna avaśya karanavā nam anna ē mārgaya mārayāṭa pēnnē nǣ.

어떤 길이 rāga를 다하게 하고, dosa를 다하게 하고, moha를 다하게 하는 데 쓰인다면, 바로 그 길은 Māra에게 보이지 않습니다.

mokada rāga sahagata mārgayak tiyenavā nam dvēśa sahagata mārgayak, mōha sahagata mārgayak tiyenavā nam ēka laukikayi. laukikatvaya mārayāṭa pēnavā.

왜냐하면 rāga가 섞인 길, dosa가 섞인 길, moha가 섞인 길이 있다면 그것은 lokiya이기 때문입니다. lokiya인 것은 Māra에게 보입니다.

ehenam mārayāṭa nopena mārgaya kiyannē rāgak sēvena, dvēśak sēvena, mōhak sēvena yam ārya mārga pratipadāvak tiyenavā nam ēka mārayāṭa pēnnē nǣ. mārayā kivvahama

그러니 Māra에게 보이지 않는 길이란, rāga를 다하게 하고 dosa를 다하게 하고 moha를 다하게 하는 ariya 길의 paṭipadā가 있다면 바로 그것이며, 그것은 Māra에게 보이지 않습니다.

ēka mārayāṭa pēnnē nǣ. mārayā kivvahama eka mārayek nemeyi. paṁca māra kiyalā pennana sthānayaka keles māra tamayi apē væḍi hariyak eyin hatara koṭasakma tiyennē. dēvaputra māra kiyana oya vasavārti māra ādī vaśayen kiyana eka māra koṭṭhāsayak vitarayi pudgala māratvayaṭa væṭennē.

Māra라고 하면 하나의 Māra가 아닙니다. 다섯 Māra를 보여 주는 대목에서, 우리에게 대부분인 kilesa Māra 등 네 갈래가 있고, devaputta Māra라 하는 Vasavatti Māra 같은 한 갈래만이 사람 같은 Māra에 듭니다.

ē nisā keles maranṭa asuna vennat ē pudgalika māra balavēgalaṭa asuna vennat yāyutu mārgaya mokakda kiyana eka api hæmadāma ē mārgaya padava vaśayen āvarjanā karanavā.

그러니 kilesa Māra에게도 걸려들지 않고 사람 같은 Māra 세력에게도 걸려들지 않으려면 가야 할 길이 무엇인지, 우리는 날마다 그 길을 구절로 되새깁니다.

api kiyanaṭa guṇa kiyalā guṇa 24k tiyenavā. api guṇa 24 kiya vandanāmāna kara kara innavā misak.

우리가 guṇa라고 하는 것, 곧 스물네 가지 guṇa가 있습니다. 그런데 우리는 그 스물네 guṇa를 외우며 절하고 받들고만 있을 뿐입니다.

ē guṇa 24 tuḷin api yāyutu mārgaya vigraha karalā tērum gattā nam anna etana tamayi apiṭa tiyennē maruga æs vahalā mārayāṭa nopenī pahasuven lēsiyen ē ārya mārgaya pūrṇaya karaganna tibena utum mārgaya

그 스물네 guṇa를 통해 우리가 가야 할 길을 풀어서 깨달았다면, 바로 거기에 죽음의 눈을 가리고 Māra에게 보이지 않으며 쉽고 편하게 ariya 길을 채울 거룩한 길이 있습니다.

api arahaṁ sammā sambuddha vidyā taraṇa sampanna sugata lōkayutu anuttarava purisa dhamma sārī sattā dēvamanassānaṁ buddhō bhagavā kiyaguṇa namayakut svākkhāta sandiṭṭhika akālika ehi passika ōpanayika paccaṁ vētitabbō viññu kiyana guṇa hayakut supaṭipanna uju paṭipanna āya paṭipanna [ugura kǣrīma] sāmīji paṭipanna āneya pāhuṇeya dakkhineyaya aṁji karaṇīya anutaraṁ puññaktaṁ lōkassa kiyana mē guṇa namayakut kiyana budu guṇa namayak daham guṇa hayak san̆gaguṇa namayak kiyalā nitara kiyavanavā.

우리는 'arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā'라는 아홉 guṇa와, 'svākkhāto sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṃ veditabbo viññūhi'라는 여섯 guṇa와, 'supaṭipanno ujupaṭipanno ñāyapaṭipanno (목 가다듬음) sāmīcipaṭipanno āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa'라는 아홉 guṇa, 곧 Buddha guṇa 아홉, Dhamma guṇa 여섯, Saṅgha guṇa 아홉을 늘 외웁니다.

anna ē guṇa tuḷa tamayi apiṭa yanna tiyena maruga æs vahalā yanna tiyena mārayāṭa nopenī yanna tiyena niyama ārya mārgayē tiyennē.

바로 그 guṇa 안에 우리가 죽음의 눈을 가리고, Māra에게 보이지 않게 가야 할 참된 ariya 길이 있습니다.

itin ē tiyena ārya mārgayē vacana ṭiken api kiya kiya hiṭiyaṭa ē apramāṇa guṇa apiṭa sampūrṇa guṇayak sampūrṇa karaganna apiṭa puḷuvankamak næhæ.

그런데 그 ariya 길의 말들을 아무리 외우고만 있어도, 그 헤아릴 수 없는 guṇa를, 온전한 guṇa를 우리는 다 채울 수 없습니다.

lovturā budupiyāṇan vahansēlāṭayi ē siyaluma guṇa sampūrṇayen tiyennē.

그 모든 guṇa를 온전히 갖춘 분은 sammāsambuddha들뿐입니다.

śrāvakayinṭa tiyennē śrāvaka gōcara gnānayaṭa gōcara vena maṭṭamak vitarayi. ē śrāvaka gōcara vena guṇa maṭṭama arihatvayaṭa yanakan ē mārgaya pādāganna apiṭa æti. namut ē guṇa ṭika kiyiya hiṭiyaṭa apiṭa puḷuvankamak næhæ.

sāvaka들에게는 sāvaka의 앎이 닿는 만큼의 수준만 있습니다. 그 sāvaka가 닿을 수 있는 guṇa 수준이면 arahant에 이르기까지 그 길을 여는 데 넉넉합니다. 그러나 그 guṇa들을 외우고만 있어서는 이룰 수 없습니다.

ē guṇa mārgaya tōraganna. anna ē nisā api tōraganna ōnē tērum ganna ōnē ē guṇa tuḷin ætul velā vardhanaya karaganna mārgaya kohomada api sakas karagannē kiyana eka hon̆din vaṭahāganna ōnē.

그 guṇa의 길을 가려내야 합니다. 그러므로 우리는 그 guṇa를 통해 들어가 키워 가는 길을 어떻게 마련하는지 가려내고 깨닫고 잘 알아들어야 합니다.

api dæn otana tērum ganna ōnē kāraṇayak tiyenavā mula in̆dalā agaṭa api guṇa kiyāgena yanavā. kriyātmaka karanna ōnē aga in̆dan mulaṭa.

여기서 우리가 알아야 할 것이 있습니다. 우리는 guṇa를 처음부터 끝으로 외워 갑니다. 그러나 실천은 끝에서부터 처음으로 해야 합니다.

api hitamu apiṭa avaśya karana phalayak labāganna yamkisi kenekuṭa ōnævenavā kos geḍiyak kaḍāganna nætnam pol geḍiyak kaḍāganna eyāṭa kossonna nam polonna nam mokada karanna ōnē? issellama avaśyatāvaya tērum gannavā. ara kos geḍiyak ōnē.

우리가 바라는 열매를 얻는다고 해 봅시다. 누군가 잭프루트 하나나 코코넛 하나를 따고 싶어 합니다. 잭프루트나 코코넛을 원하면 무엇을 해야 합니까? 먼저 필요를 깨닫습니다. 잭프루트 하나가 필요하다고.

bari nivāganna hari tamanṭa avaśya tārṇaya iṣṭa karaganna kos geḍiyak avaśya kenā issellāma hitannē maṭa kos geriyak hoyāganna ōnē.

허기를 달래려든 제 할 일을 이루려든, 잭프루트가 필요한 사람은 먼저 '나는 잭프루트를 구해야겠다'고 생각합니다.

īṭa passē kalpanā karanavā kohomada kos geḍiyak hoyā gannē. kos tiyena gahakin kos geḍiyak kaḍāganna ōnē.

그다음 어떻게 잭프루트를 구할지 궁리합니다. 잭프루트가 달린 나무에서 따야 한다고.

dæn deveni avasthāvaṭa gatā tīraṇayak. kaḍāganna hæṭi.

이제 두 번째 단계로 결정을 합니다. 따는 방법을.

dæn ē kaḍāganna hæṭi dænagattahama kohomada ēka kaḍāgannē? mokakda ēkaṭa karanna ōnē? kaḷa yutu kriyā mārgaya mokakda kiyalā īṭa passē sihi karanavā.

따는 방법을 알고 나면, 어떻게 땁니까? 무엇을 해야 합니까? 해야 할 일의 길이 무엇인지를 그다음에 떠올립니다.

anna kriyā mārgaya sihi karapuvahama poskireriya kaḍāganna kramayē anugamanaya kaḷa yutu ākāraya tērum gannavā. ehenam mula in̆dalā agaṭa

그 일의 길을 떠올리면, 잭프루트를 따는 방법에서 따라야 할 방식을 깨닫습니다.

tērum gannavā. ehenam mula in̆dalā agaṭa hituvā. dæn koskeriya avaśya kenā mokada karannē?

이렇게 처음부터 끝으로 생각했습니다. 이제 잭프루트가 필요한 사람은 무엇을 합니까?

kotkiriya kaḍā gænīma san̆dahā kriyātmaka yutu kramaya dænagena ēkaṭa ē san̆dahā kaḷa yutu kriyā mārgaya anugamanaya kaḷa yutuyi kiyalā dænagena ē kriyā mārgaya anugamanaya kirīmen ārambha karanavā.

잭프루트를 따기 위해 실행할 방법을 알고, 그것을 위해 해야 할 일의 길을 따라야 한다는 것을 알고서, 그 길을 따르는 것으로 시작합니다.

kekka bæn̆dena kaḍanavada? kenek yavalā kaḍāgannavada? mokakda karannē kiyalayi ē karṇa kriyā mārgaya tērum aragena anna ē kriyā mārgaya paṭangena ārambha karapuvahama hariyaṭa dænagatta kramaya ē tuḷin kriyātmaka karanakoṭa ē kriyāvē phalaya vaśayen ē kos geriya kaḍāganna kramaya anugamanaya karalā ehi phalaya vaśayen kos geriyak kaḍāgannavā.

갈고리 장대를 묶어 딸까? 사람을 보내 따게 할까? 무엇을 할지 그 일의 길을 깨닫고 그 길을 시작하면, 제대로 안 방법대로 실행할 때 그 일의 열매로, 잭프루트 따는 방법을 따른 결과로 잭프루트를 땁니다.

dæn api avaśyatāvaya sampūrṇa karaganna. ehenam mula in̆dalā agaṭa hitanavā. aga in̆dalā mulaṭa kriyātmaka karanavā. mēka tamayi dharmatāvaya.

이제 우리는 필요를 채웠습니다. 그러니 처음부터 끝으로 생각하고, 끝에서부터 처음으로 실행합니다. 이것이 dhammatā입니다.

anna ē vagē tamayi apiṭa ōnē buddha venna. buddha kivvahama ekapāra hitennenna puḷuvan lovturā buduvennada kiyalā. nǣ ēka buddha kramayak vitarayi.

바로 그처럼 우리는 Buddha가 되어야 합니다. Buddha라 하면 문득 sammāsambuddha가 되라는 말인가 싶을 수 있습니다. 아닙니다, 그것은 Buddha가 되는 한 가지 방식일 뿐입니다.

lovturā buddha, paccēka buddha, śrāvaka buddha, tuntarā bōdhiya kiyana kramayakin tun ākārayakin budu venna puḷuvan.

sammāsambuddha, paccekabuddha, sāvakabuddha, 곧 세 가지 bodhi라는 방식으로, 세 갈래로 Buddha가 될 수 있습니다.

lovturābudunot sarvaca sāgnānaya pahaḷa venavā. ēkaṭa sārā saṁka kalpa lakṣayak pāramitā puralā nætnam aṭāsaṁkhaya soḷasā saṁkhyādī vannā vū śraddhādhika vīryādhika pragnādhika kiyana ē pudgalayangē svabhāvayaṭa anuva pāramitā pūrṇaya karalayi lovturā buddha tattvayaṭa patvennē.

sammāsambuddha가 되면 sabbaññutañāṇa가 나타납니다. 그러려면 네 asaṅkheyya와 십만 kappa 동안 pāramī를 채우거나, 여덟 asaṅkheyya, 열여섯 asaṅkheyya 등 saddhādhika, viriyādhika, paññādhika라는 그 사람의 성향에 따라 pāramī를 채워서 sammāsambuddha의 자리에 오릅니다.

ehenam lovturā budu venna kramē pāramitā pūrṇaya karalā ē ākārayen ē tuḷin nægena kramayak.

그러니 sammāsambuddha가 되는 길은 pāramī를 채워 그렇게 그것을 통해 올라가는 방식입니다.

paccēka buddha kiyalā kiyannē anik ayaṭa kiyā denna puḷuvan kamak nǣ. anungē ādhārayak nætuva dharmaya tamangē soyambha gnānayenma avabōdha karagena ē arihatyaṭa patvenna.

paccekabuddha란 남에게 가르칠 수 없는 분입니다. 남의 도움 없이 dhamma를 제 스스로 깨친 앎(sayambhū ñāṇa)으로 깨달아 arahant에 이릅니다.

hæbæyi unvahansēlāṭa sarvaca satgnānaya pihiṭannē næti nisā asādhāraṇa gnāna kiyana lovturā budu kenekuṭa pihiṭana guṇa gnāna pihiṭannē næti nisā anik ayaṭa taman avabōdha karagatta ē arihat dharmaya arihatyaṭa patvena dharmaya kiyā denna puḷuvan kamak nǣ.

다만 그분들에게는 sabbaññutañāṇa가 자리 잡지 않으므로, sammāsambuddha에게만 자리 잡는 asādhāraṇa ñāṇa라는 guṇa의 앎이 없으므로, 자신이 깨달은 arahant의 dhamma, arahant에 이르는 dhamma를 남에게 가르칠 수 없습니다.

śrāvaka buddha kiyannē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya śravaṇaya karanna læbilā ē kalyāṇa mitra sampattiya paratōgōṣaka pratyaya ē vagēma a dharmānudharma pratipattiya anugamanaya kirīma nuvaṇin menehi kirīma adī ē vagēma ē [ugura kǣrīma] tænatta ara tibena kṣaṇa sampattiya hevat dharma avabōdha karaganna avaśya hētu vāsanāva sampūrṇa vunahama anna ē tuḷin labāgannā vū sōtāpannādī tattvayaṭa patvelā ē magin labāganna daham dænumē pūrṇa kara gænīmē labana arihatvaya labana magak tiyenavā. anna ēkaṭa kiyanavā śrāvaka buddha.

sāvakabuddha란, Buddha께서 설하신 dhamma를 들을 수 있게 되어, 좋은 벗을 만나는 복(kalyāṇamitta sampatti)과 남에게서 듣는 소리(paratoghosa)라는 paccaya, 또 dhammānudhamma paṭipatti를 따르는 것과 yoniso manasikāra 등, 그리고 (목 가다듬음) 그 사람에게 있는 때를 만난 복(khaṇa sampatti), 곧 dhamma를 깨닫는 데 필요한 원인과 복이 갖추어지면, 그것을 통해 sotāpanna 등의 자리에 오르고, 그로써 얻는 dhamma 앎을 채워 arahant에 이르는 길이 있습니다. 그것을 sāvakabuddha라고 합니다.

ē nisā budurajāṇan vahansēgē siv pirisa hevat bhikṣu bhikṣunī upāsaka upāsikā kiyana siv pirisa hæma velēma balāporottu vennē anna ē api tunvenuvaṭa kivva śrāvaka bōdhi gnānaya labāgena anna ē tuḷin ē tamanṭa avaśya karana buddhatvaya nætnam caturārya satya dharmaya avabōdha kirīmē pratiphalaya labā gænīma tamayi śrāvakayin visin kaḷa yutuva tibennē.

그러므로 Buddha의 네 무리, 곧 bhikkhu, bhikkhunī, upāsaka, upāsikā라는 네 무리가 늘 바라는 것은, 우리가 세 번째로 말한 sāvaka bodhi 앎을 얻어 그것을 통해 자신이 바라는 Buddha됨, 곧 네 ariya sacca를 깨닫는 결과를 얻는 것입니다. 그것이 sāvaka들이 해야 할 일입니다.

anna ē kiyana mārgaya tamayi ada apiṭa avaśya velā tiyennē. caturārya satya dharmaya avabōdha karagena nivan sākṣāt kirīma pūrṇa karagena siyalu sasara duk valin midīmaṭa hētu vāsanāva pahaḷa karagena ē arihatvaya udā karaganna eka.

바로 그 길이 오늘 우리에게 필요합니다. 네 ariya sacca를 깨달아 nibbāna 실현을 채우고, 모든 saṃsāra 괴로움에서 벗어날 원인과 복을 일으켜 arahant를 이루는 것입니다.

ehenam anna ē san̆dahā api visin kaḷa yutu guṇa viya yutu mārgaya. mokakda kiyalā dænaganna nam guṇa viya yutu mārgaya tamayi guṇa 24 kiyalā kiyannē. sūvisi guṇa kiyalā apiṭa ōkaṭa kiyanavā. guṇa karanavā kiyannē ēkā pættenkin api kiyanavā guṇa venavā.

그러면 그것을 위해 우리가 해야 할, 나음(guṇa)이 되어야 할 길이 무엇인지 알려면, 그 길이 곧 스물네 guṇa입니다. 우리는 그것을 sūvisi guṇa라고 부릅니다. guṇa가 된다는 것은 한편으로 우리말로 '병이 낫는다'는 뜻이기도 합니다.

aguṇa nam leḍak. mokakda leḍē? bhava rōgaya. bhava rōgaya guṇa karaganna nam yāyutu behet pantiyak tiyenavā 24k behet pantiyak.

낫지 않음은 병입니다. 무슨 병입니까? bhava의 병입니다. bhava 병을 고치려면 거쳐야 할 약 처방이 있습니다. 스물네 가지 약 처방입니다.

anna ē behet mālalā 24 tuḷin giyot sampūrṇama bhava rōgayen guṇa velā sampūrṇa guṇaya labāganna puḷuvan. anna ēkaṭa kiyanavā mē 24k guṇa tuḷin yanna kiyalā.

그 스물네 가지 약을 거쳐 가면 bhava 병에서 완전히 나아 온전한 나음을 얻을 수 있습니다. 그래서 이 스물네 guṇa를 거쳐 가라고 하는 것입니다.

namut ē 24k tuḷin yana guṇa api væn̆da vædā puda pudā inna pada bavaṭa pat karagena innavā. hariyaṭa bēt sīṭṭuvaṭa væn̆da væn̆dā puda pudā inna pirisak vāgē. bēt sīṭuva genak tiyāgena udē in̆dan rǣ venakan kiyava kiyava ēkaṭa gaurava kara væn̆da vædā hiṭiyāṭa kavadāvat leḍē hon̆da vena kramayak nemeyi.

그런데 우리는 그 스물네 guṇa를 절하고 받들기만 하는 구절로 만들어 버렸습니다. 마치 약 처방전에 절하고 받드는 무리처럼요. 처방전을 집에 모셔 두고 아침부터 밤까지 읽고 또 읽으며 공경하고 절해도, 그것은 결코 병이 낫는 길이 아닙니다.

bē sīṭuva nætuvat leḍē hon̆da karaganna bæha. ēka hon̆daṭa kiyavannat ōnē. kriyā tiyennē mokakda kiyalā vēt pantadī hariyaṭa dænagannat ōnē. hæbæyi dænagattāṭa leḍē hon̆da vennē nam dænagatta dēṭa anuva ē kriyā tiyena vidihaṭa hariyaṭa kriyātmaka kaḷot nam behet bivvā venavā.

처방전 없이도 병을 고칠 수 없습니다. 그것을 잘 읽어야 하고, 처방에 무엇이 쓰여 있는지 제대로 알아야 합니다. 그러나 알기만 해서는 낫지 않습니다. 병이 나으려면 안 것대로, 쓰여 있는 대로 제대로 실행해야 약을 마신 것이 됩니다.

ē 24k bet pantiya bhava rōgayaṭa tiyena bet pantiya. anna ē ṭika hariyaṭa karagattot ē leḍē suvīma vaḷakvanna bæha suva venavamayi. ehenam bhava rōgaya suva venavāmayi.

그 스물네 처방은 bhava 병에 대한 처방입니다. 그것들을 제대로 해내면 병이 낫는 것을 막을 수 없습니다. 반드시 낫습니다. 그러니 bhava 병은 반드시 낫습니다.

ehenam bhava rōgaya suva karaganna tiyena kramaya api dænagattē nætnam apiṭa puḷuvankamak nǣ. viruddha vādīngen hevat māra pākṣika balavēga valin venvelā nidahasē bhava rōgaya suva karaganna apiṭa puḷuvankamak læbennē næ.

그러니 bhava 병을 고치는 방법을 알지 못하면 우리는 할 수 없습니다. 맞서는 이들, 곧 Māra 편 세력에서 벗어나 자유롭게 bhava 병을 고칠 수 없습니다.

anna ē nisā meccara kālayak tissē api kiyā væn̆da væn̆dā puda pudā vitarak hiṭapu ē guṇa 24 tuḷin anugamanaya karalā ē nivan nāvōja karaganna kramaya tamayi ada issellāma api dænaganna mē dēśanāva śravaṇaya karanna ōnē.

그러므로 이토록 오랫동안 외우며 절하고 받들기만 했던 그 스물네 guṇa를 따라 nibbāna를 이루는 방법을 오늘 먼저 알기 위해 이 설법을 들어야 합니다.

api mula kivvā mula in̆dalā agaṭa hitalā tērum aragena aga in̆dalā mulaṭa kriyātmaka karanavā.

처음에 말했듯이, 처음부터 끝으로 생각해 깨닫고 끝에서부터 처음으로 실행합니다.

ehenam anulōma gnānaya tuḷin api issellā darśanaya labāganna ōnē. dækīma labāganna ōnē. darśanayana pahātabba kiyana darśanayen paha kaḷa yutta anna etakoṭa siddha venavā. mēka tamayi paḷamu ārya mārgayaṭa bæhæ gænīma.

그러니 먼저 anuloma ñāṇa로 dassana를, 곧 봄을 얻어야 합니다. 그러면 dassanena pahātabbā, 곧 봄으로 버려야 할 것들이 버려집니다. 이것이 첫 ariya 길에 들어서는 것입니다.

anna īṭa passē īṭa anuva anugamanaya kirīma tuḷin diē suva karagannavā nætnam bhava rōgaya suva karagannavā. saṁsāra rōgaya suva karagannavā. suva karagattaṭa passē leḍē suva vuṇā nætnam arihatyaṭa pat vuṇā sasara gamana keḷavara kaḷā. sasara duka nivā kaḷā kiyana tattvayaṭa patvenavā.

그다음 그에 따라 실천하여 병을 고칩니다. 곧 bhava 병을 고치고 saṃsāra 병을 고칩니다. 고친 뒤에는 병이 나았다, 곧 arahant가 되어 saṃsāra 길을 끝냈다, saṃsāra 괴로움을 꺼 버렸다는 자리에 이릅니다.

ehenam ē san̆dahā yanakoṭa api mula in̆dalā agaṭa hitalā aga in̆dalā mulaṭa kriyātmaka karanna paṭan ganna mē daham nyāya hon̆din tērum aragannakoṭa 24veni guṇaya in̆dan api ætul venna ōnē. ē guṇaya tuḷaṭa bahinna ōnē. ē guṇayaṭa kiba bæhælā anna ē guṇaya tuḷaṭa ævidillā ekin eka anupiḷivalin guṇayen guṇayaṭa āpuvahama anupūrva nivan maga ē tuḷin apiṭa labāganna puḷuvan. hæbæyi api ōkē ṭika dækkē

그러니 그곳으로 갈 때, 처음부터 끝으로 생각하고 끝에서부터 처음으로 실행하기 시작하는 이 dhamma 이치를 잘 알아들으면, 스물네 번째 guṇa부터 들어가야 합니다. 그 guṇa 안으로 내려가야 합니다. 그 guṇa에 내려가 그 안을 걸어 하나씩 차례로 guṇa에서 guṇa로 오면, 차례로 가는(anupubba) nibbāna 길을 얻을 수 있습니다.

puḷuvan. hæbæyi api ōkē ṭika dækkē nætnam, tērum gattē nætnam apiṭa hæmadāma siddha vennē tripiṭakarī velā hiṭiyat væḍak nǣha. ara pōṭila kilalā hāmuduruvenek budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē hiṭiyā.

그러나 우리가 그것들을 보지 못하고 깨닫지 못하면 늘 이렇게 됩니다. Tipiṭaka를 다 지닌 사람이 되어도 소용이 없습니다. Buddha께서 계실 때 Poṭṭhila라는 스님이 있었습니다.

kakusala budurajāṇan vahansēgē kālaya paṭan buddha śāsanayē mahaṇa velā tripiṭakaya igenagena anit ayaṭa kiya hiṭiyā. namut unvahansēṭa sōtāpanna phalayavat nǣ. mokakda siddha vennē?

그분은 Kakusandha Buddha 때부터 Buddha sāsana에 출가해 Tipiṭaka를 배워 남들에게 가르쳤습니다. 그러나 그분에게는 sotāpatti phala조차 없었습니다.

sōtāpanna phalayavat nǣ. mokakda siddha vennē? igenagatta eka kiya kiya kiya hiṭiyā misak unvahansē anugamanaya karalā tibicca næti nisā.

무엇 때문이었을까요? 배운 것을 말하고 또 말하기만 했을 뿐, 그분 스스로 실천하지 않았기 때문입니다.

namut unvahansēṭa yam avasthāvaka mē buddha śāsanayēdī kakusan̆da, kōnāgamana, kāśyapa, gautama kiyana buddhāntara hatarak giyāṭa passē. mē gautama buddha śāsanayēt pera purudda āvā.

그런데 Kakusandha, Koṇāgamana, Kassapa, Gotama라는 네 Buddha의 시기가 지나 이 Gotama Buddha sāsana에도 그분의 옛 버릇이 따라왔습니다.

ē pera purudda nisā mokakda siddha kaḷē? ara vagēma dharmaya igenagena dharmaya kiya kiyā uddāma vī hiṭiyā.

그 옛 버릇 때문에 무엇을 했습니까? 전처럼 dhamma를 배우고 dhamma를 가르치며 우쭐해 있었습니다.

menna mehema avasthāvakadī tamanṭa væṭahuṇa gnānayak pahaḷa vuṇā. pera kālayaka paṭan gena āpa sirisa budurajāṇan vahansēt mēkaṭa prahaṁsā karayi kiyalā hitāgena bohoma varṇāmukhayen gihillā budurajāṇan vahansēṭa kiyanavā svāmīni. kakusada budurajāṇan vahansēgē kālayet mama tripiṭakaya daralā igenagena dharma dēśanā kaḷā.

그러던 어느 때 스스로 깨친 듯한 생각이 들었습니다. 옛적부터 해 온 일을 Buddha께서도 칭찬하시리라 여기고 아주 자랑스러운 얼굴로 가서 Buddha께 말합니다. '스승이시여, Kakusandha Buddha 때에도 저는 Tipiṭaka를 지니고 배워 dhamma를 설했습니다.'

īṭa passē kōnāgamana budurajaṇan vahansēgē kālayēdīt mama mehema tripiṭakaya daralā igenagena dharma dēśanā kaḷā. kāsayaparaṇan vahansēgē kālet mama ehema tripiṭakaya daralā igenagena dharma dēśanā kaḷā. dæn mē oba vahansēgē śāsanayet mama tripiṭakaya igena dharma dēśanā karanavā kiyalā bohoma uddāma hitakin budurajāṇan vahansē idiriyē mehema kiyanavā budurajāṇan vahansē nihanna vēdalā in̆dalā.

'그다음 Koṇāgamana Buddha 때에도 이렇게 Tipiṭaka를 지니고 배워 dhamma를 설했습니다. Kassapa Buddha 때에도 그렇게 Tipiṭaka를 지니고 배워 dhamma를 설했습니다. 이제 세존의 sāsana에서도 Tipiṭaka를 배워 dhamma를 설하고 있습니다.' 이렇게 아주 들뜬 마음으로 Buddha 앞에서 말하는 동안 Buddha께서는 말없이 계셨습니다.

pōṭiyila hāmuduruvō nækiṭilā yanna hadanakoṭa tucca pōṭīlā yanavada kiyalā æhuvā.

Poṭṭhila 스님이 일어나 가려 하자 Buddha께서 '빈(tuccha) Poṭṭhila여, 가는가?' 하고 물으셨습니다.

dæn hari praśnayaknē. tuucca væḍaknē karalā tiyennē kiyalā budurajāṇan vahansē nigrahayak karapu avasthāvak mē dharma dēśanā karagena kara hiṭiyā. dæn hitāganna puḷuvanda? mehema deyak kiyayi kiyalā. æyi ehema kivvē?

이제 큰일이지요. dhamma를 설하며 지내던 그에게 헛된 일을 했다고 Buddha께서 꾸짖으신 때였습니다. 이런 말씀을 하시리라 짐작이나 할 수 있습니까? 왜 그렇게 말씀하셨을까요?

obē væḍē karagannē nætuva oba mē dharmaya anunṭa kiya kiyā innavā. oba obē væḍiya karagattē nǣha nēda? tava oba his deyak karanavā kiyannē anna ēkayi. mē vatāvayavat tamangē væḍē karagani. caccayek vennē nætuva

'그대는 제 일은 하지 않고 이 dhamma를 남에게 말하고만 있다. 그대는 그대 일을 하지 않았지 않은가? 그대가 빈 일을 한다는 것이 바로 그것이다. 이번만이라도 제 일을 하라. 빈 사람이 되지 말고.'

mehema kivvaṭa passē mokada kiyannē ē pōṭila hāmuduruvanṭa hari læjjāvak saha saṁvēgayak æti vuṇā. ætta vaśayenma māma magē væḍē karagannē nætuva ē dharmaya anugamanaya karalā sasara duken midennē nætuva mama mē mokakda karana mūlakama?

이렇게 말씀하시자 Poṭṭhila 스님에게 큰 부끄러움과 saṃvega가 일어났습니다. '참으로 나는 내 일을 하지 않고, 그 dhamma를 실천해 saṃsāra 괴로움에서 벗어나지도 않고, 대체 무슨 어리석은 짓을 하고 있는가?'

ada in̆danma mama tērum gannavā kohomahari mē mārgaya anugamanaya karalā gamana pūrṇaya kara gænīmē.

'오늘부터 나는 깨달았다. 어떻게든 이 길을 따라 길을 다 마치겠다.'

menna mē ṭika tērum aragena unvahansē balāporottu vuṇā karmasthānācāryavarayek hamba velā bhāvanā karmasthānayak aragena ē tuḷin ē satya mārgaya na sīla samādhi pragnā guṇa pūrṇaya karagena nivana avabōdha karaganna ōna kiyalā mehema hitilā

이것을 깨닫고 그분은 kammaṭṭhāna 스승을 만나 bhāvanā kammaṭṭhāna를 받아, 그것을 통해 그 참된 길, 곧 sīla, samādhi, paññā guṇa를 채워 nibbāna를 깨달아야겠다고 마음먹었습니다.

balāporottu vuṇā īṭa sudusussayek hoyāgena yanna namut dēśakayan vahansēē namak vaśayen dēśanā karapuvahama ē dharma śravaṇaya karapu kenek ē dēśana garutvaya nisā anapanavanna kæmati nǣ. vidhānaya karavanna kæmati nǣ tamangē guruvarayāṭa nætnam ācāryavarayāṭa

그에 알맞은 이를 찾아 나서려 했지만, 이름난 설법자로서 설법하던 분이라, 그 dhamma를 들은 사람들은 그 설법에 대한 존경 때문에 그분에게 무언가 시키고 싶어 하지 않았습니다. 자기 스승에게 지시하고 싶지 않은 것이지요.

menna mē nisā kavuruvat bhāra gattē nǣ karmasthāna denna.

그래서 아무도 kammaṭṭhāna를 주겠다고 나서지 않았습니다.

dæn mokada karannē unvahansē hæmatænama hoyāgena ævidinakoṭa hat avurudu puṁci hāmuduruva kiyana bohōma durapalātaka karmasthāna ācāryavarayek vaśayen karmasthāna denavā unvahansēgē gevaḍē karagena. unvahansē arihat pat velā hat avurudda vuṇāṭa. bohoma prasiddhayi. daham tēruma tiyenavā satara huruva tiyenavā.

그분이 곳곳을 찾아 헤매다가, 아주 멀리 외딴 곳에서 제 일을 하며 kammaṭṭhāna 스승으로 kammaṭṭhāna를 주는 일곱 살 꼬마 스님을 만났습니다. 일곱 살에 arahant가 된 분으로 매우 이름났고, dhamma의 뜻을 꿰고 네 paṭisambhidā를 갖춘 분이었습니다.

unvahansē hambavelā karmasthānayak gannakoṭa ē velāvēdī unvahansēga mama karmasthāna denna bāra gannavā. hæbæyi [ugura kǣrīma] eka tīraṇayak piṭa mama kiyā dena ākārayen kaṭayutu karanna puḷuvan nam ēkaṭa viśvāsayen næmenavā nam gauravayen piḷigannavā nam mama karmasthāna dennam.

그분을 만나 kammaṭṭhāna를 청하자 그 스님이 말합니다. '내가 kammaṭṭhāna를 주겠다. 다만 (목 가다듬음) 한 가지 조건이 있다. 내가 가르치는 대로 할 수 있다면, 믿음으로 고개 숙이고 존경으로 받아들인다면 kammaṭṭhāna를 주겠다.'

svāmīni oba vahansē kiyana ōna vidihakaṭa mama ē kaṭayutu karanna kæmatiyi.

'스님, 말씀하시는 어떤 방식으로든 따르겠습니다.'

ehemanam læhælā hon̆daṭa sivuru hadāganna poravāganna maḍavalak pennalā kiyanavā menna mē maḍavallē yanna

'그렇다면 일어나 가사를 잘 여며 두르시오.' 그리고 진흙 구덩이를 가리키며 '이 진흙 구덩이로 들어가시오' 합니다.

kiyana dē karanna porondu vecca hin nisā āya æhuvē nǣhæ mokada kiyalā. maḍaval digēma pāta bæhægena bæhægena giyā. yanna maḍavalā gæm̆baruyi. karavaṭak giyā mæruṇak kamak nǣ yana kivva eka karanavā kiyalā. kavaṭak yanavalā dæn navatinna. dæn āpahu hærenna. āpahu hæraṇā.

시키는 대로 하겠다고 약속했기에 왜냐고 다시 묻지 않았습니다. 진흙 구덩이를 따라 아래로 아래로 내려갔습니다. 들어갈수록 구덩이는 깊었습니다. 목까지 찼어도 죽더라도 상관없다, 시킨 대로 하겠다며 들어갔습니다. 목까지 들어가자 '이제 멈추시오. 이제 돌아서시오.' 그분은 돌아섰습니다.

dæn āpahu venna kivvā. āpahu āvā ṭiken ṭika. dæn itin hōdāgena læhæ karmasthānayē ganna kiyalā kivvā. dæn mē katāva tiyenavā potē oya ṭika æyi maḍavalakaṭa æhuvē? æyi karavaṭak giyāma āpahu hærenna kivvē?

'이제 되돌아 나오시오' 했습니다. 조금씩 조금씩 되돌아 나왔습니다. '이제 씻고 일어나 kammaṭṭhāna를 받으시오' 했습니다. 이 이야기는 책에 있습니다. 그런데 왜 진흙 구덩이에 들어가라 했을까요? 왜 목까지 가자 돌아서라 했을까요?

dæn āpahu venna kivvē mokada kiyapuvahama ē kāraṇaya hæn̆gavicca kāraṇayak velā tiyenavā. ehema deyak dunnē mokaṭada?

왜 되돌아 나오라 했느냐고 하면, 그것은 어떤 뜻을 넌지시 담은 일이었습니다. 왜 그런 일을 시켰을까요?

vædagat deyak unvahansē etaninma kiyā dunnā. meccara kal pōṭilā hāmuduruvanṭa væradilā tibicca hariyayi mē pennavā dunnē. pa udāharaṇayaka.

그분은 바로 그 자리에서 중요한 것을 가르쳐 주었습니다. 지금까지 Poṭṭhila 스님이 그르쳐 온 곳을 하나의 본보기로 보여 준 것입니다.

mokakda mēken pennannē? karavaṭak maḍē giya maḍaṭa gihin inna pudgalayā goḍaṭa āva hæṭi hitāganna. kohomada goḍaṭa ennē.

이것으로 무엇을 보여 줍니까? 목까지 진흙에 빠져 있는 사람이 뭍으로 나오는 모습을 떠올려 보십시오. 어떻게 뭍으로 나옵니까?

maḍē inna pudgalayā goḍaṭa ennaṭa karavaṭak maḍē innavā nam goḍabima pēnavā uḍa pāta innakoṭa karavaṭak æṭa gihillā innakoṭa goḍabimaṭa hærunahama goḍabima hon̆daṭa pēnavā.

진흙 속 사람이 뭍으로 나오려 할 때, 목까지 진흙에 잠겨 있어도 뭍은 보입니다. 목까지 빠져 있으면서 뭍 쪽으로 돌아서면 뭍이 잘 보입니다.

hæbæyi aḍiya gahanna puḷuvanda ekapāra goḍabimaṭa karavaṭak maḍē in̆dalā. karavaṭak maḍē inna pinihaṭa. kenekuṭa goḍabima penenna tibuṇaṭa. eka aḍiyen goḍabimaṭa aḍiya tiyanna bæ.

그러나 목까지 진흙에 잠긴 채 단번에 뭍으로 발을 디딜 수 있습니까? 목까지 진흙에 잠긴 사람에게 뭍이 보인다 해도 한 걸음에 뭍에 발을 디딜 수는 없습니다.

ehenam goḍabimaṭa aḍiya tiyannē kohomada? aḍiyen aḍiya goḍa pættaṭa tiyena maṭa aḍiya tiyenavā. etakoṭa mokada vennē? goḍa pættaṭa tiyena vaḍaṭa aḍiya tibbahama aḍiyen aḍiyaṭa karavaṭak hiṭapu ekanam papu maṭṭamak hulaṭa ævidiल्lā. hæbæyi tava maṭa.

그러면 어떻게 뭍에 발을 디딥니까? 한 걸음 한 걸음 뭍 쪽 진흙에 발을 디딥니다. 그러면 어떻게 됩니까? 뭍 쪽 진흙에 발을 디디면 걸음마다 목까지 차 있던 것이 가슴 높이로 내려옵니다. 그리고 또 진흙에.

tava aḍiyak tibbahama tana maṭṭamak, baḍṭamak, takaniya dihāṭa ina dihāṭa itin kella dihāṭa ohoma ekin ekaṭa eken eka ṭika ṭika ṭika ṭika goḍavara pættaṭa enavā. [ugura kǣrīma]

또 한 걸음 디디면 젖가슴 높이, 배 높이, 허리 쪽, 엉덩이 쪽으로, 그렇게 하나씩 조금씩 조금씩 뭍 쪽으로 나옵니다. (목 가다듬음)

ohoma aḍi gaṇanāva tiyāgena uḍaṭa enakoṭa vaḷu kara dihāra tiyena maḍa maṭṭama tiyeddi tava issarahaṭa tibbāt tavat maḍa gǣvena tæna ēkat kramānukūlava pahu karalā goḍabimaṭa āvaṭa passē dæn hōdāganna ituru vaḍiya gǣ vecca maḍa tiyanna. ehenam maḍē in̆dan maḍa hōdannat bæ.

그렇게 여러 걸음 디디며 올라오면 무릎 높이의 진흙이 되고, 더 앞으로 디디면 진흙이 겨우 묻는 곳도 차례로 지나 뭍에 오른 뒤에, 이제 묻어 있는 진흙만 씻으면 됩니다. 진흙 속에 있으면서는 진흙을 씻을 수도 없습니다.

goḍaṭa nǣ vedin maṭa hōdanna bæ. goḍaṭa enavā nam enna ōnē ekapāraka enna bæhæ. karavaṭak maḍē æricca ekkenā kramakramayen aḍu maḍa tiyena pættaṭa ævidilā ævidilā maḍen ēgoḍaṭa ævidilā gǣvicca mara ṭika hōdāgattahama suddhayi.

뭍에 오르지 않고는 씻을 수 없습니다. 뭍에 오르려면 올라야 하지만 단번에는 오를 수 없습니다. 목까지 진흙에 빠진 사람은 차츰차츰 진흙이 적은 쪽으로 걸어 걸어 진흙에서 뭍으로 나와 묻은 진흙을 씻으면 깨끗해집니다.

menna dunna upamāva. menna pōṭilā hāmuduruvanṭa nivan dakinna bæri vecca kāraṇaya.

이것이 주어진 비유입니다. 이것이 Poṭṭhila 스님이 nibbāna를 보지 못한 까닭입니다.

adat mē kāraṇaya apē bauddha piris valaṭa dēśanā karana pinvatunṭa bohoma vædagat udāharaṇayak. upamāvak.

오늘날에도 이것은 우리 불자 무리에게 설법하는 분들에게 아주 중요한 본보기, 비유입니다.

eka pāraṭama arihatvayē guṇa kiyalā arihatvayaṭa pat karannama dalanavā.

단번에 arahant의 guṇa를 말하며 곧장 arahant에 오르게 하려고 애씁니다.

innē koheda? karavaṭak kāma vaḍē irilā. kāma vaḍē karavaṭak eralā inna minihaṭa ekapāraṭa arihatyaṭa pat venna kivvaṭa kohoma karanna.

그런데 사람들은 어디 있습니까? 목까지 kāma 진흙에 빠져 있습니다. kāma 진흙에 목까지 빠진 사람에게 단번에 arahant가 되라고 한들 어떻게 하겠습니까?

anna ē vagē arihatyaṭa pat venna baṇa kiyiya hiṭiyaṭa kavuruvat anugamanaya karalā kohomada eten adhairaya vennē.

그처럼 arahant가 되라고 설법만 해서야 누가 따라서 거기서 건너가겠습니까?

maṭada aḍiya gahanna epā eka pārama goraṭa aḍiya gahapama kohomahari kivvana ara karavaṭak maḍērilā inna ekkenāṭa kohoma aḍiya gahannada. vehesaṭa patvenavā misak dukaṭa patvenavā misak væḍē karaganna bæ.

'진흙에 발 디디지 말고 어떻게든 단번에 뭍으로 디뎌라' 하고 말한들, 목까지 진흙에 빠진 사람이 어떻게 발을 디디겠습니까? 지치고 괴로울 뿐 일을 해낼 수 없습니다.

ē nisā anupūrva śikṣā kramayak tiyenavā. anupūrva hikmena ākārayak tiyenavā. anupūrva keles atharina ākārayak tiyenavā. menna mē kramānukūlava anupūrva mārgaya anugamanaya kaḷot tamayi nidahasayen, pahasuven, lēsiyen tamanṭa avaśya kāma maḍa hōdaganna puḷuvan. menna mēka tamayi dīpu ādarśaya.

그러므로 차례로 배우는 방식(anupubba sikkhā)이 있습니다. 차례로 길들이는 방식이 있습니다. 차례로 kilesa를 내려놓는 방식이 있습니다. 이 차례에 맞는 anupubba 길을 따라야 자유롭게, 편하게, 쉽게 제 kāma 진흙을 씻어 낼 수 있습니다. 이것이 보여 준 본보기입니다.

anna ē nisā tamayi pōṭīla hāmuduruvanṭa tērunē anugamanaya kaḷa yutu kramē anupūra kramayak ē anupūra kramaya anugamanaya kaḷā nam keles maḍuva daganna puḷuvan.

그래서 Poṭṭhila 스님은 깨달았습니다. 따라야 할 방법은 차례의 방법이며, 그 차례의 방법을 따르면 kilesa 진흙을 씻어 낼 수 있다는 것을.

namut oya ṭika potē nǣ. upamāva dīlā tiyenavā. ēkē niruktiya arthaya potē nǣ. ēka gnānayaṭa tōraganna ōnē ekak. anna ē nisā tōraganna ōnē onna oya kramayaṭayi oya upamāva denna hētuva.

그러나 이런 풀이는 책에 없습니다. 비유만 주어져 있습니다. 그 nirutti, 그 뜻은 책에 없습니다. 그것은 지혜로 가려내야 하는 것입니다. 그러니 이런 식으로 가려내야 한다는 것이 그 비유를 준 까닭입니다.

ehenam mēket pennanavā anupūrava yana kramayak.

그러니 이것도 차례로 가는 방식을 보여 줍니다.

dæn ehenam api dænaganna ōnē karavaṭak keles maḍayē ellā inna kāma vaḍē illā inna sāmānya manussayā issellāma karavaṭak tiyena tæna in̆dilā papu maṭṭamaṭa enakanvat ennē mona kramenda? paḷamu tæbiya yutu adhiyara mokakda?

그러면 이제 우리가 알아야 할 것은, 목까지 kilesa 진흙에 빠지고 kāma 진흙에 빠진 보통 사람이 맨 먼저 목까지 찬 곳에서 가슴 높이까지라도 오려면 어떤 방법으로 오느냐입니다. 맨 처음 디뎌야 할 걸음은 무엇입니까?

nivana goḍabima nam. lōkaya kāma lōkaya aravaṭak erīlā tiyena maḍa vala nam. mē kāma lōkē bhajanaya karamin, kāmavat pariharaṇaya karamin kāmacchandayen musapat velā vena monavā karannat bæ ēka atharaganna bæruva inna maṭṭamē ayaṭa gæṭīmen yuttava ælīmen yuttava mulāven yuttava inna pirisaṭa anna etanin kramakramayen gælavilā yanna nam issellāma adhiyarat tiyanna ōnē. adhiyara 24k tibbāma goḍa nætnam nivana. nivana næmati goḍabimaṭa enavā.

nibbāna가 뭍이고, 세상, 곧 kāma 세상이 목까지 빠지는 진흙 구덩이라면, 이 kāma 세상을 누리고 kāma를 즐기며 kāmacchanda에 넋을 잃어 다른 무엇도 못 하고 그것을 놓지 못하는 사람들, 부딪침과 들러붙음과 홀림에 사로잡힌 무리가 거기서 차츰 빠져나오려면 먼저 걸음을 디뎌야 합니다. 스물네 걸음을 디디면 뭍, 곧 nibbāna입니다. nibbāna라는 뭍에 이릅니다.

adihara 24kin enna tiyena mārgaya anupūrava āvē nætnam apiṭa puḷuvan kamak nǣ nivana næmati goḍabimaṭa enna. nivana næmati goḍabima pēnavā.

스물네 걸음으로 와야 할 길을 차례로 오지 않으면 우리는 nibbāna라는 뭍에 이를 수 없습니다. nibbāna라는 뭍은 보입니다.

rāgak kṣē vuṇā nam sahamulinma sahamulinma gæṭīma kṣē velā giyā nam mulāva sahamulin kṣēvelā giyā nam lōkayē kisima tænaka chandarāgayen ælīmak bæn̆dīmak næti vunānam anna edāṭa keles gini ivarayi kiyalā api mulinma dænaganna.

rāga가 송두리째 다했다면, 부딪침이 송두리째 다했다면, 홀림이 송두리째 다했다면, 세상 어디에도 chandarāga로 들러붙고 묶임이 없게 되었다면, 그날 kilesa의 불은 끝났다고 우리는 먼저 압니다.

keles kana ivara karagattā nam sasara gamanaṭa hētu vena chandara rāgaya duru vunā nam in pasu sasara gamana ivarayi. ehenam sasara duka ivarayi kiyalā dannavā. menna goḍabima dækkā.

kilesa를 끝냈다면, saṃsāra 길의 원인인 chandarāga가 사라졌다면, 그 뒤로 saṃsāra 길은 끝입니다. 그러니 saṃsāra 괴로움이 끝났다고 압니다. 이렇게 뭍을 보았습니다.

dækapu goḍabimaṭa enna nam dæn itin mona tālin hari api kara yutu ekak tiyenavā mokakda? kramak kramayen anupūrava rāgakṣaya karanna ōnē. anupūrava væḍapiḷilakin dvēśaya karaganna ōnē. anupūrva væḍapiḷivilakin mōhaya karaganna ōnē.

본 뭍에 이르려면 이제 어떻게든 우리가 해야 할 것이 있습니다. 무엇입니까? 차츰차츰 차례로 rāga를 다하게 해야 합니다. 차례의 일정으로 dosa를 다하게 해야 합니다. 차례의 일정으로 moha를 다하게 해야 합니다.

anna ē anupūrava væḍapiḷivila pættaka tiyalā api vena mona daham sākacchā kara kara hiṭiyat apē gamana ara pōṭila hāmuduruvangē gamanaṭa samāna venna puḷuvan. ehenam pōṭiliyek novī æyi balāporottu venna ōnē. hariyākāra mārgayaṭa enna.

그 차례의 일정을 한쪽에 밀어 두고 다른 어떤 dhamma 이야기를 나누고 있어도, 우리 길은 저 Poṭṭhila 스님의 길과 같아질 수 있습니다. 그러니 Poṭṭhila가 되지 말고 바른 길로 들어서기를 바라야 합니다.

hōṭila namak tiyenavā.

Poṭṭhila라는 이름이 있습니다.

vecca layak tiyena kenāṭa kiyanavā vū æṭi gæhicca layak æti kenāṭa æṭi laya pōṭi laya pōṭilā hædena hæṭi. ehenam

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ḷa poṭṭa karagattahama laya kiyannē apē hita. hitaṭa pēnavā æhæ tibuṇu darśana pahaḷa vuṇā. daham æsa pahaḷa vunē. hitaṭa daham æsa pahaḷa vunē nætnam hita poṭṭayi.

가슴(ḷaya)을 비게(poṭṭa) 하면 — ḷaya란 우리 마음입니다 — 마음에 보는 눈, 곧 dassana가 생겼다면 dhamma의 눈이 생긴 것입니다. 마음에 dhamma의 눈이 생기지 않았다면 마음은 비어 있는 것입니다.

ḷaya poṭṭa vunahama etana pōṭilā hædenavā. e pōṭilā venna hon̆da næ. laya poṭṭa karaganna hon̆da næ.

가슴이 비면 거기서 Poṭṭhila가 생깁니다. Poṭṭhila가 되는 것은 좋지 않습니다. 가슴을 비게 하는 것은 좋지 않습니다.

eham ḷaya poṭṭa karagannē nætuva daham æsa pahaḷa karagattahama pōṭilatvayen midenavā. ehenam apit pōṭilatvaya inna hindā eka eka ākārayen pōṭilalā kiya hitāganna ōnē. itin

가슴을 비게 두지 않고 dhamma의 눈을 일으키면 Poṭṭhila됨에서 벗어납니다. 그러니 우리도 Poṭṭhila됨 속에 있으므로 저마다 갖가지로 Poṭṭhila라고 여겨야 합니다.

ākārayen pōṭilalā kiya hitāganna ōnē. itin pōṭila novī ēken ikmalā pōṭilatvayen midilā api daham æsa pahaḷa karagattā nam etana paṭangena apiṭa æhæk tiyenavā pōṭilatvayen midenavā.

그러니 Poṭṭhila가 되지 말고 그것을 넘어 Poṭṭhila됨에서 벗어나 dhamma의 눈을 일으켰다면, 그때부터 우리에게 눈이 있고 Poṭṭhila됨에서 벗어납니다.

ehenam ekkenekuṭa kiyana namak vunāṭa oya nam vala tiyenavā. daham arthayak abhyantarayē gæbbelā ē tuḷin api hon̆daṭa daham dakinna purudu venna ōnē.

그러니 한 사람을 부르는 이름이라 해도 그런 이름들 속에는 dhamma의 뜻이 담겨 있으니, 그것을 통해 dhamma를 잘 보는 버릇을 들여야 합니다.

ehenam apē layaṭa nætnam apē hitaṭa æhæk nættē mokada dharma cakṣu sē pahaḷa venna dharma śravaṇaya karanna ōnē. ehenam nivana avabōdha karana dharmayak ætnam mārgayak ætnam api anugamanaya tuḷa mārgaya dharma śravaṇaya tuḷin nuvaṇin menehi karalā kalpanā karalā tērum gatta nam anna apiṭa daham æhæ pahaḷa venavā nætnam sōtāpanna kiyana tattvayaṭa pat venavā. anna ē

그러면 우리 가슴, 곧 우리 마음에 눈이 없는 까닭은 무엇입니까? dhammacakkhu가 생기려면 dhamma를 들어야 합니다. nibbāna를 깨닫는 dhamma가 있다면, 길이 있다면, 우리가 그 길을 dhamma 들음을 통해 yoniso로 되새기고 궁리해 깨달으면 dhamma의 눈이 생깁니다. 곧 sotāpanna의 자리에 오릅니다.

sōtāpanna kiyana tattvayaṭa pat venavā. anna ē daham æhæ pahaḷa karaganna nætnam sōtāpanna tatvayaṭa patvena yam daham mārgayak ætda anna ē tuḷin guṇaya labāganna ōnē 24k guṇa valin 24veni guṇaya in̆dan ārambha karalā enna ōnē.

그 dhamma의 눈을 일으키는, 곧 sotāpanna의 자리에 오르는 dhamma의 길이 있다면, 그것을 통해 guṇa를 얻어야 하고, 스물네 guṇa 가운데 스물네 번째 guṇa부터 시작해 와야 합니다.

anna 24veni guṇaya mokakda? anuttaraṁ puññakkhettaṁ lōkassāti kiyana guṇaya. dæn api anuttaraṁ puññaktaṁ lōkassātī guṇaya kiyannē mokakda kiyalā. ahalā siṁhala arthaya tōrāgattahama lōkayē anuttara vū pintak kiyalā hitan api ōkaṭa uttarayak denavā.

스물네 번째 guṇa는 무엇입니까? anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa라는 guṇa입니다. 이제 anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa guṇa가 무엇이냐고 물으면, 싱할라 뜻을 골라 '세상의 위없는 복밭'이라고 여겨 대답합니다.

lōkayē anuttara vū pintāk. mēvā tamayi san̆gaga guṇayak kiyalā api kiyā væn̆da væn̆dā innavā.

세상의 위없는 복밭. 이것이 Saṅgha guṇa라며 우리는 외우고 절하고만 있습니다.

ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē saṁghayāṭa væn̆da væn̆da inna nemeyi. vænn̆dā vāgēma kaḷa yutu velā væḍak tiyenavā saṁghatvayaṭa patvenna. saṁghatvayaṭa pat vuṇē nætnam apiṭa anātaya venna venavā. sasara gamanē tavama ataramaṁ venavā.

그러나 Buddha께서 설하신 것은 Saṅgha에게 절만 하라는 것이 아닙니다. 절하는 것과 함께, Saṅgha됨에 이르기 위해 해야 할 일이 있습니다. Saṅgha됨에 이르지 못하면 우리는 의지할 데 없게 됩니다. saṃsāra 길에서 여전히 길을 잃습니다.

væn̆da væn̆dā hiṭiyaṭa api etenṭa ennē næ. behet sīṭuvaṭa væn̆da væn̆dā hiṭiyaṭa apiṭa suva vennē næ.

절만 하고 있어서는 거기에 닿지 않습니다. 약 처방전에 절만 한다고 낫지 않습니다.

behet bīlā hon̆da vecca kenekuṭa væn̆da væn̆dā hiṭiyat apiṭa suva vennē næha. ehenam eyāgen ahaganna ōnē oyā hon̆da vuṇē kohoma bet bīlāda? beda pāvicci kaḷē kohomada ēka maṭa kiyā denna. oba yam tattvayakaṭa pat vunā nam ē suvayaṭa māt pat venna ōnē. oba suvayaṭa patvuna kramaya maṭa kiyanna ōna. mamat ē kramaya anugamanaya karalā māt suvayaṭa pat velā obava vænnek venna ōnē kiyalā anna adahasa gattā nam anna śāsana piḷisaraṇa gænīmaṭa api ara buddhaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammaṁ saraṇaṁ gacchāmi, saṁghaṁ saraṇaṁ gacchāmi kiyalā kivva kāraṇaya siddha karagattā venavā.

약을 먹고 나은 사람에게 절만 해도 우리는 낫지 않습니다. 그러니 그에게 물어야 합니다. '당신은 어떻게 나았습니까? 약을 먹고서입니까? 약을 어떻게 썼는지 내게 가르쳐 주십시오. 당신이 어떤 자리에 이르렀다면 나도 그 나음에 이르러야 합니다. 당신이 나음에 이른 방법을 내게 말해 주십시오. 나도 그 방법을 따라 나아서 당신 같은 사람이 되겠습니다.' 이런 뜻을 품었다면, sāsana에 의지하려고 우리가 'Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi'라고 한 것을 이룬 셈이 됩니다.

ehenam etanṭa siddha karagattot mokada vennē? yōca buddhaṁca dhammaṁca saṁghaṁca saraṇaṁ gatō cattāri ariya saccāni samma paññāya passatī kivvatina pūrṇa karagattā venavā. yamek budu saraṇa dam saraṇa saṁgha saraṇa gata vuṇā nam caturārya satyayē samyak pragnāven avabōdha karagena niyama pragnāvantayek bavaṭa patvenavā arihatvayaṭa pat vuṇā venavā. anna ēka karaganna tamayi apiṭa budurajāṇan vahansē pennuvē saraṇayǣmē pratiphalaya

그것을 이루면 어떻게 됩니까? 'Yo ca buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gato, cattāri ariyasaccāni sammappaññāya passati'라고 한 것을 채운 셈이 됩니다. 누군가 Buddha와 Dhamma와 Saṅgha에 귀의했다면 네 ariya sacca를 바른 paññā로 깨달아 참된 지혜로운 이가 되고 arahant에 이른 셈이 됩니다. 그것을 이루라고 Buddha께서 우리에게 보여 주신 것이 saraṇa의 결과입니다.

namut dæn api kalpanā karalā balanna ōnē api saraṇa gata venavā kiyalā mokakda karannē oya vacana tuna kiyalā dæn magē væḍē hari maṭa saraṇa samādānaya tiyenavā. dæn maṭa baya venna deyak nǣha kiyalā hitā hiṭiyaṭa ehema oya vacanaya kiya kiya kiya kiya hiṭiyaṭa nam saraṇa samādānaya pūrṇa vuṇē nǣ.

그러나 이제 생각해 보아야 합니다. 우리는 귀의한다며 무엇을 합니까? 그 세 마디를 말하고는 '이제 내 일은 됐다, 나는 saraṇa를 받아 지녔다, 이제 두려울 것 없다'고 여기지만, 그렇게 말만 외우고 또 외워서는 saraṇa 받아 지님이 채워진 것이 아닙니다.

ehenam dænaganna ōnē buddhaṁ saraṇayaṭa patvenna nam dhammaṁ saraṇayaṭa patvenna nam saṁghaṁ saraṇayē paṭangena kriyātmaka venna ōna saṁghaṁ saraṇayaṭa pat vunahama yadidaṁ cattāri puruṣa yugāni aṭṭhapurisa puggalā ēsa bhagōtō sāvaka saṁghō kivvatana sōvān mārgaya anugāmanaya karalā phalaya læbū pudgalayek venakoṭa anna śrāvaka saṁghaka kiyana tænaṭa api mulinma sambandha vuṇā venavā.

그러니 알아야 합니다. Buddha 귀의에 이르려면, Dhamma 귀의에 이르려면 Saṅgha 귀의부터 시작해 실천해야 합니다. Saṅgha 귀의에 이르면, 'yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho'라고 한 대로 sotāpatti 길을 따라 열매를 얻은 사람이 될 때, 비로소 sāvaka Saṅgha라는 자리에 처음 이어지게 됩니다.

ehenam api dænaganna ōnē guṇa væn̆da væn̆dā in̆dīma pamaṇak nemeyi. garu kaḷa yutu guṇa valaṭa garu karana eka hon̆dayi. anugamanaya karalā san̆ga saraṇayaṭa patvennē kohomada? nætnam saṁghaṁ saraṇaṁ gacchāmi kivvataṭa patvelā san̆ga saraṇa gata vennē kohomada kiyana eka hoyāganna.

그러니 알아야 할 것은 guṇa에 절만 하는 것이 전부가 아니라는 것입니다. 받들어야 할 guṇa를 받드는 것은 좋습니다. 그러나 따라 실천해서 어떻게 Saṅgha 귀의에 이르는지, 곧 'Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi'라 한 대로 되어 Saṅgha에 귀의하는지를 찾아내야 합니다.

san̆ga saraṇa gata vuṇā nam apē væḍē hari. budurajāṇan vahansēgē śrāvaka saṁghayāṭa apit ayitu velā.

Saṅgha에 귀의했다면 우리 일은 된 것입니다. Buddha의 sāvaka Saṅgha에 우리도 속하게 됩니다.

ehenam āneyayi, pāhuṇeyayi, dakkhi neyayayi, aṁji karṇīyayi, anuttaraṁ puññaktaṁ lōkassāti kiyana mē guṇa ṭikinut yukta venavā. supaṭipanna, ujupa paṭipanna, āya paṭipanna, sāmīcca paṭipanna kiyana guṇayanginut yukta venavā. ehenam saṁghatvayaṭa api pat vunā nam guṇa namayat tuḷaṭa api ætul vuṇā venavā. ehenam namākārayakin bet panti namayak pāvicci karapu kenek venavā. pāvicci karalā guṇa læbū kenek venavā.

그러면 āhuneyyo, pāhuneyyo, dakkhiṇeyyo, añjalikaraṇīyo, anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa라는 이 guṇa들도 갖추게 됩니다. supaṭipanno, ujupaṭipanno, ñāyapaṭipanno, sāmīcipaṭipanno라는 guṇa들도 갖추게 됩니다. 그러니 Saṅgha됨에 이르렀다면 아홉 guṇa 안으로 들어간 셈입니다. 아홉 가지로 아홉 약 처방을 쓴 사람이 됩니다. 써서 나음을 얻은 사람이 됩니다.

ehenam api dæn balāporottu venna ōnē menna mē behēt panti namaya pāvicci karalā guṇa labana paḷaveni bēt sīṭṭuva vigraha karalā tērum aragena anna ēka kohomada pāvicci karannē? ēka pāvicci kaḷot guṇa læbenavā misā kiya kiya hiṭiyāṭa guṇa læbennē nǣha kiyalā tērum aragena pāvicci karalā paḷaveni guṇayaṭa patvenna issellā balanna ōnē.

그러니 이제 우리가 바라야 할 것은, 이 아홉 약 처방을 써서 나음을 얻는 첫 처방전을 풀어 깨닫고, 그것을 어떻게 쓰는지, 그것을 써야 나음을 얻지 외우기만 해서는 나음을 얻지 못한다는 것을 깨달아, 그것을 써서 첫 guṇa에 이르기 위해 먼저 살펴보는 것입니다.

ē nisā ēka tērum aragena dæn api balamu anuttaraṁ puññakkettaṁ lōkassāti kiyana guṇayaṭa bē sīṭuva tōrāgattā vāgē tōragena anugamanaya kaḷa yutu ākāraya tamanma dænagena tamanṭa prāyōgikava karanna tiyena anugamanaya tama taman karagata yutu.

그러니 그것을 깨닫고 이제 anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa라는 guṇa에 대해, 처방전을 골라내듯 골라내어 따라야 할 방식을 스스로 알고, 스스로 몸소 해야 할 실천을 저마다 해내야 합니다.

anna etana tamayi kivvē attāhi attanōnātō kōhi nātō parōsiyā ādī vaśayen pennuvē atta dīpā viharata atta saraṇā anañña saraṇā ādi vaśayen pennuvē menna mē tunē dænagena prāyōgikava api visin praguṇa karagena yā yutu anikakuṭa genayā nohæki taman visinma karagata yutu yannē ē mārgaya mokakda kiyalā tērum ganna puḷuvan vennē onna oya guṇayen pennapu kāraṇaya vistara karalā tērum gattaṭa pasuvayi

바로 그것을 두고 'attā hi attano nātho, ko hi nātho paro siyā' 하고 보여 주셨고, 'attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā' 하고 보여 주셨습니다. 이것을 알고 몸소 우리가 익혀 가야 할, 남이 대신 짊어질 수 없고 스스로 해내야 할 그 길이 무엇인지 깨달을 수 있는 것은, 그 guṇa가 보여 주는 내용을 풀어 깨달은 뒤입니다.

ē nisā anuttaraṁ puññakkettaṁ lōkassāti kiyana mē guṇaya api tērum ganna ōnē.

그러니 anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa라는 이 guṇa를 우리는 깨달아야 합니다.

otana tiyenavā udāharaṇayak pennalā karalā balalā daham tōrāganna kramaya ēvaṁ upasaṁharati mesē saṁsandanaya karalā balanna menna mē kramaya tuḷin saṁsandanaya karalā balalā daham tōrāganna kramaya tamayi api anuttaraṁ puññakkhettaṁ lōkassāti kiyana guṇayen tērum aragena prāyōgikava kriyātmaka karannē mokakda kiyalā. hon̆din vaṭahāganna.

거기에는 본보기를 보여 주고 견주어 보아 dhamma를 가려내는 방법, 'evaṃ upasaṃharati', 곧 이렇게 견주어 보라는 것이 있습니다. 이 방법으로 견주어 보아 dhamma를 가려내는 것이 바로, anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa guṇa에서 깨달아 몸소 실행할 것이 무엇인지입니다. 잘 알아들으십시오.

eham lōkayē anuttara vū pin ketak kiyana vacanaya apiṭa dīlā tiyenavā. dæn mēka vigraha karaganna ōnē. vigraha karalā tērum ganna ōnē.

그러면 '세상의 위없는 복밭'이라는 말이 우리에게 주어져 있습니다. 이제 이것을 풀어야 합니다. 풀어서 깨달아야 합니다.

apē heḷa aṭuvā tibena pera kālē nam silisabiyāpat maharahatan vahansēlā oya dharma padaya guṇa padaya hon̆daṭa vigraha karalā apiṭa dīlā tibuṇā.

우리 Hela aṭṭhakathā가 있던 옛날에는 네 paṭisambhidā를 갖춘 큰 arahant 스님들이 그 dhamma 구절, guṇa 구절을 잘 풀어 우리에게 주셨습니다.

namut ē aṭuvā ada apiṭa dakinna næha. pattiruvakvat dakinna nǣha. ēvā okkoma vināśa karalā hō kumantara kāriya lesa vināśayaṭa pat karalā kiyana ekayi apiṭa hitāganna tiyennē. yam yam viruddha balavēga

그러나 그 aṭṭhakathā를 오늘 우리는 볼 수 없습니다. 한 장도 볼 수 없습니다. 그것들을 모두 없애 버렸거나 꾀를 부려 사라지게 했다고 짐작할 수밖에 없습니다. 어떤 맞서는 세력들이.

hæbæyi ē koccara vināśa kaḷat apē ādī pæraṇi sihaḷun genāpu kramayē tibena vacana mālāvak api ḷan̆ga adat ituru velā tiyenavā.

그러나 아무리 없애도, 우리 옛 Sīhala 사람들이 이어 온 방식에 있던 낱말들이 오늘도 우리에게 남아 있습니다.

kavuru hari væḍak næti katā kiya innakoṭa oya væl vaṭāram mehe kiyanna epā. yam kenekuṭa ēvā epānam guṇayaṭa patvena kenek kæmati nætnam væḍak næti væl vaṭāran kiyava kiyavayinda ē velāvēdī kiyana oya væl vaṭārin apiṭa æti væḍak nǣ. anē oya anungē valpal apiṭa mokaṭada oya vacana dekak bhāvitā karanavā.

누군가 쓸데없는 말을 하고 있으면 '그런 vel vaṭāram을 여기서 늘어놓지 마라' 합니다. guṇa에 이르려는 사람이 그런 것을 싫어하면 '쓸데없는 vel vaṭāram을 읽고 있느냐, 그런 vel vaṭāram은 우리에게 소용없다, 아이고, 남의 val pal이 우리에게 무슨 소용이냐' 하고 이 두 말을 씁니다.

api mē siṁhala bhāṣāvaṭa nætnam mē siṁhala bhāṣāvaṭa oya vacana deka mokaṭada? kohomada hædunē? væl vaṭāraṁ valpal onna oya deka api hiklā balanna ōnē. vædagat dēkaṭa

우리 싱할라 말에 이 두 말이 왜 있습니까? 어떻게 생겼습니까? vel vaṭāram, val pal. 이 둘을 우리는 중요한 일을 위해 살펴보아야 합니다.

valpal kiyana vacanayen monavada kivvē? uḍin mattenka eka arthayak tiyenavā. hæn̆gavuṇu daham arthayak tiyenavā. væl vaṭāran kiyanakoṭa uḍin matten eka arthayak tiyenavā. ēkē hæn̆gavuṇu daham arthayak tiyenavā.

val pal이라는 말로 무엇을 말했습니까? 겉으로 드러난 뜻이 하나 있고, 숨은 dhamma 뜻이 있습니다. vel vaṭāram이라 할 때도 겉으로 드러난 뜻이 하나 있고, 그 숨은 dhamma 뜻이 있습니다.

onna oya hæn̆gavuṇu daham arthaya pennanna tamayi upamāvak vaśayen væl vaṭāraṁ valpal kiyana vacana deka apē bhāvitāvaṭa ādi bodunuvangen bhāvitāven ævidillā sāmpradāyikava namaṭa pamaṇak ada nāmikava oya vacana ṭika bhāvitā karanavā. hæbæyi naraka dēval valaṭa tamayi kiyannē.

그 숨은 dhamma 뜻을 보여 주려고 비유로 쓰던 vel vaṭāram, val pal이라는 두 말이 옛 불자들의 쓰임에서 우리에게 내려와, 오늘은 그저 관습대로 이름으로만 쓰입니다. 다만 나쁜 것들에 씁니다.

væḍak næti katābaha væḍak næti ēvā karanakoṭa vihirulavapan kara kara innakoṭa val pal vælvaṭan kiyana vacana āyi bhāvitā karanavā.

쓸데없는 이야기, 쓸데없는 짓, 장난질을 하고 있을 때 val pal, vel vaṭāram이라는 말을 씁니다.

val pal kiyannē monavada? pal kiyannē phala. val kiyannē kælǣva kælǣvē geḍi jātiyalaṭa kiyanavā val pal.

val pal이란 무엇입니까? pal은 열매(phala)입니다. val은 숲입니다. 숲의 열매들을 val pal이라 합니다.

kælǣvē tiyena giḍi jāta val kiyannē valāntaraya vaḷa kivvē kælǣævaṭa val kivvē kælǣvē tiyena pal kiyannē paḷavalaṭa kælǣvē tiyena geḍi jātiyaṭa kiyanavā val pal

숲에 있는 열매들. val이란 깊은 숲입니다. vaḷa는 숲을 가리켰습니다. val은 숲에 있는 것, pal은 열매, 그래서 숲의 열매들을 val pal이라 합니다.

væl vaṭa aram kiyana eka tamayi væl vaṭāram kivvē. væl valin vaṭa velā tiyena arama nætnam kælǣvamayi. arama kiyannet kælǣva.

vel vaṭa aram이 곧 vel vaṭāram입니다. 넝쿨(vel)로 둘러싸인(vaṭa) aram, 곧 숲 그 자체입니다. aram도 숲이라는 뜻입니다.

gas koḷan væl valin væhilā ekin ekaṭa ahasa pēnnē næti venna bæn̆dilā hæmatænama væhilā tiyenakoṭa væl valin vaṭa velā tiyena aramak apiṭa dakinna puḷuvan.

나무와 덤불이 넝쿨로 덮여 하늘이 안 보이게 서로 얽히고 온통 덮여 있을 때, 넝쿨에 둘러싸인 aram을 볼 수 있습니다.

ehenam api īḷan̆ga væl vaṭāran koheda tibunē val pal koheda tibuṇē? monavada upamā kaḷē val pal valaṭa? monavada væl vaṭāramma valaṭa upamā kaḷē?

그러면 다음으로, vel vaṭāram은 어디 있었고 val pal은 어디 있었습니까? val pal에 무엇을 빗댔습니까? vel vaṭāram에 무엇을 빗댔습니까?

yamkisi manussayekgē hadavata guṇadharma næti væḍagena næti puhu dēval valin væhilā mahā kælayāvak vāgē patvelā tiyenavā nam væl valin vaṭa vecca haramak vāgē.

어떤 사람의 가슴이 guṇa와 dhamma 없이 쓸모없고 헛된 것들로 덮여 큰 숲처럼 되었다면, 넝쿨에 둘러싸인 aram 같습니다.

ōken bukti gan tiyena vidyāmāna karana phalaya mokakda? kriyāphalayak tiyenavā nam katāyak tiyenavā nam val gas vala giḍi vāgē. pariharaṇaya karanna pōsanayak næha. harayak æti deyak nemeyi.

거기서 누리고 드러나는 열매는 무엇입니까? 행동의 열매가 있다면, 말이 있다면, 그것은 들나무 열매 같습니다. 먹어도 영양이 없습니다. 알맹이 있는 것이 아닙니다.

val gas vala tiyena bīja geḍi kohēhari væṭenot ē pættama vallā yanavā. kavadāvat hon̆da venna vidihak nǣ. val pal væṭunahama ōkayi vennē.

들나무 씨앗 열매가 어디 떨어지면 그쪽은 온통 덤불이 됩니다. 결코 좋아질 길이 없습니다. val pal이 떨어지면 그렇게 됩니다.

væl vaṭa valin aramak tiyenavā nam yam tænaka hari bhayānakayi. mokada ali innet væl vaṭa vecca ara kōṭi valāsset væl valin vaṭa vecca aramaka. væl vaṭarammala nayi poḷoṁgu innē. noyek vidihē særa sattu innē.

어딘가 넝쿨로 둘러싸인 aram이 있다면 아주 위험합니다. 코끼리도, 표범과 곰도 넝쿨로 둘러싸인 aram에 살기 때문입니다. vel vaṭāram에는 코브라와 살무사가 삽니다. 온갖 사나운 짐승이 삽니다.

ē vagēma gōna muvavā vādīn innē. anina sattu, kapākana sattu, goravana sattu ē vagēma visakuru sattu innē væl valin vaṭa vecca mahā kælǣvala væl vaṭa arammala.

그뿐 아니라 큰사슴, 사슴 같은 것들이 삽니다. 들이받는 짐승, 물어뜯는 짐승, 으르렁대는 짐승, 그리고 독 있는 짐승들이 넝쿨에 둘러싸인 큰 숲, vel vaṭāram에 삽니다.

apē hadavata væl valin vaṭa vecca aramak vāgē tiyenavā nam. ōket innavā oya upamāven upamā upamaya saṁsandanaya karalā dækagata yutu satva koṭṭhāsaya

우리 가슴이 넝쿨에 둘러싸인 aram 같다면, 거기에도 그 비유로 빗대는 것과 빗댈 것을 견주어 보아야 할 짐승 무리가 삽니다.

ehenam væl valin vaṭa vecca aramaṭa upamā karapu hadavatē upamāva tērum ganna ōnē.

그러니 넝쿨로 둘러싸인 aram에 빗댄 가슴의 비유를 깨달아야 합니다.

monavada væl valin vaṭa venna væl valaṭa taniya vaṭa venna bæha. val gas tiyenna ōnē. mahā val gas vala tamayi væl valin vaṭa velā hiṭan vahagena tiyennē mahā gas vala etilā.

무엇이 넝쿨로 둘러싸입니까? 넝쿨만으로는 둘러쌀 수 없습니다. 들나무가 있어야 합니다. 큰 들나무에 넝쿨이 휘감겨 큰 나무들을 덮고 있습니다.

ehenam apē hadavatē tiyena maha kælǣvē tiyena val gas monavada kiyalā api tērum ganna ōnē. val vidihaṭa nægī siṭinavā val vidihaṭa balaya pavatvanavā.

그러니 우리 가슴의 큰 숲에 있는 들나무가 무엇인지 깨달아야 합니다. 거칠게 솟아 서 있고, 거칠게 힘을 부립니다.

ehenam eyā val vidihaṭa kisi bayak cakitayak nætuva pāpayaṭa lajjāvak nætuva biyak nætuva ōna pav væḍak ōna duritayak karanna tamangē balaya kriyātmaka karalā nægilā hiṭinavā. tamangē maṭṭan valaṭa oya jātiyē valgas apē hadavatē tiyenavā nægilā innē.

그런 사람은 거칠게, 아무 두려움이나 떨림도 없이, 악을 부끄러워하지도 두려워하지도 않고, 어떤 악한 일, 어떤 나쁜 짓이든 하려고 제 힘을 부리며 솟아 있습니다. 저마다의 수준대로 그런 들나무들이 우리 가슴에 솟아 있습니다.

ōvaṭa yāḷuva ekatu karaganna hita mitraya ekatu karaganna ē jātiyama vaḷatvaya vaḷa kivvē kælǣva kælǣvē ættaṭa kiyanavā vaḷatvayak kæliyē æti aya vattē anna vaḷatvaya ekatu karaganna

거기에 벗을 모으고 친구를 모으는데, 같은 부류의 거친 패거리(vaḷatta)입니다. vaḷa란 숲을 말하니, 숲에 사는 것을 vaḷatta라 합니다. 숲에 사는 그런 패거리를 모읍니다.

dæn vaḷatayō pirivarāgattahama væl valin vaṭa vecca aramak vāgē apē hadavata nætnam hita menna sāmānya pr̥thagjanayāgē hitaka svabhāvaya.

이제 그런 패거리를 거느리면 우리 가슴, 곧 마음은 넝쿨에 둘러싸인 aram처럼 됩니다. 이것이 보통 puthujjana 마음의 모습입니다.

ehenam oya vaḷattot ekkalā ekatu velā. vaṭa karagena bæn̆dilā, ræn̆dilā vaḷatakan valaṭa nægilā inna pudgalayek innavana.

그러니 그런 패거리와 어울려 둘러싸이고 묶이고 붙들려 패거리 짓에 솟아 있는 사람이 있습니다.

monavada vaḷattakam valaṭa gænennē? dasa [goravanavā] akusal. prāṇaghāta karanavā, satta hiṁsā karanavā. anun vivēcanaya karanavā, anunṭa nindā pahāsata karanavā. kaya ghātanaya karanavā, vacanaya ghātanaya karanavā, guṇa ghātanaya karanavā.

패거리 짓에 드는 것은 무엇입니까? 열 가지 (으르렁 소리) akusala입니다. 목숨을 죽이고 짐승을 괴롭힙니다. 남을 헐뜯고 모욕하고 비웃습니다. 몸을 죽이고, 말을 죽이고, guṇa를 죽입니다.

menna mē jātiyē ēvayen væhilā innavānam ēvaṭa tamangē balaya kriyātmaka karanavā nam ēvā tamayi val gaha.

이런 것들로 덮여 있다면, 거기에 제 힘을 부린다면 그것이 들나무입니다.

ebandō saman̆ga ekatu velā atvayal bæn̆dagena ara duścarita vū ara vaḷatta gatiya lōkē paturavā harinavā nam ēka raja karavanna balanavā nam væl vaṭa aran hædilā ivarayi. onna oya tænvala pirisaṭa kiyanavā vælvaṭa āram æti pirisa

그런 이들과 손잡고 저 나쁜 행실의 거친 기질을 세상에 퍼뜨린다면, 그것이 다스리게 하려 한다면 vel vaṭāram이 다 만들어진 것입니다. 그런 자리의 무리를 vel vaṭāram 지닌 무리라 합니다.

oyagollangen lōkayaṭa piṭa vennē væḍa karana næti val kisīma prayōjanayak næti vacana anunṭa hiṁghi hiṁsā ætivena vacana anungē dē hora hora mærāven gænīmaṭa peḷam̆ba vīmaṭa vināśa kirīmaṭa ganna vacana kriyākalāpa surā sū durācāra boruven rævaṭīma kēlamen bidavī paruṣa vacanayen sæṭa bavaṭa pat kirīma pralāpayen mulā kirīma lōbha dæḍi lōbhakam kirīmaṭa novavā maṭa vēvā kiyana dr̥ṣṭiyen kaṭayutu kirīma dævi dævī tævi tævi yanaṭa hiṁ hiṁsā karamin dāhita hitakin yukta vīma mē ākārayen mulāvaṭa patvelā væl vaṭāramak vīma.

그들에게서 세상으로 나오는 것은 쓸모없는 val, 아무 소용없는 말, 남을 해치는 말, 남의 것을 훔치고 속여 빼앗도록 부추기고 망가뜨리는 말과 짓, 술과 노름과 나쁜 행실, 거짓으로 속이기, 이간질로 갈라놓기, 거친 말로 상처 주기, 헛소리로 홀리기, 탐욕과 지나친 욕심으로 '남에게는 말고 내게 있으라'는 생각으로 하는 짓, 타고 애태우며 해치는 화난 마음을 지니는 것, 이렇게 홀림에 빠져 vel vaṭāram이 되는 것입니다.

menna mēvā tamayi væl vaṭāramē tiyennē. onna væl vaṭā aramaṭa apē hadavata upamā karapu hæṭi. pr̥thagjana hadavata upamā karapu hæṭi.

이런 것들이 vel vaṭāram에 있습니다. 이렇게 vel vaṭāram에 우리 가슴을, puthujjana의 가슴을 빗댔습니다.

ehenam kælē mokada innē? oya mahā væl vaṭāran vala ali innavā. harima ahaṁkārayi. gāmbhīrakam pennanavā. uddāmayaṭa patvelā mahanta velā. loku minissu kelikāryō

그러면 숲에는 무엇이 삽니까? 그 큰 vel vaṭāram에는 코끼리가 삽니다. 몹시 거만합니다. 위엄을 부립니다. 들떠 거들먹거립니다. 큰 사람, 노는 패들입니다.

menna mēkē inna. ali ṭika. ættu ṭika. api tamayi æti aya. apē ayaṭa tamayi tiyennē. um̆balā kavuda? um̆balaṭa monavada tiyennē? um̆balā sokkō api lokkō dæn mēka tamayi apē hit vala inna ara væl vaṭāramak væni hitaka inna aliættu ṭika.

이것이 여기 사는 코끼리들, 수코끼리들입니다. '우리야말로 가진 자다. 가진 건 우리 쪽뿐이다. 너희가 누구냐? 너희에게 뭐가 있냐? 너희는 졸개, 우리는 두목.' 바로 이것이 우리 마음, vel vaṭāram 같은 마음에 사는 코끼리들입니다.

oya kælǣva āśraya karalā yamkisi kenek enavā dækkahama tamangē lokukama pennalā anun pahat karanna goravā payinavā. mē gorana gatiya tamayi mēkē ennē valassuva.

그 숲을 드나들다 누가 오는 것을 보면 제 큼을 내보이며 남을 낮추려 으르렁대며 덤벼듭니다. 이 으르렁대는 기질이 여기 사는 곰입니다.

kanna panavā. gahanna payinavā. mēkē inna koṭi. væl vaṭa aramak næti hadavatē inna koṭi. ovun tamayi kriyātmaka velā eḷiyaṭa bæhælā apē kāyika vācasika kriyā tuḷin lōkayaṭa eḷi vahinna.

물려고 덤비고 때리려 덤빕니다. 여기 사는 표범입니다. vel vaṭāram 같은 가슴에 사는 표범입니다. 그것들이 움직여 밖으로 나와 우리 몸과 말의 짓을 통해 세상에 드러납니다.

ē vāgēma kavuruhari dækkot poḍḍak æhannam kūpita velā noyek ākārayen gahanavā, ayinavā. særapavaṭa pat karanavā. kumbagena mūhuṇa puppagena inna gati lakṣaṇaya. mēkē inna niyi.

또 누가 조금만 보아도, 조금만 들어도 성나서 갖가지로 때리고 차고 사납게 굽니다. 부풀어 얼굴을 부풀리고 있는 기질, 여기 사는 코브라입니다.

poḍī varadakaṭat mahā vināśayak karanavā. mēkē inna poḷoṁgu.

작은 잘못에도 큰 해를 끼칩니다. 여기 사는 살무사입니다.

horen hæṁgilā in̆dalā anunṭa kaṭuva gahanavā kiyalā ekak tiyenavā. mēkē enna kuṇu kaṭuva. væl vaṭa aramak næmati hadavatē inna sattuva oya kiyannē.

숨어 있다가 남에게 가시를 쏜다는 말이 있습니다. 여기 오는 것이 kuṇu kaṭuvā(가시 짐승)입니다. vel vaṭāram 같은 가슴에 사는 짐승이 그것입니다.

ē vāgēma kisīma harayak nætuva ōna ehekaṭa anun pahat karanna hū kiyanavā. pāccal karanavā kǣ gahanavā. mēkē inna nari ṭika. oya innē. væl vaṭa arama inna niya.

또 아무 알맹이 없이 아무 데서나 남을 낮추려 야유하고 깎아내리고 소리 지릅니다. 여기 사는 승냥이들입니다. vel vaṭāram에 사는 것이 그것입니다.

tamangē tarama dannē nǣ ōna hon̆da tænakaṭa vædagat tænakaṭa gihillā gan̆da peni penī dussīla durgandhayen piricca vū mahakkē pēnna yanavā. mēka inna urulǣ æhuvā. ovaya innakoṭa

제 분수를 모르고 아무 좋은 자리, 점잖은 자리에 가서 냄새를 풍기며, dussīla의 악취로 가득한 몰골을 드러내며 다닙니다. 여기 사는 멧돼지입니다. 그런 것들이 있을 때,

itin ōvā mē apen vidyāmāna venavā pr̥thagjana væl vaṭāramma valpal sahita mānasikatvayak apiṭa tiyenavā nam ova mē lōkē manussayingēma lōkayaṭa vidyāmāna vena dēval.

그것들이 우리에게서 드러납니다. puthujjana의, vel vaṭāram과 val pal이 있는 마음가짐을 우리가 지녔다면, 이것들은 이 세상, 사람들의 세상에 드러나는 것들입니다.

oya vidiha nānā prakāra satva mēkē innavā. mānayen loku velā tamangē tiyena kǣlla lokuvaṭa penna penna vatkam pennalā anik ayaṭa hollalā pennanavā. mokada gas valayi nam ara væl vaṭārami van̆dura uḍin hollalā pennanavā. tamangē tarama pennanna yanavā.

이렇게 온갖 짐승이 여기 삽니다. māna로 부풀어 제 가진 몫을 크게 내보이고 재산을 자랑하며 남에게 흔들어 보입니다. vel vaṭāram 나무 위에서 원숭이가 가지를 흔들어 보이듯 제 크기를 보이려 합니다.

namut diga nættat tamanṭa elli elli tiyena bava pēnnē næha.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

onna ōyōgati lakṣaṇa tamayi væl vaṭa aramak væni hadavatak tiyena pudgalayāgē ætulē inna sattu ṭika val sattu ṭika

이런 기질이 vel vaṭāram 같은 가슴을 지닌 사람 안에 사는 짐승들, 들짐승들입니다.

eban̆dunnā vū pr̥thagjana aśr̥tavat pr̥thagjanaya kiyana daham nodat pr̥thagjanayāgē gati lakṣaṇa onna ōvayi. anna aśr̥tavat pr̥thagjanaya hoyāganna tiyena lakṣaṇa.

그런 puthujjana, 곧 assutavā puthujjana라 하는 dhamma 모르는 puthujjana의 기질이 바로 이것입니다. 이것이 assutavā puthujjana를 알아볼 표지입니다.

hæbæyi namaṭa muḷu tripiṭakēma kaṭapāḍam karagena hiṭalā kiyevvā. carita lakṣaṇayen oya ṭika pēnavā nam aśr̥tavat pr̥thagjanō kiyalā budurajāṇan vahansē pennapu kenekmayi.

이름으로는 Tipiṭaka 전부를 외워 읊었더라도, 성품에서 이것들이 보인다면 Buddha께서 assutavā puthujjana라고 보이신 바로 그 사람입니다.

æyi anugamanaya karalā væl vaṭa arama suddha karalā nǣ. val pal ahak karalā nǣ.

왜냐하면 따라 실천해서 vel vaṭāram을 치우지 않았기 때문입니다. val pal을 걷어 내지 않았습니다.

ehenam mokakda mē kivva upamāva apiṭa āvē mokenda? anuttaraṁ puññakkhettaṁ lōkassāti kiyana menna mē padaya.

그러면 이 비유는 어디서 왔습니까? anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa라는 바로 이 구절입니다.

edā suddha ætuva vigraha karalā tibuṇā heḷa aṭuvāvala anna ē ṭika næti vunāṭa passē paḷavæni guṇa velā issellāma bē sīṭṭuva apiṭa ganna tiyena bē sīṭuva væhilā giyā. bauddha vena bē sīṭuvē paḷaveni bē sīṭuva væhuṇā ōka.

그 옛날에는 Hela aṭṭhakathā에 깨끗이 풀이되어 있었습니다. 그것이 사라진 뒤 첫 guṇa, 맨 먼저 받아야 할 처방전이 덮여 버렸습니다. 불자가 되는 처방전 가운데 첫 처방전이 덮였습니다.

dæn api āyet vivr̥ta karaganna ōnē. væhicca bēsīṭava suddha karalā ara bæn̆dilā tiyena dæli ṭika ahak karalā, maḍa ṭika ahak karalā bēsiviṭuva opa karalā mædalā aragena balanna ōnē tiyennē monavada kiyalā. dæn ēka tamayi mē karagena yanna.

이제 우리는 다시 열어야 합니다. 덮인 처방전을 깨끗이 하고, 얽힌 거미줄을 걷어 내고, 진흙을 걷어 내고, 처방전을 닦고 문질러 무엇이 쓰여 있는지 보아야 합니다. 지금 하고 있는 것이 바로 그것입니다.

ehenam dæn api balanavā mokakda? lōkayē anuttara vū pin ketak kiyanakoṭa anna ketakaṭa karapu upamāvak otana tiyenavā.

그러면 이제 봅시다. '세상의 위없는 복밭'이라 할 때 거기에는 밭에 빗댄 비유가 있습니다.

keta upamā karagena api ætulē keta hadana hæṭit bāhira lōkayē goviyē keta hadana hæṭit upamā saṁsandanaya karalā mē guṇaya vigraha karalā dænaganna ōnē bē sīṭuva suddha karaganna ōnē.

밭을 비유로 삼아, 우리 안에서 밭을 만드는 방식과 바깥세상 농부가 밭을 만드는 방식을 견주어 이 guṇa를 풀어 알아야 합니다. 처방전을 깨끗이 해야 합니다.

ehenam kohomada suddha karagannē? ketak hadanna ōna karana goviyekuṭa pera kavadāvat ketak hadalā tibicca næti. bim pradēśayak issellāma hamuvenavā.

그러면 어떻게 깨끗이 합니까? 밭을 만들려는 농부에게 전에 한 번도 밭을 일군 적 없는 땅이 먼저 눈에 띕니다.

ehenam ē bin pradēśaya balanakoṭa ē goviṭa ōnævenavā. saśrīka goḍabimak tiyena tænak. hæbæyi saśrīka goḍabimakama tamayi ara maha gas vævilā mahal vaṭavelā ara sattu okkōma inna bimak hamba vennē.

그 땅을 볼 때 농부는 기름진 땅이 있는 곳을 원합니다. 그런데 기름진 땅에서야말로 큰 나무들이 자라고 넝쿨이 휘감기고 짐승들이 모두 사는 땅을 만나게 됩니다.

ehenam mē bimaṇa nam hadāgattot maṭa govi tænaṭa hon̆dayi. ketak hadāganna hon̆da bimanē. mehema tiyeddi ketak nætuvaṭa mē bima hon̆daṭa ketak karaganna puḷuvan. menna goviyā tīraṇayak karanavā ketak hadanna. ē inna lōkē inna goiyāgē væḍē.

'이 땅을 일구면 농사짓기에 좋겠다. 밭을 만들기 좋은 땅이로구나. 지금은 밭이 아니지만 이 땅은 밭으로 잘 만들 수 있다.' 그래서 농부는 밭을 만들기로 마음먹습니다. 이것이 세상 농부의 일입니다.

dæn apit issellāma dakinna ōnē. dæn goiyā balapuvahama ekapāra kælēn gannē næha. hælē hæṭi balanavā. anna kælǣvē hæṭi balanakoṭa api issellā kivvā ali koṭi vaḷas, gōnnu muva ē vagēma tarapayō okkoma hiṭapu kælē hæṭi dakinavā.

이제 우리도 먼저 보아야 합니다. 농부는 보고 나서 단번에 숲에 덤비지 않습니다. 숲의 모습을 살핍니다. 숲을 살필 때, 앞서 말한 코끼리, 표범, 곰, 큰사슴, 사슴, 그리고 뱀들, 모두가 살던 숲의 모습을 봅니다.

dæn mehema tiyed tiyena kavadāvat mēka vapuranna sudusu ketak nemeyi. ehenam mē keta hadanna nam mokada issellāma karanna ōnē? mē mahā vanāntarayak velā tiyena gas ṭika issellā bima dānna ōnē.

이대로라면 결코 씨를 뿌릴 만한 밭이 아닙니다. 그러면 이 밭을 만들려면 먼저 무엇을 해야 합니까? 큰 숲이 된 이 나무들을 먼저 쓰러뜨려야 합니다.

goviyā hitanavā gas ṭika okkoma bima dānna. kapalā damanna ōnē. avaśya karana āyudha aragena pirisa aragena gihillā issellāma mokada karannē goviyā ara maha kælayǣvē tiyena val gas saha val væl kapalā bima heḷanavā.

농부는 나무를 모두 쓰러뜨리자, 베어 버려야 한다고 생각합니다. 필요한 연장을 들고 사람들을 데리고 가서 농부가 맨 먼저 하는 일은, 그 큰 숲의 들나무와 들넝쿨을 베어 넘어뜨리는 것입니다.

meccara kālayak ara val gas val væl væhilā tibicca nisā irēliya poḷovaṭa væṭennē nætuva tibunē. dæn mokada vennē? gas ṭika kapalā dæmmā vitarayi.

그동안은 저 들나무와 들넝쿨이 덮고 있어 햇빛이 땅에 닿지 않았습니다. 이제 어떻게 됩니까? 나무를 베어 냈을 뿐인데,

ara an̆duren væhilā tibicca an̆duru ara tibicca an̆duren væhilā tibicca uḍin væhilā tibicca væsma ivarayi. gas væl vala tibicca an̆dura ivarayi dæn poḷovaṭa avu væṭiena satvayaṭa pat velā gas vælbimælā eḷiya væṭanā.

어둠으로 덮여 있던 위의 덮개가 사라졌습니다. 나무와 넝쿨의 어둠이 끝났습니다. 나무와 넝쿨이 쓰러지자 이제 땅에 빛이 듭니다.

ehenam kælǣvē an̆duralā tibuṇā misā kælē tiyāgena nam eḷi karanna kavadāvat bæhæ. issellā eḷiya hadāganna ōnē. anna irēliya poḷovaṭa væṭenna dæn hari giyā.

숲이 어둠을 만들었던 것이니, 숲을 그대로 두고는 결코 밝힐 수 없습니다. 먼저 빛을 마련해야 합니다. 이제 햇빛이 땅에 들게 되었습니다.

dæn poḷovē tiya ekak pēnavā dænma oya irēliyē tiyena pradēśayaṭa ara an̆durē hiṭapu ara gas væl lassa hiṭapu kisima satayekuṭa dæn inna parisarayak nætuva giyā.

이제 땅에 있는 것이 보입니다. 햇빛이 드는 이곳에는 어둠 속, 나무와 넝쿨 사이에 살던 어떤 짐승도 이제 살 터전이 없어졌습니다.

dæn mokada vennē? ali hiṭiyā nam pænalā yanavā. koṭilā hiṭiyā nam pænalā yanavā. nayi poḷon̆gu sattu hiṭiyā nam pænalā yanavā.

이제 어떻게 됩니까? 코끼리가 있었으면 달아납니다. 표범이 있었으면 달아납니다. 코브라나 살무사 같은 짐승이 있었으면 달아납니다.

dæn mokada karannē? ara kælē bima dālā natara karanna bæha. oya ṭika puccalā damanavā. okkoma ekama ginnak karalā davalā alu karalā dānavā ara goviyā.

이제 무엇을 합니까? 숲을 쓰러뜨린 데서 멈출 수 없습니다. 그것들을 태워 버립니다. 농부는 모두 한 불로 태워 재로 만들어 버립니다.

dæn hēna vāgē dævit davapu hēna vāgē okkoma gas koḷan alu velā giyāma val satekuṭa inna dæn kohomat sudusu parisarayak novana tatvayaṭa pat vuṇā.

이제 불태운 화전처럼 모든 나무와 덤불이 재가 되자, 들짐승이 살기에 어떻게 해도 맞지 않는 터가 되었습니다.

menna goviyā keta hadapu hæṭiyaṭa apit dænaganna ōnē abhyantarayē ketak hadāganna. ehenam hadavata mahā vanāntarayak velā tibicca mānākkārakama asatpuruṣava nægī hiṭapu gati lakṣaṇaya ēhā samaga ekatu velā hiṭapu pirisaga tiyena sambandhatāvaya mēvā kapalā koṭalā vināśa karalā bima dānna ōnē.

농부가 밭을 만든 것처럼 우리도 안에 밭을 만드는 법을 알아야 합니다. 그러니 가슴이 큰 숲이 되어 있게 한 māna, 나쁜 사람처럼 솟아 있던 기질, 그와 함께 어울리던 무리와의 관계, 이런 것들을 베고 쪼개고 부수어 쓰러뜨려야 합니다.

ehenam issellāma mānkārakama næti karalā, puhu mānya næti karalā asatpuruṣa gati valin nægī siṭina gati næti karalā ē saman̆ga bæn̆dilā hæn̆dilā innā vū pirisaga tiyena sambandhaya næti

그러니 먼저 māna를 없애고, 헛된 자만을 없애고, 나쁜 사람의 기질로 솟아 있는 기질을 없애고, 그것과 묶이고 얽혀 있는 무리와의 관계를 없애서…

anna suddha karagattā goviyā gavayal kapalā bima dālā hadapu kælǣvē tibuṇa yam tattvayak ætda dæn ē tattvayaṭa patvuṇā. hadavata næmati kælǣva dæn ivarayi.

이렇게 깨끗이 했습니다. 농부가 나무를 베어 쓰러뜨려 만든 숲의 그 상태에 이제 이르렀습니다. 가슴이라는 숲은 이제 끝났습니다.

ehenam hadavata næmiti kælē suddha kara gænīma kāṭavat karanna bæ. api mē puhu mānākāra gati puhu ahaṁkāra gati væḍak næti his gati lakṣaṇavala nægī hiṭīma api mē siyallama api visinma atraganna ōna mēka kāṭavak karanna puḷuvan deyak nemeyi. ehi aḍupāḍuva tērum aragena val sat tulaṭa gævasenna vennā vū parisaraya yam sanāntarayakda apē hadavata tuḷa oya noyē ākāra valsattu gævennē menna mē kælǣva tibunot tamayi kiyalā hitāgena.

가슴이라는 숲을 깨끗이 하는 일은 누구도 대신 해 줄 수 없습니다. 이 헛된 māna, 헛된 오만, 쓸모없는 빈 기질로 솟아 있는 것, 이 모두를 우리 스스로 놓아야 합니다. 이것은 누가 대신 할 수 있는 일이 아닙니다. 그 모자람을 깨닫고, 들짐승이 드나드는 어떤 숲이 있든, 우리 가슴에 그런 갖가지 들짐승이 드나드는 것은 이 숲이 있기 때문이라고 여겨서,

hadavatē kælǣvī ādīnava dænagena onna oya jātiyen paḷamuva mokada karanna ōnē? asēvanāca bālānaṁ kiyana tattvayaṭa pat vuṇā vū ākārayenma bālāsaraya hehevat pāpī mulā gati æti pudgalayangē æsuru ahak karalā tamāgē ban̆du gælaksana bidahæriyā nam anna api gas kapā dāpu hadavatak hadāgattā.

가슴이 숲이 되는 ādīnava를 알고, 그런 것에서 먼저 무엇을 해야 합니까? 'asevanā ca bālānaṃ'이라는 자리에 이른 대로, 어리석은 이와의 사귐, 곧 악하고 홀린 기질의 사람들과의 사귐을 걷어 내고 그런 무리와의 얽힘을 깨뜨렸다면, 우리는 나무를 베어 낸 가슴을 만든 것입니다.

ehenam eban̆du hadavatakaṭa ahaṁkārakama, mānākārakama, lokukama, kaḍā panina særa gatiyet, taraha gatiya ekakvat enna iḍa nǣ. anunṭa śāpa karana gati anunṭa vina karana gati, dos karana gati ē hitaka pahaḷa venna vidihak nǣha. ē jātiya sattu ætulē næha.

그런 가슴에는 오만, māna, 거들먹거림, 덤벼드는 사나운 기질, 성내는 기질 가운데 하나도 들어올 틈이 없습니다. 남을 저주하는 기질, 남을 해치는 기질, 탓하는 기질이 그 마음에 생길 길이 없습니다. 그런 짐승이 안에 없습니다.

ē vagēma guṇamaku gatiya, kuṇukaṭu gatiya abhyantarayē nǣ dæn. van̆duru gatiya næti venavā. kilā gatiya næti venavā.

또 은혜를 잊는 기질, 가시 짐승(kuṇu kaṭu) 기질이 이제 안에 없습니다. 원숭이 기질이 사라집니다. kilā 기질이 사라집니다.

pihidē lō gatiya næti venavā. pihidē lovanakoṭa pihidē lovalā tamayi kiyana ekaṭa pat vennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

van pennannē bæn̆dilā tiyena bæmi. nætnam lōkayaṭa yahapataṭa sucarita bæmi tiyenavā. oya bæmi duru karapuvahama vahan duru karapu eka vahan duru karana nisā van duru van̆duru venavā.

원숭이(vandura)가 보여 주는 것은 묶여 있는 둑입니다. 세상의 좋음을 위한 바른 행실의 둑이 있는데, 그 둑을 치우면, 둑(van)을 치워 버리므로 van-duru, 곧 vandura가 됩니다.

mama tamayi æti ekkenā kiyalā anik aya næti vun kiyalā oya mānākāra ahaṁkārakamen innakoṭa æti ekātā venavā.

'나만이 가진(æti) 자다, 남들은 없는 자다' 하고 māna와 오만으로 있을 때 '가진 자(æti ekā)', 곧 코끼리(ætā)가 됩니다.

ē magē pirisa tamayi ē lōkā kiyalā hitā innakoṭa ēka tæna allagatta eka alliyā aliyā vennē. aliætu hædena hæṭi.

'내 무리가 곧 세상이다' 여기며 한자리를 붙잡으면, 붙잡은 자(alliyā)가 코끼리(aliyā)가 됩니다. 이렇게 코끼리가 생깁니다.

ē vagēma hon̆da dēval poḷa poḷa ven karalā aṁga ven kara kara ganna giyāma an̆ga poḷalā ven karalā ganna nisā po an̆gā poḷagā venavā.

또 좋은 것들을 갈라 부분(aṅga)마다 떼어 내려 하면, 부분을 갈라 떼어 내므로 살무사(polaṅgā)가 됩니다.

kuṇu pahat væḍagena anuṭa kaṭuva gahana gati nisā kuṇu kaṭuvā venavā. oya gati lakṣaṇa ekakvat dæn hitē haṭagannē nǣha. oya ṭika ahak venakoṭa ōvā tamayi niruktiya.

썩고 낮은 짓으로 남에게 가시를 꽂는 기질 때문에 kuṇu kaṭuvā가 됩니다. 이런 기질은 하나도 이제 마음에 생기지 않습니다. 이것들이 걷힐 때, 이것들이 바로 nirutti입니다.

tattungē namaya tiyena arthayen satā hædicca arthaya dharmaya niruktiya ōkayi. siv piḷisa vovaṭa gōcara venavā. sattu hædena hæṭi nama hædicca hæṭi. ēkaṭa hētuva oya ādī vaśayen lōkaya dharmayen hon̆daṭa pæhædiliva pennum karalā denavā.

짐승의 이름에 담긴 뜻으로 짐승이 생겨난 뜻, 그 dhamma nirutti가 바로 이것입니다. 네 paṭisambhidā 앎에 닿는 것입니다. 짐승이 생기는 방식, 이름이 생긴 방식, 그 까닭 등을 dhamma로 세상에 아주 밝게 보여 줍니다.

dæn oya ehakaṭavat ætulē inna nætuvahama mokada vennē? oya kiyannā vū vasat dharmayan hētu karana gata gati lakṣaṇa kriyākalāpa saha katāva vilāsa api tuḷin paḷamuva duru venavā. kavuru kāṭavat mēka karalā denna bǣ. ēkē avæḍa dænagenacārī

이제 그런 것이 하나도 안에 없으면 어떻게 됩니까? 앞서 말한 asaddhamma 때문에 생기는 기질, 짓, 말투가 먼저 우리에게서 사라집니다. 누구도 이것을 대신 해 줄 수 없습니다. 그 해로움을 알고,

gati lakṣaṇaya ena hæṭi dænagena vanāntarayak væni tattvayen hitava tibunot vena vināśaya dænagena ē ādīnava dækalā mēvā kapā hæriyā nam, bidahæriyā nam anna goviyak hetā hadanna issellāma karapu væḍē api hadavatē karagattā venavā. menna ketak hadana hæṭi.

그 기질이 오는 방식을 알고, 마음이 숲 같은 상태로 있으면 생기는 파멸을 알아 그 ādīnava를 보고 이것들을 베어 버렸다면, 깨뜨려 버렸다면, 농부가 밭을 만들려고 맨 먼저 한 일을 우리가 가슴에서 한 셈이 됩니다. 이것이 밭을 만드는 방식입니다.

abhyantarayē keta mehema hadanna ōnē. bāhira ketā hadana eka upamā karaganna ōnē. ēvan upasaṁharati misē saṁsandanaya karalā balanna ōnē.

안의 밭은 이렇게 만들어야 합니다. 바깥 밭 만드는 것을 비유로 삼아야 합니다. 'evaṃ upasaṃharati', 이렇게 견주어 보아야 합니다.

anna govi īḷan̆gaṭa mokada karannē? ara okkoma alu karalā dæmmaṭa vaṭē tiyenavā tava kælǣva. oya vaṭē kælin koyi velāvaka hari an̆duru velāvak āvot ehema avasthāvak āvot ehema ara kælē innē evun ævidillā ara kuccapayakaṭa ævidilā haṭanam poḍi karalā dālā vināśa karalā yanna puḷuvan. gahak poḷak hiṭavanna sūsu næhæ. væṭak bæn̆dē nætnam.

그다음 농부는 무엇을 합니까? 모두 재로 만들었어도 둘레에는 아직 숲이 있습니다. 그 둘레 숲에서 언제든 어두운 때가 오면, 그런 때가 오면 숲에 사는 것들이 와서 움막을 짓밟고 망가뜨리고 갈 수 있습니다. 울타리를 치지 않으면 나무 한 그루 심기에도 알맞지 않습니다.

ehenam mokada karannē? nævata pælennē næti. ara piccilā giya kǣli aragena nætnam kavul kǣli ituru vecca hæma aragena vaṭēṭa dan̆ḍu væṭak gahagannavā keta hadanna goviyak. mokaṭada piṭa inna sattunṭa sīmā karagatta suddha karagatta hæṭiyaṭa ætul venna iḍa nodī.

그러면 무엇을 합니까? 밭을 만드는 농부는 다시 싹트지 않는, 타 버린 토막이나 남은 숯 토막을 모두 가져다 둘레에 말뚝 울타리를 칩니다. 왜일까요? 바깥 짐승들이, 경계를 짓고 깨끗이 한 곳에 들어오지 못하게 하려는 것입니다.

ehenam apit mokada karannē issellāma dan̆ḍu væṭak gahaganna ōnē. monavada mē daḍuvæṭa?

그러면 우리도 무엇을 합니까? 먼저 말뚝 울타리를 쳐야 합니다. 이 말뚝 울타리는 무엇입니까?

mama prāṇaghāta karannē nǣ. karavannē nǣ. karana ayaṭa anubala dennē nǣ. varṇanā karannē næha. ebandan eka magē æsurak nǣ. mama hora mæravaṁcā karannē nǣ. karavannet nǣ. karana ayaṭa anubala dennet nǣha. ēvā varṇanā karannet nǣha. ē bandhuvaka magē æsurakut næha. ēvaṭa væṭa bæn̆dalā. surā sū durācāra karannē nǣ. karavannē nǣ. anubala dennē nǣ. ēvā varṇanā karannē næha. ēvān ē pirisa ekka magē sambandhayak nǣha. ē sambandha næti venna væṭak bæn̆dagena śikṣā padayak aragena paṁca duścarita valin ven venna samādan velā. boruven ravaṭṭannē nǣ. mulāvaṭa pat karana mulā sahagata dēval kiyannē næ. asatya deyak satvaya hæṭiyaṭa kiyannē nǣ. dharmaya adharmaya karalā kiyannē næ. dharmānukūlava ætta katā karanavā.

나는 목숨을 죽이지 않는다. 죽이게 하지 않는다. 죽이는 이를 부추기지 않는다. 칭찬하지 않는다. 그런 이들과 사귀지 않는다. 나는 훔치거나 속이지 않는다. 시키지도 않는다. 하는 이를 부추기지도 않는다. 칭찬하지도 않는다. 그런 이들과 사귀지도 않는다. 이렇게 그것들에 울타리를 쳤습니다. 술과 노름과 나쁜 행실을 하지 않는다. 시키지 않는다. 부추기지 않는다. 칭찬하지 않는다. 그런 무리와 나는 관계가 없다. 관계가 없도록 울타리를 치고 sikkhāpada를 받아 다섯 가지 나쁜 행실에서 떠나기로 받아 지녔습니다. 거짓으로 속이지 않는다. 홀리는 것을 말하지 않는다. 참 아닌 것을 참이라 말하지 않는다. dhamma를 adhamma라 말하지 않는다. dhamma에 맞게 참을 말한다.

væṭat bæn̆dagattā. menna mē ākārayen paṁca duścaritayen ven vecca væṭat bæn̆dagannā vaṭēṭa.

울타리도 쳤습니다. 이렇게 다섯 가지 나쁜 행실에서 떠난 울타리를 둘레에 쳤습니다.

dæn mokada karannē? govi daḷu væṭa dāgattā. api hadavataṭa væṭak dāgattā. bāhira asat dharmayanṭa ætul novanna.

이제 무엇을 합니까? 농부는 말뚝 울타리를 쳤습니다. 우리는 가슴에 울타리를 쳤습니다. 바깥의 asaddhamma가 들어오지 못하게.

hæbæyi dæn govi væṭa hadāgattaṭa tava bījayak vapuranna tava eka deyak aḍuyi. mēkaṭa vatura næhænē.

그러나 농부가 울타리를 쳤어도 씨를 뿌리기엔 아직 하나가 모자랍니다. 여기엔 물이 없지요.

ehenam mokada karannē? goviyā kalpanā karanavā mehema tiyeddī nikan vatura dæmmot bæhæ vatura hiṭinna dāganna ōnē. ehenam avasagena ælavīli bæn̆dalā, niyaraval bæn̆dalā vatura pārak haravā gannavā taman hadāganna ketaṭa pasa hadāgena samatalā karagena samatulita tattvayaṭa pasa hadāganna nætnam pasa samatalā karagena vatura dāgattahama vatura pāra haravā gattahama kramānukūlava dænnam bījayak dæmmot hon̆daṭa pælavenna siyalu iḍakaḍa tiyenavā.

그러면 무엇을 합니까? 농부는 생각합니다. 이대로 물을 그냥 대서는 안 된다, 물이 고여 있게 해야 한다. 그래서 둑을 쌓고 논두렁을 쌓아 만들고 있는 밭으로 물길을 돌립니다. 흙을 고르고 평평하게 하여 고른 상태로 만든 뒤 물을 대고 물길을 돌리면, 차례대로, 이제 씨를 뿌리면 잘 싹틀 모든 여건이 갖추어집니다.

anna goviyak heta hæduvā. dæn api abhyantara hadavatē keta hadana ekē aḍuva hadāganna ōnē govi upamā karagena. mokada karannē? karuṇā maitrī sisil jalāsaya hadavata haravāganna ōnē. ehenam siyalu satvayen kerehi hitānukampā hita ganna ōna.

이렇게 농부는 밭을 만들었습니다. 이제 우리는 농부를 비유로 삼아 안의 가슴 밭을 만드는 데 모자란 것을 채워야 합니다. 무엇을 합니까? karuṇā와 mettā의 서늘한 물을 가슴으로 돌려야 합니다. 모든 중생을 이롭게 여기고 가엾이 여기는 마음을 지녀야 합니다.

menna mē karuṇā maitrī sisil jalāsayē hadavata haravagena mittā sahagata bhāvanāyōgīva ēka kaḍavenna nodī nitara hadavata karuṇāven maitriyen pen̆gī hiṭena tattvayaṭa pat karaganna ōnē.

이 karuṇā와 mettā의 서늘한 물로 가슴을 돌려 mettā와 함께하는 bhāvanā를 닦으며, 끊기지 않게 늘 가슴이 karuṇā와 mettā에 젖어 있는 상태로 만들어야 합니다.

menna metenṭa pat karagattahama anna pin ketak hadāgena apit tiyenavā dæn dāpu dāpu bījaya pin bījaya dæn pælenavā.

여기에 이르면 우리도 복밭을 만들어 지닌 것입니다. 이제 뿌리는 씨, 복(puñña)의 씨가 싹틉니다.

hæbæyi dæn pin ketak bavaṭa hadāgattā tava anuttara karagattē næha. ēka anuttara pintak venna nam mokada karanna ōnē? hadāgatta ketala dāna bījaya ārya bījayak hevat nivan dækīmaṭa hētukāraka vana daham bījayak venna ōnē.

그러나 복밭으로 만들었어도 아직 위없게(anuttara) 만들지는 못했습니다. 그것이 위없는 복밭이 되려면 무엇을 해야 합니까? 만든 밭에 뿌리는 씨가 ariya 씨, 곧 nibbāna를 보는 원인이 되는 dhamma 씨여야 합니다.

menna nivan dækīmaṭa hētukāraka vana daham bījayak rōpaṇaya karaganna hadavata ætulē ketak hadāgattā anuttara pin keta.

nibbāna를 보는 원인이 되는 dhamma 씨를 심으려고 가슴 안에 밭을 만들었습니다. 위없는 복밭을.

dæn menna mēkaṭa sudusu tattvayaṭa pat karagattā nam api oya vidihaṭa apē prāyōgika kriyāvaliyen anuttaraṁ puññakkhettaṁ [ugura kǣrīma] lōkassāti kiyana guṇayaṭa api ætulā atunā venavā. guṇa vecca hæṭi.

이제 이것에 알맞은 상태로 만들었다면, 우리가 그렇게 몸소 행함으로 anuttaraṃ puññakkhettaṃ (목 가다듬음) lokassa라는 guṇa 안으로 들어간 것입니다. 이렇게 나았습니다.

oya guṇaya api ḷan̆ga nætuva koccara baṇa igena gattat, koccara tarkavāda kaḷat, tarka valin koccara dinuvat mama budu dahama dannavā kiyalā hiṭiyat ārya mārgaya pūrṇaya karana guṇa mārgayaṭa ætulat venna bæ. ehenam api dænaganna ōnē

그 guṇa가 우리에게 없으면, 아무리 설법을 배우고 아무리 논쟁하고 논쟁에서 아무리 이겨 '나는 Buddha의 dhamma를 안다' 하고 있어도, ariya 길을 채우는 guṇa의 길에 들어설 수 없습니다.

ætulat venna bæ. ehenam api dænaganna ōnē anuttaraṁ puññakkhettaṁ lōkassātī kiyana guṇayaṭa væda væn̆da in̆dilā madi. onna oya kramen guṇaya tērum aragena ē guṇayaṭa ætulat veccadāṭa mama guṇayat tuḷaṭa pivisunā kiyannā vū satuṭa apiṭa labanna puḷuvan.

그러니 알아야 합니다. anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa guṇa에 절만 하고 있어서는 모자랍니다. 그런 방식으로 guṇa를 깨달아 그 guṇa에 들어서는 날, '나는 guṇa 안으로 들어섰다'는 기쁨을 얻을 수 있습니다.

[ugura kǣrīma] ehenam mē ārya mārgaya anugamanaya kirīmē paḷavæni paḍiyaṭa nætnam paḷaveni guṇa vena behet kasāya hadalā pānaya karalā ē maṭṭamaṭa nirōgī vuṇa kenek venavā. ehenam anuttaraṁ puññakṁ lōkassāti kiyana guṇayaṭa ætulat velā ārya mārgayaṭa mārayāṭa nopenena mārgayaṭa ætulat vuna kenek venavā. ehenam ē pudgalayāṭa

(목 가다듬음) 그러면 이 ariya 길을 따르는 첫 계단, 곧 첫 나음이 되는 약 달인 물을 만들어 마시고 그만큼 병이 나은 사람이 됩니다. anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa guṇa에 들어가 ariya 길, Māra에게 보이지 않는 길에 들어선 사람이 됩니다.

vuna kenek venavā. ehenam ē pudgalayāṭa kavadāvat ælīmen, gæṭīmen, mulāven æti karannā vū āpadāvanṭa iḍak nǣha. oya paḷaveni paden tērum aragena apē jīvitaya otetenṭa hædagahagattā nam menna ārya guṇa valin 24veni guṇayaṭa ætulat vuna kenek venavā.

그러니 그 사람에게는 결코 들러붙음, 부딪침, 홀림이 일으키는 재앙이 들어설 틈이 없습니다. 그 첫 구절에서 깨달아 우리 삶을 거기에 맞추었다면, ariya guṇa 가운데 스물네 번째 guṇa에 들어선 사람이 됩니다.

mē ærenna ē ṭika nokaḷot apiṭa puḷuvankamak næhæ. ārya mārgaya labalā dinanna. ehenam menna dinana mārgaya jaya maga etana

이것 말고, 그것들을 하지 않으면 우리는 ariya 길을 얻어 이길 수 없습니다. 그러니 이것이 이기는 길, 거기가 승리의 길입니다.

itin mē ṭika pættakin tiyenavā api vena monavā kivvat mona kirisivuru kiyalā mona vidihē abhignālābhīn hambavenna giyat. mona vidihē sīlavanta guṇavanta hāmuduruvangen baṇa æhuvā kivvat budurajāṇan vahansē pahalā dharma dēśanā kaḷā kivvat maharahatan vahansēlāgen baṇa æhuvā kivvat api apē væḍē karagattē nætnam oya vidihaṭa apiṭa nam guṇayakaṭa patvenna bæhæ. guṇa venna bæha. guṇayen prayōjanaya gattā vennē næha.

이것을 한쪽에 두고 우리가 다른 무엇을 말하든, 어떤 kiri sivuru를 말하든, 어떤 abhiññā 얻은 이를 만나러 가든, 어떤 sīla와 guṇa를 갖춘 스님에게 설법을 들었다 하든, Buddha께서 오셔서 dhamma를 설하셨다 하든, 큰 arahant들께 설법을 들었다 하든, 우리가 우리 일을 하지 않으면 그런 식으로는 guṇa에 이를 수 없습니다. 나을 수 없습니다. guṇa에서 이로움을 얻은 것이 되지 않습니다.

ehenam dæn mokada karannē? onna oya kramayaṭa paḷaveni guṇayaṭa api ætulat vunot anna paḷaveni daham auṣadhaya bivvā venavā. bhava rōgaya saṁsin̆davā gænīmē paḷaveni bhēt pantiya pāvicci karalā ē magin yam nirōgītāvayak læbiya hækida etanṭa pat vuṇā venavā.

그러면 이제 무엇을 합니까? 그런 방식으로 첫 guṇa에 들어서면 첫 dhamma 약을 마신 셈이 됩니다. bhava 병을 가라앉히는 첫 약 처방을 써서 그로써 얻을 수 있는 나음에 이른 셈이 됩니다.

dæn mokakda api īḷan̆gaṭa karanna? īḷan̆ga guṇayaṭayi dæn yanna tiyennē. mokakda īḷan̆ga guṇaya? aṁji karaṇīyō

이제 다음으로 무엇을 합니까? 이제 다음 guṇa로 가야 합니다. 다음 guṇa는 무엇입니까? añjalikaraṇīyo.

aṁji karakaraṇīya kiyana guṇayaṭa dæn apiṭa ætulat venna tiyenavā. dæn api ēka bēt sīṭṭuvak bīlā ivarayi. ēken suva vena hariya suva vuṇā. tava pārak suva karanna deyak nǣha. dæn api suva karagena yanavā īḷan̆ga mē sīṭuva ganna. poḍḍak suvayi.

이제 añjalikaraṇīya라는 guṇa에 들어서야 합니다. 이제 한 처방전의 약은 다 마셨습니다. 그것으로 나을 만큼은 나았습니다. 그것으로 더 고칠 것이 없습니다. 이제 나아 가며 다음 처방전을 받으러 갑니다. 조금 나았습니다.

itin mahā vaidyavarayāṇan vahansē dīlā tiyena beta igenagatta bē sīṭṭu igenagena ē maga anugamanaya karapu vaidya pirisa tamayi bhikṣu bhikṣuṇī ādī vaśayen hō vēvā yam dharmayan vahansēlā viya yuttē. ehenam unvahansēlā balanavā paḷaveni behēt pantiyanam hamba velā tiyenavā.

큰 의사이신 분께서 주신 약, 그 처방전을 배우고 그 길을 따른 의사 무리가 바로 bhikkhu, bhikkhunī 같은 dhamma 스승들이어야 합니다. 그분들이 봅니다. 첫 약 처방은 받았구나.

kohomada rāḍi væṭīma hon̆dayinē kampā aḍuyi inna. vena taram āpuvahama æhæ duvanavā mehet duvanavā nicca næhæ. arayagē ēvā meyāgē ēvā væradiccænun ivarayak nǣha. maṭa mehema kivvā ara ehema kivvā. dæn balanakoṭa kampa aḍu nāḍi væṭīma aḍu velā. pramāṇayaṭa ekma tibicca vuna bæhælā. rat vennē nǣ dæn. ratvīmat aḍuvē lunat aḍuvē.

'맥박은 어떤가? 좋네, 떨림이 줄었어. 전에는 무엇이 오면 눈이 이리저리 달아나 가만있지 못했지. 저 사람 것, 이 사람 것, 잘못 따지기가 끝이 없었지. 내게 이렇게 말했다, 저 사람이 저렇게 말했다. 이제 보니 떨림도 줄고 맥박도 가라앉았네. 지나치게 올랐던 열이 내려갔어. 이제 열나지 않네. 열도 줄고 붓기도 줄었어.'

balanavā parīkṣaṇayak karalā rōgiyā parīkṣā karalā bæluvā. dæn hari. mokada vennē? dæn deveni bē sīṭuva denna sudusuyi. anna dēśakayan vahansē denavā. deveni bēsīṭṭuva.

살피고 환자를 검사해 보았습니다. 이제 됐다. 어떻게 됩니까? 이제 두 번째 처방전을 줄 만합니다. 그래서 설법하시는 분이 두 번째 처방전을 줍니다.

mokakda? ehenam dæn itin aṁjikaraṇīya vēsīṭuva bonna ēka vigraha karalā denna. tērum karalā dennam. ēkaṭa patvenna etakoṭa ṭika suva karaganna. menna mē bē sītuvaṭa apit dæn īḷan̆gaṭa balanna ōnē.

무엇입니까? '이제 añjalikaraṇīya 처방전을 마시라. 그것을 풀어 주겠다, 뜻을 밝혀 주겠다. 그것에 이르러 그만큼 나으라.' 이 처방전을 우리도 이제 다음으로 보아야 합니다.

æn̆dili bæn̆da namaskāra kirīma aṁjī karaṇīyayi kiyalā hitan apiṭa kiyā dīlā tiyenavā. koccarayi tiyennē. bē sīṭuvē foṭō kopiyak nam hambavelā tiyennē. hæbæyi vena pættakaṭa haralā dunna foṭō kopiya misak ēkat pæṭaillak.

두 손 모아 절함이 añjalikaraṇīya라고 여겨 우리에게 가르쳐 주었습니다. 그게 얼마나 되겠습니까? 처방전의 복사본을 받기는 받았습니다. 그러나 엉뚱한 쪽으로 돌려 준 복사본일 뿐, 그것도 뒤틀린 것입니다.

aṁji karaṇīya kiyannē mokakda? ahapu hāmatin æn̆dili bæn̆da namaskāra karanavā kiyanavā. apiṭa vigraha karaganna abhyantara tibicca haraya ganna bæri vuṇā.

añjalikaraṇīya란 무엇입니까? 듣자마자 두 손 모아 절하는 것이라 합니다. 풀어서 그 안에 있던 알맹이를 얻지 못했습니다.

ehenam dæn api haraya hoyanna ōnē. mokakda ē aṁji karaṇīya kivvē? ēkē tēruma mokakda?

그러니 이제 알맹이를 찾아야 합니다. añjalikaraṇīya라고 한 것은 무엇입니까? 그 뜻이 무엇입니까?

mē lōkayē pudgalayō innē kotanada? aṁguli karaṇīya velā innē. aṁjikaraṇīya venna ōnē.

이 세상 사람들은 어디 있습니까? aṅgulikaraṇīya가 되어 있습니다. añjalikaraṇīya가 되어야 합니다.

mokakda aṁjikaraṇīya kiyannē? mokakda aṁgulikaraṇīya kiyannē. aṁguli kiyannē apē æn̆gili valaṭat aṁguli kiyalā. mē attala ḷan̆gaṭa anudahayak dik velā tiyenavā. dasa aṁguli hevat dasa æn̆gili kiyalā api vaṭa kiyanavā.

añjalikaraṇīya란 무엇입니까? aṅgulikaraṇīya란 무엇입니까? aṅguli란 우리 손가락을 aṅguli라 합니다. 이 손바닥에 열 개가 뻗어 있습니다. 우리는 그것을 열 aṅguli, 곧 열 손가락이라 합니다.

æyi mēvaṭa aṁguli kiyannē? aṁga guli karaganna nisā aṁguli kiyanavā. aṁga guli karagannē aṁguli mē nirukti dakinna ōnē daham tōraganna.

왜 이것을 aṅguli라 합니까? aṅga를 뭉치므로(guli) aṅguli라 합니다. aṅga를 뭉치는 것이 aṅguli입니다. dhamma를 가려내려면 이런 nirutti를 보아야 합니다.

api mē æn̆gili 10ṭa aṁguli 10k kivvē aṁga guli karagannavā 10k. 10k aṁga guli karaganna lakṣaṇayen aṁguli 10k apiṭa hambavu.

우리가 이 열 손가락을 열 aṅguli라 한 것은 aṅga 열을 뭉치기 때문입니다. 열 aṅga를 뭉치는 성질로 열 aṅguli를 얻었습니다.

ōna. aṁga hoyanna issellā aṁga kiyannē monavada kiyalā hoyāgena inna ōnē.

그러니 aṅga를 찾기 전에 aṅga가 무엇인지 찾아 알아야 합니다.

yam tænaka aṁga yǣ venavā nam aṁga lakṣaṇaya etana dækka hæ. aṁ valin mokakda karannē? aṁ tiyena satek.

어디에 aṅga가 닿는다면 거기서 aṅga의 성질을 볼 수 있습니다. 뿔(aṅ)로 무엇을 합니까? 뿔 있는 짐승을 생각해 보십시오.

an̆gak yam tænaka gānavā nam hari āśvādayak ehema eyida kækkumak vēdanāvak eyida rideyida tælmak haṭaganī an̆gak yam tænaka gǣ vunot kækkumak, vēdanāvak, tælmak, poḍivīmak misak suvayak nam hamba vennē nǣ.

뿔이 어딘가에 닿으면 무슨 즐거움이 오겠습니까, 아니면 쑤심과 아픔이 오고 아프고 멍이 들겠습니까? 뿔이 어딘가에 닿으면 쑤심, 아픔, 멍, 짓눌림이 있을 뿐 편안함은 얻지 못합니다.

anna aṁ gǣvena yam svabhāvayak ætda oya svabhāvayaṭa kiyanavā [goravanavā] aṁga kiyalā. onna ban̆du gǣ vunahama tælena poḍi vena ridena avæḍak vena kāraṇādayak tiyenavā.

그렇게 뿔이 닿는 성질이 있다면 그 성질을 (으르렁 소리) aṅga라 합니다. 그런 것이 닿으면 멍들고 짓눌리고 아프고 해로운 일들이 있습니다.

monavada mē kāraṇādaya? prāṇaghātaya satva hiṁsāva yamek karanavā nam hita ghātanaya karanavā nam, kaya ghātanaya karanavā nam, vacanaya ghātanaya karanavā nam, carita ghātanaya karanavā nam menna mē karapu karapu tæna hidenavā, poḍi venavā. narakak venavā misak hon̆dak vennē næha.

그 일들은 무엇입니까? 목숨 죽이기, 짐승 괴롭히기입니다. 누가 그런 짓을 한다면, 마음을 죽인다면, 몸을 죽인다면, 말을 죽인다면, 인품을 죽인다면, 그 짓을 한 자리마다 찢기고 짓눌립니다. 나쁜 일이 될 뿐 좋은 일은 되지 않습니다.

menna paḷaveni gǣvena aṁgaya. onna aṁgayak. aṁga ævuṇā. hiena deyak tælena deyak udā vuṇā. ehenam menna mēkaṭa kiyanavā prāṇaghātaya aṁgayak.

이것이 닿는 첫 aṅga입니다. aṅga 하나입니다. aṅga가 걸렸습니다. 찢기는 일, 멍드는 일이 생겼습니다. 그러니 이것을 pāṇātipāta aṅga라 합니다.

lōbhayen, dvēśayen, mōhayen yuttamē lōka satvayāvē prāṇaghātayē nævata aṁgaya guli karagena onna aṁguliyak.

lobha, dosa, moha에 사로잡힌 이 세상 중생이 pāṇātipāta라는 aṅga를 뭉쳐 쥐고, 이것이 aṅguli 하나입니다.

yam kenek anun satuē horen, balen, maṁkallen gannavā nam, kaḍābida dānavā nam, vināśa karanavā nam anunṭa hitenavā. kælenavā, poḍi venavā. avæḍak venavā. anna adat ādānaya tavat aṁgayak. ōkat mē sasara gaman karana satvayak guli karagena yannē. onna tavat aṁguliyak.

누군가 남의 것을 몰래, 억지로, 강탈로 빼앗는다면, 부수어 버린다면, 망가뜨린다면 남이 다칩니다. 멍들고 짓눌립니다. 해로운 일이 생깁니다. 바로 adinnādāna가 또 하나의 aṅga입니다. 이것도 saṃsāra를 떠도는 중생이 뭉쳐 쥐고 갑니다. 또 하나의 aṅguli입니다.

ē vāgēma surā sū durācārādī duṣcaritayak karanavā nam lōkayāṭa tælenavā, poḍi venavā. avæḍak venavā. onna oya kiyana surāsū durācāra sahita kāma mityācāra sahagatavannā vū aṁgayak guli karagena yanavā. lōka satyayā sasaraṭa særi saraṇa hæṭi.

또 술과 노름과 나쁜 행실 같은 나쁜 짓을 하면 세상 사람이 멍들고 짓눌리고 해를 입습니다. 그 술과 노름과 나쁜 행실이 있는 kāmesu micchācāra의 aṅga를 뭉쳐 쥐고 갑니다. 세상 중생이 saṃsāra를 떠도는 모습입니다.

boruven anun ravaṭṭanavā. abhūta cōdanā naganavā. anunṭa avaḍa karanavā. adharmayak dharmaya kiyalā kiyā denavā. dharmayak adharmaya kiyalā kiyā denavā. mokakda siddha vennē? tælenavā, poḍi venavā, ridenavā avaḍak venavā. anna hataraveniyaṭa musāvādayē næmati aṁgaya guli karagena ā tava aṁguliyak.

거짓으로 남을 속입니다. 없는 일로 남을 탓합니다. 남을 해칩니다. adhamma를 dhamma라 가르칩니다. dhamma를 adhamma라 가르칩니다. 무슨 일이 일어납니까? 멍들고 짓눌리고 아프고 해를 입습니다. 바로 네 번째로 musāvāda라는 aṅga를 뭉쳐 쥐고, 또 하나의 aṅguli입니다.

priyabhāvaya sunya kara damanavā. samagiya bidaharinavā. avæḍak, asādhāraṇayak, dukak karadarayak lōkayaṭa siddha venavā. priyabhāvayē sunya karana aṁgayak guli karagannavā. krisunāvācā

정다움을 없애 버립니다. 화합을 깨 버립니다. 해로움, 부당함, 괴로움, 성가심이 세상에 일어납니다. 정다움을 없애는 aṅga를 뭉쳐 쥡니다. pisuṇā vācā입니다.

sæda bavaṭa pat karanavā, vaira krōdha æti karavanavā, ekina ekak bin̆danavā. dævenna tævenna salassanavā. satvayāṭa sælenavā, poḍi venavā, ridenavā. avaḍak venavā. parusā vācā næmati aṁgayak buli karagena tava aṁguliyak.

상처를 주고, 원한과 성냄을 일으키고, 하나하나 깨뜨립니다. 타고 애태우게 합니다. 중생이 다치고, 짓눌리고, 아프고, 해를 입습니다. pharusā vācā라는 aṅga를 뭉쳐 쥐고, 또 하나의 aṅguli입니다.

ē vāgēma pralāpa doḍavamin lōkayā mulāvaṭa pat karamin ravaṭṭanavā. mē anātha lōkayē tava tavat mulāvaṭa pat karalā særisara hadavalavā denavā. tavat aṁgayak guli kaḷā. hitenavā poḍivā, vēdanā denavā misak sænasillak læbennē næhæ. ehenam

또 헛소리를 지껄이며 세상을 홀려 속입니다. 이 의지할 데 없는 세상을 더욱 홀려 떠돌게 만듭니다. 또 하나의 aṅga를 뭉쳤습니다. 찢기고 짓눌리고 아픔을 줄 뿐 위안을 얻지 못합니다.

sænasillak læbennē næhæ. ehenam sampat phalalāpa aṁgayak guli karalā dunnā.

이렇게 samphappalāpa라는 aṅga를 뭉쳐 놓았습니다.

anunṭa sampat novēvā maṭa vēvā. īriṣiyāven krōdhayen dævi tævī tævi tævi anungē sampattiya kaḍāganna balanavā. auddhiya yuktiyak kiyalā han̆gavalā tavaṭṭamin, mulā karamin tamāgē maḍiya rūku karaganna balanavā. lōbhaya tava aṁgayak guli karagattā. tavaṁguliyak.

'남에게는 재산이 없기를, 내게 있기를.' 시기와 성냄으로 타고 애태우며 남의 재산을 빼앗으려 합니다. 바르지 않은 것을 바르다고 내세워 속이고 홀리며 제 배를 불리려 합니다. lobha가 또 하나의 aṅga를 뭉쳤습니다. 또 하나의 aṅguli입니다.

dævi dævī tævi tævī lōkayāṭa avaḍa karanavā. tava aṁgayak guli karagattā dvēśaya. mulāvaṭa patvelā mē lōkaya misak vena lōkayak nǣ kiyaṭam mityā dr̥ṣṭiyaṭa bahinavā. tavat aṁgayak.

타고 애태우며 세상을 해칩니다. 또 하나의 aṅga를 뭉쳤습니다, dosa입니다. 홀림에 빠져 '이 세상밖에 다른 세상은 없다'며 micchādiṭṭhi에 빠집니다. 또 하나의 aṅga입니다.

aṁgada [goravanavā] 10hayak mesē guli karagena lōka satvayā særisaraṇa nisā oya 10 guli karaganna nitara pāvicci karana anudahayak apē tiyenavā atē.

이렇게 (으르렁 소리) 열 aṅga를 뭉쳐 쥐고 세상 중생이 떠돌기에, 그 열을 뭉치느라 늘 쓰는 열 개가 우리 손에 있습니다.

prāṇaghātayak hoyanna ōna æhunahama oya 10n guli karalā tamayi āyudhaya ataṭa gannē. ata miṭa moḷavāgena guli karagena tamayi ayinna yannē. æn̆gili tada karagena miṭa moḷavāgena tamayi avæḍa karanna yannē.

목숨 죽일 일을 찾을 때면 그 열로 뭉쳐 연장을 손에 듭니다. 주먹을 쥐어 뭉쳐서 때리러 갑니다. 손가락을 꽉 쥐어 주먹을 만들고 해코지를 하러 갑니다.

anna ē gati lakṣaṇaya nisā mē aṇudayaṭat aṁgulidahayak kivvā. torakam karanna mē æn̆gili miṭa molavalā tamayi gannē. surā sū durācāra san̆dahā nitara pāvicci karannē taṁguli. boruvaṭa kēlamaṭa parasayaṭa palāpayaṭa kaṭayu vacanaya kiyanakoṭat kriyātmaka venavā mē æn̆gili ṭika aṁguli lōbhakam karanna tarahakam karanna mōḍakam karannat miṭa meli vennē æn̆gili. ehenam aṁguli.

그 성질 때문에 이 열에도 열 aṅguli라는 이름이 붙었습니다. 도둑질할 때도 이 손가락으로 주먹을 쥐어 잡습니다. 술과 노름과 나쁜 행실에 늘 쓰는 것도 손가락입니다. 거짓, 이간질, 거친 말, 헛소리를 할 때도 이 손가락들, aṅguli가 움직입니다. 욕심부리고 성내고 어리석게 굴 때도 주먹 쥐는 것은 손가락입니다. 그러니 aṅguli입니다.

me aṁga guli karagena yana mē gamana tuḷa apiṭa væḍak karanna tiyenavā dæn. mokakda oya aṁga diya kara hari jali kara haranna onna oya aṁga ṭika jali kara dæmmahama næhanam diya kara dæmmahama eken ekaṭa vaṁka velā hækililā vuṭu velā tibiccaṭa mokada vennē? eken eka diga ærenavā.

이렇게 aṅga를 뭉쳐 가는 이 길에서 우리가 이제 할 일이 있습니다. 무엇입니까? 그 aṅga들을 물에 녹여 풀어 버리는 것입니다. 그 aṅga들을 녹여 풀어 버리면, 하나하나 구부러지고 오그라들어 굽어 있던 것이 어떻게 됩니까? 하나하나 펴집니다.

ehenam ē lakṣaṇayen rūpa lakṣaṇaya æn̆gili valin pennanavā. mānasika lakṣaṇaya abhyantarayen suddha karanna vakuṭu vecca æn̆gili digærenavā rūpa lakṣaṇaya mokada vennē? prāṇaghātaya athæriyā avaṁkayi. horamæra vyaṁcā athæriyā avaṁkayi. vaṁkanaya æda digæhariyā. surāsū durācāraṇaya avaṁkayi diga æruṇā.

그 성질로, 몸의 모습은 손가락으로 보여 주고, 마음의 모습은 안에서 깨끗이 합니다. 굽은 손가락이 펴지는 몸의 모습, 어떻게 됩니까? 목숨 죽이기를 놓아 곧아졌습니다. 도둑질과 속임을 놓아 곧아졌습니다. 굽음을 펴 버렸습니다. 술과 노름과 나쁜 행실을 놓아 곧아지고 펴졌습니다.

boru nǣ, kēran nǣ, parusavatana nǣha, palāpa nǣ avaṁkayi digæruṇā. lōbha nǣ, taraha nǣ, mōḍa nǣ. avaṁkayi irajubhāvayaṭa patvuṇā. mokakda [ugura kǣrīma] siddha vunē? anna avaṁka venakoṭa mokada vunē? aṁga diya kara hæriyā.

거짓 없고, 이간질 없고, 거친 말 없고, 헛소리 없어 곧아지고 펴졌습니다. 욕심 없고, 성냄 없고, 어리석음 없어 곧아져 ujubhāva에 이르렀습니다. 무엇이 (목 가다듬음) 일어났습니까? 곧아질 때 어떻게 되었습니까? aṅga를 물에 녹여 풀어 버렸습니다.

anunṭa ridōna veheta karavana pāpatara dasa ākārayak diya kara hærapuvahama kiyanavā aṁga diya kara hærapu tattvayaṭa pat vunāma aṁji karaṇīya vuṇā. menna utum guṇayak.

남을 아프게 하고 괴롭히는 열 가지 악을 녹여 버리면, aṅga를 풀어 버린 상태에 이르면 añjalikaraṇīya가 되었다고 합니다. 이것이 거룩한 guṇa입니다.

ehenam yam kenek aṁjīkaraṇīya guṇayaṭa ætulat venavā misak kakaṭa væn̆da væn̆da ædilā hariyannē nǣ.

그러니 누군가 añjalikaraṇīya guṇa에 들어서야 하는 것이지, 손 모아 절만 해서는 되지 않습니다.

yamtā prāṇaghāta kaḷā nam satva hiṁsā kaḷā nam min matuvaṭa atharinavā. horamaṁcā surāsūl durācāra kaḷā nam minmatu atharinavā. boruven rævæṭṭuvā nam, kēlamen midevvā nam, paruṣa vacanayen sæda bavaṭa pat karā nam, pralāpayen lōkayā mulā karanna nam okkoma atharinavā. karannē nǣ mīṭa passē. lōbhakam kaḷā nam, tarahen hiṭiyā nam, mōḍakam kaḷā nam okkoma atharinavā. ōvat ekkalā magē sambandhayak nǣha. mama ārya mārgaya tuḷa guṇa vevī yana kenek. ehenam mama yannē mokaṭada? deveni guṇaya sampūrṇa karaganna ætulaṭa yannayi. guṇayaṭa ætulat vennayi.

목숨을 죽였거나 짐승을 괴롭혔다면 이제부터 놓습니다. 도둑질과 속임, 술과 노름과 나쁜 행실을 했다면 이제부터 놓습니다. 거짓으로 속였다면, 이간질로 갈라놓았다면, 거친 말로 상처 냈다면, 헛소리로 세상을 홀렸다면 모두 놓습니다. 이 뒤로는 하지 않습니다. 욕심부렸다면, 성내고 있었다면, 어리석게 굴었다면 모두 놓습니다. '그것들과 나는 관계가 없다. 나는 ariya 길에서 나아 가는 사람이다. 그러니 나는 무엇을 하러 가는가? 두 번째 guṇa를 채우러 안으로 들어간다. guṇa에 들어서러 간다.'

menna mē ṭika karagattē næti tākkal mama deveni guṇē nǣha. ehenam maṭa guṇa velā næhanē.

'이것들을 해내지 않는 한 나는 두 번째 guṇa에 있지 않다. 그러니 나는 아직 낫지 않았다.'

guṇa vuna bava dænagannē kohomada? oya ṭika athæranaṭa passē pera magē hita prāṇaghātayaṭa næmenavā satva hiṁsāvaṭa nævā dæn næmennē nǣnē. āyanam guṇa velā. pera anna satu deyak dækkahama hora mæravaṁcāven ganna hitenavā dæn hitennē næē. ehenam guṇa velā. kāgenvat ahanna ōnē næ. pera surāvaṭa sūda durācārayaṭa magē mānasikatvaya kāyikatvaya næmī hitnavā dæn hiṭinnē næhænē. ehenam guṇa velā. boruven rahavaṭṭanna kēlamen bin̆davanna pasuven palāpayaṭa pat karanna ē vagēma parusavayin sæla bavaṭa pat karanna pralāpaya mulā karanna pera magi manasa næmenavā. hita kaya vacanaya ē san̆dahā kriyātmaka venavā dæn ehema vennē nǣnē. ehenam guṇa velā. pera maṭa lōbha hitak enavā, taraha hitak enavā misa vituḷu gati enavā. dæn ēvā ennē nǣnē. ehenam væḍē hari. anna guṇa velā.

나았는지 어떻게 압니까? 이것들을 놓은 뒤, 전에는 내 마음이 목숨 죽이기로, 짐승 괴롭히기로 기울었는데 이제 기울지 않지요. 그러니 나았습니다. 전에는 남의 것을 보면 훔치고 속여 가지고 싶었는데 이제 그런 마음이 들지 않지요. 그러니 나았습니다. 누구에게 물을 필요도 없습니다. 전에는 술과 노름과 나쁜 행실로 내 마음과 몸이 기울었는데 이제 그렇지 않지요. 그러니 나았습니다. 거짓으로 속이고, 이간질로 갈라놓고, 거친 말로 상처 내고, 헛소리로 홀리려 전에는 내 마음이 기울고 마음과 몸과 말이 그리로 움직였는데 이제 그렇지 않지요. 그러니 나았습니다. 전에는 욕심 마음, 성난 마음, 어리석은 기질이 왔는데 이제 오지 않지요. 그러니 일이 됐습니다. 나았습니다.

ehenam aṁjīkaraṇīya guṇaya mā tuḷa tiyenavanē. anna mama guṇayaṭa ætulat velā. menna metanṭa tamā tamā prāyōgikava enna ōnē mēka kāṭavak karalā denna bæhæ. mēka tamayi atta dīpā viharata atta saraṇā anañña saraṇā kivvē. onna guṇa vena hæṭi.

그러니 añjalikaraṇīya guṇa가 내 안에 있지요. 나는 그 guṇa에 들어섰습니다. 여기에 저마다 몸소 와야 합니다. 이것은 누구도 대신 해 줄 수 없습니다. 이것이 'attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā'라 하신 것입니다. 이렇게 낫습니다.

ahagatta dē tamā piḷipædalā otenṭa āvot tamanṭa guṇa venna puḷuvan. anna etanṭa guṇa vunot nivan dakina mārgayē 24k guṇa pada tuḷin pallehā padaya in̆dilā deveni piyavaraṭa āvā. deveni piyavara sampūrṇayi. tava pārak horanna deyak ēkē nǣ.

들은 것을 스스로 지켜 여기에 이르면 스스로 나을 수 있습니다. 거기서 나으면 nibbāna를 보는 길의 스물네 guṇa 구절 가운데 맨 아래 구절에서 두 번째 걸음에 온 것입니다. 두 번째 걸음이 다 되었습니다. 거기서 다시 고칠 것이 없습니다.

ehenam dæn koteṭada āvē? guṇa dekak dæn tiyena bava tamāgē hita dannavā. samaharaṭa kāgenvat ahanna danna næha. sæka nǣha. [ugura kǣrīma] mama anuttara puññak kiyana guṇayaṭa āvā. aṁjīkaraṇīya kiyana guṇaya māda dæn tiyenavā. dæn kāgevat ahanna ōnada? [ugura kǣrīma] dharmaya tuḷin vimarśanaya karalā tamā daham dænumat bavin tamā inna tæna dænagattā.

그러면 이제 어디에 왔습니까? 이제 guṇa 둘이 있음을 제 마음이 압니다. 누구에게 물을 필요도 없습니다. 의심이 없습니다. (목 가다듬음) '나는 anuttara puññakkhetta guṇa에 왔다. añjalikaraṇīya guṇa도 이제 내게 있다.' 이제 누구에게 물을 필요가 있습니까? (목 가다듬음) dhamma로 살펴 dhamma를 아는 사람으로서 제가 있는 자리를 알았습니다.

menna metenṭa āvot tamā dinuma karā yanavā. guṇaya karā yanavā kiyalā tamanṭama hitāganna puḷuvan. otanṭa āvē nætnam kāgenvat ahalā boruvaṭa pennalā lōkayaṭa boru kiyalā mama mehemayi kiyalā sivurak daralā hō sudu atak daralā hō mona jātiyen hari kamak nǣha. śramaṇa lakṣaṇayakin penna piṭa lakṣaṇayak pennalā hari kamak næhæ. yam kenek ehema innavā nam væḍē hariya yannē næhæ.

여기에 오면 스스로 승리로 간다, guṇa로 간다고 스스로 알 수 있습니다. 여기에 오지 않았다면, 누구에게 묻고 거짓으로 꾸며 세상에 '나는 이렇다'고 거짓말하며 가사를 걸치든 흰옷을 입든 어떤 차림이든, samaṇa의 모습이나 겉모습을 보이든, 그렇게 있는 사람은 일이 제대로 되지 않습니다.

kavuruhuva ravaṭṭanna bæhæ. taman rævaṭenavā. anun [ugura kǣrīma] koccaraṭṭanna hæduvat taman harinam taman rævaṭilā nǣ. tamanṭa guṇa tiyenavā.

누구도 속일 수 없습니다. 제가 속을 뿐입니다. 남이 (목 가다듬음) 아무리 속이려 해도 제가 바르면 저는 속지 않습니다. 제게 guṇa가 있습니다.

ē nisā [ugura kǣrīma] anungen illaganna ekak nemeyi guṇaya. anungē kaṭin kiyava ganna ekak nemeyi guṇaya. kavuru monavā kivvā kamak nǣ. tamā tuḷin nægilā āva nam tamāgē hita dannavā kāṭavat dasamāra sēnāva ævilin kǣ gæhuvā. koccara nigraha kaḷā mā tuḷa tiyena mē guṇaya maṭa pēnavā mama mē guṇayaṭa ævillānē. sōda mēken aha karanna kenek. ehenam

그러니 (목 가다듬음) guṇa는 남에게서 얻어 내는 것이 아닙니다. 남의 입으로 말하게 하는 것이 아닙니다. 누가 무엇을 말하든 상관없습니다. 제 안에서 솟아났다면 제 마음이 압니다. 열 Māra 군대가 와서 소리치고 아무리 꾸짖어도 '내 안의 이 guṇa가 내게 보인다. 나는 이 guṇa에 이르렀다. 이것에서 나를 떼어 낼 자 누구인가.'

mēken aha karanna kenek. ehenam budupiyāṇan vahansēgē dharmaya tuḷa yam guṇayakaṭa pat vunā nam oya guṇayen kaḍāeranna dasa māra sēnāvan bæha.

그러니 Buddha의 dhamma 안에서 어떤 guṇa에 이르렀다면, 그 guṇa에서 떼어 낼 수 있는 열 Māra 군대는 없습니다.

[ugura kǣrīma] lōkayē kisima balavēgayaṭa mona jātiya apahāsa karalavat ovun mæruvat ē guṇaya næti karanna bæ. onnam maraṇa tamayi [ugura kǣrīma] guṇavatek maḷot dugatiyaṭa yannē nǣ.

(목 가다듬음) 세상 어떤 세력이 어떤 모욕을 하든, 죽이든 그 guṇa를 없앨 수 없습니다. 죽음이라면 죽음일 뿐, (목 가다듬음) guṇa 있는 이는 죽어도 duggati에 가지 않습니다.

mā kerehi śraddhahā mātrayak prēma mātrayak æti kenek apāgata vennē nǣha kiyalā onna ōkayi. mā kivvē kavuda? oya sūvisi guṇayama tamayi mā. sūvisi guṇayayi śraddhā mātrayā prēma mātrayā pihiṭannē. ē tamayi buddha. susi guṇayen pūrṇa otana buddha. anna buddhatvaya karāma mē yannē. budu guṇayen ætul vennē. yana ākāraya ohomayi.

'나를 향한 믿음만이라도, 사랑만이라도 지닌 이는 apāya에 떨어지지 않는다'는 말씀이 바로 이것입니다. '나'라고 하신 것은 누구입니까? 그 스물네 guṇa가 곧 '나'입니다. 스물네 guṇa에 saddhāmatta, pemamatta가 자리 잡습니다. 그것이 Buddha입니다. 스물네 guṇa로 가득 찬 것이 Buddha입니다. 바로 Buddha됨으로 가는 것입니다. Buddha guṇa로 들어가는 것입니다. 가는 방식이 이렇습니다.

ehenam dæn api guṇa dehakaṭa āvā. dæn mokada vennē?

그러면 이제 우리는 guṇa 두 개에 왔습니다. 이제 어떻게 됩니까?

aṁji karṇīya guṇayaṭa enakoṭa āneya pāneyiya dakkhaṇeyiya guṇayaṭa dæn api ætulat venna ōnē. dakineyiya kiyana guṇayaṭa api yanna ōnē. dæn mokakda īḷan̆gaṭa tiyennē?

añjalikaraṇīya guṇa에 오면, 이제 āhuneyya, pāhuneyya, dakkhiṇeyya guṇa에 들어서야 합니다. dakkhiṇeyya guṇa로 가야 합니다. 이제 다음은 무엇입니까?

dæn api sudusukam labalā tiyenavāya vædagat dē ēkaṭa mē ārya mārgaya tuḷa apiṭa dæn vædagat hariyak karanna apē caritaya hæḍagæhenna ōnē.

이제 우리는 그에 맞는 중요한 자격을 얻었습니다. 이 ariya 길에서 이제 중요한 일을 하려면 우리 성품이 갖추어져야 합니다.

apiṭa kanna āhārayak dæhæmin læbenna ōnē. dæhæmin inna tænak leḍaṭa behetak, innaṭa vastrayak kiyana mē siv pasayak apiṭa avaśyayi.

우리에게 먹을 음식이 dhamma에 맞게 와야 합니다. dhamma에 맞게 지낼 곳, 병에 쓸 약, 입을 옷이라는 이 네 가지 paccaya가 필요합니다.

oya kiyana siv pasayakin yutta venna ōnē dæn apē itiri væra ṭikaṭa dæhæmin sāmayen læbicca deyak venna ōnē. [ugura kǣrīma] ayiutukan asādhāraṇayan kara karā dæn ehāṭa yanna bæ. ēkaṭa iḍak nǣ mānasikatvaya tuḷa kāyikatvaya tuḷa

그 네 paccaya를 갖추어야 합니다. 이제 남은 우리 삶에 그것은 dhamma에 맞게 평화롭게 얻은 것이어야 합니다. (목 가다듬음) 옳지 않은 것, 부당한 것을 하면서는 이제 더 나아갈 수 없습니다. 그럴 틈이 마음에도 몸에도 없습니다.

ehenam api mokada karanna ōnē? dakki neyiya kiyana tænaṭa væṭenna ōnē. dakṣina aya monavada apē tiyena hadavatē tiyena hitē tiyena bæn̆duṇu kuṇu kahaṭa ivat karaganna sudusu avasthāva dæn kramakramayen nægi nægī enavā. upak lēsa duru karana avasthāva

그러면 우리는 무엇을 해야 합니까? dakkhiṇeyya라는 자리에 들어서야 합니다. dakkhiṇeyya란 무엇입니까? 우리 가슴, 마음에 엉긴 때와 찌꺼기를 걷어 낼 알맞은 때가 이제 차츰차츰 솟아오릅니다. upakkilesa를 떨쳐 낼 때입니다.

ehenam apē jīvanō pāya san̆dahā yamkisi kaṭayuttak api kara hiṭiyā nam sasara hētut apiṭa balapānavā. karanada pāpayanṭa vipāka vaśayenut apiṭa samahara velāvaṭa kanna āhārayak hariyaṭa næti venna puḷuvan. inna tænak hariyaṭa næti venna puḷuvan. leṭṭa behetak inna vasrayak hariyaṭa ganna bæri venna puḷuvan.

우리가 살림을 위해 어떤 일을 해 왔다면 saṃsāra의 원인들도 우리에게 미칩니다. 지은 악의 과보로 우리에게 때로 먹을 음식이 제대로 없을 수 있습니다. 지낼 곳이 제대로 없을 수 있습니다. 병에 쓸 약, 입을 옷을 제대로 얻지 못할 수 있습니다.

ehenam mokada vennē? apiṭa ēvā dæhæmin sāmayen læbena magak tiyenna ōnē.

그러면 어떻게 됩니까? 우리에게 그것들이 dhamma에 맞게 평화롭게 얻어지는 길이 있어야 합니다.

ada mē mārgaya mē ākārayen suddha karagena enna nikan puḷuvankamak nǣ. apramāṇa saṁsārēna gamanēdī ati durlabha pahaḷa vena sammā sambuddha śāsanayan hiti noyek ākārayen sivpasa valin æpasthāna karalā epan̆dunnā vū utum piris valaṭa læbū puṇya śaktiya api yaṭapat velā tiyenavā.

오늘 이 길을 이렇게 깨끗이 하며 오는 것은 그냥 되는 일이 아닙니다. 헤아릴 수 없는 saṃsāra 길에서 아주 드물게 나타나는 sammāsambuddha sāsana들에서 갖가지로 네 paccaya로 시중들어 그런 거룩한 무리에게 쌓은 복의 힘이 우리 안에 눌려 있습니다.

avaśya parisaraya sakas venna ōnē. ēvā ædalā enna. ē puṇya śaktiya ædalā inna. ē kusala śaktiya ædalā inna nikan ædinnē nǣ. apē gaḍāvala ē śakti viśēṣa koccara tænpat velā tibuṇat ēvā ædalā innē næti nisā.

필요한 터전이 마련되어야 합니다. 그것들을 끌어오려고, 그 복의 힘을 끌어당기려고, 그 kusala의 힘을 끌어당기려 해도 그냥은 끌려오지 않습니다. 우리 안에 그 힘들이 아무리 쌓여 있어도 그것들을 끌어당기지 않기 때문입니다.

anna ēvā ædalā ganna nam avaśya pasutalaya api hadāganna ōnē. menna mē pasutalaya hadapu hāma mokada vennē? samanantara pratyaya kiyana eka api ḷan̆ga nægilā anantara pratyaya vaśayen gæbvelā tibicca ara pinkan̆da ædalā ævidilā sambandha venavā.

그것들을 끌어오려면 필요한 바탕을 만들어야 합니다. 이 바탕을 만들면 어떻게 됩니까? samanantara paccaya라는 것이 우리에게 솟아, anantara paccaya로 담겨 있던 그 복의 덩어리가 끌려와 이어집니다.

ehenam edāṭa apiṭa kanna āhārayak venan̆da hariyaṭa læbuē nætnam dæn dæhæmin labanna maga pǣdenavā. inna tænak læbunē nætnam hariyaṭa dæhæmin inna tænak læbenavā. leliṭa behetak læbenavā. inṭa vastrayat læbenavā. dæhæmin sāmayen upayāganna sasara karana lalada puṇya śaktiya ædilā ævidin kriyātmaka velā dæn karana lalada śaktiya saman̆ga sambandha velā apiṭa pahasu væḍapilā sakas velā enavā.

그러면 그동안 우리에게 먹을 음식이 제대로 오지 않았다면 이제 dhamma에 맞게 얻을 길이 열립니다. 지낼 곳을 얻지 못했다면 dhamma에 맞게 지낼 곳을 얻습니다. 병에 쓸 약을 얻습니다. 입을 옷도 얻습니다. dhamma에 맞게 평화롭게 벌 수 있도록, saṃsāra에서 지은 복의 힘이 끌려와 움직이고 지금 지은 힘과 이어져 우리에게 편한 살림이 마련되어 옵니다.

ehenam menna mē dakineyaya deen æti karagannam mokada karanna ōnē? ē yamkisi ākārayen ē ārya uttamayanṭa siv vaśayen æpasthāna kirīma ārambha karanavā. anna æpasthāna kirīmen læbennā vū puṇya phalaya kusala phalaya samaga sasara karana lalalā lada pin ædalā ævidillā ē puṇya śaktiya saman̆ga ekkalā hitan apiṭa karadarayak nætuva siv pasayakin yæpena mārgayak hædenavā sakas venna paṭan ganna.

그러면 이 dakkhiṇeyya guṇa를 일으키려면 무엇을 해야 합니까? 어떤 식으로든 ariya 거룩한 분들께 네 paccaya로 시중들기를 시작합니다. 그 시중에서 얻는 복의 열매, kusala의 열매와 함께 saṃsāra에서 지은 복이 끌려와 그 복의 힘과 함께하여, 우리에게 성가심 없이 네 paccaya로 살아가는 길이 생겨나기 시작합니다.

anna mārgaya sakas velā næhæṭa. upāsaka upāsikāvaṭa mokada karannē? dū daruvō hari kiyanavā ammaya tāttē ātciya ātē api kanna bonna dennā. ōyagollō baṇa bhāvanāvak karaganna. api inna tænak dennam hadalā ohuṭa tan̆galanna ōnē næhæ. ē gæna karadara venna epā obagollangē væḍa karaganna āyi pahasugan salasanna.

이렇게 길이 마련됩니다. upāsaka, upāsikā에게는 어떻게 됩니까? 아들딸들이라도 말합니다. '어머니, 아버지, 할머니, 할아버지, 저희가 먹고 마실 것을 드릴게요. 어르신들은 설법 듣고 bhāvanā 하세요. 지낼 곳도 저희가 마련해 드릴게요. 애태우실 필요 없어요. 그 걱정 마세요. 어르신들 일을 하시도록 편의를 마련해 드릴게요.'

hæbæyi mē vacanē issellā āvē næha. sasara tibicca pin ædalā enakoṭa siv pasayen upasthānayaṭa nǣ dǣvō hari. dū daruvō hari munupuravō minibiriyō hari aravā sakas karalā paṭan gannavā gihi vataka innavāna pævidi uttamayanṭa nam svāmīn vahansa oba vahansē kalabola karadara venna ōnē nǣha. piṇḍapā ata yanna ōnē api genak denā ḷan̆gaṭama āhāraya hambavenavā. oba vahansēṭa kisima dēkin hoyanna yanna ōnē nǣha cīvara. oba vahansēṭa asanīpayak vunot behet karanna avastha pahasukam api salasanavā. oba vahansēṭa inna dæn api hadalā denavā. oba vahansē sænasillē mārgaya pūrṇaya karaganna api udav karanavā kiyalā anna pinphala samaga sambandha venakoṭa dāyakādī pinvatunṭa hitenavā mēvā api karalā denna ōnē.

그러나 이런 말은 전에는 나오지 않았습니다. saṃsāra에 있던 복이 끌려오면, 네 paccaya로 시중들려고 친척이든 아들딸이든 손주든 그것들을 마련하기 시작합니다. 재가자라면 그렇고, 출가한 거룩한 분들께는 '스님, 바쁘게 애쓰실 필요 없습니다. 탁발 나가실 필요 없습니다. 저희가 음식을 바로 갖다 드립니다. 스님께서 가사든 무엇이든 찾으러 다니실 필요 없습니다. 편찮으시면 치료할 편의를 저희가 마련합니다. 지내실 곳도 저희가 지어 드립니다. 스님께서 편안히 길을 채우시도록 저희가 돕겠습니다' 하게 됩니다. 이렇게 복의 열매와 이어질 때 dāyaka 같은 분들이 이것을 해 드려야겠다고 생각하게 됩니다.

onna vāsanāvak pahaḷa karalā dena kramayak. menna mē kiyana vāsanāva enavā taman visin karanakoṭa pūjakō labata pūjāva vandakō paṭivanda pudanakoṭa pidu læbenavā. van̆dinakoṭa væn̆dul læbenavā. ehenam siv vaśayen pasayen æpasthāna karanakoṭa kārada śāsana sis valaṭa æpasthāna karanakoṭa tamanṭat læbenavā eban̆du vāsanāvak siv pasayen ādhāra upakāra labanna bādhakayak duru velā giyā.

이것이 복을 일으켜 주는 방식입니다. 이 복은 스스로 할 때 옵니다. 'pūjako labhate pūjaṃ, vandako paṭivandanaṃ', 바치면 바침을 받고 절하면 절을 받습니다. 그러니 네 paccaya로 sāsana의 제자들에게 시중들 때 자신도 그런 복을 받습니다. 네 paccaya로 도움 받는 데 있던 걸림이 사라졌습니다.

hari væḍē mama kannē kohomada rassāva næti vunot asādhāraṇaya kiyalā inna puḷuvanda rassāva nætnamnam kannē kohomada kiyalā praśnayak tibuṇāda dæn ēka næ. mama adinnē kohomada maṭa salli nǣha kīyakvat ganna kavuda dennē ehema praśnayak tibuṇam ēka næhæ. ledak hædunaha bētāk ganna oyā kīyak hari tiyanna epæyi dæn mama mokada karannē hamba karagannē nætuva ē praśnē næhæ eka okkoma visan̆dilā. ehenam inna tænak gæna monavada karanna deyak nǣhæ eka visan̆dilā. oya praśna ṭika enakoṭa tamanṭa nidahasbhāvī venavā kisi karadarayak nætuva yahapat ākārayen sænasillaē ārya mārgaya pūrṇaya karaganna.

'일자리가 없으면 어떻게 먹나, 부당하게 살 수야 있나, 일자리 없이 어떻게 먹고사나' 하는 문제가 있었다면 이제 그것이 없습니다. '어떻게 입나, 돈이 한 푼도 없는데 누가 주나' 하는 문제가 있었다면 그것도 없습니다. '병이 나면 약값으로 얼마라도 있어야지, 벌지 않으면 어쩌나' 하는 문제도 없습니다. 모두 풀렸습니다. 지낼 곳에 대해서도 할 일이 없습니다. 그것도 풀렸습니다. 그 문제들이 풀리면 스스로 홀가분해져 아무 성가심 없이 좋은 방식으로 편안히 ariya 길을 채울 수 있습니다.

ehenam api mokada karannē? anna ē kāraṇī yathaharthaya dænagena æyē ānisaṁsaya dænagena kanna āhāraya inna tæna leṭṭa beheta inna vastraya kiyanam cīvara piṇḍapāta sēnāsana gilāna prata kiyana siv pasen gihillā eṭan ē sudusu pinvatunṭa uttamayanṭa æpasthāna karalā haṭam lōkaya allaganna nemeyi. mē nirōttara vannā vū uttarītara vannā vū arihattaya mama prārthanā karamin balāporottu vein ē san̆dahā maṭa maga pǣ dēvā kiyana adhiṣṭhānaya innē yuttava ē pin daham karanakoṭa tamanṭa nirāyāsayen oya uttama avasthāva læbilenavā apramāṇa pin

그러니 우리는 무엇을 합니까? 그 일의 참뜻을 알고 그 ānisaṃsa를 알고, 먹을 음식, 지낼 곳, 병의 약, 입을 옷, 곧 cīvara, piṇḍapāta, senāsana, gilānapaccaya라는 네 paccaya로 알맞은 분들, 거룩한 분들께 시중들되, 세상을 붙잡으려는 것이 아니라 '이 위없고 더없이 높은 arahant를 내가 바라며, 그것을 위해 내게 길이 열리기를' 하는 다짐을 지니고 그 복된 일을 할 때, 저절로 그 거룩한 기회를 얻습니다. 헤아릴 수 없는 복이 움직입니다.

kriyātmaka venavā. menna metanṭa āvaṭa passē magen kisi velāvaka ēvā aḍupāḍuvak velā næha. sivpasin karannā vū æpasthānayava mama avaṁka hitin karanavā uttamayan vahansēlāgē guṇayaṭa garu karalā. unvahansēlāṭa ē caturārya satyaya avabōdhayaṭa magē udav upakāraya maṭa karanna puḷuvan hariya mama mesē karanavā. maṭat ē vagēma caturārya satyaya avabōdha karanna maga pǣ dēvā mē udavva maṭat udavvak vēvā. mē adahasin pætumen yukta velā anna ē vidiha sivpasen æpasthāna karanna paṭan gattahama taman dakṣineyiya kiyana guṇayaṭa ætulat vuṇā venavā.

여기에 온 뒤로 '나는 한 번도 그것을 모자라게 하지 않았다. 네 paccaya로 하는 시중을 나는 정직한 마음으로, 거룩한 분들의 guṇa를 받들며 한다. 그분들이 네 ariya sacca를 깨닫는 데 내가 할 수 있는 만큼 돕는다. 나에게도 그처럼 네 ariya sacca를 깨닫는 길이 열리기를, 이 도움이 내게도 도움이 되기를.' 이런 뜻과 바람을 지니고 그렇게 네 paccaya로 시중들기 시작하면 dakkhiṇeyya guṇa에 들어선 셈이 됩니다.

avaṁkava nam ē ṭika kaḷē oya guṇayaṭa ætulat tuna satvayaṭa pat venavā. dæn lēsi amāru hariya pænnā.

정직하게 그것들을 했다면 그 guṇa에 들어선 상태에 이릅니다. 이제 쉽고 어려운 고비를 넘었습니다.

dæn mokada vennē? dæn tamayi vædagat deyak hamba vennē. yā

이제 어떻게 됩니까? 이제야 중요한 것을 얻습니다.

deka norata rata saman̆ga pǣhīmak næta. deka pǣhennē nǣ. devidahapa hiṭiyot.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi dæn mokada vennē? sakas velā ævidilā tiyenavā samānatvayaṭa pǣhena sudusu tatvayaṭa.

그러나 이제 어떻게 됩니까? 고르게 어울릴 만한 알맞은 상태로 마련되어 왔습니다.

nyāya mokakda? pǣhena nyāya. kavuru samagada mē [goravanavā] śāsanayē āryayan saman̆ga pæyahanna sudusu avasthāvaṭa ævidillā yam ārya guṇattek vēda eban̆du guṇayaṭa anukūla samāna guṇaya karā kiṭṭu karannā vū yam upāsaka upāsikāva væṭatnam koccara hon̆da sīlavantayi, guṇavantayi, yahapat sucaritayi. śāsana mārgayaṭa ganna vacanayak kiyā śāsana dahamaṭa sudusu tōrāganna apē apiṭa kalyāṇa mitratvayaṭa sambandha karanna sudusuyi kiyalā hitāganna menna mē tænættā mē tænattē sudusuyi kiyalā hitan āryayō nigamanaya karalā pāhaganna tænak dakinavā. āryō samaga pǣhenavā.

그 이치는 무엇입니까? 어울리는 이치입니다. 누구와요? 이 (으르렁 소리) sāsana의 ariya들과 어울릴 만한 때에 이르러, ariya guṇa를 지닌 분이 계시면 그 guṇa에 맞는 같은 guṇa에 다가가는 upāsaka, upāsikā가 있다면, '얼마나 좋은 sīla를 지녔는가, guṇa를 갖추었는가, 착한 행실인가. sāsana 길로 이끌 말을 하고, sāsana dhamma에 맞게 골라낼 만하니 우리의 kalyāṇamitta 관계로 이을 만하다, 이 사람이 알맞다' 하고 ariya들이 결론을 내려 어울릴 자리를 봅니다. ariya들과 어울립니다.

anna īṭa passē mokada? viśāla vāsanāvak āvā kalyāṇa mitra sampattiyak atyāvaśya dīṭa bæssā. pāhuneyiya vuṇā. pāneyiya kiyannē mokakda? pǣhena nyāyaṭa patvuṇā.

그다음은? 큰 복이 왔습니다. 꼭 필요한 kalyāṇamitta sampatti 속으로 들어섰습니다. pāhuneyya가 되었습니다. pāhuneyya란 무엇입니까? 어울리는 이치에 이른 것입니다.

dænnam niyama upāsakayek niyama upāsikāvak kiyalā apiṭa piḷiganna puḷuvan dakinna puḷuvan kiyalā bhīdayak nætuva ekina ekaṭa pǣhena guṇa lakṣaṇayaṭa bhikṣu bhikṣuni upāsaka upāsikā kiyannā vū mē siv pirisē samagin ēkaṭa bæn̆dīmē svabhāvayaṭa patvuṇā. ehenam ē upāsakayā upāsikāva bhikṣu bhikṣuṇī kiyannā vū aya samaga ekvenna hon̆dayi. laṁ venna hon̆dayi. æpa upasthānayaṭa hon̆dayi. ehenam [ugura kǣrīma] hatābaha karaganna avaśya deyak karaganna gælapenavā dæn taman ekina ekāṭa pæhīmak tiyenavā. pæhilā jīvat venna puḷuvan. menna mē sampattiya læbenavā. anna etanṭa taman pat vunā nam kiyanavā pāneyiya guṇayaṭa taman ætulat velā.

이제는 참된 upāsaka, 참된 upāsikā라고 우리가 받아들이고 볼 수 있다며, 틈 없이 서로 어울리는 guṇa의 모습으로 bhikkhu, bhikkhunī, upāsaka, upāsikā라는 네 무리와 하나로 묶이는 상태에 이르렀습니다. 그러니 그 upāsaka, upāsikā는 bhikkhu, bhikkhunī와 함께하기 좋고, 가까이하기 좋고, 시중들기 좋습니다. (목 가다듬음) 이야기 나누고 필요한 일을 하기에 맞습니다. 이제 서로 어울림이 있습니다. 어울려 살 수 있습니다. 이런 복을 얻습니다. 거기에 이르렀다면 pāhuneyya guṇa에 들어섰다고 합니다.

kāgenvat ahanna ōnē næhæ dæn pannannē næha. mokenda pannannē? oba metanṭa ævidina haṭan ada mehema katā kara gihillā mokakda atana gihillā kiyannē anikā bidōnavā. duccaritakam karanavā. sudanā vāgē metenṭa ævidilā api ēkat hānna enavā. hariyanna phalayan phalayan um̆balā hānna sudusu aya nemeyi. um̆balāgē kiyana gatta kirit nǣha kiyalā pāhuneyiya guṇayaṭa ganna bæri haranam paṇā damana. ehema ēvā makut næ. aḍupāḍuvak tiyena suddha karaganna mahā aḍupāḍu dæn kohomat næhænē. oba hon̆dayi. anna pæyilā.

누구에게 물을 필요가 없습니다. 이제 쫓겨나지 않습니다. 무엇으로 쫓겨납니까? '너는 여기 와서 오늘은 이렇게 말하고, 저기 가서는 무슨 말을 하느냐. 남을 갈라놓고 나쁜 짓을 하면서 착한 사람처럼 여기 와서 어울리려 한다. 됐다, 저리 가라. 너희는 어울릴 만한 자들이 아니다. 너희 말도 믿을 수 없다' 하며 pāhuneyya guṇa에 들일 수 없어 쫓아내는 일, 그런 일이 이제 없습니다. 모자람이 있으면 깨끗이 하지만, 큰 모자람은 이제 어쨌든 없지요. '그대는 좋다.' 이렇게 어울렸습니다.

āryō guṇa kiyanavā nam yam upāsakayekgē upāsikāvakgē pæhenna hētu tibicca nisā guṇa kiyanavā. hæbæyi vanakamaṭa pæhilā yana guṇa kiyannē næhæ. ēka asatpuruṣayō misā etana āryatya paḷatakavat næha. ehemat ēvā bohōkoṭa lōkē tiyenavā.

ariya들이 guṇa를 말한다면, 어떤 upāsaka, upāsikā에게 어울릴 까닭이 있었기에 guṇa를 말하는 것입니다. 그러나 굽은 마음으로 어울려 드는 이의 guṇa는 말하지 않습니다. 그런 것은 나쁜 사람들의 짓일 뿐 거기에는 ariya의 그림자도 없습니다. 그런데 그런 것들이 세상에 많습니다.

samahara svāmīn vahansēlā aṭa vēvā. upāsaka upāsikāva vēvā. sil samādan vennat ennē. lōkayaṭa pēnavā sil ganna āvā kiyalā.

어떤 스님들이든, upāsaka, upāsikā든 sīla를 받으러 오기도 합니다. 세상에는 sīla 받으러 왔다고 보입니다.

jōḍuvaṭa kohēhēhari taniyen denna næha kiyalā yanna ōnakamak tiyenavā ohē kohēhari dennekuṭa jōḍu gæhilā yanna kramayak næti nisā anika ek tænvalu giyot reṭvalaṭa hema giyo bina hindā hon̆dama lēsi væṭi sivvi samādan eyā hoya dennæk karalā. etakoṭa api dennaṭa katā kara ekaṭa yanna puḷuvan ekaṭa enna puḷuvan. ohoma abhyantarayakut tiyāgena samaharayi sil ganna mē tava kramaya monavā

실은 둘이서만 어디로 가고 싶은데, 둘이 짝지어 갈 방법이 없고 다른 데 가면 들킬까 두려우니, 가장 쉬운 것이 sīla를 받는다며 함께 가는 것입니다. 그러면 둘이 말을 맞춰 함께 가고 함께 올 수 있습니다. 이런 속셈을 지니고 sīla를 받는 이도 있습니다.

kiyalā hari kamak nǣha hāmuduruvō nan̆gaṭa lassanaṭa riṁgā gattā nam harima hon̆dayi. kavuruvat danna nǣhæ ōka hāmuduruvō maganna kiyanavā anik aya kohomada magē tattvaya gæna anik aya hāmuduruvō piḷigannavā pēnavā. hāmuduruvō elenna ōna kehelak kamak nǣ menavā. yanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

puḷuvan. oya jātiya hæma pahuneyiya nemeyi. apāgata vīmaṭa hētu vennē mahā pāpa karma. vināśayaṭama hētu venavā. śāsanaya kavadāvat muṇa gæhenna næti venna pāpa karma venavā. bhayānaka nisā hon̆daṭa parisa venna ōnē. aṁśu mātrayakvat sitivili kiṭu karaganna hon̆da næha.

그런 부류는 결코 pāhuneyya가 아닙니다. apāya에 떨어질 원인이 되는 큰 악업입니다. 파멸의 원인이 됩니다. sāsana를 다시는 만나지 못하게 되는 악업이 됩니다. 위험하니 잘 조심해야 합니다. 티끌만큼이라도 그런 생각을 가까이하면 좋지 않습니다.

avaṁkava upāsakayek venna ōnē avaṁka upāsikāvak venna ōnē. avaṁka bhikṣuvak venna ōnē. avaṁka bhikṣuṇiyak venna ōnē. anna etakoṭa tamayi niyama pānīya guṇaya ætivennē.

정직한 upāsaka가 되어야 하고, 정직한 upāsikā가 되어야 합니다. 정직한 bhikkhu, 정직한 bhikkhunī가 되어야 합니다. 그래야 참된 pāhuneyya guṇa가 생깁니다.

dæn mokada vennē? vædagat kāraṇā ṭika ekatu velā ivarayi. kalyāṇa mitra sampattiya læbuṇā.

이제 어떻게 됩니까? 중요한 것들이 다 모였습니다. kalyāṇamitta sampatti를 얻었습니다.

dæn mokada vennē? dæn tamayi hariyaṭa æhennē. meccara kal æhunaṭa galapiṭa kæn̆davak kaḷā vāgē ē kanen gattā mē kanen giyā mokada pihiṭannē nǣ nīvaraṇayangē væhilā hiṭapu nisā. otanṭa enakoṭa nīvaraṇaya yaṭapat velā dæn mokada vennē? dæn tamayi dahama ahuvennē.

이제 어떻게 됩니까? 이제야 제대로 들립니다. 지금까지는 들어도 바위에 죽을 부은 듯, 이 귀로 들어와 저 귀로 나갔습니다. nīvaraṇa에 덮여 있어 자리 잡지 않았기 때문입니다. 여기에 오면 nīvaraṇa가 눌려, 이제 어떻게 됩니까? 이제야 dhamma가 붙잡힙니다.

dahama kiyanakoṭa dahama hitē hadā hiṭinnē dæn. ahuvena nyāya dæn hambavelā. caturārya satya dharmaya gæna tilakṣaṇa gæna vistara karanakoṭa dæn hon̆daṭa tērenavā anē mē lōkē kiyannē mēka nēda? sasara gamana kiyannē mehema anāthayak nēda? harayak næti ēvā nēda mē lōkē pirilā tiyennē mē hita bæn̆dagena tiyennē. anna ætta ahuvenna paṭan gattā.

dhamma를 말하면 이제 dhamma가 마음에 박힙니다. 붙잡히는 이치를 이제 얻었습니다. 네 ariya sacca dhamma와 tilakkhaṇa를 풀어 줄 때 이제 잘 알아듣습니다. '아, 이 세상이란 이것이로구나. saṃsāra 길이란 이렇게 의지할 데 없는 것이로구나. 알맹이 없는 것들로 이 세상이 가득하고 이 마음이 묶여 있구나.' 이렇게 참이 붙잡히기 시작했습니다.

onna oya guṇayaṭa pat venavā dæn ara āryayangen dharma śravaṇaya karanna læbunahama dæn mokada velā tiyennē? anna ævidilā tiyenavā ahuvena tænaṭa sudusu velā. baṇa kivvot dæn tērenavā.

그 guṇa에 이르러 이제 ariya들에게서 dhamma를 듣게 되면, 이제 어떻게 되어 있습니까? 붙잡히는 자리에 알맞게 되어 왔습니다. 설법을 하면 이제 알아듣습니다.

anna āhuya guṇayaṭa āvā. meccara kal ahuvecca næti baṇa dæn ahuvenavā. meccara kal kiyapuvā maṭa tērunē næhæ ada nam tērenavā. dæn api kiyanna puḷuvan avasthāvaṭa pat venavā. ē kālē kiyanakoṭa nam maṭa occara væṭahunē næhæ. dænnam hon̆daṭa væṭahenavāyayi kiyana eka. mokada ahuvennē ayaṭa pat velā āhuneyiya velā. menna āneyiya guṇaya.

이렇게 āhuneyya guṇa에 왔습니다. 지금까지 붙잡히지 않던 설법이 이제 붙잡힙니다. '지금까지 말한 것을 나는 알아듣지 못했는데 오늘은 알아듣는다.' 이제 이렇게 말할 수 있게 됩니다. '그때 들을 때는 그렇게 와닿지 않았는데 이제는 잘 와닿는다.' 왜냐하면 붙잡히는 이가 되어 āhuneyya가 되었기 때문입니다. 이것이 āhuneyya guṇa입니다.

dæn āneya pāneya dakineyaya aṁji karakaraṇīya anutaraṁ puññakkhettaṁ lōkassa kiyana guṇa pahakaṭa ætulat velā. dænnam guṇa tiyenavā hun̆gāk. tamanṭama atdakinna tiyena guṇa. guṇa velā tiyena bava pēnavā. dæn mokada vennē īḷan̆gaṭa sāmīji paṭipanna

이제 āhuneyya, pāhuneyya, dakkhiṇeyya, añjalikaraṇīya, anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa라는 다섯 guṇa에 들어섰습니다. 이제 guṇa가 많습니다. 스스로 겪어 알 guṇa입니다. 나은 것이 보입니다. 이제 다음으로 어떻게 됩니까? sāmīcipaṭipanno.

dæn anna patvenna tiyena tena. meccara kal satuṭu vunē monavaṭada lōkayen monavāhari rāga sahagata deyak hambavunahama satuṭuru hari vāsanāvak maṭa hambavunā. sūvipayak hædunā. hari satuṭu. ehema nætnam iḍamak ganna hambuṇā. āccīṭamat maṭa liyā dunnā. ammagē uḍahā kǣllat maṭa liyā dunnā. mara satuṭu venna puḷuvan.

이제 이를 곳이 거기입니다. 지금까지 무엇에 기뻐했습니까? 세상에서 rāga 섞인 무엇을 얻으면 기뻐했습니다. '큰 복이 내게 왔다, 횡재를 했다' 하며 몹시 기뻐합니다. 아니면 땅을 사게 되었다, 할머니 몫도 내게 물려주었다, 어머니의 윗땅 조각도 내게 물려주었다 하며 무척 기뻐할 수 있습니다.

ōvaṭa tamayi issara satuṭu vunē. anna arangē apiṭa viruddha pavulē uvunṭa anna vædilalu væḍē. nidak hædilu kakula kæḍilu. satuṭu venavā. onna issara sāmicci paṭipanna vecca.

예전에는 그런 것에 기뻐했습니다. 저 집, 우리와 맞서는 집안 사람들이 일을 당했다더라, 병이 났다더라, 다리가 부러졌다더라 하면 기뻐합니다. 이것이 예전의 'sāmīcipaṭipanna'였습니다.

ōvā nemeyi ōvā duk viya yutu ēvā. saṁvēga upaddi viya yutu ēvā. mē sasara gamanē ataraman karana ēvaṭa patvelā apiṭa satuṭu venna bæ. satuṭu vennē monavaṭada kiyalā api dænagena hiṭiyē næha.

그런 것이 아닙니다. 그것들은 슬퍼해야 할 것, saṃvega를 일으켜야 할 것입니다. 이 saṃsāra 길에서 길을 잃게 하는 것에 빠져 우리는 기뻐할 수 없습니다. 무엇에 기뻐해야 하는지 우리는 몰랐습니다.

yam kenekuṭa yam davasakadī nivan dækīmaṭa hētukāraka vana sasara dukin etera vīmaṭa hētukāraka venna yam avabōdhayak yam davasaka læbuṇada īṭa avaśya yam daham padayak tērum ganna yam davasaka læbuṇada ananta apramāṇa saṁsārayē nolæbū vāsanāva matuvilā maṭa nam ada santōsa venna puḷuvan deyak hamba vuṇā meccara kal hamba veccē nætti saṁsārē atarama veccā meccara kal hambavunē satuṭu velā tiyennē satuṭu noviya yutu dēval valaṭa mulā dēval valaṭa ada nam maṭa santōsa venna puḷuvan vædagat deyak hamba vuṇā kiyalā ayaṭam saturu venna puḷuvan yam davasaka anna ē baṇa æhenakoṭa ē tattvayaṭa hita pat vunā nam, anna tamanṭa væṭehi giyā nam anna dharmāvabōdhayen satuṭu venna puḷuvan avasthāvaṭa patvuṇā. menna meyāṭa kiyanavā ē saturaṭa patvenna puḷuvan mānasikatvayak goranægiccatāṭa kiyanavā sāmīcci paṭipanna tatvayaṭa patvuṇā. satuṭu venna puḷuvan vunē an edāṭayi.

누군가 어느 날 nibbāna를 보는 원인이 되는, saṃsāra 괴로움을 건너는 원인이 되는 어떤 깨달음을 얻었다면, 그에 필요한 어떤 dhamma 구절을 깨닫게 되었다면, '끝없는 saṃsāra에서 얻지 못한 복이 솟아 오늘 내게 기뻐할 만한 것이 왔다. 지금까지 얻지 못해 saṃsāra에서 길을 잃었다. 지금까지는 기뻐하지 말아야 할 것, 홀리는 것에 기뻐했다. 오늘은 기뻐할 만한 중요한 것을 얻었다'고 기뻐할 수 있는 날, 그 설법을 들을 때 마음이 그런 상태에 이르렀다면, 스스로 와닿았다면, dhamma를 깨달아 기뻐할 수 있는 때에 이른 것입니다. 그런 기쁨에 이를 수 있는 마음이 생긴 이를 sāmīcipaṭipanna 상태에 이르렀다고 합니다. 참으로 기뻐할 수 있게 된 것은 바로 그날입니다.

mē lōkē tiyena kuṇu kahal goḍaval badāgena satuṭu vecca eka meccara kal kaḷē. dæn ada mokada vennē? nivan dakinna hētu venavā læbena læbena gānē tērenna tērena gānē saturak enavā. kavada ahannada? kavakda mēka maṭa hamba vennē? dæn læbenavanē. monataram vāsanāvakda? ananta saṁsāra duk keḷavara karaganna maṭa vāsanāvanta dēval dæn hamba vennē. koccara santōsa venna puḷuvanda? menna mehema daham dæka satuṭu venna puḷuvan gnāna śaktiyak guṇayak pahaḷa vuṇānam menna mē pahaḷa vunahama kiyanavā sāmīja paṭipanna bavaṭa pat vuṇā. eyāṭa ēguṇat ætulat velā.

지금까지는 이 세상의 쓰레기 더미를 껴안고 기뻐했습니다. 이제 오늘은 어떻게 됩니까? nibbāna를 보는 원인이 되는 것을 얻을 때마다, 알아들을 때마다 기쁨이 옵니다. '언제 이것을 들을까? 언제 이것이 내게 올까? 이제 오는구나. 얼마나 큰 복인가. 끝없는 saṃsāra 괴로움을 끝낼 복된 것들이 이제 내게 온다. 얼마나 기뻐할 일인가.' 이렇게 dhamma를 보고 기뻐할 수 있는 앎의 힘, guṇa가 생겼다면, 이것이 생기면 sāmīcipaṭipanna가 되었다고 합니다. 그는 그 guṇa에도 들어섰습니다.

dæn mokada vennē? menna mē daham dakinakoṭa meccara kal āpu næti gnānaya pahaḷa venavā. dukkhē gnānaṁ duka samudayē gnānaṁ duka nirōdhayē gnānaṁ duka nirōdhagāmiṇī paṭipadāya gnānaṁ ayaṁ uccati bhikkhavē sammā diṭṭhi anna vædagatma tænakaṭa āvā.

이제 어떻게 됩니까? 이렇게 dhamma를 볼 때 지금까지 오지 않던 앎이 생깁니다. 'dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ, ayaṃ vuccati bhikkhave sammādiṭṭhi.' 가장 중요한 자리에 왔습니다.

gnānayaṭa pat venavā dæn davasa en dava dakinavā. meccara kal sæpa kiya kiya kiyā hiṭiyā dukgoḍakaṭa duka kiya kiyiya hiṭiyā atharinnē dukayi kiyalā. anē etanē sæpa tibunē. ehenam viparīta deyaknē hæbæyi api vicara kalla allagena ananta saṁsārē gaman kaḷē.

앎에 이르러 이제 날마다 봅니다. 지금까지 괴로움 더미를 즐거움이라 말하고 있었습니다. 놓아 버림을 괴로움이라 말하고 있었습니다. 아, 거기에 즐거움이 있었구나. 그러니 뒤집힌 것이었지요. 우리는 뒤집힌 끝을 붙잡고 끝없는 saṃsāra를 떠돌았습니다.

ehenam ada dakinavā meccara kal gihin tiyennē vædagat dē novædagat kiyalā nodagat dē vædagat kiyalā. mokakda nodagat dē? lōkayē nævati kuṇu kahaḷoḍa vædagat kiyalā hitāgena uddāma vī hiṭiyā. athærīma midī noælī āsāvangen midī ēvayen vengena eka monataram pāḍuvakda ehema vunot anē jīvat velā mokaṭada kiyalā hitā hiṭu vū nivan maga dæn vædagat kiyalā pēnavā. koccara śāntada? koccara praṇītada? ētaṁ santaṁ ētaṁ panītaṁ yadidaṁ sabba saṁkhāra samatō dæn dakinavā. ehema

그러니 오늘 봅니다. 지금까지 중요한 것을 하찮다, 하찮은 것을 중요하다 여겨 왔습니다. 하찮은 것은 무엇입니까? 세상의 쓰레기 더미를 중요하다 여기고 들떠 있었습니다. 놓아 버림, 벗어남, 들러붙지 않음, 바람에서 벗어나 떨어지는 것을 '그러면 얼마나 손해인가, 그러면 살아서 무엇하나' 여기던 nibbāna 길이 이제 중요하게 보입니다. 얼마나 고요한가? 얼마나 뛰어난가? 'etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho'를 이제 봅니다.

yadidaṁ sabba saṁkhāra samatō dæn dakinavā. ehema śāntayi ehema praṇītayi monavada? mē siyalu saṁkhārayangē samathayak ætda sabbūpadi paṭinissaggava mē siyalu upādānayangē bæn̆dīm vala ivat vīmak ætda sambandhaya ivat vīmak ætda taṇhākkhayō mē taṇhā kṣaya vīmak ætda virāgō virāgika bavak ætda nirōdhō ē særi særīm athærīmak ætda nibbānan ē bānen midīmak ætda nikmīmak ætda mēka nē śānta mēka vena praṇita mēkē nidahas anna nivana mul karagena nidahas dækalā menna metanṭa pat vennaṭa mokada vennē?

그렇게 고요하고 그렇게 뛰어난 것이 무엇입니까? 모든 saṅkhāra의 가라앉음(samatha)이 있다면, sabbūpadhipaṭinissaggo, 곧 모든 upādāna의 묶임에서 떨어져 나감, 관계에서 떨어져 나감이 있다면, taṇhakkhayo, 곧 taṇhā가 다함이 있다면, virāgo, 곧 탐냄 없음이 있다면, nirodho, 곧 떠돎을 놓음이 있다면, nibbānaṃ, 곧 vāna에서 벗어남, 빠져나감이 있다면, 이것이 고요하고 이것이 뛰어나고 이것이 자유입니다. nibbāna를 바탕 삼아 자유를 보고, 여기에 이르면 어떻게 됩니까?

anna āvā āya paṭipanna guṇayaṭa yam kenaṭa oya tattvaya tērenna paṭan gattā nam ohu āya paṭipanna guṇaya tuḷaṭa ætulat velā. anna tavat guṇa vuṇā. dæn mokada vennē?

ñāyapaṭipanna guṇa에 왔습니다. 누군가 그 상태를 알아듣기 시작했다면 그는 ñāyapaṭipanna guṇa 안으로 들어섰습니다. 또 나았습니다. 이제 어떻게 됩니까?

dænnam mēka apāya mārgaya. mē mārgaya anugamanaya kaḷot devlovaṭa mē mārgaya anugamanaya kaḷot bam̆balavaṭa mē mārgaya anugamanaya kaḷot nivanaṭa. vædagatma dē nivanayi. nivanaṭa menna ekayi mārgaya kiyalā dænagattahama kiyanavā iraju vuṇā mārgaya meccara kal baṁka velā tibicca ekayi eka ekkenāgen ahanna velā tibda dæn ahanna ōnē næhæ. mokada dæn irajuvama dakinavā menna nivan maga mā visin yā yutu maga anugamanaya kaḷa yutu maga sænasīmaṭa maganna menna mēka dækkaṭa passē kiyanavā nivan maga tērum gattā nivan maga dækkā.

'이것은 apāya 길이다. 이 길을 따르면 deva 세상으로, 이 길을 따르면 brahma 세상으로, 이 길을 따르면 nibbāna로 간다. 가장 중요한 것은 nibbāna다. nibbāna로 가는 길은 바로 이 하나다.' 이렇게 알게 되면 길이 곧아졌다(uju)고 합니다. 지금까지는 굽어 있어 이 사람 저 사람에게 물어야 했지만 이제 물을 필요가 없습니다. 이제 곧바로 보기 때문입니다. '이것이 nibbāna 길, 내가 가야 할 길, 따라야 할 길, 편안함에 이르는 길이다.' 이것을 본 뒤에 nibbāna 길을 깨달았다, nibbāna 길을 보았다고 합니다.

anna metenṭa pat vunāṭa passē mokada vennē? uju paṭipanna kiyana guṇayaṭa patvuṇā. avaṁkama iradu eyā piḷipan tiyenavā. āyada næ.

여기에 이른 뒤에는 어떻게 됩니까? ujupaṭipanna guṇa에 이르렀습니다. 그는 아주 곧고 바르게 걷고 있습니다. 굽음이 없습니다.

dæn mokada vennē? osē anugamanaya karana kenāṭa yam davasaka mē dukayi kiyā tattva vū paridi dækkāda? tamāgē nuvaṭa sahamulin væṭahī āvada? mē dukaṭa hētuvayi kiyalā hariyaṭama dækkada? mē dukkha nirōdhayavat nivanayi kiyalā nivan magayi kiyalā nirōdhayayi kiyalā hariyaṭa dækkāda? ē san̆dahā ættā vū ārya aṣṭhāṁgika mārgaya hæra tava mārgayak midenna puḷuvan kamak nǣ kiyalā sæka nætuva siyalu ākārayen dænagattā dækkada?

이제 어떻게 됩니까? 이렇게 따르는 사람이 어느 날 '이것이 괴로움이다'를 있는 그대로 보았습니까? 제 지혜에 송두리째 드러났습니까? '이것이 괴로움의 원인이다'를 제대로 보았습니까? '이것이 괴로움의 소멸, nibbāna다, nibbāna 길이다, nirodha다'를 제대로 보았습니까? 그것을 위한 ariya aṭṭhaṅgika magga 말고는 벗어날 길이 없음을 의심 없이 모든 면으로 알고 보았습니까?

dakinakoṭa mokada vennē? sū kiyannā vū suvē gena dennā vū yam tænak hæda nivanak ætda anna etana piḷipan penelā supaṭipannaya bavaṭa pat vuṇā sōvān vunā. menna sōtāpannayek vuṇā. guṇa namaya sampūrṇa venakoṭa

보게 되면 어떻게 됩니까? 'su', 곧 편안함을 가져다주는 어떤 자리, nibbāna가 있다면 거기에 들어서 supaṭipanna가 되었습니다. sotāpanna가 되었습니다. 이렇게 sotāpanna가 되었습니다, 아홉 guṇa가 다 채워질 때.

ehenam etæn paṭan kavadāvat eyā mē lōkaya tuḷa suvayi suvayi kiyalā bæluvā nam nivana hæra nivan magahæ hæra tavat suvayak lō satunṭa mama nodakimi kivva buddha dēśanāva hariyaṭa dækka kenek venavā. ehenam tavat suvayak mē lōkē pan nǣ. mē lōkē monavā patannada? koheda suvayayi kiyalā sænasumak tiyennē. anātha vena lōkē suvayak tiyenavā nam lōkaya ætulē nam suvayi kiyalā allanna maṭa kisima tænaka deyak ættē næhæ. yamkisi tænakin

그러면 그때부터 그는 결코 이 세상 안에서 '편안하다, 편안하다' 하고 보지 않습니다. 'nibbāna와 nibbāna 길 말고는 세상 중생에게 다른 편안함을 나는 보지 못한다'는 Buddha의 가르침을 제대로 본 사람이 됩니다. 그러니 이 세상에 다른 편안함을 바라지 않습니다. 이 세상에서 무엇을 바라겠습니까? 어디에 편안하다 할 위안이 있습니까? 의지할 데 없는 이 세상 안에서는 편안하다고 붙잡을 것이 어디에도 없습니다.

tænaka deyak ættē næhæ. yamkisi tænakin bæn̆dī ræn̆dī hiṭīmen athærīmak, nolmak, midīmak ætda yam tænaka āpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhaya dhātuva nopihiṭayida? vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa ādī vannā vū nāmayak nopihiṭayida? bæn̆dīmak ræn̆dīmak nædda anna ehenam etana tamayi nidahasa kiyalā dakinavā nivanē nidahasa

어떤 자리에서 묶이고 붙들림을 놓음, 들러붙지 않음, 벗어남이 있다면, 어떤 자리에 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, pathavī dhātu가 자리 잡지 않는다면, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa 같은 nāma가 자리 잡지 않는다면, 묶임과 붙들림이 없다면, 바로 거기가 자유라고 봅니다. nibbāna의 자유를……

번역 고르기