와하라까 코리아
CD004-02

CD004 · 2번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음

asama sama guṇa와 Buddha 빛살, saraṇa

අසම සම බුදු ගුණ, බුදු රැස්, බුද්ධ ප්‍රතිමා වල අනුහස, බුදු සරණ සහ අන් පිහිට ප්‍රතික්ෂේප කිරීම

dæn budaruvak kiyalā api hadapu buddha kiyannē buddha pinvak kiyā ḷamayek hari æn̆dalā. tavat an̆duna pinuralā tiyenavā. ekāgē pin cittarayek hari an̆dalā tiyenavā. ipaṭa passē mē rūpa ṭika okkoma balāgena yana gaman mē rūpa mēvā kiyanavā tava mamat dækalā tiyenavā. mehema minissu mama dækalā tiyenavā. mehema hædaviya tiyena dækalā tiyenavā. ehemat lōkayē innā.

우리가 Buddha 그림이라고 만든 것을 봅시다. 아이가 Buddha 그림을 그렸을 수도 있고, 또 다른 이들이 그린 그림도 있고, 누군가가 그린 그림도 있습니다. 그런 다음 이 모습들을 모두 둘러보면서 사람들은 말합니다. ‘나도 이런 모습을 보았다. 이런 사람을 본 적이 있다. 이렇게 만든 것을 본 적이 있다.’ 세상에는 그런 일도 있습니다.

mē mē lōka vena kiyana ma ehi karanna tiyennē buduvak aragannavā buddha pinvatun mē citraya mē āvā kenek mama kohe dækinavada hambulda balanna menna mē buduhāmuduruvan kiyalā kiyama rūpa svabhāvayagē pudgalayek mama mē rūpa dækannē.

그러니 여기서 할 일은, Buddha 그림 하나를 가져다 놓고, 이 그림 속 사람을 내가 어디서 보았는지, 만난 적이 있는지 살펴보는 것입니다. ‘바로 이분이 Buddha이며, 이런 모습을 한 사람을 내가 보았다’고 말할 수 있는지 보십시오.

dakina tænak kiyalā tiyenavada namut anna ē rūpāva ilā tiyenavā. anna samahara aya innavā.

그런 분을 본 곳이 있다고 말할 수 있습니까? 그런데도 그런 모습은 그려져 있습니다. 그런 사람들이 있습니다.

samahara aya hayatumā vagē sæpa rūpayak tiyenavā velakayi ē vagēma tema tiyenavā ē vagēma īēsus vahansē nævata kiyalā ē vidiyaṭama sulavā vāgē inna pavaralā tiyenavā. ehemayi idalā tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

metendi mē budurajāṇan vahansēgē svabhāvaya rūpayak dækalā menna mē jātiya kenek mama dækalā tiyenavayi kiyalā. kāṭavat kiyanna puḷuvanda balanna

여기서 Buddha의 모습을 담은 그림을 보고 ‘이런 부류의 사람을 내가 본 적이 있다’고 누가 말할 수 있는지 보십시오.

hæbæyi ē citraya yannē kavuda? kavuru hari sāmānya venna. sāmānya ē ændat ēṭa hæduvānam sāmānya se mē hadapu dēvalana ē pudgalayāgē mānasayaṭa gōcara vecca mē buddha rūpaya kiyana saṁkētaya kama karalā saṁkētayank lōkē pennavada bæhæ kisi kenek

그렇다면 그 그림은 누구에게 가 닿습니까? 누구든 보통 사람일 뿐입니다. 그려도, 만들어도, 그것은 보통 사람이 만든 것입니다. 그 사람의 마음에 떠오른 이 Buddha 모습이라는 표지를 세상에 내보일 수 있습니까? 아무도 그럴 수 없습니다.

ehenam mēka kiyanavā asama samaguṇaya asama buduvarayek saman̆ga pamaṇayi samu rūpayen bæluvat manasen bæluvat gnānayen bæluvat innavā menna passē guṇa svabhāvayak tiya.

그래서 이것을 asama sama guṇa, 곧 견줄 데 없는 이들과만 같은 guṇa라고 합니다. 견줄 데 없는 Buddha들과만 같을 뿐, 모습으로 보든 마음으로 보든 앎으로 보든, 그런 guṇa의 성품이 있습니다.

ehenam mē budungē rūpayayi kiyalā yamkisi pudgalayek rūpayak adinnet. ohu æn̆dapu rūpaya paya kiyana venavā. asama sama guṇassaya. ōka ata hon̆da oppu venna deyak.

그러니 어떤 사람이 ‘이것이 Buddha의 모습이다’ 하고 그림을 그린다면, 그가 그린 모습은 asama sama guṇa를 담은 것이 됩니다. 이것은 잘 드러나는 일입니다.

ehenam asama sama guṇa ruva yam tænaka nægenavā nam anna ē asama sama guṇa ruva nægena asama sama guṇayaṭa guṇa vidyāpānatvayak enna ōnē. ov hētu.

그러니 asama sama guṇa의 모습이 어딘가에 떠오른다면, 그렇게 떠오른 asama sama guṇa에 guṇa의 빛남이 따라와야 합니다. 그렇습니다, hetu가 있습니다.

menna mē velāvin manasen nægenavā ektarā śakti vivēkayak. manasen nægena śaktiya. mē āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyalā mē dhātu hataren haṭagatta bhūta hatarē āpōbhūta tējōbhūta vāyōbhūta paṭhibhūta kiyana satara mahā bhūtayangen saṁkalyan parivartanayak karana hækiyāvak tiyenavā. hon̆daṭayi narakaṭayi dekaṭama mēka tiyenavā.

바로 그때 마음에서 어떤 힘이 일어납니다. 마음에서 일어나는 힘입니다. āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavi dhātu라는 네 dhātu에서 생긴 네 bhūta, 곧 āpo bhūta, tejo bhūta, vāyo bhūta, paṭhavi bhūta라는 네 mahābhūta를 바꾸어 놓는 힘이 있습니다. 이 힘은 좋은 쪽에도 나쁜 쪽에도 다 있습니다.

ē saṁkalyan kirīmē hækiyāva tiyenavā. āpō, tējō, vāyō paṭina mē āpō bhūtādī mē bhūta hataren hatara hatara mahābhūtayan. saṁkaraṇayan karavanna calanayan karavanna hækiyāvak tiyenavā anukūla citta svabhāvayaṭa avignā hædenna avaśya næ. sāmānya maṭṭamēka nægena citta svabhāvayaka ē svabhāvaya tiyenavā.

그것을 바꾸어 놓는 힘이 있습니다. āpo, tejo, vāyo, paṭhavi, 이 네 mahābhūta를 마음 상태에 맞게 엮이게 하고 움직이게 하는 힘이 있습니다. 무슨 대단한 것이 생겨나야 하는 것도 아닙니다. 보통 수준에서 일어나는 마음 상태에도 그 성품이 있습니다.

dæn oya vidyā kiyana sāmānyayen mēmē oya vagē dārthanikaya pavatva ehema dēval loku karalā ēgollō ēvā karalā pennalā tiyenavā.

과학이나 철학 같은 데서도 이런 것들을 크게 다루어 보여 주었습니다.

dæn patak gahaṭa ḷan̆gaṭa gihi siṭilā. api katuu nætuva jīvat vemu. apiṭa mokada anunṭa æhena kaṭuraha yōgiyen nitara kiyanna paṭan gattā. tamangēma hitavaṭa ēka hæṭiyaṭa pasumgraha kara ohoma davas karana kiyāginna davasak giha balannama kaṭ gahamula. ē gæhē katuṭu næhæ hædenavā. īṭa passē ē gahen hædena paramparāvak karuṇat hædenavada

어떤 사람이 나무 곁에 가서 섰습니다. ‘가시 없이 살자. 남이 들을 만큼 가시가 무슨 소용이냐’ 하고 그 수행자는 자주 말하기 시작했습니다. 제 마음 그대로 그렇게 여러 날을 하고 어느 날 가서 보니, 그 나무에 가시가 나지 않았습니다. 그러면 그 나무에서 자라는 다음 세대에도 가시가 나지 않겠습니까?

mē vagē apiṭa dænaganna paridēśana karanna vædagat dēval. etakoṭa mē viśvayaṭa api yamak kiyanakoṭa yahapat nam viśvayē yahapat pratiphalaṭa parivartanaya vena hæṭi. yamakaṭa ella karalā kiyapuhama ehema venavā.

이런 것들은 우리가 알고 살펴볼 만한 중요한 일입니다. 우리가 온누리를 향해 무엇을 말할 때 그것이 좋은 것이면 온누리에서 좋은 열매로 바뀌는 방식이 있습니다. 무엇을 겨누어 말하면 그렇게 됩니다.

ē vagē yamkisi kenek budu guṇa sihi karanna paṭan gatvā. dæn apiṭa buduhāmuduruvangē jīvamāna suva dakinna nætuva ara manasin goḍanagā kastā vū podu anuva hadapu piḷima tamayi mē dakina hambē. pudun sihivenakoṭama guṇa ruva vaśayen apiṭa purudu mānasikatvaya ruva sihi venavā. ov

마찬가지로 누군가 Buddha guṇa를 떠올리기 시작합니다. 우리는 이제 Buddha의 살아 계신 모습을 볼 수 없으니, 마음으로 지어 낸 흔한 모습을 따라 만든 불상이 우리가 보는 것입니다. Buddha를 떠올리자마자 guṇa의 모습으로서 우리에게 익숙한 마음속 모습이 떠오릅니다.

api dæn navaguṇa gāthāva kiyanakoṭa budu guṇa kiyannē. budu guṇa gāthāva kiyanakoṭa ē kiyana piris vala onna oya śaktiya vihin̆denna paṭan gannavā. buduguṇa śaktiya vihinna paṭan gannavā.

그렇습니다. 우리가 navaguṇa gāthā를 외울 때, 곧 Buddha guṇa를 외울 때, 그것을 외우는 사람들에게서 바로 그 힘이 퍼지기 시작합니다. Buddha guṇa의 힘이 퍼지기 시작합니다.

hæbæyi mēkedi hon̆da vædagat deyak dakinna ōnē. mokada ē vædagat eyak kiyannē? ē etakoṭa mē menna mē guṇa śaktiya vihienakoṭa satara mahā bhūtayangen haṭagatta viśva balaya duka ē bhūtayangē parivartana hiddhenavā anukūla parivartanaya ēvā gati samānatvayaṭa gati samānatvaya yam ut æn̆dalā yanavā. ehenam buddha pratimāven pennapu saṁkētayen pennapu ē guṇayaṭa anukūlavannā vū badiruvalada api ara budu guṇa pāṭhaya kiīmen niṣpādanaya karana śaktiya ædalā yanavā. anna gatiākarṣaṇa kiyannē ōkayi.

그런데 여기서 꼭 보아야 할 중요한 것이 있습니다. 그것이 무엇이냐 하면, 이 guṇa의 힘이 퍼질 때 네 mahābhūta에서 생긴 온누리의 힘, 그 bhūta들이 맞는 쪽으로 바뀌는 일이 일어납니다. 그것들은 성질이 닮은 것끼리 끌려갑니다. 그래서 불상으로 보여 준 표지, 그 표지가 보여 주는 guṇa에 맞는 Buddha 모습들 쪽으로, 우리가 Buddha guṇa 구절을 외워 만들어 낸 힘이 끌려갑니다. 닮은 성질끼리 끌림이라는 것이 바로 이것입니다.

viśvaya satara mahābhūta anukūlava sakas velā hædenakoṭa śānta sundara suvēgen dennā vū svabhāvayen sakas vuna rūpa kalāpa hæṭiyaṭa sakas

온누리가 네 mahābhūta에 맞게 짜여 생겨날 때, 고요하고 아름답고 편안함을 주는 성품으로 짜인 rūpa kalāpa로 이루어집니다.

velā tamayi rūpa kadampæṭiyaṭa tamayi ē tænvala hædilā kiyana vidyāharalā apē ekin ekaṭa svabhāva vennē anna ēka itin ōkē ara vagē praśnaya adu karanna puḷuvan.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin deccarakal mē ipisa kiyena gāthāva gevvē næ. dæn ēkē mokada vennē mē kiyannē mē agattu paliyaṭa vennē ohama kiyanna puḷuvan.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn otandi dænagata yutu kāraṇā kihipayak avaśya tiyamak yam tænaka opanæ anukūla parisarayak ōnē avaśya dē opanævī velā tiyennat ōnē ēka matuvelā enna avaśya bhautika parisaraya anukūla velā ennat ōnē ehenam oya janavā oya kiyana agōstu paḷaveniginna davasē paṭan gatta bhautika parisarayak ara vidyānṭa piḷiganna mēka bæluva mē viśvayen siddha venavā.

여기서 알아야 할 것이 몇 가지 있습니다. 어떤 곳에 그것이 드러나려면 맞는 둘레가 있어야 합니다. 필요한 것이 갖추어져 있어야 하고, 그것이 떠오르는 데 필요한 몸의 둘레도 맞아야 합니다. 그러니 그 8월 첫날 시작된 몸의 둘레를 학자들이 받아들이고 살펴보면, 이 온누리에서 일어나는 일입니다.

gahataruvatanat mēkē tiyenavā dakinna. ēgollot dænaṭa penna ekak tiyenavā. ektarā yōgayak mē gauraviya gānakē pahaḷa vena yōgayak mē namen dænakoṭa yedena hæṭiyaṭa jōtisayen dækapu ekak. ov etakoṭa dæn mē kiyana yōgaya kiyannē mē viśva viśvaya haṭaganna ektara parisara balapǣmak. onna ēka yahapataṭa pavat venanna balǣmak ē pennannē. ēka viśēṣaya yōgayak. ehenam ē yōgayē mē bhautika parihasaraya koyi taram duraṭa anukūla velā tiyenavada? ehenam anukūla veccāgī mēkē haṭagena tuunāyi yamadi guṇa kiraṇak matu velā. onna ē kiraṇa kriyātmaka vana velāva.

별을 보는 이들도 이것을 봅니다. 그들도 지금 보여 줄 것이 있습니다. 어떤 yoga, 곧 별들의 어울림이 이 무렵에 나타나는데, 이 이름으로 보면 jyotiṣa로 본 것입니다. 그렇습니다. 여기서 말하는 yoga는 온누리가 생겨나는 데 미치는 어떤 둘레의 힘입니다. 그것은 좋은 쪽으로 이끄는 힘을 보여 줍니다. 그것은 특별한 yoga입니다. 그러면 그 yoga에 몸의 둘레가 얼마나 맞아 있습니까? 맞아 들어갔을 때 여기서 guṇa의 빛살이 떠올랐습니다. 바로 그 빛살이 움직이는 때입니다.

etakoṭa dæn metendi praśnayak æti venavā. oyiṭa issara kavat ohoma ekak dakinna matu vennē nædda? ohomat praśnaya venna puḷuvan. mē kirannē mē hadisīmē hæmema pætten pættaṭa gālla pættē mātara pættē atana gihalā balanakoṭa gam paha pættē, poḷo pættē ohomat ævillā dæn antivara kuraṇaya kara pættē ohoma væḍivelat yanavā. tavat tavakallā hæmatema āraṁca kivvē apē pættē tiyenavā apē pættē tiyenavā kiyalā. dakina ekak visiyak tiyenavā.

그러면 여기서 물음이 하나 생깁니다. 그 전에는 왜 이런 것이 나타나지 않았느냐는 물음이 나올 수 있습니다. 이 빛살은 갑자기 사방에서, Galle 쪽, Matara 쪽, 저쪽에 가 보면 Gampaha 쪽, Polonnaruwa 쪽, 이렇게 나타나 이제 마지막에는 더 늘어 갑니다. 여기저기서 ‘우리 쪽에도 있다, 우리 쪽에도 있다’는 소리를 들었습니다. 그것을 보는 방식이 있습니다.

dæn metendi apiṭa vædagat deyak tiyenavā dænena mula yahapat, mæda yahapat, aga yahapat, ara sahita vū vyaṁjana sahita vū sarvākārayen paripūrṇa dahamak budupiyāṇan vahansē dēśanā karalā tibbānam. ē dahama ē vidihaṭama nam haḍa næævī ē vidihaṭa nam prakāśa karē ē vidihaṭa nam padaven karē. ē vidihaṭa nam bhāvitā karanē ē vidihama pratiphalayak matu venna ōnē. obalā ara bayak æti gænak lohæ gænak æti vunot māva menehi karanna kiyalā budupiyāṇan vahansē diyamukha dēśanā vadanayak vaśayenma naguṇa pāṭa dēśanā kaḷā. oya kǣlilā ven karanna nemeyi dēśanā karanē. ēka hariyaṭa kivva vidihaṭa ganna ōnē. bhāvitā karanna ōnē. asvara gana venas karannē nætuva ēkaṭa anukūlavannā vū vidihaṭama padapaya aragena ē vidihen karanna ōnē. hæbæyi

여기서 우리가 느껴야 할 중요한 것이 있습니다. 처음도 좋고 가운데도 좋고 끝도 좋으며, 뜻을 갖추고 글을 갖추어 모든 면에서 온전한 dharma를 Buddha께서 설하셨다면, 그 dharma를 그대로 소리 내고, 그대로 말하고, 그대로 낱말을 나누고, 그대로 쓴다면 그대로의 열매가 떠올라야 합니다. Buddha께서는 ‘두려움이나 떨림이나 털이 곤두서는 일이 생기면 나를 떠올려라’ 하시며 Dhajagga 설법의 말씀으로 아홉 guṇa 구절을 설하셨습니다. 조각조각 나누라고 설하신 것이 아닙니다. 말씀하신 그대로 받아들여 써야 합니다. 소리 하나 바꾸지 않고 그에 맞게 낱말을 잡아 그렇게 해야 합니다.

padapaya aragena ē vidihen karanna ōnē. hæbæyi ōka karapu apē ādī pærænnē. budu guṇa balayen apramāṇa āśirvāda læbuva. baya sætiga sætigænu duk dommanak duru karagattā. ara sataṁga sūtrayē kiyā tiyena parigima eyādaya læbuvā.

그런데 그렇게 한 우리 옛 조상들은 Buddha guṇa의 힘으로 헤아릴 수 없는 축복을 받았습니다. 두려움과 떨림과 괴로움과 근심을 떨쳐 냈습니다. 그 sutta에서 말한 보호를 받았습니다.

hæbæyi api danna næti ekak bauddha aṭa tuḷa bauddha mē væḍapiḷiviya tuḷa siddha vuṇā dæn kavuruhaṭa in̆dalā apiṭa guṇa denna hæma mārgayan itāma siyum tænvalin apiṭa nopeninna pahalā tiyenavā.

그런데 우리가 모르는 일이 Buddha의 가르침 안에서, 이 수행의 틀 안에서 일어났습니다. 우리에게 guṇa를 주는 모든 길이 아주 미묘한 곳에서 우리 눈에 보이지 않게 가려져 있습니다.

mē vāhapu nikā. ara væḍa piḷi piriyalā kiyanavā ada venakanvat ē vunāṭa ēka væhicca hoyāganna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pāli bhāṣāva meccara danna. pāli bhāṣāva piḷiban̆da hasala dænumak ætuva hiṭapu apē mē mǣta kāla svāmīn vahansēlāṭa ætuḷu apē mē bauddha tiyena hugat paṇḍitavaru atavi. kavurut idipisō gāthāva kiyalā tibbā. adak kiyannē gāthāva. api æhuvot itipisō kiyana vacanaya pāliyōga kotana tiyennē kiyalā itiō gāthāva kiyalā vacanayak vā. piyanna tiyanna piyanna sōyanna kiyana akuru hatarama eka tulā padayak hætuvā. itin itipisō bhagavārahan tamayi okkoma eka kiyannē. kavuru koccara paṇittaka baṇa kiyanna kiyiyat itiṭi pisōga vagē tamayi liyavvē. kiyā dīlā tiyennet ehemayi. iṭipi sō bhagavā kiyana vacanaya ven karannē næti vaiṭipi sō bhagavā kiyala tamayi kiyannē.

Pāli 말을 그토록 잘 알고, Pāli에 깊은 앎을 지녔던 요즘 시절의 스님들을 비롯해 많은 Buddha 교 학자들도 모두 ‘Itipiso gāthā’라고 말해 왔습니다. 우리가 Pāli 어디에 ‘itipiso’라는 낱말이 있느냐고 묻는다면 — ‘Itipiso gāthā’라는 말을 쓰면서 iti, pi, so라는 글자들을 한 낱말로 붙여 버렸습니다. 그래서 ‘itipiso bhagavā arahaṃ’ 하고 모두 한 덩어리로 말합니다. 아무리 학식 있는 설법자라도 ‘itipiso’처럼 적었습니다. 가르친 것도 그렇습니다. ‘iti pi so bhagavā’를 떼지 않고 ‘itipiso bhagavā’라고 말합니다.

vena eka ayē vena eka kanē vena eka ṇaya. api venas karama koccara pada vena artha venas venavada bene kana kivvahama bena eka kana mādhya innavā kiyalā aku ata dānna giyāhama kana allannē bena eka ṇaya. kiyalā tiyennē mehemayi akuraṭa venas vahansē ēvanē nisā ṇayā in pennapu paṭa ahavilā kanaya aya innavā kiyalā atdanna gaha ṇayā kaha kana menna mē vagē deyak tamayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

iṭipi sōbhavā kiyana uttama buddha vacanaya padayak venas nokaḷa gata yutu buddha dēśanāvaṭa ipadipisō bhagavā kiyalā padaya hadāgatta tǣm paṭan navaguṇa gāthāvē mula kævuṇā. otana paṭan genavā. paden padayē ven karalā gatet vena ven karanna nætuva.

‘iti pi so bhagavā’라는 거룩한 Buddha의 말씀, 낱말 하나 바꾸지 말고 받아들여야 할 가르침을 ‘itipiso bhagavā’라는 낱말로 만들어 버린 때부터 아홉 guṇa 구절의 첫머리가 뒤섞였습니다. 거기서부터 시작됩니다. 낱말과 낱말을 떼어 받아들여야 하는데 떼지 않고 말입니다.

ara siyalu ākārayen paripūrṇava tibena naguṇa gāthāva pada bæn̆dalā pada dekak ekatu karalā eka padayak hadalā. ehenam ekan eka væḍipuraven daha padayak hadalā nava padaya venuva mē vagē venaskan karāṭa passē sampūrṇa ara mula yahapat mæda yahapat vaga yahapat artha sahita vyaṁjana sahita sarvākārayen paripūrṇatāvaya ko anna ēken ahakalā dayana tākkal mokakda hita vunē loku agat

모든 면에서 온전했던 아홉 guṇa 구절을, 낱말을 묶어 두 낱말을 하나로 만들고, 그렇게 하나 더 늘려 열 낱말로 만들기도 하며 아홉 낱말 대신 이렇게 바꾼 뒤에는, 처음도 좋고 가운데도 좋고 끝도 좋으며 뜻과 글을 갖추어 모든 면에서 온전하다는 그 온전함이 어디 있습니까? 그것을 내버려 둔 동안 무슨 좋은 일이 있었겠습니까? 큰 해로움만 있었습니다.

ē bhāgyavatun vahansē kiyanakoṭama itipisō kiyalā bhagavā kiyalā vacanayaṭa gattā iṭipi sōbhavā kiyana metan ehīn mē bhāgyavatun vahansē kiyanaga adahasa næti velā tiyena.

‘그 Bhagavā’라고 말하는 대목에서 ‘itipiso’와 ‘bhagavā’를 낱말로 잡아 버렸습니다. ‘itipiso bhagavā’라고 하면서 ‘그 Bhagavā’라는 뜻이 사라져 버렸습니다.

dæn api danna næti tava ōkē arthayak dannavā idisivisō kiyana vacanayaṭa gatta arthayak gatta.

그리고 우리가 몰랐던 뜻이 또 하나 있습니다. ‘itipiso’라는 낱말에 붙인 뜻입니다.

harida puuṇu harpayak kiyalā bænlā innavā vagē bhāgyavatun vahansē paṭan gannā. itivā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

a putā kiyana eka mulaṭa ehema dæmot ehema viśēṣaṇayak [ugura kǣrīma] ē putā koccara narak venavada koya taram ekak venavada api bhāgyavatun vahansēgē mulaṭa dæmmot ē jāti viśēṣayak ehema tipisō kiyalā dæn bhāgyavatun vahansē koyi jātiya kenek karada katā paṭan

‘아들’이라는 말 앞에 그런 꾸밈말을 붙이면 그 아들이 얼마나 나빠지고 무엇이 되겠습니까? 마찬가지로 Bhagavā 앞에 그런 종류의 말 ‘itipiso’를 붙이면, Bhagavā께서 어떤 부류의 사람으로 이야기되기 시작하겠습니까?

dæn menna mē vidihaṭa api nodanna pættakaṭa pada niruddhatiyak hædenavā itisō kiyalā gattā. ē kiyannē hari bhayānakayi ona itiō kiyalā katā karana. itiō bhagavā ara putā kiyana mulaṭa viśēṣayendalā putā kivā vagē vagayak venavā. mula paṭan ganna ōna bhāgyavatun vahansēgē uttarī vitara guṇaya venuvaṭa ē vacanayamatara pek mulaṭa dālā tamayi idipisō kiyana vacanayen kiyē.

이렇게 우리가 모르는 쪽으로 낱말 풀이가 생겨나 ‘itiso’라고 받아들였습니다. 그것은 아주 위험합니다. ‘itiso bhagavā’라고 말하는 것은, 아들이라는 말 앞에 특별한 말을 붙여 아들이라고 부르는 것과 같은 꼴이 됩니다. Bhagavā의 가장 높은 guṇa로 시작해야 할 자리에 다른 낱말을 앞에 붙여 ‘itipiso’라는 말로 말해 왔습니다.

etakoṭa mē nisā mēka hari gæm̆buru arthayak o pē vigraha karalā ganna ōnē ēkakka etakoṭa mokada velā tiyennē mē nisā apiṭa ada bhāvitā karanna dīlā tiyena budu guṇa pāṭaya kiyalā isipisō bhagavāraha sammā sambuddha vidāsana sampanna kiyāgena yana ekak. ēka denakuma padaven ven vunē.

그러니 이것은 아주 깊은 뜻이 있어 잘 풀어 보아야 합니다. 그래서 어떻게 되었느냐 하면, 오늘 우리에게 쓰라고 준 Buddha guṇa 구절은 ‘itipiso bhagavā arahaṃ sammā sambuddho vijjācaraṇa sampanno’ 하고 이어 가는 것인데, 이것이 낱말마다 잘못 나뉘었습니다.

dæn oyā koccara kallavada mē nagara pāṭiya kiyanna paṭan vainnē meccara kal oya buddhahama igin śāmusuruvan hari āya kiyannē koccara kalda hari meccara kalaval haval hāmuduruvō pæṭu karanavā mehema kiyanavā. kābana guṇa nāma padaya ven karalā kiyannē dæn ven karayi.

여러분은 이 구절을 얼마나 오래 외워 왔습니까? 그토록 오랫동안 스님들도 이렇게 가르치고 이렇게 말해 왔습니다. 이제 guṇa의 이름이 되는 낱말들을 떼어 말하게 될 것입니다.

dæn bæn apē inna piṭasan api kiyā dīlā kiyā dīlā hilā ven karanna puḷuvan. araha sammā sambuddhō vidyā sampannō dugatō lōka vin̆du api ēken ekē. dæn dæ anuttarava kiyana kaṭṭā venamanam purima sāenunam mēka væradiyi. anutta purisara kiyana eka guṇayak. api vigraha karalā dīlā tiyannā api piṭis dannavā anutta purasariya kiyana eka guṇayak akin. sattā dēva manusānaṁ buddhō bhagavā itivā kiyannē ēkayi. etakoṭa guṇaya rassana ven venā kiyuṇā. etakoṭa metē mē ē bhāgyavatun vahansē kiyana vacanaṭa āvā itipi sō bhagavā kiyalama gattahama ehenam arthavatva siyalu ākāraya sarvā sampūrṇa vū budu guṇa pāsaya gænna paṭan genna tiyenavā dæn lōkē.

이제 우리는 우리 사람들에게 가르쳐서 떼어 말할 수 있게 했습니다. arahaṃ, sammā sambuddho, vijjācaraṇa sampanno, sugato, lokavidū, 이렇게 하나하나 떼어서. 만약 anuttaro를 따로, purisadammasārathi를 따로 말한다면 이것은 틀렸습니다. ‘anuttaro purisadammasārathi’는 하나의 guṇa입니다. 우리가 풀어 주었기에 우리 사람들은 ‘anuttaro purisadammasārathi’가 하나의 guṇa임을 압니다. ‘satthā devamanussānaṃ, buddho, bhagavā ti’라고 하는 것이 그것입니다. 그렇게 guṇa들이 제대로 나뉩니다. 그리고 ‘그 Bhagavā’라는 말에 이르러 ‘iti pi so bhagavā’ 하고 제대로 받아들이면, 뜻을 갖추고 모든 면에서 온전한 Buddha guṇa 구절을 이제 세상이 받아들이기 시작합니다.

apiṭa oppu karanna puḷuvan meccara kala oppu karanna bæhæ kimat mē vidiyaṭa kiyā dunnā apē gōdhi iṭapisō ara kiyana ehema kivva hæbæyi kiyanna puḷuvan mē etakoṭa samahara aya kiyanavā mokakda a sō bhagavā iti arahaṁ arahaṁ vata sō bhagavā itin oya vaśayen kiyā dīlā tiyenavā kiyalā.

우리는 이제 그것을 보여 줄 수 있습니다. 그동안은 보여 줄 수 없었지만 이렇게 가르쳤습니다. ‘itipiso’라고 말해 왔지만, 어떤 이들은 ‘so bhagavā iti arahaṃ, arahaṃ vata so bhagavā iti’ 하는 식으로 가르쳐 놓았다고도 말합니다.

hæbæyi budupiyāṇan vahansē nama ēkaṭa peraṭa kiyanna kivvē ehiyā næhænē nēda ēkena ekaṭa ven karannē pada kiyannē sō bhagavāsiti sammā sambuddhō sammā sambuddhō vatta sōbhavā mē ādī vaśayen passē utāya tiyena pek tiyenavā. æ peḷa dahamē tiyena sōbhakavā arahaṁ sammā sambuddha kiyalā anupivī guṇa namaya kiyāgena yata kramaya nemeyi. ehenam budupiyāṇan vahansē nurāta bayat æti gænaval loba dæhægannavak æti vunot menna mehema anugamanaya kara palā kiyalā aḍut næti væḍit næti sarvārayen paripūrṇaya koyi mantarayak duru. anna ē mantraya tamayi buddha mantraya tamayi oya oya mahā guṇa namaya æti karapu oya gāthāva

그러나 Buddha께서 그렇게 앞에 붙여 말하라고 하신 것은 아니지 않습니까? 낱말을 하나하나 떼어 ‘so bhagavā iti sammā sambuddho, sammā sambuddho vata so bhagavā’ 하는 식은 뒤에 나온 풀이에 있는 것입니다. Pāḷi 본문에 있는, guṇa 이름들을 차례로 말해 가는 방식이 아닙니다. 그러니 Buddha께서 ‘두려움, 떨림, 털이 곤두서는 일이 생기면 이렇게 따르라’ 하시며 모자람도 넘침도 없이 모든 면에서 온전하게 주신 그 mantra, 그것이 바로 Buddha의 mantra이며, 위대한 아홉 guṇa를 담은 그 gāthā입니다.

kālayak tuḷa apiṭa oya gāthāvē isipi sōgāmē sō gāthāva kivvet næha. itipi sō gāthāva kiyalama dunna. idipi gāthāva kiyalā bhāvitā kaḷēt næha. ælenma ipisō gāthāva dannavada? itipisō kiyana vacanaya mulaṭama dālā dæn pūrṇa karalā tiyennē suddha karalā hadalā tiyennē. kanikinma itipisō kiyana vacanayak tiyena hæṭiyaṭa. api kiyana mohotak pāsāhama itiō bhagavā kiyalā kiyalama kiyavenavā misak ē nisā. apiṭa kiyennē næha kavadāvat itiō bhagavā kiyana vacanaya ben kiye. hæbæyi oya vacanaya kiya venavā dæn dahas kaṭakin kiyavenavā dæmkam. tērum gatta anukūla piḷiveta kaṭavalkaṭa væḍivenavā.

한동안 우리는 그 구절을 ‘Itipi so gāthā’라고 부르지 않았습니다. ‘Itipiso gāthā’라고 가르쳤습니다. ‘Itipi gāthā’라고도 쓰지 않았습니다. ‘Itipiso gāthā’를 아십니까? ‘itipiso’라는 낱말을 맨 앞에 두고, 마치 ‘itipiso’라는 낱말이 있는 것처럼 다듬어 만들어 놓았습니다. 우리가 외울 때마다 ‘itipiso bhagavā’ 하고 한 덩어리로만 나오지, 그 낱말을 떼어 말한 적이 없습니다. 그런데 이제 그 말이 수천 입에서 제대로 나옵니다. 이해한 바른 수행이 더 많은 입으로 퍼집니다.

apiṭa issara adahasak āvā. daham adahasak āvā. yam davasakē muvakin mē guṇa kiyavenna paṭan gattāṭa mē vidaya venasak venavā kiyalā. ē venasa ārambha karalā. hæbæyi dæn venakoṭa api dannavāgē kaṭen oya vacana kiyavagena yanavā. oya guṇa ṭika kiya venavā. oya karmasthāna kiya venavā. anna anukūla śaktiya viśvayaṭa nipada venavā. anukūla kālaya matu velā enakoṭa anukūla tænvalin ē śaktiya matu velā enavā. hæbæyi koccara tarka vāda karat hariyannē næhæ. tava ṭikak a kalla yanakoṭa oya valā væḍi ēvā kiyanakoṭa oya kiyana bhautika tarka okkoma bidenavā.

우리에게는 예전부터 생각이 하나 있었습니다. dharma에 대한 생각입니다. 어느 날 이 guṇa가 입에서 제대로 나오기 시작하면 이 온누리에 바뀜이 일어나리라는 것이었습니다. 그 바뀜이 시작되었습니다. 이제 우리가 알다시피 입으로 그 말들이 나오고, 그 guṇa들이 나오고, 그 kammaṭṭhāna가 나옵니다. 그러면 맞는 힘이 온누리에 생겨납니다. 맞는 때가 오면 맞는 곳에서 그 힘이 떠오릅니다. 그러나 아무리 따지고 다투어도 들어맞지 않습니다. 조금 더 시간이 지나 이것을 더 많이 외우게 되면 몸에 대한 따짐은 모두 무너집니다.

anna ēkayi dæn tava kiyanna puḷuvan tava ṭikak eharilā oṭa vadā hari hariyahak matu vana dālā mokada karannē etakoṭa da praśnaya.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

namut ehema pættak næhæ. noya ekayi noyek matan dækaganna bæ satvaya

그러나 그런 쪽은 없습니다. 여러 갈래 생각이 있을 뿐, 중생은 보지 못합니다.

itin ē nisā ōgē śaktiya kiyana mokada oya varṇa svabhāvayan oya okkoma oya kramayaṭama tamayi lōkayaṭa matuvilā piṭa vennē. oya tiyennē yamaka vædilā vena parāvartaya anukūla vædilā vena parāvartanaya lōkayā yamkisi tænak mul karagena āśīravada balāporottu venakoṭa mē sānya ē tænvala væḍilā tamayi āpahu nikut vennē. buvan idirisanākārayen śabdayan nikut kaḷāṭa passē anukūla buvandira yantrayaṭa ēka ægena ēken nikut karanavā ē śabdaya anukūla śabdaya saddaya anukūla varṇayaki ædagena e varṇayaṭa avaśya karana dē ædagena ēkin anukūla varṇaya nikut karalā hadan sēhā patatu vāgē varṇaya nikut karanavā īḷa

그래서 그 힘이라는 것, 그 빛깔의 성품들은 모두 이런 식으로 세상에 떠올라 나옵니다. 그것은 무언가에 부딪혀 되비치는 것, 맞는 것에 부딪혀 되비치는 것입니다. 세상이 어떤 곳을 바탕으로 축복을 바랄 때, 이 힘이 그런 곳에 부딪혀 다시 내뿜어집니다. 라디오에서 소리를 내보내면 맞는 수신 기계가 그것을 끌어와 그 소리를 내보내듯이, 텔레비전이 맞는 빛깔을 끌어와 그 빛깔에 필요한 것을 끌어모아 맞는 빛깔을 내보내듯이 말입니다.

anna ē vagē deyak metana tiyenavā mē guṇa taraṁgayak yannē ē guṇa taraṁgaya anukūla vena tæna tamayi bauddhayangē sammata pūjanīya vastuva ēvā karā tamayi ævidilā yannē. ēvā tamayi sammata velā tiyennē. ē sammatayen piṭa karanna āpahu nævata praticāraya tamayi oya eka eka varaṇa matuvelā pinna paṭan gannē.

그와 같은 것이 여기에 있습니다. guṇa의 물결이 가는데, 그 물결이 맞아드는 곳이 바로 Buddha 교도들이 받드는 귀한 것들입니다. 그쪽으로 물결이 갑니다. 그것들이 받들어지는 것으로 정해져 있습니다. 그 정해진 곳에서 다시 되돌아오는 것이 여러 빛깔로 떠올라 빛나기 시작하는 것입니다.

haṭāgattā ov bæri deyak tamayi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn ehema deyak tiyenavada ara mē hæma deyakma dirisennē hon̆daṭa nemeyi. hæbæyi dirisena dē tuḷin edāt dænagatta kramayak tiyenavā.

그런데 그런 것이 있습니까? 빛나는 것이 모두 좋은 것은 아닙니다. 그러나 빛나는 것을 통해 그때에도 알아낸 방법이 있습니다.

aṁgulimāla kumārayā velā upadina velāva ē muḷu gamema tiyena kaḍu kamisiya okkoma disenna paṭan gattālu āvē geval vala tiyena kaḍu sirisenna paṭan gattālu. hæbæyi guṇadharma tiyena ēvā nemeyi dirasunē kaḷu. ada karu dirisīmē ādī neveyi 999 malā ammāraṇaya dahama ṭikē bavaṭa pat kirīmē pennum karalā. dirisigē pratiphalaya ē upan kenāgē hæṭiya. dirisuna pætta hæṭiyanayi pratiphalaya hamba vunē. hæbæyi mē særē bhayānakē irisaṭē budu piḷima dihā vināśayak venavā nē. api dakinna ōnē ekak.

Aṅgulimāla가 태어날 때 온 마을의 칼과 무기가 모두 빛나기 시작했다고 합니다. 집집마다 있던 칼이 빛났다고 합니다. 그러나 빛난 것은 덕을 지닌 것들이 아니었습니다. 그것은 그가 999명을 죽이고 어머니까지 죽이려 하는 쪽으로 가리라는 것을 미리 보여 준 것입니다. 빛남의 열매는 태어난 그 사람에 따랐습니다. 빛난 쪽에 따라 열매가 왔습니다. 그렇다면 이번에 불상이 빛나는 것은 무슨 망가짐이 온다는 위험한 뜻이냐고 물을 수도 있습니다. 이것은 우리가 보아야 할 것입니다.

dæn buduras gæna katā karana vacanayak kiyalā mē budu ræs kiyanna epā kiyana vacanayen dæn hoyā venavā. ēka henā budu an̆duraganna ōnē. han̆dunāganna budu kī denek innavada buddha kiyana vacanayen aragannakoṭa lovturā buddha, paccēka buddha, śrāvaka buddha kiyana yathā buddhayu buduvarayan vahansēlā tun denek gæna katā venavā. buddha śrāvakayan vahansēlā śrāvaka buddhayi.

이제 Buddha 빛살을 이야기하는데, ‘Buddha 빛살이라 하지 말라’는 말까지 나옵니다. 그러니 먼저 ‘Buddha’를 알아보아야 합니다. Buddha가 몇이나 있습니까? buddha라는 말로 잡으면 lokuttara Buddha, pacceka buddha, sāvaka buddha, 이렇게 세 부류의 buddha가 이야기됩니다. Buddha의 제자들은 sāvaka buddha입니다.

buddha bavaṭa pat venakoṭa æti hita prabhāsanatta. sabhasra meta api kivvē citta buddha venuvaṭa pat vennē hita pabassarē svabhāvayak tiyena ālōkama ēka tamayi ara ālōka paricāra dakvā anna prabhāsvara gati lakṣanī svabhāvaya ēkayi. ēken vihiduvanavā ē hana ālōkaya eka eka vaṭavatma vihiduvannē nehekayi.

buddha가 될 때 마음은 pabhassara, 곧 환히 빛나는 마음이 됩니다. buddha가 되는 마음은 환히 빛나는 성품, 빛을 지닙니다. 그것이 pabhassara의 성질입니다. 거기서 빛이 퍼지는데, 한 가지 빛깔로만 퍼지는 것이 아닙니다.

prabhāsvaraya gatiya tiyena gatiya kraya maṭṭam tiyenavā.

pabhassara의 성질에 이르기까지는 여러 층이 있습니다.

ē maṭṭamaṭa tiyenavā laya nimuduru gatiyak. bayē kahaṭa gatiyak tiyenavā. issellāma lōka satvayā ēka varṇanā karanna vaṭina ekakna. lē kahaṭa kiyana eka varṇā karanna bæ. hon̆da pættana ēni ē nisā ē layē gahaṭa æti venavā etakoṭa kā ka laya bavaṭa kæmaṇu layi svabhāvaya tamayi ka āla kāla anna kaḷuvaknē saṁkētavatta vennē hētuphalaya.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

śraya bava pæmiṇa vuṇā vū layaka lakṣaṇaya mokakda? kālāyi. ara kālā lakṣaṇaya tamayi kaḷuven kiyalā api dannē.

그렇게 된 마음의 표지는 무엇입니까? kāla입니다. 그 kāla의 표지가 우리가 검정이라고 아는 것입니다.

īṭa passē kramakrama laya nivī yana gati lassanayak enavā. nimu layak æṭṭiyē nilayi. anna īḷan̆gaṭa nīlā haṭaganna ga. nivuṇu laya gæṭiguṇa. yam layak nivan dækalā nam nivan dækava laya hevat mānasikatvayak tiyenavā nam yam kenekuṭa eyāgē tiyena paḷavenima vihidena eka tamayi nīva eyāgē svabhāvaya

그 뒤 차츰 마음이 가라앉는 성질이 옵니다. 가라앉은 마음은 nīla, 곧 파랑입니다. 다음으로 nīla가 생깁니다. 가라앉은 마음의 성질입니다. 어떤 이의 마음이 꺼져 가라앉아 있다면, 그런 마음가짐이 있다면, 그에게서 처음 퍼지는 것이 nīla이며 그것이 그의 성품입니다.

pīta kiyalā vacanayak tiyenavā īḷa. pā hita pīta mē nirukti hædena hæk tiyenavā. pānaya karana hitaṭa kiyanavā bī pānaya karannē monavada? paṁcakāmaya. laya nimi innē. sæpa parusa nǣ. paṁcakāmayō pānaya karana hitak tiyenavā pāha hitīta.

다음으로 pīta라는 말이 있습니다. ‘pā hita’에서 ‘pīta’가 되는 풀이가 있을 수 있습니다. 마시는 마음을 ‘pī’라고 합니다. 무엇을 마십니까? pañcakāma, 다섯 감각의 즐거움입니다. 마음은 가라앉아 있지만 거칠지는 않습니다. pañcakāma를 마시는 마음이 있으니 ‘pā hita’, 곧 pīta입니다.

lōka āśvādiyaṭa bæn̆dena hitak tiyenavā. lōkayaṭa tuḷa tiyena hita tamayi lōhita tamayi lōhita varṇaya kiyannē sattavar ē dē okkoma athærakahama uḍaṭa an̆dina mēmē mē hitak tiyenavā. uddhahita uddhahita tamayi ōdahita ōdāta vuna sudu vunē. suddha varṇayagi varṇaya ēkayi. hitē gati lakṣaṭa anukūlava varṇaya haṭaganna nǣ.

세상의 맛에 묶이는 마음이 있습니다. 세상 안에 있는 마음, ‘loka hita’가 lohita, 곧 빨강입니다. 그 모든 것을 내려놓으면 위로 올라가는 마음이 있습니다. ‘uddha hita’입니다. uddha hita가 odāta, 곧 하양이 됩니다. 맑은 빛깔이 그것입니다. 마음의 성질에 맞게 빛깔이 생깁니다.

ē tatvayen uḍaṭa gihillā manasen jētatvayaṭa pat venavā. manasen jēsatvayaṭa pat venavā kiyalā heta kiyenavā māṁ jēsaya. otanin giya tavat uttara vitara giyāhama nævata bhavayē særi saranna saranna næti satkarayā prabhā asrat vennaṭa pat venavā. prabhā asranāṭa passē prabhā assara venavā. ē kiyannē varṇa pennanna bæ. ēka lōkōcara. onna kaya varṇaya kiyana hæ.

그 자리에서 더 올라가면 마음으로 가장 뛰어난 경지에 이릅니다. 마음으로 가장 뛰어난 경지에 이른다는 것입니다. 거기서 더 높이 가면 다시는 bhava를 떠돌지 않는 이가 되어 pabhassara에 이릅니다. pabhassara가 된 뒤에는 빛깔을 보여 줄 수 없습니다. 그것은 lokuttara입니다. 몸 빛깔이라는 것은 이렇습니다.

dæn budupiyāṇan vahansē ḷan̆ga tiyennē ōkē abhyantarayēma ḷan̆gama tiyennē prabhāssara. dæn mē prabhāssaratvayaṭa laṁ velā tiyenakoṭa mē lōkē paṁcakāmayama haṭagena tiyennē ekkō puṇyaphala muru karagena. puṇyapā kiyana mē deka tamayi lōkaya tuḷa ædalā inna vipāka vaśayen tiyennē. prabhāsaratvayaṭa vipāka vaśayen hædalā inna ekak nǣhæ. ēka arihatvaya keḷavara.

Buddha께서 지니신 것, 그 가장 깊은 안에 있는 것은 pabhassara입니다. 이 pabhassara에 가까이 있을 때, 이 세상의 pañcakāma는 puñña의 열매로 생겨나 있습니다. puñña와 pāpa, 이 둘이 세상 안에서 vipāka로 끌어당기며 남아 있는 것입니다. pabhassara에는 vipāka로 지어진 것이 남아 있지 않습니다. 그것이 arahant의 끝입니다.

næyi dæn unvahansēgē mānasikatvaya karā unvahansēgē kāyakatvaya vetaṭa ædalā innavā nam bāhira lōkē yam kevana śaktiyak. monavāhari rūpa kalāpayak ædalā evā nam. ē ædalā ena hæma ekakma urāganna vidihak næha. prabhāssaratvaya nisā uranna næ. dæn mokada vennē? uranna næti ṭika vikarśanaya karanna ōna. hæbæyi lōkayāṭa dennē ēken avaśya ṭika hadalā. tamā veta yamak enavā nam unvahansē piṭa karannē āśirvādayak karanavā.

그런데 바깥 세상의 어떤 힘이 그분의 마음가짐과 몸 쪽으로 끌려온다면, 어떤 rūpa kalāpa가 끌려온다면, 그렇게 끌려오는 것을 모두 빨아들일 길이 없습니다. pabhassara이기 때문에 빨아들이지 못합니다. 그러면 어떻게 됩니까? 빨아들이지 못하는 것은 밀어내야 합니다. 그러나 세상에 줄 때는 그 가운데 필요한 것을 지어서 줍니다. 그분께 무언가 다가오면 그분이 내보내는 것은 축복이 됩니다.

āśirvādaya piṭa karanakoṭa kāla ahalakat nǣ ē vidihē dahaḷaka itilā nǣ tālakana daya nivilā jīvat venna. anna ēkā dāma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa dæhæmin paṁcakāmaya æsuru karanavā dæhæmin æsuru karagena hon̆da nisā nēda nimu layakin yuttava innē ēka etakoṭa lōkaya æsuru karanavā nam ēka dhārmika vidiyaṭa æsuru karannē hon̆da nisā nemeyi. namut tava ekapāraṭa atharaganna bæ anna ēka tiyana gatina hæbæyi mē īṭa vaḍā amatayi. usak hitakin jīvat venna. tavat sēkayi. maraṇayen jēkṣatvayen jīvat venna. etakoṭa guṇa dharmaya tuma jīvat venavā.

그러면 dharma에 맞게 pañcakāma를 누립니다. dharma에 맞게 누리는 것은 그것이 좋아서가 아니지 않습니까? 가라앉은 마음으로 지냅니다. 세상을 누린다면 dharma에 맞게 누리는 것이지, 그것이 좋아서가 아닙니다. 다만 한꺼번에 내려놓지 못할 뿐입니다. 그것이 그 성질입니다. 그러나 그보다 높은 것이 있습니다. 높은 마음으로 사는 것입니다. 그보다 더 뛰어난 것은 마음의 으뜸으로 사는 것입니다. 그러면 덕 안에서 삽니다.

ehema jīvat vunāṭa passē oya okkoma lōkeṭa ayiti. okkoma atvinnavā. attara dharma prabhā karanna mā innaṭa enavā. menna mē kiyana gati lakṣayaṭa anuva tamayi. unvahansē vetara vipāka vaśayen hō mona hiṭuka hō ædalā æna yak tiyenavānam mē viśayen unvahansē vet ædalā enavā nam ē unvahansēgen vikarṣaṇaya karannē ehā papa bava oya dīvara.

그렇게 살고 나면 그 모든 것은 세상의 것이 되고, 모두 내려놓습니다. 그러다 pabhassara에 이르게 됩니다. 바로 이 성질에 따라, vipāka로든 무엇으로든 그분께 끌려오는 것이 있다면, 그분은 그것을 밀어냅니다.

sūryālōkayaṭa vatura biṁduvahama vatura biduva vatura biṁduvama nemeyi itin. ēkaṭa væduna ālōkaya ē biduvaren yamkati śaktiyak nam nīla pītādī vaśayen hadalā ævannavā. ehenam dēdun pāyāva vagē pēnavā sūryālōgaya vatura pibabhāva varṇa vikinna. anna ē vagē svabhāvayak tamayi prabhāssaratvaya yam tæna karannē. prabhāssaratvayaṭa vædilā vikarṣaṇaya karanakoṭa yamak ēkē kriyākārī gōcarā vihidenna.

햇빛이 물방울에 닿을 때, 물방울은 그저 물방울이 아닙니다. 거기에 닿은 빛이 그 물방울을 거치며 어떤 힘으로 nīla, pīta 같은 빛깔로 지어져 나옵니다. 그래서 무지개가 뜬 것처럼 보입니다. 햇빛이 물방울에서 빛깔로 갈라지는 것입니다. pabhassara가 어떤 곳에서 하는 일이 바로 그런 성품입니다. 무언가가 pabhassara에 닿아 밀려날 때 그 움직임의 영역이 퍼집니다.

menna mē nisā tamayi buddha kiyana tattvayaṭa patvenavahama bhavaya udurā damana mānasikatvayaṭa patvīma tamayi ē kiyannē. prabhas ratvayaṭa patvīma tamayi buddhayagē idiriyaṭa tiyena mānasikatvaya anna ēba mānasikatvaya tuḷin yamak sæs karanavada sæk karana ākārayak tiyenavada ēkanāva buddha butarayi.

그래서 buddha가 된다는 것은 bhava를 뽑아 버리는 마음가짐에 이르는 것입니다. pabhassara에 이르는 것이 buddha 앞에 놓인 마음가짐입니다. 그 마음가짐을 통해 무언가를 모아 보이는 방식이 있다면, 그것이 Buddha 빛살입니다.

budun ræs karannē nǣha lōkayaṭa rāgayen, dvēśayen, mōhayen budun diyamak kæs karalā pennanavā nam kæs karālā gihillā pennanavānam anukūla nivan maga anukūla pratipadāvak. dekin eka sakas kara næhaṭi penna. ehenam budura haṭaganna hētuva tiyennē buduhāmuduruvō apiṭa ræs kara yutu kramayak nisā. jīvitaya ekapāra parihatyaṭa pat venna kivvē næhæ. anukūlatāvayan labā kaḷu daham pætta paḷa ganna epā. maj dahana dahak kiyalā ayin karanna. īṭa passē madhya ahama madhyama daham hæṭiyaṭa ganna. laya imi jīvat venavā.

Buddha께서는 rāga, dosa, moha로 세상을 모으지 않으십니다. Buddha께서 무언가를 모아 보이신다면, 그것은 nibbāna 길에 맞는 수행입니다. 그러니 Buddha 빛살이 생기는 까닭은 Buddha께서 우리를 모으시는 방식 때문입니다. 삶을 한꺼번에 내던지라고 하지 않으셨습니다. 맞는 것을 얻어 가며 어두운 dharma 쪽을 붙잡지 말라, 양 끝을 버리라 하셨습니다. 그다음 가운데 길을 붙잡으라 하셨습니다. 가라앉은 마음으로 삽니다.

paṁcakāmaya pānaya karanavā. hæbæ pānaya karanakoṭa ē hitavanna epā. ēva malalā rūca karaganna epā. kākmanna epā. prītin ehaṭa yanna epā. lōkayaṭa yama hitak tiyenavānam lōkaya allanna epā. lōka āśvādaya inna karānna deyak næha purudu vena ekak. etan denakilavala ohomayi. hæbæyi ōkē hana lan̆gama tiyena īṭa vaḍā væḍālaṭa ena ḷan̆gaṭa lan̆ga koṭasak tiyenavā. mālaṭa tava laṁ venaka ōket ikmagiyā. usak satvayaṭa manasa vaḍāganna dhyānalā vidiha uddhahita satvayaṭa āvā. sudu satvayaṭa āvā. īṭa passē guṇadharmaya pūrṇaya karanavā āraya ehema vunē. etana sambandha karaganna yathārthaya mā jēsrayi etakoṭa ārya guṇayaṭa pat velā.

pañcakāma를 누립니다. 그러나 누릴 때 그것에 마음을 빼앗기지 말고, 그것을 즐거움으로 삼지 말고, 탐내지 말고, 기쁨에 휩쓸려 가지 마십시오. 세상에 마음이 있다면 세상을 붙잡지 마십시오. 세상의 맛에 머물지 않도록 익혀 가는 것입니다. 그다음 그보다 더 가까운 단계가 있습니다. 그것도 넘어서, 높은 존재가 되려고 jhāna로 마음을 닦아 uddha hita의 존재, 하얀 존재에 이르렀습니다. 그다음 덕을 온전히 하여 ariya가 되었습니다. ariya의 guṇa에 이른 것입니다.

asenṭāgē samādhiya vunē. etana pragnā guna antimaṭa mātr̥kaṭa ætula venna næhæ mā samānayi. bhāgī tattvayaṭa nna guṇayen āsaya na arihat nunam prabhāssa rayaṭa pat venavā. prabhāssa rayaṭa pat vecca eka nam sasara gamana ivarayi. ē vipāka ada gevilā giyā pirum pānavelā iginna hara sasara gamaṭa ituru vak. ehin menna mēkayi budura. ē anuva tamayi ræsmālā hædennē.

asekha의 samādhi가 되었고, 거기서 paññā의 guṇa가 갖추어져 arahant가 되면 pabhassara에 이릅니다. pabhassara에 이른 이라면 saṃsāra의 길은 끝났습니다. 그 vipāka는 다 닳아 없어졌습니다. 이것이 Buddha 빛살입니다. 그에 따라 빛살의 꽃타래가 생깁니다.

dæn passē gatta aṭuvāvakin tamayi pelā tiyennē æhen æhen kaḷu pāṭa kaḷu indriyen kaḷu pāṭa suḷu indriyen sudu pāṭa ōta yanavā kiyana ekak. dæn æhen yannē īsa kes valin yannē monaka tamayi nil pāra kiyanavā. kalin dhyān kiyannē yannē nil pāra dæn ēvā tiyalā tiyennē aṭuvāhavak aṭuvāhavaka tiyena katāvakadī buddha bōsa hāmuduruvō liv aṭuvāga vigrahaya tamayi pra vigrahaya. saṭṭhahānaya dēśanā karana velāvēdī oya vitarayak tiyā kiyalā.

뒤에 나온 aṭṭhakathā에서 보여 주는 것은, 눈에서 검은빛이, 흰자위에서 흰빛이 나갔다는 것입니다. 머리카락에서는 파란빛이 나갔다고 합니다. 이것들은 aṭṭhakathā에 실려 있는데, aṭṭhakathā의 이야기 속에서 Buddhaghosa 장로가 쓴 풀이입니다. Paṭṭhāna를 깊이 살피실 때 그렇게 되었다고 합니다.

ov dat valin sudupāṭa giyā oya adivasē. etakoṭa dæn lēv valin mē mē yanavā satupāṭa giyā mē ādī vaśayen pennalā tiyennē. etakoṭa dæn ē pennannē mē budurajāṇan vahansēgē dēśanāvaka san̆dahā nemeyi. oya pelā tiyennē mē maslē kayakin vihiduna pāṭak gæna kiyalā. mē maslē kayakkin pāṭak vihidunavā kiyana vacanaya aragena oya vigraha karennē giyāṭa oya kiyana tattvayaṭa budurajāṇan vahansēgē dēśanāvē hētuphala nyāya sambandhayak pennapu denna.

그렇습니다. 이에서는 흰빛이 나갔다는 식이고, 피에서는 붉은빛이 나갔다는 식으로 보여 줍니다. 그러나 이것은 Buddha의 가르침에 따른 것이 아닙니다. 살과 피로 된 몸에서 퍼진 빛깔을 말하는 것입니다. 살과 피의 몸에서 빛깔이 퍼졌다는 말을 가지고 풀이하다 보니, Buddha 가르침의 hetu와 열매의 이치와는 관계를 보여 주지 못하게 되었습니다.

ehenam budurajāṇan vahansēgē mē śaktiya vihitenakoṭa dæn api kiyanavā lēvalin satupāṭa vihidunā kiyalā. mē æhæṭa pēna mulāva nē lēvaṭa satupāda anvissayakin bæluvot ehema satu pāṭa liya tiyenavada? anvissayakin bæluvat ehema elē satu pāṭada kiyana satuṭa nǣ. ēka æhæ mudāvak tamayi ælē satu karalā pennannē. gē biṁduvak balapuvahama hariyaṭama mē ara mē mīvadayaka pæni aha karapu mæsō næti mē vadayak tiyennē kohomada dænatāvaya vidilā ē vagē lē binduva pēnnē. anna vissayen balanna hatara pēnnē næ. ē hatara pēnavā kiyannē ēka yamkisi ākāraya sakas velā nam mē vena mē laṁ velā tiyena ākāraya hamōlōben kiyana yamkisi koṭasak nisā haṭaganna uddīpanaya.

그러면 Buddha의 힘이 퍼질 때 피에서 붉은빛이 퍼졌다고 우리는 말합니다. 피가 붉은 것은 눈에 보이는 헛보임입니다. 현미경으로 보면 피가 그렇게 붉습니까? 현미경으로 보아도 피는 붉지 않습니다. 피를 붉게 보이게 하는 것은 눈의 헛보임입니다. 피 한 방울을 보면, 꿀벌이 없는 벌집처럼 생겼습니다. 피 방울은 그렇게 보입니다. 현미경으로 보면 붉음이 보이지 않습니다. 붉게 보이는 것은 그것이 어떤 식으로 짜여 있기 때문인데, haemoglobin이라는 부분 때문에 생기는 들뜸입니다.

etakoṭa mēkē pennalā tiyennē mē æs valin vihiduna ēvayi mē isages valin vihidunē ēvayi dæn mē ādi vaśayen saṭvaraṇa valaṭa hadalā pennanna hadannē oya vidihaṭa prabhāsara vidunē magennē subhāsaratvayaṭa pihinna pādā gæna kiyanna ekak. æ sudu pāṭa vitarayi. ov pāṭa pahaya saṁkalyak gattahama tamayi gannē prabhāsara kiyalā.

여기서 보여 주는 것은 눈에서 퍼진 것, 머리카락에서 퍼진 것 등으로 여섯 빛깔을 만들어 보이려는 것입니다. pabhassara는… 흰빛뿐입니까? 그렇습니다. 다섯 빛깔을 섞은 것을 pabhassara라고 받아들입니다.

mē pāṭa pahē saṁkaraṇayak karagattahama pāra pahē saṁkalyak tuḷa āyusarayak ara nīla, pīta lōhita ōdāta kiyana oya ṭika okkoma aragena ara kuṇugollaṭa tamayi ē ayisarayak dāgannē. sampūrṇa kara prabhāsakara varṇaya kiyalā. eham nilpāṭayi, patupātayi ē vidihaṭa dudu pāṭayi mē okkoma ṭikaṭa gæṭu karanavā. bæluvot ehema lassana pāṭak ræhapat pāṭak enavada tamat an̆duruvalā. āyasarayak balapāra an̆duraṭama vænivā. tibunat æḍiya an̆duruvelā enavā.

다섯 빛깔을 섞어서, nīla, pīta, lohita, odāta 등을 모두 가져다 한 덩어리로 섞고는 그것을 온전한 pabhassara 빛깔이라고 합니다. 파랑, 노랑, 하양을 모두 함께 섞으면 아름다운 빛깔, 좋은 빛깔이 나옵니까? 어두워집니다. 섞으면 어둠으로 가라앉습니다. 있던 빛깔도 더 어두워집니다.

itin ara vacana vala artha niruktiya dakinnē nætuvahama oya praśnaya matu venavā. ēvā hædennē kohomada? dannē nætuvahamat oya praśnaya matu venavā. ehenam bhavaya udurā gamanaya kiyana bhava bhavaya udurana arthayen tamayi bhavū uddha buddha tiyennē. bhava uddha uddha buddha vacana tiyenadena kramayak tiyenavā. hæbæyi bhāṣā nirukti mīṭa venas venna puḷuvan. pada niruktina nirukti gnāna kramayak tiyenavā. ē kramaya tamayi niyama ata ganna puḷuvan.

그래서 낱말의 뜻 풀이를 보지 못하면 이런 물음이 생깁니다. 그것들이 어떻게 생겨나는지 모를 때도 이런 물음이 생깁니다. 그러니 bhava를 뽑아낸다는 뜻에서, ‘bhava uddha’가 ‘buddha’가 됩니다. bhava uddha에서 buddha라는 말이 생겨나는 방식이 있습니다. 물론 말의 풀이는 이와 다를 수 있습니다. 낱말 풀이를 아는 nirukti ñāṇa의 방법이 있습니다. 그 방법이 바르게 받아들일 수 있는 것입니다.

caturārya satya dharmaya avabōdha venakoṭa mē bhavaya udurā karana mānasikatvaya udā venavā. ē mānasikatvaya bhavaya allannē nǣhæ īṭa passē. bhavaya udurāvā. bhavaya udurā arthayen buddha tiyenavā. mē buddha kiyana tatvayaṭa yamkisi kenek pat venakoṭa anna ē velāvēdī

네 가지 ariya sacca dharma를 깨달을 때 bhava를 뽑아 버리는 마음가짐이 밝아옵니다. 그 뒤로 그 마음가짐은 bhava를 붙잡지 않습니다. bhava를 뽑아 버렸습니다. bhava를 뽑았다는 뜻에서 buddha입니다. 누군가 이 buddha의 경지에 이를 때, 바로 그때,

ræs karana dēval ræs karannē anupiḷiva kohoma ḷan̆gaṭa ganna deyak tiyenavānam prabhā karāva saraṇa deyak gannē næ. lōkayē særi saranna hēturita deyak tamāgē kriyākāraya samādhaya prayaṭa gannē næti nisā. ē ganna hariya pravā karannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōkayaṭa dena hariyak tiyenavā set sabā set pāvin prabhāśa ratvaya denna bæ. denna puḷuvan ituru yahapat yahapat ana yahapataṭa anukūla anit hariya piṭa karanakoṭa śāntayak deka piṭa velā yanavā anit eka oya piṭa venakoṭa tamayi eka varṇa væṭennē.

세상에 주는 몫이 있습니다. 복과 평안입니다. pabhassara 자체는 줄 수 없습니다. 줄 수 있는 것은 나머지 좋은 것입니다. 좋음에 맞는 나머지를 내보낼 때 고요함이 함께 나가고, 그것이 나갈 때 빛깔이 드리웁니다.

bhavaya udurā tamuṭa pat vecca kenekuṭa pragnāva pahaḷa venavā. pragnāva nisā ārya maitriya hæn̆gīmak pahaḷa venavā. āryangē met væḍīmak. ārya maitriyen lōkeṭa paturu aharanakoṭa kramānukūlava pæturilā yana katāva tamayi rasmika raṭāva. ada buddha rasmi mālāvak kiyana itāvat budupiyāṇan vahansēgenma vihina saśmi mālāva buddha rat. anikā buddha rasya nemeyi kiyalā. bhavaya udurā dæmmū uttamayangē yam rimālāvak æti venavā nam sakas venavā nam hētuphala æti vuṇā. ē okkoma buddha ratmaya yamkisi saṁkētmaka dænaṭa vædilā parāvaraṇaya ēkat ē jātiyama ræ.

bhava를 뽑아 버린 이에게 paññā가 생깁니다. paññā 때문에 ariya의 mettā가 생깁니다. ariya의 mettā가 자라납니다. ariya의 mettā로 세상에 퍼뜨릴 때 차례로 퍼져 나가는 것이 빛살의 무늬입니다. 오늘날 Buddha 빛살의 꽃타래라 하면 Buddha께 몸소 퍼져 나온 빛살만 Buddha 빛살이고 다른 것은 아니라고 합니다. 그러나 bhava를 뽑아 버린 거룩한 이들에게서 빛살 타래가 생겨나 짜인다면, hetu와 열매가 있는 것이므로 모두 Buddha 빛살입니다. 어떤 표지에 닿아 되비치는 것도 같은 부류의 빛살입니다.

buduvaru lōkaya pahaḷitaraya buddha rasmaya kivvaṭa hariyannavā. ehenam buduvaru pahaḷa velā kiyana parama tamayi budu baṇa venna ōnē. ada budu baṇa kiyanna bæhænē buddha rasiteni budurajāṇan vahansē jīvat patva innakan vitarayi kiyannē ekama nanē. budu gaṇa tiyennet budurajāṇan vahansē jīvat velā innaka vitarayi buduhārāṇan vahansē pira budu baṇa kocca vacanaya tēru anna budu kiyana vacanaya tērum aranna æti varadē.

Buddha가 세상에 나타나셨을 때만 Buddha 빛살이라고 한다면, Buddha가 나타나셨을 때만 Buddha의 가르침이라 해야 합니다. 그러면 오늘은 Buddha의 가르침을 말할 수 없지 않습니까? Buddha 빛살은 Buddha께서 살아 계실 동안만이라고 말하는 것은 그와 같습니다. Buddha guṇa도 Buddha께서 살아 계실 동안만 있다는 말이 됩니다. 잘못은 Buddha라는 말을 이해하는 데 있습니다.

budu kiyana vacanayakma sarvatayan vahansē buddha kiyannē kiyalā etanama aragena budura nætnam unvahansēgē piṭa vena ekasak vena ekak nǣha kiyalā mehema nigamanaya karapuvahama eyā buddha tērum arannē næha. ehenam budu baṇa kiyannē kavuda kiyalā æhuvot dæn budu baṇa kiyanna kenek dharmaya vacana tēruma upannam kiyana dharmayaṭayi ekaṭa eka hāmuduruva mē hētuphalaya anna ēkayi kiyannē hētuphalaya nikinna ōnē

buddha라는 말을 오직 모든 것을 아시는 그분만으로 잡고, Buddha 빛살이 아니면 그분에게서 나오는 것은 아무것도 없다고 이렇게 결론을 내리면, 그는 buddha를 이해하지 못한 것입니다. 그렇다면 지금 Buddha의 가르침을 말하는 이는 누구냐고 묻는다면 — dharma라는 말의 뜻, 생겨난 dharma, 그것이 hetu와 열매입니다. 그래서 hetu와 열매를 보아야 한다고 하는 것입니다.

svabhāva svabhāva dharmaya tamāgē hæṭi darannē svabhāva dharmaya mē lōka satvayā yam yam svabhāvayak daranavā nam ē dharaṇa ākārayaṭa svabhāva dharmaya

sabhāva dharma, 곧 제 생김새를 지니는 것이 sabhāva dharma입니다. 이 세상 중생이 어떤 성품을 지닌다면, 그 지니는 모습대로가 sabhāva dharma입니다.

kivvat mokora ehema deyak tiyenna maōna dæn hon̆daṭama pæhædili deyaknē. dæn gētavanārāmaya pahaḷa vuna mē gētavanārāmaya vāgē māla aligāvak pahaḷa vuṇālu meyāṭa sarsa meyā anē piṭi dutumā dæn etakoṭa ē pahaḷa venakoṭa mokenda pahaḷa vunē kavuda pahaḷa karalā dunnē? eyā karamu yamkisi yahapat tannāvak dāna puṇyaktiyā balayen eyāṭa ē jātaya vimāṇayak avasādayalama pahaḷa vuṇā. dæn hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā prabhā dharmaya pahaḷa vecca kramaya anukūla karannēnē vahala vunē. itin etakoṭa ēka pahaladī hitu tænayi pahala vunē. lōkē nirōgīma devulaṭa hētuvāka hētukāraka vannā panak karalā tib anukūla tæna ē saṁkhāraṭa anukūlava ē lōkē pahaḷa vuṇā. ē pahaḷa vunet īṭa anukūlavayi. pitumaṭiyaṭa nemeyi. kavuruvat pahaḷa karapu kenek næha.

아주 뚜렷한 일이 있습니다. Jetavanārāma가 세워졌을 때 Jetavana 같은 궁전이 Anāthapiṇḍika를 위해 하늘에 나타났다고 합니다. 그것이 나타날 때 무엇으로 나타났습니까? 누가 만들어 주었습니까? 그가 지은 좋은 dāna라는 puñña의 힘으로 그런 궁전이 나타났습니다. 뚜렷하게 보입니다. 그것은 맞는 방식에 따라 나타났습니다. 그 saṅkhāra에 맞게, 맞는 곳에 그 세상이 나타났습니다. 그것도 그에 맞게 나타난 것이지 누가 지어낸 것이 아닙니다. 누가 나타나게 한 이도 없습니다.

saṁkamat tiyenavā manupadammā kiyana ov ēkena dāganna anna ē kiyannē ēkat ehema venna ōnē manōmaya vaśayen purayak tērennē næha ēgollō ehema tæna vin̆dalā næhæ. tērum aranna næha. svāmīn vahansa dakinna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

svabhā dharmaya kiyana eka koccara kivvat ēgollō dakinnē. mēka mē kisima sambandhayak næti dharma niyāmayak kiyalā. ē dharma niyāmaya kiyana vacanayemayi dālā tiyennē. rmaya. anna ēkayi dharma niyāvamaya tōragennē nætuva ēka dharma niyāmayen siddha vennē karma niyāmayen nemeyi. anna ehema ekak kiyanavā ōka ēkayi velā tiyennē. citta niyāmayak nemeyi. ōka tāma varaddagannē. ehemayi tamayi eha ov dhamma pasē paḷaveni katāvayak hovā tōranna pita pśna

sabhāva dharma를 아무리 말해도 그들은 이것을 아무 관계 없는 dhamma niyāma라고 봅니다. 바로 그 dhamma niyāma라는 말을 갖다 붙였습니다. 그래서 dhamma niyāma를 제대로 풀지 않고, 그것은 dhamma niyāma로 일어나는 것이지 kamma niyāma나 citta niyāma로 일어나는 것이 아니라고 말합니다. 아직도 잘못 잡고 있습니다. Dhammapada의 첫 구절도 제대로 풀지 못했습니다.

anna ēkayi. manō pupubbaṁgamā dhammā kiyana caitasikayanṭa hita śēṣṭhayi kiyalā mehema kiyanavā. ehenam pubbaṁgamā kiyannē pūrvaṁgamayi. manō heṭṭahā kiya itin deveni vatāvaṭa. paḷamu kinō pubbaṁgamā dhammā ov etakoṭa manō pūrvaṁgamayi dharmayan. dharmayanṭa pūrvaṁgama anna etakoṭa pūrvaṁgama kiyannē mulin pahaḷa venna ōnē pūrvaṁgaya ov manō dæn caitasikayanṭa hita pūrvaṁgamayi kiyalā gatto.

바로 그것입니다. ‘manopubbaṅgamā dhammā’를 두고 마음이 cetasika들 가운데 으뜸이라고 말합니다. pubbaṅgamā는 앞서 가는 것입니다. ‘manoseṭṭhā’는 그다음에 나옵니다. 먼저 ‘manopubbaṅgamā dhammā’입니다. 마음이 dhamma들에 앞서 갑니다. 앞서 간다는 것은 먼저 나타나야 한다는 것입니다. 그런데 마음이 cetasika들에 앞선다고 받아들였습니다.

sampūrṇa abhidharmayaṭa væradiyi. citta caitasika dekama saha jātayi. ēkaṭa upadinnē. eka vahavara upadinnē næ. etakoṭa eka vahara æhenavā misa ekak viturilā ekak nænnē næ. anna ēkayi. ēka ēkarammaṇayi. ēkōppāda ēka baṁka ēkarammaṇa oya gati tuna tiyenavā caitē sittē. itin mēkedima caitasikayanṭa hita pradhānayi kiyalā gattot ehema pubbaṁgamā kiyana rēṣayi kiyalā dānna neve. pūrvaṁgamayi kiyalā dānna. pubbaṁgamā kiyana vacanē tiyennē. manō pubbaṁgamā dhammā dharmayanṭa manasa pūrva aṁgamayi. itin oya ṭika tōragenna næti ekana velā tiyennē.

그것은 Abhidhamma로 보면 완전히 틀렸습니다. citta와 cetasika는 함께 생겨납니다. 함께 생겨나지, 하나가 따로 생겨나지 않습니다. 함께 사라지지, 하나만 남고 하나가 사라지지 않습니다. 대상도 하나입니다. ekuppāda, ekanirodha, ekārammaṇa, 이 세 성질이 cetasika에 있습니다. 그런데 마음이 cetasika보다 으뜸이라고 받아들이려면 pubbaṅgamā를 ‘으뜸’이라 할 것이 아니라 ‘앞서 감’이라 해야 합니다. 낱말은 pubbaṅgamā입니다. ‘manopubbaṅgamā dhammā’, 마음이 dhamma들에 앞서 갑니다. 이것을 가려내지 못해서 생긴 일입니다.

anna ēkayi. manō settā ē manō śrēyi. pūrvaṁgamayi śrēṣṭhayi. manō meya manasinmayi ivara tiyenavā. ehenam karaṇaya kiyana ata issellā novenna puḷuvanda karannē tātta næhena putē hædenavada anna ēkayi kiyannē. manō siṭṭā manōmaya dæn mokakda manō kivvē anna ēkayi tōraganna ōnē. manasa pasannana bhāsativā karavativā. mulin hita haṭagannavā. hita haṭagen tamayi bhā katāvayi kriyāvayi haṭagannē. īḷan̆gaṭa dæn otana dē paṭalavā gannavā. hita haṭagat mulin hita haṭagannavā passē katāva kriyāva haṭagannavā kivhama abhidharmayaṭa væradi kiyalā kiyanē.

그것입니다. ‘manoseṭṭhā’, 마음이 가장 뛰어납니다. 앞서 가고 뛰어납니다. ‘manomayā’, 마음으로 이루어집니다. 그러면 하는 일이 먼저 올 수 있습니까? 아버지 없이 아들이 생겨납니까? 그래서 무엇을 mano라고 했는지 가려내야 합니다. ‘manasā ce pasannena bhāsati vā karoti vā.’ 먼저 마음이 일어나고, 마음이 일어나서 말과 행동이 생깁니다. 그런데 여기서 사람들이 헷갈립니다. 먼저 마음이 일어나고 뒤에 말과 행동이 일어난다고 하면 Abhidhamma와 어긋난다고 말합니다.

abhidharmayaṭa vardi vitarena ōken katāva kriyāva karannā vū katāvaṭa ganna katā hitayi kriyāvaṭa ganna kriyā hitayi ē dekak kriyāvayi katāvayi siddha karannē mulin hadagatta hitak nisā. mulin haṭaganna hita. mulin haṭaganna hita katāvaṭa ayiti kiyakut nemeyi kriyāvaṭa ayiti kiyakut nemeyi. ē hita goḍanaganna ē hiten avaśya balāporottuvē hiṭa karaganna katāvayi kriyāvayi ādhāraya passē hit hadāgannavā. ē katāvaṭa hitak ōnē kriyāvaṭa hitak ōnē ē mohotē sahajātayakak. ēkē nættē næhæ. pā ov vipā ē vipāka vaśayen matu vena ekak tiyenavā mulin katā karattā adahasanna ā manō pahaḷa vennē mula tiyennē.

Abhidhamma와 어긋나지 않습니다. 말에 쓰이는 말-마음, 행동에 쓰이는 행동-마음, 그 둘이 있습니다. 행동과 말을 일으키는 것은 먼저 지어 둔 마음 때문입니다. 먼저 일어난 마음, 그 마음은 말에 속한 것도 행동에 속한 것도 아닙니다. 그 마음을 이루고 그 마음이 바라는 것을 이루려고, 말과 행동을 도움으로 삼아 뒤에 마음들이 지어집니다. 그 말에도 마음이 있어야 하고 행동에도 마음이 있어야 하며, 그 순간에는 함께 생겨납니다. 그것이 없는 것이 아닙니다. 그리고 vipāka로 떠오르는 것이 있는데, 먼저 생각을 품는 mano가 뿌리에 있습니다.

dæn api hitamukō mehema kavuru hari katā venavā yam anta hāmudapu mokada mehema kiyalā bōdhināsaya vædalā innē. hā enavā kavada yanna heṭa yanna tīraṇaya karaganna hari heṭa yanna. ā okkoma harinē okkoma sindu hara hari. dæn itin api gedara yanna dæn heṭa yanna api nigamanayak velā. mænagatta ekak tiyenavā dæn hiṭiyē. mokakda mæna tiyennē? heṭa api pirisa anurādhapurē yanavā. dæn mēka tamā adahasa. dæn adahasa katā karanna ṭikak tiyenavada? kiyanna ṭikak tiyenavā. ēka manasanē tiyennē. manasa pūrvakaruma karalā hiṭammayi ārambha vuṇē. ē dæn manasācayē pasanna ennē bhāsativā karōtivā passē tiyenavā. katāvayi kiyā pamayi ē mē anuvayi. mokada mē hadinnē? ē taṇhā durē yanna anna katāva næuvē mokak nisāda issellā adahasa gatta nisā. anatura adahasa aragena tamayi dæn kriyā karannē. æn̆dum hoyanavā ākāśaya karanavā mudal ekatu karagannavā. kaṭṭiya kiyalā kiyanavā. ekatu karagena vāhanayakaṭa kiyanna yanavā. eka balanavā okkoma iyavaraṭapilā tiyenavā. kriyāvayi katāvayi dæn vidyāmāna dæn otatnam deveni velā tiyennē ēvā.

이렇게 생각해 봅시다. 누군가 이야기합니다. ‘스님, 언제 Bodhi 나무에 절하러 갈까요?’ ‘내일 가기로 정하자, 내일 가자.’ ‘좋습니다, 다 됐습니다.’ 이제 우리는 내일 가기로 마음을 정했습니다. 헤아려 둔 것이 있습니다. 무엇을 헤아렸습니까? ‘내일 우리 무리가 Anuradhapura에 간다.’ 이것이 생각입니다. 이제 그 생각에 말할 것이 있습니까? 말할 것이 좀 있습니다. 그것은 마음에 있습니다. 마음이 먼저 일을 해서 시작되었습니다. ‘pasannena manasā bhāsati vā karoti vā’는 그 뒤에 옵니다. 말과 행동은 그에 따라 옵니다. 왜 이렇게 합니까? 먼저 생각을 품었기 때문입니다. 생각을 품은 다음에 움직입니다. 옷을 찾고, 준비를 하고, 돈을 모으고, 사람들에게 알리고, 모아서 차를 빌리러 갑니다. 보면 모든 것이 차근차근 갖추어집니다. 행동과 말이 이제 눈에 보입니다. 거기서는 그것들이 두 번째입니다.

ēkaṭa pradhāna vunē manna gamana adahasa oya adahasak enavā. vidihak næhæ. sattavādīn pælalāda? hiṭa yanna bæ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mokada dæn itin karanna? monavā karanna natara karana nikan enna. dæn eccara kal kriyātmaka vunē ara balāporottu tiyena ekak. ē balāporatu hedunāṭa passē okkoma kriyāva næva. menna mē vagē deyak mē lōkē tiyennē. hæma vidiyēma manasa mul venna anna ēkayi.

그러면 이제 어떻게 합니까? 하던 것을 다 멈추고 그냥 돌아옵니다. 그때까지 움직였던 것은 그 바람이었습니다. 그 바람이 깨지고 나면 모든 행동이 멈춥니다. 이 세상에는 이런 것이 있습니다. 어떤 식으로든 마음이 뿌리가 되는 것, 그것입니다.

dekama venna puḷuvan. ē matta manasaṭa gatta viññāṇaya tamayi hadāgattē balāporottu viññāṇaya mulak ivara manō

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ēkayi. manō mulenam manō mula kivvē ēkayi. viññāṇaya citta manō viññāṇa mak kamen innē?

그것입니다. mano가 뿌리라고 한 것은 그 때문입니다. viññāṇa — citta, mano, viññāṇa는 어떤 식으로 있습니까?

n budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dēśanāvak ætnam ati durlabhava lōkayaṭa pahaḷa vena ati uttama vāsanāvak. hæbæyi agjikkandōpama sūtraya budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā lōkayaṭa mahā yahavatāk. hæbæyi dēśanā karalā avasānayēdī 60k lēvā dālā balanna. okkoṭama yahavatak vuṇā kiyalā kivvahama aya balāporottu venavā buddha dēśanāva ayahatak karannē næha. kgikkhanma sūtraya dēśanā karapu avasānayēdī ē dēśanāva ahalā lē vamē dālā malā 60k. 60nak sivuru æralā yanna giyā. 609mak hari hatvayaṭa patvuṇā.

Buddha께서 설하신 가르침이 있다면 그것은 세상에 아주 드물게 나타나는 더없이 귀한 복입니다. 그런데 Buddha께서는 세상에 큰 좋음이 되도록 Aggikkhandhopama sutta를 설하셨습니다. 그러나 설하신 끝에 60명이 피를 토했다는 것을 보십시오. 모두에게 좋음이 되었다고 하면 사람들은 Buddha의 가르침이 해로움을 끼치지 않으리라 기대합니다. 그러나 Aggikkhandhopama sutta를 설하신 끝에 그 가르침을 듣고 60명이 피를 토하고 죽었고, 60명이 가사를 벗고 떠났고, 60명이 arahant가 되었습니다.

etakoṭa 129k liyam 6mak valā 609k ituru karalā æn giyā bihi vuṇā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi dēśanāva bohoma vædagat yahapat vennē. menna mē vagēma yahapataṭa sē venavā gahama siyalu lōka satvayāṭama yahapavatak venna lōkē deyak nǣ. yam kenek dūṣyaya vidihaṭa jīvat venavā nam oya kaṭayutu dūṣaya nam ē dūṣyaya kaṭayutu hētukaṭagena ē ayaṭa ayahapatak vennat tira tiyenavā. ēkē hæṭiyak. ē kiyannē yamkisi kagen lōbhayen, dvēśayen, mōhayen goḍanægāgatta lōkayaṭa pāra vadinavā. śāsanaya nægenakoṭa ēka vaḷakkanna bæ

그러나 그 가르침은 아주 귀하고 좋은 것입니다. 이처럼 좋음에 힘쓸 때, 세상 모든 중생에게 다 좋음이 되는 것은 세상에 없습니다. 누군가 더럽게 산다면, 그 일들이 더러운 것이라면, 그 더러운 일 때문에 그들에게 해로움이 올 수도 있습니다. 그것이 그 생김새입니다. 곧, lobha와 dosa와 moha로 쌓아 올린 세상은 sāsana가 일어날 때 얻어맞습니다. 그것을 막을 수 없습니다.

saṁya paribrājayak lēvāvaṭa dāgena malanna. tamangē pirisa okkomakin mahana vunagana. saṁjaya paribrāji karka ē dr̥ṣṭiya ataranna bæruva kiyalā. ē hiṭapu dr̥ṣṭiyama dævilā eyā malāā. dæn etakoṭa api hilāā hiṭavot api hitā inna yahapata lovturā budurajāṇan vahansē lānavaṭa tibunē næ. devivadaṭa poḷava paḷana apāgata vuṇā. etakoṭa dæn devadaṭa balāporottu vana yahapada nemeyi hamba vuṇē. lābha kīrati prahaṁsāvaṭa matvelā dharmayaṭa pahara gahaṭa gihillā tamanma vināśayaṭa pat vunē.

Sañjaya paribbājaka는 피를 토하고 죽었습니다. 제 무리가 모두 떠나 버렸습니다. Sañjaya는 그 diṭṭhi를 내려놓지 못했습니다. 지니고 있던 바로 그 diṭṭhi에 타서 죽었습니다. 우리가 생각하는 좋음을 Devadatta는 lokuttara Buddha께 얻지 못했습니다. Devadatta는 땅이 갈라져 apāya로 떨어졌습니다. Devadatta가 바라던 좋음을 얻은 것이 아닙니다. 얻음과 이름과 칭찬에 취해 dharma를 치러 갔다가 스스로 망했습니다.

anna dæn ektarā isvūn vahansē namak kiyanavā svāmīni mē kālē hariyaṭa aramahana aragena yanayi maṭa pēnnē. mīṭa pera ehema giyē nǣ. dæn mē buddha śāsanayē pahaḷa vunāṭa passē tamayi mē aṭamaharakayaṭa yana aya væḍi. mokada mē ēka ehemayi. kavadā ēka dharmatāvaya ōka tamayi. mokada vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī śrī satraṇa hasatiyanṭa pahara gahanakoṭa ē pahara gahana piṭa siddha vennē ōka tamā. ananta kālayak duk vidihaṭa ratahana arakaṭa væṭena eka mē siyallaṭama yahapat dæuvē. ara asatpuruṣayāṭa bulu dahama yahapat.

어떤 비구가 말합니다. ‘스님, 요즘 많은 이가 지옥으로 가는 것이 보입니다. 전에는 그렇지 않았습니다.’ Buddha sāsana가 나타난 뒤에 지옥에 가는 이가 많아졌습니다. 왜냐하면 그것이 dhammatā, 늘 그런 법이기 때문입니다. rāga와 dosa와 moha를 떠난 거룩한 이들을 치면, 그렇게 친 뒤에 일어나는 것이 바로 이것, 끝없는 세월 괴로움을 겪으며 지옥에 떨어지는 것입니다. 모든 것에 좋음인 것은 아닙니다. 나쁜 사람에게도 Buddha의 dharma는 좋은 것입니까?

ehenam pēna lakuṇā yahapat hindāma yahapat tiyenavā. yahapatṭa hētu vena ayaṭa yahapat namut siyalla hannama vennē næhæ. yam taramak goḍa nagāyen tiunāna lōbha, dvēśa, mōha sahagata væḍa piḷivela goḍa nagāyen tibunam ēvaṭa ayahapatak venavā. para vadinavā. n lōkayā kǣ gahanavā apiṭa vināśayak kiyalā. ē jātiya aya kǣ gahana vināśayaka pera nimittak tiyenavā. bauddhayō vaśayen yathārthaya inna kiyanavā saśrīkatvaya pera nimittak tiyana ē aya inna dr̥ṣṭōṇayava tamayi ēgollanṭa vināśaya hō saśrīkatvaya gæna ēgollō hitannē.

그러니 좋음의 hetu가 되는 이들에게는 좋음이 있지만, 모두에게 그렇게 되지는 않습니다. lobha, dosa, moha로 엮인 일을 쌓아 올린 만큼 그것들에 해로움이 옵니다. 얻어맞습니다. 그러면 세상은 ‘우리가 망한다’고 외칩니다. 그런 이들이 외치는 망함에는 미리 보이는 조짐이 있습니다. Buddha 교도들은 참모습대로 있으면 번영의 조짐이 있다고 말하지만, 저들은 저마다의 diṭṭhi로 망함이나 번영을 생각합니다.

iḍēma hitaṭa ē adahasa enavā. ēvayē karana aya mēka hon̆da væḍak nemenna paṭan gannavā ē lakuṇa dakinakoṭa væḍē varadinna tamayi innē. mēka hæn̆gīmak enavāma mokada ē tiyena kene pæṭrōl gāgena pæṭrōl bōtal tiyāgena pæṭōl gǣs bōtal tiyāgena ḷan̆ga innakoṭa innak haṭagattot baya venna okkoma baya vena kaṭṭa ennē dæn apiṭa giniganna giniganna ēvā ḷan̆ga tiyā inna ayaṭa ēka ehema vennē. hari bhayānakayi ginilaṭak tiyena tænin yannē. ṭarasēṭ ekak tiyenavā nam etanin pānam karanavā sikarat ekak bīmak dubbīma ahannavā. ma gihapukvat tiyariya ganna bæ. koyi mohotē ginigani hitannē næhæ gindara ætu gindara vaṭināgā vaṭināvaṭa karaganna puḷuvan. hæbæyi ēkaṭa gælapena tæna ēka nogælapena tæna ēka aha bayanna.

그 생각은 저절로 마음에 옵니다. 그런 일을 하는 이들은 ‘이것은 좋은 일이 아니다’ 하고 느끼기 시작합니다. 그 조짐을 보면 일이 틀어지려 합니다. 그런 느낌이 옵니다. 왜냐하면 몸에 휘발유를 바르고 휘발유 병, 가스 병을 들고 있는 사람 곁에서 불이 나면, 모두 ‘우리에게 불이 붙겠다’ 하고 겁을 냅니다. 불붙을 것을 곁에 둔 이들에게 그렇게 됩니다. 불이 있는 곳을 지나가는 것은 아주 위험합니다. 주유소가 있으면 거기서는 담배를 피우지 말라고 합니다. 언제 불이 붙을지 모릅니다. 불은 값진 것이라 값지게 쓸 수 있습니다. 그러나 맞는 곳에서입니다. 맞지 않는 곳에서는 그것이 큰 화가 됩니다.

ē vagē budu dahama pabalanakoṭa lōkayē lōbha, dvēśa, mōhayangē saṁvidhāna valaṭa mahā vayānna. ēvā ēvaṭa pāra vadinavā. dæn bauddha pirisaṭa nægenakoṭa anyāgamikavanna anna ē ldika mityā dr̥ṣṭika pirisoṭa pahara vædenavā. eyā bidahærā. kaḍā pihilā giyā. ē vagē kaḍa vunattikin aha vennē ōka væḍi hariyak itin innē koyi pættediyaṭa 0k inna vena pættaka nam venavā. itin ēka vaḷakvanna hæbæ. hæbæyi naraka pudgalayāgē vināśaya hon̆da pudgalayāgē yahapata yathahat ehema bæluvot velā tiyennē yahapatak naraka pudgalayāgē vināśaya ēkat lōkayaṭa yahapanna.

그와 같이 Buddha의 dharma가 타오를 때 세상의 lobha, dosa, moha의 무리들에게는 큰 화가 됩니다. 그것들이 얻어맞습니다. Buddha 교도들이 일어설 때 다른 믿음을 가진, micchā diṭṭhi의 무리가 얻어맞습니다. 그들은 부서지고 무너졌습니다. 그것을 막을 수 없습니다. 그러나 나쁜 사람이 망하는 것과 좋은 사람이 잘되는 것을 참되게 보면, 일어난 것은 좋음입니다. 나쁜 사람이 망하는 것, 그것도 세상에는 좋음입니다.

naraka pudgalayāgen goḍægilā tiyennē? mityā dr̥ṣṭiyak. mityā dr̥ṣṭiyaṭa pahara vædunot sammā diṭṭhika lōkayaṭa ehapatak. mityā dr̥ṣṭa ehapatak venavā dakinna næ. tava avurudu 10k paṭa jīvat vunā nam mityā dr̥ṣṭa ēṭa hadāganna pavkandarāva ivarayinē. ēvāna dālāma atē ivarayinē. ē mityā dr̥ṣṭiya atraganna bæriuva ē mityā dr̥ṣṭiya kriyā tuḷa kiyanna yanavā. ov goḍa gahaganna pāpa kandarāva koccara īṭa vaḍā hon̆dayi maraṇaya ov ē kiyā eyāgē maraṇaya eyāṭa hon̆dayi. eyā dannē nætuvada anna ēkayi kiyannē. yahapataṭana ævillā enavā. ayahapataṭa pahara vadinavā. ayahapataṭa pahara vadīma ēgollō vināśayak kiyā sæluvahapata kara kara innavaṭa væḍi hon̆dayi mærena eka.

나쁜 사람이 쌓아 올린 것은 무엇입니까? micchā diṭṭhi입니다. micchā diṭṭhi가 얻어맞으면 sammā diṭṭhi의 세상에는 좋음입니다. micchā diṭṭhi에 좋음이 되는 것은 볼 수 없습니다. 그가 10년을 더 살았다면 micchā diṭṭhi로 쌓을 pāpa의 무더기는 어마어마했을 것입니다. 그 micchā diṭṭhi를 버리지 못하고 그것을 행동으로 옮기려 합니다. 쌓을 pāpa의 무더기가 얼마나 되겠습니까? 그보다는 죽음이 낫습니다. 그렇습니다. 그의 죽음은 그에게 좋은 것입니다. 그가 모를 뿐입니다. 그래서 하는 말입니다. 좋음은 다가오고, 해로움은 얻어맞습니다. 해로움이 얻어맞는 것을 그들은 망함이라 부르지만, 그런 짓을 계속하는 것보다 죽는 것이 낫습니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā oya æhi. lassala bala balā kǣdakamaṭa oya āsāvanna bæn̆denavaṭa væḍiya hon̆dayi. hulakin ælā ætta kana karaganna. oyiṭa vaḍā matak oya kan deka aragena kan dekē paṁmē aragena saddha kāmayaṭa gōcara velā ē kāmayen dōṣa sida venāṭa væḍiya hon̆dayi. yakaḍaku guruven ællā kandeka mē bīri karagani. ēka īṭa vaḍā hon̆da sivuru æn̆dagena dūṣan karanaṭa væḍiya hon̆dayi. gævilā picci mæralā balayak hari ginnaṭa pænalā dævillā ēka hon̆dayi. ēken eka maraṇaya vennē. namut nodætya dūskikā kara kara ananta apramāṇa saṁsārayē apramāṇavārayak gōcara veena venavā. īṭa vaḍā hon̆dayi. mulaṭa yahapatak oya atdyāva vināśa vena pærahan ē ginna gihillā piṭilā palanna. īṭa vaḍā dæn dava vidihaṭa tamayi vigraha kaḷē. agikada doma sūtrayē vigraha kaḷē. mahā ginitak pennalā malæv ginnak haṭagatta ginitak pelā ōken æhuvā. ara giniya an̆guru kana eka vaṭinavadaha tun dena dānaya kālā asatturasō inna eka vaṭinavada. svāmīn dānaya kālā innakoṭa issara amāruvak. ē hāmudu dekak uttara dunnā. ara gindara piccanē. ara giniyavuru kǣva mærenavāna. mahanē giniyavuru kāla mærena eka vaḍinavā kiyalā mama kiya. hētu ætuva giniyahuru kālā maḷut oyamē kǣdanakamaṭa dānē kālā nan asatpusun karala karaganna pāpaya karagena vināśayaṭavaṭa væḍiyi. ēka vaṭinavā. mokada ē maraṇaya ekat væyavara sīmāva vuṇā.

Buddha께서 설하십니다. 아름다운 것을 보고 또 보며 탐욕으로 그 즐거움에 묶이는 것보다, 달군 꼬챙이로 눈을 찔러 멀게 하는 것이 낫다. 두 귀로 소리의 즐거움에 빠져 그 즐거움으로 허물을 짓는 것보다, 쇠막대로 두 귀를 막아 먹게 하는 것이 낫다. 가사를 입고 더러운 짓을 하는 것보다, 불에 뛰어들어 타 죽는 것이 낫다. 그것은 한 번의 죽음이다. 그러나 더러운 짓을 하고 또 하면 끝없는 saṃsāra에서 셀 수 없이 그것을 겪는다. 그보다는 불 속에 들어가 타는 것이 낫다. Aggikkhandhopama sutta에서 이렇게 풀이하셨습니다. 큰 산불을 보여 주시며 물으셨습니다. ‘저 불을 끌어안는 것, 숯불을 삼키는 것이 나은가, 믿는 이들이 바친 dāna를 먹으며 나쁜 사람으로 사는 것이 나은가?’ 비구들은 ‘스님, dāna를 먹고 사는 것이 낫습니다. 불은 태우고 숯불을 삼키면 죽습니다’ 하고 대답했습니다. Buddha께서 ‘나는 숯불을 삼키고 죽는 것이 낫다고 말한다. 까닭이 있으니, 숯불을 삼키고 죽는 것이, 탐내어 dāna를 먹고 나쁜 사람으로 pāpa를 지어 망하는 것보다 낫다. 그 죽음은 한 번으로 끝나기 때문이다’ 하셨습니다.

um̆balā jīvat velā in̆dalā ara vināśa karagattot ēken haṭaganna pāpaya apramāṇa saṁsārayē gevenna enavā ōvayi mēma mē kanna vēnnē. viśāla vaśayen apāgat velā dupin venavā. ananta kālayak oba layaken bērenavānē. ehenam ē ātmaka ginivaru kāla mærina ekaṭa hon̆dayi

‘너희가 살아서 그렇게 망가뜨리면 거기서 생긴 pāpa가 끝없는 saṃsāra에서 갚아야 할 것으로 온다. 크게 apāya에 떨어져 괴로워하게 된다. 끝없는 세월 동안이다. 그러니 그 생에 숯불을 삼키고 죽는 것이 낫다’고 하셨습니다.

kiyalā hiṭā. oya adiha kiyapu lavama dālā mana galāganna bæhæ. ē dr̥ṭiya aragannat bæha. in̆dalā væḍakut næhæ. koragattā hari matak vuṇā. apiṭa hita vennē mēka nemeyi kiyalā ēkenma dāhiṭa pat

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

na sukhayi sabba jana hitāya sabba jana sukhaya kiyalā denna næ siyalu janayaṭa hiṭasuva pēna særisara kivvē bohō janayaṭa bohō janayaṭa hiṭasuvayi siyallanna ōnē ē vagē tamayi dannē tiyennē ov itin ēka tamayi kivvē lōkānukampampāven særi saran kivvē ēkayi lōkayāṭa ehapata særi saranna siyallōma ahapatakaṭa gannē.

‘sabbajana hitāya sabbajana sukhāya’, 모든 사람의 이로움과 즐거움을 위해 떠돌라고 하시지 않았습니다. ‘bahujana hitāya bahujana sukhāya’, 많은 사람의 이로움과 즐거움을 위해서라고 하셨습니다. 그렇습니다. 그것이 하신 말씀입니다. ‘lokānukampāya’, 세상을 가엾이 여겨 떠돌라는 것이 그것입니다. 세상의 좋음을 위해 떠돌라는 것입니다. 모두가 그것을 좋음으로 받아들이지는 않습니다.

ektarā bamuṇē budurajāṇan vahansē væḍa hiṭapu deyak tibilā. īḷan̆ga davasē gihin balanakoṭa ē piduruṭiya īrayā kavuru hari metana in̆dilā tiyena bava pēnavā. kavuda hiṭiyennē? kiyalā æhuva piduruṭiya ayitikāraya bavat gautamayan vahansē ī væḍa hiṭiyē. maṭa væḍa hiṭapu tæna dakina ham vecca ekak magē mē kāla kanikamak kiyalā maṭa hitenavā unvahansē dækīma nemeyi. unvahansē metana hiṭiyā kiyalā maṭat dænaganna hapecca ekat magē karu magē tipicca kālikavā kiyalā mama hitenavā kiyalā ē taram unvahansē kan nivaru kaḷā. ehema koṭasak lōkē hiṭiyā.

어떤 brāhmaṇa의 곳에 Buddha께서 머무신 일이 있었습니다. 다음 날 가 보니 짚더미에 누군가 앉아 있었던 자국이 보였습니다. ‘누가 있었느냐?’ 하고 물으니, 짚 주인은 Gotama께서 머무셨다는 말을 들었습니다. ‘그분이 머무신 자리를 보게 된 것만도 내 불운이라고 여겨진다. 그분을 본 것도 아니고 그분이 여기 계셨다는 것을 안 것만으로도 내 불운이라 여겨진다’ 할 만큼 그분을 미워했습니다. 세상에는 그런 무리도 있었습니다.

budurajāṇan vahansē pratikṣēpa karalā piḷikul karapu tarama koccarada unvahansē hiṭapu tæna dakina ekat mahā kalakanikamak kiyalā. etakoṭa koyi taram duraka ē bamuṇangē mata tibuṇāda? maṭa koccara dr̥ṣṭikagata velāda? ē dr̥ṣṭiyaṭa pahara vadinakoṭa koccara sidunāda adennē næ. adat buddha dahama matu vunot ehema oya sidilā tiyenavā.

Buddha를 얼마나 물리치고 싫어했으면 그분이 머무신 곳을 보는 것조차 큰 불운이라 했겠습니까? 그 brāhmaṇa들의 생각은 얼마나 깊이 박혀 있었고, 얼마나 diṭṭhi에 사로잡혀 있었겠습니까? 그 diṭṭhi가 얻어맞을 때 얼마나 아팠을지 말할 수 없습니다. 오늘도 Buddha의 dharma가 떠오르면 그런 일이 생깁니다.

āyanda maitrī hāmuduruvō potak liyālā tibuṇayi potē tibuṇā. ogē siddhiyak budurajāṇan vahansē lakkāvaṭa væḍi nam mē kālē. ē kālēdī balayi unvahansēgē æhi bæma tiyenavā. unvahansē apē kenek nemeyi æhi bæma gālā nǣ kiyayi. yam nikāya kaṭṭiya ēgollō unvahansē pratikṣēpa karā. kiyalā ektarayak tiyenavā. itin unvahansē apē tiyena mē dēpala vināśa karannā vū māraya budu kenek nemeyi. apiṭa kiyanavā araṇa rūpa sunyākāra avasthaya karaganna eka hon̆dayi. oya dēpola ayiti karaga inna epā kiyalā mehema baṇak kiyalā. ehema baṇak kivvaṭa unvahansē budu dahama nāsa karanna dāpu māraya kiya halā budurajāṇan vahansēṭa apavāda karā. mēka hari buduhāmuduruvō laṁkāvaṭa væḍinam idalā siddha venna menna mē ṭikak gihillā oya vagē saṁgha samājayaṭa viśāla pārak gahapu devillak unvahansēgē miyavilla tiyenavā.

Ananda Maitreya 스님이 쓴 책에 실린 이야기가 있습니다. Buddha께서 지금 Lanka에 오신다면 하는 이야기입니다. 그때 사람들은 그분의 눈썹을 볼 것입니다. ‘그분은 우리 쪽 사람이 아니다. 눈썹을 밀지 않았다’고 할 것입니다. 어떤 nikāya 무리는 그분을 물리쳤다는 이야기입니다. ‘그분은 우리 재산을 망치는 Māra이지 Buddha가 아니다. 우리더러 빈 숲에 사는 것이 좋다, 재산을 가지고 있지 말라 하는 설법을 한다.’ 그런 설법을 하신다고 해서, 그분을 Buddha의 dharma를 무너뜨리러 온 Māra라고 하며 Buddha를 헐뜯었다는 것입니다. Buddha께서 Lanka에 오신다면 바로 이런 일이 일어날 것이라는, saṅgha 사회에 큰 일격을 날린 글이 그분의 글에 있습니다.

itin ē vagē deyak venavā. ada vunat ætayenma kiyana oya yathā dharmaya mataka dānu anna ēkayi kiyannē. etakoṭa balāporottu vennē buddhāgamē diyanō hæṭiyet dæn kiyannē lābhagīti prahaṁsāgatavannā vū rāga dvēśa mōhayangen hadāgatta væḍiyalaka diyuṇukaṭa tamayi budu dahama kiyalā a hitāgena idā kaḷat. hon̆da jīvat venna hon̆dara jīvat venna. ēkayi balāporottu

그와 같은 일이 일어납니다. 오늘도 참된 dharma를 말하면 그렇습니다. 그래서 하는 말입니다. 사람들이 바라는 것은, 얻음과 이름과 칭찬에 얽힌, rāga, dosa, moha로 지은 일의 발전이 Buddha의 dharma라고 여기는 것입니다. 잘 살자는 것, 그것이 바람입니다.

ov dæn ætta vaśayenma kiyannē dæn ada venakoṭa sǣma tænakama arak gæna kiya deyak tamayi. mokada mē budu dahama pracāraya karanavā kiyana tænvala inna nāyakatvayen ēvaya inna aya saṁvidhāyaka maṇḍalaya ēvā bohō aya innē budu dahamē nivanaṭa viruddhayi. nivana gæna katā karanakoṭa hari agamættiya. sr̥ṇa kiyalā tiyenavā ēka ehæ kālīna budurāgama kiyalā kiyana ekak hadāgena mē kālē dennē mokakda dhana sidivipida kiyalā. hæma ekakma denna hadannē mē laukika pætta vardhanaya karaganna ekaṭama āvaḍana pættak. ov dhanātmaka cintanaya kiyat dennē ōka dæn ōka tamayi tibunē issara dēvadak.

그렇습니다. 참으로 오늘날 어디서나 하는 말이 있습니다. Buddha의 dharma를 편다는 곳들의 이끄는 이들, 꾸리는 모임, 그 사람들 가운데 많은 이가 Buddha dharma의 nibbāna에 맞섭니다. nibbāna를 이야기하면 그것은 부정적인 것이라고 말합니다. ‘오늘날의 Buddha 교’라는 것을 만들어서 요즘 주는 것이 무엇입니까? 부와 성공입니다. 무엇을 주든 세상살이 쪽을 키우는 데만 쓰입니다. 그렇습니다. ‘긍정적 생각’이라며 주는 것, 그것이 예전에 Devadatta가 가졌던 것입니다.

dēvadatta eka gam pradēśayaka in̆dalā. ē gam pradēśayē inna minissunṭa hariyaṭa āśirvāda karanavā. kamadaṭa yanavā. kamataṭa gihin āśirvāda karalā enavā. geval valaṭa yanavā. gihin āśirvāda karalā enavā. mē vidiha væḍapillak karalā sundara lōkeka jīvat venavā. oya velāvagē særiyut hāmuduruvō karāturuvakin gamanak gihin vaḍina gaman ē gam pradēśayē madhyaya væḍiyā. vannaṭa unvahansē katā karannet nǣha inā vennet nǣhæ bin balāgena bohoma saṁvarava vanna puḷuvan. ara mokenda enna mokeddē? amutuā katā karannet næ. inehagē muhuṇa balannet vināe sadda nætuva vaḍinavā. mokakda ohoma mēkaṭa api apēmē apē mē hāmuduruvō dēvasata hāmuduruvō denna epā eka ekak ekat podā. unvahansē hæmatænama nagaraya piṭa pada dāna pata dunnē næha kavuda antimaṭa

Devadatta는 어느 마을 지역에 있었습니다. 그 마을 사람들을 아주 많이 축복해 주었습니다. 타작마당에 가서 축복해 주고 오고, 집집마다 가서 축복해 주고 왔습니다. 이런 식으로 일을 꾸려 아름다운 세상에서 살았습니다. 그때 Sāriputta 장로가 길을 떠나 가시다가 그 마을 한가운데를 지나가셨습니다. 그분은 말도 하지 않고 웃지도 않고 땅을 내려다보며 아주 삼가며 걸어가셨습니다. 사람들이 ‘저건 뭐냐? 말도 없고 사람 얼굴도 안 보고 소리 없이 걷는다. 우리 스님 Devadatta 스님이 계신데, 저 사람에게는 주지 말자’ 했습니다. 그분이 온 마을을 다니셨지만 아무도 공양을 드리지 않았습니다.

īṭa passē mē piḷiban̆da gihalā budurajāṇan vahansēṭa pæmiṇilak. mē pæmiṇilak karāṭa passē bhikṣūn vahansēlā giyāṭa væḍak næhæ. ē taram mēgollongē balaya væṭiya. budurajāṇan vahansē dahas gānak bhikṣūn vahansēlā sama gamaṭa væḍiya. væḍilā ivaralā minissunṭa yathārthaya pelā dunnā. buddhahama kiyannē menna mēkayi. meccara kalavalā hiṭiyēmē niyama buddha dahama tiyennē dev danta tava kiyalā api hitāgena hiṭiyē. īṭa passē tamayi minissu ēka mē væradi værapillak kiyalā dænagattā. lōkayaṭa udav karamin lōkayāgē duka sæpava bedā gænīmē jīvat vena mē jīvita kiyana eka budu dahama kiyalā tamayi pelā tibu. dæn budurajāṇan vahansē ēka budu dahama nemeyi kiyalā vigraha karalā pennalā dunnā. mēkayi buddha dahama kiyannē. hæbæyi ē buddha dahamayi devidatara pennava budu dahamayi dekak. mē kālē venakoṭa adat mē kara darāgena innē ara devidē kivva buddha dahama itin ē nisā dhanātmaka cintanaya kiyalā ēkak aragena tamayi buddhahama karanna hadannē.

그 뒤 이 일을 Buddha께 아뢰었습니다. 아뢴 뒤 비구들이 가 보았지만 소용이 없었습니다. 저들의 힘이 그만큼 컸습니다. Buddha께서 수천 비구와 함께 그 마을에 가셔서 사람들에게 참모습을 보여 주셨습니다. ‘Buddha의 dharma란 이것이다.’ 사람들은 ‘그동안 우리는 참된 Buddha의 dharma가 Devadatta 스님에게 있다고 여겨 왔다’ 했고, 그 뒤에야 그것이 잘못된 길이었음을 알았습니다. 세상을 도우며 세상 사람들과 괴로움과 즐거움을 나누며 사는 삶을 Buddha의 dharma라고 보여 주었던 것입니다. Buddha께서는 그것이 Buddha의 dharma가 아님을 풀어 보여 주셨습니다. ‘이것이 Buddha의 dharma다.’ 그러나 그 Buddha의 dharma와 Devadatta가 보여 준 Buddha의 dharma는 둘입니다. 오늘날에도 짊어지고 있는 것은 Devadatta가 말한 Buddha의 dharma입니다. 그래서 긍정적 생각이라는 것을 가져다 Buddha의 dharma로 만들려 합니다.

manāgata væḍa dēśa mahattaya kiyanavā eyā dāgena purā taravā kiyanavā. ov kiyalā hatavaṭa kiyanavā mē lakṣayak lassak bouṇā kiyalā hitanna epāṭa asīmitavak ōna kiyalā hitanna hitanna kiyanavā. ehema tamayi antimaṭa anna ēkayi kiyannē ov o pennannē ēyi. na ēma pavā mēka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ēkama kiyannē. hæma ættaṭa vaca mē hitanavat pav kiyanavā. budurajana vacanaya kivvat mēkaṭa pav kivvā. oya vidihaṭa tamayi vigraha karannē.

바로 그것을 말하는 것입니다. 참으로 이렇게 생각하는 것조차 pāpa라고 하고, Buddha의 말씀이라 해도 이것을 pāpa라고 했습니다. 그런 식으로 풀이합니다.

poḍḍakvat ēgollō vigraha karalā tibunada pav pav hæṭiyaṭa hāma nāyaka hāmuduruvan eka ṭika patrayak kiya eka pætta mēka sabhā dharmaya ācāra pætta ēkema anit pætta kiyalā nam mēka ammūlika vidyāva ā ēkayi kiyannē ehema dēvā tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōkayē hētuvak nætuva phalayak haṭaganna bæ. sǣma phalayakaṭama hētuvak tiyenavā. yam kenek ēkaṭa mityāvak ehenam venna bæri deyak mēদিgē uttarayak denavā nam ahambaya siduvīmak mēvā ekakvat dharmānukūla uttara nemeyi. dharmānukūla uttarayak nam hētuva pennanna ōnē. hæma dēkaṭama hētuvak tiyenavā. hētuvak næti phalayak lōkē pahaḷa vennē. hon̆da hō hara samahaṭa pennāganna bæri venna puḷuvan. pennanna bæri nam api mēkaṭa hētuva dannē næhæ. namut mēkaṭa hētuvak tiyenna ōnē. hētuvak næti phalayak neme. ē sīmāvē madiinna ōnē. mūla dahama mē siddhāntaya kaṭa karanakoṭa næha. hētu paṭicca sambhūtaṁ hētu paṁkahā niruciya kiyana eka inna ōnē. hētun pratyaya pahaḷa venavā. hētu paṁ pahaḷa vennē næha. yamak pahaḷa vunā nam monavā hō lōkaya ēṭa hētuvak tiyenavā. hētuvak nætuva phalayak pahalak kiv buddhahamanē. vidyāvaṭat ēka dæna. ahamu sidulīm kivvā nam ehema ekak lōkē venna bæ. nadanna krama

세상에서 hetu 없이 열매가 생길 수 없습니다. 모든 열매에는 hetu가 있습니다. 누군가 그것을 두고 신비라거나, 있을 수 없는 일이라거나, 우연히 일어난 일이라고 답한다면, 그 어느 것도 dharma에 맞는 답이 아닙니다. dharma에 맞는 답이라면 hetu를 보여 주어야 합니다. 모든 것에는 hetu가 있습니다. hetu 없는 열매는 세상에 나타나지 않습니다. 좋든 나쁘든, 어떤 것은 우리가 보여 주지 못할 수도 있습니다. 보여 주지 못한다면 ‘우리는 이것의 hetu를 모른다. 그러나 이것에는 hetu가 있어야 한다. hetu 없는 열매가 아니다’ 하고 그 선에 머물러야 합니다. ‘hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ hetubhaṅgā nirujjhati’가 있어야 합니다. hetu와 paccaya로 나타납니다. 무엇이 나타났다면 거기에는 hetu가 있습니다. hetu 없이 열매가 나타난다고 말하지 않는 것이 Buddha의 dharma입니다. 과학도 이것을 압니다. 우연히 일어난다고 한다면, 그런 일은 세상에 있을 수 없습니다.

yamak siddha vuṇādæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dæn mehema deyak. oya iddi prātihāraya tahanam karanna ēka hētuvak vunē. ē kāla sīmā venakoṭat nānā prakāra kramalinma oddhiti prātihāraya pennapu aya hiṭiya. dæn diya matu piṭa gaman karanakoṭa iradi balayen karanna puḷuvan deyak tiyenavā. hæbæyi mæjikkārayanṭat puḷuvan indrajāla mahindra jāla krama upayōgī karagena ē karalā penna mantrayōgīnna puḷuvan. mantra maturalā hin balayak aragena mantra balayen eka pennavā. ēgollangē caritaya dūsayayi. namut araka karalā pennanavā. ov siddha vidyā karādīnnā vū koṭas vala behet auṣadha balenna ehema dēval upakramaya karagena ē magin ara vagē dēval karalā pennanna puḷuvan. hæbæyi guṇayak māna ekak næha.

어떤 일이 일어났습니다. Buddha께서 이런 것을 설하십니다. iddhi pāṭihāriya를 금하신 데에는 hetu가 있었습니다. 그 시절에도 여러 가지 방법으로 iddhi pāṭihāriya를 보이는 이들이 있었습니다. 물 위를 걸어가는 것은 iddhi의 힘으로 할 수 있는 일입니다. 그러나 마술사들도 indrajāla, mahindrajāla 같은 방법을 써서 그렇게 해 보일 수 있었습니다. mantra 수행자들도 할 수 있었습니다. mantra를 외워 힘을 얻어 mantra의 힘으로 보여 줍니다. 그들의 행실은 더럽습니다. 그런데도 그것을 해 보입니다. 그렇습니다. siddha vidyā 같은 쪽에서는 약의 힘 같은 것을 써서 그런 것을 해 보일 수 있습니다. 그러나 거기에는 guṇa가 필요 없습니다.

metandi bæri velā hari iradi balana kenek tamāgē idilayen diyamat piṭa gihin pennuvot ehema lōkaya ara vagē puḷuvan kenek hiṭiyot ehema eyā mokada karannē? oya okkoma goḍu katāva karanna. apiṭa tōra karalā pennē yayi. menna oya giyā. dæn nǣ ēgollō pennanavā. pennapuhama kiyanavā. dæn balannakō kapa ṭika arama oya mona guṇayakvat ōnē næhænē mē karannē menna mē upakrama vanē. dæn araka ara uttarītara dharmayaṭa uttarī vitarita mēmē kriyāvakaṭa pāraknē vadinnē. menna mē nisā kivvā oya ōvā pennanna epā. ehema kramayak tiyenavā ēvā labāganna kārayen ov itin kivvē ēkayi hētu. mokada ehema dēval mē lōkayāṭa pennanna bærivena kāraṇā tiyenavā. krama tibuṇā. ē krama ē kālē tibuṇā. ēvā kālīna vaśayen kiyalā kivvē ē kālēdī ehema dēval ganna bæhæ. dæn mē kālē diya matu piṭin gihilā pennanna puḷuvan siddha vidyāyakut nǣha. mantra phalayakut nǣha. behet auṣadha phalayakut næhæ. ehema ekak mē kālē hoyā gannat næhæ.

그런데 iddhi를 지닌 이가 자기 iddhi로 물 위를 걸어 보인다면, 그런 일을 할 수 있는 저들은 무엇을 하겠습니까? ‘이건 다 속임수다. 우리가 풀어 보여 주겠다. 자, 이렇게 한 것이다’ 하며 해 보입니다. 해 보이고 나서 말합니다. ‘보아라, 여기에는 무슨 guṇa도 필요 없다. 이것은 꾀일 뿐이다.’ 그러면 가장 높은 dharma가 얻어맞습니다. 그래서 그런 것을 보이지 말라고 하셨습니다. 그런 방법이 있었기 때문입니다. 그렇습니다. 그것이 hetu였습니다. 그런 것을 세상에 보일 수 없는 까닭이 있었습니다. 그 시절에는 그런 방법들이 있었습니다. 그 시절에 맞는 것이었다는 말입니다. 지금 이 시절에는 물 위를 걸어 보일 수 있는 siddha vidyā도, mantra의 힘도, 약의 힘도 없습니다. 이 시절에는 그런 것을 찾을 수도 없습니다.

lōkema hitā tibunaṭa mē kālē næhæ. ēvā gurumut vaśayen han̆gāgena mærilā gihillā ē hiṭapu ē nisā ēkakvat ada nǣha. ehenam mē kālē yamkisi kenekuṭa mē dharmaya piḷiban̆da sækaduru karaganna. hon̆da avasthāvak tibenavā mehema mē prātihārayātmaka śaktiya. mokada mē kālē kiyanna epæhæ ōka baṭak karanna puḷuvan kiyalā pennanna kiyalā.

온 세상에 있으리라 여겨도 이 시절에는 없습니다. 그것들은 스승만 아는 비밀로 감추어진 채 그들과 함께 죽어 사라졌습니다. 그래서 오늘은 그 무엇도 없습니다. 그러니 이 시절에는 누구든 이 dharma에 대한 의심을 걷어 낼 좋은 기회가 있습니다. 바로 이런 신통의 힘을 통해서입니다. 왜냐하면 이 시절에는 ‘그건 속임수로 할 수 있다’며 해 보일 수 있는 이가 없기 때문입니다.

ṭa ginipāgena velāvē uvarumat kālā mat pæn bihilā ginipāganna apiṭa puḷuvan kiyalā kālasēka mahatma velā ginipālā pennuvā. hæbæyi kramayak tibicca nisā ṭikak hari tibuṇā. ēka anukūlenā. itin ē nisā ara suddha śāstra valin karanna puḷuvankama tibiccē ēvæ. ēgollō ē tat ikmahā gihillā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē yamkisi upakrama sīlayama minisun karanna krama hadāgannavā. ē nisā mokada karannē? ēka dænaṭa inna vidyavatu ōka nam ehema karanna ōna nikan ehenayi. ōka prātihārayak næhæ. ōka apiṭa akkala hæōgen karalā pēvā. dæn mehema mēvā karanna bæri ēvā tiyenavā. anna ē vagē avasthāval valin hamuvak vædagat venavā ō etakoṭa ē kramaya ehema kramayak tiyenavā ættē. namut ada ē kramaya matu karagannē minissungē mānasikatvayak næha. śaktiyak næha.

사람들은 어떤 꾀를 써서 해내는 방법을 만들어 냅니다. 그래서 어떻게 합니까? 지금 있는 학자들은 ‘그것을 그렇게 하려면 그냥 그렇게 하면 된다. 그건 신통이 아니다. 꾀로 해 보여라’ 합니다. 그런데 이렇게 해 낼 수 없는 것들이 있습니다. 그런 때에 그것이 중요해집니다. 그 방법, 그런 방법은 참으로 있습니다. 그러나 오늘날 사람들에게는 그 방법을 끌어낼 마음가짐도 힘도 없습니다.

dæn kenekgē puṇya. tava kenuṭa śāntiyak salasanna puḷuvan. dæn sakviti rata kenekgē puṇyavr̥ddhiya puḷuvan tava kenek ākāśayen geniyanna. ē buddhigē ehema irr̥tiyak nǣ. sakviti rajjuruvangē punna iriyaṭa koṭu kara gattahama ēkaṭa koṭu vennā vū manussayāṭa ākāśayen giya hæn kara dæn ehema krama tiyenavā. dæn yamkisi dēvā deviyangē dēvr̥tiyānubhāvayak tiyenavana dēva girinakṣaṇayen jīvat vecca manussayō innavā. ē manussayanna puḷuvan kamak tiyenavā deviyangē idiri balayen koṭu karaganna miniha irad balayak. etakoṭa deviyangē puṇi rækavaraṇaya dunā mehaṭa ēka yanna puḷuva. ēka tamayi mula tibicca kramaya. ē mulayi tibicca eka mē manussayā prācārayak pennanavā ē tuḷin. ehema karalā ehema kiyanna puḷuvan. dæn miniharaṭa anu parasit dakina nuvaṇak nǣha.

어떤 이의 puñña는 다른 이에게 평안을 줄 수 있습니다. 전륜왕 같은 이의 puñña의 힘은 다른 이를 하늘로 데려갈 수 있습니다. 전륜왕의 puñña의 iddhi 안에 감싸이면, 거기 감싸인 사람은 하늘로 갈 수 있습니다. 그런 방법이 있습니다. 또 어떤 신의 힘이 있다면, 신의 보호 아래 사는 사람들이 있습니다. 그런 사람들은 신의 iddhi에 감싸여 iddhi의 힘을 얻을 수 있습니다. 신의 puñña로 보호를 받아 그렇게 갈 수 있습니다. 그것이 본래 있던 방법입니다. 그 본래의 것을 통해 사람이 신통을 보여 줍니다. 그렇게 말할 수 있습니다. 지금 사람에게는 남의 마음을 보는 지혜가 없습니다.

hæbæyi amanussa koṭas innavā puṇyayē tiyena aya innavā. ēgollan hita dakinna puḷuvan śaktiyak. dæn budurajāṇan vahansē yamak hitanakoṭa vasaragani bhārayāṭa pēnavā hitivi. anna mehema hiduvā kiyalā kiyanavā. dæn ara mugolalā maharahatan vahansē hitanavā. dæn mārayā mē bana æduruvaṭa hin̆dalā innē kiyalā. ē hiṭillā allanavā baḍa ætilalā mārayi. posahaktira allā hitanavā kohomada ēka vennē? mahat gautamayan vahansēt māmāva menehi karalā balalā tamayi mama dænagannē. dæ śrāvakayek kohomada kal tiyā mama dænagannē. mēka sækē o kiyannē oyā sadaya nætuva innavā vagē kiyalā ædalā hinna eyāgē hituvilla vāryāgē hituvilla dæka mē ara mē mokagalan hāmu mārya kivvā mehemat hituvanē mama oba dækalā ivarayi. ēpāraṭa dama nætnam magē hitalā ællu venam kohomahari mama dækalā ivarayi. in̆dalā ivarak næ kiyalā bænna aha

그러나 puñña를 지닌 사람 아닌 존재들이 있습니다. 그들은 마음을 볼 수 있는 힘이 있습니다. Buddha께서 무엇을 생각하시면 Vasavatti Māra에게 그 생각이 보입니다. ‘이렇게 생각하셨구나’ 하고 말합니다. Moggallāna 장로가 생각합니다. ‘지금 Māra가 내 뱃속에 들어와 앉아 있다.’ Māra는 생각합니다. ‘어떻게 그럴 수 있나? Gotama조차 마음을 기울여 살펴보아야 나를 알 텐데, 제자가 어찌 미리 알겠는가. 이 사람은 그저 의심하는 것뿐이다.’ 그 Māra의 생각을 보고 Moggallāna 장로가 말했습니다. ‘네가 그렇게 생각한 것까지 나는 이미 보았다.’ 그렇게 꾸짖었습니다.

dæn mē katāva apē dharmaya katā venavā. ē vagē budurajāṇan vahansēgē hita parigannē ēkaṭa nǣ budurajāṇan vahansē dakinnē nætuva nē budurajāṇan vahansē menehi kirīmē avaśyatāvayak nætuva eka ekkenāgē tiyenavā vāsanā keles kiyalā. dæn budurajāṇan iradi bala piḷiban̆da vāsanā keles sahitavannā vū mokak maharahatan vahansēṭa nirāyāsayen hita hædenavā ēka menehi karanna. budurajāṇan vahansēṭa nirāyāsayen hita menehi karanæda kiyana vāsanā kirē sē næhæ. sīvala hāmuduruva anna pīvalin hāmuduruvan etara dānaya hambā. dæn budurajāṇan vahansēṭa onna puḷuvan dānaya mavalā denna. hæbæyi

이 이야기는 우리 dharma에 나옵니다. 그와 같이 Buddha의 마음은 — 아닙니다, Buddha께서는 마음을 기울여 살피실 필요 없이 보십니다. 사람마다 vāsanā kilesa가 있습니다. iddhi와 관련된 vāsanā kilesa를 지닌 arahant는 마음을 기울여야 합니다. Buddha께는 애쓰지 않고도 아는, 마음을 기울일 필요가 있는 vāsanā kilesa가 없습니다. Sīvali 장로는 어디서나 dāna를 얻었습니다. Buddha께서는 dāna를 지어내어 주실 수도 있었습니다.

unvahansēṭa eka atyāva avaśyatāvayak. ēkaṭa pāramitā purāgena āpu kenek han nirattayen hita venavā ēkamayi. etakoṭa venasaṭa [ugura kǣrīma] pēnavā lōkaya ēkayi hitennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

budurajāṇan vahansē pennum piri larā buddhatvaya lovturā buddhatvaya svabhāvaya mē vāsanā kelenna nǣ. etakoṭa melova hæmaṭama næti muṇaṭa sanuvanæyi. æti. melanma melova sæmaṭama æti vāsanā tuna kisivekut næti. budurajāṇan vahansēgē svabhāvaya melova siyallaṭama tiyena vāsanā tuna budurajāṇan vahansēṭa menna melova siyallaṭama næti gnā hayak budurajāṇan vahansēṭa tiyenavā. viśēṣayak oya pennannē. asādhāraṇa gnāna kiyannē ēkayi. asādhāraṇa gnāna asādhāraṇa kiyannē sādhāraṇava pennanna bæhæ kiyana ekayi. asādhāraṇayi kiyana vacanaya adān innē adahasa nemeyi oya kiyannē. adanam asādhāraṇayi kiyana ayuktiyak nokaṭa auttak ādi vaśayen kiyana adahasin tamayi asādhāraṇaya kiyalā ada kiyannē. asādhāraṇa kiyana vacana niyatenavā anyayan hā sādhāraṇaya anyayanṭa samāna nǣha kiyana ekayi. asādhāra gnāna kivvē ēka.

Buddha께서 보여 주신 lokuttara buddha의 성품에는 이 vāsanā kilesa가 없습니다. 이 세상 모든 이에게 있는 세 가지 vāsanā가 Buddha께는 하나도 없습니다. 이 세상 누구에게도 없는 여섯 가지 ñāṇa가 Buddha께는 있습니다. 그 남다름을 보여 주는 것이 asādhāraṇa ñāṇa라는 것입니다. asādhāraṇa란 다른 이와 함께 지닌 것으로 보여 줄 수 없다는 뜻입니다. 오늘날 쓰는 ‘asādhāraṇa(부당함)’의 뜻이 아닙니다. 요즘은 이 말을 옳지 않음, 마땅치 않음이라는 뜻으로 씁니다. asādhāraṇa라는 말은 다른 이들과 함께 지니는 것이 아니라는, 다른 이들과 같지 않다는 뜻입니다. asādhāraṇa ñāṇa란 그것을 말합니다.

itin ē vagē oya lōkayē yam siduvillak monavāhara deyak sittāyak siduvenakoṭa hētuphala nyāya dharmayaṭa anuvayi siddha vennē. ēka venas vidihaṭa siddha venna bæ. ē hētuphala nyāya dakinna ōnē. ekama dē nānā prakāra hētuven siddha vennē. dæn væsa vahinavā. kālekaṭa pāya venavā. mēka nam nānā prakāra hētu tiyenavā. væsa vahanna hētuvak tiyenavā. pāyanna hētuvak tiyenavā. ēka nānā prakārayen hētu pariyāsaya nisā væhi vahanavā. hutu pariyāsayangē mē vikṣip venas vīma nisā mē bohoma karaka niyan dēśaguṇa æti venavā. minissungē haṭagannā vū dūṣaṇaya nisā īrahatakṣayan piṭa pænalā ætivena raṭāvakin ehemat væhi vahinna ṭa yanavā. akālaṭa væhi vahanavā. ehema raṭāvak tiyenavā. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā kisima jōti satgnayekuṭa ahuvennē æti. laukika siddhāntayan balana kisima īsu venakaraṭa ahuvennē æti. tavat væḍihi vagē krama tiyenavā. ehenam pennapu krama tiyenavā. dæn væhi vahanna avaśya karana siyalu kāraṇā tiyenavā. dæn jyōtisēnu kiyanavā mē kālē mahā væsak vahinnavā.

그와 같이 세상에서 어떤 일이 일어날 때는 hetu와 열매의 이치에 따라 일어납니다. 다르게 일어날 수 없습니다. 그 이치를 보아야 합니다. 같은 일이 여러 hetu로 일어납니다. 비가 오기도 하고, 한동안 가물기도 합니다. 여기에는 여러 hetu가 있습니다. 비가 올 hetu가 있고, 가물 hetu가 있습니다. 여러 갈래로 계절이 뒤바뀌어 비가 옵니다. 계절이 뒤틀리고 바뀌어 아주 괴팍한 날씨가 생깁니다. 사람들에게서 생기는 더러움 때문에 하늘의 기운이 틀어져 비가 오지 않게 되기도 하고 때아닌 비가 오기도 합니다. 그런 짜임이 있습니다. Buddha께서는 어떤 jyotiṣa 학자에게도 잡히지 않고, 세상의 이론을 보는 어떤 isi에게도 잡히지 않는 다른 방법들이 있다고 설하십니다. 보여 주신 방법이 있습니다. 비가 오는 데 필요한 모든 것이 갖추어져 있습니다. jyotiṣa 하는 이들은 이번에 큰비가 온다고 말합니다.

lōka dharmayan gæna nikuṇatyaṭa pat vunā vū yamkisi isvarayava nam ēgollō kiyanavā ohu vahinavā. balanakoṭa vahinnē nǣ. hētu hoyapugama dannē næ. ēga nodakina pættak tiyennē. rāhu asurēndrayāṭa puḷuvan. atin rok karalā ehena valākulā apahuvak gihillā dānna mudaka ē væsin næha etakoṭa hæbæyi mēka jōtisaya dakina lōka vidyāgnaya dakina ektara katāvak. ēṭa ēka pēnnē. ehema ēvat tiyenavā kiyalā pennavā. svāmīn vaha kiyalā akut vannē kavuda? rāhu kiyalā asurēndraya kiyanavā. rāhu asurēndara kiyalā kiyannē rāhu vacanaya pennannē yamkisi rahasak vecca nisā. rahu kiyannē rahasa hæn̆gavī karana yamak ætnam mēka rahasak. dæn hæn̆gavī karana kaṭayutu vala dakṣaya tamayi rāhu asuraya. data sē gamana mohanna rahu ov dæn yamakin yamak hæn̆gavenavā nam ē arthayen rāhunavā. rāhuga pariyāsaya kiyannē ēkayi.

세상 이치를 꿰뚫었다는 어떤 isi가 비가 온다고 말합니다. 그런데 보면 비가 오지 않습니다. hetu를 찾아도 모릅니다. 그들이 보지 못하는 쪽이 있습니다. Rāhu asurinda는 손으로 밀어 구름을 다른 데로 치워 버릴 수 있습니다. 그러면 그 비는 오지 않습니다. 이것은 jyotiṣa를 보는 세상 학자들이 보는 어떤 이야기입니다. 그런 것도 있다고 보여 줍니다. ‘스님, 그게 누구입니까?’ Rāhu asurinda라고 합니다. Rāhu asurinda라고 할 때 Rāhu라는 말은 무언가 감추어진 것이기 때문에 보여 줍니다. ‘rahu’는 비밀입니다. 감추고 하는 일이 있다면 그것이 비밀입니다. 감추어 하는 일에 능한 이가 Rāhu asura입니다. 그렇습니다. 무엇으로 무엇을 가린다면 그런 뜻에서 rāhu입니다. rāhu라는 말의 뜻이 그것입니다.

dæn rāhu vaturēntara kiyalā kiyannē pudgalayek. viśāla lōkaya in̆da viśālama pudgalayā asura koṭas deyak ov asura kiyannē pēta asura venayi. asura nikāya kiyana apāgatta hatara apāya koṭasa venayi. asura dēvaṭṭhāsaya venayi. etakoṭa deviyan hā samāna koṭasak kiya sūratvayen væḍa karana koṭasak innavā. sēvaṭa ē ē devvaru sura kiyalā kiyannē sūrattaya kārya sūra nisā. ēgollō sūrattaya væḍa karalā etanṭa pat vunē. etakoṭa aragollō upakrama sīlī.

Rāhu asurinda는 한 사람입니다. 세상에서 가장 큰 사람입니다. — asura에도 갈래가 있습니까? — 그렇습니다. peta asura가 따로 있고, 네 apāya의 하나인 asura nikāya가 따로 있고, 신의 무리에 드는 asura가 따로 있습니다. 신과 맞먹는 무리입니다. 솜씨로 일하는 무리가 있습니다. 신들을 sura라고 하는 것은 일에 솜씨가 있기 때문입니다. 그들은 솜씨 있게 일하여 그 자리에 올랐습니다. 반면 저들은 꾀를 쓰는 이들입니다.

dæn kāraṇā dekak. dæn api hitannakō mehema tiyannē. dæn mē pansaliyē væḍak karanna puḷuvan. 100īk ekkalā davasdayak ekatu velā væḍak velā ugepalā kapalā denna puḷuvan. dæn minissu pindaham gæna ōnakama tiyena manussaya innavā nam ē manussayō hari kæmati tamangē śramaya kālaya væya karalā. ē pina karaganna. eyā 100k pora kāla ævillā śramadhānayak dālā davas 10k vara karalā poḷa kapalā dī yanavā. dæn mē pindaham karaganna nǣ mē kramaya upayōvi karagattā. dæn asuru kaṭiyaṭa pin daham ōnē. etakoṭa pin daham vala tænak dennavā. ēgollanṭa ōnē kammælikamaṭa hari in̆dalā væḍiya śramaṇaya væha karannē nætuva upakramayakin ē væḍiya karannē. dæn ēgollō mokada karannē? upakrama sīlava hadanavā yantra sūtra anna asura lakṣaṇaya hadalā ivelā bæko niṣpādanaya karenna īṭiya davasin karalā ivara karagannavā dahasda 10k karana ēgollō jayagrāhī vaśayen kiyanavā. um̆balā meccara mæri mærī karana eka api kaḷā naoya davasa api mahansiet nǣha. hæbæyi dæn pina bedi yanitē pinaṭa mokada vunē? sīk ekaṭa davasdayak siddha kara mahā puṇyakandāvama ara yanta sūtraya nisā ahimi vuṇā. anna siddha vecca ekak.

두 가지가 있습니다. 이렇게 생각해 봅시다. 이 절에서 일을 할 수 있습니다. 100명이 열흘 동안 모여 일해서 땅을 일구고 베어 줄 수 있습니다. puñña를 바라는 사람들이 있다면 그들은 제 땀과 시간을 들여 그 puñña를 짓기를 아주 좋아합니다. 100명이 와서 함께 땀 흘려 열흘 동안 일해 베어 주고 갑니다. 이렇게 puñña를 지으려고 이 방법을 썼습니다. 그런데 asura 무리도 puñña를 바랍니다. 그래서 puñña 지을 자리를 줍니다. 그들은 게을러서인지 땀을 많이 들이지 않고 꾀로 그 일을 합니다. 그들은 어떻게 합니까? 꾀를 부려 기계를 만듭니다. 그것이 asura의 표지입니다. 굴착기를 만들어 천 명이 열흘 할 일을 하루 만에 끝냅니다. 그러고는 이긴 듯이 말합니다. ‘너희가 죽어라 한 것을 우리는 하루 만에 했다. 우리는 힘들지도 않았다.’ 그런데 puñña를 나눌 때 puñña는 어떻게 되었습니까? 100명이 열흘 동안 지었을 큰 puñña의 무더기가 그 기계 때문에 사라졌습니다. 그런 일이 일어난 것입니다.

dæn apē ayaṭa hun̆gak pudumayak tiyenavā. huvangē sǣyavæni mahā dāgædinna giyānam avurudu 100k menna meccara bækō gānak dālā menna meccara senaka dahas gānak dālā keruvot tamayi mē karanna śramayen meccara śramayak gihin tiyenavā kiyalā. namut eccara kālayak gihin nemeyi væḍē karalā. dæn apē yaṭa loku praśnayak tiyenavā. etakoṭa kavuda mēkaṭa āpu mē kamkaruvakō mē laṁkāvē hiṭapu okkoma lakvæsi janatāva bauddhaya bauddhayanṭa hari bauddhayō harima āsāvayayi pindaham karaganna yana bauddhaya mokada eka eka gaḍava kæṭī veccahama kōṭi gānak kiyapu sena mēka balanna giyāṭa passē væra nokæḍi gihidenakoṭa mokakda hampinnē hædennē næ. eka eka gaḍul kæṭē vihillā dunna pina kōṭi gānak hari hampa kara ivarayi tē. ē nisā yantara sūtra passē yanna ōnakamak tibunē næ. ē nisā ē aya tamayi kæpa velā mahansi velā hiṭan pinak karagannē.

우리 사람들은 크게 놀라워합니다. Ruwanweli 탑 같은 큰 탑을 지으려면 이만큼 많은 굴착기를 넣고 수천 사람을 넣어도 100년은 걸렸으리라, 그토록 많은 땀이 들었으리라 합니다. 그러나 그토록 오래 걸려서 한 일이 아닙니다. 그러면 큰 물음이 있습니다. 거기 온 일꾼들은 누구였습니까? 그때 Lanka에 살던 모든 사람이 Buddha 교도였고, Buddha 교도들은 puñña 짓기를 아주 바랐습니다. 벽돌 한 장 한 장이 되면 수천만 사람이 보러 가서, 품삯도 받지 않고 날라 주었습니다. 벽돌 한 장 한 장에 나누어 준 puñña를 수천만 사람이 다 얻었습니다. 그래서 기계를 쫓아갈 까닭이 없었습니다. 그래서 그 사람들은 몸 바쳐 땀 흘려 puñña를 지었습니다.

ehasa etakoṭa mē kuvannalisayā vahansē mē idi karapu pina kōṭi kī denek labalāda? dæn ada kālē bæluvanam ehema ē gōṭi gāna pættaka oya bæō ṭikak gihin dāgena væḍē paṭangena kamkaru ṭikak vaḍiyaṭa gihin dāgena væḍē karalā ham væḍē karanna. hæbæyi ara mahā pinak karagatta viśāla pirisadi tibicca vāsanāva anna asura asurava hiṭapu sūra kārya sūrattaya dækalā nætuva asuratvayen yuttava væḍa karanna upakramaya yodavalā upakrama sīlī væḍavalin etanaṭa pat velā. ē pinaṭa tiyena avasthāva næti karagatta væḍa karagattā.

그러면 Ruwanweli 탑을 지은 puñña를 몇 천만 사람이 얻었겠습니까? 오늘날 같으면 그 몇 천만을 한쪽에 두고 굴착기 몇 대를 넣어 일을 시작하고, 일꾼 몇을 품삯 주고 넣어 일을 끝냅니다. 그러나 큰 puñña를 지은 수많은 사람에게 있었던 그 복은 없습니다. 그것이 asura입니다. sura의 솜씨를 보지 못하고 asura의 성질로 일하며, 꾀를 써서 꾀의 일로 그 자리에 이릅니다. puñña를 지을 기회를 없애 버리는 일을 한 것입니다.

menna mē kramaya tamayi asurē anugamanaya kaḷē. aturē hæmadēma upakrama valin væḍaganna aya dēvatāva pin dahamē vaṭinākama dækalā pinak karalā ēken labana puṇya labāganna ēken yahapatak karaganna mē krama dekama ē nisā asurayā utsāha karalā vīrya karalā ujīvat venna ōnē. nætnam eyāṭa niṣpādanayak venna. nirutsāhayen puṇya vidihen læbena tēturin deviyō jīvat venavā. ēgollangē jīvitaya karalā hon̆dayi. hæbæyi ēgollō upakramata sīlayava dænagattā pinvala mahat mahat guṇaya ē guṇaya saralakalā ivaralā dēvatāvō sūra væḍak karagannavā. sūra væḍē karagatta nisā mahansiyak nætuva jīvat vena kramayak karanavā. asura vidihaṭa væḍa karapu nisā hæmadāma mahansiyi taman væḍiya karagannavā guṇa dharmayak næhæ. ā guṇadharmayen pirihuṇāva æti vunē venasa. surāsurakē tiyannē venasa lōkayi.

asura가 따른 방법이 바로 이것입니다. asura는 모든 것을 꾀로 해내려는 이들이고, 신들은 puñña의 값어치를 보고 puñña를 지어 거기서 얻는 puñña로 좋음을 이룹니다. 이 두 방법이 있습니다. 그래서 asura는 애쓰고 힘써 살아야 합니다. 그러지 않으면 아무것도 나오지 않습니다. 신들은 애쓰지 않아도 puñña로 얻는 것으로 삽니다. 그들의 삶은 좋습니다. 그들은 꾀를 쓰지 않아도 puñña의 큰 guṇa를 알고, 그 guṇa를 쉽게 하여 신들은 솜씨 있는 일을 합니다. 솜씨 있게 일했기에 힘들이지 않고 사는 길을 냅니다. asura처럼 일했기에 늘 힘들게 일하고 guṇa가 없습니다. guṇa에서 떨어져 나간 것이 차이를 만들었습니다. sura와 asura는 다른 세상입니다.

mē sǣma tænakama yamak hædennē sakas vennē. satvaya karanada puṇya mul karagena mūlika vaśayen pin karanavā nam ēka siddhiya venavā. nitara budu guṇa sihi karanavā nam hariyākārava kiv vidihaṭa viśāla śāntiyak goḍanægenavā. ē puṇya iriya melova phalena kriyātmaka vena balayak enavā. sāmōhayak ekatu velā nagannā vū śaktiya viśāla śaktiyak goḍanægenna.

어디서나 무언가가 생겨나고 짜이는 것은 중생이 짓는 puñña를 바탕으로 합니다. 바탕에서 puñña를 짓는다면 그것이 이루어집니다. 자주 Buddha guṇa를 떠올린다면, 말씀하신 대로 바르게 한다면, 큰 평안이 쌓입니다. 그 puñña의 iddhi가 이 세상에서 열매 맺어 움직이는 힘이 옵니다. 함께 모여 일으키는 힘은 큰 힘으로 쌓입니다.

dæn ē aya śaktiya oppu vena katā kīhipayak

그 힘을 보여 주는 이야기가 몇 있습니다.

innavā. ara ektara haṭagena innavalu nāyaka pudgalayek. ē kiyannē ē pudgalaya eccara diyuṇu gōcaraka yannē. ē valaṭa ōna dahasaka passavā ganna puḷuvan. ov in̆dunē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa eyā karannē kohomada? dahapuvama magē pirisaṭa mama kiyanavā okkoma væsa iillā ārādhanāvak karanna. catura vahinavā kiyalā. dæn ē viśvāsaya ēgollanṭa tiyenavā. ellīmak tiyenavā. ē illīma karanavā. hæbæyi ēgollan ekak tiyenavā ē gōtrika yamkisi saṁkalpayak dēva saṁkalpayak tiyenavā ēka garu karanavā. hæbæyi ēgollangē ē garu karana ēgollangē caryāsāva dakinnē næha mē navīna lōkaya. ē navīna lōkaya tamayi ēgollanṭa kiyannē mē milēcca jātiyak. mē guṇayen diyunnē næti tava pallehā hatana innē jātiyak kiyalā kiyannē. mē dæn inna lōkaya. namut ēgollō eccara kenāpu si genāpu sacāraya tuḷa innavā. ēka tibena guṇahægīmen yamak kaḷa yutuda nokaḷa yutuda ē kivva hæṭiyaṭa karagena yanavā. ugulaṭa praśnayak vunā olā mēka karapal dunna ācārya anugamanaya karanavā. ēgollō pennu yam daham raṭāvak tavama tiyenavā nam ēka ehema siddha venavā.

그러면 그는 어떻게 합니까? ‘내 무리에게 모두 비를 청하는 기원을 하라고 하겠다. 그러면 비가 온다’ 합니다. 그들에게는 그 믿음이 있습니다. 매달림이 있습니다. 그 청을 합니다. 그들에게는 그 겨레의 어떤 생각, 신에 대한 생각이 있어 그것을 받듭니다. 그런데 이 새 세상은 그들이 받드는 그 행실을 보지 않습니다. 이 새 세상은 그들을 거친 겨레, guṇa로 자라지 못한 낮은 겨레라고 부릅니다. 지금 이 세상이 그렇습니다. 그러나 그들은 그만큼 이어 온 행실 안에 삽니다. 거기 있는 guṇa의 느낌으로 무엇을 하고 하지 말아야 할지 말한 대로 해 나갑니다. 무리에 문제가 생기면 ‘이렇게 하라’고 준 가르침을 따릅니다. 그들이 보여 준 어떤 dharma의 틀이 아직 있다면 그것은 그렇게 이루어집니다.

dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā væhi vanda ē puṇyētiyak æti dēva koṭasak innavā. mēvā vassā valāhaka dēvatāva dæn ada kiyannē vassā valāhaka kiyalā minissu vælākulaṭa rævaṭilā hiṭiyā kiyalā. ē kiyannē ē piḷiban̆da hasala dænumak vimarśanaya nokarapu nisā. væhi balākuralaṭa dēvatāva kiyanavā kiyalā mehema hitaṭayi. issara minissu gas kal ædahuvā kiyanavā. mōḍa minissunṭa gas kal valaṭa paṇa tiyenavā kiyalā hitāgena gas gal ædahuvā kiyalā dæn ada ehema matayak gēnavā. ē misu gas gal valaṭa nemeyi sælaku. evara adhipati dēvatāva hiṭiyā. ēvā adhigrahitava hiṭapu aya. ē dēvatāvan tamayi ē venigen ēvā hætinnē. dæn sujātā siṭudu. dæn buddhōtpāda kālē tava læbalā næha lotara buduvelā næha unvahansē antima mohota venaṭat mokada dænnē taman daruvek balāporottuven gahakaṭa bhārayak vuṇā. dæn hon̆daṭa pæhædili deyak tiyenavā gahaṭa nemeyi bhārayak vunē gahē inna deviyan. īṭa passē gahē inna deviya tamayi pūjāva aran giyē. īṭa passē ara punnā dāsē pævidilā duvena itin kivvē. āryāvani dēvatāva gahaya mulaṭama bæhæra bēdānē gannē. ēken santōsa velā gihi tamayi dēvatāvaṭa kiya tamayi mahā bōsatan vahansēṭa dannē pūjā karannē. etakoṭa hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā. gas dayā ædahuvē gas valaṭa adhipati dēvatāva

Buddha께서 설하십니다. 비를 내리는 puñña를 지닌 신의 무리가 있습니다. 이들이 vassa valāhaka 신들입니다. 오늘날에는 vassa valāhaka란 사람들이 구름에 속은 것이라고 말합니다. 그것을 깊이 살펴보지 않았기 때문입니다. 비구름을 신이라 부른다고 여기는 것입니다. 옛사람들은 나무와 돌을 섬겼다고 합니다. 어리석은 사람들이 나무와 돌에 목숨이 있다고 여겨 섬겼다고, 오늘날 그런 생각을 들고 나옵니다. 그 사람들은 나무와 돌을 섬긴 것이 아닙니다. 거기에는 다스리는 신이 있었습니다. 그것들에 깃든 이들입니다. 그 신들이 그것들을 맡아 있었습니다. Sujātā를 보십시오. Buddha께서 아직 깨닫지 않으셨을 때, 마지막 순간이 오기 전에, 그녀는 아이를 바라며 나무에 서원을 했습니다. 아주 뚜렷합니다. 나무에 서원한 것이 아니라 나무에 사는 신에게 한 것입니다. 그 뒤 나무에 사는 신이 공양을 받으러 왔다고, 하녀 Puṇṇā가 달려가 말했습니다. ‘마님, 신께서 나무 밑으로 내려와 공양을 받으십니다.’ 그 말에 기뻐서 신이라 여기며 큰 보살께 공양을 올렸습니다. 아주 뚜렷하게 보입니다. 나무를 섬긴 것은 나무를 다스리는 신을 섬긴 것입니다.

rak ārāma rak tamayi yadisu. dæn api kiyapuhama dæn balamu api gihillā api van̆dinna yannē koheda āuvahama api kiyanavā mē ruvanla sǣya van̆dinna yanavā. api ruvan sǣyada vadinnē ruvan sǣya ætulē tiyennē dhātulaṭa api katāvaṭa kiyannē ruvanli sǣya van̆dinavā. ruvanli sǣya gal mæṭi gaḍalavayan tamayi hadalā tiyennē. hæbæyi ruvan sǣya van̆dinavā kiyalā gihin vænn̆daraṭa vadinnē budurajāṇan vahansēgē dhātuūn vahansēlā tænpat karalā tiyena ē ṭika mul karagenayi ruvanvanlē hayaṭa van̆dinnē. næt ara katāvaṭa kiyannē ruvan sǣya dhātūn vahansēlāṭa van̆dinavā kiyalā nemeyi. ruvanlayaṭa van̆dinavā. api kiyannē ōkayi. dæn api æsa darukkara van̆dinavā kiyalā nemeyi jayaśrī mahābōdhīṭa van̆dinna yannē. meyat guṇaya karennē. hæbæyi gahaṭa tamayi vædn̆dinnē. gaha mul karagena iin gas van̆dinavā kiyana arthaya gattot ehema ēka venayi. ehenam manussayō gas gal væn̆dalā nǣha edā. gas valaṭa adhipati, gal valaṭa adhipati ē balavēkē tiyena bava dækkā. ē dækalā tamayi ē ē dēvatāva mul karannē tamayi eriya kaḷē.

rukkha, ārāma, rukkha라 한 것이 그것입니다. 우리에게 어디로 절하러 가느냐고 물으면 ‘Ruwanweli 탑에 절하러 간다’고 합니다. 우리가 Ruwanweli 탑에 절합니까? 탑 안에는 dhātu가 있습니다. 말로는 Ruwanweli 탑에 절한다고 합니다. Ruwanweli 탑은 돌과 흙과 벽돌로 지었습니다. 그러나 Ruwanweli 탑에 절한다며 가서 절하는 것은 그 안에 모신 Buddha의 dhātu입니다. 그것을 바탕으로 Ruwanweli 탑에 절합니다. 말로는 ‘dhātu에 절한다’고 하지 않고 ‘Ruwanweli에 절한다’고 합니다. 우리가 말하는 것이 그것입니다. 우리가 Jaya Sri Maha Bodhi에 절하러 가는 것도 나무에 절하러 가는 것이 아닙니다. 그분의 guṇa를 기리는 것입니다. 그러나 나무에 절합니다. 나무를 바탕으로 절하는 것입니다. ‘나무에 절한다’는 뜻으로 받아들이면 그것은 다릅니다. 그러니 그 시절 사람들은 나무와 돌에 절한 것이 아닙니다. 나무를 다스리고 돌을 다스리는 힘이 있음을 보았습니다. 그것을 보고 그 신들을 바탕으로 그렇게 한 것입니다.

itin passē kāleka tamayi ara bhavantiya saraṇaṁ ati pabbatāni vanānica ārāmr̥ka caityāni mānasā bhayatajjitā kiyana mē gāthāvagē. nētantē saraṇaṁ kēmaṁ nētaṁ saraṇa muttamaṁ nētaṁ saraṇa māgamma sabba dukā pamacci yōta yōcca buddhaṁca dhammaṁca saṁghaṁca saraṇaṁ gatō cattāri ariya saccāna sama pañagnāya passati kiyana mē gāthā pāṭē aragena mōḍayō gas gal parvata vændā. issara ārāma rūpa caityāṭa vænduvā. ōvā ekakvat pihiṭena mārga nemeyi mulahamāra ōvā nivan dakinna bæha. ōya pihiṭak patanna bæhæ kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tiyenavā kiya mehema oya gāthāva artha viparīta karalā kiyanavā. ēkē saraṇak nǣha kiyalā budurajāṇan vahansē pennuvē næha. nētantayē saraṇaṁ kēmak. kēma kiyannē mokakda? kēma kiyannē nivanma nivana. baya næti dæn. asōkaṁ virajaṁ kēmaṁ ētammaṁgala putā kēma kiyalā api hæma velē peinnē asōka viraja kēma kivvē nivanaṭa ē saraṇa nivanaṭa hētu vennē næ. nētan saraṇa muttama ēka mē sasara duken midīmaṭa hētu vennē næ. nētan saraṇa mahā dhamma ēka mē saṁsāra duken midennē āryaṣṭhāṁgika mārgayak nemeyi. sabba dukkha āpa pamatta mē siyalu duk næti karana mārgayak nemeyi. ēka saraṇak nǣha kiyalā kivvē næ.

그런데 뒤에 ‘bahuṃ ve saraṇaṃ yanti pabbatāni vanāni ca, ārāmarukkhacetyāni manussā bhayatajjitā. netaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ netaṃ saraṇamuttamaṃ, netaṃ saraṇamāgamma sabbadukkhā pamuccati. yo ca buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gato, cattāri ariyasaccāni sammappaññāya passati’라는 gāthā를 가져다가, 어리석은 이들이 나무와 돌과 산에 절했고 옛날에 ārāma와 모습과 cetiya에 절했는데 그 어느 것도 기댈 길이 아니라고, 그것으로는 nibbāna를 볼 수 없다고, 거기서 도움을 바라지 말라고 Buddha께서 설하셨다고 하며 이 gāthā의 뜻을 뒤집어 말합니다. Buddha께서는 그것에 기댈 곳이 없다고 보여 주지 않으셨습니다. ‘netaṃ saraṇaṃ khemaṃ’. khema란 무엇입니까? khema는 nibbāna 그 자체, 두려움 없음입니다. ‘asokaṃ virajaṃ khemaṃ etaṃ maṅgalamuttamaṃ’ 하고 우리가 늘 외우는 asoka, viraja, khema는 nibbāna를 말합니다. 그 saraṇa는 nibbāna로 이끌지 않습니다. ‘netaṃ saraṇamuttamaṃ’, 그것은 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나게 하지 않습니다. 그것은 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나는 ariya aṭṭhaṅgika magga가 아닙니다. ‘sabbadukkhā pamuccati’, 모든 괴로움을 없애는 길이 아닙니다. 그것이 기댈 곳이 아니라고 하신 것이 아닙니다.

sārā kara katā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ēkat oya vagē vara dækagatta ekak. dæn api hitamukō mehema deyak. bayen tætigatta daruvā ammā tāttā ḷan̆gaṭa duvagena yanavā. oya vacana mulaṭa dālā nētantaya saraṇaṁ nētaṁ saraṇa vut taman kiyanna hæbæyi ē saraṇa hēmayaṭa kāraṇayak nemeyi. ē saraṇa nivanaṭa kāraṇayak nemeyi. vidīmaṭa kāraṇayak nemeyi. ē kāryaṭaṣṭhāṁgika mārgayak nemeyi. siyalu duken midenna ē ḷamayāṭa bǣæ ē væṭa karana. kiyanna bæyinē ē kiyannē ammā tāttaṭa yanna daruvaṭa kisima pihiṭak nǣha kiyana ekada kivē. menna mehema deyak mē lōkē tērum ganna bæruva.

그것도 그렇게 잘못 본 것입니다. 이렇게 생각해 봅시다. 겁에 질린 아이가 엄마 아빠에게 달려갑니다. 그 말들을 앞에 붙여 ‘netaṃ saraṇaṃ, netaṃ saraṇamuttamaṃ’이라 할 수 있습니다. 그 saraṇa는 khema의 까닭도, nibbāna의 까닭도, 벗어남의 까닭도 아닙니다. 그것은 ariya aṭṭhaṅgika magga가 아닙니다. 그 아이는 그것으로 모든 괴로움에서 벗어날 수 없습니다. 그렇다고 말할 수는 있지 않습니까? 그렇다면 그것이 엄마 아빠에게 가는 아이에게 아무 도움도 없다는 말입니까? 이 세상은 이런 것을 이해하지 못합니다.

lōka satvayā ēvayen piḷisaraṇak læbuvā. hæbæyi gas gal ada dahalā nemeyi. gahaṭa adhipati, galaṭa adhipati, kan̆du valaṭa adhipati eka dēṭa adhipati dēvatāva innavā. ēvā innavā budurajāṇan vahansēma dēśanā karanā. sīta valāhaka unha vala valāhaka, vasta valāhaka mē vagē dēvatāva eka vidihaṭa innavā kiyalā. vr̥ṣāva ehema innavā. ēvaya upadinna hētuvat perilā tiyenavā. ē ē dēval piḷiban̆dava mē lōkēdī ahalā. yam manussayekuṭa hitenavā. maṭat eban̆du deviyek vunā nam koccara hon̆dada kiyanavā. eyā dasa akusalayangen venvelā nætnam akusala dharmayangē pāpayangen ven velā. eyā mokada karannē eban̆du dēṭa anukūla vannā vū dēval hiten kaya vacanaya kaṭayutu karanavā. ē tuḷin ē pæta padanavā. eban̆dunnā pudgalayāgē pætuma icca velā ē dēvatāva upadinavā. anna ætivena.

세상 중생은 그것들에서 기댈 곳을 얻었습니다. 그러나 나무와 돌을 섬긴 것이 아닙니다. 나무를 다스리고, 바위를 다스리고, 산을 다스리고, 저마다의 것을 다스리는 신들이 있습니다. 그런 이들이 있다고 Buddha께서 몸소 설하셨습니다. sīta valāhaka, uṇha valāhaka, vassa valāhaka 같은 신들이 저마다 있다고 하셨습니다. 나무의 신도 그렇게 있습니다. 그들이 태어나는 hetu도 밝혀져 있습니다. 이 세상에서 그런 것들에 대해 듣고, 어떤 사람이 ‘나도 그런 신이 된다면 얼마나 좋을까’ 하고 생각합니다. 그는 열 가지 akusala에서 떠나 있거나 akusala dharma와 pāpa에서 떠나 있습니다. 그는 그런 것에 맞는 일을 마음과 몸과 말로 하고, 그것을 통해 그 바람을 품습니다. 그런 사람의 바람이 이루어져 그 신으로 태어납니다.

dæn melavadī lōkayāṭa yahapatak karana balāporottu ve manussayō nānā prakāra kramānugamanaya karanavā. dæn samaharaṭa vahinna enavā. vahinna nætuva væsa yanavā. vahinna enavā. mahā væsak vahinavā. mē gæna parsanātmaka manasakin kaṭayutu karana yamkisi manussayekuṭa ṭika kālayak ænakoṭa atdækīmak pahaḷa venavā. mē mē vidiyaṭa vahinna āvot mēka vahinnǣ væsa yanavā. mē mē vidihaṭa lakuṇu dāgena āvot ēka maha væsak vaśayen vahinavā. meyā lakuṇu han̆dunāgannavā. han̆dunagattaṭa passē anik ayaṭa næti mānasikatvayak eyāṭa goḍanægenavā.

이 세상에서 사람들에게 좋음을 주기를 바라는 이들은 여러 방법을 따릅니다. 어떤 때는 비가 올 듯합니다. 그런데 오지 않고 지나갑니다. 또 올 듯하더니 큰비가 쏟아집니다. 이것을 살피는 마음으로 다루는 어떤 사람에게 얼마 지나면 겪어 앎이 생깁니다. ‘이런 식으로 비가 몰려오면 이것은 내리지 않고 지나간다. 이런 표지를 달고 오면 큰비로 쏟아진다.’ 그는 표지를 알아봅니다. 알아본 뒤에는 남들에게 없는 마음가짐이 그에게 쌓입니다.

dæn eyā lōkayaṭa dakinavā vahindē enavāda kiyalā minissu vapuranavā. passē balakoṭa pānavā. tava kaṭṭiyak mē ohoma vahinnāvaṭa vahina ekak nǣhæ vapuramu kiyalā avapura venavā. mahā væsak væhælā aravā kōdāgena yanavā. dæn mē dekema minissu pāḷu vin̆dinavā. dæn mē minissu pāḷuva gæna saṁvēgayaṭa pat vennē yamkisi ara siyum dænuma læbū pudgalayek. eyā lōkeṭa upadet venavā. mama kiyana eka ahapal. mama kiyannē nikan nemeyi. hētu ætuva ēka vaṭahagena. ada vahin tana mē vagē væsak āpuhā menna mē lakuṇu ætu āvot ē væsa yanavā vahinna. menna mē lakuṇu ætu āvot ēka mahāvasak vahanavā. ehenam vahina lakunot vahinna næti lakunot tērum aragena um̆balāṭa avaśya væḍē yahapassaya karagillā. menna mehema vahinna væsa yana ekak nam. væsahama karana væḍa karanna yanna epā. valaṭa pahaḷu venavā. mehema vahin ævidilā vahinnē nǣha kiyalā hitāgena giyāṭa mēka væsot ehema bala mē væsa nætuva karana væḍē karanna hæduvot balannaṭa væsa væsama pāruvenavā. menna mē lakuṇayen tōragilā vahinna ena hæṭiya vahinna næti hæṭiyi kiyalā. ara siyum śaktiya dækapu aya mokada karannē ēken lōkeṭa upadinnā. menna meban̆du kaṭṭiya tuḷa lōkayāṭa yahapatak karana laukika yahapatak karana mānasikatvaya tamayi laukika irisivarungē tiyennē.

이제 그는 세상을 봅니다. 사람들은 비가 오려나 보다 하고 씨를 뿌립니다. 그 뒤에 보면 가뭅니다. 또 어떤 이들은 저렇게 몰려와도 비는 오지 않을 테니 뿌리지 말자 합니다. 그러면 큰비가 와서 다 쓸어 갑니다. 이렇게 두 쪽 사람들 모두 손해를 봅니다. 사람들의 손해를 보고 가슴 아파하는 이는 그 미묘한 앎을 얻은 사람입니다. 그는 세상에 일러 줍니다. ‘내 말을 들어라. 나는 그냥 하는 말이 아니다. hetu를 알아서 하는 말이다. 오늘 이런 비가 몰려올 때 이런 표지가 있으면 그 비는 지나간다. 이런 표지가 있으면 큰비가 쏟아진다. 그러니 비 올 표지와 비 안 올 표지를 알아서 너희에게 필요한 일을 잘 해라. 이렇게 지나가는 비라면 비 올 때 할 일을 하러 가지 마라. 해를 입는다. 비가 안 온다고 여기고 가 버렸는데 비가 오면, 비 없을 때 할 일을 하려다 비에 다 망한다.’ 이런 표지로 비가 올 모습과 안 올 모습을 가려낸, 그 미묘한 힘을 본 이들은 그것으로 세상에 일러 줍니다. 이런 이들 안에 있는, 세상에 좋음을 주는, 세상살이의 좋음을 주는 마음가짐이 바로 세속 isi들의 마음입니다.

samahara kenek gnānavantayi. ē san̆dahāma kæpavelā ven velā tamangē mē gihi kaṭayutu athæralā tāpata diviyaṭa bæhælā. ē piḷiban̆da mānasikatvayan udā karagena ē ē bala læbuvā. ē gnāna śakti læbuvā. ēgollanṭa kivvā ē ē dē piḷiban̆da hadāpurisivaru. anna ēgollan dakinna paṭan gattā adami lakṣayē mē viśvayē mē kiyana kriyākārīn pat pævætmē kriyākārīn tiyena. ē kavuruvat nemeyi apē mahābhūmasatan vahansēlā. lōka yahapata karamin āyi unvahansēlā mahā gnāna hambunē unvahansēlāt unvahansēlāyi gnāna pāramitāva pūrṇa karana kālēdī lōkayaṭa eban̆du siyum laukika vastuvangē siyum tæn dækalā ōvā lōkayaṭa dēśanā karā. menna mē dēśanā karapu ekē pratiphalayak tamayi irisi bhāṣṭiyak vaśayen āpu jyōtisē. ōka assak mullak nǣha hoyalā hāravusalā dunnā. hæbæyi ōka igenaganna giyē bamuṇa.

어떤 이는 지혜롭습니다. 그 일에 몸 바쳐 따로 떨어져, 집안일을 내려놓고 고행의 삶에 들어갔습니다. 그것에 대한 마음가짐을 닦아 저마다의 힘을 얻었습니다. 앎의 힘을 얻었습니다. 그들을 그 일들에 대한 isi라 불렀습니다. 그들은 이 누리의 움직임, 존재의 움직임을 보기 시작했습니다. 그들은 다름 아닌 우리의 큰 보살들입니다. 세상의 좋음을 위해 일하며 큰 앎을 얻으셨고, ñāṇa pāramī를 채우던 시절에 세상살이의 미묘한 자리를 보고 그것을 세상에 일러 주셨습니다. 그렇게 일러 주신 것의 열매가 isi의 가르침으로 내려온 jyotiṣa입니다. 구석구석 남김없이 찾아 파헤쳐 주셨습니다. 그러나 그것을 배우러 간 이들은 brāhmaṇa였습니다.

ē tattvayaṭa rāga, dvēśa, mōhayan atralā hiṭapu aya nemeyi. rāga, dvēśa, mōha sahitava tamayi. ōvā igena gattē. ivara gattaṭa passē ma udāhama vuṇā. ēvayen uddāma mokada karannē? ugattu bavaṭa patvuṇā. ē ugatkama aragattāya etana paṭan karapu eka deyak tiyenavā. mokakda tamangē lābha kī prahaṁsā mahā ihaḷin vaṭinavā kiyaluvē. īṭa passē samādhāna śāstrayē vaṭinākama rækennē. mā tuḷa tiyenakam. mēka prahiddha velā giyot ehema magē tattvaya dænagattā anit kenā deka samāna venavānē. etakoṭa magē lābhaka kiyēdi prahasa valāvalaṭa pahara vacanaya nisā mama mēka dennē næ. mēkamayi gurumuṣṭiya. anna haṁganna. ohoma haṁgagena kālē gata kaḷā. gurumutiya haṁgāganna antimaṭa balāporottu vuṇā. tamangē kavuru hari kenek innavā nam eyāṭa mama mēka denavā kiyalā hitāgena hiṭiyā. hæbæyima dennē næha. vut maṭa loku venavānē etakoṭa ēkat magē ara tiyanna. śantima mohoti mēka tiyenavā kiyalā hitā inna mærilā yanavā. mæralā giyāṭa passē mokada nnē guru butaya hagā inna balā ivarayi. ara īrisuvara lōkaya ehapatara dunna siyum dahamala vaṭinā dahama oya vagē haṁgāgannavā. ēket ituru ṭikaṭiyen monavā hari gannak tiyenavā. dæn anilukāgayen lābhagiri pahasā labannē ē puḍa nisā. ū ēka aṁga gannavā. ēkat balāporottu venavā mēka dunot ehema magē tattvayaṭa sama venavā anit aya magē tattvayaṭa gannā mēka nodī ituru ṭika hon̆da hariya suddha karaganna. eham ēka vagē mærilā yanavā. kālayak enakoṭa paramparā gānak enakoṭa nasthāvēṣa kiyana ituru vecca næ ituru venavā. avaśēṣa vū nægena ituru vecca nægena eka tamayi nāvaśēṣa kiyannē. onna jōti sē ituru vecca næ tamayi ada tiyennē ōken puḷuvanda væḍa karannē.

rāga, dosa, moha를 내려놓은 이들이 그 자리에 간 것이 아닙니다. rāga, dosa, moha를 지닌 채 그것을 배웠습니다. 배우고 나서 우쭐해졌습니다. 우쭐해서 어떻게 했습니까? 배운 사람이 되었습니다. 그 배움을 얻은 때부터 한 가지 일을 했습니다. 제 얻음과 이름과 칭찬을 아주 높이 쳤습니다. 그다음 ‘이 앎의 값어치는 내게 있을 동안만 지켜진다. 이것이 널리 알려지면 다른 이가 나와 같아진다. 그러면 내 얻음과 이름과 칭찬이 다치니 이것을 주지 않겠다’ 했습니다. 이것이 gurumuṣṭi, 스승의 움켜쥠입니다. 감추는 것입니다. 그렇게 감추며 세월을 보냈습니다. 마지막에는 제 사람이 있으면 그에게 주겠다고 생각했습니다. 그러나 끝내 주지 않습니다. ‘이것이 나를 크게 만드니 마지막 순간에 주자’ 하다가 죽어 버립니다. 죽고 나면 감추어 둔 비밀도 끝납니다. isi들이 세상의 좋음을 위해 준 미묘하고 값진 dharma를 그렇게 감추어 버립니다. 남은 조각에서도 무언가를 얻는 이가 있습니다. 다른 이도 그것으로 얻음과 이름과 칭찬을 얻으니 그도 그것을 숨깁니다. 그도 ‘이것을 주면 다른 이가 내 자리와 같아진다’ 하여 그것은 주지 않고 나머지 덜 중요한 것만 내놓습니다. 그러다 그렇게 죽습니다. 세월이 흘러 여러 대가 지나면 naṣṭāvaśeṣa, 사라지고 남은 찌꺼기만 남습니다. 사라지고 남은 것이 naṣṭāvaśeṣa입니다. 오늘 있는 jyotiṣa는 그렇게 사라지고 남은 것입니다. 그것으로 일이 되겠습니까?

dæn ada balanakoṭa okkoma ham kaḷā. ōna hariya næha. namut sampradāyikava ada venakam dōtisiyā aran enavā. itin mēka arakatā tahama ada mokada velā tiyennē? viśēṣa dēval pelā mēka vædagatkama pennanna ada bæ. dæn mē dænaṭa venakoṭat mē avasthāva venakoṭat yak taramak assaka mullaka tiyenavānam ēkē dennē næ. ehema krama tiyenavā.

오늘 보면 모두 감추어졌습니다. 필요한 부분은 없습니다. 그래도 전해 내려오는 대로 오늘까지 jyotiṣa는 이어져 옵니다. 그래서 오늘은 어떻게 되었습니까? 특별한 것을 보여 주며 그 중요함을 드러낼 수가 오늘은 없습니다. 지금 이때에도 어느 구석에 얼마간 남아 있다면 그것을 내주지 않습니다. 그런 방법들이 있습니다.

api dænuvat ohoma ekak tibuṇā dæn ḷamaya upan velāva dunā mē velāvaṭa upannē gǣlla ḷamēta pirivilēta kiyalā kiyanna kramayak jōti tiyena bava siddhānta pot vala tiyenavā. hæbæyi ēka nemeyi dæn nīnīna pirisa dænṭa itin oya ē kiyannē pot gāna dæn oya innavanē ōhaṇa sitiru kumāra mahatmayā ehema ēgollō mē 100īk ḷan̆ga gihillā mokada avasara aragena mē ḷamayā prūta vennē mohotak tattvayak venas vennē nætuva aragena ē ḷamayā gǣnnu piri bava tiyāgena ara kramayaṭa balapuvahama kisima venasak nǣhæ ēka podu deyak misak kisima viśēṣayakdakinna hambe næha gǣna piri bava ēken kiyanna bæha. dænṭa tiyena śāstarayā da ēgollō kiyanavā mē śāstraya mokak hari væradīmak ætiya. tava hæn̆gavicca deyak æti. mē eḷipiṭa tiyena śāsana kramayek nam mēka ahuvennē næ. ēka ēgollangē atdækīm karapu parēṣana pratiphalayak hæṭa tiyā tiyenavā. mē vārakama kiyana mē apē gamē ehā pætten dæn yannē næti velā etara nōna mahattayek hiṭiyā. paramparāven genāpu yōjita kramayakin eyā balanna karanna. aran āpu kāma kiyannē maṭa gǣṇu kenā kiyanna epā velāva denna. ēka eccarayi kiyannē.

우리가 아는 것도 있습니다. 아이가 태어난 때를 주면 ‘이 시각에 태어난 것은 여자아이다, 남자아이다’ 하고 말하는 방법이 jyotiṣa에 있다고 siddhānta 책들에 적혀 있습니다. 그런데 요즘 사람들, 책을 여럿 쓴 Kumara 선생 같은 이들이 여러 산부인과에 가서 허락을 받고 아이가 태어나는 바로 그 순간의 시각을 받아, 여자아이인지 남자아이인지 알고서 그 방법대로 보았더니 아무 차이도 없었습니다. 흔한 것일 뿐 특별한 것을 볼 수 없었고, 그것으로 여자인지 남자인지 말할 수 없었습니다. 그러자 그들은 ‘지금 있는 이 앎에 무언가 잘못이 있다. 무언가 감추어진 것이 있다. 드러나 있는 방법으로는 이것이 잡히지 않는다’고 말합니다. 그것이 그들이 겪어 시험한 열매로 남아 있습니다. 그런데 우리 마을 건너편에 이제는 돌아가신 어떤 부인이 있었습니다. 대대로 내려온 방법으로 그것을 보았습니다. 그분이 요구한 것은 ‘여자인지 말하지 말고 시각만 달라’는 것이었습니다. 그것뿐이었습니다.

eyāṭa velāva genak dunnaṭa pat. eyā ballā kiyanavā menna mē putāṭa menna mē nama tiyannakō. dæn nǣ oya duvaṭa mē nama tiyanna. kelinma duvama hō putā hō nama kiyāyen tamayi ennē niyannē. oya duvaṭa menna mē nama gælapenavā. dæn mokakda kiyalā dannē nætuva ahannē. ēka geniccahama innavā velāvak genaccahama kavuru hari denavā nam velāva vitarak. anna hari putē. balalā velāva balanna kohari geniyan mē velāva dī balalā. āyi ayi væyida turīmada kiyalā kiyanna epā. [ugura kǣrīma] hariyaṭa rātrayaṭa tamayi kiyanna eyā dænaganna ōnē. dæn eyā hariyaṭa kiyanavā. hæbæyi daruvō hiṭiyet næhæ kavuru kiyiyet næhæ. eyā mællalā giyā eyāgē śāstarayan igalā. api dænuvat ehema śāstrayak tibuṇaṭa lakuṇak kiyalā. namut ada venakama jyōtisaya kiyā tibunāṭa ē śāstraya ada vidyāmāna. jōtisaya boru nemeyi. ē jōtisaya ēvā haṁgāgena saṁgāgena gihillā. ē siyum tæn ada nǣha. ēkayi kāraṇa.

시각을 가져다 주면 그분은 보고 ‘이 아들에게는 이 이름을 지어라’ 하거나 ‘아니다, 이 딸에게는 이 이름을 지어라’ 합니다. 곧바로 딸인지 아들인지 이름과 함께 말해 줍니다. ‘이 딸에게는 이 이름이 맞는다.’ 무엇인지 모르고 물었는데도 말입니다. 시각을 가져가면, 누가 시각만 주면 ‘좋다, 얘야. 이 시각을 보아라. 어디로 가져가든 시각만 주어라. 아들인지 딸인지 말하지 마라’ 합니다. 그분이 바르게 알아내야 합니다. 그리고 그분은 정확히 말했습니다. 그러나 자식도 없었고 배운 이도 없었습니다. 그분은 그 앎을 품고 돌아가셨습니다. 우리는 그런 앎이 있었다는 것을 압니다. 오늘까지 jyotiṣa라는 것이 있다 해도, 그 앎은 오늘 드러나 있지 않습니다. jyotiṣa는 거짓이 아닙니다. 그것들을 감추고 숨겨서 사라졌을 뿐입니다. 그 미묘한 자리가 오늘은 없습니다. 그것이 까닭입니다.

itin etakoṭa dæn kenekuṭa ahanna puḷuvan. ē ḷama manussayā venama velāvak geniccana eyā tat kālē hadalā ganna kramayak tiyenavā. ē velāva væradunā ēkat hadāgannavā. ēkaṭa ekatu karottu gānna ē kramayen dānavā. ēka vena krama. anna ēvā tamayi guruma putē hæn̆gilā tiyennē. itin ehema krama tiyenavā. ēvā ada væhilā gihivā. mē ēka jōtisaya væradiyi kiyanavā væradunāṭa passē. hæbæyi ōka væradiya kiyanna giyē næhæ. hariyaṭa danna. dattayan danna hiṭapu ē kālē. mantra śāstraya væradiya giyē næhæ. ēvayen hariyaṭa bala pennanna puḷuvan aya hirapukāraya ē kālē bohoma bayen baya bohoma gauravayen eyā piḷigattā. ada venakoṭa ē guruṣణin nāyana gihillā ada bohoma sēsa mātrayayi tiyennē. eccara balayak pennanna ekakvat ituru karennē næha. ēkayi velā tiyennē. śēṣa mātrayak hari kiyanavā ēka han̆dāgannavā ada vadā ēkavat diyane. velā tiyennē ōkayi.

그러면 누군가 물을 수 있습니다. 그 사람이 다른 시각을 가져갔다면? 그 자리에서 시각을 바로잡는 방법이 있습니다. 시각이 틀려도 그것을 바로잡습니다. 거기에 더할 것을 그 방법으로 더합니다. 그것은 다른 방법입니다. 그런 것들이 바로 감추어진 스승의 비밀입니다. 그런 방법이 있었습니다. 그것들이 오늘 덮여 버렸습니다. 사람들은 틀린 뒤에 jyotiṣa가 틀렸다고 말합니다. 그러나 제대로 아는 이들이 있던 그 시절에는 틀렸다고 하지 않았습니다. mantra의 앎도 틀렸다고 하지 않았습니다. 그것으로 제대로 힘을 보여 줄 수 있는 이들이 있었습니다. 그 시절에는 아주 두려워하고 아주 공경하며 받아들였습니다. 오늘날에는 스승의 비밀이 사라져 아주 조금 남은 찌꺼기뿐입니다. 그만한 힘을 보여 줄 만한 것은 하나도 남지 않았습니다. 그렇게 된 것입니다. 남은 찌꺼기라도 말하면 오늘은 그것조차 지켜 내지 못합니다. 그렇게 된 것입니다.

itin ē nisā oya sæma śāstrayakma onna oya vidihaṭa dunnā. laukika śāstraya dænaganna puḷuvan irisivaru hiṭiyā. ē irisivaru tamayi oya śāsara lōkayaṭa dīlā lōkayaṭa laukika setak kaḷē. itin ēgollongē passē budurajāṇan vahansē ē vagē denna giyē nǣha lōkeṭa. mokada ēka sarvaja gōta dahamak ōnē næhæ. atidurala o paha pahala venna budurajāṇan vahansēlā pahaḷa vunē lōkayē sāmānya ayaṭa tērum ganna puḷuvan dē kiyā denna nemeyi. ēvaṭayi lōkē innavā. ēvā ēvā durlabha dēval nemeyi. durlabha dē mokakda? sarvajña gōcara vana śrāvaka gōcarak novana yam dharmayak æṭanam mēka ati śrēṣṭhayi lōkeṭa dena. ē nisā budurajāṇan vahansē anyayanṭa gōcara novanna sarvajja gōcara daham vigraha karalā dunnā.

그렇게 모든 앎이 그런 식으로 주어졌습니다. 세상의 앎을 아는 isi들이 있었습니다. 그 isi들이 그런 앎을 세상에 주어 세상살이의 복을 지었습니다. 그들 뒤에 Buddha께서는 그런 것을 세상에 주러 가지 않으셨습니다. 그것은 sabbaññu의 영역에 드는 dharma가 아니기 때문입니다. 아주 드물게 나타나는 Buddha들은 세상의 보통 사람이 이해할 수 있는 것을 가르치러 나타나지 않습니다. 그런 것을 위해서는 세상에 다른 이들이 있습니다. 그것들은 드문 것이 아닙니다. 드문 것은 무엇입니까? sabbaññu의 영역에 들고 제자의 영역에 들지 않는 dharma가 있다면, 그것이 세상에 주어지는 가장 뛰어난 것입니다. 그래서 Buddha께서는 다른 이들의 영역에 들지 않는, sabbaññu의 영역에 드는 dharma를 풀어 주셨습니다.

dæn lōka itin ēka samahara aya ahanavā. buduhāmuduruvō koheda ohoma kiyalā tiyennē? kotanada ōka tiyennē? ehema vacanayak ahanavā mē sāmānya gōcarenna nuvaṭa gōcara vena dēk. ēka kiyā denna ōnē næha. ēka dannavanē. anna ēkayi kāraṇaya. lōkayā dænuvat yamak ætnam. ē gæna kiyā denna avaśyatāvayak næha. nodanna yamak tiyenavā nam ēkayi kiyā tiyennē. mē buduvaru lōkē pahaḷa vennē anit ayaṭa dænaganna bæri ṭika pennavā denna. silvat piḷiban̆dava eka bayā piḷiban̆dava oya bhāvanā eka pidihi piḷiban̆dava ōvā kiyā denna budurajāṇan vahansē lōkē pahaḷa venna ōnē abuddhōtpāda kālayat aya dænagena hiṭa. dænut ē ayaṭa dænaganna puḷuvan onnanam. ēvā eyā śrāvaka gōcara dahama sāmānyayen pr̥thagjanayaṭa gōcara veni. itin ehemavā dænaganna budurajāṇan vahansēlā lōkē pahaḷa venna ōnē nǣ. itin budurajāṇan vahansē lōkaya pahaḷa vennē nivan maga mul kara dēśanā karanna nivan magaṭa tērum ganna puḷuvan mārgaya pennavā denna. itin anna ē velāvēdī pennā dunnā etek kal minissu laukika vaśayen piḷisaraṇa labāgena āpu mārga itin ēvā pennalā. ēvayen nivan dakinna ekak næhæ. nivan dakinna mārgaya menna mēka ōkaṭa ekatu karagena karaganna kiyalayi. penva araka vināśa karanna kiyalā kivvē.

그러면 어떤 이들은 묻습니다. ‘Buddha께서 어디서 그렇게 말씀하셨습니까? 그런 말이 어디 있습니까?’ 보통 사람의 앎에 드는 것은 가르칠 필요가 없습니다. 이미 알기 때문입니다. 그것이 까닭입니다. 세상이 아는 것이 있다면 그것을 가르칠 까닭이 없습니다. 모르는 것이 있다면 그것을 가르치셨습니다. Buddha들이 세상에 나타나는 것은 다른 이들이 알 수 없는 것을 보여 주기 위해서입니다. sīla에 대해, bhāvanā에 대해 가르치려고 Buddha께서 세상에 나타나셔야 할 까닭은 없습니다. Buddha가 나지 않은 시절에도 사람들이 알고 있었습니다. 지금도 그들이 알 수 있는 것이라면, 그것은 제자의 영역에 드는 dharma, 보통 puthujjana의 영역에 드는 것입니다. 그런 것을 알려고 Buddha들이 세상에 나타나실 필요는 없습니다. Buddha께서 세상에 나타나시는 것은 nibbāna의 길을 바탕으로 설하시고, nibbāna의 길로 이해할 수 있는 길을 보여 주시기 위해서입니다. 그래서 그때 보여 주셨습니다. 그때까지 사람들이 세상살이에서 기댈 곳으로 삼아 온 길들을 보여 주시며, 그것들로는 nibbāna를 볼 수 없고 nibbāna를 보는 길은 이것이니 이것을 더하여 하라고 하셨습니다. 그것을 없애라고 하신 것이 아닙니다.

ēsāma liccavīnṭa edā tuna ara mē aṭṭa mē panavapu ēgollanṭa tiyenavā mē sapta aparihanī dharmaya ōkē hayaveni aparihānī dharmaya mokakda vajjīn visin etek kal tibuna pæraṇi caityā hadiyaṭa avaśya karannā vū vandanāmāna puda saṁskāra siyallama karana tākkal vajjīyanṭa abhivr̥ddha ne pa vihīmak ēkat mataka tiyāganna kiyalā kiyanna dunna hayaveni kāraṇaya aparihana dharma hayaveni aparihaṇa dharma ēōka dæn pæraṇi caityaya vaci raṭē tiyena monavada vacana anitya pærana caitya bauddha caitya ēvaṭa upasthāna pūjā satkāra karana sakkal ēṭa pirihīmak ne. sunīta vasrakāra kiyana mē sēnāpati dennam. oya pāṭajī nagaraya kiyana nagaraya hadalā. ē nagaraya hadanakoṭa budurajāṇan vahansē dækkāt dēvatāva 100 kak dahas ganak kāṇḍa piṭin inavā ēka yam pættakaṭa kohāda yannē kiyalā budunē balanava dækkā ara sunīta vaskāra dena pāṭalī grāmayaṭayi yannē. mokada karannē balanakoṭa dækkā dēvatāva dahasa dahasa bægi. eyā ī bægin mē vidihaṭa gihillā ara ē pudgalaya hadana vāsasthānaṭa arak gannavā. ēvaṭa tamangē bælma āśirvādaya karanavā. bælma dāven dæn mehema kramayak dækkā. īṭa passē ehēśākaya dēvatāvilā. mahā mēśāya pindaham karannā pirisa ḷan̆gaṭayi yannē. ēgollangēyi āśirvāda karannē. madhyama pinati ayagē kaṭayutu karana aya madhyama sākṣī dēvatāva ēgolaṭa āśirvāda karanavā. aḍu pinæti sāmānya maṭṭamaya aya alpayē sākṣi dēvatāva āśirvāda karanavā. mehema kramayak dækkā.

그와 같이 그날 Licchavi들에게 설하신 일곱 aparihāniya dhamma가 있습니다. 그 가운데 여섯째 aparihāniya dhamma는 무엇입니까? Vajji 사람들이 그때까지 있던 옛 cetiya들에 필요한 절과 공양과 받듦을 모두 하는 동안은 Vajji 사람들에게 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없다는 것입니다. 이것을 기억하라고 일러 주신 여섯째 aparihāniya dhamma입니다. 그 옛 cetiya란 Vajji 나라에 있던 다른 믿음의 옛 cetiya이지 Buddha 교의 cetiya가 아닙니다. 그것들을 섬기고 공양하는 동안은 쇠퇴가 없다는 것입니다. Sunīdha와 Vassakāra라는 두 대신이 Pāṭaligāma라는 성을 쌓았습니다. 그 성을 쌓을 때 Buddha께서는 신들이 수백 수천씩 무리 지어 어디론가 가는 것을 보셨습니다. 어디로 가는지 보시니 Sunīdha와 Vassakāra의 Pāṭali 마을로 가고 있었습니다. 무엇을 하는지 보시니 신들이 수천씩 그렇게 가서 사람마다 짓는 집터에 자리를 잡고 거기에 눈길로 축복을 주고 있었습니다. 그런 것을 보셨습니다. 그다음 힘이 큰 신들은 puñña를 크게 짓는 무리에게 가서 그들을 축복했습니다. 중간쯤 puñña를 지닌 이들의 일에는 중간 힘의 신들이 축복했습니다. puñña가 적은 보통 사람들에게는 힘이 적은 신들이 축복했습니다. 이런 짜임을 보셨습니다.

dækalā hiṭenavā mokada karannē? budurajāṇan vahansē itin īṭa passē oya kāraṇaya dēśanā kaḷā giya menna mehema siddhiyak mama dækkā. kiyalā ānanda hāmuduruvan budurajāṇan vahansē dēśanā kālā siddhiya. īṭa passēda vaskāra æmativa dennam. ara nagaraya hadalā issellāma budurajāṇan vahansē velāva ārambha karavanna. unvahansēṭa dānayak dīlā paḷamu væḍapilla paṭan gænīmē sampūrṇatvaya karanna læhæti karagattā. læti budurajāṇan vahansēṭa ārādhanā kālā pissun vahansēlā saman̆ga ē sthānayē ārambha karanna dānayaṭa vaḍinna ōna. ē dānayaṭa varalā budurajāṇan vahansē ē dānayē piṭa ara gattahama ē pināumōdān kerevvā ara inna kaṭayutulaṭa sambandha vecca ara inna dēvatāvan. īṭa passē budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā yam manussayek āḍiya mahan dæhæmin hari hamba karagatta deyin yam dē pindaham karalā yam dēvatāvakaṭa puṇyānumōdanā karanavada eyin satuṭa pat vena ē dēvatāva bhavayek ata daruvayaka ārakṣā karanavāā vāgē ē manussayanṭa āśirvādayak karanavā. deviyangē āśirvādaya labannā vū ohuṭa abhivr̥tiya misa pirihīmak næ.

보시고 어떻게 하셨습니까? Buddha께서 그 뒤에 이 일을 설하셨습니다. ‘이런 일을 내가 보았다’ 하시며 Ānanda 장로에게 그 일을 설하셨습니다. 그 뒤 Sunīdha와 Vassakāra 두 대신은 성을 쌓고 나서 맨 먼저 Buddha를 모셔 시작하려고 dāna를 올려 첫 일을 온전하게 하려고 준비했습니다. 준비를 마치고 Buddha께 청하여 비구들과 함께 그곳에 dāna를 받으러 오시게 했습니다. Buddha께서 오셔서 dāna를 받으신 뒤 puñña anumodanā를 하시며 그 일에 함께했던 신들에게 puñña를 나누게 하셨습니다. 그다음 Buddha께서 설하셨습니다. 어떤 사람이 바르게 번 것으로 puñña를 짓고 그것을 어떤 신에게 나누어 주면, 그로 기뻐하는 그 신은 어머니가 제 아이를 지키듯 그 사람을 축복합니다. 신의 축복을 받는 그에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다.

dæn budurajāṇan vahansē kivvada mityā dr̥ṣṭiya venavada? etakoṭa ēvaṭa udav upakāra mityā dr̥ṣṭiya venavā kipo. ēvā ahak karanna kivvada hæbæyi nētaya saraṇa nam kiyamat nētan saraṇut tamayi ēka ahannē. ēvā kara kara hiṭiyā nivan dakinna bæha. ē katāva venavā katāva nivan dakinna nam ārya aṣṭhāṁgayagē māriganna kagamak nivan dakinna. hæbæyi oya karana dēviyangē āśirvādaya ganna vaṭabali nivan dakinna bæhæ. hæbæyi ē nisā nivan dakinna vitarak bula mē kaṭayutu kara pallā melova abhivr̥tayaṭa ganna kisivak ganna epā pabulā mityā dr̥ṣṭiyenavā kiyalā ehema dēśanāvak kaḷē. yan nivan dakinna balāporottuven deviyan adaha giyot væradenavā. tamangē yahapatak balā gænīmaṭa deviyan adahana kiya budurajāṇan vahansēgen dēśanā karalā tiyenavā abhivr̥tiyak masīmak nǣha kiyalā. namut ē vaṭinā dahama yathārthaya dænaganna bæruvot deviyanṭa pūjāvak tibbot deviyanṭa pin denna ē vagē væḍak kaḷot deviyut sākaṭa yuttak kaḷot ehema ē minihāṭa isaraṇaya næti venavā kiyalā ada baṇa kiyanavā.

그러면 Buddha께서 그것이 micchā diṭṭhi가 된다고 하셨습니까? 그들을 돕는 것이 micchā diṭṭhi라고 하셨습니까? 그것들을 치워 버리라고 하셨습니까? ‘netaṃ saraṇaṃ’이라는 말씀은 그런 것을 하고 또 해도 nibbāna를 볼 수 없다는 것을 말합니다. nibbāna를 보려면 ariya aṭṭhaṅgika magga의 길로 가야 합니다. 신의 축복을 받는 그 의식으로는 nibbāna를 볼 수 없습니다. 그렇다고 ‘nibbāna를 보는 일만 하라, 이 세상의 번영을 위해서는 아무것도 하지 마라, 그것은 micchā diṭṭhi다’라는 설법을 하셨습니까? nibbāna를 보리라 바라며 신을 섬기면 잘못입니다. 제 좋음을 돌보려고 신을 섬기는 이에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없다고 Buddha께서 설하셨습니다. 그런데 그 값진 dharma의 참모습을 알지 못하고, 오늘날 ‘신에게 공양을 올리거나 신에게 puñña를 나누거나 그런 일을 하거나 신과 엮이는 일을 하면 그 사람은 saraṇa를 잃는다’고 설법합니다.

api æhuvot ehema koheda gihiyē? katarakama kiyē. kataraka mokaṭada giyē? dēvālaya gihinē mokaṭada nivan dakinna magak ahaganna ehema tiyana kana kavu ēvāk innavada mē giyā atarē poḍigollek hari æhuva kavuruvat kiyayida oya vacana nivan dakina kramayak dæn ahaganna giyā. ehema ekak ehemat kiyayi deveyiyanna kiyanavā nivan dakinna mokak ahaganna giyā. ē jātiyakak ehema kavuruvat usarayak danna nǣ mama mehema issellā vāhanayak gattā. āśirvādayak karavā ganna kiyalā. ov eyā ehema ekak budurajāṇan vahansē epā e pā tiyenavada mā hæra daham hæra tan̆gun hæra tavat āśirvādayak mē lōkē dennē nǣhæ kiyalā ehema ekak budurajāṇan vahansē pennuvē næha.

그런 이에게 어디 갔었느냐고 물으면 ‘Kataragama에 갔다’고 합니다. Kataragama에 무엇하러 갔습니까? dēvālaya에 무엇하러 갔습니까? nibbāna를 볼 길을 물으러 갔습니까? 그렇게 말할 사람이 있습니까? 간 사람 가운데 어린아이라도 그렇게 말하겠습니까? ‘nibbāna 보는 방법을 물으러 갔다’고 말하는 이는 아무도 없습니다. ‘차를 새로 샀는데 축복을 받으러 갔다’고 합니다. 그렇습니다. 그것을 Buddha께서 하지 말라고 하신 것이 있습니까? ‘나와 dharma와 saṅgha 말고는 이 세상에 다른 축복이 없다’는 것을 Buddha께서는 보여 주지 않으셨습니다.

ēka avasthāvaka oyaa vacaya haṭiyaṭa hiṭapu oya kiyana mē pirisa nætnam a oya kumāra hōti budurajāṇan vahansē ḷan̆gaṭa ævidi. bohōma nihan̆ḍava in̆dalā tiyenavā kiyalā. oya velāvēdīma mahānāma kiyana sākṣē kumārayā otanṭa ævidilā. vajjīnṭa abhivr̥ddhiyak venavā, vajjīnṭa abhivr̥ddhiyak venavā kiyalā mahaṇin maehema udgōcanayak karalā. ē pāraṭa budurajāṇan vahansē yanavā mahānāvama æyi mē meheṭa katā karannē? svāmīni vajjhaṁgen hæri mama dannavā issa ada oba vahansē idiriya bohoma san̆gavarava in̆dagena mē baṇa ahan̆ḍa hæṭa velanna. ada mē vajīnṭa yahapatak vaenavā dænagena næha mama mehema kiyanavā. ē pāra kiyanavā. mama issara kivvā vajjannaṭa vināśayak venavā vajja vināśayak venavā kiyalā. ehema kivvē ē kālē. mun darēmaṭa yanavā vinōdayaṭa mē vajja kumārava kāntāvak ehema dækat osuru vihiru karanavā. ehem mehen adinavā. æn̆ga mirilā enavā. atē tiyennē udura kanavā. menna mē jātiyē ma nīcarakā. ēka hari ēva nama vajannaṭa pirihīmak enavā vajjannaṭa pirihīmak enavā kiyalā. dæn mē vajja mē kumāravaru ævidillā oba vahansē bahana sadena nætuva. mē puduma dækalā tamayi mama mē vajīnṭa abhiruddhiyak vaenavā kiyalā kivvē. dæn mē rahada budurajāṇan vahansēē vajjhannaṭa abhirr̥ddhiyak karuṇu gāṇanak ehit vistara karanna. ē mahā rāma kumārayā mul karagena karapu dēśanāva.

한번은 Licchavi 왕자들이 Buddha께 와서 아주 조용히 앉아 있었다고 합니다. 바로 그때 Sakya 사람 Mahānāma가 그곳에 왔습니다. 그는 ‘Vajji 사람들에게 번영이 온다, Vajji 사람들에게 번영이 온다’ 하고 크게 외쳤습니다. 그러자 Buddha께서 ‘Mahānāma여, 왜 그렇게 말하는가?’ 하셨습니다. ‘스님, 저는 예전의 Vajji 사람들을 압니다. 오늘 그들이 스님 앞에 아주 삼가며 앉아 설법을 듣고 있습니다. 그래서 Vajji 사람들에게 번영이 오리라는 것을 알고 이렇게 말합니다.’ 그러고는 말했습니다. ‘저는 예전에 Vajji 사람들에게 망함이 온다, Vajji 사람들이 망한다고 말했습니다. 그때는 그렇게 말했습니다. 이 Vajji 왕자들은 놀이 삼아 다니며 여인을 보면 놀리고 희롱하고 이리저리 끌어당겼습니다. 몸을 밀치며 다가왔습니다. 손에 든 것을 빼앗았습니다. 이런 비천한 무리였습니다. 그래서 Vajji 사람들에게 쇠퇴가 온다고 했습니다. 이제 이 Vajji 왕자들이 스님 앞에 와서 소리 없이 앉아 있는 이 놀라운 모습을 보고 Vajji 사람들에게 번영이 온다고 말했습니다.’ 그러자 Buddha께서 Vajji 사람들의 번영에 대한 여러 까닭을 풀어 주셨습니다. Mahānāma를 바탕으로 하신 설법입니다.

dæn metanadi pelā tiyenavā āśirvādayak labāgattahama abhivr̥ddhiyak læbena hæṭi ekin ekaṭa vigraha karanavā. mē abhiddha vigraha karanaṭa pennanavā. yamkisi kulaputrayek yamkisi nāyakayē taman hari hamba karana dēpala valin væḍihiṭiyanna salakanavā nam ē vagēma æpasthāna karanavā nam ē ē sælakum labannā væḍihiṭīma ē kulaputrayāṭa am āśirvādayak karanavā. særadēvā bohō digā siri vēvā kiyalā abhivr̥ddhiyak prārthanā karanavā. āśirvādayak karanavā. væḍihiṭiyangē āśirvādaya labannā vū ovunṭa abhivr̥ddha misa pirihīmak nǣ. śramaṇa brāhmaṇājī koṭas valaṭa dan denavā. ē śramaṇa brāhmaṇā naśaravādayak karanavā. særadēvā digākal væjēvā kiyalā. ē śravaṇa brāhmaṇādagē āśirvādaya labannā vū ē kula putrayāṭa abhivr̥ddhiyak misa pirihīmak. eha samādhiyē nǣha hita mituranṭa saṁgraha karanavā. eyi satuṭu vennā vū nǣha hita miturō apagē mē kumārayā særadēvā digākal væjabēvā kiyalā āśirvāda karanavā. nǣ hita miturangen āśirvādaya labannā vū ohuṭa abhivr̥tiyak ve pirihīmak. ē vagēma amutuvanṭa saṁgraha karanavā. ehayin satuṭaṭa pat vena amutuvō apagē svāmiyā apagē piyā særadēvā bohō væja vēvā kiyalā āśirvāda karanavā. amutaruvangen āśirvādaya labannā svāmiyāṭa abhivr̥tiyaṭa pirihīmak. eyā eyāgē atæssanna sēvakayinṭa bat væṭu denavā saṁgraha karanavā. ehi satuṭaṭa pat vennā vū sēvakayō apagē svāmiyā væja vēvā dīghāyu vēvā kiyalā āśirvāda karanavā. dasadahas kamkaruvangen āśirvādaya labannā vū svāmīyāṭa abhivr̥tiyak vadā pirisīmak. deviyanṭa tamā hari hamba karagatta deyin ven karalā pudu pūjō pahara pavatvanavā. æyi satura ena dēvatāva ohuṭa āśirvādayak karanavā. mē kula putrayā særēvā digā kal væja vēvā kiyalā āśirvādayak karanavā. deviyangē āśirvādaya labannā vūkoṭa abhivr̥dhayak pirihīmak. dæn vajīnṭa menna mē abhivr̥ddhiya læbenavā. dæn vajjīn eerayi innē. rajīngē abhividhaya næti karanna saṭan valin bæhæ mētira karalā bæhæ kiyalā pennavā. kavadā hari ginnakin mahā jalayakin svabhāvika vennā vināśayakin kavada hari ōka vināśa venna puḷuvan. næt upakrama sīliya vināśa karanna bæhæ kiyalā.

여기서는 축복을 받으면 번영이 오는 모습을 하나하나 풀어 보여 줍니다. 번영을 풀며 보여 주십니다. 어떤 좋은 집안의 아들이 제가 번 재산으로 어른들을 돌보고 섬긴다면, 그 돌봄을 받은 어른들은 그를 축복합니다. ‘오래오래 잘 지내라, 길이 복을 누려라’ 하고 번영을 빕니다. 축복을 줍니다. 어른들의 축복을 받는 그에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. samaṇa와 brāhmaṇa들에게 dāna를 올립니다. 그 samaṇa와 brāhmaṇa들이 축복합니다. ‘오래오래 잘 지내라, 길이 번성하라.’ samaṇa와 brāhmaṇa의 축복을 받는 그 집안의 아들에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. 친척과 벗들을 대접합니다. 그로 기뻐하는 친척과 벗들은 ‘우리 이 젊은이가 오래오래 잘 지내고 길이 번성하기를’ 하고 축복합니다. 친척과 벗의 축복을 받는 그에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. 또 아내와 식구들을 대접합니다. 그로 기뻐하는 식구들은 ‘우리 주인, 우리 아버지가 오래오래 잘 지내고 크게 번성하기를’ 하고 축복합니다. 식구들의 축복을 받는 주인에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. 그는 자기 곁의 일꾼들에게 밥과 품삯을 주며 대접합니다. 그로 기뻐하는 일꾼들은 ‘우리 주인이 번성하고 오래 살기를’ 하고 축복합니다. 일꾼들의 축복을 받는 주인에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. 신들에게 제가 번 것에서 떼어 공양을 올립니다. 그로 기뻐하는 신들이 그를 축복합니다. ‘이 집안의 아들이 오래오래 잘 지내고 길이 번성하기를’ 하고 축복합니다. 신의 축복을 받는 이에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. 이제 Vajji 사람들에게 이 번영이 옵니다. 지금 Vajji 사람들은 그렇게 지내고 있습니다. Vajji 사람들의 번영은 싸움으로도 무너뜨릴 수 없고 힘으로도 무너뜨릴 수 없다고 보여 주십니다. 언젠가 불이나 큰물 같은 자연의 재난으로 무너질 수는 있겠지만, 그렇지 않으면 꾀를 쓰지 않고는 무너뜨릴 수 없다고 하십니다.

dæn metana hon̆daṭa pæhædili dek pennanavā. ehenam budurajāṇan vahansē āśirvāda gænīmēdī dugi maga yamkisi tamangē kamkaruvangē āśirvādayat svāmīnyāṭa abhivr̥tiyaṭa hitu venavā kiyalā pennavā. ehenam āśirvādaya ennē mahā mē mahateravaru vitara. dæn ada hitennē budurajāṇan vahansēgē trividha satnaya āśirvādaya hærenna maṭa vena āśirvādayak nǣha kiyalā ekak hadāgena tiyenavā. kā tiye katāva nattimē saraṇaṁ aññaṁ, buddhō mē saraṇāva varaṁ nattimē saraṇaṁ aññaṁ dhammō mē saraṇāva varā kiyalā mē vākya tunak kiyalā vidihaṭa tiraṇaya hærenna maṭa vena saraṇak nǣha kiyana katāvak kiyalā. saraṇayi pihiṭayi an̆dunā ganna bæri paṭalovā vagē. anit kisima kenekgē āśirvādaya gattot eyā mityā dr̥ṣṭiya kiyanavā tunṭuvan guṇē hæra vena pihiṭa kāṭavat nǣhæ kiyalā ekak lōkaya han̆danavā.

여기서 아주 뚜렷한 것을 보여 줍니다. Buddha께서는 축복을 받는 일에서, 가난한 자기 일꾼들의 축복도 주인의 번영에 이바지한다고 보여 주십니다. 그러니 축복을 주는 이가 큰 장로 스님들만은 아닙니다. 오늘날에는 ‘Buddha의 tiratana 축복 말고는 내게 다른 축복이 없다’는 것을 만들어 놓았습니다. 그 말이 어디에 있습니까? ‘natthi me saraṇaṃ aññaṃ, buddho me saraṇaṃ varaṃ; natthi me saraṇaṃ aññaṃ, dhammo me saraṇaṃ varaṃ’ 하는 이 세 구절을, 이것 말고는 내게 다른 saraṇa가 없다는 말로 정해 버렸습니다. saraṇa와 도움을 가려내지 못하고 뒤섞은 것입니다. 다른 누구의 축복을 받으면 그것은 micchā diṭṭhi라고 말합니다. tiratana의 guṇa 말고는 누구에게도 도움이 없다는 것을 세상이 만들어 냅니다.

pihiṭa kivvē ekak saraṇa kivvē tava ekak. sasara særisarannā vū sasara gamana nasāharaṇa arthayen kiyanavā saraṇa menna mē saraṇa nam nivana mē nivana labāgena sasara duken nidahas venna yam væḍak tiyenavā nam menna mēkaṭa budu saraṇa dam saraṇa san̆gara saraṇa kiyana menna mē tuḷin labana ādhāraya tamayi pradhāna vēnnē. ē tuḷin ōna yathābhūtaya labāgena sasara gamana duru karalā særīma nasāharīnna ē saraṇa labanna menna mē saraṇaṭa vena saraṇak nǣ. anna ē atīnna nattimē saraṇaṁ aññaṁ buddhō mē saraṇaṁ paraṁ kivvā nam hari. pihiṭa kiyannē ekak saraṇa kiyannē tava ekak. pihiṭa kiyannē anya ādhāra upakāraya anyanna ādhāra upakāraya nætnam hāmuduruvanṭat tava hāmudura ādhāra upakāraya tuḷa jīvat venna bæhæ kiyalā dēśanā karanā. bhikṣūn vahansēṭa dēśanā karanavā. um̆balā tan tæna um̆balaka væḍa karaganna kiyalā pennuvē næ. mahaṇeni kuḍā pahuva nǣ dǣ pirisat ææralā amudaru piris atæralā dēpola ira vatkam atæralā mē anaka śāsanayē pæviddalā bæhælā inna obalaṭa kāgē pihiṭada piṭa saraṇāga obalaṭa dukak karadarayak āpuvahama leḍak rōgayak hædunahama anna ē onnē ādhārayen ē karagatta nam kavuda karalā tiyennē? ehenam mīṭa passē hon̆daṭa mataka tiyāganna kenekuṭa karadarayak dukak æti vunahama anika aya maga arinna epā. kavurut ekatu velā samagayen sāmayen anna ēvanē ādhārayen kaṭayutu karaganna ī passē upasthānayak asanīpanahama karanavā nam ē upasthānaya maṭa karana upasthānayak hā samānava salakanna อ

도움이라는 것은 하나이고 saraṇa라는 것은 또 다른 것입니다. saṃsāra를 떠도는 그 길을 없애 준다는 뜻에서 saraṇa라고 합니다. 이 saraṇa는 바로 nibbāna입니다. 이 nibbāna를 얻어 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나려는 일이 있다면, 거기에는 Buddha saraṇa, Dhamma saraṇa, Saṅgha saraṇa를 통해 얻는 도움이 으뜸입니다. 그것을 통해 yathābhūta를 얻어 saṃsāra의 길을 떨쳐 내고 떠돎을 없애는 그 saraṇa를 얻는 데는 이 saraṇa 말고 다른 saraṇa가 없습니다. 그런 뜻에서 ‘natthi me saraṇaṃ aññaṃ, buddho me saraṇaṃ varaṃ’이라고 한다면 맞습니다. 도움이라는 것은 하나이고 saraṇa라는 것은 또 다른 것입니다. 도움이란 남의 돕고 거들어 줌입니다. 남의 도움 없이는 스님들조차 다른 스님의 도움 없이 살 수 없다고 설하셨습니다. 비구들에게 설하십니다. 너희는 저마다 제 일만 하라고 보여 주시지 않았습니다. ‘비구들이여, 너희는 작은 무리의 친척도, 벗들도 떠나고, 재산과 가진 것을 버리고 이 sāsana에 출가하여 머무는데, 누구를 의지하겠느냐? 너희에게 괴로움과 어려움이 오고 병이 들었을 때 그 도움으로 일을 해냈다면 누가 해 준 것이냐? 그러니 이제부터 잘 기억하라. 누군가에게 어려움과 괴로움이 생기면 다른 이들은 피하지 마라. 모두 모여 화합하고 평화롭게 서로 도우며 일을 해 나가라. 그리고 앓는 이를 돌본다면, 그 돌봄을 나를 돌보는 것과 같이 여겨라.’

번역 고르기