와하라까 코리아
CD004-03

CD004 · 3번째 · 2시간 31분 · 원문 녹음

jhāna 요소와 samādhi, magga-phala 얻기

ධ්‍යාන අංග, සමාධි, මාර්ග ඵල ලැබීම, සැපෙහි දුක දැකීම, පෙරහැරේ සංකේත, අරිය මෙත් වැඩීම

dharma kīpayak o pudgalika varaṇe mama pārak digaṭiyak varat labanna puḷuvan

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bhāvanāvak gæna ahana pinvatni ahalā tiyenavā praśnayak lōka anāthayi nivanama nātayi kiyana mē karmasthānaya vaḍapuvahama perati tara husma ihaḷa pahaḷa gænīma nisā gatta karmasthānayēdī væḍu bhāvanāva mē ēken han̆dunāgatta kalin talayaṭa ihalaṭa yāma sidu venavā kiyalā pennanavā.

명상에 대해 듣는 여러분, 이런 질문을 들었습니다. ‘세상은 의지할 곳이 없고 nibbāna만이 의지처다’라는 이 kammaṭṭhāna를 닦으면, 들숨날숨을 위아래로 쉬는 데서 비롯해 그 kammaṭṭhāna로 닦은 명상으로 알아차린 층에서 더 위로 올라가는 일이 생긴다고 보여 준다는 것입니다.

dæn metana mehema æyi ævinnē. dæn api væḍū karmasthānayak tiyenavā nam ē væḍū karmasthānavala nānā prakāra samādhi tiyenavā.

그런데 여기서 왜 이렇게 되는가? 우리가 닦은 kammaṭṭhāna가 있다면, 그 닦은 kammaṭṭhāna에는 여러 가지 samādhi가 있습니다.

dhyāna venayi samādhi venayi.

jhāna와 samādhi는 서로 다릅니다.

samādhi kiyana ēvada upacāra samādhiya kiyanavā. ē vagēma kōṭi gaṇan samādhi kiyanavā. ē samādhi maṭṭam api situvili ākārayaṭat venavā. ahalā tibuṇa kramayaṭat mē adhiṣṭhāna karagena innaṭa ē anuvat matu venavā. dæn samahara kenekuṭa

samādhi에는 upacāra samādhi라는 것도 있고, 또 samādhi가 수억 가지 있다고도 합니다. 그 samādhi의 수준은 우리가 생각하는 방식대로도 되고, 들은 방식대로 마음을 굳혀(adhiṭṭhāna) 지니고 있으면 그에 따라서도 일어납니다.

ē anuvat matu venavā. dæn samahara kenekuṭa samādhiyak matu venna puḷuvan kavuruhari kiyādiya tibunot mē samādhiya balāgena yanakoṭa mē oluva næti venavā vāgē dænenavā kivvot ehema eyāṭa væguva næti venavā dænenavā. ēkat samādhiyak.

어떤 사람에게 samādhi가 일어날 수 있는데, 누군가 ‘이 samādhi를 보아 가면 머리가 없어지는 것처럼 느껴진다’고 가르쳐 주었다면, 그 사람에게는 머리가 없어지는 것처럼 느껴집니다. 그것도 samādhi입니다.

samahara kenekṭa kivvot at deka næti venavā vagē dænenavā mē samādhiya vaḍāgena kivot eyā ē adahasen hiṭiyot. eyāṭa ē samādhiya piṭavahama atyaka nætivā vagē dænenavā.

어떤 사람에게 ‘이 samādhi를 닦으면 두 팔이 없어지는 것처럼 느껴진다’고 하면, 그 생각을 지니고 있는 그에게는 그 samādhi가 자리 잡을 때 팔이 없어진 것처럼 느껴집니다.

æn̆ga næti venavā vagē kivvot ehema æn̆ga næti venavā vagē dænenavā. ehema samādhi kiyana ēmayi svabhāvayak tiyenavā api ahapu ahapu hæṭiyaṭa edāgatta hæṭiyaṭa ēka samādhi enavā.

몸이 없어지는 것 같다고 하면 몸이 없어지는 것처럼 느껴집니다. samādhi에는 이런 성질이 있어서, 우리가 들은 대로, 그날 받아들인 대로 samādhi가 옵니다.

dæn samahara ayagē samādhi krama tiyenavā ehema dīlā.

어떤 이들에게는 그렇게 주어진 samādhi 방법이 있습니다.

a nāsaya ḷan̆ga mē dænena svabhāvayak narala ḷan̆ga dænena svabhāvayak ahibala mē ahuvelā dænena svabhāvayak his mudunaṭa dænena svabhāvayak gæna mehemat ē prathama dhyāna dtiyi adhyāna tr̥tiya adhyāna caturyāna kiyalā dhyāna valaṭa pennana mē dēśayan vahansēlā innavā. karmasthānārava ē ahalā karmasthāna varṇa ayaṭat ē jātiya samādhi læbenavā.

코끝에서 느껴지는 것, 이마에서 느껴지는 것, 눈썹 언저리에 걸려서 느껴지는 것, 정수리에서 느껴지는 것을 두고, 이것이 첫째 jhāna, 둘째 jhāna, 셋째 jhāna, 넷째 jhāna라고 jhāna를 가르치는 스승들이 있습니다. 그 kammaṭṭhāna를 듣고 그대로 닦는 사람들에게도 그런 종류의 samādhi가 생깁니다.

ē kiyannē etakoṭa eyāṭa dænenavā ē nāya ḷan̆ga hira hiṭiyā vāgē naḷavala ḷan̆ga hita hiṭiyā vāgē oya ismadunaṭa hita hiṭiyā vagē oya ekaka eka vidihaṭa dænenavā.

그러면 그에게는 코끝에 마음이 머문 것처럼, 이마에 마음이 머문 것처럼, 정수리에 마음이 머문 것처럼, 저마다 다르게 느껴집니다.

budurajāṇan vahansē dhyānayaka lakṣaṇa pennalā tiyenavā. itin api dakinna ōnē ē dhyāna lakṣaṇayada apiṭa matu vuṇē kiyalā.

Buddha께서는 jhāna의 특징을 보여 주셨습니다. 그러니 우리에게 일어난 것이 그 jhāna의 특징인지 살펴보아야 합니다.

dæn kalin talē ihalā yǣmaṭa dæn apiṭa kivvot ehema dæn maṭa issara ektarā mahatmayaka ævidilā kivvā. eyāṭa yanna puḷuvan kavā nēva saṁgnā nāsaṁ etana yanavā. kavā ēka vistara karanna kohomada ē vennē kiyalā. ē kiyā dīlā kramaya anuva śarīraya uḍaṭa kisi navatinavā eka tænaka ē atda dænena ākāraya

층에서 층으로 위로 올라가는 것에 대해 말하자면, 예전에 어떤 신사가 와서 자신은 nevasaññānāsaññā까지 갈 수 있다고 했습니다. 어떻게 그렇게 되는지 설명해 보라고 했더니, 가르쳐 준 방법대로 몸 위로 올라가 한 곳에서 멈추며 그 경험이 느껴지는 방식을 말했습니다.

ēka issellāma penna mokakda? rūpāvacara samādhi valaṭa ara nāsaya ḷan̆ga hita hita hiṭiyenavā. īḷan̆gaṭa æs bæmi lan̆ga hita hiṭinavā. navala hita hiṭinavā. īṭa passē ismōdarē hita hiṭinavā mē tattvayaṭa patvenavā. śarīraya tiyena bava dænenavā. ē kiyannē dæn ēka catutta dhyānayaṭa araka nam ē hatara kiyanavā. īṭa passē uḍaṭa yanavā dænenavā. hita issehalṭa yanavā. kalin talin hatarakaṭa hiṭinavā.

맨 먼저 보이는 것이 무엇인가? rūpāvacara samādhi에서는 코끝에 마음이 머뭅니다. 다음엔 눈썹 언저리에 마음이 머물고, 이마에 머물고, 그다음 정수리에 머뭅니다. 이런 상태가 됩니다. 몸이 있다는 것은 느껴집니다. 이것을 넷째 jhāna까지의 네 단계라고 합니다. 그 뒤에는 위로 올라가는 것이 느껴지고 마음이 더 위로 갑니다. 층마다 네 단계로 머뭅니다.

dæn mē vidihaṭa attha samāpattiyama eyāṭa væḍilā tiyenavā kiyalā vidihaṭa kivvē. dæn ēka tiyādiva kiyana kramaya ēvā samādhiya tamayi. samādhi kōṭi gaṇan tiyenavā kiyalā pennē ēkayi.

이런 식으로 그에게 aṭṭha samāpatti가 모두 닦였다고 말한 것입니다. 그렇게 가르쳐 주는 방법들은 samādhi입니다. samādhi가 수억 가지 있다고 하는 까닭이 이것입니다.

hitu hituva hæṭiyaṭa ē samādhiya api adhiṣṭhāna karapu hæṭiyaṭa hienavā. dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dasa disāvaṭa samādhi 10yak tiyenavā divas labanna.

생각한 대로, 마음을 굳힌 대로 그 samādhi가 자리 잡습니다. Buddha께서는 dibba cakkhu를 얻기 위해 열 방향에 열 가지 samādhi가 있다고 설하십니다.

pera disāva sihiya karapuvahama hita pera diśāvaṭa gihin hiṭinavā. vena diśāvakaṭa yannavā. dakuṇu disāvaṭa hituva sita dakuṇu diśāvaṭa gihin hiṭinavā. vena diśāvakaṭa yanna næha. ē pætta tamayi pēnnē.

동쪽을 마음에 두면 마음이 동쪽으로 가서 머뭅니다. 다른 방향으로 가지 않습니다. 남쪽을 생각하면 마음이 남쪽으로 가서 머뭅니다. 다른 방향으로 가지 않고 그쪽만 보입니다.

piṭipassē hituvot piṭipassē hienavā. kuru pættaṭa hituva uturu vara pættaṭa ē pættaṭa hit ē pættaṭa hiṭinavā. yaṭa pættaṭa hiṭava yaṭa pætta pēnavā. ula pætta hiṭiyot uḍa pætta pēnavā. hita ē pættaṭa gihin hiṭenavā. ēvā samādhi.

뒤쪽을 생각하면 뒤쪽에 머뭅니다. 북쪽을 생각하면 마음이 북쪽에 머뭅니다. 아래쪽에 두면 아래쪽이 보이고, 위쪽에 두면 위쪽이 보입니다. 마음이 그쪽으로 가서 머뭅니다. 그것들이 samādhi입니다.

dæn mē samādhi kiyana ekayi dhyāna kiyana ekayi dekak.

samādhi와 jhāna는 서로 다른 두 가지입니다.

samādhi kōṭi gaṇan tiyenavā kivvē ēka. ē nisā hitu hitu ākārayangiyen samādhi ganna puḷuvan. etakoṭa divæsa tiyena samādhiya tiyena eka diva kana næha. divæs samādhiya vænnanavā divæsaṭa pēnavā. hæbæyi kaṭolanavā ena mē dænenavā misa pēnavā misa kenek katā karanavā nam katā karana eka æhennē næhæ. dæn

samādhi가 수억 가지라는 말이 그것입니다. 그래서 생각하는 방식대로 samādhi를 얻을 수 있습니다. dibba cakkhu의 samādhi가 있다고 해서 dibba sota가 있는 것은 아닙니다. dibba cakkhu samādhi를 닦으면 dibba cakkhu로 보입니다. 하지만 입술이 움직이는 것이 느껴지고 보일 뿐, 누가 말을 하면 그 말소리는 들리지 않습니다.

nam katā karana eka æhennē næhæ. dæn amanussaya katā karana eka diva samādhiya læbuvot amanussayā pēnavā. katā karana hæṭi venavā ada pavalin kiyana ēvā mē pennana ēvā ē halakuṇu pēnavā. ara kaṭapolavalanam han̆ḍa æhenna.

비인간(amanussa)이 말하는 것도, dibba cakkhu samādhi를 얻으면 비인간이 보이고 말하는 모습도 보입니다. 그들이 하는 말의 표시만 보일 뿐, 입술이 움직여도 소리는 들리지 않습니다.

han̆ḍa æhenna avadhānaya yoma kara hin̆dalā samādhiya væḍuvot anna diva kan samādhiya væḍenavā. etakoṭa kiyana eka dæn divæsa pahaḷa karannaka diva kaṇḍāya yomu kaḷot ehema han̆ḍa æhenavā kiyana kenā pēnnē.

소리가 들리는 데 주의를 기울이며 samādhi를 닦으면 dibba sota samādhi가 자랍니다. 그러면 dibba cakkhu를 일으키면서 dibba sota도 기울이면 소리가 들리고 말하는 사람이 보입니다.

mē vagē samādhi kiyana ēvā eka eka vidihayi. ēka idiri pættaṭa væḍuvot idiri pættē kiyana ēvā æhenavā piṭipasē ēvā harahaṭa ēvā depættē ēvā æhennē. ē ē pættaṭa hita balanna ōnē. ē vagē samādhi kōṭi gānak hædenavāda yanna danna ēkayi. itin mē vagē samādhi kiyana ekayi dhyānaya kiyannē dekak.

이처럼 samādhi는 저마다 다릅니다. 앞쪽으로 닦으면 앞쪽에서 하는 말이 들리고, 뒤쪽, 옆쪽, 양쪽의 것이 들립니다. 마음을 그쪽으로 향해야 합니다. 이렇게 samādhi가 수억 가지로 만들어진다는 것을 알 수 있습니다. 이처럼 samādhi와 jhāna는 두 가지입니다.

dæn mēka tērum ganna ōnē samādhi væḍūṭa væḍu væḍū ākārayen samādhi pihiṭayi. samādhi kiyannē dhyāna nemeyi. dhyānayi samādhiya kiyannē krama dekē.

이것을 이해해야 합니다. samādhi는 닦은 방식대로 자리 잡습니다. samādhi는 jhāna가 아닙니다. jhāna와 samādhi는 서로 다른 두 길입니다.

dæn mēka dakinna ōnē dæn oya dakina samādhiya dæn hataraveni samādhiyaṭama yana ākārayen mē dækapu vitarayak pennanavā. dæn ihalin ihaḷaṭa avasthāven avasthāven mē taṭṭuven taṭṭuvaṭa vagē ihalaṭa giya avasthāvak. dæn api dannavā śarīrayaṭa suvē dænunāda ēka balanna ōnē. prītiya dænunada? sukhayē dænunada?

이것을 보아야 합니다. 앞서 말한 samādhi는 넷째 samādhi까지 가는 방식으로 본 것만 보여 줍니다. 위로, 단계에서 단계로, 층에서 층으로 올라간 상태입니다. 그런데 몸에 편안함이 느껴졌는지 보아야 합니다. pīti가 느껴졌습니까? sukha가 느껴졌습니까?

etakoṭa ven kara gattē kotana innēda? dæn dhyānaṁga paha ven karanna ōnē ehenam dhyānaṁga paha ven karanakoṭa dæn api giya samādhiyen apiṭa ven karanna puḷuvan.

그러면 어디에서 가려냈습니까? 다섯 jhānaṅga를 가려내야 합니다. 다섯 jhānaṅga를 가려낼 때 우리가 들어간 samādhi에서 가려낼 수 있어야 합니다.

dæn ihaḷa tattvayukaṭa giyā vagē dænivilā hita ihaḷaṭa gihillā navatinavā. īḷan̆ga maṭavaṭa gihillā āya navatinavā. hæbæyi paḷaveni sattuvaṭa giyāma ehenam savitakka savicāra prīti sukha ēkagatā kiyana dhyānaṁga paha vigraha karanna puḷuvan dænenna ōnē.

위의 상태로 간 것처럼 느껴져 마음이 위로 가서 멈춥니다. 다음 층으로 가서 또 멈춥니다. 그런데 첫째 층에 갔다면 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā라는 다섯 jhānaṅga를 분석할 수 있게 느껴져야 합니다.

ehenam prītiyayi sukhayayi dænenna ōnē viśēṣayen. etakoṭa prītiyaṭiyayi sutayayi dænunahama ē prītiya suya budurajāṇan vahansē dēśanā karannē mē śarīrayē assak mullak nǣhæra prītiyen sutayen temā yanavā. dæn api udaṭa giyā vagē dænumanāṭa pat apiṭa mē śarīrayē assak mullak næhara prītiyen sukhayen semāyana svabhāvaya dænennē kohomada? dænenavada hitalā balanna ōnē.

그렇다면 특히 pīti와 sukha가 느껴져야 합니다. pīti와 sukha가 느껴질 때, Buddha께서 설하신 바로는 이 몸 구석구석 빠짐없이 pīti와 sukha로 적셔집니다. 위로 올라간 것처럼 느끼는 우리에게 이 몸 구석구석이 pīti와 sukha로 적셔지는 성질이 어떻게 느껴집니까? 느껴지는지 생각해 보아야 합니다.

budurajāṇan vahansē prathamadhyāna samādhiya gæna dēśanā karana penanavā a oya nānna ganna ē kālē gannavā issara hadun kuḍu kokum potu oya vagē dēval ara mæti ohoma goma eka dēval aran etaraṭa am̆baranavā. pæta dālā am̆balā api miris ham̆baranavā vāgē miris guliya hadanavā vagē ektarā nāna suṇu guliyak hadanavā.

Buddha께서 첫째 jhāna samādhi에 대해 설하신 비유가 있습니다. 옛날에는 목욕할 때 백단 가루, 꼬꿈, 나무껍질 같은 것들을 가져다 함께 갈았습니다. 물을 부어 갈아서, 우리가 고추를 갈아 고추 덩이를 만들듯이, 목욕용 가루 덩이를 만듭니다.

mēka am̆balā in pættakin siddha ahanavā. mē guliyama vaturen sit velā tiyennē. hæbæyi vatura ahagena væs vennet næha. mē attak mullak næhaṭa vaturuven udda velā tiyennē kohomada eru vagē. prathamat dhyānayēdī mē kaya prītiyen sukhayen anna ē ākārayen attasak mulak nǣda tevilā hiṭiya sukhaya pætirilā hiṭinavā.

이것을 갈아 한쪽에 둡니다. 이 덩이는 물에 흠뻑 젖어 있습니다. 그런데 물이 새어 흘러나오지도 않습니다. 구석구석 빠짐없이 물에 젖어 있는 그 모습처럼, 첫째 jhāna에서는 이 몸이 pīti와 sukha로 구석구석 빠짐없이 젖어 있고 sukha가 퍼져 머뭅니다.

etakoṭa ēka tiyennē kaya tuḷayi. dæn ihaḷaṭa yāmat tuḷa nemeyi. etakoṭa api hitalā balanna ōnē ihaḷaṭa yanavayi kiyana eka samādhiyak.

그러니 그것은 몸 안에 있습니다. 위로 올라가는 것 안에 있는 것이 아닙니다. 그러니 생각해 보아야 합니다. 위로 올라간다는 것은 하나의 samādhi입니다.

dhyānaya kiyana eka ara prītiya sukhaya muḷu kaya temāgiya suvayen kaya dæni tiyenna ōnē. ehema dænenavada dæn mē dunnāma kiyannakō balanna

jhāna라는 것은 pīti와 sukha가 온몸을 적시는 편안함으로 몸이 느껴져야 합니다. 그렇게 느껴집니까? 이제 이것을 말씀드렸으니 말해 보십시오.

ē bhāvanā karana velāvēdī uḍaṭa giyāhama oya prītiya sukhaya kayaṭa dænenavada śarīraya nodærī yanavā. etakoṭa prītiya su davanna koharada dæn kayaṭa prītiyayi sukhayayi śarīraya nodænīi giyāhama dænunē mokak ekaṭada

명상할 때 위로 올라가면 그 pīti와 sukha가 몸에 느껴집니까? 몸은 느껴지지 않게 됩니다. 그러면 pīti와 sukha는 어디에서 느낍니까? 몸이 느껴지지 않게 되었을 때 pīti와 sukha는 무엇에 느껴졌습니까?

śarīraya dænennē nætuva ǣ ǣ ēka ahalē karaja kayanavā kiyalā tamā dhyānaya nēdī karaja kaya prītiyen sukhayen karaja kaya kiyannē makvē kaya makvē kaya prītiyen sakayen tibivilā hinā assak mullak næra etakoṭa dæn api hitana eka gattahama ēka mānasikayi.

몸이 느껴지지 않는데... 그것을 karajakāya라고 하지요. jhāna에서는 karajakāya가 pīti와 sukha로 — karajakāya란 무엇입니까, 살과 피의 몸입니다 — 살과 피의 몸이 pīti와 sukha로 구석구석 적셔집니다. 그런데 우리가 생각하는 것은 마음의 일입니다.

mē prathamadhyānayēdī æti vennā vū prīti sukhaya kāyikayi. kāyika prītiya sukhaya kiyana eka kaya dænna nætuva giyahama oyaṭa ahavāda dæn etana balanna ōnē.

첫째 jhāna에서 일어나는 pīti와 sukha는 몸의 것입니다. 몸의 pīti와 sukha가, 몸이 느껴지지 않게 되었을 때 어디에 깃들겠습니까? 바로 거기를 보아야 합니다.

mokada budurajāṇan vahansē dēśanā karapu yam dhyānaṁgala svabhāvayak ætanam ē pentivicca hæṭiyaṭa enavada kiyalā api balanna ōnē. samādhiya ara vidihaṭa enavā.

Buddha께서 설하신 jhānaṅga의 성질이 있다면, 보여 주신 대로 오는지 보아야 하기 때문입니다. samādhi는 저런 식으로 옵니다.

oka kaya dæennē nætuva gihillā hita uḍaṭa giyahama apiṭa ehema samādhiyak tiyenavā. etakoṭa apiṭa ā prītiya sukhaya dæna innē karaca kaya semāna prītiyaṭiya sukhaya apiṭa prathama dhyānaya nætuva api kohomada innē hataya.

몸이 느껴지지 않고 마음이 위로 가면 그런 samādhi가 있습니다. 그러면 우리에게 온 pīti와 sukha가 karajakāya를 적시는 pīti와 sukha가 아니라면, 첫째 jhāna 없이 우리는 어떻게 있는 것입니까?

eha budurajāṇan vahansē dēśanā kara prathama dhyānayaṭa mē karaja kaya prītiyen sukhayen ara kiyana ākārayen temī yanavā. ēka væṭagenavā.

Buddha께서는 첫째 jhāna에서 이 karajakāya가 pīti와 sukha로 앞서 말한 방식대로 적셔진다고 설하셨습니다. 그것이 드러납니다.

etakoṭa ē kivva prītiyayi sitayayi api dænaganna puḷuvan manasa manasa udaṭa giyā kaya pættaka kaya dæennē nætuva kiya. etakoṭa dæn ēka samādhiyak. samādhiya ōma taram tiyenavā. dæn prathama dhyānayē tiyena

그러니 그 말씀하신 pīti와 sukha를 우리는 알 수 있어야 합니다. 마음이 위로 가고 몸은 한쪽에 남아 느껴지지 않는다면, 그것은 samādhi입니다. samādhi는 그만큼 많습니다.

taram tiyenavā. dæn prathama dhyānayē tiyena savitakka savicāra pīta sukha ēkaggatā kiyana mē læbuṇanam ē velāvēdī kaya hon̆daṭa væṭahena avasthāvak maslēkāya væṭahena avasthāvak maslēkāya novæṭahena avasthāvaka rathama dhyānayak næ. prathama dhyānayaṭa mē mas lēkaya hon̆daṭa

첫째 jhāna에 있는 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā를 얻었다면, 그때는 몸이 잘 드러나는 상태, 살과 피의 몸이 드러나는 상태입니다. 살과 피의 몸이 드러나지 않는 상태에는 첫째 jhāna가 없습니다.

næ. prathama dhyānayaṭa mē mas lēkaya hon̆daṭa væṭahenavā. ē maslēkaya prītiyen sukhayen temida yanavā. rilā hiṭanā. passak mullak nǣha. uḍa bæluvat, yaṭa bæluvat, paya bæluvat, ata paya bæluvat, æn̆gili bæluvat niyapukaṭa mænakam bæluvat yomu kara yomu kara balana hæma tænama prītiyen subhayen temi.

첫째 jhāna에서는 이 살과 피의 몸이 잘 드러납니다. 그 몸이 pīti와 sukha로 적셔져 머뭅니다. 빈틈이 없습니다. 위를 보든 아래를 보든, 발을 보든, 손발을 보든, 손가락을 보든, 손톱 끝까지 보든, 주의를 기울여 보는 곳마다 pīti와 sukha로 젖어 있습니다.

prītiyen viden vidivā vāgē prītiya matuva enavā. vena dānē sutē matuvenavā.

pīti가 찌르르 찌르듯 솟아오릅니다. sukha도 솟아오릅니다.

mē hariyaṭa yamaka rællak nenavā vāgē hariyaṭa tula hæbilā kiyanavā vagē tīṭiyē dæyenavā. mūlaṭa væḍipura

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pēnavā. kayaṭa sukhaya dæyenavā. muhuṇa pipunam malak vāgē prītiyen pinā gihillā innavā.

몸에 sukha가 느껴집니다. 얼굴은 활짝 핀 꽃처럼 pīti로 환해져 있습니다.

ē mūlaṭa nægena śaktiya āmē ālōkaya nætat prīti śaktiya prītiya sukhayak bavaṭa pat kara muḷu hæmatænama yanat mulak nā. etakoṭa metana uḍa yǣmak etana sambandhayak næha.

얼굴로 오르는 그 힘은, 빛은 없어도 pīti의 힘이 pīti와 sukha가 되어 온몸 구석구석 퍼집니다. 그러니 여기에는 위로 올라가는 것과 아무 관련이 없습니다.

etakoṭa dæn api labā tiyanna prathama dhyānaya nam budurajāṇan vahansē apiṭa dēśanā karapu dharmayen piṭa yanna bæha. ē dharmaya piṭanam labalā tiyena samādhiyak misak dhyānaya nemeyi.

우리가 얻은 것이 첫째 jhāna라면 Buddha께서 설하신 dhamma를 벗어날 수 없습니다. 그 dhamma를 벗어났다면 그것은 얻은 samādhi일 뿐 jhāna가 아닙니다.

etakoṭa dhyānaya dænaganna. budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya mula yahapat, mæda yahapat, aga yahapat, ara sahitayi, vyaṁjana sahitayi sarala ākārayen paripūrṇayi. ehenam mēkē āyasarayak aḍu væḍi karalā hitanam api danna vidihak neme. ehenam budurajāṇan vahansē prathama dhyānaya læbennē mehemayi kivvā nam ē vidihaṭama læbenna ōnē. ehema nætnam ēka prathama dhyānaya nemeyi samādhiyak pramāṇa tiyanna. yam yam samādhiyak. samādhi labanna puḷuvan.

그러니 jhāna를 알아야 합니다. Buddha께서 설하신 dhamma는 처음도 좋고 가운데도 좋고 끝도 좋으며, 뜻과 글을 갖추었고 온전히 완전합니다. 그러니 여기서 글자 하나라도 더하거나 빼서 생각한다면 그것은 우리가 아는 방식이 아닙니다. Buddha께서 첫째 jhāna는 이렇게 얻는다고 하셨다면 바로 그렇게 얻어야 합니다. 그렇지 않다면 그것은 첫째 jhāna가 아니라 어떤 samādhi일 뿐입니다. 이런저런 samādhi는 얻을 수 있습니다.

dhyānaṁga ven karanakoṭa mē karada kaya prītiyen sukhayen semāyana paḷaveni prathama dhyānaya dūtī dhyānaṁgayayi sukha dhyānaṁgayayi api kohomada gannē? vigen karannē kotana nida

jhānaṅga를 가려낼 때, karajakāya가 pīti와 sukha로 적셔지는 첫째 jhāna의 pīti jhānaṅga와 sukha jhānaṅga를 우리는 어떻게 얻습니까? 어디에서 가려냅니까?

etakoṭa api ēka samānukūlava dhyānaya nemeyi læbilā ēka samādhiya læbilā tiyennē. dæn ōka gaha paṭalavā gannavā mē samādhiya dhyānayi kiyana deka paṭalavā gannā. ēkayi mē velā tiyennē. samādhiyē vena ekak dhyānaya tava ekak.

그러니 우리가 얻은 것은 jhāna가 아니라 samādhi입니다. 지금 이것을 뒤섞고 있습니다. samādhi와 jhāna 둘을 뒤섞습니다. 그것이 지금 벌어진 일입니다. samādhi는 하나이고 jhāna는 또 다른 것입니다.

dhyānaya ihātma sukha viharaṇaya ihātya kiyannē mē inna jīvat velā inna tavat kal mē suvayaṭa hētu vena ektarā paḷaveni koṭasa

jhāna는 지금 이 삶에서의 즐거운 머묾입니다. ‘지금 이 삶’이란 이렇게 살아 있는 동안 이 편안함의 원인이 되는 것이고, 그 첫째 부분입니다.

eta prīti sukha īḷan̆gaṭa prītiya venakoṭa muḷu śarīrayama sukhayen pinā yana avasthāvalak deveni avasthāvala venavā. tavat mē karaca kaya athærēna næha deveni dæhænnaṭa enakoṭa deveni dæhæ

거기에 pīti와 sukha가 있고, 그다음 pīti가 바뀌면서 온몸이 sukha로 가득해지는 둘째 단계가 됩니다. 이 karajakāya는 여전히 놓여나지 않습니다.

næha deveni dæhænnaṭa enakoṭa deveni dæhæ pelā tiyennē hariyaṭa væhi væssak væhælā. mahā væhi væhælā hiṭan pǣvvaṭa passē ulpak hædilā pævvaṭa passē. itin vatura væhi vatura ekatu vennēek næ. monavā hari ælapārallangē vatura eka rētu vennet næ. namut lin̆daka poguṇaka vatura kaṭṭamaṭa pirilā niścalava pavatinavā. vatura bæhælā

둘째 jhāna에 이르면, 둘째 jhāna에 대해 경전에서는 마치 큰비가 내린 것처럼 말합니다. 큰비가 내리고 그친 뒤 샘이 솟아난 상태입니다. 빗물이 모여드는 것도 아니고 어떤 개울의 물이 흘러드는 것도 아닌데, 우물이나 연못의 물이 가장자리까지 가득 차 고요히 있습니다.

menna mē vagē mē śarīrayē sukhayen temā gihillā sukhaya pavatinavā. prītiya pavatinavā. ara karmasthānaya mē vigraha menehi karanakoṭa ēka nemeyi. dæn karmasthānaya menehi nokara hiṭiyā. ara prītiyayi sukhayayi deka nonævatī pihiṭarilā hiṭenavā ēka samādhiyen nægi.

바로 이처럼 이 몸이 sukha로 적셔져 sukha가 머물고 pīti가 머뭅니다. kammaṭṭhāna를 분석하며 마음에 둘 때가 아닙니다. kammaṭṭhāna를 마음에 두지 않고 있어도 pīti와 sukha 둘이 멈추지 않고 자리 잡아 머뭅니다. 그것은 samādhi에서 일어난 것입니다.

vivēkaṁ parīti sukhaṁ issellā. sitakkaṁ savitāraṁ vivēkaṁ para parīti sukha ēkagatā sahitaṁ etakama dhyānaya innē ehemayi. vivēkayen haṭaganna. mis dhyānaya tiyennē samādhiṁ prītikaṁ samādhiya inna janitavannāvū parīti sutaya.

처음에는 vivekaja pītisukha입니다. ‘savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ ekaggatā sahitaṃ’, 첫째 jhāna는 그렇게 있습니다. viveka(떨어져 있음)에서 생겨난 것입니다. 그러나 둘째 jhāna는 samādhijaṃ pītisukhaṃ, samādhi에서 생겨나는 pīti와 sukha입니다.

etakoṭa ēkedī ēkama aramuṇu kaḷa hækivā. ē prītiyama yali sihi kaḷa. ē suṭenma yali sihiya tava kaya væṭahenavā. kaya væṭahenavā misā kaya nahaṭa yannē nǣ tara.

그때는 바로 그것을 대상으로 삼을 수 있습니다. 그 pīti 자체를 다시 마음에 두고, 그 sukha 자체를 다시 마음에 두면 몸이 또렷이 드러납니다. 몸이 드러날 뿐 몸이 사라지지는 않습니다.

tunveni dæhædi pelā tiyennē hariyaṭa niḷum pohoṭṭuvak. mānu pohoṭṭuvak. ē vagē vatura hædena mē malaka pohoṭṭuvak. vaturē mædak ædilā tiyenakoṭa ē pohoṭṭuvat jalayen velā. jalayen vaṭa karalā tiyenavā. kohomada dænennē ē vidihaṭa mē kaya ara mē sukhayen tet velā. ē vagēma sukhayen vaṭa karalā pavatina vidihak svabhāvayak denna. hariya tiyannē sukhayakmat.

셋째 jhāna에 대해서는 마치 연꽃 봉오리, 수련 봉오리, 물에서 자라는 꽃봉오리처럼 말합니다. 물 한가운데 잠겨 있을 때 그 봉오리는 물에 젖어 있고 물에 둘러싸여 있습니다. 그처럼 이 몸이 sukha로 젖어 있고 또 sukha로 둘러싸여 있는 성질이 어떻게 느껴지는지 보십시오. 마치 sukha 속에 있는 것 같습니다.

suva sahakata kiraṇak muḷu śarīraya vaṭa karalā. hitaṭama dænenavā uḍa yaṭa vaṭa hæmatænama viśāla suvakinnakin tamā vaṭa karalā inna bala. hariyaṭa yamakkin yamak ussa innavā vāgē ē tira śaktiya api ussagena innavā vagē dænennē.

편안함을 품은 빛줄기가 온몸을 둘러쌉니다. 위아래 둘레 모든 곳이 커다란 편안함으로 자신을 둘러싸고 있음이 마음에 느껴집니다. 마치 무언가가 무언가를 들어 올리고 있듯이, 그 단단한 힘이 우리를 들어 올리고 있는 것처럼 느껴집니다.

innē koheda balapuvahama inna ākaye væṭahenna. innē suvaya. hariyaṭa suva kadambayak mæddē innē. mudin yaṭin vaṭin hæma tæninma suvayen vaṭa velā anna sr̥tiyā dhyānaya væṭagena.

어디에 있는지 보면 있는 모습이 드러납니다. 편안함 속에 있습니다. 마치 편안함의 빛다발 한가운데 있는 것 같습니다. 정수리, 아래, 둘레 모든 곳이 편안함으로 둘러싸여 있습니다. 이것이 셋째 jhāna가 드러나는 모습입니다.

caturak dhyānaṭa yanakoṭa ē sudena imuvāgiya sudu sudu ālōkayak matuvelā. an̆ga pasan ekakvat pēnnē nætuva sudura ekin iē paṭan depaturaṭa væhuvot kohomada ē mē an̆ga pasakaṭa nopeneena ara sudrayekgen vahapu kaya væṭahennē kohomada menna mē vidihaṭa sudu ālōkayakin vara karalā muḷu śarīraya an̆ga pasan̆ga nodænīma ālōkayak hæṭiyaṭa dænena avasthāvakaṭa enavā. mē catura dhyānaya

넷째 jhāna로 가면 그 sukha를 넘어선 하얀 빛이 솟아납니다. 팔다리 하나도 보이지 않습니다. 흰 천으로 머리부터 발끝까지 덮으면 팔다리가 보이지 않듯, 흰 천으로 덮인 몸이 어떻게 드러나는지 그처럼, 하얀 빛으로 온몸이 덮여 팔다리를 느끼지 못하고 빛으로만 느껴지는 상태에 이릅니다. 이것이 넷째 jhāna입니다.

itin oya kiyana dæn oya tiyennē dhyānaya taṭṭu vena taṭuvaṭa manasa ihaḷa yanavenavā misak ara hataraveni taṭṭuvaṭa giyāt ara sudu ālōkaya tiyenavada ara kisidura ehuvā aha samānava ma an̆ga pasan̆ga væhuva aha samāna svabhāvayak matu venavada ē matu vennē nætnam budupiyāṇan vahansē dēśanā karapu dhyānaya ko etakoṭa apiṭa ēka dhyānayak kiyannē kohomada

그런데 앞서 말한 것은 층에서 층으로 마음이 위로 올라가는 것일 뿐인데, 넷째 층에 갔다고 해서 그 하얀 빛이 있습니까? 흰 천을 덮은 것처럼 팔다리가 덮인 그런 성질이 일어납니까? 일어나지 않는다면 Buddha께서 설하신 jhāna는 어디 있습니까? 그러니 그것을 어떻게 jhāna라 하겠습니까?

hæbæyi ēvā samādhi oya samādhi vaḍalā huru vunāṭa passē ē kivva vidihaṭama hiṭa hiṭalā ē ākārayen śarīrayē dæn taman adaha rahasa dunna hæṭiyaṭa samādhiyak mat venavā. samayaṭa ædilā hiṭinavā. samādhi kiyannē ēkayi. dunnē mona samayakda? ē samayaṭa ædilā hiṭīmaṭa kiyanavā samādhi.

하지만 그것들은 samādhi입니다. 그런 samādhi를 닦아 익숙해지면, 말한 대로 머물고 머물러 그런 방식으로, 자신이 믿고 받은 비결대로 samādhi가 일어납니다. 어떤 상태(sama)로 끌려가 머뭅니다. samādhi란 그것입니다. 어떤 상태입니까? 그 상태로 끌려가 머무는 것을 samādhi라 합니다.

mē prathama dhyāna yam ākārayakda prathama dhyāna ē hariyaṭa dækkā nam prathama dhyāna samayaṭa ædilā hiṭapuhama kiyana prathamadhyāna samādhiya

첫째 jhāna가 어떤 모습인지 제대로 보았다면, 그 첫째 jhāna 상태로 끌려가 머무는 것을 첫째 jhāna samādhi라고 합니다.

dhyānayē yam samayak nætnam nam ē samayaṭa ædilā hiṭapuhama dutiya dhyāna samādhiyak dhyānayē lakṣaṇak tiyenna ōna ē lakṣaṇayaṭa ædilā hiṭama vena dihā visinna næti ē tuḷa tiyennat ōnē. ehema tibunot dutiyi adhyāna samādhiya dæn sr̥tiya dhyānaya lakṣaṇat matu venna ōna sr̥tiya adhyānayaṭa hiṭa gihillā etana nævatilā tiyennat næha.

둘째 jhāna의 어떤 상태가 있다면 그 상태로 끌려가 머물 때 둘째 jhāna samādhi입니다. jhāna의 특징이 있어야 하고, 그 특징으로 끌려가 머물며 다른 데로 흩어지지 않고 그 안에 있어야 합니다. 그렇다면 둘째 jhāna samādhi입니다. 셋째 jhāna의 특징도 일어나야 하는데, 셋째 jhāna에 가서 거기 멈추어 있지도 않습니다.

etakoṭa sr̥ti adhyāna samādhi mē catuttana lakṣaṇaya āva nam ara muḷu śarīraya venaṭa pēnnē ālōka ei katak vitarayi. tiyennē koheda balapuvahama tiyena deyak ahavān innavā kiyanna e. atapaya bakuru karagena hiṭiya diga ara æragena hiṭiya ehema venasak hoyannat bæ. atapaya tiyenavada balama atapaya næhæ. ehema ekak nigamanaya karannat bæha. tamā venaṭa tiyennē ekamadi katā vitarak.

그러면 셋째 jhāna samādhi이고, 넷째의 특징이 왔다면 온몸이 따로 보이지 않고 빛 덩어리만 있습니다. 어디 있는지 보면 무엇이 있다고 말할 수 없습니다. 손발을 구부리고 있었는지 펴고 있었는지 그런 차이도 찾을 수 없습니다. 손발이 있는지 보면 손발이 없습니다. 그렇다고 결론 내릴 수도 없습니다. 자신은 따로 없고 오직 빛 덩어리뿐입니다.

eḷi katak tiyenavā. tiyennē koheda kiyalā baluhama tiyena tænak kiyanna bæ. poḷovēda tiyennē, ahateda tiyennē ehema kiyanna bæha. namut tamanṭa væṭahenavā. ekama eikin. eḷiyak vitarayi. menna metanṭa āvut caturat dhyāna. itin ē samayaṭa hædilā hiṭapu caturyāna samādhiya.

빛 덩어리가 있습니다. 어디 있는지 보면 있는 곳을 말할 수 없습니다. 땅에 있는지 허공에 있는지 말할 수 없습니다. 그러나 자신에게는 분명히 드러납니다. 오직 하나의 빛, 빛뿐입니다. 여기에 이르면 넷째 jhāna입니다. 그 상태로 끌려가 머무는 것이 넷째 jhāna samādhi입니다.

itin oya samādhiya hatara oya kramaya budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayaṭa anukūlava ēka nikāyē hon̆daṭa pæhædiliva vigraha karalā tiyenavā samādhi lakṣaṇaya. itin oya lakṣaṇa valin anukūla novanna samādhi kōṭi prakōṭik tava tiyenavā. hon̆da pættē samādha tiyenavā naraka pættē samādhiya tiyenavā. dæn menna mē vagē nika samādhiya valin pudgalayekuṭa puḷuvan manōmaya kayakin ahak velā giya hæṭiyaṭa yannē.

이 네 가지 samādhi의 방식은 Buddha께서 설하신 dhamma에 맞게 nikāya에 samādhi의 특징으로 아주 분명히 분석되어 있습니다. 그런 특징에 맞지 않는 samādhi도 수억 가지 더 있습니다. 좋은 쪽의 samādhi도 있고 나쁜 쪽의 samādhi도 있습니다. 이런 samādhi로 사람은 manomaya kāya로 떨어져 나가 다닐 수 있습니다.

hæbæyi manōmaya kayakin giyā nēda? eyā manō lōkaya kayakaṭa egat. dæn hīna lōkaya ævidinna yanavāgē hīna lōkaya mē manō kayen manō lōkaya nirmāṇaya ēka ævidinna yanna puḷuvan. hæbæyi ēka samādhiyak. ēka dhyānayak tiyena ara budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷa manōmaya vidi ēkanē.

그런데 manomaya kāya로 갔지요? 그는 마음의 세계, 마음의 몸으로 간 것입니다. 꿈의 세계를 돌아다니듯 마음의 몸으로 마음이 지어낸 세계를 돌아다닐 수 있습니다. 하지만 그것은 samādhi입니다. Buddha께서 설하신 manomaya iddhi는 jhāna가 있어야 하는 것입니다.

taman mavāgatta lōkayakaṭa tamangē hitē æhīna lōkaya ævidina yanavā etakoṭa kaya dæn kaya pættaka taman giyā vagē tæna

자신이 지어낸 세계, 자기 마음속 꿈의 세계를 돌아다니는 것이고, 그때 몸은 한쪽에 두고 자신은 어딘가 간 것처럼 되는 것입니다.

mē vagē avasthāvaladī api dakinna ōnē ēka caturā dhyānayen ehāṭayi manōmayadiya kiyalā. manōmaya kiyannē hariyaṭa samāvā vagē. mē inna lōkē ævidin yanna puḷuvan. manōmada kiyalā læbunā.

이런 경우 우리가 보아야 할 것은 manomaya iddhi는 넷째 jhāna 너머에 있다는 것입니다. manomaya란 지금 있는 이 세상을 돌아다닐 수 있는 것입니다. 그것을 manomaya iddhi를 얻었다고 합니다.

etakoṭa manōmadya kaya pættaka tiyalā mē kayen ven vecca kaya mē kayen gihillā varapiṭāva yanavā vagē yanna puḷuvan ekak. namut dæn hun̆guva denikuṭuṭa labalā tiyena ēvaṭa balapuvahama kayen giyā kiyanavā. ehin tiyennē mē lōkaya nemeyi.

manomaya iddhi는 이 몸을 한쪽에 두고, 이 몸에서 떨어져 나온 몸으로, 이 몸으로 바깥을 다니듯 다닐 수 있는 것입니다. 그런데 요즘 많은 사람들이 얻었다는 것을 보면 몸으로 갔다고 하지만, 거기 있는 것은 이 세상이 아닙니다.

ē manō lōkaya ē manō lōkaya gihillā manō lōkaya devtāva hambavenavā kiyanavā. itin eka ekē katā kiyanavā. dæn mēka neme pæraṇi katāvak tiyenavā oya vēdayē tiyena katāvak.

그것은 마음의 세계입니다. 마음의 세계에 가서 마음의 세계의 신을 만난다고 합니다. 그렇게 온갖 이야기를 합니다. 이와 관련해 옛이야기가 하나 있습니다. Veda에 나오는 이야기입니다.

oya anyayōgī yōgīn mē oya bhāvanā karanakoṭa ohoma avasthāvakaṭa pat venavā. menna mē velāvēdī hariyaṭa mē manōmaya kayakin giyā vagēma avasthāvak enavā. hæbæyi ēgollō ēkaṭa kiyanavā mēka rævættilā. mēka kiyanavā viṣṇumāyā kiyalā.

다른 요가 수행자(yogī)들도 명상할 때 그런 상태에 이릅니다. 이때 마치 manomaya kāya로 간 것과 똑같은 상태가 옵니다. 하지만 그들은 그것을 속는 것이라고 합니다. 이것을 Viṣṇumāyā라고 합니다.

viষ্ṇumāyā kiyalā kiyannē ēgollō ēkaṭa ahuvenna epā kiyalā. mē viṣṇu māyāva enavāsa upakramayak vaśayen ēgollō mokada karannē? yathārthaya dæna nemeyi passē adahasak aragena vaṭēṭama gini goḍak gahanavā.

Viṣṇumāyā라는 것에 걸리지 말라고 그들은 말합니다. 이 Viṣṇumāyā가 오는 것을 막는 방편으로 그들은 무엇을 하는가? 실상을 알아서가 아니라 어떤 생각을 가지고 둘레에 불더미를 쌓습니다.

ginigoḍa mædaṭa venavā mēgollō ē kiyannē vaṭēṭa gini gini valak mætē mēgollō in̆dagena bhāvanā karanavā. mokaṭada mē viṣṇu māyāvaṭa gini hindā enna bæha ektarā dr̥ṣṭiyak. viṣṇu māyāva pennanna ē viṣṇu phalayagolaṭa enna vidihak næhænē. gindara hindā. etakoṭa maṭa ēken bēlā bhāvanā kaḷa hæki tamayi nigamana.

그들은 불더미 한가운데 들어갑니다. 둘레에 불 구덩이를 두고 그 가운데 앉아 명상합니다. 왜냐하면 불 때문에 Viṣṇumāyā가 들어올 수 없다는 하나의 diṭṭhi(견해) 때문입니다. Viṣṇumāyā를 보이려 해도 불 때문에 그들에게 올 길이 없으니, 그것을 피해 명상할 수 있다는 결론입니다.

itin ē katāvē tiyenavā dæn ohoma eyā bhāvanā karagena innakoṭa ekkenek eyā hambavenna āvat æyivalu mokada gini goḍak gāgena vaṭēta biṣṇa

그 이야기에 이렇게 나옵니다. 그가 그렇게 명상하고 있을 때 어떤 사람이 그를 만나러 와서, 왜 둘레에 불더미를 쌓았느냐고 물었습니다.

māyāvalin bērenna kiv dæn eyā manō lōkaya manō kayakin mē kiyannē viṣṇu māyāven bērenna viṣṇu māyā dækalā tiyenavā dæn ē vaṭara mama dækalā nǣ kiyalā ehenam hindā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mahattaya karalā viṣṇu māyāvak pennanna kiyalā ē pāra eyā giyā passē hæbæyi kaya etana. eyā namut manō kayakin tamayi mē gihi. manōmaya kayakin gī. æhæṭa samādhiyen læbū kaya nemeyi mē kiyannē. mēka istarā vidiṭa mānasikatvayak. sīna lōkayak hā samaharaṇa mānasikatvayak.

Viṣṇumāyā를 보여 주겠다고 하여, 그는 그 사람을 따라갔습니다. 하지만 몸은 그 자리에 있었습니다. 그는 마음의 몸으로 간 것입니다. manomaya kāya로 갔습니다. samādhi로 얻은 몸을 말하는 것이 아닙니다. 이것은 어떤 마음 상태, 꿈의 세계와 비슷한 마음 상태입니다.

mēken giyaṭa passē mokada karannē dæn meyā eka yana dura gamanak adhipārikaya eka kiyalā mahā pradhāna pāren gihillā adhipārika gihillā meyā viśāla vatura vipāsayak āva. mē yanakoṭa eyā kiyanavā maṭa hari vatura vipā. itin ehenam yamkō tāṭa vaktura yanakoṭa hamba vē vatura bona tænak nan kiyalā eka yanakoṭa ēka tæna tiyenavā poḍi pælak.

그렇게 간 뒤 그는 먼 길을 갔습니다. 큰길을 따라가다 샛길로 접어들었는데 몹시 목이 말랐습니다. 가면서 그가 ‘물이 너무 마시고 싶소’ 하자, ‘그럼 가다가 물 마실 곳이 있으면 마십시다’ 하며 가는데, 한 곳에 작은 오두막이 있었습니다.

pæhæ pælak pēnavā. ara tiyannē gedara gihilalā vatura ṭikak gihilā enna bihilā inna mama metana innam enakāna. īṭa passē meyāma mokada karannē vatura baṇa deka giyahama lassana kāntāvak innavā. ē pæ. eyā bohōma hon̆daṭa enaha velā hiṭan vatura ekak genadda tiyanavā.

오두막이 보였습니다. ‘저기 집이 있으니 가서 물을 좀 마시고 오시오. 나는 올 때까지 여기 있겠소.’ 그래서 그가 물을 마시러 가니 아름다운 여인이 있었습니다. 그 여인은 아주 상냥하게 맞아 물을 가져다주었습니다.

dæn meyāṭa hitenavā morakaṭada mama ayi āpahu yannē mē kāṇ dækalā. meyā bohoma maṭa len gatē. meyāgē vivāha kara dellā hapuvama kivvā nǣha kiyalā. māt ekka vivāha venna kæmatavā kæmatiyi kiyalā.

그는 생각합니다. ‘이 여인을 보고 나서 내가 왜 돌아가야 하나. 이 여인은 나에게 무척 다정하다.’ 결혼했느냐고 물었더니 아니라고 했습니다. 나와 결혼하겠느냐 하니 좋다고 했습니다.

ē pāra mokada karannē dæn eyā ēka in̆dalā ēka kāntāvat eka vivāha vuṇā. dæn kalpanā karanavā ara manussayā passen giyot ehema ara viṇumāyā balanna kiv mē næti venavā. ē manasa oya yana gihā giyāya ek næha. mama metana innavā kiyalā mē bhāryāvatalā ara manō lōkē in̆dalā daruvō dennekut upanna. dæn avurudu gāṇak meyā mēka gedara hiṭapu hæṭiya tamayi meyāṭa væṭennē. ara vayanē mokada karannē? īṭa passē puḷuvan taramma bayinna paṭan gattā. nidā karanna paṭan gā.

그래서 그는 거기 머물며 그 여인과 결혼했습니다. 그는 생각합니다. ‘저 사람을 따라가 Viṣṇumāyā를 보러 가면 이것을 잃는다. 그 사람은 갔으면 갔지, 나는 여기 있겠다.’ 그렇게 그 마음의 세계에서 아내와 살며 자식 둘도 낳았습니다. 이제 여러 해 동안 그 집에서 산 것처럼 그에게 여겨집니다. 그런데 그 아내는 어떻게 했는가? 그 뒤로 할 수 있는 만큼 꾸짖고 나무라기 시작했습니다.

bahinakoṭama mama oyāgē kālē mē gǣṇē ugulaṭa mama ahuṇānē. aparādhi mama viṣṇamā māyā balanna giya eka maṭa karagannat bæri vuṇā. eyā hiṭiyā nam ehema mama ēken ēkavak karagannavā maṭa ēka karaganna næ magē væḍē karaganna næti vuṇā. dæn mama mokada karannē? mama yanavā yanna kohomahari āyanna ōnē balanna hoyāganna kiyalā yanakoṭa ara yannē āya særayak ara kivva

꾸짖음을 들을 때마다 그는 생각합니다. ‘이 여자의 덫에 내가 걸렸구나. 아, 내가 Viṣṇumāyā를 보러 간 일도 이루지 못했다. 그 사람이 있었다면 그 일을 이루었을 텐데, 내 일을 이루지 못했다. 이제 어떻게 할까? 어떻게든 다시 가서 찾아봐야겠다.’ 그렇게 가는데 앞서 그 사람이 다시 나타났습니다.

anē mama samā venna itin mama mehema yanna giyā. ehin mē oba giya gamana enna bærinam ā kamak næhæ dæn āpahu yanna. epāraṭa la giyāṭa passē mokada karannē itin maṭa viṣṇu māyā pinvatu næ. ōka tamayi viṣṇu māyāva kiyalā.

‘아, 미안하오. 내가 이렇게 가 버렸소.’ ‘당신이 간 길에서 돌아오지 못했어도 괜찮소. 이제 돌아갑시다.’ 그 뒤에 그가 ‘나는 Viṣṇumāyā를 보지 못했소’ 하자, 그 사람은 ‘그것이 바로 Viṣṇumāyā요’ 했습니다.

lā ivalā hitanna āpahu ekka āvā. æyitin balanakoṭa eyāṭa tiyenavā kenikoḍa mæddē eyāgē śarīraya bhāvanā valin tiyenavā. ā dæn ætulaṭa

그렇게 그를 데리고 돌아왔습니다. 눈을 떠 보니 불더미 한가운데 자신의 몸이 명상하는 채로 있었습니다. 이제 안으로 들어가라고 하니...

yanna. iyaṭa vassē ara hæru. bala meyā dækalā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tiyennē manōmaya hīnayak novanavā nam oya īṭa vaḍā mahā hīniyak. anna viṣṇa māyāva.

그가 본 것은 마음이 지어낸 꿈이 아니라면 그보다 더 큰 꿈입니다. 그것이 Viṣṇumāyā입니다.

dæn tava bhāvanā karanna gihillā dhyāna hambavuṇā. mē dhyāna labāgena giya manōmadiyak nemeyi mē tibuṇē. menna viṣṇu māyā kiyana upacāra dæhæn kaḷa upacāra avasthāvakadī pudgalayā rævaṭenavā. dæn ada mē vagē tattvayan adat pennalā. oya bohō aya oya vagē lōka valaṭa yanavāya manōmaya ēkayi.

또 명상을 하다가 jhāna를 만났다고 합니다. 그것은 jhāna를 얻어 간 manomaya iddhi가 아니었습니다. 이 Viṣṇumāyā라는 것은 upacāra 단계에서 사람이 속는 것입니다. 오늘날에도 이런 상태들이 보입니다. 많은 사람들이 그런 세계에 간다고 하는 manomaya가 바로 그것입니다.

mehema kramayak tiyenavā. itin mēvā māyāval. ē māyāvalva rævanahama mona vidihakavat mēken bērenna hitē. ē okkoma kiyannē boru mama nam ēkāntayē maṭa samādhiya væralā tiyennē maṭa okkoma hari otanamayi hita hiṭiyē. ōka tamayi mahā bhayānakama tiyennē.

이런 방식이 있습니다. 이것들은 환영입니다. 그 환영에 속으면 어떤 식으로도 여기서 벗어날 생각을 하지 않습니다. 남들 말은 다 거짓이고, 나는 분명히 samādhi를 얻었다, 다 맞다, 거기에 마음이 머문다고 여깁니다. 그것이 가장 위험한 점입니다.

īṭa passē kavadāvat gaṇan gannē næha. ara karmasthānākāra ē pena dē gaṇan gannē næha. eyāṭa horen hari ara væḍiya karanavā. karalā hiṭama mokada vennē ara amāru væḍenavā.

그 뒤로는 결코 신경 쓰지 않습니다. kammaṭṭhāna 지도자가 보여 주는 것도 신경 쓰지 않습니다. 몰래라도 그 일을 합니다. 그렇게 하다 보면 어떻게 되는가? 그 어려움이 커집니다.

dæn mēka hun̆gākmē apē bhāva api mē bhāvanāva denakoṭa samahara aya oya tattvayanṭa pat venavā læbicca dæk pirisenavā. oya samādhiya hitalā labāgatta dæhæt pirivāganna. īṭa passē dahæna samādinnat bæhæ. ara samādhiyen samādhi in̆dagattakama yannē ōka oya vagē siddhi tiyenavā.

우리가 이 명상을 가르칠 때도 어떤 이들은 그런 상태에 이르러 얻은 것을 꼭 붙듭니다. 생각으로 얻은 그 samādhi를 jhāna라고 내세웁니다. 그 뒤에는 jhāna에 들 수도 없습니다. 그 samādhi로 samādhi에 앉아 있는 데까지만 갑니다. 그런 일들이 있습니다.

ānanda maitrī hāmuduruvō ektarā kāntāvakaṭa taruṇa kāla unvahansēgē karuṇa kālaya bhāvanāvak unvahansēgen bhāvanā gata pirisak at eka kāntāvak kiyannē. kǣ gala pættē etakoṭa kāntāvak.

Ānanda Maitreya 스님께서 젊으셨을 때, 스님께 명상을 배운 사람들 가운데 Kegalle 쪽의 한 여인이 있었습니다.

dæn mehā bhāvanā kara hiṭapuvahama itin manussayangē svabhāvaya mē kiyannē sr̥ddhana svabhāvaya hæṭiya.

그 여인이 명상을 하고 있었는데, 사람의 성향이란 그런 것입니다.

meyāṭa mē bhāvanāvēdī ara vagē yanna puḷuvan avasthāvak kiyalā eyā giyā. nidahas vuṇā kiyā. gihin balanakoṭa lassana malvattakaṭa giya. balanakoṭa ānanda maitrī hāmuduruvot malvat bhāvanā karanna neme siṭiyanē vena dihā ānanda hāmu tuḷa tamangē svāmī purasayā karaganna. malvat atara

그 여인은 이 명상에서 앞서 말한 것처럼 갈 수 있는 상태가 되었다고 여겨 갔습니다. 풀려났다고 합니다. 가서 보니 아름다운 꽃밭에 와 있었습니다. 보니 Ānanda Maitreya 스님도 그 꽃밭에 계셨는데, 명상하러 계신 것이 아니라, 스님을 자기 남편으로 삼아 꽃밭 사이에...

itin ēyat ekalā ē mallatē jīvat velā pæya hatarak samādhi in̆dalā apahuvenavā. āyuhasa harayak mokada karannē davasa gānē pæyǣ hatarak meyā bhāvanāvē. gedara kaṭṭiya okkoma tiyenavā puduma vidihaṭa bhāvanāva karalā tiyena kenek kiyalā. ara saraṇa kālayama gata kaḷē oya bhāvanāva

그렇게 그 꽃밭에서 함께 살다가 네 시간 samādhi에 있다가 돌아옵니다. 그리고 또 날마다 네 시간씩 명상에 듭니다. 집안사람들은 모두 놀라울 만큼 명상을 잘하는 사람이라고 여겼습니다. 그 젊은 시절을 그 명상으로 보냈습니다.

antimaṭa eyā mokada karannē? ē lōkeṭa giyāṭa passē garmiṇiya. gævik velā. ē lōkaya daruvō dennaek hambavunāṭa vēvā. dæn mehā daruvō balanna yanavā. ara lōkē in̆dagena hisan bhāvanāvaṭa sama vædadilā pæya hatara ilayi daruvot ekkat vin̆dalā tamayi i manōmaya.

마침내 어떻게 되었는가? 그 세계에 간 뒤 아이를 가졌습니다. 그 세계에서 자식 둘을 얻었다고 합니다. 이제 이쪽에서 자식들을 보러 갑니다. 그 세계에 앉아 명상에 들어 네 시간 동안 자식들과 함께 지내며 즐겼다는 것, 그것이 manomaya입니다.

mana oya manōmaya ida nemeyi manō rævaṭillā manō lōkayaṭa væḍena hæṭi. manō mulāvak. iti ē manō mulāvak kiyalā væṭahennē næhæ. ēka tamayi dæn api hīna lōkē gihira mē hīnayak pēna kiyalā apiṭa væṭahennē næhæ. anna ē vagē dēpē. ē kiyannē ninnen pēna hīna hæbæhin pēnavā. ehema avasthāvak oya kiyannē.

그것은 manomaya iddhi가 아니라 마음의 속임, 마음의 세계로 빠져드는 모습입니다. 마음의 미혹입니다. 그런데 그것이 마음의 미혹이라는 것이 드러나지 않습니다. 우리가 꿈의 세계에 있을 때 이것이 꿈이라는 것을 알지 못하는 것과 같습니다. 잠들어서 보는 꿈을 깨어서 보는 것, 그런 상태를 말합니다.

itin metanaṭa gihilam antimaṭa mē maraṇāsanna kālē venakoṭa meyāṭa gati nimit pahaḷa vuṇā. maha kælǣvakuyi tirisan pirisakuyi tiyenavā. tirisan dæn meyā ædenna næhæ tirisan uppattiya dæn bhāvanāvak karana nam ehema ekak innavā. tirisan upata tamayi meyā ædenna yannē.

그렇게 지내다 마침내 죽음이 가까워졌을 때 그 여인에게 gati nimitta가 나타났습니다. 큰 숲과 짐승 무리가 있었습니다. 그 여인은 짐승으로 태어나는 쪽으로 끌려가고 있었습니다. 명상을 한다는 사람에게도 그런 일이 있습니다. 짐승으로 태어나는 곳으로 끌려가고 있었던 것입니다.

itin meyā melovedī katā karanavā kavuru hari āvā koḷam̆ba pættaṭa in̆dan āpu kavuru hari maṭa kiyala. mokaṭada ānanda maitrī hāmuduruvō kamā karaganna ōnēvat dæn ohoma katāvak tiyenavā.

그런데 이 세상에서, 콜롬보 쪽에서 온 누군가가 저에게 말하기를, Ānanda Maitreya 스님께 용서를 받아야 한다는 것이었습니다. 그런 이야기가 있습니다.

en maṭa ōka āraṁca venavā. ānanda maitrī hāmuduruvō kamā karanna ōnē. ōka mā puduma katāvak mē kiyannē yam bhikṣūn vahansē namakgin ehema siddhayak vunā nam kamā karanna nemeyi eyat ekalā yanagulaka yanna ve. apāgata venna eyā pārājikā velā innē.

그 말이 저에게 들려왔습니다. Ānanda Maitreya 스님께서 용서해 주셔야 한다는 것입니다. 이것은 놀라운 이야기입니다. 어떤 bhikkhu에게 그런 일이 있었다면 용서의 문제가 아니라 그 스님도 함께 지옥에 가야 합니다. pārājika가 되어 apāya에 떨어질 것입니다.

ehemanam mama kiyannē ānanda maitrī hāmuduruvō pālikā velā ohoma ekak vuṇā kiyalā mama ōka dannavā kiyanakoṭa oya vecca siddhiyak nemeyi oyagollanṭayi væradilā tiyennē. ānanda vaitraya hāmuduruva gæna sæka hitanna yanna epā oya piḷiban̆dava ōka ē tænætgē manō saṁkalpayak matu vecca hæṭiya.

그래서 저는, Ānanda Maitreya 스님이 pārājika가 되어 그런 일이 있었다는 것을 안다고 하시는데, 그것은 실제로 일어난 일이 아니라 여러분이 잘못 안 것이라고 했습니다. Ānanda Maitreya 스님을 의심하지 마십시오. 그것은 그 사람의 마음속 생각이 드러난 것입니다.

itin ānanda hāmuduruvō kamā karaganna nemeyi tamāgē tamāgē tibuṇa adahasa hatara karalā dāganna itin mama dannē næha kohoma karanna vidiṭa kiyalā. itin ehema kiyalā mama kivvā ahanna kiyalā. ōka ānanda hāmuduruvangē svabhāvika siddhiyak nemeyi. eyā manōmaya vaśayen eyā hadāgat ekak nēda kiyalā kiyana eka ahanna æti. ehema ekak tamayi.

Ānanda 스님께 용서를 구할 것이 아니라 자기가 가졌던 생각을 내려놓아야 하는데, 어떻게 해야 할지 모르겠다고 하기에, 이렇게 물어보라고 했습니다. 그것은 Ānanda 스님에게 실제로 일어난 일이 아니라 당신이 마음으로 지어낸 것이 아니냐고 물어보라고. 바로 그런 것입니다.

mokada balanna dæn oyagollo koheda hiṭiyē? dæn ōgollō hitāgena hiṭiya ānanda maitrī hāmuduruvangen mē vagē siddhiyak vunā kiyalā koyi taram aparādhayak na. itin ē nisā mē væradi ākalpaṭa bahinna epā mē vagē dēval manōmaya vaśayen siddha venavā. dæn balanna menna mē vagē dēval tamayi adat mē pennannē mē manōmaya kayen mama giyā. maṭat dæn mehema śaktiyak tiyenavā. dhyānayaṭa pat velā mama hiten giyā. dæn mē vagē mahā puduma mulāvakaṭa pata venavā mānasika mulāvakaṭa ē nisā mēvayen bērenna ōnē ehenam

보십시오, 여러분은 어디에 있었습니까? Ānanda Maitreya 스님에게 그런 일이 있었다고 여기고 있었으니 얼마나 큰 잘못입니까. 그러니 이런 그릇된 생각에 빠지지 마십시오. 이런 일들은 마음으로 지어져 일어납니다. 오늘날 보이는 것도 바로 이런 것입니다. ‘나는 manomaya kāya로 갔다, 나에게도 이런 힘이 있다, jhāna에 들어 마음으로 갔다.’ 이렇게 엄청난 미혹, 마음의 미혹에 빠집니다. 그러니 이런 것에서 벗어나야 합니다.

nisā mēvayen bērenna ōnē ehenam budurajāṇan vahansē yamak dhyānayayi kiyalā dhyānayē svabhāvayak pennuvā nam api dækkā dænena tuḷa ē dhyāna svabhāvaya apiṭa penenna ōnē ē lakṣaṇa matuvenna ōnē næ mē karaja kaya prītiyen sukhayen semā yanavā kivvānam prathama dhyānayē द्विtiyak dhyānayēdī mē karaja kaya nopenī yana nodænī yana prathama dhyānayak द्tiyak dhyānayak næha.

그렇다면 Buddha께서 어떤 것을 jhāna라 하시며 jhāna의 성질을 보여 주셨다면, 우리가 경험하는 가운데 그 jhāna의 성질이 보여야 하고 그 특징이 드러나야 합니다. 첫째 jhāna에서 이 karajakāya가 pīti와 sukha로 적셔진다고 하셨다면, 이 karajakāya가 보이지 않고 느껴지지 않는 첫째 jhāna나 둘째 jhāna는 없습니다.

maslē kaya karada kaya kivvē maslē kaya mē maslē kaya nopeniyana nodæni yana prathama dhyānayak diya eyā dhyānayakna. dæn ara vagē ara manōmaya kayen giyāṭa passē maslē kayak tiyenavada kiyalā dakinna bæhæ tamā. dæn

karajakāya란 살과 피의 몸입니다. 이 살과 피의 몸이 보이지 않고 느껴지지 않는 첫째 jhāna나 둘째 jhāna는 없습니다. 그런데 앞의 경우처럼 manomaya kāya로 간 뒤에는 살과 피의 몸이 있는지 볼 수 없습니다.

hīna lōkē hīnen innakoṭa apiṭa pēnavada maslē kayak tiyena bava api dahayen labalāda? nǣ hon̆daṭa kammælikamaṭa budiyāgena inna hara hīna pēnakoṭa hina lōkē innavā assakla kayak tiyena bavaṭa dænenavada

꿈의 세계에서 꿈꾸고 있을 때 살과 피의 몸이 있다는 것이 보입니까? 그것을 jhāna로 얻은 것입니까? 아닙니다. 게으름에 푹 잠들어 꿈을 꿀 때, 꿈의 세계에 있으면서 살과 피의 몸이 있다는 것이 느껴집니까?

kavuruhari eyāgē æn̆gā hollalā yanavā. eyā dannavada ēkavat dannē næ. namut ē dhyāna labat nǣ hon̆da gora kammælikama hon̆daṭa budiya aya

누가 그의 몸을 흔들고 가도 그는 그것조차 모릅니다. 그렇다고 jhāna를 얻은 것도 아닙니다. 게으름에 깊이 잠든 사람들이...

innayina kāla kaṇīyan dakit tora diya venavā. kuḍak dæhæn tiyanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

eyā manōmaya lōkē yanna. itin mē vagē mē manō tala tiyenavā.

그는 마음의 세계로 갑니다. 이처럼 마음의 층들이 있습니다.

ē manō tala valaṭa pivisīma oya ākārayen siddha venavā. dæn mēka venama karana dhyānaya kiyannē tava ēkā. dhyānayēdī budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ē daham katāva āvē nætnam. ēka dhyānayakda. hæbæyi purudu karagattaṭa passē

그 마음의 층들로 들어가는 것이 그런 식으로 일어납니다. 그러나 jhāna는 따로 있는 또 다른 것입니다. jhāna에서 Buddha께서 설하신 그 dhamma의 내용이 나타나지 않는다면 그것이 jhāna이겠습니까?

dhyānayakda. hæbæyi purudu karagattaṭa passē apiṭa oya vagē avasthāval oyaṭa patvelā śarīrayen dæn ihaḷaṭa yanavā ihaḷaṭa yanavā kiyalā hatakam gattahama śarīraya uḍaṭa giyā vagēma dænenavā. śarīrayē manōmaya kayakin uḍaṭa giyā vagē. īṭa passē api suvayakinut innavā. suvayen kiyannē kaya nopenena ara manōmaya kayi suvayen ehema meheganut innavā. namut ēka prīti dhyānaṁgavat sukha dhyānaṁgavat nemeyi.

하지만 익히고 나면 우리도 그런 상태에 이르러, 몸에서 위로 올라간다, 위로 올라간다고 생각하면 몸이 위로 올라간 것처럼 느껴집니다. manomaya kāya로 위로 올라간 것처럼. 그 뒤에는 편안함 속에 있기도 합니다. 몸이 보이지 않는 그 manomaya kāya로 편안하게 이리저리 지내기도 합니다. 그러나 그것은 pīti jhānaṅga도 sukha jhānaṅga도 아닙니다.

āya unvahansē tamayi pennannē mē nāhē ḷan̆gayi, æhæ ḷan̆gayi, naḷala ḷan̆gayi himudunē mē yana ekak.

그 스님이 바로 이것을 보여 줍니다. 코끝, 눈, 이마, 정수리로 올라가는 것을.

ehin mama dannē næhæ kāda kiyalā unvahansē budurajāṇan vahansēgent ekada kāyaka macanaya karannē næha buddhatvaya.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

namut ē unvahansē tamayi ōka pennannē. ōka pelā īṭa passē uḍin vihal tænaṭa pennanavā kayen arūpayē tiyenavā ēka mē rūpaya ahak karalā arūpayaṭa giyā. ēka tamayi vihal pihiṭa giyā vagē dæhannē kiyalā antimaṭa atta samāpat velā lābhīn kiyalā kiyanavā ēgollan itin hari itin ē gōla pirisana

그러나 그분이 바로 그것을 보여 줍니다. 그렇게 가르친 뒤에 위로 넓은 곳을 보여 줍니다. 몸에서 arūpa에 있다, 이 rūpa를 떠나 arūpa로 갔다고. 그것이 넓은 곳에 자리 잡은 것 같은 jhāna라 하며, 마침내 aṭṭha samāpatti를 얻은 이들이라고 그들을 부릅니다. 그렇게 그 제자 무리가 있습니다.

ē pirisa vena ekak pennannē kohomada itin mēvā labanna bohoma lēsiyen puḷuvan. ēka bæri kamak nǣ. hæbæyi mē ekakvat mē budurajāṇan vahansē dēśanā karannē lōbha dvēśa mōha aramuṇa valin ahak velā nivana mul karagatta pudgalayā lōbhakṣayaṭa dvēśakyaṭa mōhakyaṭa hita pihiṭalā

그 무리가 다른 무엇을 보여 주겠습니까. 이런 것들은 아주 쉽게 얻을 수 있습니다. 못할 것도 없습니다. 하지만 이 가운데 어느 것도 Buddha께서 설하신 것이 아닙니다. Buddha께서 설하신 것은 lobha, dosa, moha의 대상에서 벗어나 nibbāna를 바탕으로 삼은 사람이 lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya에 마음을 두는 것입니다.

ē lōbhakṣaya dvēśakya mōhakṣaya kiyannē nivana nivana karā ædī yana pudgalayāṭa alōbha advēśa amōha guṇayan tuḷin tamayi ædalā yannē. lōbha akṣayana, dvēśa akṣaya, mōha akṣaya. anna lōbhaya nisā dævuṇā nam, dvēśaya nisā dævunā nam, hira vunā nam, mōhaya nisā dævuṇā nam hira vunā nam ē svabhāvayen tamayi mē kaya asuru karennē apē hita hiṭiyē. hita dævenakoṭa, tada venakoṭa, hira venakoṭa ara suvē dænennē nǣhæ. nidahas suvē dænennē næha kaya. kaya dāhayaṭa patvelā innē. eka vidihaṭa

lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya란 nibbāna입니다. nibbāna로 끌려가는 사람은 alobha, adosa, amoha의 덕을 통해 끌려갑니다. lobha의 다함, dosa의 다함, moha의 다함입니다. lobha 때문에 타고, dosa 때문에 타서 갇히고, moha 때문에 타서 갇혔다면, 그런 상태로 우리 마음이 이 몸을 의지하고 있었습니다. 마음이 타고 조이고 갇힐 때는 그 편안함이 느껴지지 않습니다. 몸에 자유로운 편안함이 느껴지지 않습니다. 몸이 뜨거움에 빠져 있습니다.

kaya. kaya dāhayaṭa patvelā innē. eka vidihaṭa in̆dagena inna amāruyi. vehesa enavā. etakoṭa mē kayē alōbha, advēśa ammōha sahagatava mānasikatvaya nægenakoṭa mē kayama ē alōbhayen, advēśayen, namōhayen nægena suvayen terenavā. menna mē nisā mē kaya pæhædiliva peni peni tiyeddī nidahas prītiyakut ē nidahasat ekka nægennā vū suvayakin mē kaya vaṭa karagannavā. mē kaya assak mullak næ ē suvayen pināen hiṭinavā. etakoṭa æhæ æralā bæluvat apiṭa inna puḷuvan ē suvayen.

한 자세로 앉아 있기 어렵고 피로가 옵니다. 그런데 이 몸에서 alobha, adosa, amoha를 갖춘 마음이 일어날 때, 이 몸 자체가 그 alobha, adosa, amoha에서 일어나는 편안함으로 적셔집니다. 그래서 이 몸이 분명히 보이는 채로, 자유로운 pīti와 그 자유와 함께 일어나는 편안함이 이 몸을 감쌉니다. 이 몸은 구석구석 그 편안함으로 가득합니다. 그때는 눈을 뜨고 보아도 그 편안함 속에 있을 수 있습니다.

dæn oya kiyana kramaṭa æhæralā inna puḷuvanda? bæhænē.

앞서 말한 방식으로는 눈을 뜨고 있을 수 있습니까? 없지요.

dæn budurajāṇan vahansē pennavā mama ḷan̆ga budurajāṇan vahansē anugamanaya karana a uccāyana mahāsāyana tunak gæna vigraha karalā. divyamaya uccānayayi mahāsayanayayi mama pariharaṇaya karanavā kiyalā ektarā bamanekuṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karanē.

Buddha께서 보여 주십니다. 높고 큰 자리(uccāsayana mahāsayana) 세 가지를 분석하시며, 나는 천상의 높고 큰 자리를 쓴다고 어떤 브라만에게 설하셨습니다.

budurajāṇan vahansē ēken paḷaveni ucchāsayanaya mahāsāyanaya hariyaṭa usāsun mahān kiyalā ada mē katā karana vacanayaṭa gatta vacanayak.

Buddha께서 그 가운데 첫째 높고 큰 자리를 말씀하시는데, 오늘날 쓰는 ‘높고 큰 자리’라는 말이 바로 여기서 온 말입니다.

mama vivēkava araṇyukmūl sunyākāra vana sthāna vala vivēkava vādi velā hoḷa ṭikak kolātu ṭikak hari hoḷa ṭikak hari ekatu karalā dālā puṁci āsanayak hadāgena mama ōkē vāḍi venavā. mevada vannā vū mama mesē prathama dhyānayaṭa samavadi tiyenavā. ē prathamadhyānayen yutta māgē in̆dagænīmak ætda hiṭīmak ætda gaman kirīmak ætta nidā gænīmak ætda menna mē kaṭutu hatara mama satara iriyav pavatvanavāyi prathama dhyānē. menna mēkamayi paḷavæmaya uccā sanayayi mahā sainayayi.

‘나는 홀로 숲속, 나무 밑, 빈집 같은 곳에서 홀로 앉아 풀 조금이나 나뭇잎 조금을 모아 작은 자리를 만들어 거기 앉는다. 그렇게 하는 나는 첫째 jhāna에 든다. 그 첫째 jhāna를 갖춘 나에게 앉음이 있든, 섬이 있든, 걸음이 있든, 누움이 있든, 이 네 가지 일, 네 자세를 나는 첫째 jhāna 안에서 이어 간다. 바로 이것이 첫째 높고 큰 자리이다.’

dæn ehenam budurajāṇan vahansēṭa prathama dhyānaya idilā in̆daganna puḷuvan, gihiṭaganna puḷuvan, gaman karanna puḷuvan nidāganna puḷuvan. satara iriyav vaka tiyena sæma iyavvakma pavatvanna puḷuvan. ehenam prathama dhyānaya yannat puḷuvan ennat puḷuvan okkoma karanna puḷuvan.

그러니 Buddha께서는 첫째 jhāna에 있으면서 앉을 수도, 설 수도, 걸을 수도, 누울 수도 있습니다. 네 자세의 모든 자세를 이어 갈 수 있습니다. 그러니 첫째 jhāna로 가고 오고 무엇이든 할 수 있습니다.

esē vū māgē savitakka savicārayan tora vana vivēkayen haṭagat pīṭa duka samādhiyen haṭagat pīṭa duka æti kæṭi diṭiyak jayaṭa samave esē vannā vū māgē in̆dagænīmak ætda hitak ætda gaman kirīmak ætda nidā gænīmak ætda iriyav pævætvīmak ætda mē magē deveni divyaya uccā sayanayayi mahā ehenam budurajāṇan vahansē pennanna litiya jāyaṭa samava vædilā in̆dagannat puḷuvan, hiṭagannat puḷuvan, gaman karannat puḷuvan nidāgannat puḷuvan iriyavva pavatvannat puḷuvan.

‘그런 나는 vitakka와 vicāra를 떠나 samādhi에서 생겨난 pīti와 sukha가 있는 둘째 jhāna에 든다. 그런 나에게 앉음이 있든, 섬이 있든, 걸음이 있든, 누움이 있든, 자세를 이어 감이 있든, 이것이 나의 둘째 천상의 높고 큰 자리이다.’ 그러니 Buddha께서는 둘째 jhāna에 들어 앉을 수도, 설 수도, 걸을 수도, 누울 수도, 자세를 이어 갈 수도 있음을 보여 주십니다.

kesē vū māgē tr̥tagnānaṭa samædīmak ennē. prītiyen prītiyē virāgayen ē upēkṣā sahagata sati pāriśuddhiyen yuddhana r̥tiya dhyānaṭa samædina magē in̆dīmak ætda hitak ætda gaman kirīmak ætda nidā gænīmak ædda iriyavva pævætvīmak ætda mē magē tunveni divyamaya uccāsanayayi mahāpaya

‘나는 어떻게 셋째 jhāna에 드는가. pīti의 사라짐(virāga)으로, upekkhā를 갖춘 sati의 청정함을 지닌 셋째 jhāna에 드는 나에게 앉음이 있든, 섬이 있든, 걸음이 있든, 누움이 있든, 자세를 이어 감이 있든, 이것이 나의 셋째 천상의 높고 큰 자리이다.’

ē prītiya virāgayen sutē saṁsin̆dīmē upēkkhāva pati pāriśuddhiyen yutta vannā vū citta prasādayen yuttannā vū catuttayaṭa māma samavadi esē vannāvū māgē in̆dagænīmak æda hiṭīmak ætda gaman kirīmak æda nidā gænīmak ætda iriyav pævætvīmak ætda hataraveni divyamē ucchā sanayayi mahatayi. ehenam budurajāṇan vahansē pennana ākārayen prathama dhyānayaṭa sama vædilā dtiya dhyānayaṭa sama vædilā tr̥tiya dhyānayaṭa samadilā catura dhyāna samilā in̆dagannat puḷuvan in̆dagannat puḷuvan yannat puḷuvan ennat puḷuvan okkoma karanna puḷuvan.

‘pīti의 사라짐과 sukha의 가라앉음으로, upekkhā와 sati의 청정함을 갖추고 마음의 맑음을 갖춘 넷째 jhāna에 나는 든다. 그런 나에게 앉음이 있든, 섬이 있든, 걸음이 있든, 누움이 있든, 자세를 이어 감이 있든, 이것이 넷째 천상의 높고 큰 자리이다.’ 그러니 Buddha께서 보여 주시는 방식으로는 첫째 jhāna에 들어서도, 둘째 jhāna, 셋째 jhāna, 넷째 jhāna에 들어서도 앉을 수 있고, 갈 수도 올 수도 있고, 무엇이든 할 수 있습니다.

dæn manōmaya iradiyen 999k mavalā tamāt ekkak penī hiṭiyat culla pantaka hāmuduruvō. dæn mavāgena innakoṭa okkomat ē iradhi balayenma idha gnānaya mavalā hæmatænama inna kaṭṭiya samahara aya mē atu gānavā. samahara aya mē sivuru vedam karanavā. ēka samahara aya pātra namanā tiyenavā, hōdalā tiyenavā. okkoma karanavā væḍak. as karanavā. dæn ohoma ekak mavāhagena hiṭiyā. dæn abhignā pātaka caturat dhyānaṭa sama vædilānē væṭiya karanna.

Cūḷapanthaka 스님은 manomaya iddhi로 999명을 지어내고 자신도 함께 나타났습니다. 그렇게 지어내고 있을 때, iddhi의 힘으로 지어진 그 모두가 곳곳에서 어떤 이는 비질을 하고, 어떤 이는 가사를 꿰매고, 어떤 이는 발우를 손질하고 씻고, 온갖 일을 하고 치웁니다. 그렇게 지어내고 있었습니다. 이것은 abhiññā의 바탕인 넷째 jhāna에 들어서 하는 일입니다.

oya velāvēdī mē æhuvā dæn budurajāṇan vahansē gā hāmuduruva kiyana tava innavā pandalē gihin tiyennē. epāra balapu mahā goḍak innavā kiyalā gihillā abahugannā. etanin culla pantaka hāmuduruvek vennavā. evara svāmīni culla pantaka hāmuduruvō kavada poḍi hāmuduruvangen ahanavā.

그때 Buddha께서 Cūḷapanthaka라는 스님이 또 있다, 정사에 가 있다고 하시자, 사람이 가서 보니 아주 많은 스님들이 있었습니다. 그래서 그는 ‘스님들, Cūḷapanthaka 스님이 누구십니까?’ 하고 젊은 스님들에게 물었습니다.

okkoma ekalā mama culla pantaka kivvat. svāmīni hoyāganna bæhæ okkoma eka vāgē eka gānamayi eka vidihamayi hæṭalu ata ehemamayi. okkoma ekaṭana mama tuḷa panta tiyenavā.

모두가 함께 ‘내가 Cūḷapanthaka요’ 했습니다. ‘세존이시여, 찾을 수가 없습니다. 모두 똑같은 모습, 똑같은 크기에 손도 똑같습니다. 모두가 동시에 내가 Cūḷapanthaka라고 합니다.’

ē vari nævatat āpagi gava āyet gihillā ahanna kavuda culla pantaka? mama culla panta kiyalā issellā ekkenek kiyanna. anna eyā balāganna allaganna eyā ani aya īṭa passē kiyannē. ē anik aya ōnē ē issellāma pudulō pantakana aran enna. ēvā vahara kiyanakoṭama eyāgē allaganna kivvā gihillā atana. itin balā kiyā mama tuḷa pantayi kivvā ekē. kiyanakoṭama dækkā kivvē ekkenā nam anit aya passē kivē. kiyanakoṭama giharaya atin alagattā ara anit namaya adura dahan dæn mē siddhiyēdī hon̆dayi

그러자 다시 가서 ‘Cūḷapanthaka가 누구냐’고 물으라고, ‘내가 Cūḷapanthaka요’라고 맨 먼저 말하는 사람이 있을 테니 그를 붙잡으라고, 다른 이들은 뒤따라 말하는 것이니 맨 먼저 말하는 사람을 데려오라고 하셨습니다. 그래서 가서 물으니, ‘내가 Cūḷapanthaka요’라고 할 때 맨 먼저 말한 사람을 보고 그 손을 붙잡자 나머지 999명은 사라졌습니다. 이 일에서 중요한 점이 있습니다.

namaya adura dahan dæn mē siddhiyēdī hon̆dayi vædagat deyak tiyennē. abhignāpātaka caturasa dhyānayē innē mē hāmuduruvanṭa kavuda culla pantaka hāmuduruva innaṭa æhunnē nædda. mama culla pantaka kiyalā caturata dhyayanayalā uttara dunnē nædda. ehenam æhunnē nædda katā kaḷē nædda? ehenam occara ihalaṭa gihillā satutta dhyānaya in̆dagena kiyana eka ahannat puḷuvan vacanaya katā karannat puḷuvan. innē catuna

abhiññā의 바탕인 넷째 jhāna에 계신 이 스님께 ‘Cūḷapanthaka 스님이 누구냐’는 말이 들리지 않았습니까? 넷째 jhāna에 있으면서 ‘내가 Cūḷapanthaka요’라고 대답하지 않았습니까? 그렇다면 듣지 않았습니까, 말하지 않았습니까? 그러니 그만큼 높이 올라가 넷째 jhāna에 앉아 있으면서도 말을 들을 수 있고 말을 할 수도 있습니다. 넷째 jhāna에 있으면서 말입니다.

dæn mē buddha dēśanāva tuḷa apē dharmaya tripiṭakayē tiyena dahama dæn oya kiyana jāti caturattayaṭa giyāṭa passē puḷuvanda ṭiya karanna? salā karanna ehema tiyenavā. innē koheda ehema ekak nǣhanē.

그런데 Buddha의 가르침 안에서, Tipiṭaka에 있는 dhamma에 비추어, 앞서 말한 그런 ‘넷째’에 간 뒤에도 그런 일을 할 수 있습니까? 말을 할 수 있다는 것이 거기 있습니까? 그런 것은 없지요.

dæn kō budurajāṇan vahansē pennapu catuyak abhignā lābhīva inna aya ākāśayē yanakoṭa pr̥thagjana nætnam ara ārya tattvayaṭa pat vecca næti oya laukika dæhæn labāgenat yanna puḷuvan. samahara velāvaṭa istrīngē kaṭahan̆ḍak ahalā purullā pāt venavā vagē etanaṭa pavat venavala yanna bæri. ehenam æhilā næti yanaka uḍiyanakoṭa

그러면 Buddha께서 보여 주신 넷째 jhāna는 어디 있습니까? abhiññā를 얻은 이들이 허공을 날아갈 때, puthujjana, 곧 ariya 상태에 이르지 못한 이들도 lokiya jhāna를 얻어 날 수 있습니다. 때로는 여인의 목소리를 듣고 날던 이가 떨어지듯 그곳으로 내려가 더는 날지 못합니다. 그렇다면 듣지 못한 채 날아가는 것입니까?

ehenam avignā pasatyan bæhælā durin kiyi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka in̆dalā ehena avignā pasa catunaya illā iradhi balayen ākāśaya yanakoṭa katā æhanāma ē katā æhilāna nēda pātu vunē eten hæn̆gīmakut æti velānē. dæhæt bilāgena niyada pāttu. ehenam hæn̆gīmak pālanaya velā tibuṇada?

abhiññā의 바탕인 넷째 jhāna에서 iddhi의 힘으로 허공을 날아갈 때 말소리를 듣고, 그 말이 들려서 내려온 것 아닙니까? 거기서 느낌도 일어났지요. jhāna를 잃고 떨어진 것 아닙니까? 그렇다면 느낌이 다스려져 있었습니까?

hæn̆gīmaṭa gōcarayā hira næti kal giyā. hæn̆gīmaṭa koṭu vecca gāma ē saddayet ahalā ē hæn̆gīmaṭat hita pahaḷa velā etanṭat āpahu væṭenavā. dæn mē dēśanāvē hon̆daṭa pæhædiliva mē dæhæn lābhīngē svabhāvayan pennalā tiyenavā. itin oya kiyana jātiya kiyana dennaṭa giyāṭa passē oya kiyana kaṭiyaṭa æhennet næhæ inna tæna dannet næhæ. kayak dæyennet næhæ. ehema ēka ne yanna.

느낌에 갇히지 않는 동안은 갔습니다. 느낌에 갇히자마자 그 소리를 듣고 그 느낌으로 마음이 내려가 그곳으로 다시 떨어집니다. 이 가르침에는 jhāna를 얻은 이들의 성질이 아주 분명히 보여 있습니다. 그런데 앞서 말한 그런 ‘넷째’에 간 뒤에는 말소리도 들리지 않고, 있는 곳도 모르고, 몸도 느껴지지 않습니다. 그런 식으로 가는 것입니다.

etakoṭa oya kiyana eka mokakda? dæn metandi dækaganna ōnē api mē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu catura dhyānaya kiyapadu ekakda sihi karalā balapuvahama eyāṭa ōna nam ē dehæ in̆dagena katā karannat puḷuvan ahannat puḷuvan. dæhænnē svabhāvaya sihi karalā balanakoṭa tamangē an̆ga pasan̆ga pēnet næhæ. mukut næha tanikaṭa ālōkaya tuḷa innavā.

그러면 그것은 무엇입니까? 여기서 보아야 할 것은 이것이 Buddha께서 설하신 넷째 jhāna와 같은 것인가 하는 점입니다. 마음에 두고 살펴보면, 원한다면 jhāna에 앉아서 말할 수도 들을 수도 있습니다. jhāna의 성질을 마음에 두고 보면 자기 팔다리도 보이지 않습니다. 아무것도 없이 오롯이 빛 속에 있습니다.

ālōkayenma ahanavā, ālōkayenma katā karanavā. ālōkayakma yanavā. ālōkayakma in̆dagannavā.

빛으로 듣고 빛으로 말합니다. 빛이 가고 빛이 앉습니다.

si karalā bæluvot in̆dagatta tæna inna vaṭamiṭa ara vunē næha. dehæ siḷot kelinma tæhæ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa īḷi katak vitarayi. ēkē atdækīma labāgena ōka dakinna ōnē. etakoṭa dæhæena kiyannē dhyānaya kiyannē anna ēkayi. catu dhyānayen ehara tava dæhænnē næhæ. samādhiya apramāṇava tiyenavā.

그러면 빛 덩어리뿐입니다. 그 경험을 얻어 그것을 보아야 합니다. jhāna란 바로 그것입니다. 넷째 jhāna 너머에 다른 jhāna는 없습니다. samādhi는 셀 수 없이 많습니다.

itin ē nisā dhyānayak labāgannakoṭa dhyānayak labā gænīmēdī oya dhyānaṁga pahaḷa venna ōnē. itin api ara vena samādhi purudu karagattahama etetendi yanakoṭama api væṭenavāna samādhiya gahalam ē pæraṇi samādhiya tamayi īṭa passē āyacarayak matu velā innē. etakoṭa hoyā ganna bæ. api itin ōkē avasthā hatarak dīlā tiyenavā. dæn api kavuru hari kivvānam. avasthā 10k tiyenavā. 10ṭa mænna kivvan tavat taṭṭu vena taṭṭu 10ṭa giyayi. apiṭa dīlā tiyennē hatara nisā api hataraven dīlā hari kiyalā innavā.

그러니 jhāna를 얻을 때는 jhānaṅga가 나타나야 합니다. 다른 samādhi를 익혀 두면 거기에 이르자마자 그 samādhi로 떨어집니다. 그 옛 samādhi가 다시 떠올라 자리 잡습니다. 그러면 가려낼 수 없습니다. 거기에는 네 단계를 주었습니다. 누군가 열 단계가 있다고, 열까지 재라고 했다면 열 층까지 갔을 것입니다. 우리에게 네 가지가 주어졌으니 넷까지 가고 됐다고 하는 것입니다.

onna taṭṭu sihiyakaṭa yannat puḷuvan vidiha hita hadāgena puru karalā tiya purudu karagatta hæṭiyaṭa. apiṭa kivvā nam ehema dæhæ dæhæ 100k tiyenavā. taṭṭuven taṭṭuvaṭa ekin ekaṭa yanna puḷuvan kivvot 100 dæhænnaṭa yannat puḷuvan kivvot ēka. apiṭa apūrvaṭa tērum ganna puḷuvan saṭuvakaṭa giyā saṭavaṭa ani adhiṣṭhāna īṭa giyā. īḷan̆gaṭa adhiṣṭhānaya kara giyā yanna puḷuvan iha

마음을 다듬어 익혀 두면, 익힌 대로 몇 층이든 갈 수 있습니다. 누가 jhāna가 백 가지 있고 층에서 층으로 하나씩 갈 수 있다고 하면, 백 번째 jhāna까지도 갈 수 있다고 하면 그렇게 됩니다. 마음을 굳혀(adhiṭṭhāna) 그 층에 가고, 또 마음을 굳혀 다음으로 올라갈 수 있습니다.

ǣ ēka dæn

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov dækka manō lōkayakaṭa yama. dæn mēvā gælavīmaṭa ganna ōnē api æs aḍavan karaganna ōnē. piyāganna nætuva melova penena gānna æs aḍavan karenna mē deha samādiyaṭa æs tadin piyāgattaṭa passē tamayi kelinma ara samādhiyaṭa yannē.

예, 본 것은 마음의 세계로 가는 것입니다. 이런 것에서 벗어나려면 눈을 반쯤 감아야 합니다. 완전히 감지 말고 이 세상이 보일 만큼 반쯤 감아야 합니다. 그런 samādhi에서는 눈을 꽉 감으면 곧바로 그 samādhi로 들어갑니다.

tin piyavak nætuva æs sa aḍavan karagannavā. aḍavan karagena yan tama mē lōkē pēna gānaṭa tiyāganna. tamā idiriya vaṭamaṭāva yantamaṭa aḍuvanaṭa pēnavā. ē gānaṭa æs tiyāgena ivalak nam mēka valāgena yanavā. ē vagena yanakoṭa api yanna giyāhama apiṭa dænenavā yanna yannē ara samādhiyaṭayi.

꽉 감지 않고 눈을 반쯤 감습니다. 반쯤 감아 이 세상이 겨우 보일 정도로 둡니다. 자기 앞과 둘레가 반쯤 겨우 보입니다. 그 정도로 눈을 두고 가면, 우리가 그쪽으로 갈 때 그 samādhi로 가고 있다는 것을 알아차리게 됩니다.

dhyānaya kaya sati ehenam kayē suvayak dækalā kayē nidahas suvayak dækalā kayē suvayaṭa matuvelā innavā etakoṭa pagena yanakoṭa athærī novælī midī yāmak misak vena koharaṭavat yāmak metana næha.

jhāna는 몸과 함께입니다. 그러니 몸의 편안함을 보고, 몸의 자유로운 편안함을 보며, 몸의 편안함에 떠올라 있습니다. 그렇게 가다 보면 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남이 있을 뿐 다른 어디로 가는 것이 여기엔 없습니다.

ārya dæhænna svabhāvaya ēkayi. lōkē asāratvayak dakinakoṭa kohē yannada? monavā karanna monavada karanna enna enna æn̆ga lihil velā yanavā. sæhællu velā yanavā. anna sæhællu bhāvayaṭa pat karannē dæn tada æn̆ga tada vennē monavāhari mē lōkē yamak karanna hitama mē lōkē konṭa kisima deyak næhæ. vivēkaya ā vivēka surē hitaṭa gannakoṭama ēka nidahas venavā. anna passaddhiya sæhællu venavā.

ariya jhāna의 성질이 그것입니다. 세상의 실속 없음을 볼 때 어디로 가겠습니까? 무엇을 하겠습니까? 갈수록 몸이 풀리고 가벼워집니다. 몸이 굳는 것은 이 세상에서 무언가를 하려고 마음먹을 때입니다. 이 세상에 붙잡을 것은 아무것도 없습니다. viveka의 즐거움을 마음에 품는 순간 마음이 자유로워집니다. 바로 passaddhi, 가벼워짐입니다.

passati kivvē sæhælluva. anna sæhælluva nisā mokada vennē? ara sukhaya matu velā enavā. īdahas prītiyayi sukhayayi matu venavā sæhælluvaṭa prīti manassa kāyō passaddhiya dæn mona prītiyada mē ennē alla gattot gini athæriyot nidahas

passaddhi란 가벼움입니다. 그 가벼움 때문에 어떻게 되는가? sukha가 솟아납니다. 자유로운 pīti와 sukha가 솟아납니다. ‘pītimanassa kāyo passambhati’, 마음에 pīti가 있으면 몸이 가벼워집니다. 이제 어떤 pīti가 오는가? 붙잡으면 불타고, 놓으면 자유롭습니다.

athærīma nidahas bava dakinakoṭa væṭahenakoṭa viśāla mānasika prītiyak enavā. maṭa ætta læbuṇānē. atrapuvahama niginnē nættē. alla gattot nigini. mēka atdækīmaṭa mēka pēnavanē. ehenam atrapu hāmana nivana. ē nivan maga væḍenakoṭa athæriya athærī gihi nidahas vena mānasikatvaya tamanṭa væṭahenakoṭa nivī yanavā sænasī yanavā kiyalā viśāla prītiyak æti venavā. anna prītiya manasa kāyō passaddha

놓아 버림이 자유임을 보고 알게 될 때 커다란 마음의 pīti가 옵니다. ‘나는 진실을 얻었구나.’ 놓아 버리면 불타지 않고, 붙잡으면 불탑니다. 이것이 경험으로 보입니다. 그렇다면 놓아 버린 만큼이 nibbāna입니다. 그 nibbāna의 길이 자랄 때, 놓고 놓아 자유로워지는 마음이 드러나면 식고 편안해진다는 커다란 pīti가 생깁니다. 바로 ‘pītimanassa kāyo passambhati’입니다.

tiyenavā. etakoṭa mē maslē kayat ekkama siyaluma hita kaya dekama sæhælluvaṭa pat venavā. anna ēvā passaddhaya kiyalā. passaddha kāyō sukhandaya kiyalā. ana sæhællunnā vū kāyakatvaya velayi suḷuvē paṭan gannē. sukhinō samādhiyati. ē sukhaya tamayi avaśya samādhiya karā geniyannē. catu dhyānaṭa yanakamma genihillā ē suvēma gihillā nam ālōkaya matu karalā ālōkaya nidahas svabhāvayaṭa pat karalā nidahas suvē ikmāvagiya nidahasaṭa pat venavā. etakoṭa ālōka svabhāvaya dæya venavā. itin ē kramayaṭa suru karaganna ōnē.

그러면 이 살과 피의 몸과 함께 마음과 몸 둘 다 가벼워집니다. 그것을 passaddhi라 합니다. ‘passaddhakāyo sukhaṃ vedeti’, 가벼워진 몸으로 sukha가 시작됩니다. ‘sukhino cittaṃ samādhiyati’, 그 sukha가 필요한 samādhi로 이끕니다. 넷째 jhāna까지 이끌어, 그 sukha로 빛을 일으키고, 빛을 자유로운 성질로 만들어, 자유로운 편안함을 넘어선 자유에 이릅니다. 그때 빛의 성질이 느껴집니다. 그런 방식으로 익혀야 합니다.

itin mokada karanna deyak næhæ. dæn mēvā sǣhena kaṭṭiya dīlā tiyenavā mē samādhiya gihillā ē samādhi valaṭa gihillā hon̆da denek ēkama tamayi dehænagiyagē innavā. etana at samāpattiyama læbuvā kiyalā. anna ē hatarama paṁ itin atta samāpata læbuvā nam paṁcābhignā læbēvā. krama kramen hari ṭika ṭika hari. læbuṇāda kiyalā balanna ōna

어쩔 수 없습니다. 이런 것을 꽤 많은 사람들이 가르쳐 왔고, 그 samādhi에 들어간 좋은 사람들이 그것을 jhāna라 여기고 있습니다. 거기서 aṭṭha samāpatti를 다 얻었다고 합니다. aṭṭha samāpatti를 얻었다면 pañcābhiññā를 얻었어야 합니다. 차츰차츰이라도, 조금씩이라도. 얻었는지 보아야 합니다.

mē pitakka vicāra prīti sukha ēkagatāya dhyāna paha ekin eka ēvāya svabhāvaya. dæn vitakka vicāra nemeyi tiyennē savitakka sacāra. dæn vitarka vicāra prīti sukha ēkaggatā kiyalā tamayi mē kiyannē.

vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā, 다섯 jhānaṅga 하나하나의 성질입니다. 그런데 여기 있는 것은 vitakka, vicāra가 아니라 savitakka, savicāra입니다. vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā라고 하는 것이 이것입니다.

savitakkaṁ savicāraṁ vivēkajaṁ prīti sukha ēkaggatā sahitaṁ paṭhamajjānaṁ savitakka savicāra ēken yuddha divēkayen haṭagat prītiya æti, sukhaya æti ēkagratāvaya mityannā vū dhyānaṁga paha tamayi prathama dhyānayē dhyānaṁga paha. ehenam savitakka savicāra prīti sukha ēkaggatā menna mē kiyana ṭika tamayi prathamadhyānayē dhyānaṁga.

‘savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ ekaggatā sahitaṃ paṭhamajjhānaṃ’. savitakka, savicāra를 갖추고, viveka에서 생겨난 pīti가 있고 sukha가 있으며 ekaggatā를 갖춘 다섯 jhānaṅga가 첫째 jhāna의 다섯 jhānaṅga입니다. 그러니 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā, 이것들이 첫째 jhāna의 jhānaṅga입니다.

vitakka vicāra kiyalā hitan kiyannē kāma kāma saṁkalpanā vyāpāda saṁkalpanā viṁsā saṁkalpanā kiyanavā. mē saṁkalpanā tunaṭa kiyanavā vitakka vicāra. avyāpāda saṁkalpanā, avihiṁsā saṁkalpanā, nikkamma saṁkalpanā kiyana tunaṭa kiyanavā sitakka savicāra.

vitakka, vicāra란 kāma saṅkappa, vyāpāda saṅkappa, vihiṃsā saṅkappa를 말합니다. 이 세 가지 생각을 vitakka, vicāra라 합니다. avyāpāda saṅkappa, avihiṃsā saṅkappa, nekkhamma saṅkappa 세 가지를 savitakka, savicāra라 합니다.

dæn kāma saṁkalpanāvak āvot ē saṁkalpanāva savitak nemeyi vitakka. savicāra nemeyi vicāra. daham saṁkalpanāvak āvot ēka avyāpādayi. avihiṁsayi nekkamyi. kāraṇā tunenyi. eham dahama saṁkalpanāvaka innavā nam daham saṁkalpanāvaṭa hita goḍannagenakoṭa satayi. ē daham saṁkalpanāvē hasala vana savicāra. mē lōka anātayi nivanamanātayi.

kāma의 생각이 오면 그 생각은 savitakka가 아니라 vitakka입니다. savicāra가 아니라 vicāra입니다. dhamma의 생각이 오면 그것은 avyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma, 이 세 가지에 해당합니다. dhamma의 생각에 있다면, dhamma의 생각에 마음이 세워질 때 그것이 savitakka입니다. 그 dhamma의 생각에 머무는 것이 savicāra입니다. ‘이 세상은 의지처가 없고 nibbāna만이 의지처다.’

ehenam ala api rāgayaṭa ayiti næti, dvēśayaṭa ayiti næti, mōhayaṭa ayiti næti. nætnam vyāpādayaṭa ayiti næti, hiṁsā pīḍāvalaṭa ayiti næti ē vagēma kāmayaṭa ayiti næti. adahas hak tamayi metana gattē lōka anāthayi, nivana vanātayi.

그렇다면 여기서 받아들인 생각은 rāga에 속하지 않고, dosa에 속하지 않고, moha에 속하지 않는, 또 vyāpāda에 속하지 않고, 해침과 괴롭힘에 속하지 않으며, kāma에도 속하지 않는 생각입니다. ‘세상은 의지처가 없고 nibbāna만이 의지처다.’

ōkaṭa kāmat nǣha, vyāpādat nǣhæ, vihiṁsat nǣ. ehenam otana tiyennē avyāpāda avihiṁsā nekkama pættaṭa geniyana anna adahasa vacana valak ē kinna adahasa tērum arannam mēka kiyāgena yanakoṭa anna savitakkāra kiyannē oya deka. etakoṭa mokada vennē? lōkaya alla gattahama tibicca dāhaya balāin dæḍi ehak kalā nivan śāntiya athærī nidahas śāntiya hita pihiṭa anna hita pihiṭa tamanṭama dæninna paṭan gannavā. lōka anāthayi nivanama nātayi kiyalā

여기에는 kāma도 없고 vyāpāda도 없고 vihiṃsā도 없습니다. 그러니 여기 있는 것은 avyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma 쪽으로 이끄는 생각입니다. 그 말의 뜻을 이해하며 이것을 되뇌어 갈 때, 그것이 savitakka, savicāra 두 가지입니다. 그러면 어떻게 되는가? 세상을 붙잡을 때 있던 뜨거움이 물러나고, nibbāna의 고요, 놓아 버림의 자유로운 고요에 마음이 자리 잡습니다. 마음이 자리 잡는 것이 스스로 느껴지기 시작합니다.

gannavā. lōka anāthayi nivanama nātayi kiyalā bhāvanā karagena yanakoṭa anātha lōkayen atharilā nidahas vena ākāraya tamanṭama væṭahenna paṭan gannavā. nivī sænasidanna svabhāvayen hita pihiṭina hæti. etakoṭa gataṭa anukūla venna paṭan ganna. anna etakoṭa apiṭa etana læbenavā nirāmisa prītiyak.

‘세상은 의지처가 없고 nibbāna만이 의지처다’라고 명상해 가면, 의지처 없는 세상을 놓아 버리고 자유로워지는 모습이 스스로 드러나기 시작합니다. 식고 편안해지는 성질에 마음이 자리 잡습니다. 그러면 몸에도 맞아들기 시작합니다. 그때 거기서 nirāmisa pīti를 얻습니다.

paṁcakāma prītiyaknē. paṁcakāmaya nidahas vunāma mæti vennāū ektara viśāla prītiyak. ætinam nidahas prītiyak. ē nidahas prītiya nisā mē śarīrayē nidahas sē karāgena yanavā. menna mē nidahas suvē karāgena gena yanakoṭa mūlika avasthāva muḷu śarīraya assak mullak nǣ. viśāla suvayakin temi gihillā inna nidahas suvayakin.

pañcakāma의 pīti가 아닙니다. pañcakāma에서 자유로워질 때 생기는 커다란 pīti, 말하자면 자유의 pīti입니다. 그 자유의 pīti 때문에 이 몸에 자유롭게 퍼져 갑니다. 이 자유로운 편안함이 퍼져 갈 때 처음 단계에서는 온몸이 구석구석 빠짐없이 커다란 편안함, 자유로운 편안함으로 적셔져 있습니다.

ē atdækīma labalā eka dækaganna. anna etakoṭa ē suvayaṭa nidahasbhāvayaṭa ekan̆ga velā. ē hita vihidennē nætuva etanama vihillā innavā sthira velā. inna puḷuvan. ekapāra inna bæhæ. ōka paṭan gannakoṭa vidi koṭanāva vāgē matuvelā gevilā yanavā. vināḍiyak vitara matuvelā īṭa passē gevila yanavā. vināḍi dekak tunak tilā gevilā yanavā. īṭa passē davasaka karanakoṭa āya harayak vināḍi hatarak pahak tila hævilā yanavā. bohoma gihillā hanam rǣ ganan tiyāgannat puḷuvan venavā. īṭa passē adhiṣṭhāna karalā innat puḷuvan venavā. kal

그 경험을 얻어 그것을 보십시오. 그러면 그 편안함, 그 자유로움과 하나가 되어 마음이 흩어지지 않고 거기 단단히 머물 수 있습니다. 한 번에 머물 수는 없습니다. 처음에는 번개처럼 떠올랐다 지나갑니다. 일 분쯤 떠올랐다 지나갑니다. 이삼 분 머물다 지나갑니다. 그 뒤 어떤 날에는 다시 사오 분 머물다 지나갑니다. 많이 닦으면 몇 시간이고 둘 수도 있게 됩니다. 그 뒤에는 마음을 굳혀 머물 수도 있게 됩니다.

adhiṣṭhāna karalā innat puḷuvan venavā. kal yanakoṭa hariyanna. æsuru karanna ōna bhāvitā karanna ōnē. bohōkoṭa æsuru karanna ōnē karmasthāna ē vidihaṭa idā karanakoṭa tamayi ēvā huru velā innē. etakoṭa tamayi dæhæn tuḷa prathama dhyāna tuḷa bohō velā inna puḷuvan. adhiṣṭhāna karagena oya kramayaṭa huru karaganna ōnē. læbunaṭa passē itin satara huru tiyena ayaṭa hun̆gak lēsiyen eka ikvanin huru velā ænavā. itin mehema

시간이 가면서 갖추어집니다. 가까이하고 닦고 많이 해야 합니다. kammaṭṭhāna를 그렇게 닦아 갈 때 익숙해집니다. 그때 jhāna 안에서, 첫째 jhāna 안에서 마음을 굳혀 오래 머물 수 있습니다. 그런 방식으로 익혀야 합니다. 얻은 뒤에는, 네 가지에 익숙한 이들에게는 아주 쉽게 금방 익숙해집니다.

eka ikvanin huru velā ænavā. itin mehema etakoṭa dæn api dhyānaya dænagannat ōnē samādhiya tērum gannat ōnē. oya eka jātiya samādhi valaṭa dehæntiyā ravaṭṭanavā. ēkayi velā tiyennē. ē nisayi oya vagē adahas valaṭa ennē.

그러니 jhāna도 알아야 하고 samādhi도 이해해야 합니다. 그런 종류의 samādhi로 jhāna라고 속입니다. 그것이 지금 벌어진 일입니다. 그래서 그런 생각들이 나오는 것입니다.

etakoṭa mē nirāmisa prabha prītiyayi nirāmisa suvayayi nakoṭa ēkatā kivvē ekak agra karagannavā. ēka aggatā ēkatā monavada api agraha karagannē ēka api daham dækaṭa passē mē lōkayē tibenimāna venna siyaluma rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyalā gattā. æhæ, kana, divanāsaya, śarīraya rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa ādi vaśayenma ē ida gattā. mē kisima deka maṭa hita allanna deyak næhæ. aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyalā tērum gatta ara tama tamanṭa bauddhatvaya yathābōdhayadī agra karaganna ekak venavā. mokakda apiṭa agraha karaganna tiyennē? atahærīma, novælma midīma hæra tavat agraha karanna ekak tiyenavā. dæn agraha karanna tiyena ēka nivana.

이 nirāmisa pīti와 nirāmisa sukha가 있을 때 ekaggatā란 하나를 가장 높은 것(agga)으로 삼는 것입니다. 우리는 무엇을 가장 높이 둡니까? dhamma를 본 뒤 이 세상에 있는 모든 것을 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 받아들였습니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸과 형상, 소리, 냄새, 맛, 감촉으로 받아들였습니다. 이 가운데 어느 것도 내 마음이 붙잡을 것이 없습니다. anicca, dukkha, anatta라고 이해한 불자에게는 yathābodha 안에서 가장 높이 둘 하나가 생깁니다. 우리가 가장 높이 두어야 할 것은 무엇입니까? 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남 말고 무엇을 가장 높이 두겠습니까? 가장 높이 둘 그것이 nibbāna입니다.

anna ēkāgratāvaya bauddhayangē ēkāgratāvaya nivana. athærīmaṭa, novælmaṭa, midīmaṭa hita pihiṭanavā. anna nivana mul kara pihiṭiyav hita visirenna tænak nǣ. monavā alda? atahærīmama,ma nolma vadīma kiyana tæna lōkayat ekka sambandhayak næti. nisā lōkayē nidahas vecca tæna hita pihiṭanavā. ēvā nivana hita pihiṭanavā. nivan svabhāvaya anuvat īṭa gælapena tæna hita pihiṭenavā. annanivan nivan vaṭahāgatta kenāṭa hita pihiṭannē nivanaṭa nivana nemeyi.

그것이 ekaggatā입니다. 불자의 ekaggatā는 nibbāna입니다. 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남에 마음이 자리 잡습니다. nibbāna를 바탕으로 자리 잡은 마음은 흩어질 곳이 없습니다. 무엇을 붙잡겠습니까? 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남이라는 자리는 세상과 관련이 없기에, 세상에서 자유로워진 자리에 마음이 자리 잡습니다. nibbāna에 마음이 자리 잡습니다. nibbāna의 성질에 따라 그에 맞는 자리에 마음이 자리 잡습니다. nibbāna를 이해한 사람의 마음은 nibbāna에 자리 잡지만, 마음이 nibbāna인 것은 아닙니다.

ēkatāvaya. nætnam hita tuḷa upēkṣāvaṭa patvelā hin hita hitenavā. yanna senak næ. visirenna senak næhæ. ædilā yanna senak næhæ. ædilā yana hæmatænama aniccayi dukkhāya anattak kiyalā dækalā ē siyallenma nidahas vunāma nidahas mānasikatvayak æti venavā. anna ē nidahas mānasikatvaya tamayi ēkāgratāvayen api hita niværa dækkahama pihiṭannē.

그것이 ekaggatā입니다. 또는 마음 안에서 upekkhā에 이르러 마음이 머뭅니다. 갈 곳이 없습니다. 흩어질 곳이 없습니다. 끌려갈 곳이 없습니다. 끌려갈 모든 곳을 anicca, dukkha, anatta로 보고 그 모두에서 자유로워지면 자유로운 마음이 생깁니다. 그 자유로운 마음이 바로 ekaggatā로, 우리가 마음을 바르게 보았을 때 자리 잡는 것입니다.

menna mē svabhāvaya vennē niścalayi. dænīm sahitayi. visirīma nǣ. ēkīyayi. mānasikatvaya duvannē næha. menna meban̆du svabhāvayaka hita hiṭenavā. ē hita hiṭannē mokakda? rāgayaṭa hētu vena, dvēśayaṭa hētu vena, mōhayaṭa hētu vena daham vala atahærīma nisā, novælīma nisā, midīma nisā. īṭa passē bihidirenna tænak næha. kumak hoyāgena yannada? yanna tænak nætnam niccalava tiyennē. anna ē niccalatāvayaṭa kiyanavā ēkagratāvaya.

이 성질은 고요하고 앎이 있습니다. 흩어짐이 없고 하나입니다. 마음이 내달리지 않습니다. 이런 성질에 마음이 머뭅니다. 그 마음이 머무는 것은 무엇 때문인가? rāga의 원인이 되고, dosa의 원인이 되고, moha의 원인이 되는 것들을 놓아 버리고, 들러붙지 않고, 벗어났기 때문입니다. 그 뒤에는 흩어질 곳이 없습니다. 무엇을 찾아가겠습니까? 갈 곳이 없으니 고요히 있습니다. 그 고요함을 ekaggatā라 합니다.

aramuṇak karā vaḍanavā nam apē hita kihinna aramuṇak tiyenavā. ēka laukika laukika deyak. ekkō paṭayi ekkō alayē ehema nætnam ehema nætnam ginna ehema nætna ēka varṇa monavā hari api allagatta mē lōkē mataka sahenavā hiṭapu vadā ēvā allagattot hita etana pihiṭa

어떤 대상을 향해 닦는다면 우리 마음이 머물 대상이 있습니다. 그것은 세속의 것입니다. 천 조각이든, 불이든, 색깔이든, 우리가 붙잡은 이 세상의 무언가를 붙잡으면 마음이 거기 자리 잡습니다.

ehi ē okkoma aniccayi dukkhayi anattayi allaganna nætnam hita pihiṭavanna vaṭinādayak næha kiyalā dænagattanam novaṭinādaya hara hita pihiṭenavā kiyalā īḷan̆ga vidiha

그 모두가 anicca, dukkha, anatta이고 붙잡을 것이 없다, 마음을 둘 만한 값진 것이 없다고 알았다면, 값진 것 없는 데에 마음이 자리 잡는다는 것이 다음 방식입니다.

ehenam bauddhaya novaṭinādayak hæri vacana rōga hita pīranna vacanavā eyā rōga næhæ kiyalā dakinavā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam mokada vennē? ehenam puhuṇē pihiṭavanna. hitē pihiṭavannayi bæhæ. hitak varenna. ehenam mokē pihiṭavanna anna nidahas velā.

그러면 어떻게 되는가? 그러면 빈 곳에 자리 잡게 하는가? 마음 안에 자리 잡게 할 수도 없습니다. 그러면 어디에 자리 잡게 하는가? 자유로워져서입니다.

visiricca svabhāvayen nidahas vunahama karma phalēdī yamkisi citta vēgayak haṭaganna nǣ ā ē haṭaganna citta vēgaya tuḷa visirena tænak næti nisā ehama tiyennē.

흩어진 성질에서 자유로워지면 업의 결과로 어떤 마음의 충동도 생기지 않고, 생겨나는 마음의 충동 안에서도 흩어질 곳이 없기 때문에 그렇게 머무는 것입니다.

æyi balahattāren goḍana ekak nemeyi hita taraha balavēgayen gænīma horanavāganna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

api upan hita kiyanavā ēka api sasara gamana idī midihet velā manussayek velā perabhalāvū yamkisi saṁkhārayak nisā ēken janita vecca mē lōkaya yamkisi ākārayen haṭagatta viññāṇa

우리가 타고난 마음이라는 것은, 우리가 saṃsāra를 돌다 사람이 되어 이전에 지은 어떤 saṅkhāra 때문에 거기서 생겨난, 이 세상에 어떤 식으로 생겨난 viññāṇa의...

svabhāvayak āgam piris valin pāṭa ayin venaha ara karma vipākaya hadannāvū kivælalā hadanavā vigatana sabhas karana dica dē cittaṁsa kiyanna ē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ārammaṇa vijānaṁ lassanaṁ cittaṁ kivvē ē aramuṇu dænena bava laksana tiyenavā. āvot aramuṇak dænenavā. mokeṭada dænennē anna ē dænena svabhāvayaṭa tamayi kivvē siddha. itin ē aramuṇu dænena svabhāvayaṭa koyida mayagiyaennē pera kavayēdī mē bhavayak æti karana hadāgattā vū sitak haṭagænīmakaṭa avaśya karana væḍapilak karalā tibca nisā. ēka kriyākārītvaya phalayak vaśayen. vidyāmāna hita tamayi ara erū. anna ē svabhāvayaṭa tamayi mē hita pihiṭannē.

‘ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ’, 대상을 아는 것이 특징인 것이 citta라고 했습니다. 대상이 오면 대상을 압니다. 무엇으로 아는가? 그 아는 성질을 citta라 했습니다. 그 대상을 아는 성질은 어디서 오는가? 이전 생에서 이 생을 일으키는, 마음이 생겨나는 데 필요한 일을 해 두었기 때문입니다. 그 작용의 결과로 드러나는 마음이 그것입니다. 바로 그 성질에 이 마음이 자리 잡습니다.

itin yannē ē svabhāvayaṭa pihiṭanam lōkē asāra nam allanna deyak nætnam. æhæ piḷiban̆da hita pihiṭannat næhæ. rūpa piḷiban̆da hi pihiṭannat næhæ. kana piḷiban̆dat næhæ sadda piḷiban̆dat næhæ. nāsaya piḷiban̆dat næhæ, gandha piḷiban̆dat næhæ, diva piḷiban̆dat næhæ, rasa piḷiban̆dat næhæ. kaya piḷiban̆dat næhæ, pahasa piḷiban̆dak næha. manasin ōvāgena hoyena pættet næha. ē vagēma eban̆du mānasikatvayek nǣ. n oya ṭika ahak vunā ælīmen tora vunā vū svabhāvayaka

그러니 그 성질에 자리 잡는다면, 세상이 실속 없고 붙잡을 것이 없다면, 눈에 대해서도 마음이 자리 잡지 않고 형상에 대해서도 자리 잡지 않습니다. 귀에도 소리에도, 코에도 냄새에도, 혀에도 맛에도, 몸에도 감촉에도 자리 잡지 않습니다. 마음으로 이것저것 찾아다니는 쪽에도 없습니다. 그런 마음도 없습니다. 그것들이 떨어져 나가 들러붙음에서 벗어난 성질에...

sabassavara kiyana svabhāvayak tiyenavā mānasikatvaya visiru næti avasthāva visirin denak næti nisā. hatak kivvē anna ēkayi. ē etakoṭa hita hiten hitakimin etana pihinavā. hæbæyi hitēt ælilā næ.

pabhassara라는 성질이 있습니다. 흩어질 것이 없기에 마음이 흩어지지 않은 상태입니다. 앞서 말한 것이 그것입니다. 그때 마음은 마음 안에 머뭅니다. 하지만 마음에도 들러붙어 있지 않습니다.

alakulē uḍa tiyena vagara biṁduvolē novæḍi alakulē uḍama mē tiyenavā vāgē hitaṭa ælennē næti denna hita tiyenavā. menna mē svabhāvayak tamayi ara ēkāgratāvayaṭa matuvennē.

연잎 위의 물방울이 연잎에 들러붙지 않고 연잎 위에 그대로 있듯이, 마음에 들러붙지 않는 마음이 있습니다. 이런 성질이 ekaggatā로 드러납니다.

mēkē svabhāvaya ekin eka ēkinna pmadhyayanṭa taṭa vaḍak depiya dhyāyanaya suddhayi. ehema ekin ekaṭa suddha velā antima pabassara mitam bhikkhavē cittaṁ kiyanna arihatuun vahansēgē cuddha svabhāvaya etana dænaganna venavā. anna apiṭa agraha karaganna tiyannē ekama dē onna occarayi. nivana agra karagattā ēka agratāvaya bhāvanā arama

이 성질은 하나하나 첫째 jhāna보다 둘째 jhāna가 더 맑습니다. 그렇게 하나씩 맑아져 마지막에 ‘pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ’이라는 arahant의 맑은 성질을 거기서 알게 됩니다. 우리가 가장 높이 둘 것은 오직 그것뿐입니다. nibbāna를 가장 높이 두는 것, 그것이 ekaggatā 명상의 대상입니다.

ē aramuṇu nivana nivana kiyannē rāgakṣaya

그 대상인 nibbāna, nibbāna란 rāgakkhaya입니다.

tiyena bava dæna ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin etakoṭa hita tiyenavā kiyalā dænagattāma hita nivana nemeyinē

그러면 마음이 있다고 알게 되면, 마음은 nibbāna가 아니지요.

bava

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov dæn tiyena bava dænenakoṭa ēka nivana nam nivana namin lōkayē pænuva nēda nāma dharmayaknē pavatinnē citta dharmayak

예, 있다는 것이 느껴질 때 그것이 nibbāna라면, nibbāna라는 이름으로 세상의 것을 내세우는 것 아닙니까? 그것은 nāma dhamma, 곧 citta dhamma로 있는 것입니다.

citta caitasika rūpa nibbāna hatarak tiyenavanē. ehenam citta pænuvot nivana kiyalā kiyannē nibbāna valaṭa panavannē mokakda citta caitika rūpa laukikayi. nibbāna lōkōttarayi. itin cittayak nibbāna kiyalā pænevvot gælapenavada? citta nibbāna vennē kohomada?

citta, cetasika, rūpa, nibbāna 네 가지가 있지요. 그러면 citta를 nibbāna라고 내세우면 nibbāna에는 무엇을 내세우겠습니까? citta, cetasika, rūpa는 lokiya이고 nibbāna는 lokuttara입니다. 그런데 어떤 citta를 nibbāna라고 내세우면 맞겠습니까? citta가 어떻게 nibbāna가 되겠습니까?

pera maṭa yamkisi deyak dakinakoṭa rāga aramuṇaka rāga adahas pahaḷa venavā. dæn yathābōdhaya nisā mama sihi karalā bæluvot dæn ehema venavada? dæn vennē næ. anna nivana rāgakva nibbānak pera maṭa gahanakoṭa binakoṭa taraha enavā. dæn inavada ē vagē dæn ennē næ. issara āvada? issara āvā. ehenam mokakda vunē? dæn næ. anna dvēśak vēvā nibbānā. dæn nivana kivvē hitakda? dæn issara pilipiṭa dæn nǣha kiyana eka nēda nivana kivē? issara rāgaya tibuṇā dænnē næha. anna nivana dænna dænnē nǣ. næti svabhāvaya væṭahunē nætta væṭahuṇā.

전에는 무언가를 볼 때 rāga의 대상에 rāga의 생각이 일어났습니다. 이제 yathābodha 때문에 제가 돌이켜 보면 지금도 그렇게 됩니까? 지금은 되지 않습니다. 그것이 nibbāna, rāgakkhaya nibbāna입니다. 전에는 누가 때리거나 욕하면 화가 났습니다. 지금도 그렇게 옵니까? 지금은 오지 않습니다. 예전엔 왔습니까? 왔습니다. 그러면 무엇이 일어났습니까? 지금은 없습니다. 그것이 dosakkhaya nibbāna입니다. 그러면 nibbāna란 마음입니까? 예전에 있던 것이 지금은 없다는 것, 그것을 nibbāna라고 하지 않았습니까? 예전에 rāga가 있었는데 지금은 없습니다. 그것이 nibbāna입니다. 없는 성질, 없다는 것이 드러난 것입니다.

ehenam nivana væṭahennē nættē n nivana væṭahenavā. nivana væṭahenavā nivana kiyana hitak nǣ. nivana namut pera maṭa mehema gimi tibuṇā rāgimi tibuṇā. dæn rāga dāgaya nǣ. næti bava ituru vitara væṭahenavā. anna ituru vecca hita laukikayi. rāga rāgak sēvecca hitak tiyenavā. ōkaṭa enavā asaṁkhatāca dhātu.

그러면 nibbāna는 드러나지 않는 것입니까? 아니, nibbāna는 드러납니다. nibbāna가 드러나지만 nibbāna라는 마음이 있는 것은 아닙니다. 다만 예전에 이런 불길, rāga의 불길이 있었는데 지금은 rāga의 뜨거움이 없습니다. 없다는 것만 남아 드러납니다. 그 남은 마음은 lokiya입니다. rāga가 다한 마음이 있습니다. 여기에 asaṅkhatā dhātu가 옵니다.

asaṁkhatā dhātu kiyannē asaṁkhata nemeyi. asaṁkhata kiyannē sakas nokarana hari ēvat nivana. asaṁkatana nivana. asaṁkatā dhātu kiyannē nivana kiyalada hitāgena asaṁkata kiyannē sakas karannē nǣ kiyana ekayi. ēva rāgaya nisā sakas karanavā rāgika hæn̆gīma. rāgika sitivili rāgāgika kriyā sakas karanavā. rāgika katā sakas karanavā. dæn ēvā sakas karannē nǣ.

asaṅkhatā dhātu란 asaṅkhata가 아닙니다. asaṅkhata란 지어지지 않은 것, 그것은 nibbāna입니다. asaṅkhata는 nibbāna입니다. 그런데 asaṅkhatā dhātu를 nibbāna라고 생각하고들 있습니다. asaṅkhata란 짓지 않는다는 뜻입니다. 전에는 rāga 때문에 rāga의 느낌을 지었습니다. rāga의 생각, rāga의 행위를 짓고, rāga의 말을 지었습니다. 이제는 그것들을 짓지 않습니다.

pera sakas kaḷānna nodanna avidyāva. dæn avidyāva tuḷa duru venna dæn rāga, dvēśa, mōha hætiveli kriyāva sakas karanna venavā. anna aḍa a aḍuvelā giya hari. etakoṭa rāgayen, dvēśaya, mōhayen hite kriyā balan sakas karanna nam īṭa pera ēka avidyāvet tīranavā. avidyāva avidyāva hæṭiyaṭa dæ karalā vidyāvē hiṭa pīvuvahama lōkayē yathābōdhaya hiṭuvahama asāra lōkaya monavaṭa mama ælennada? monavaṭa gæṭennada? monavaṭa mulā vennada? monavā hoyāgena yannada? anna dharmāvabōdhaya. ē dharmāvabōdhaya hitaṭa enakoṭa pera tibuṇā nam yamkisi sakas kirīmak. rāga, dvēśa, mōhayangē sakas kirīmak. dæn rāga, dvēśa, mōhayangē sakas kirīmak ē hitē nǣ. anna ē citta dhātuva kiyanavā asaṁkatā dhātuva.

예전에 지은 것은 모르는 상태, 곧 avijjā 때문입니다. 이제 avijjā가 걷히면서 rāga, dosa, moha로 행위를 짓는 것이 줄어들었습니다. rāga, dosa, moha로 마음의 행위를 짓는 것은 그 앞서 avijjā에서 정해집니다. avijjā를 avijjā로 알아 없애고 vijjā에 마음을 세우면, 세상에 대한 yathābodha가 서면, 실속 없는 세상에서 무엇에 들러붙겠습니까? 무엇에 부딪히겠습니까? 무엇에 미혹되겠습니까? 무엇을 찾아가겠습니까? 그것이 dhamma의 깨달음입니다. 그 깨달음이 마음에 올 때, 예전에 있던 짓기, rāga, dosa, moha의 짓기가 이제 그 마음에 없습니다. 그 citta dhātu를 asaṅkhatā dhātu라 합니다.

sakas nokarana citta dhātuva. anna asaṁkhatā dhātuva kiyana ēkat. ēkat nāma dharmayak. ēkat hitakmayi. hæbæyi ē hitē svabhāvayak tiyenavā matu uppattiyaṭa sama dēval ē hita hadannē. anna ēkē venasa. etakoṭa hita nivana nemeyi. ē tatvayaṭa pat vunē pera yamak tibilā dæn næti nisā. pera yamak haṭaganna svabhāvayak tibibeni. monavada rāga, dvēśa, mōha haṭaganna svabhāvayak. dæn ē svabhāvaya mē hitē næha. rāga, dvēśa, mōha haṭagannavā nam tamayi sasara gamanak hadannē. ehenam mē hita sasara gamanak hadannē. ehenam mēka tamayi antima hita nam arihat phala cittaya.

짓지 않는 citta dhātu, 그것이 asaṅkhatā dhātu입니다. 그것도 nāma dhamma입니다. 그것도 마음입니다. 하지만 그 마음에는 앞으로의 태어남에 맞는 것을 짓지 않는 성질이 있습니다. 그것이 차이입니다. 그러니 마음이 nibbāna인 것은 아닙니다. 그 상태가 된 것은 예전에 있던 것이 지금 없기 때문입니다. 예전에는 무언가 생겨나는 성질이 있었습니다. 무엇이? rāga, dosa, moha가 생겨나는 성질입니다. 이제 그 성질이 이 마음에 없습니다. rāga, dosa, moha가 생겨나야 saṃsāra의 길을 짓습니다. 그러니 이 마음은 saṃsāra의 길을 짓지 않습니다. 이것이 마지막 마음이라면 arahatta phala citta입니다.

ē hitē api inna bæhæ. ē api dæn apiṭa væṭahilā tiyennē suddha cittaya kivvaṭa arihat phalayaṭa pat vunāhamayi ē suddhama cittiya væṭahannē. īṭa mehādī ara akamparabhāvayen citta svabhāvaya væṭahenavā. ēka siyalu ākāraya sarvaprakārayen rāgaya, dvēśaya, mōhaya in̆dilā næha.

그 마음에 우리는 머물 수 없습니다. 우리에게 드러난 것을 맑은 마음이라 하지만, arahatta phala에 이르러서야 그 가장 맑은 마음이 드러납니다. 그 이전에는 흔들리지 않는 성질로 마음의 성질이 드러납니다. 그것은 모든 면에서 완전히 rāga, dosa, moha가 끊어진 것은 아닙니다.

ē vunāṭa ara dæḍi hariya giniganna hariyālā yannē. anna ārya prathama dhyānaya tuḷa rāga anusayen torayi. anārya prathama dhyānaya rāga anusaya sahitayi. anna ætina venasa. anusaya tiyenavā nam aramuṇak āpugama dæhæ gannavā. anna ætivena.

하지만 그 거센, 불붙는 부분이 줄어 갑니다. ariya의 첫째 jhāna에는 rāga anusaya가 없습니다. ariya가 아닌 이의 첫째 jhāna에는 rāga anusaya가 있습니다. 그것이 차이입니다. anusaya가 있다면 대상이 왔을 때 불이 붙습니다. 그렇게 일어납니다.

ē nisā anārya dæhænak vadāpu kenāṭa tamayi ara uḍiyana koṭa ākāśayen giyā. ara kadiyak kiyanaṭa ahalā nætnam istriyagē han̆ḍak ahalā pavā ē haraṭa ædenavā giyē kāgē sahita anusēti vecca nikan. anna anuva sayanaya karanavā. anuva nidāhatnavā ēka. avaśya karana āpugahama ṭakgālā dakilā enavā. ēkayi siddha vennē. itin ēka tamayi anusaya kiyannē. ē rāga anusaya tiyenavā anārya dæhæuvala.

그래서 ariya가 아닌 jhāna를 얻은 사람은 앞서 말했듯 날아서 허공을 가다가 노랫소리를 듣거나 여인의 목소리만 들어도 그쪽으로 끌려 내려갔습니다. 잠들어 있던 rāga anusaya 때문입니다. anusaya란 따라 누워 있는 것, 따라 잠들어 있는 것입니다. 맞는 것이 오면 단번에 깨어 일어납니다. 그것이 일어나는 일입니다. 그것을 anusaya라 합니다. 그 rāga anusaya가 ariya가 아닌 jhāna에 있습니다.

ov nivanē nivana mul karagena læbena dæhæṭa rāga anusaya bin̆dagena yannē. mē anusaya ēka rāgayan bæn̆dennē nǣ adahasa āvaṭa ē kiyannē saddaya āvaṭa rāgika saddayak āvaṭa rāgika darśanayak dækkaṭa ēken kusa karana ṭikak nǣha etanadi yathābhōdhaya nisā bidi anusaya vidilā. anna etollan læbennā vū dhyānayak tiyenavā mēka tamayi āryaṁ prathama dhyānaya. arama anārya dæhæ. ārya sathama dhyānaya tuḷa rāga aṁśayen torayi. ārya caturā dhyānaya avidyā anusayen torayi. āryayingē caturā dhyānaya kiyana eka ihasama arihat phalayat ekkena ekak.

예, nibbāna를 바탕으로 얻는 jhāna에서는 rāga anusaya가 부서져 갑니다. 이 anusaya가 부서졌으니 생각이 와도, 소리가 와도, rāga를 일으키는 소리가 와도, rāga를 일으키는 광경을 보아도 그것으로 rāga에 묶이지 않습니다. 거기서는 yathābodha 때문에 anusaya가 부서졌습니다. 그런 이들이 얻는 jhāna가 있으니 그것이 ariya 첫째 jhāna입니다. 저것은 ariya가 아닌 jhāna입니다. ariya 첫째 jhāna에는 rāga anusaya가 없습니다. ariya 넷째 jhāna에는 avijjā anusaya가 없습니다. ariya의 넷째 jhāna는 곧바로 arahatta phala와 함께하는 것입니다.

etakoṭa anik ayaṭa anārya pætte væḍanaṭa anārya pr̥thagjana pættaṭa yana ekak nemeyi ēka. etakoṭa ē nisā āryayangē caturaya ārya kiyana sōtāpanna, sakr̥dāgāmī, anāgāmī arihat tiyena mē hatara denāma ārya koṭasaṭa læbenavā. āryayanṭa læbennā vū dhyānayak enavā nam eyāgē yam anusayak midahæriyakda ē maṭṭamata ēkē anusaya næ.

그러니 다른 이들이 ariya가 아닌 쪽으로 닦는 것, ariya가 아닌 puthujjana 쪽으로 가는 것과는 다릅니다. ariya란 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant이며, 이 네 부류가 모두 ariya에 속합니다. ariya에게 jhāna가 온다면, 그가 어떤 anusaya를 벗어났든 그 수준에서는 그 anusaya가 없습니다.

etakoṭa tadaṁga viskambana samucchēda onna otennaṭa kramak kramaya hin̆dilā yanavā. etakoṭa samucchēdak prahāṇaya venavā. sahamulinma bidilā yanavā ēka yathābōdhayaṭa hæbæyi phalaya læbennē nættē paṭipassaddhi nissaraṇa kiyalā tava dekak venna ōnē prahāṇa dekak tadaṁgaprahaṇa viskambha prahāṇa samuccēda prahāṇa paṭipassadi prahāṇa nissaraṇa prahāṇa kiyalā. passē ākārayakin mē keles pahavelā yannē.

그러면 tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda, 이런 차례로 끊어져 갑니다. 그러면 samuccheda pahāna가 됩니다. yathābodha로 뿌리째 부서집니다. 하지만 phala를 얻지 못하는 것은 paṭipassaddhi와 nissaraṇa라는 pahāna 두 가지가 더 있어야 하기 때문입니다. tadaṅga pahāna, vikkhambhana pahāna, samuccheda pahāna, paṭipassaddhi pahāna, nissaraṇa pahāna, 이 다섯 방식으로 kilesa가 떨어져 나갑니다.

ehenam daham avabōdhayen mē lōka anāthāyi nivanama nāsaya kiyannē nivana mul karagena lōkayē lōkayē ādīnava dakimin nivana ānisaṁsa daki vaḍanakoṭa samucchēda prahāṇaya vevī yanavā. keleslā yanavā. nævata matuvennē næti vennē. itin ārya mārgaya tuḷa tadaṁgaprahāṇayayi lōkayāgē tadaṁgaprahāṇayayi dekak.

그러니 dhamma를 깨달아 ‘세상은 의지처가 없고 nibbāna만이 의지처다’라는 것은, nibbāna를 바탕으로 세상의 ādīnava(허물)를 보고 nibbāna의 ānisaṃsa(이로움)를 보며 닦을 때 samuccheda pahāna가 되어 갑니다. kilesa가 떨어져 나가 다시 일어나지 않게 됩니다. ariya magga 안의 tadaṅga pahāna와 세상 사람들의 tadaṅga pahāna는 서로 다릅니다.

āryayangē viskampanā prahāṇayayi lōkayāgē viskam prahāṇaya dekak. samādha nǣ. āryangē samucchēda prahāṇaya tiyena samuccē prahāṇayak anāryaṭa nǣ. hæba samucchēda aprahāṇayaṭa pat vunat mārga phala phalaya læbuvē nǣ ta phalaya labana avasthā mārgakṣaṇayēdī paṭipassadi prahāṇayat parakṣaṇayēdī nissaraṇa prahāṇayak læbuvanama sampūrṇayi. anna mārga phalaya sampūrṇaya velāva.

ariya의 vikkhambhana pahāna와 세상 사람들의 vikkhambhana pahāna도 다릅니다. 같지 않습니다. ariya에게 있는 samuccheda pahāna는 ariya가 아닌 이에게는 없습니다. 그런데 samuccheda pahāna에 이르렀어도 magga phala를 얻은 것은 아닙니다. phala를 얻는 순간, magga 찰나에 paṭipassaddhi pahāna를, phala 찰나에 nissaraṇa pahāna를 얻으면 완전합니다. 그것이 magga phala가 완성되는 때입니다.

saṁkhāra upēkṣā gnānaya kiyana maṭṭamaṭa hita væḍilā samucchēda prahāṇayen navatinavā. anna īṭa passē etaninmē mārgaphala citta vītiya haṭagata velā. anna cittakṣaṇayēdī mārga cittakṣaṇayēdī paṭipassī prahāṇayak ē vagēma mē palakṣaṇēdī mē nissaraṇa prahāṇayak tiyennē. mē matuvelā yanavā. anna etakoṭa prahāṇa pahama sampūrṇayi. unvahansēṭa kavadāvat sasara gamaṭa hitu vena mātr̥yakvat nǣ.

saṅkhārupekkhā ñāṇa라는 수준까지 마음이 닦여 samuccheda pahāna에서 멈춥니다. 그 뒤 거기서 바로 magga phala의 citta vīthi가 일어납니다. 그 찰나, magga citta 찰나에 paṭipassaddhi pahāna가, phala 찰나에 nissaraṇa pahāna가 있습니다. 이것이 드러납니다. 그러면 다섯 가지 pahāna가 모두 완성됩니다. 그분에게는 saṃsāra의 길로 이끄는 것이 조금도 결코 없습니다.

ē nisā tadaṁga viskamna samucchēda kiyana mē tuna tuḷin āryayangē keles nætivīmak venavā. dahama dakinakoṭa tadaṁgaprahāṇaya venavā. issellāma. lōkayat eka aramuṇaka innakoṭa tadaṁgaprahāṇaya venavā. kāraṇā dekak tadaṁgaprahāṇaya kālayak yanakoṭa keles viskampanaya velā yā. āryayangē dharmayaṭa anukūla ēka vennē. ārya dharmaya anāryayanṭa anārya adahasakin tamayi viskambhaya karannē. anāryanga hariyaṭa bohoma bahala. oya mohotē āpahu kæḍanavāda danna āryō viskambha kaḷot ehema yathāpō dē karagattē. ēka nævata aya ē viskamṇaya pāva mahā balavat yathāpōdaya pūrṇaya vena āryaṭa samucchēda prahāṇayak venavā.

그러니 tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda 이 세 가지를 통해 ariya의 kilesa가 없어집니다. dhamma를 볼 때 맨 먼저 tadaṅga pahāna가 일어납니다. 세상과 함께 한 대상에 있을 때도 tadaṅga pahāna가 됩니다. 시간이 지나면 kilesa가 vikkhambhana, 곧 눌려 억제됩니다. 그것은 ariya의 dhamma에 맞게 일어납니다. ariya가 아닌 이들은 ariya가 아닌 생각으로 억제합니다. 그들의 것은 아주 거칠어서 언제 다시 깨질지 모릅니다. ariya가 억제하면 yathābodha로 한 것입니다. 그 억제가 거듭되어 아주 힘센 yathābodha가 완성되는 ariya에게 samuccheda pahāna가 일어납니다.

sahamulinma iparilā yanavā mulinma hæbæyi phalaya labana āsanayaṭa pat velā hima pēsāgnānaya phalaya labana velāvēdī paṭipassaddha nissanna kiyana prahāṇa ē citta vī vidiyaṭa hambavenavā. menna mē vidiha āryayangē mārgaphala læbīma saha dhyāna læbīma.

뿌리째 뽑혀 나갑니다. 하지만 phala를 얻는 자리에 이르러, phala를 얻는 때에 paṭipassaddhi, nissaraṇa라는 pahāna를 그 citta vīthi로 만납니다. 이렇게 ariya의 magga phala 얻음과 jhāna 얻음이 이루어집니다.

itin metandi ārya catura dhyānayaṭa patvenna puḷuvan sōvān sakr̥dāgāmī yata. ara kiyannā vū ara mē saṁkhāra upēkṣā gnāna kiyana maṭṭamaṭa hitalā tamayi eten tiyennē. itin etanadi tadaṁga viskamna samucchēda kiyanakin tennē væḍilā innavā. kramak karana mota manasa praguṇa gattot dharma avabōdhaya daktanam pragnādika nam ē ara karmasthānaya varaṇa velāvat sadasaṁ karapahana. maṭa mē lōkema væḍak næhæ. ē adahasa enavā. hæbæyi ṭikak velā nikan innakoṭa āyasarayak ara væḍak nǣha kiyapu lōkaya æsuraṭat yanavā. ēkat tiyenavā.

여기서 ariya 넷째 jhāna에는 sotāpanna, sakadāgāmī 등도 이를 수 있습니다. 앞서 말한 saṅkhārupekkhā ñāṇa의 수준까지 마음이 닦였을 때입니다. 거기서 tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda로 닦여 있습니다. 차례로 마음을 익혀 dhamma를 깨달아 지혜가 날카로우면, kammaṭṭhāna를 닦을 때 ‘나에게 이 세상은 쓸모없다’는 생각이 옵니다. 그러나 잠시 가만히 있으면 다시 그 쓸모없다던 세상을 가까이하게 됩니다. 그런 일도 있습니다.

karmasthānaya vagēdī væḍak nǣha kiyalā enavā. oya væḍak nǣhæ væḍak nǣha kiyalā karmasthānaya dina dina vaḍāgena yanakoṭa īṭa passē karmasthānaya ahak velā hiṭapumat væḍakma næhænē. ē adahasema natara velā yanavā. anna viskambhaya vuṇē. īṭa passē mokada vennē? hita tuḷaṭa nægennema næ tattvayaṭa pat venavā. koccara adahas venna hæduvat ēka hadannē næhæ. samucchēda prahāṇaya vuṇā. anna ē velāvaṭa saṁkhārayangē upēkṣāvaṭa pat venakoṭa oya maṭṭame. etakoṭa mē saṁkhāra vehesak dukak kiya dækka velāvaṭa sæpa dukayi kiyalā dækka avasthāvenavā.

kammaṭṭhāna를 닦을 때 ‘쓸모없다’는 생각이 옵니다. ‘쓸모없다, 쓸모없다’ 하며 kammaṭṭhāna를 날마다 닦아 가면, 나중에는 kammaṭṭhāna를 떠나 있을 때도 ‘정말 쓸모없구나’ 하는 생각에 머물게 됩니다. 그것이 vikkhambhana가 된 것입니다. 그 뒤에는 어떻게 되는가? 마음 안에 아예 일어나지 않는 상태가 됩니다. 아무리 생각을 지으려 해도 지어지지 않습니다. samuccheda pahāna가 된 것입니다. 그때 saṅkhāra에 대한 upekkhā에 이르면 그 수준입니다. 그러면 saṅkhāra를 피로이고 괴로움이라고 본 때, 즐거움(sukha)을 괴로움(dukkha)이라고 보는 상태가 됩니다.

sæpehi upēkṣāva venavā. sæpa dukayi kiyalā dakina velāvē kiyanna. paṭipassaddhaya nissaraṇa dekaṭa enavā. sæpa duka nam nivana sæpayi. lōkē dukayi. lōkē meccara kal sæpayi kiyalā hiṭapu ēvā ekapāra dukayi kiyalā væṭahennē næhæ. sæpayi sæpayi kiyana ēvā anta sæpa madhyastha venavā. sæpayi sæpayi kipiya vaṭinākama aḍuvelā yanavā muladi muladī bhāvanā vaḍanna vaḍanna siddha vennē ēkayi. vaṭinākama aḍu velā aḍu velā kiyalā haṭam antimaṭa mokada karagannē mē sæpayi kiyanavā. antimaṭa gihilānam sæpayi kiyana madhyasthāyi kiyalā enavā. tibuṇat ekayi nætat ekayi.

즐거움에 대한 upekkhā가 됩니다. 즐거움을 괴로움이라고 보는 때에 paṭipassaddhi와 nissaraṇa 두 가지에 이릅니다. 즐거움이 괴로움이라면, nibbāna는 즐거움이고 세상은 괴로움입니다. 세상에서 이제껏 즐거움이라 여긴 것들이 한 번에 괴로움으로 드러나지는 않습니다. 즐겁다 즐겁다 하던 것들이 지극한 즐거움에서 중간이 됩니다. 처음에는 즐겁다던 것의 값어치가 줄어듭니다. 명상을 닦을수록 일어나는 일이 그것입니다. 값어치가 줄고 줄어서 마침내 즐겁다 하던 것이 그저 중간이라고 여겨집니다. 있어도 그만, 없어도 그만입니다.

anna ehema avasthāva. anna etakoṭa saṁkhārayangē upēkṣāvaka bæhælā tiyennē. tibunot dukayi kiyalā dakina mohotak eyā. anna mārga phalaya labana mohota ē koyi mohotē hari. ēka tibunahama ēka tiyena dukak dakinavā. eccara kal sæpayi kiyana gihillā pilā madhyastha velā tibilā. oya mohotaka hari dakinavā. madhyasthāvē ikmavāgihin dukak hæṭiya. dakinakoṭama paṭipasada nisā kiyana eka mārga phalaya pūrṇa venavā. anna eyā tamayi sæpa dukayi kiyalā kiyā dækkē. ehenam āryayan

그런 상태입니다. 그때 saṅkhāra에 대한 upekkhā에 들어서 있는 것입니다. 그러다 그것이 있으면 괴로움이라고 보는 순간이 옵니다. 그것이 magga phala를 얻는 순간입니다, 어느 순간이든. 그것이 있을 때 있는 괴로움을 봅니다. 그때까지 즐겁다 하던 것이 중간이 되어 있었는데, 어느 순간 중간을 넘어 괴로움으로 봅니다. 보는 바로 그때 paṭipassaddhi, nissaraṇa로 magga phala가 완성됩니다. 그 사람이 바로 즐거움을 괴로움으로 본 사람입니다.

dukayi kiyalā kiyā dækkē. ehenam āryayan vahansēlā āryayan atara mēmē arihattun vahansē tamayi. lōkayā kiyana siyaluma paṁcakāma sæpa kiyana ēvā paṁcakāma duka kiyalā dækalā tiyennē. etanṭa yanakamma anik aya dækalā tiyennē ē maṭṭam vala duka. ēka madhyasthatāvayak. eka rajanavā. sæpa sæpayi kiyana eka sæpa nættē nǣ. hæbæyi kiyana taram maha lakaṭa ellenna sæpak ēka. nǣ kiyalāma mama kiyannet næhæ. anna ehema eka avasthāvakaṭa

그러니 ariya 가운데서도 arahant께서 세상 사람들이 즐거움이라 하는 모든 pañcakāma를 pañcakāma의 괴로움으로 보신 분입니다. 거기에 이르기 전까지 다른 이들은 그 수준에서의 괴로움을 본 것입니다. 그것은 중간 상태입니다. 즐거움이 즐거움이 아닌 것은 아닙니다. 하지만 말하는 만큼 크게 매달릴 즐거움은 아닙니다. 아예 없다고 말하는 것도 아닙니다. 그런 상태에 이릅니다.

enavā. īṭa allagena mē asādhāraṇa dæn sōtāpanna phalayaṭa pat vecca pudgalayā paṁcakāma sampattiya piḷiban̆da yamkisi eyāgē klēsayangē bæhæra vīmak tiyenavā. sæpa kiyana ēvā nǣha kiyalā mama kiyannē næha. māt vin̆dinavā. paṁcakāma sampattiya. hæbæyi mē asādhāraṇakam karalākārakam karalā hin pav karagena vin̆dinna taram vaṭinavā deyak ṭīti maraṇaya. anna paḷaveni avasthāva sōvān pudgalayāgē paṁcakāmayangēmē maṭṭama ēkayi. ayiutukan asādhāraṇakam karalā him avæḍa karalā ara ē vidihaṭa mē oya sæpa passē yanna tarā vaṭinā sæpak mama mē lōkē dakinnē næha. maṭa ehema manavaṇa rūpayak, manavaraṇa śabdayak ehema ekak magē hita næha. anna paḷaveni avasthāva

그에 따라, sotāpanna phala에 이른 사람은 pañcakāma의 풍요에 대해 kilesa가 어느 만큼 물러나 있습니다. ‘즐거움이 없다고 하지는 않는다. 나도 pañcakāma의 풍요를 누린다. 하지만 부당한 짓을 하고 해로운 짓을 해서 죄를 지으며 누릴 만큼 값진 것은 아니다.’ 그것이 첫째 단계, sotāpanna의 pañcakāma에 대한 수준입니다. ‘옳지 않은 짓, 부당한 짓을 하고 해를 끼치면서 따라갈 만큼 값진 즐거움을 나는 이 세상에서 보지 않는다. 그렇게 마음에 드는 형상, 마음에 드는 소리가 내 마음에 없다.’ 그것이 첫째 단계입니다.

īṭa passē anit mokada karannē? ræs karagena magin giriya giyā bin̆dinna tara vaṭinākamak maṭa vænnē. anna deveni avasthāva sakr̥dāgāmī avasthāva oya kāma vastungē ælī inna taram vaṭinā deyak maṭa ætte næ. hæn̆gīma ē kāma saṁgnāvalahat allaganna vaṭinā gannē nǣha kiyalā dakinavā. oya paṁcakāmayō harayak næti duk goḍak kiyalā dakinavā harihat avasthāva. itin anna ēkayi avasthā hatarayi.

그다음은 어떻게 하는가? 모아 쌓아 누릴 만큼의 값어치가 나에게 없다고 여깁니다. 그것이 둘째 단계, sakadāgāmī 단계입니다. ‘kāma의 대상에 들러붙어 있을 만큼 값진 것이 나에게 없다.’ kāma의 지각을 붙잡을 값어치가 없다고 봅니다. pañcakāma는 실속 없는 괴로움 덩어리라고 보는 것이 arahant 단계입니다. 그렇게 네 단계입니다.

itin in̆da paṁcakāmayan piḷiban̆dava āśvādayan piḷiban̆da priyamanāpasaya ekapāra ærena ekak nemeyi. ærennē o kramayaṭa vaṭinākama issellā tiyenavā. pariharaṇaya karanna vaṭinākamak nǣhæ. ē vas karanna vaṭinākamak nǣhæ kiyalā dakinavā. ēvā āśvāda vaśayen bukti vin̆da in̆dalā inna rasavat kiyalā ganna vaṭinākamak nǣhæ kiyalā dakinavā. antimaṭa ēka dukak kiyalā dakinavā. æsuraṭa āvot ēka duk goḍak kiyalā dakinavā. ē arihat venna. anna ehemayi ē ṭika dakinnē. oya dakina tuḷadī eyā dakina yam maṭṭamak tiyenavā nam eyā ē maṭṭamēdī eyā dakinavā dæn āryan āryatvayaṭa patvuna kenāṭa mē lōkayē balāporottu pætunē nǣ. paṁcakāma prārthanā nǣha. ratana tarā vaṭina ekak nǣha kiyalā dækalā ivarayi.

그러니 pañcakāma의 assāda(맛)에 대한 좋아함은 한 번에 풀리지 않습니다. 그런 차례로 풀립니다. 먼저는 값어치가 있다가, 쓸 값어치가 없다, 모을 값어치가 없다고 봅니다. 맛으로 누리며 즐길 값어치가 없다고 봅니다. 마침내 그것이 괴로움이라고 봅니다. 가까이하면 괴로움 덩어리라고 봅니다. 그것이 arahant입니다. 그렇게 그것들을 봅니다. 보는 가운데 그가 보는 어떤 수준이 있다면 그 수준에서 봅니다. ariya에 이른 사람에게는 이 세상에 대한 바람이 없습니다. pañcakāma에 대한 바람이 없습니다. 그만큼 값진 것이 없다고 이미 보았습니다.

ē nisā eyā hæmelēma nivana svaiā dakinavā. dæn nivanaṭa hētukāraka vana karmasthānaya vaḍanakoṭa eyā nivan suva pættaṭa bara venavā. anna ē vara venakoṭa tamayi ēkaṭa gælapennā vū ara vivēkayen labalā prīti sukanagilā nivanaṭama hiṭamin ara dhyāna maṭṭam valaṭa ennē. anna āryan maṭṭam læbena hæṭi.

그래서 그는 언제나 nibbāna의 성질을 봅니다. nibbāna의 원인이 되는 kammaṭṭhāna를 닦을 때 그는 nibbāna의 편안함 쪽으로 기웁니다. 그렇게 기울 때, 그에 맞는 viveka에서 얻은 pīti와 sukha와 함께 nibbāna에 머물며 jhāna의 수준에 이릅니다. 그것이 ariya의 수준을 얻는 모습입니다.

itin yathādi pragnā pūrṇa vecca velāvaṭa phalayat ekka læbenavā. phalayaṭa læbena tamā dækapu atdækīmama sthira. itin api dæn oya yannē mehema vena pættak nē hæmalēma yannē. itin mēkē viśāla pirisak mulāṭa pat velā innē? monavā karanna tiyennē.

그러니 yathābodha의 지혜가 완성된 때에 phala와 함께 얻습니다. phala로 얻으면 자신이 본 경험이 확고해집니다. 그런데 우리는 지금 늘 다른 쪽으로 가고 있습니다. 그래서 많은 사람들이 미혹에 빠져 있습니다. 어떻게 하겠습니까?

passaddhiya samādhiya api dæka venasa dak dæn otana. passaddhiya kiyalā kiyannē nidahas bhāvayaṭa pat venavā. samādhiya kiyannē samayaṭa ædilā hiṭenavā. nivan samayaṭa ædilā hiṭenavā kiyana ekayi ārya samādhiya kiyannē.

passaddhi와 samādhi의 차이를 이제 거기서 보았습니다. passaddhi란 자유로운 상태가 되는 것입니다. samādhi란 어떤 상태로 끌려가 머무는 것입니다. nibbāna의 상태로 끌려가 머무는 것이 ariya samādhi입니다.

paṁca upādānaskandhaya budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē. dan upādānaskandha pahagena mukut praśnayak næhæ. rūpa upādānaskandha, vēdanā upādānaskandha, saṁgnā upādānaskandha, saṁkhāra upādānaskandha, viññāṇa upādānaskandha kiyalā upādānaskandha paha oho ehemayi pelā tiyennē. dæn mē saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa, vēdanā, nāma kavuda mē kohomada mehema kiyalā tiyennē koheda saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa, vēdanā, nāma rūpa kiyalā mē vidihaṭa skandha vigrahayak karapu tænak nǣhæ dharmaya.

Buddha께서는 pañca upādānakkhandha를 설하셨습니다. 다섯 upādānakkhandha에는 아무 문제가 없습니다. rūpa upādānakkhandha, vedanā upādānakkhandha, saññā upādānakkhandha, saṅkhāra upādānakkhandha, viññāṇa upādānakkhandha, 다섯 upādānakkhandha가 경전에 그렇게 나와 있습니다. 그런데 이 ‘saññā, saṅkhāra, viññāṇa, vedanā, nāma’는 누가 어떻게 이렇게 말한 것이며 어디에 있습니까? saññā, saṅkhāra, viññāṇa, vedanā, nāma rūpa라는 식으로 khandha를 분석한 곳은 dhamma에 없습니다.

koheda tiyennē mē avigraha kaḷā?

어디에 이렇게 분석해 두었습니까?

mama hitana dækak tiya ov ov denna saṁgnā saṁgnā viññā vēdanā nāmayi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē dæn apiṭa siddha venavā tripiṭakaya kapalā eyāgē ē kivvahama koṭasa ēkaṭa ætugat kara. dæn budurajāṇan vahansē mokakda paṁca upādānaskandhaya kiyana vae dēśanā karapuvahama ē tripiṭakayen ēka ayin karalā haṭa itin unvahansēgen tripiṭakayaṭa ekatu karalā haṭam mē mahā sāravacca bhāṣitaya kiyalā dānna venavā kiyana ekayi maṭa kiyanna puḷuvan. vena monavā kiyannē tama tamangē matagena ēgollō kiyanavā ēka īṭa passē mē oya potē tiyena eka nemeyi hari mēkayi. dæn mehema tama tama tamangē mata gannavā. itin ē mata kohomada sanāsa karannē?

그러면 Tipiṭaka를 잘라 내고 그 사람이 말한 부분을 넣어야 할 판입니다. Buddha께서 pañca upādānakkhandha를 설하신 것을 Tipiṭaka에서 빼고, 그 사람의 것을 Tipiṭaka에 넣어 위대한 핵심 말씀이라고 붙여야 한다는 것, 제가 할 수 있는 말은 그것뿐입니다. 달리 무슨 말을 하겠습니까. 저마다 자기 견해를 내세워 말합니다. 그러고는 책에 있는 것이 아니라 이것이 맞다고 합니다. 이렇게 저마다 자기 견해를 가집니다. 그 견해를 어떻게 입증하겠습니까?

svāmīn vahansa ēka hoyak kiyalā tiyenavā ov podē goḍāk ov hari hari itin ehema venna puḷuvan. ē ē kiyannē etana oba dæn ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn saṁgnā saṁkhāra viññāṇa vēdanā nāma rūpa dæn saṁgnā haṭagannē monava nisāda api issellā balamu saṁgnā haṭaganna issellā hētuvak nædda dæn rūpa saṁgnāvak æti venna nam īṭa mulak tiyenna ōnē dæn saṁgnāvak haṭagannē mona vænada

이제 saññā, saṅkhāra, viññāṇa, vedanā, nāma rūpa라는 것. saññā는 무엇 때문에 생깁니까? 먼저 봅시다. saññā가 생기기 전에 원인이 없습니까? rūpa saññā가 생기려면 그 바탕이 있어야 합니다. saññā는 어디에서 생깁니까?

æsa næmati rūpaya nætnam. æsaṭa gōcara vena rūpaya nætnam. ē dekē sparśayak āvē nætnam. ē deka nisā haṭagattā vū dænīmak pahaḷa vuṇē nætnam. saṁgnāvak mul venna puḷuvan. ehenam rūpayi vēdanayi deveni karalā saṁgnā paḷaveni karanna puḷuvan.

눈이라는 rūpa가 없다면, 눈에 닿는 형상이 없다면, 그 둘의 닿음이 오지 않았다면, 그 둘 때문에 생긴 앎이 일어나지 않았다면, saññā가 맨 앞이 될 수 있습니까? 그렇다면 rūpa와 vedanā를 둘째로 하고 saññā를 첫째로 할 수 있습니까?

etakoṭa kohomada mē saṁgnā saṁkhāra, viññāṇa valin skandha paṭan ganna hadanakoṭa saṁgnā skandhayen paṭan gannē mona raṭāveda

그러면 saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 khandha를 시작하려 할 때 saññā khandha로 시작하는 것은 어떤 방식입니까?

dæn mē danavā tavada rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra kiyā. yamtāk piḷigannā turu jāti duka nodænī nopenī. paṭicca samuppa paṭicca samuppāda dahama hētu pratya tērum gata nohæka. paṁcaskandhaya paṁca upādānaskandhaya dekak lesa nodæna.

이제 보십시오, rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra라고 하고는 이렇게 적었습니다. ‘받아들이는 한 jāti dukkha가 느껴지지도 보이지도 않음. paṭicca samuppāda의 원인과 조건을 이해할 수 없음. pañcakkhandha와 pañca upādānakkhandha를 두 가지로 알지 못함.’

rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya anuven kramavat rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya anuven kramavat karagannā tuḷu dukkha satyaya andamin duka satya andamin novæṭahī. paṁcaskandhaya paṁca upādānaskandhaya dekak lesa nodæna. rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa yanuven kramavat karagannā turu āyuṣarayak karā rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa valaṭa duka satyayan damin novæṭahīma.

‘rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라고 차례로 정리하는 한 dukkha sacca가 제대로 드러나지 않음. pañcakkhandha와 pañca upādānakkhandha를 두 가지로 알지 못함. rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라고 차례로 정리하는 한, 다시 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa에서 dukkha sacca가 드러나지 않음.’

samudaya kiyannē tr̥ṣṇāva nohot saṁkhāra bava penē næti. duka nopenenna satyaya kiyannē tr̥ṣṇāva nohot samuda satyaya kiyannē tr̥ṣṇāva nohot saṁkhāra bava dæn tr̥ṣṇāva nohot saṁkhāra kivvahama saṁkhārayi tr̥ṣṇāvayi ekak hæṭiyaṭana nikannē.

‘samudaya란 taṇhā, 곧 saṅkhāra라는 것이 보이지 않음. dukkha가 보이지 않음. samudaya sacca란 taṇhā, 곧 saṅkhāra라는 것.’ 이렇게 taṇhā 곧 saṅkhāra라고 하면 saṅkhāra와 taṇhā를 하나로 여기는 것입니다.

dæn saṁkhāra kiyannē monavada tr̥ṣṇāva kiyannē monavada saṁkhārayi tr̥ṣṇāvayi ekak hæṭiyaṭa gannē. etakoṭa dæn nirōdha samāpattiyaṭa samavædicca rahatan vahansē issellāma nævata āpahu enakoṭa labannē mona saṁkhārada? dæ. etakoṭa kiyanavā manō saṁkhāra īṭa passē kāya saṁkhāra īṭa passē vaca saṁkhāramē ov ena kramaya vidhaka vicāra vaca saṁkhāra tunveni tiyenavā. etakoṭa mē manō saṁkhāra issellā paṭan ganna vēdanā saṁgnā manō saṁkhārayi.

saṅkhāra란 무엇이고 taṇhā란 무엇입니까? saṅkhāra와 taṇhā를 하나로 여깁니다. 그러면 nirodha samāpatti에 든 arahant께서 다시 나올 때 맨 먼저 얻는 것은 어떤 saṅkhāra입니까? mano saṅkhāra, 그다음 kāya saṅkhāra, 그다음 vacī saṅkhāra라고 합니다. 예, 그렇게 오는 차례로 vitakka vicāra인 vacī saṅkhāra가 셋째입니다. 먼저 시작하는 mano saṅkhāra는 vedanā와 saññā, 곧 mano saṅkhāra입니다.

etakoṭa vēdanā saṁgnā īṭa passē āśvāsa praśvāsayō kāya saṁkhārayi. vitarka vicārayō vaca saṁkhārayi ohomat tōranavā. etakoṭa dæn mē metana pennanavā arihatun vahansē ē saṁkhāra tun ākāraya saṁkhāra vacaya saṁkhāra manō saṁkhāra kiyana tunaṭa anupiḷivelin āpahu vena hæṭi peḷenavā. issellā manō saṁkhāra valaṭa enavā. īṭa passē kāya saṁkhārayaṭa enavā. īṭa passē vacī saṁkhāraṭa dihanam milavaṭa enavā. vidyāmāna venavā. nirōdhayen apahuvena hæṭa saṁkhāra kiyalā kiyannē tr̥ṣṇāva nam mē ara nirōdhayaṭa pat maha rahatan vahansē tr̥ṣṇā duru karalā næhana nēda? kohomada?

vedanā와 saññā, 그다음 들숨날숨은 kāya saṅkhāra이고, vitakka vicāra는 vacī saṅkhāra입니다. 그렇게도 가립니다. 여기서 arahant께서 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra 세 가지로 차례로 돌아오는 모습을 경전이 보여 줍니다. 먼저 mano saṅkhāra로 오고, 그다음 kāya saṅkhāra로 오고, 그다음 vacī saṅkhāra로 와서 드러납니다. nirodha에서 돌아오는 모습입니다. saṅkhāra가 taṇhā라면, nirodha에 들었던 arahant께서 taṇhā를 없애지 않으신 것이 되지 않습니까? 어떻습니까?

saṁkhāra kiyannē tr̥ṣṇāva kiyalā gattot taṇhak sabba dukkhaṁ kiyana eka karalā nǣhanē. ǣ saṁkhāra valaṭa tr̥ṣṇā kiyannē nǣha kiyana eka kiyana mē hētu pennannē.

saṅkhāra를 taṇhā라고 한다면 ‘taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti’를 이룬 것이 아니게 되지요. saṅkhāra를 taṇhā라 하지 않는다는 것, 그 까닭을 이것이 보여 줍니다.

tr̥ṣṇā kiyalā kiyannē yam yam saṁkhārayan piḷiban̆dava chanda rāgayak ædda ēka upādānayayi. upādānaya karannē yam tænakda taṇhā patyā upādānas. yamkisi hitivili kriyāva vadan kiyana yamak æṭa nam mēvā saṁkhāra. mēka kusala mūlayen haṭaganna kramayak tiyenavā. avidyāven haṭaganna kramayak tiyenavā. avidyāven yam saṁkhārayak haṭagannavā nam avidyā tununā sambandhayen haṭaganna.

taṇhā란 어떤 saṅkhāra에 대해 chanda rāga가 있는 것입니다. 그것이 upādāna로 이어집니다. taṇhā paccayā upādānaṃ. 어떤 생각, 행위, 말이 있다면 이것들이 saṅkhāra입니다. 이것은 kusala mūla에서 생기는 방식이 있고 avijjā에서 생기는 방식이 있습니다. avijjā에서 어떤 saṅkhāra가 생긴다면 avijjā와 관련되어 생깁니다.

ē saṁkhāra kiyana ēvā chanda rāgayen bæn̆dunahama tamayi tr̥ṣṇāva haṭagannē. yam ya saṁkhārayan piḷiban̆dava yam chanda rāgayak æṭunā. anna ēka tr̥ṣṇāva. tr̥ṣṇāvayi, saṁkhārayi dekak misa ekak nemeyi. ē nisā tamayi kāya saṁkhāra, vacīya saṁkhāra, manō saṁkhāra arihatun vahansēṭat tiyennē. saṁkhāra kiyannē tr̥ṣṇāva nam tr̥ṣṇāva sēkala arihatun vahansēṭa saṁkhāra næti venna ōnē.

그 saṅkhāra들이 chanda rāga로 묶일 때 taṇhā가 생깁니다. 어떤 saṅkhāra에 대해 chanda rāga가 일었다면 그것이 taṇhā입니다. taṇhā와 saṅkhāra는 둘이지 하나가 아닙니다. 그래서 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra가 arahant께도 있는 것입니다. saṅkhāra가 taṇhā라면 taṇhā를 다한 arahant께는 saṅkhāra가 없어야 합니다.

etakoṭa kohomada mēka yatārthaya dæn mē siyum tæn gæna mē mē pot liyanaṭa monavaṭa mē adahas tama tamangē dækkā kiyalana liyannē mē mama dæn arihatyaṭa pat velā innē mama yathābōdhaya labalā innē. mama dækka ekayi menna mēka hari. ohoma liyāgena yanavā. dæn mēvā dharmayaṭa ekaka nǣ. dharmayaṭa viruddha venavada? ēkana velā tiyennē.

그러면 이것이 어떻게 진실이겠습니까? 이런 미묘한 점에 대해 책을 쓰는 이들이 왜 이런 생각을 자기가 보았다며 씁니까? ‘나는 arahant가 되었다, 나는 yathābodha를 얻었다, 내가 본 것, 이것이 맞다.’ 그렇게 써 나갑니다. 이것들은 dhamma와 맞지 않습니다. dhamma에 어긋나지 않습니까? 그것이 지금 벌어진 일입니다.

itin ēkanē mama kivvē saṁgnā valin paṭan ganna mulak tiyenavā dækkot ehema dæn rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa ētā piḷiganatākal ē kramē duken nidahas venna bæha kiyalā. saṁgnā mul karalā piḷiganakoṭanē puḷuvan vennē.

그래서 제가 말한 것입니다. saññā에서 시작하는 바탕이 있다고 보고는, rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa를 받아들이는 한 그 방식으로는 괴로움에서 벗어날 수 없고, saññā를 앞세워 받아들여야 가능하다고 합니다.

saṁgnā mul karapu skandhayak karanna puḷuvanda? rūpa vēdanāva issellā gannē nætuva. api balanna saṁgnāvak apiṭa haṭaganna puḷuvanda? æhæyi, rūpayayi, deka, kanayi, śabda rūpayayi, divayi ē vagēma rasa rūpayayi nāsayayi, gandha rūpayayi kayayi, poṭṭhabba rūpayayi mē ādī vaśayen mē rūpayangē sambandhayaka eka gaṭṭanīvīmak nætuva pudgalayeduraṭa matu karaganna puḷuvanda? yam velāvaka dænīmak sparśayak enavada? hæḍatalayak matakayaṭa ganna puḷuvanda? rūpayak nætuva dæn rūpayak ehema paḷavenilā galā tiyennē rūpaya. rūpaya īṭa passē sparśa kirīma sparśa karanavā vēdanāva inna. ē vēdanāva nisā tamayi dænīma nisā tamayi mē hædayi mē ākāra saṁgnāva matu vennē. ehenam saṁgnāva tunveni tænaṭa misa saṁgnāva paḷaveni karannē mona dharmayaṭa anuvada?

saññā를 앞세운 khandha를 만들 수 있습니까? rūpa와 vedanā를 먼저 두지 않고서. 봅시다, saññā가 생길 수 있습니까? 눈과 형상 둘, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 감촉, 이런 rūpa들의 관계에서 부딪힘 없이 사람에게 saññā를 일으킬 수 있습니까? 어떤 때에 앎과 닿음이 옵니까? rūpa 없이 모양을 기억할 수 있습니까? 맨 먼저 오는 것은 rūpa입니다. rūpa, 그다음 닿음, 닿으면 vedanā가 있습니다. 그 vedanā, 그 앎 때문에 모양과 형태의 saññā가 일어납니다. 그렇다면 saññā는 셋째 자리인데, saññā를 첫째로 하는 것은 어떤 dhamma에 따른 것입니까?

itin dharmayaṭa bahā balanakoṭa bahā hitinnē næ. itin dharmayaṭa bahā bala palanna danna nætikama nisā unvahansēlā paṭṭhānta venavā. monavā karanna ōna. maharahatan vahansēlā kivvā karanna deyak nǣhæ dharmānula penvānna venavā. yathārthaya ēkayi.

dhamma에 견주어 보면 맞지 않습니다. dhamma에 견주어 볼 줄 모르기 때문에 그분들이 뒤섞는 것입니다. 어떻게 하겠습니까. 큰 arahant들께서 말씀하셨듯, 할 수 있는 것은 없고 dhamma에 따라 보여 줄 수밖에 없습니다. 실상이 그것입니다.

cakkhuṁca paṭicca rūpēca uppajjati cakkhu viññāṇaṁ tinnaṁ saṁgati passō passa paccayā vēdanā, vēdanā paccayā taṇhā taṇhā paccayā upādānaṁ upādāna patyā bhava bhava paṭaccayā jāti jāti paṭṭhayā jarā mara sōka paridi dukkha dommanasa pā sambhavanta budurajāṇan vahansē mē dēśanā karanakoṭa ektarā bhikṣūn vahansē navā pættakadilā ahagena idalā. mahaṇa oya dharmaya æhuvada? æhuvā. ōva nivan sākṣāt karaganna apramādava nivan sākṣāt karanna puḷuvan oya karmasthānaya balanna sihi karanna. unvahansēṭa karmasthānayak adinna dunnā.

‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.’ Buddha께서 이것을 설하실 때 한 bhikkhu가 한쪽에서 부채질하며 듣고 있었습니다. ‘bhikkhu여, 그 dhamma를 들었느냐?’ ‘들었습니다.’ ‘그것으로 nibbāna를 실현하라. 게으르지 않으면 nibbāna를 실현할 수 있다. 그 kammaṭṭhāna를 살피고 마음에 두라.’ 그분께 kammaṭṭhāna를 주신 것입니다.

sōtaṁca paṭicca saddēca uppajjati sōta viññāṇaṁ tinnaṁ saṁgati passō passa paccayā vēdanā yannē rūpa vēdanā saṁgnā kramayekṭa nemeyida? yannē.

‘sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā.’ 이것은 rūpa, vedanā, saññā 차례로 가는 것이 아닙니까?

dæn svāmīn vahansa rūpi mukālā venavānē venavānē enna aya itin. ēkanē apiṭa ōna hæṭiyaṭa baṇa kiyanna gihillānē mē praśnaya velā tiyennē eka kenāṭa ōna hæṭiyaṭa baṇa kiyanna gihillanē dharmayaṭa anukūlava vistara karanna bæri nisāna

(청중) 스님, 그런 사람들이 있지요. 우리가 원하는 대로 법문을 하려다 보니 이 문제가 생긴 것이지요. 저마다 원하는 대로 법문하려다 dhamma에 맞게 설명할 수 없어서입니다.

ē bǣ venavā ēka o hayaṭa vunāma hæma tæṭakam samādhiyenma innavā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn oya katāvaṭa eccara deyak nemeyi. budupiyāṇan vahansē væḍa inna kālēdī ekrā bamuṇē budurajāṇan vahansē īḷan̆gaṭa ævidilā. ālāra kālāma kiyana tāpasayā piḷiban̆dava loku vistarayak kaḷā. svāmīni hari puduma samādhiyak mama dækkannē.

그 이야기는 그리 대단한 것이 아닙니다. Buddha께서 계실 때 한 브라만이 Buddha께 와서 Āḷāra Kālāma라는 고행자에 대해 크게 이야기했습니다. ‘세존이시여, 정말 놀라운 samādhi를 보았습니다.’

ālāra kālāmayan vahansē ē kiyannē kālāma ālāra kālāma nē kālāma kiyannē ē koṭasak. ē bhāvanā karagena yanakoṭa ē aya mēē mēkaṭa pat velā innē rāmaputra kiyalā eyāṭa kiyannē. rāmapura kiyannē ē kaṭṭiya. itin mē mē samādhiyaṭa samavædilā

Āḷāra Kālāma 존자, Kālāma란 한 부류의 이름입니다. 그렇게 명상해 가며 그들이 이른 것이 있는데, 그를 Rāmaputta라고 부르기도 합니다. Rāmaputta란 그 무리입니다.

kaṭṭiya. itin mē mē samādhiyaṭa samavædilā inna velāvaṭa mama dækkā. gæl 500k etanin giyā. mahā dūvili poḷovat tibuṇē. mē dūvilla ævissīlā han ara sivuru okkoma dūvillen temilā giyā. ehema temilā giyāṭa passē. unvahansē samādhiyen ahak velā balapuhama æn̆gē dūvili. mē koyida? mē sivravala dūvidanē. mokada mē vunē? kiyalā ē velāvē æhuvā. ē ahayi svāmīni mataka nættē mē gal pasak metanin inda giyānē dæ. maṭa dænunē næ. ehema ekak maṭa væṭahunē nǣ. ehema ekak dænunē nǣ. itin svāmīni puduma samādhiyak

‘그분이 samādhi에 들어 계실 때 제가 보았습니다. 수레 오백 대가 그 곁을 지나갔습니다. 땅에는 흙먼지가 많았습니다. 그 먼지가 일어 가사가 온통 먼지로 덮였습니다. 그렇게 덮인 뒤 그분이 samādhi에서 나와 보니 몸에 먼지가 있었습니다. 이게 무엇인가, 가사에 먼지가 있구나, 어찌 된 일이냐고 그때 물었습니다. 기억이 안 나십니까, 수레 오백 대가 여기를 지나가지 않았습니까, 하니, 나는 느끼지 못했다, 그런 것을 알아차리지 못했다, 느끼지 못했다고 했습니다. 그러니 세존이시여, 놀라운 samādhi입니다.’

ē mehema samādhiyaka innavā ē mē rāmaputra kiyalā budurajāṇan vahansēṭa mehema kiyanavā. dæn budurajāṇan vahansēṭa ehema kiyana dæn eyāṭa budu dahama tuḷa hiṭapu kenek nemeyinē yōgiyeknē. yōgī samādhiyanē. itin yannē yōgīngē læbuvā vū samādhiya gæl 500k ḷan̆gin gihillā mē okkoma suveli tattvayō væhilā gihillā mehema tibilat eyā dannē næha. ē pāra budurajāṇan vahansē ahanna. itin ēvā hari puduma deyak hæṭinna salakanna.

‘그 Rāmaputta는 그런 samādhi에 있습니다.’ 이렇게 Buddha께 말씀드립니다. 그런데 그는 Buddha의 가르침 안에 있던 사람이 아니라 yogī입니다. yogī의 samādhi입니다. yogī들이 얻은 samādhi로, 수레 오백 대가 곁을 지나가 온통 먼지로 덮였는데도 그는 알지 못했습니다. 그러자 Buddha께서 물으십니다. ‘그것을 아주 놀라운 일로 여기는가?’

hon̆dayi mehema deyak vunot ē vagē samādhiyakaṭa bæhælā nodænī nemeyi. nopenī nemeyi. penīma tiyeddi ē vagē noæsin nemeyi. æsena svabhāvayak tiyeddima dænena svabhāvayak tiyeddima mē piyavi tattvaya manasikatvayak tiyeddima maha hena hena hatak gahalā. goviyot mærilā, harakut mærilā. mahā pirisak mahā han̆ḍiyena kǣkava gahagena ævidillā. ara maḷavinīt aragena marāna didī yanakoṭa ara vagē svabhāvayaka ara samādhiyakaṭa amut jātiya ehema nobæn̆dena tatvera gihillā nemeyi nodæna tattve gihillā nemeyi. mē dænīma esēma tiyeddī. piyavi tattvaya esēma tiyeddī. ē piḷiban̆davat avadhānayak tibuṇē nætnam poḍḍakvat ōkē koyi samādhiyada lōka svāmīni dænīma næti karagena inna kenāgē innavā kiyana eka kiyanna deyak nemeyi.

‘좋다. 이런 일이 있다면 어떠한가. 그런 samādhi에 들어 느끼지 못하는 것이 아니라, 보지 못하는 것이 아니라, 보는 것이 있는 채로, 듣지 못하는 것이 아니라 듣는 성질이 있는 채로, 느끼는 성질이 있는 채로, 평소의 깨어 있는 마음이 있는 채로, 큰 벼락이 일곱 번 쳐서 농부들도 죽고 소들도 죽고, 많은 사람들이 큰 소리로 울부짖으며 와서 시신을 들고 지나가는데, 그런 때에 어떤 samādhi에 묶여 들어간 것도 아니고 모르는 상태에 간 것도 아니라, 앎이 그대로 있고 평소 상태가 그대로 있는데도 그것에 조금도 주의를 두지 않았다면, 그것은 어떤 samādhi인가?’ ‘세존이시여, 앎을 없애고 있는 사람이 그렇게 있다는 것은 말할 거리도 아닙니다.’

ēka balavatma puduma ākārayē penīma dænīma æhīma okkoma tiyeddī. ehema ehet avadhānayak ætinna puḷuvan kivvā ēka vahapumayi.

‘보고 느끼고 듣는 것이 모두 있는 채로 그렇게 주의를 두지 않을 수 있다면, 그것이 가장 놀라운 것입니다’라고 했습니다.

ehenam hitāgannakō dæn mē ṭiyakaṭa issellā mama mē innama piduru kuṭiya lada mē pum̆burē. kena gahalā hiṭan mē goiya dennekut mælā harak bānakut vināśa velā. mahā piṭisak kiyalā metanin ævidilā mē minit aragena mahā anudhaya metanin gihin tiyenavā.

‘그렇다면 생각해 보라. 얼마 전에 내가 이 짚 오두막이 있는 들판에 머물 때 벼락이 쳐서 농부 둘이 죽고 소 떼도 죽었다. 많은 사람들이 이리로 와서 시신을 들고 큰 소란 속에 여기를 지나갔다.’

ehin mama dannē næhæ ē siddhiya mama bæluvē næha. maṭa ehema āvarjanā vuṇē næha. itin svāmīni oba vahansē etakoṭa ē vagē samājiyata hiṭiyē næhæ. næ ehema ekak. mē piyasiyak venavā. mē dænīma ehemama tibuṇā. æhena svabhāvayak tibuṇā. pēna svabhāvayak tibuṇā. ē vunāṭa ehema ekak allannē næha. ē nisā ēkē āvardhanayak næha. ē nisā ehema ekak vunāda nædda kiyana eka hōsiyakaṭa væṭenna ōnē. avadhānaya karanna ōna avadhā anna ēkayi. adhānna yomu karanna ōna kamak næha. mē svāmīni hitak tiyeddī dænuvat tiyeddī mokakdaṭa ehema inna puḷuvan nam ē samādhiyak kiyemada uttama samādhiyak.

‘그런데 나는 그 일을 알지 못했다. 그 일을 보지 않았다. 내게 그런 주의(āvajjana)가 일어나지 않았다.’ ‘세존이시여, 그때 그런 samādhi에 계셨던 것이 아닙니까?’ ‘아니다, 그런 것이 아니다. 평소 상태였다. 앎이 그대로 있었다. 듣는 성질이 있었고 보는 성질이 있었다. 그러나 그런 것을 붙잡지 않았다. 그래서 그것에 주의가 가지 않았다. 그래서 그런 일이 있었는지 없었는지는 따로 알아보아야 할 일이었다. 주의를 기울일 까닭이 없었다.’ ‘세존이시여, 마음이 있고 앎이 있는 채로 그렇게 있을 수 있다면, 그것이야말로 가장 뛰어난 samādhi입니다.’

dæn nidāyi haṭat æhennē næ. pēnnē næ. nidhānayakala laka samādhiyak venavada? namut æhīma tiyeddī penīma tiyeddī pudgalayāgē mānasikatvaya āvarjanayaṭa yannē nætnam. ēka viśēṣayak. ehenam mē samādhiya tamayi maḷan̆ga tiyennē. kiyalā budurajāṇan vahansē tērenavā.

잠든 사람도 듣지 못하고 보지 못합니다. 잠이 samādhi가 됩니까? 그러나 듣는 것이 있고 보는 것이 있는데도 사람의 마음이 주의로 가지 않는다면, 그것이 특별한 것입니다. Buddha께서 그 samādhi가 더 위에 있음을 이렇게 보여 주십니다.

dæn davas gaṇan oya yōgīn innavā. maṭa æn̆gen uḍin mul yanakanot inna yōgiyan innavā. dina gan samādhiyaṭa samædilā inna yōgiya innavā. itin ōkē væḍakda nema udēna hāvasana samādhiyaka innavā vagē. itin namut ōyama tamayi rævaṭennē. oya dina gaṇan hiṭi hæenā.

요즘도 며칠씩 그렇게 있는 yogī들이 있습니다. 몸 위로 뿌리가 자랄 때까지 앉아 있는 yogī들이 있습니다. 며칠씩 samādhi에 들어 있는 yogī들이 있습니다. 그런데 그것이 무슨 쓸모입니까. 하지만 바로 그런 것에 속습니다. 며칠씩 그렇게 있는 것에.

dæn tiyannē yōgayen innavanē ōm nirōdhaya nirōdhaya mokakda nirōdhaya kiyana eka dænagannakoṭa nirōdhaya kiyannē mokakda nirōdha samāpattiya mokakda kiyana dænaganna epā nirōdha samāpattiyaṭa samavædenam husma poḍavat væṭennē nǣ.

요가로 ‘옴’ 하고 있는 것입니다. nirodha가 무엇인지, nirodha samāpatti가 무엇인지 알아야 합니다. nirodha samāpatti에 들면 숨이 조금도 쉬어지지 않습니다.

itin poḍḍak itin balanna ōnē ekayi giha balanna puḷuvannē ē kiyana aya nirōdha sāmattaya samadilā kiyalā innakoṭa avaṁkama husma pæṭasaka ahagena balāganna kiyalā api piyanavā.

그러니 조금 살펴보아야 합니다. 가서 볼 수 있지 않습니까. nirodha samāpatti에 들었다고 하는 이들이 있을 때, 정말 숨을 쉬는지 귀 기울여 보라고 우리는 말합니다.

poḍḍak balanna laka etakoṭa balāgatta ēka nirōdha samāpattiyaṭa samavædicca kenā piḷiban̆dava ahanavā a særiyet hāmuduruvangen ida koheda ahannē ē praśnaya kenāvē ætivena venaskam monavada kiyalā unvahansēgen ahanavā.

조금만 살펴보십시오. nirodha samāpatti에 든 사람에 대해 Sāriputta 존자께 묻는 대목이 있습니다. 어디서 그 질문을 하느냐면, 그 사람에게 일어나는 변화가 무엇인지 그분께 묻습니다.

unvahansē pennanavā malaminiya āyuṣat ivarayi. śarīra uṣmayak ivarayi. etakoṭa śarīrayē an̆gapaya kriyātmaka vīmakut nǣ. ēvā kuṇu vena pættaṭa baluṇā. balanī svabhāvaya ōkayi.

그분은 이렇게 보여 주십니다. 송장은 목숨이 다했습니다. 몸의 온기도 다했습니다. 팔다리가 움직이는 일도 없습니다. 그것들은 썩는 쪽으로 돌아섰습니다. 송장의 성질은 이렇습니다.

e nirōdhāpattiyaṭa sama vecca kae kenāga husma væṭennet nǣ. værada kampanayakut nǣ. ē dekamat ivarayi. hæbæyi śarīraya uṣyē tiyenavā. indriya prabōdhayi.

nirodha-samāpatti에 든 사람은 숨도 쉬지 않습니다. 심장 박동도 없습니다. 둘 다 멈췄습니다. 하지만 몸은 따뜻합니다. indriya는 생생합니다.

maḷinalā tiyena venasa onna uccarayi. maḷiniya uṣṇēna. āyuṣa gevillā ivarayi. ēka īranna paṭan gānak.

송장과 다른 점은 그것뿐입니다. 송장은 따뜻하지 않습니다. 목숨이 다 닳아 끝났습니다. 그것은 썩기 시작합니다.

maḷamina ekayi nirōdhanāpatayē inna ekkenāgē tiyena venasa. śarīraya uṣṇē tiyenavā. śarīraya prabōdhayi. indriya prabōdhayi. onna occarayi maḷamena tava venasa tiyennē. ehenam maḷiniya væradē spandanē næhænē. maḷaminiya husma gannē næhænē. ehenam anna ē maḷaminiya næti ēvā nirō samāpatava kenāget næhæ. maḷamina venasa karama monavā tiyennē

이것이 송장과 nirodha-samāpatti에 든 사람의 차이입니다. 몸이 따뜻합니다. 몸이 생생하고 indriya가 생생합니다. 송장과 다른 점은 그것뿐입니다. 송장은 심장 박동이 없지요. 송장은 숨을 쉬지 않지요. 그러니 송장에 없는 그것들이 nirodha-samāpatti에 든 사람에게도 없습니다.

næhæ. maḷamina venasa karama monavā tiyennē hāmuduruvō uṣṇa pavatinavā in̆duran prabōdhava pavatinavāmē diya venna ætuva idiran dinanna.

'스님, 송장과 무엇이 다릅니까?' 하면, 온기가 남아 있고 indriya가 생생하게 남아 있으며, indriya가 허물어지지 않고 그대로 있다는 것입니다.

menna mē kiyana kāraṇā deka nirōdha mahāpattiyana kenāgē tiyenavā. ē nirōdha mahāpattiyaṭa samavadinna puḷuvan kiyalā kenek kiyanavānam koya dekenma balāgatta hæki husma gannavada væradē spandanaya parikṣaṇayakin hoyanna venavā. husma ganna kænīma bæliyana hæṭi

바로 이 두 가지가 nirodha-samāpatti에 든 사람에게 있습니다. 누군가 자기가 nirodha-samāpatti에 들 수 있다고 말한다면, 이 두 가지로 확인해 볼 수 있습니다. 숨을 쉬는지, 그리고 심장 박동은 검사로 찾아봐야 합니다.

venavā. husma ganna kænīma bæliyana hæṭi nirōdha samāpattiyaṭa ōna næ. caturtayāna samāpattiyaṭa samavecca kenekgē bæluvot kaya ē aya husma gannē. husmana.

숨이 멈췄는지 보는 데는 nirodha-samāpatti까지 갈 필요도 없습니다. 네 번째 jhāna samāpatti에 든 사람의 몸을 살펴보면, 그런 사람은 숨을 쉬지 않습니다.

eham nirōdha samāpattiya tiyā catutta dhyānayak tiyenavenavāda kiyalā ahanna ōnē samāpattiyak tiyenavā. dhyānaya venayi dhyāna samāpattiya venayi. catutta dhyānaya sakman karannat puḷuvan iriyavva pavatvannat puḷuvan okkoma puḷuvan. hæbæyi husma ganna avaśyatāvayak næhæ.

그러니 nirodha-samāpatti는 그만두고, 네 번째 jhāna라도 있는지 물어봐야 합니다. samāpatti라는 것이 있습니다. jhāna와 jhāna samāpatti는 다릅니다. 네 번째 jhāna에서는 caṅkamana(걷기 수행)도 할 수 있고 자세를 유지할 수도 있고 다 할 수 있습니다. 다만 숨 쉴 필요가 없습니다.

dhyāna samāpattiyaṭa pat vunāma maḷaveni tibba vagē tamayi venasakaṭa tiyennē. husma gænīma nǣ. āya kivvē venasa.

jhāna samāpatti에 들면 송장을 눕혀 놓은 것과 같은 차이가 있습니다. 숨 쉬는 일이 없습니다. 아까 말한 차이가 그것입니다.

nirōdha samāpati citta nirōdhayi. samāpattē tiyena venasa ēkayi. hitak nǣ.

nirodha-samāpatti는 마음(citta)의 멈춤입니다. 다른 samāpatti와의 차이가 바로 그것입니다. 마음이 없습니다.

maḷiniya hitaknē. maḷiniya kaya kriyātmaka vennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa ē vagēma nirōdha āsapattiya inna kenāgē kaya jīvita rūpaya kriyātmakayi karma śaktiya etakoṭa uṣṇiya tiyenavā. karma tējō dhātuva kriyātmakayi. ehenam oya kenāga æn̆gē tiyennavā itāma pūjca uṣṇatvaya

그와 마찬가지로 nirodha-samāpatti에 든 사람의 몸에서는 jīvita-rūpa가 작동하고, kamma의 힘이 작동합니다. 그래서 온기가 있습니다. kamma에서 생긴 tejo-dhātu가 작동합니다. 그러니 그 사람 몸에는 아주 미세한 온기가 있습니다.

samāpatta innavānam indriyan væṭenna ōna. bella kelin tibba nam ēka tibbā hæṭiyaṭa tiyenavā. dæn mæricca kenek maḷot ehema inna gāma bella kaḍāgattā.

samāpatti에 들어 있다면 indriya가 무너지지 않아야 합니다. 목을 곧게 세웠다면 세운 그대로 있습니다. 그런데 죽은 사람은, 앉은 채로 죽으면 목이 꺾입니다.

paḷaveni yanat bela kenek tiyā ayana kenek malut ehema himi hidihaṭa bela pættaṭa væṭilā væṭenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn nirōdhanāpattiyana eka kenā paḷaveniṭa vaḍā venasaka nē hita næha. hæbæyi ara indriya ṭakat væṭennē næ. ēvā tibbākārayen lassanaṭa pæhædiliva tiyenavā. en etakoṭa nirōdhiyen innavā nam ē svabhāvaya tiyenna ōnē.

이제 nirodha-samāpatti에 든 사람은 첫 번째 jhāna와 달리 마음이 없습니다. 하지만 indriya 하나도 무너지지 않습니다. 그것들은 있던 그대로 또렷하고 반듯하게 있습니다. 그러니 nirodha에 들어 있다면 그런 모습이 있어야 합니다.

tavat ehæṭa api daham pottalā pelā tiyenavā. nirō samāpattiyaṭa salavidalā hiṭapa kiyanavā piccuvaraṭa puccanna bæha kiyalā.

또 dhamma 책에도 나와 있습니다. nirodha-samāpatti에 든 사람은 태우려 해도 태울 수 없다고 합니다.

onna onna itin kātaya hari divattapu isselalā bæla. ehenam næ tiyenna ōnē. hæbæyi ēka kellan gatak nemeyi hiṭapattiyaka samapadi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin ēken api dakinna ōnē mē yathārthaya mokakda kiyalā. ǣ ēka sellamak nemeyi.

그러니 그것으로 이 실상이 무엇인지 보아야 합니다. 네. 그것은 장난이 아닙니다.

mama dænuvat ektarā mahattayek dhātūn gān vahansēlāgena parvēṣaṇayak karanna gihillā puccalā balanna giyā pōl kaṭu dālā. puccalā balanna giyā. kōl kaṭayōgāla nibilā giyā. dhātun vahansēlā mukut vunē næ. hæbæyi edā paṭan eyāṭa eka deyak vuṇā. sul deka idimi pupuranna paṭan gattā paḷaveni paṭan gatta ismōdan ōjat ærala. oya anti dæn antima avasthāva vena karut kakula deka hon̆da næ. kakul deka tavat puṇu venavā. pupapurak pupura ismayak kerenavā. hon̆da karanna bæ.

제가 아는 어떤 사람이 dhātu(사리)를 두고 연구를 한다며 야자 껍데기를 넣고 태워 보려 했습니다. 태워 보려고 했지요. 야자 껍데기는 다 타서 꺼졌습니다. 사리는 아무 일도 없었습니다. 그런데 그날부터 그 사람에게 한 가지 일이 생겼습니다. 두 다리가 붓고 터지기 시작했습니다. 처음에는 진물이 나오기 시작했고, 지금 마지막 단계에 이르러서도 두 다리가 낫지 않습니다. 두 다리가 더 썩어 갑니다. 종기가 터지고 고름이 나옵니다. 고칠 수가 없습니다.

itin kellan væḍak nemeyi. næt eccara balanna ōnē næ ē husma pæyak kiyalā balapuvahama væṭenna ēken balāganna

그러니 장난칠 일이 아닙니다. 그렇게까지 할 필요도 없고, 한 시간 동안 숨을 쉬는지만 지켜봐도 드러납니다. 그것으로 확인하면 됩니다.

itin mē vagē katā kiyanavāda lovturā budurajāṇan vahansēgē dharma dēśanāva silisinbiyāpat maharahatan vahansēgē saṁghāya

그런데 이런 이야기가 lokuttara의 붓다의 가르침에, 대 arahant들의 saṅgāyana에 나옵니까?

venavā mē siyallamat abhibhavāgī mahā utun dæn innavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ēkayi kiyannē. itin ēgollō kavuda api kavuda? etana tamayi innē.

네, 바로 그것입니다. 그 사람들은 누구이고 우리는 누구입니까? 거기에 답이 있습니다.

mē kalpanā karalā balanna ōnē meyāmonavada vennē kiyalā mēkē

이 사람에게 무슨 일이 벌어지는지 곰곰이 생각해 봐야 합니다.

væḍak nǣ. mē nikan mila karanna puḷuvan ēka dharmaya pennanna puḷuvan.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin ēka tamayi monavā karanna ōnē. kiyāpu dē tērum ganna bæruvahanahama yam kenek tripiṭaka dharmayen tiyena dēval ē dharmaya vikr̥ti karanavā nam kotanin keravarak veyida kiyanna bæ. hæbæyi api kiyana koyi deyak hari ē dharmayaṭa ekan̆ga venna ōnē. dharmayen pennanna ōnē sākṣa

그러니 말한 것을 알아듣지 못할 때 해야 할 일이 바로 그것입니다. 누군가 Tipiṭaka의 dhamma에 있는 것들을, 그 dhamma를 비틀어 버린다면 어디까지 갈지 알 수 없습니다. 하지만 우리가 말하는 것은 무엇이든 그 dhamma와 맞아야 합니다. dhamma에서 증거를 보여야 합니다.

anna ēkayi kiyannē. hari balayanna kayi næ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya āpahu haravalā kaṇapiṭa gahalā kiyanna puḷuvan nam. etakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karana dharmayaṭa sampūrṇa viruddhayi katāva.

붓다께서 가르치신 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이 dhamma를 뒤집어 엎어서 말할 수 있다면, 그 말은 붓다께서 가르치신 dhamma와 완전히 어긋납니다.

mahaṇeni daknē nodakinna. menna mē dahama dannavada kiyalā budurajāṇan vahansē væḍiyā. dakinnē nodakinnē. occayi pennuvē.

'bhikkhu들이여, 보면서도 보지 않는다.' 이 dhamma를 아느냐고 하시고 붓다께서는 자리를 뜨셨습니다. '보면서도 보지 않는다.' 보여 주신 것은 그것뿐이었습니다.

dæn bhikṣūn vahansēlā hariṭa viśāla avadhānayak velā loku praśnayak matu vuṇā. kumak daknē kumak nodakī. dæn budupiyāṇan vahansē mātr̥kāva kiyalā væḍiyā dēśanā karē næhænē. dæn mēka hoyāgena ilā ansa budurajāṇan vahansēlāṭa giyā. svāmīni oba vahansē kiyana eka apiṭa dēśanā karana sēkvā kiyalā ellīmak kaḷā.

그러자 bhikkhu들이 크게 마음을 기울였고 큰 물음이 생겼습니다. 무엇을 보고 무엇을 보지 않는가? 붓다께서는 주제만 말씀하시고 떠나셨지 풀어서 가르치지 않으셨지요. 그래서 이것을 찾다가 붓다께 갔습니다. '세존이시여, 말씀하신 것을 저희에게 가르쳐 주소서' 하고 청했습니다.

ehenam mahannē mēka ṭika tērum ganna. tathāgatayan vahansē visin yamak dēśanā karana laddēnavā. ē dēśanāva tuḷa siyalu ākārayen paripūrṇayi mēkaṭa kisima ākārayakin aḍuvak nǣ kiyalā dakinavā. mēka kisima ākārayen aḍupāḍuvak nǣha. aḍut nǣæt nǣ. siyallen paripūrṇayi kiyalā dakinavā. mula yahapat, mædē yahapat, agē yahapat, artha sahitāyayi, vaṁjana sahitāyi sarvākārayen paripūrṇayi.

'그렇다면 bhikkhu들이여, 이것을 알아들어라. Tathāgata가 무언가를 가르쳤다면, 그 가르침은 모든 면에서 온전하고 어느 면으로도 모자람이 없다고 본다. 이것은 어느 면에서도 흠이 없다. 모자람도 넘침도 없다. 모든 것이 온전하다고 본다.' 처음도 좋고, 가운데도 좋고, 끝도 좋으며, 뜻을 갖추고 글을 갖추어 모든 면에서 온전합니다.

mēkaṭa oya bava dakinavā. mēkaṭa menna mē ṭika væḍiyi kiyalā aḍu karanna ōna. mēkē mē ṭika mēkaṭa ekatu karanna ōnē mē vidihaṭa ekatu karanna hari hadanna ōna. ehema ekak ē dahamē nǣha kiyana ekayi nodakinavā. bæluva hoyalā balanna ehema ekak dāna vidihak naha karanna bæ. menna mēkaṭa kiyanavā dnē nodakī kiyalā. siyallen paripūrṇayi kiyalā dakinavā. mēken mē ṭika væḍiyi kiyalā aḍu karanna ekak nǣha kiyalā dakinavā. bæluvahama aḍu karanna ekak næha. anna nodakina hari. ē vagēma væḍi mēka madi kiyalā ekatu karanna vidihak. ehema ekak mēka danna dakinnē næ. anna dakina hari. ehenam

그렇다고 봅니다. '여기에 이만큼이 넘치니 덜어 내야 한다, 여기에 이만큼을 더해야 한다, 이렇게 더하거나 고쳐야 한다' 하는 것이 그 dhamma에는 없다는 것, 그것을 보지 않는 것입니다. 찾아보고 살펴봐도 그런 것을 끼워 넣을 길이 없습니다. 이것을 '보면서도 보지 않는다'고 합니다. 모든 것이 온전하다고 봅니다. 여기서 이만큼이 넘쳐 덜어 낼 것이 없다고 봅니다. 살펴봐도 덜어 낼 것이 없습니다. 그것이 보지 않는 쪽입니다. 마찬가지로 모자라니 더해야 한다는 길도, 그런 것은 이 가르침에서 보지 않습니다. 그것이 보는 쪽입니다.

dakinnē næ. anna dakina hari. ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya dæn innavanē. daknē nodakiya kiyana eka nodaknē daki kiyana ekak tiya.

그렇다면 붓다께서 가르치신 dhamma가 지금 여기 있습니다. 그런데 '보면서도 보지 않는다' 대신 '보지 않으면서 본다'는 것이 생겨났습니다.

ē kiyannē budurajāṇan vahansē dækalā næti dakina aya ē nisā. budurajāṇan vahansēṭa mēka væradilā tiyennē. nætnam maharahatan vahansēlā saṁgāyanāka væradilā. ēka hindā tamayi mē saṁgnāvē mula paṭan gannē nætuva rūpa vēdanāvalē mula paṭan gattē monavā karannada eyā hitā inna raṭāval

곧 붓다께서 보지 못한 것을 보는 사람들이라는 뜻입니다. 붓다께서 이것을 잘못 아셨다거나, 아니면 대 arahant들의 saṅgāyana가 잘못되었다는 것입니다. 그래서 '왜 saññā에서 시작하지 않고 rūpa, vedanā에서 시작했느냐'고 하는 것입니다. 그 사람이 생각해 둔 틀에 맞추려는 것이지요.

itin avidyāva nisāma nēda rūpayen vēdanāven haṭaganna hæṭi dækē næ. rūpa nætuva vēdanāvak haṭaganna vidihak nǣhæ kiyalā dækē nætta ēkanē. saṁgnāvak haṭaganna ē hitin bava dækkē nætti ēkanē. saṁkhārayak haṭaganna ē hētu saṁgnā pahaḷa vuna saṁkhāra haṭaganna vidihak nǣ. saṁkhāra pahaḷa vunot viññāṇa haṭaganna vidihak nǣ.

그러니 바로 avijjā 때문에 rūpa에서, vedanā에서 생겨나는 모습을 보지 못하는 것 아닙니까? rūpa 없이 vedanā가 생길 길이 없다는 것을 보지 못하는 것이 그것입니다. saññā가 생기는 것이 그 마음에서라는 것을 보지 못한 것이 그것입니다. 그 원인인 saññā가 나타나지 않으면 saṅkhāra가 생길 길이 없습니다. saṅkhāra가 나타나지 않으면 viññāṇa가 생길 길이 없습니다.

mahaṇeni rūpayen torava, vēdanāven torava, saṁgnāven torō, saṁkhārayen torava viññāṇaka gamanak hō hitaṭīmak hō væḍīmak hō cutiyak hō nokiya mē buddha dēśanāva

'bhikkhu들이여, rūpa를 떠나, vedanā를 떠나, saññā를 떠나, saṅkhāra를 떠나 viññāṇa가 오거나 가거나 생겨나거나 자라거나 사라진다고 나는 말하지 않는다.' 이것이 붓다의 가르침입니다.

ehenam rūpayen torava vēdanāven torava saṁgnāven torava mahaṇeni saṁgnāven torava saṁkhārayen torava viññāṇayen torava mē rūpayen torava vēdanāven torava yanavā kiyalā ehema kramayak dunnada

그렇다면 rūpa를 떠나, vedanā를 떠나, saññā를 떠나, 'bhikkhu들이여, saññā를 떠나, saṅkhāra를 떠나, viññāṇa를 떠나, rūpa를 떠나, vedanā를 떠나 간다'는 그런 방식을 주셨습니까?

hataramak kæḍuvā tiyennē rūpayak næti vena saṁgnāvak haṭagannavā kivva hētu.

네 가지를 모두 깨뜨려 놓은 것입니다. rūpa가 없는 데서 saññā가 생긴다고 말한 까닭이 그것입니다.

karanna deyak næha itin dharmaya adharmaya karaganna eka sellamak ne. sǣyahena kālayak vihil venavā. maha rahatanna kiyalā vagē hiṭiyā karanna deyak næhæ. hariyaṭama antima avasthāvē karma karmayadī gatimati matuvelā āpu velāvaṭayi pēnnē.

어쩔 수 없습니다. dhamma를 adhamma로 만드는 것은 장난이 아닙니다. 꽤 오랫동안은 웃음거리로 지나갑니다. 대 arahant인 것처럼 지냈어도 어쩔 수 없습니다. 바로 마지막 순간, kamma와 gati-nimitta가 떠오르는 때에 가서야 드러납니다.

aparādhayak karaganna viśāla kāyak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin budurajāṇan vahansē dēśanā karapu yam dharmayak ætnam ē dharmaya aḍu karanna yana eka vaṭinnē nǣ. apē bhāṣāven apiṭa væṭenna ṭiya vigraha karanna puḷuvan. hæbæyi ē dharmaya anukūlava api kiyanavā misak. ē dharmayē mēka mehema dānna epā mehema karanna kivt ēka hariyannē næha.

그러니 붓다께서 가르치신 dhamma가 있다면 그 dhamma를 깎아 내려는 것은 값어치가 없습니다. 우리 말로 우리가 알아들은 만큼 풀이할 수는 있습니다. 하지만 그 dhamma에 맞게 말하는 것이지, 그 dhamma에 대고 '이것은 이렇게 넣지 마라, 이렇게 하라'고 한다면 그것은 맞지 않습니다.

dæn mēka māu karalā dānna. vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, rūpa mē vēdanā, saṁgnā næhanam saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa rūpa, vēdanā kiyalā dānna ōna. oya vagēma apiṭa karanna ayitiyaṭiyak næhæ. ē mahāparādhayak enavā. ehema karanna kiv ēka væradenavā. dharmānukūla næ.

'이제 이것을 지우고 넣어라. vedanā, saññā, saṅkhāra, rūpa, 아니면 saññā, saṅkhāra, viññāṇa, rūpa, vedanā 하고 넣어야 한다.' 우리에게는 그렇게 할 권리가 없습니다. 그것은 큰 허물을 부릅니다. 그렇게 하라고 말하면 그것은 틀립니다. dhamma에 맞지 않습니다.

putāgen ammā upadinnē næhænē. putāgen tātā upadinnē næhanē. ammāgē tāgen potē upadinavā putā paḷaveni karalā ammā tāttā deveni upayi gælapenavā. ammā tāttaṭa issellā putā hiṭiyā. īṭa passē ammā tāttava panna kivvā hari rūpa vēdanāvaṭa issellā saṁgnā hiṭiyā kivahama ammā tāttā pat issellā putāuva hiṭiya ætivelā yana. mara pēnnanam ehemayi.

아들에게서 어머니가 태어나지 않지요. 아들에게서 아버지가 태어나지 않지요. 어머니와 아버지에게서 아들이 태어납니다. 아들을 먼저 두고 어머니, 아버지가 두 번째로 태어난다고 하면 맞겠습니까? 어머니 아버지보다 먼저 아들이 있었고, 그 뒤에 어머니 아버지를 낳으라고 했다는 것과 같습니다. rūpa, vedanā보다 먼저 saññā가 있었다고 하면, 어머니 아버지보다 먼저 아들이 있었다는 것과 같아집니다. 보이는 모습이 그렇습니다.

dæn hitalā balanna ōnē dharmayaṭa anukūla novana dēval tiyenavā hariya ēvā galapanna bæ.

이제 생각해 봐야 합니다. dhamma에 맞지 않는 것들이 있는데, 그것들은 끼워 맞출 수가 없습니다.

vistarē ov vistarē issalāva kikila issarāva kiyana eka kivvā vagē yāmayi tamayi ē anna ēkayi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin anit ē damana satvaya ē dharmānukūla mārgaya giyot caturārya satyaya avabōdha karannat bæhæ kiyalā ehema ehekut darana dānē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa kiyana katā piḷigannakan eyāṭa dukkha satiya væṭennē dukra sataya væṭahenna næ. dæn ehema ekaknē kiyannē. n etakoṭa caturārya satyaya vaṭa hadat bæhæ budu baṇa ahapu gahama mē baṇa æhuvot maeka ahapan kiyana ekanē kiyannē. koheda hariyanna.

rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이야기를 받아들이는 한 그 사람에게 dukkha-sacca가 깨달아지지 않는다고, 지금 그런 말을 하는 것입니다. 그러면 cattāri ariyasaccāni도 깨달을 수 없다는 것이니, 붓다의 가르침을 들으려거든 내 것을 들으라는 말이 됩니다. 어떻게 맞겠습니까?

in mē vagē mē tamangē ara eka maṭtaṁ vala dænīma aragena īṭa passē ōken sarkavāda goḍanagapuvahama ē dænīma piḷiban̆dava hasala dænumak næti ayaṭa ēkē tarkavādayak ēka boruva boruva bava pennanna vidihak næhæ. gælapennē næti eka mehema gælapennē nǣhæ kiyalā kivvara pennanna vidihak nǣha. ēkayi siddha vennē.

이렇게 자기 수준의 앎을 가져다가 그것으로 따지는 논리를 쌓아 올리면, 그 앎에 대해 깊은 지식이 없는 사람들은 그 논리가 거짓이라는 것을 보여 줄 길이 없습니다. 맞지 않는 것을 이렇게 맞지 않는다고 짚어 보여 줄 길이 없습니다. 그런 일이 벌어집니다.

yak karala pætta apē mahattaya ov ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

en mē vagē dēval livvahama ēkana vennē itin loku amāruvaka væṭenavā. vædagatma dē ēkayi.

이런 것들을 써 놓으면 그렇게 됩니다. 그러면 큰 어려움에 빠집니다. 가장 중요한 것이 그것입니다.

api tā praśnayak ahalā tiyenavā trihētuka paṭisandhiyakin uppatta novū aya dhyāna magaphala nolæbīmaṭa hētu monavāda kiyana

또 질문이 하나 있습니다. tihetuka paṭisandhi로 태어나지 않은 사람들이 jhāna와 magga-phala를 얻지 못하는 까닭은 무엇입니까?

dæn mēka hitāganna kaya mehema deyak a api diyamantiyak aragena ē gala upa dānavā. gan kapalā upamaṭṭam karanavā. jantrayakin karanavā eva. kiri vanāgalakut dīlā ē bantarīma kapalā upamaṭ karanavā. dæn dekama samāna dinayak tiyenna. ara yantaraya ekamayi. okpamaṭṭam karapu kramayamayi.

이것을 이렇게 생각해 봅시다. 우리가 다이아몬드를 가져와 그 돌을 다듬습니다. 깎아서 윤을 냅니다. 기계로 합니다. 석영 돌 하나도 가져와 똑같이 깎아서 윤을 냅니다. 둘 다 같은 날에 한다고 합시다. 기계도 똑같습니다. 윤을 내는 방법도 똑같습니다.

ekakin diyamantiyen mæṇika opamaṭṭam kaḷā. anien ara kabok galak kirivanā galak, kaḷugala kǣllak okmaṭan galak. dæn kaḷu gala kirivanā galā kabok gala okmaṭan kaḷē ara mæṇik okmaṭahan karapu kramayaṭa tamayi. ē antara sūtramayi gattē. ēvaṭa adālama ehemayi kriyātmakē. namut kaḷu galen hō kirivanā galen hō kabok gal kǣllen hō puḷuvanda aramē diya mantiya hari anik mæṇikak hari okpamaṭan karapu opaya matu karanna. bæri venna hētuva tibunē ara yanta sūtra valavat. ē opa karanakarana kramayavat varada nemeyi. ara galaṭa tibicca uruma satya viśēṣaya hæṭiyi.

하나로는 다이아몬드로 보석에 윤을 냈습니다. 다른 하나로는 라테라이트 돌, 석영 돌, 화강암 조각에 윤을 냈습니다. 화강암, 석영, 라테라이트에 윤을 낸 것도 보석에 윤을 낸 그 방법대로입니다. 같은 기계와 장치를 썼습니다. 그것들에 맞게 똑같이 돌렸습니다. 그런데 화강암이나 석영이나 라테라이트 조각으로 다이아몬드나 다른 보석에 윤을 냈을 때 나는 그 빛을 끌어낼 수 있습니까? 안 되는 까닭은 기계에도 있지 않았고, 윤을 내는 방법이 잘못된 것도 아닙니다. 그 돌이 타고난 바탕의 성질 때문입니다.

menna mē vagē mē trihētuvaka uppattiyak kiyannē alōbha, advēśa, amōha kiyana. menna mē hētu tunen yuttava læbū upata yamkisi kenek pinak dahamak sucaritayak karapuvahama alōbhayen, addēśayen, amōhayen kaḷā nam ē hētuven karagatten nægena kiyana śakti viśēṣaya ati daptimayi.

이와 같이 tihetuka 태어남이란 alobha, adosa, amoha라는 이 세 가지 hetu를 갖추고 얻은 태어남입니다. 누군가 puñña나 dhamma나 좋은 행실을 할 때 alobha, adosa, amoha로 했다면, 그 원인으로 일어나는 힘은 아주 밝게 빛납니다.

anna eban̆du vannā vū alōbha addēśa amōha kusala karmaya puṇya karmayaka eban̆du saha hētuvakin yamek upannakā anna ē ipadicca pudgalayāgē tibena citta svabhāvaya ati dīrtimak anna ē ohugē haṭaganna sahaja hitanam upan hita epan dīpatimat svabhāvayak tiyenavā. ē haṭaganna karma śaktiyen haṭagannavā manasa manaṁca paṭicca dhammēca uppajjati manō viññāṇaṁ kiyana siddhahan tiyenayi hitak haṭaganna.

그런 alobha, adosa, amoha의 kusala kamma, puñña kamma라는 원인으로 누군가 태어났다면, 그렇게 태어난 사람의 마음 바탕은 아주 밝게 빛납니다. 그에게 생기는 타고난 마음, 곧 태어날 때의 마음은 그렇게 빛나는 성질을 지닙니다. 그 kamma의 힘으로 마음(mana)이 생깁니다. 'manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ', 마음이 생기는 이치가 그렇습니다.

etakoṭa anna ē haṭaganna manasa mūlikava haṭaganna mānasikatvaya ēkaṭa dharmayan væḍīmen tamayi hit hata gænīma haṭagannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn api upaḍi upamāvak aragamukō mehema deyak. api harak hamak hari aragena harak hama bera paḷuvak ban̆dinavā nam beriyakaṭa hama bæn̆dalā gannakoṭa hama adinna nætuva ban̆dinavā. ekak. ton̆gapuku hamak ban̆dinavā. ēka verilā næ. itin mē vidihaṭa kaḍaḷu vecca hamak ban̆dinavā. bælā gahalā balanavā kōṭuva. atin hari kōṭin hari peraṭa tattu karalā balanavā. ara niyama vidihaṭa padan karalā niyama vidihaṭa ædalā niyama vidihaṭa vēvilā tiyena ē hamaṭa vadināvū han̆ḍa naganna puḷuvanda ara kogaku hamen kaḍagoḷu vecca hamen niyama vidihaṭa ædapu næti hamen. dokārē ganna bæ.

작은 비유를 하나 들어 봅시다. 소가죽을 가져다 북에 씌운다고 합시다. 북에 가죽을 씌울 때 하나는 당기지 않고 씌웁니다. 헐렁한 가죽을 씌웁니다. 잘 마르지도 않았습니다. 이렇게 상한 가죽을 씌웁니다. 그리고 막대로 쳐 봅니다. 손으로든 막대로든 두드려 봅니다. 제대로 손질하고 제대로 당기고 제대로 말린 가죽에서 나는 소리를, 헐렁한 가죽, 상한 가죽, 제대로 당기지 않은 가죽에서 낼 수 있습니까? 제 소리를 낼 수 없습니다.

ehenam ē vagē yamkisi mē baṇa kiyanakoṭa daham avabōdhaya læbennē. kanaṭa baṇa æhilā ē tuḷin hitaṭa aramuṇa ævidit. ē aramuṇa oba næn̆gilā āpu dē tuḷin tamayi yathāpōdaya læbennē. yathāpōdhaya nægīma ara hon̆daṭa ædapu hamaṭa gahapuhama hon̆da haḍak nægenavā vāgē. ē vagēma gælapena śabda haḍak nægenavā vāgē. niyama kampanayennē etakoṭa. niyama vidihaṭa saṁgnā nægilā ennē etakoṭa.

그와 같이 가르침을 들을 때 dhamma의 깨달음이 옵니다. 귀에 가르침이 들리고, 그것을 통해 마음에 대상이 다가옵니다. 그 대상으로 떠오른 것을 통해 있는 그대로의 깨달음(yathābodha)이 옵니다. yathābodha가 떠오르는 것은 잘 당긴 가죽을 치면 좋은 소리가 나는 것과 같습니다. 그렇게 꼭 맞는 소리가 나는 것과 같습니다. 그때 제대로 울립니다. 그때 saññā가 제대로 떠오릅니다.

ehenam dvētuka pudgalayāṭa hō ahētuka pudgalayāṭa tiyennē ara mana kiyana koṭasa ara karma śaktiyan goḍanagalā tiyena durvala karana durvala manakaṭa aramuṇu vædunahama avaśya karannā vū niyama tattvaya manasaṭa matu karalā dennē næha. ē nisā kavadāvat yathābōdhaya labanna taram īkṣa nuvaṇak æti venna. ē ahana dē ohuṭa tērum ganna bæ. tērum ganna bæri nisā eyāṭa mārgaphala avabōdha karanna bæ.

그런데 dvihetuka 사람이나 ahetuka 사람에게는, kamma의 힘이 쌓아 올린 마음이라는 그 부분이 약합니다. 약한 마음에 대상이 부딪히면 필요한 제대로 된 상태를 마음에 끌어내 주지 못합니다. 그래서 yathābodha를 얻을 만큼 날카로운 지혜가 결코 생기지 않습니다. 듣는 것을 그는 알아들을 수 없습니다. 알아듣지 못하니 magga-phala를 깨달을 수 없습니다.

dhyāna mārgaphala læbennē nættē ēkayi. manasa tīkṣaṇa venna ōnē manasa nikan tīkṣaṇaya karanna bæhæ. abhyantara tīkṣaṇatvaya venna ōnē. bāhirin tīkṣaṇa karanna hæduvaṭa hariyannē næhæ. kōṭuva koccara hon̆daṭa gattat ton̆gu berahamaṭa talalā hiṭat niyama saddha ganna bæ. koccara dakṣa beriya gæhuvat niyamahana ganna bæ. mokada ara bæn̆dilā tiyenē hamē tiyena paḷudda nisā. ēkē tiyena aḍupāḍuva nisā. ēka hariyaṭa keruvānam tamayi ēken niyama haṭaganna puḷuvan. niyama bera padaya vadinnē etakoṭa ē vagē tamayi manasaṭa han̆ḍa læbenet oya kramaya manasaṭa dænīma læbennē oya kramaya ēkayi hētu

jhāna와 magga-phala를 얻지 못하는 까닭이 그것입니다. 마음이 날카로워야 하는데, 마음은 그냥 날카롭게 만들 수 없습니다. 안에서부터 날카로워야 합니다. 밖에서 날카롭게 하려 해도 되지 않습니다. 막대를 아무리 잘 잡아도 헐렁한 북가죽을 두드려서는 제 소리를 낼 수 없습니다. 아무리 솜씨 좋은 북잡이가 쳐도 제 소리를 낼 수 없습니다. 씌워 놓은 가죽의 흠 때문이고, 거기 있는 모자람 때문입니다. 그것을 제대로 고쳐야 제 소리가 날 수 있습니다. 그때 제대로 된 북 장단이 울립니다. 마찬가지로 마음에 소리가 닿는 것도, 마음에 앎이 오는 것도 이런 식입니다. 그것이 까닭입니다.

tavat monavā hari ṭikak tiyenavā nam aha

더 있으면 조금 물어보십시오.

paṁcakāma sampattiya apiṭa vituruva visin ævitilā apiṭa api pinavana saturu karavana deyak hæṭiyaṭa lōka satyā hitā innavā.

pañcakāma-sampatti는 벗의 모습으로 우리에게 다가와, 세상 존재들은 그것을 우리를 기쁘게 하고 즐겁게 하는 것으로 여기고 있습니다.

dæn budupiyāṇan vahansē mēkaṭa upamāvak dēśanā karanavā. yamkisi manussayekuṭa æpa upasthāna asanīpayak tiyenavā nam ohuṭa æpa upasthāna karalā ohu nirōdhi karana balāporottuven yamkisi mituru vesin kenek enavā. namut ohu vennē upakrama sīlayava mahu maranna vasak dīlā.

이제 붓다께서 여기에 비유를 하나 가르치십니다. 어떤 사람이 돌봄이 필요한 병을 앓고 있다면, 그를 돌보아 낫게 해 주겠다며 벗의 모습으로 누군가 찾아옵니다. 그러나 그는 사실 꾀를 써서 독을 먹여 그를 죽이려는 사람입니다.

ē bava han̆gavannē nætuva mituru vesin ævidilā sæma upasthānayakma karanakoṭa ara upasthāna labanna. hitanavā maṭa hon̆da mitulayek hamba vuṇā. mē pudgalayā bohoma vædagat mata. oya adahasin innavā. pahu kālekadī ohuṭa tērum ganna læbenavā. oya miduru visin ævidin vaennē tamā maralā yanna. upakrama sīliya maralā yanna vasak dīlā vināśa karalā yanna āpu pudgalayek kiyalā. oya ṭika dækkā dænagattu dā mē nituru vesin mākārā ævit innē haturayek nēda kiyalā ahu nigamanaya karanavā.

그런 낌새를 보이지 않고 벗의 모습으로 와서 온갖 시중을 들어 주니, 돌봄을 받는 사람은 '좋은 벗을 만났다. 이 사람은 참 훌륭하다'고 생각합니다. 그렇게 지냅니다. 나중에 그는 알게 됩니다. 벗의 모습으로 온 그 사람이 자기를 죽이려고, 꾀를 써 독을 먹여 망가뜨리려고 온 사람이라는 것을. 그것을 보고 안 날, 그는 '벗의 모습으로 와 있던 사람이 원수가 아니었던가' 하고 결론을 내립니다.

itin budurajāṇan vahansē ahanavā ara mituru visin hitā hiṭapu kālet in̆dalā tiyennē miturekda? ē kālē ilā tiyennē taman nodæna hiṭiyā haturek.

그래서 붓다께서 물으십니다. 벗이라고 여기던 그때에도 그는 벗이었느냐? 그때에도 그는 자기도 모르게 원수였습니다.

menna mē vagē paṁcakāma sampattiyē nævati haturak. vināśayaṭa pas karanna api karā ævidilā api nodanna nisā. miturek hæṭiyaṭa api hitā innavā. yam davasakadī mē miturek hæṭiyaṭa inna haturagē svabhāvaya dækka davasaṭa metek kal api vaṭahā mē ekatu velā hiṭiya paṁcakāma sampattiyahana haturava misā. mitura nemeyi kiyalā dænaganna.

이와 같이 pañcakāma-sampatti라는 원수가 우리를 망치려고 우리에게 왔는데, 우리가 모르기 때문에 벗으로 여기고 있습니다. 어느 날 벗의 모습을 한 이 원수의 본모습을 보는 날, 지금껏 우리를 둘러싸고 함께 있던 pañcakāma-sampatti가 원수였지 벗이 아니었음을 알게 됩니다.

ehenam metek kala miturek kiyalā mama hævaṭilā hiṭiyā metak. miturek in̆dalā næhænē kiyalā daka. mē paṁcakāma sampattiyak kiyana vacanaya hitā innē paṁcakāma vipattiyaka. yathārthaya nam paṁcakāma vipattiya yathārthaya dækkadāṭayi ēka ehema kiyannē. etakan api kiyannē paṁcakāma sampattiya. mokada lōkayā hæmelēma mituru aragena innavā paṁcakāma ē tākam lōka sammata katā mokakda? paṁcakāma sampattiya. yathārthaya hariyaṭa væṭaguṇa davasaṭa paṁcakāma sampattiya nemeyi paṁcakāma vipattiyana niyama vacana kiyalā dænaganna.

그러면 '지금껏 벗이라고 속고 있었구나, 벗은 처음부터 없었구나' 하고 봅니다. pañcakāma-sampatti(다섯 감각 즐거움의 복)라는 말로 여기던 것이 사실은 pañcakāma-vipatti(다섯 감각 즐거움의 재앙)입니다. 실상을 본 날에야 그것을 pañcakāma-vipatti라고 부릅니다. 그때까지 우리는 pañcakāma-sampatti라고 합니다. 세상 사람들이 늘 그것을 벗으로 붙들고 있으니, 그때까지 세상에서 통하는 말은 무엇입니까? pañcakāma-sampatti입니다. 실상을 제대로 깨닫는 날, 바른 말은 pañcakāma-sampatti가 아니라 pañcakāma-vipatti임을 알게 됩니다.

hæbæyi ē aya kivvot ehema anit ayaṭa. paṁcakāmaya vipattayā kiyalā lōkayā kiyanavā obaṭa isuda kiyalā. api dakilā tiyena paṁcakāma sampattiyak hæṭiyaṭa. atdækīma tiyennē sampattiyak hæṭiyaṭa. ehema meheṭa kohomada vipattiyak yannē kiyalā. ē yathārthaya kiyana pudgalayāṭat garahanna puḷuvan.

하지만 그런 사람이 다른 이들에게 그렇게 말하면, 세상 사람들은 'pañcakāma가 vipatti라니, 당신 미쳤소?' 합니다. 우리는 pañcakāma-sampatti로 보아 왔고 겪은 것도 sampatti로 겪었는데 어떻게 그것이 vipatti가 되느냐는 것입니다. 실상을 말하는 사람을 헐뜯을 수도 있습니다.

namut yathārthaya mokakda? paṁcakāmaya yamak vāgē. lōka satyayā sasara dukaṭa ætda damanavā. pasuven hædīma. māyā darśanayak hæṭiyaṭa peilā mulāvaṭa pat karanavā misak tr̥pṭiyaṭa pat karalā pūrṇa karana ekak nemeyi.

그러나 실상은 무엇입니까? pañcakāma는 미끼와 같습니다. 세상 존재들을 saṃsāra의 괴로움으로 끌어들입니다. 허깨비처럼 보여 미혹에 빠뜨릴 뿐, 만족에 이르게 해 채워 주는 것이 아닙니다.

lōka sattvayaṭa asāhanariya mānasikatvayak goḍanaganagā sasara duk vin̆dō vidō vidihaṭa geniyanavā. ananta saṁsāraya paṭan āpu puduma sūkṣama haturayek. hoyāganna bæri nisā lōka sattvayāṭa yathā dharmayak ena tākkal ōka hoyāganna bæri nisā tamanṭa taniyen bērena kramayak næti.

세상 존재들에게 채워지지 않는 마음을 쌓고 또 쌓게 하여, saṃsāra의 괴로움을 겪고 또 겪으며 끌려가게 합니다. 끝없는 saṃsāra 처음부터 따라온, 놀랍도록 미세한 원수입니다. 찾아낼 수 없기 때문에, 참된 dhamma가 올 때까지 세상 존재들은 그것을 찾아낼 수 없기 때문에, 스스로 홀로 벗어날 길이 없습니다.

antima sūkṣama hatura tamayi paṁcakāmayē sampattiyak vaśayen innē. pasen innē. dharmaya tuḷin tērum gatta davasaṭa tamayi hariyaṭa mē haturē paṁcakāmīya næmati sampattiyak hæṭitāvē haturek. mēkanē maṭat vennē paḷaveni vipattiya. mēken nēda mēka vināśayaṭa pat vennē kiyalā anna æmak atikin dakinavā.

마지막 미세한 원수가 pañcakāma-sampatti의 모습으로 곁에 있습니다. dhamma를 통해 알아들은 날에야 비로소, pañcakāma라는 sampatti의 모습을 한 이것이 원수임을 제대로 압니다. '나에게 일어나는 첫째 재앙이 이것이구나, 이것 때문에 망가지는 것이구나' 하고, 그때 그것을 미끼로 봅니다.

ara api ara issellā upamāvak kivvē māḷu allanna yana manussayek bilī kokkayi, bilī bittayi, sǣnayi allagatta māḷu danna goṭṭakuyi æmakuyi harayi yanavā. aran giyāṭa passē dæn api ahanavā ara māḷuvanṭa hitaka kara ekakvat otana tibuṇada? māḷuvanṭa yahapatak karana ekakvat oya māḷu allanna yanaka tibuṇada? māḷuvanṭa vināśayak æti karana dēval ē manussayā ḷan̆ga tibuṇā nisā. vena ekak tibuṇē. ōken gihillā haṭam minihā mokada karannē ara mē bilī pittē paṭalavalā rǣnnē amulanalā ara bilī kokka dāgena balā innā māḷu allana ahuveda eka māu ekakvat ēkaṭa ahuvennē næ.

아까 비유를 하나 들었지요. 물고기를 잡으러 가는 사람이 낚싯바늘, 낚싯대, 낚싯줄, 잡은 물고기를 담을 바구니, 그리고 미끼를 가지고 갑니다. 그가 간 뒤에 우리가 묻습니다. 물고기에게 이로운 것이 하나라도 거기 있었습니까? 물고기를 잡으러 가는 데에 물고기에게 좋은 것이 하나라도 있었습니까? 그 사람 곁에는 물고기를 망치는 것들만 있었습니다. 다른 것은 없었지요. 그런데 그가 가서 낚싯대에 줄을 감고 미끼를 달지 않은 채 바늘만 던져 놓고 기다린다면 물고기가 걸리겠습니까? 한 마리도 걸리지 않습니다.

ehenam etana bilī kokkayi. bilī bittayi. bilī kokka ban̆dina ræhæṇayi. ara alla ganna dāgatta māḷu goṭuvayi. oya hatara vitarak aragena māḷu allanna giyot ehema ekas oya hatarenma allanna bæ. ehenam māḷuvanṭa vināśayak siddha vennē næhæ. oya hatarenma atnavā. hæbæyi oya hataren vināśa karanna æma kiyalā ekak geniccayi. ēka rasayi. anna ēka amulalā dæmmot mokada vennē? māḷuvanṭa ara mahā vināsaya siddha venavā. ehenam māḷuvanṭa vināśaya siddha karana paḷavænīma koṭasa mokakda oya kanicca ēva? anna æma æma næti davasaṭa anik kati velā væḍak. dæn ani sēruma māḷuvāṭa vināśa karana dēval vala vanin rasavat priya karana æma tamayi paḷavægula.

그러면 거기에는 낚싯바늘, 낚싯대, 바늘을 매는 줄, 잡은 것을 담을 바구니가 있습니다. 이 네 가지만 가지고 물고기를 잡으러 가면 이 넷으로는 잡을 수 없습니다. 그러면 물고기에게 해가 생기지 않습니다. 넷 모두에서 벗어납니다. 하지만 이 넷으로 망가뜨리려고 미끼라는 것을 하나 가져갔습니다. 그것은 맛있습니다. 그것을 달아 던지면 어떻게 됩니까? 물고기에게 큰 파멸이 일어납니다. 그렇다면 가져간 것들 가운데 물고기를 망치는 첫째 부분은 무엇입니까? 미끼입니다. 미끼가 없는 날에는 나머지는 쓸모가 없습니다. 물고기를 망치는 모든 것들 가운데 맛있고 좋아하는 미끼가 첫째 덫입니다.

ē vagē paṁcakāma sampattiya næmati ugula æma tamayi. mē duka næmati mē kokka paṭalavāgena dāgena mē sasara gamanaṭa geniyana paḷaveni ugula. ōkē dækapu davasa paṁcakāmaya kiyana mahā vipattiyak mahā sampattiyak nemeyina kiyalā dakinavā.

그와 같이 pañcakāma-sampatti라는 덫이 미끼입니다. dukkha라는 이 바늘에 걸어 saṃsāra의 길로 끌고 가는 첫째 덫입니다. 그것을 본 날, pañcakāma는 큰 sampatti가 아니라 큰 vipatti임을 봅니다.

īlayāṭa api dakinnē sampattiyak hæṭiyaṭa nemeyi. ēvā vipattiyak hæṭiyaṭa. ēka dakinna ōnē. svāmīn vahansa ēka pera akusala karmayak

그다음에는 그것들을 sampatti로 보지 않고 vipatti로 봅니다. 그렇게 보아야 합니다.

ōnē. svāmīn vahansa ēka pera akusala karmayak pera akusala karmaya kiyana akusala karma valaṭat mul vunē okkoma vunē avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi ēka. avidyāva nisā tr̥ṣṇāva nisā ēvaya balavatkama nisāmayi akusala karma karalā tiyennē. gahalā hari, maralā hari, kapalā hari, koṭalā hari horakam karalā hari mama kolla gālā hari monavā karalā hari magē paṁcakāma sampattiya vidanna kramayak hoyāganna ōnē. ōkaṭa tamayi lōka satyayan siyaluma avara karalā tiyennē. dasa akusalma karalā tiyennē. n dasa akusalayaṭa lōka satyayan nikan bæn̆dunē næha.

'스님, 그것은 지난날의 akusala kamma입니까?' 지난날의 akusala kamma라고 하는 그 akusala kamma들의 뿌리도 모두 avijjā와 taṇhā였습니다. avijjā 때문에, taṇhā 때문에, 그 힘 때문에 akusala kamma를 지은 것입니다. 때려서든, 죽여서든, 베어서든, 찍어서든, 훔쳐서든, 빼앗아서든, 무엇을 해서든 내 pañcakāma-sampatti를 누릴 길을 찾아야 한다는 것입니다. 세상 존재들은 그 때문에 온갖 허물을 저질러 왔습니다. 열 가지 akusala를 다 저질러 왔습니다. 세상 존재들이 열 가지 akusala에 그냥 묶인 것이 아닙니다.

sampattiyak mul vecca nisāmayi sampattiyak kiyalā gatta āmāśavādaya nisāmayi dasakusalaya dharma satyayak bæn̆dilā tiyennē. dæn ē nisāma tamayi anantapana satara pa duk vin̆dalā tiyennē. paṁcakāma sampattiya næti ugula notibuṇa nam lōka satyayē kavadāvat satara apaha dukaṭa væḍennē nǣ. væṭenna vidihak næ. dæn satara apaha dukara ætta samu paḷaveni ugula tamayi paṁcakāma sampattiya neme vaśayen api aran hiṭapu āśvādaya.

sampatti가 뿌리였기 때문에, sampatti라고 붙든 assāda(맛) 때문에 세상 존재들이 열 가지 akusala에 묶인 것입니다. 바로 그 때문에 셀 수 없이 네 apāya의 괴로움을 겪어 왔습니다. pañcakāma-sampatti라는 덫이 없었다면 세상 존재들은 결코 네 apāya의 괴로움에 떨어지지 않습니다. 떨어질 길이 없습니다. 네 apāya의 괴로움으로 이끄는 첫째 덫은 pañcakāma-sampatti라고 여기며 붙들고 있던 그 assāda입니다.

ehenam ēka tērum gattaṭa pat. ēka sæpak apiṭa nigamanaya karanna puḷuvan kamak nætuva yanavā. anna dahama avabōdhīdī læbena tīraṇaya

그러니 그것을 알아듣고 나면, 그것이 즐거움이라고 결론 내릴 수 없게 됩니다. 그것이 dhamma를 깨달을 때 얻는 결론입니다.

ēni ēnisā sæpa dukak hæṭiyaṭa dakinna. duka ulak hæṭiyaṭa dakinna upēkṣāva anicca hæṭiyaṭa dakinna. etakoṭa vēdanā pirisin̆da dænagattā venavā kiyalā pennavā. vēdanāva pirisidu dænagannā sæpa dukak hæṭiyaṭa dakinna ōnē. duka ulak hæṭiyaṭa dakinna ōnē. upēkṣāva aniccatāvayen dakinna ōnē.

그러므로 즐거움을 dukkha로 보고, 괴로움을 화살로 보고, upekkhā를 anicca로 보십시오. 그러면 vedanā를 두루 안 것이 된다고 보여 주십니다. vedanā를 두루 알려면 즐거움을 dukkha로 보아야 합니다. 괴로움을 화살로 보아야 합니다. upekkhā를 anicca로 보아야 합니다.

menna mē sæpa vēdanā, duk vēdanā, upēkṣā vēdanā kiyana ṭika mē ākārayen dækka davasaṭa vēdanā pirisin dænagattā venavā. vēdanā pirisin dænagattā nam vēdanā nirōdha venavā. vēdanā nirōdha nam taṇhā nirōdhayi. taṇhā nirōdha nam upādā nirōdhayi. upādā nirōdha nam bhava nirōdhayi. bhava nirōdhanam jāti nirōdhayi. jāti nirōdha nam jarāya maraṇa sōka paridēvaya duk dōmanassa paya siyalla nirōdhayi.

즐거운 vedanā, 괴로운 vedanā, upekkhā vedanā를 이렇게 본 날, vedanā를 두루 안 것이 됩니다. vedanā를 두루 알았다면 vedanā가 멈춥니다(nirodha). vedanā가 멈추면 taṇhā가 멈춥니다. taṇhā가 멈추면 upādāna가 멈춥니다. upādāna가 멈추면 bhava가 멈춥니다. bhava가 멈추면 jāti가 멈춥니다. jāti가 멈추면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 모두 멈춥니다.

anit etakoṭa vēdanāvak vēdanāvak kiyadāva pirisida dakinavā kiyana eka vennē næ.

그렇지 않으면 vedanā를 두루 본다는 일이 일어나지 않습니다.

piri sita dakinna kivvē. vēdanāva lōka satvayā priya karanavā. sæpa vēdanāva priya karanavā. duk vēdanāvak enakoṭa ēken ven velā āyi sæpa vēdanāvaṭa yanna priya karanavā. duk vēdanāva priya karannē nǣ. ēka samaga gæṭenavā sæpa vēdanāva passē duvannē. upēkṣā vēdanāvak hiṭiyo ṭī kālayak enakoṭa nǣna næ sæpa vēdanāṭa āyanna ōna kiyalā āya adahasa enavā. āyi ara sæpa vēdanāṭama vædenavā. ehenam priyabhāvaya hin̆dinna nam ēka yathārthaya dakinna ōnē.

두루 보라고 하신 것입니다. 세상 존재는 vedanā를 좋아합니다. 즐거운 vedanā를 좋아합니다. 괴로운 vedanā가 오면 거기서 벗어나 다시 즐거운 vedanā로 가고 싶어 합니다. 괴로운 vedanā는 좋아하지 않습니다. 그것과 부딪히고 즐거운 vedanā를 뒤쫓아 갑니다. upekkhā vedanā가 한동안 이어지면 '아니, 다시 즐거운 vedanā로 가야지' 하는 생각이 또 일어납니다. 다시 그 즐거운 vedanā에 빠집니다. 그러니 좋아함을 끊으려면 그 실상을 보아야 합니다.

vēdanāva kiyannē mokakda? ēkē svabhāvaya mokakda? ēka dakinna ōnē. ē rūpaya penik vagē dakinna. vēdanāva diyapu bubulak vagē dakinna. ovā upamā okkoma saṁgnāva mikuvak o vagē dakinna. saṁkhāra harayak næti kesē kan̆dak ovā vagē dakinna. viññāṇa mæjikkārayek næ māyākārayekka vagē dakinna. oya upamā pahen rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa dænagattahama paṁcaskandhaya yathārthayen dænagattā venavā.

vedanā란 무엇입니까? 그 성질은 무엇입니까? 그것을 보아야 합니다. rūpa를 물거품처럼 보십시오. vedanā를 물방울처럼 보십시오. 그것들은 다 비유입니다. saññā를 아지랑이처럼 보십시오. saṅkhāra를 속이 없는 바나나 줄기처럼 보십시오. viññāṇa를 마술사, 아니 요술쟁이처럼 보십시오. 이 다섯 비유로 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa를 알면 pañcakkhandha를 있는 그대로 안 것이 됩니다.

mē paṁcaskandhaya yathārthayen dænagatta davasaṭa paṁcaskandhaya piḷiban̆da yam chandara rāgayak tibunā nam ēken midenavā. paṁcaskandhaya chandara rāgayak videnahama yali yali paṁcaskandhayak goḍanagannā vū mul dharmaya ivarayi. ehenam paṁcaskandhaya na yaḷi goḍanagannē næ. tiraṇuvan pānakam ituru paṁcaskandhaya tiyenavā. chanda rāgayen duru vecca paṁcaskandhaya matu bavayak haṭagannavanna hētuvak nǣ. ehenam matubhavayak nǣha. mē antima jātiyayi. ayama antimā jātiya natidātanapuna bava kivvē ēkayi.

pañcakkhandha를 있는 그대로 안 날, pañcakkhandha에 대해 있던 chanda-rāga에서 벗어납니다. pañcakkhandha에 대한 chanda-rāga에서 벗어나면, pañcakkhandha를 거듭거듭 쌓아 올리던 뿌리 dhamma가 끝납니다. 그러면 pañcakkhandha를 다시 쌓지 않습니다. 이번 삶이 이어지는 동안은 남은 pañcakkhandha가 있습니다. chanda-rāga를 떨친 pañcakkhandha에는 다음 bhava를 일으킬 까닭이 없습니다. 그러면 다음 bhava가 없습니다. 이것이 마지막 태어남입니다. 'ayam antimā jāti, natthi dāni punabbhavo'라고 하신 까닭이 그것입니다.

dæn mē kālē hun̆gāk denek mē sundara buddhāgamādī vacana valin mē pæraṇi ākalpa væraṇi sampradāyika væḍapiḷival mē bauddha væḍapivala uccanayaṭa pat karanavā. dæn oya tana ekak tamayi perahæra kiyana ekak. perahæra kiyana eka passē hadāgatta kālayaka ekak budurajāṇan vahansē ekak nemeyi. etakoṭa mē perahærak gæna katā karanakoṭa mē ada api dakina saṁkēta okkoma nikan mē lōkayā mulāvaṭa pat karana nikan vinōda væḍa piḷilā ḷamayi naṭavanōnavā. dæn mehema kiyanavā.

요즘 많은 사람이 '아름다운 불교' 같은 말로 이 옛 생각들, 옛 전통 행사들을 불교 행사로 높이 치켜세웁니다. 그 가운데 하나가 perahera(행렬 축제)입니다. perahera는 나중 시대에 만들어진 것이지 붓다의 것이 아닙니다. 그래서 perahera를 두고 말할 때, 오늘 우리가 보는 그 상징들은 모두 세상을 홀리는 그냥 놀이판일 뿐, 아이들을 춤추게 하는 것이라고 합니다. 요즘 그렇게 말합니다.

dæn mē perahæra kiyana eka tērum arannē nǣ ēkin dahama arthaya. api ganna yanavā ektarā harayak. sāra dharmayak. ē tamayi bauddha sāra dharmayē vimuktiya san̆dahā gonna sāra dharmaya.

그런데 perahera라는 것을, 그 안의 dhamma 뜻을 알아듣지 못하고 있습니다. 우리는 어떤 알맹이(hara), 곧 sāra dhamma를 얻으러 갑니다. 그것은 불교의 sāra dhamma 가운데 vimutti를 위한 sāra dhamma입니다.

ē vimukti sāra dharmaya gonnagāganna issellā pūrva harayak tiyenavā. īṭa issellā patviya yutu sāra dharmayak. mahā sāra dharmaya ganna issellā patviya yutu haraya peradī labāgata yutu harayaṭa kiyanavā pera hara etā perahæra kiyanavā.

그 vimutti의 sāra dhamma를 얻기 전에 앞선 알맹이가 있습니다. 그보다 먼저 이르러야 할 sāra dhamma입니다. 큰 sāra dhamma를 얻기 전에 이르러야 할 알맹이입니다. 앞서(pera) 얻어야 할 알맹이(hara)를 'pera hara', 곧 perahera라고 합니다.

dæn baṇa ahanna pansvalaṭa yanna issellayi mē perahæra pavatvagena yannē. dæn baṇa ahanakoṭa mahā haraya gatta hæki. ēka ganna pūrva harayak tiyenavā ganna. ēkaṭa hæḍa gæhenna ōnē. avaśya pasutalaya hadāganna ōnē. manasa hadāganna ōnē pūrva hæḍa talayakaṭa haravat væḍa piḷivakaṭa menna ē pūrva sāra dharmayak harā manasa haḍagahana væḍapiḷiṭa kenā perahæra pūrva haraya kiyana eka.

perahera는 가르침을 들으러 절에 가기 전에 벌어집니다. 가르침을 들을 때 큰 알맹이를 얻을 수 있습니다. 그것을 얻으려면 먼저 얻을 앞선 알맹이가 있습니다. 거기에 맞게 다듬어져야 합니다. 필요한 바탕을 마련해야 합니다. 마음을 앞선 바탕에, 알맹이 있는 길에 맞게 다듬어야 합니다. 앞선 sāra dhamma에 맞게 마음을 다듬는 이 길을 perahera, 곧 '앞선 알맹이'라고 합니다.

mahāsāra dharmaya gattahama caturārya satyaya ahanna hamba venavā. ēka tamayi pansalē giyāma hamba venavā. pansalahaṭa kaṭṭiya yanakoṭa pirisa ekatu karagena yanakoṭa tamayi perahæra karagena yannē. perahæra pennagena tamayi yannē. perahærē tamayi okkoma ennē.

큰 sāra dhamma를 얻을 때 cattāri ariyasaccāni를 듣게 됩니다. 그것은 절에 가면 얻습니다. 사람들이 절로 갈 때, 무리를 모아 갈 때 perahera를 이루어 갑니다. perahera를 보여 주며 갑니다. perahera에 모든 것이 담겨 옵니다.

dæn mē perahæra mokakda? dæn ōka api dakinna ōnē. perahærē anu piḷivelin tiyenavā pirisak innavā. perahærak hædena hæda. issellāma yannē hak geḍiyā pim̆bagena. kenek issellāma yanavā.

그렇다면 이 perahera는 무엇입니까? 그것을 우리가 보아야 합니다. perahera에는 차례대로 늘어선 무리가 있습니다. perahera가 이루어지는 모습이 그렇습니다. 맨 앞에는 소라고둥을 불며 갑니다. 누군가 맨 앞에 갑니다.

sagiriya pivena giyāṭa passē īḷan̆gaṭa venavā sēvisikāraya. īṭa passē enavā bera kārya.

고둥을 부는 사람이 지나간 뒤에 다음은 hēvisi 연주자입니다. 그 뒤에 북잡이(bera)가 옵니다.

īṭa passē davul berakāraya mahārayāganna bam baṁgala ekaparagennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē kaṭṭiya īḷan̆gaṭa anu piḷivelayā næhæ. hēvisikāraya venavā, berakāraya venavā, davul berakāraya venavā. otanin āvaṭa passē a īṭa passē enavā kasa kasa perahæra kasa gahana kaṭṭiya

그 사람들이 다음으로 차례대로 갑니다. hēvisi 연주자, 북잡이, davul 북잡이가 갑니다. 거기를 지나면 그 뒤에 kasa(채찍) 행렬, 채찍을 치는 무리가 옵니다.

issellāma ǣ dæn issellāma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov dæn ahannē ēka mokaru karagannē. mokak senaka ǣt karalā haṭan ganna ōnaṭa ara gahagena minissu pænna duvanavānē aya iḍa diyalā ēkaṭa ēkaṭa aran tiyennē. pāra hadā pāra hadāganna ov namut edāsavā anupiḷivalin tibunē. dæn kasa gahana kaṭṭiya ēṭa enavā. etanin itin etenṭa āvaṭa passē.

네, 지금 묻는 것은 그것을 왜 하느냐는 것이지요. 사람들을 물러나게 하려고, 채찍을 치면 사람들이 물러나 비켜 주니까 그 때문에 한다는 것입니다. 길을 내려고, 길을 트려고요. 네, 하지만 그때는 그것도 차례에 따라 있었습니다. 이제 채찍 치는 무리가 그다음에 옵니다. 거기서, 거기에 온 뒤에.

īṭa passēda en mehāṭa enavā. oya eka eka jātiyē mē ē kiyannē ara boru kakulkārayō eyāṭa ē kaṭṭiya ekatu venavā. īṭa passē na mūhaṇa dāgena baḷu mūhuṇa dāgena ali mūhuṇa dāgena oru bakuru næn kiyalā koṭasak enavā. minissu eka eka muhuṇa dāgena naṭanavā. ves mūhaṇa dāgena gibōla ā gini bōla yanavā. ov gini bōla kærakīma tamayi īḷan̆gaṭa ennē. piḷibōla kærakīma enavā ara ḷan̆gaṭa piribōla karagenaṭa pasen tamayi oya kiyana ov oḷu goḍannē eka eka vidiha satun kiyalā.

그 뒤에는 이쪽으로 여러 가지 무리가 옵니다. 곧 장대다리꾼들이 그 무리에 섞입니다. 그 뒤에는 개 탈을 쓰고, 코끼리 탈을 쓰고, 온갖 탈을 쓴 무리가 옵니다. 사람들이 갖가지 탈을 쓰고 춤춥니다. 탈을 쓰고 갑니다. 불공이 갑니다. 네, 불공 돌리기가 다음에 옵니다. 불공 돌리기가 그 곁에 옵니다. 불공 돌리기 뒤에 여러 짐승 머리를 쓴 무리가 옵니다.

īṭa passē mokada karannē oya karalā enavā mahā baḍa tiyena nilama ekak. ayē śarīyanāva ē æn̆dagena kaṭṭiyā niladhārī

그 뒤에 어떻게 하느냐 하면, 배가 불룩한 nilame(관리)가 옵니다. 그런 옷차림을 한 관리들입니다.

oya kaṭṭiyāvaṭa passē nna dæn oīṭa passē mē nætum kālaya eka vidiha næ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa īḷan̆gaṭa mokada karannē æti ara kiyana vidihaṭa mē ēkē vidiha nætum natana dīru pahalukārayō poḷomkārayō ov oya vagē kaṭṭiya enavā īḷan̆gaṭa ov horaṇaya hari tana tana sagiḍiya lan̆gaṭayi horaṇākāraya venavā. anukiḍa liyak tiyenavāda ma ēkin ganna horaṇāva hadiyana horaṇāva yanavā. ehema tamā atinna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa passē okkoma giyāṭa passē śāntava sudu koṭi ussagatta sudu æn̆dagatta ḷavā pirisak hari pirisak enavā. īḷan̆gaṭa etakoṭa ēvan kæsvala aragena æhenavā. ara poḍi aragena īṭa passē malla aragenalu aragena oya vidiha dēval aran enavā īḷan̆gaṭa. dæn mehema tamayi sādu kiyiyagena ēkat tiyennē perahæra. aragollō ara vidihaṭa yanavā. dæn mēka tamayi mē sundara buddhāgama kiyalā ada kiyannē. sundara buddhāgamaya koṭasak tamayi perahæra kiyalā.

모두 지나간 뒤에, 고요하게 흰 깃발을 들고 흰옷을 입은 아이들 무리가 다음으로 옵니다. 그리고 바구니를 들고, 작은 것들을 들고, 그다음 자루 같은 것들을 들고 옵니다. 그렇게 sādhu를 외치며 가는 것도 perahera에 있습니다. 그들이 그렇게 갑니다. 오늘날 '아름다운 불교'라고 하는 것이 이것입니다. 아름다운 불교의 한 부분이 perahera라고 말합니다.

dæn mēka api saṁkētana dæka nisā ē sundara buddhāgama kiyannē. baṇa ahanna issellā dænagata yutu haraya tamayi oya tiyā tiyennē. baṇa ahanna pera dænagata yutu dē haraya ōkin dakinna ōnē. perahærin dakinna panavā.

그런데 이것을 상징으로 보았기에 그것이 아름다운 불교인 것입니다. 가르침을 듣기 전에 알아야 할 알맹이가 거기에 놓여 있습니다. 가르침을 듣기 전에 알아야 할 것, 그 알맹이를 거기서 보아야 합니다. perahera로 보여 줍니다.

anna hak geḍiyak nāda karenna issellāma yannē. ada mē paṁcaliyē saṁkha nādayak pavatvenavā. śuddha nādayak pavatvenavā. saṁyupa karalā

소라고둥을 울리며 맨 앞에 갑니다. 오늘 절에서 고둥 소리가 울립니다. 맑은 소리가 울립니다.

tiyennē suddha harata dharmaśra dharma halata daham hari saṁkalpattaya saṁkhanādaya astha brahmasra nādaya kiyana eka pennannē saṁkhanādaya kiyalā geḍiya hada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mēka tamayi ada mē pansiliya pavatvannē kiyana saṁkētaya tamayi paṁśanādīn issellāma penna na

오늘 절에서 이것이 열린다는 상징이 바로 이것입니다. 고둥 소리로 맨 먼저 보여 줍니다.

ē vagēma kanaṭa midī kar rasā venavā. daham hana tuḷa horayak næ. horayak næti han̆ḍa kiyanavā hora nǣ hara. hora næti han̆ḍa enna saṁgnā boru næti han̆ḍahanna enna kiyana ekā hora næti han̆ḍahanna enna kiyana eka tamayi hora nǣ han̆ḍin pennannē īḷan̆gaṭa ov dahama han̆ḍa hora nǣha. ēka śāntayi praṇītayi. saraṇa guṇayen yuktayi. mihiriya madhurayi. anna ē hora næti han̆ḍāda pansalē pavatvanavā ēka handa enna kiyana eka tamayi perahærē horaṇayakāraya penna.

마찬가지로 귀에 달콤한 맛이 됩니다. dhamma의 소리 안에는 거짓(hora)이 없습니다. 거짓 없는 소리를 'hora næ', 곧 horanā(피리)라고 합니다. '거짓 없는 소리를 들으러 오라', 거짓 없는 소리를 들으러 오라는 것을 horanā 소리로 다음에 보여 줍니다. 네, dhamma의 소리는 거짓이 없습니다. 그것은 고요하고 뛰어나며 귀의할 덕을 갖추었습니다. 달고 감미롭습니다. 그 거짓 없는 소리가 절에서 울리니 오라는 것을 perahera의 horanā 연주자가 보여 줍니다.

pavatini ekin ekaṭa yana. īḷan̆gaṭa pennannē apiṭa dænagata yutu dharmaya. mokakda penavannē? sē visihena

하나씩 차례로 갑니다. 다음으로 보여 주는 것은 우리가 알아야 할 dhamma입니다. 무엇을 보여 줍니까? hēvisi로.

īḷan̆gaṭa pennava deyak tiyenavā. ēkenā hēṣaya depættaṭa kiyanavā ēkē æs deka bera æhæ ehema kiyanna. ēkaṭa ara kōṭu deken. aḍi vēgayen karakoḷa gahana hari vēgavat. dæn ōken pennannē mokakda? apē æt dekaṭa ena eka tamayi ē vidiyē æs deken pennannē. æt deka karā vēgayen aramuṇu venavā. kaḍi kaḍaki aramuṇā vēgaya ena ena aramuṇak ætnam. ē mulā sahagata aramuṇa visi karanna. ē kiyannē pēna ēvā. oya pēna ēvā visi kara damanna. allaganna puḷuvan. āva giyahā āva giyāsak ēvā ituru vennē. anna ē saṁkētaya tamayi kē 28 hin pennāva. bāraganna epā kiyana eka.

다음으로 보여 주는 것이 있습니다. hēvisi는 양쪽 면이 있는데 그것을 두 눈, 북의 눈이라고 합니다. 거기를 막대 두 개로 아주 빠르게 칩니다. 무척 빠릅니다. 그것으로 무엇을 보여 줍니까? 우리 두 눈에 오는 것, 그것을 그 두 눈으로 보여 줍니다. 두 눈에 대상들이 빠르게 닿습니다. 순간순간 지나가는 대상의 빠름입니다. 오는 대상이 있으면 그 미혹하게 하는 대상을 내던지라는 것, 곧 보이는 것들을 내던져 버리라는 것입니다. 붙잡을 것이라고는 왔다 가는 것뿐, 남는 것은 그것뿐입니다. 그 상징을 hēvisi로 보여 주었습니다. 받아들이지 말라는 것입니다.

īḷan̆gaṭa īṭa vaḍā vēgaya aḍu. gæṭa perada venavā.

다음은 그보다 느린 gæṭa bera(매듭 북)입니다.

īṭa passē īrāgana ekak tiyanavā. ēṭa asara velāvē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yanakoṭama api nitarama huru venna ōnē. ē pārē yanakoṭama ahuvena eyā visi karalā yannē. samahara yanakoṭa lassana evā æhērāgena dæhen ada vædalā gattot ehema iṭēgatava baṇa ahanaha pēnnē næ. oya pēna pēna visi karalā purudu venna yanakoṭa ēka tamayi pera harē dennē.

가는 동안 우리는 늘 익혀야 합니다. 그 길을 가면서 걸리는 것을 내던지며 가는 것입니다. 어떤 이들은 가는 길에 예쁜 것들을 주워 들고 거기에 빠져 버리면, 가르침을 들을 때 보이지 않습니다. 보이는 것마다 내던지는 버릇을 들이며 가는 것, 그것이 앞선 알맹이가 주는 것입니다.

īṭa passē anisaraya denavā bereda. api kanaṭa kiyanavā kanna behe. mē bēhēri kiyannē bihiri kiyana han̆ḍa. bēri han̆ḍa tiyenavā edā. kǣkō gahanna epā. pirihin epā. ēvā næti karaga tamayi ē hada mahā karadarayakna. ēkē siddha vennē dahamaṭa bādhāvak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mēka han̆dunāganna. ēka tamayi pennannē mēka āvā giyā misak mēkē allanna deyak næha. allaganna ekak. ēkē svabhāvana gahuva gaha gahama ahalā ivarayi. ē vagē tamayi ahana dēval. æhuvā giyā æhuvā giyā nisā kiḷē næ. hari ēka tamayi mē saṁkētayen pennannē. ōkē tamayi gæṭa gæṭennē. rǣpō gahamin kaṭayutu karanakoṭa gæṭalu lehāganna bæha. ēvā gæṭalu hædunavā. gæṭalu sahita han̆ḍa amattu karaganna epā. ēka mataka tiyāganna menna mēvāyē gæṭalu han̆ḍē hæṭiyē. ē tamayi gæṭena han̆ḍa.

이것을 알아보십시오. 그것이 보여 주는 것은 이것이 왔다 갔을 뿐 여기에 붙잡을 것이 없다는 것입니다. 붙잡을 것이 하나라도 있습니까? 그 성질은 치고 치고 또 치면 듣고 끝나는 것입니다. 듣는 것들도 그와 같습니다. 듣고 가고 듣고 가니 남지 않습니다. 이 상징으로 보여 주는 것이 그것입니다. 거기서 걸리고 부딪힙니다. 소리치며 일을 하면 얽힌 것을 풀 수 없습니다. 그것들이 얽힘을 만듭니다. 얽힘을 품은 소리를 불러들이지 마십시오. 이것들이 얽힘의 소리라는 것을 기억하십시오. 그것이 부딪히는 소리입니다.

dæn īṭa passē aran venavā tāvē ekak. mokakda ara a rilā tayinnē daurava.

그 뒤에 무엇이 옵니까? 무엇이 울립니까? davul(큰북)입니다.

dæn api mokada karannē hæmedīmēma dæn dāya nisā avulaṁda paṭan gata. ahuvecca ahuvecca kayi ḍē balavina enakoṭa phalē dāhē enakoṭa hæmadēma rahēval hoya koccara hari avula avula kana karā hadannē. ahulanavā. ahanavā kiyannē āhāra ganna koccaraha yana eka kanavā. anna ēka tamayi davula gahanavā kiyannē. itin hæmadēma koccaraha ivarayak næha. ha kampā karanavā. avasvārayangē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kampā karanavā. menna rasayaṭa giju venna yanavā. rasayaṭa giji vecca kenāṭat dāhayē nisā avulaṭa patvenna venavā. avula avula dāgannakoṭama ævilenavā. avuluvaka gattava baṇa ahanna bæ. ōkak tērum ganna. onna ōka tamayi davalin pennapu saṁkēya.

이렇게 맛에 탐착하게 됩니다. 맛에 탐착한 사람도 타오름 때문에 어지러움에 빠지게 됩니다. 어지러움을 붙드는 바로 그때 불이 붙습니다. 어지러움을 붙든 채로는 가르침을 들을 수 없습니다. 그것을 알아들으십시오. 그것이 davul로 보여 준 상징입니다.

dæn otanṭa yanaka īṭa passē mē īḷan̆gaṭa tibunē ov kasagahana dæn īṭa passē poḍi poḍi væḍavalaṭa saṇaḍu saruval æti karaganna epā. ōgē avasānayē mahā ginilak vinavā vagē mahā saddayakin loku vināśayak siddha karanavā. ōvā æda velā yannē paṭan gannakoṭa ædē keḷavara mahā kampanayak æti

그다음 거기로 가면 다음에 있던 것이, 네, 채찍 치기입니다. 작은 일로 다툼을 만들지 마십시오. 그것은 끝에 가서 큰 불길이 일듯이 큰 소리와 함께 큰 파멸을 일으킵니다. 그것들은 처음에 당겨지기 시작하면 당긴 끝에서 큰 진동을 일으킵니다.

karanavā. ēka tamayi æda gahapu kayē gahapu gahannē kr̥ṣabhāvayaṭa pat venavā. rūra bavaṭa pat venavā. bava āśrayakana tattvayaṭa patvelā hitam ohu kr̥ṣāvaṭa patvenavā. kr̥ṣāvaṭa pat karanna tiyenavā kasaya.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ēka tiyena bhayānavaṭama pennana. sellamaṭa paṭan gatta poḍi āmanāpa væḍa piḷivila avasānayē dakkavā geniccot mahā kampanayak æti karalāna navatin ēka hæṭi balāgannā. ōkat mataka tiyāgannā. ēka sandu saruval devī yanna epā baṇa ahalā etakoṭa siddha vennē menna mē puṁciyaṭa paṭan gatta eka loku vināśayakin keḷavara venavā. anna ēka tamayi kasen pennannē. kusa bavaṭa pat venavā. rūra bavaṭa pat venavā. ēvat pat karagannavā. ēka hæṭi venna mehemayi.

그것이 지닌 위험을 보여 줍니다. 장난으로 시작한 작은 언짢은 일도 끝까지 끌고 가면 큰 진동을 일으키고서야 멈춘다는 것을 보십시오. 그것도 기억하십시오. 가르침을 듣고 나서 다툼으로 치닫지 마십시오. 그러면 작게 시작한 것이 큰 파멸로 끝납니다. 채찍으로 보여 주는 것이 그것입니다. 여위게 되고 거칠게 됩니다. 그것들까지 불러옵니다. 그렇게 됩니다.

ov īyan̆gaṭa ginibō karakōna. dæn oya ṭiyaṭa giyāma rāga gini, dvēśa gini, mōha gini haṭagattahama mōha giniyaṭa bæn̆dunahama apiṭa pēnna hæbilēma yana gamana gini gamanak. rāgini, dvēśa gini, mōha gini nisā ginivaragani yana gamana apiṭa pēnnē nǣ gini bōla hæṭiyaṭa itin ēka ekatu vecca hæṭiyaṭa apiṭa pēnnē ginisavun yanavā.

네, 다음은 불공 돌리기입니다. 거기에 이르면, rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 일어나 moha의 불에 묶이면, 우리가 실제로 가는 길은 불의 길입니다. rāga의 불, dosa의 불, moha의 불 때문에 불타며 가는 길입니다. 우리는 그것을 보지 못하니 불공으로, 한데 모인 모습으로 보여 줍니다. 불이 붙은 채 갑니다.

sasara gamanē ginigannemayi lōka satvaya avidyāven, tr̥ṣṇāven, dævi tævi tævi tævi lōka satvayā yana hæṭi samahara ginibōla ekaṭa karakolā pennavā. ælenavā gæṭenavā. ælenavā gæṭenavā. ēken ælīmēginna, rāginnayi, dvēśa ginnayi. mōhaya nisā mēka paṭalavā hadannavā. ehema paṭala venavā mehema paṭalavā. itin pennavā depætta paṭalō paṭalō mē gamanē yana. dæn menna mē vidihaṭa giya tadiya genicca ēvā vidihaṭa tērum ganna nætuva giyot siddha vennē rāgini, dvēśa gini nisā mōhayen pærīlā. gini sahagata gamanak yanna venavā. hoyāganna bæri. agamula hoyāganna bæ. okkoma ekaṭa bæn̆dilā pæṭīlā. ekaṭa vaṭa velā. rōdha gahanavā, ravum gahanavā. nirōdha karanna bæha. oya rōdhayak vāgē ravamak vagē gindara karaponaṭa pēnnē ēkayi. anna gini gamanē hæṭiya.

saṃsāra의 길에서 세상 존재는 불타며 갑니다. avijjā로, taṇhā로 타고 시달리고 또 시달리며 세상 존재가 가는 모습을, 어떤 이들은 불공 여러 개를 함께 돌려 보여 줍니다. 들러붙고 부딪히고, 들러붙고 부딪힙니다. 들러붙음의 불은 rāga의 불이고, 그리고 dosa의 불입니다. moha 때문에 이것이 얽힙니다. 이렇게 얽히고 또 얽힙니다. 양쪽이 얽히고 얽히며 이 길을 가는 것을 보여 줍니다. 이렇게 간 길을, 끌려간 길을 알아듣지 못한 채 가면, rāga의 불, dosa의 불 때문에 moha에 덮여 불붙은 길을 가게 됩니다. 찾아낼 수 없습니다. 끝과 처음을 찾을 수 없습니다. 모두 한데 묶이고 얽혀 있습니다. 함께 돌고 있습니다. 바퀴를 그리고 원을 그립니다. 멈출(nirodha) 수 없습니다. 불을 돌리면 바퀴나 원처럼 보이는 까닭이 그것입니다. 그것이 불의 길의 모습입니다.

eni gamana han̆dunāganna sasara gamana gini kiyalā han̆dunāganna mēkē gini cakravala tamayi mē lōkayā yannē kiyalā dænagannē. ēvā paṭalavāgena tamayi mē ælemin gæṭamin mulā vīmin tamayi yannē kiyalā balāganna kiyana eka tamayi ginivōla kærakīma pennē.

그 길을 알아보고, saṃsāra의 길이 불이라는 것을 알아보십시오. 세상은 이 불의 바퀴 속에서 가고 있음을 알고, 그것들이 얽힌 채 들러붙고 부딪히고 미혹되며 간다는 것을 보라는 것, 그것이 불공 돌리기가 보여 주는 것입니다.

īḷan̆gaṭa dan tiyennē? ov dæn oya issellā ekak tiyenavā. ættu genanavā. anna mahantatva venna epā. mahan tatvaya pennanna tamayi ætā aragannē. loku ayi velā garaṇādikamaṭa ādambarakamaṭa mahā tatvakamaṭa yanavā lōkē. onna lōkē satvayā yana gamana oya vidihaṭa giyāma rāga dvēśa mōhin ginigatta satvayāṭa patvenna dēval. manasa okkoma mahatbaṭa patvelā mahan tattva venavā. gāmbhīra velā puhu ādambarayen nilavurumgena mē vidiṭa innavā.

다음은 무엇이 있습니까? 네, 그 앞에 하나가 있습니다. 코끼리들을 데려옵니다. 우쭐대지 마십시오. 우쭐댐을 보여 주려고 코끼리를 데려오는 것입니다. 거물이 되어 거드름과 허세와 높은 자리로 세상이 갑니다. 세상 존재가 그렇게 가면, 그것이 rāga, dosa, moha로 불붙은 존재가 이르게 되는 것들입니다. 마음이 온통 부풀어 우쭐댑니다. 점잔을 빼며 텅 빈 허세로 치장하고 이렇게 지냅니다.

anna ættera hæra yanavā. ada lassanaṭa særadilā mahansa tatva velā yanavā lokuyi kiyalā hitāgena lokukan athæralā yanna. lokun ekkalā yanakoṭa mehemayi vennē. ē loku kam vala hæṭi balāgannā. lokukam karapu ekkenā tirisenek venavā. lokuvaṭa mahattayālā hiṭiyāṭa ōka tirisena ætā kiyannē aliyā kiyannē anna ē tattvayaṭa pat venna epā. ē tattvaya balāganna nemeyi.

그렇게 코끼리들이 지나갑니다. 오늘 곱게 꾸미고 우쭐대며 크다고 여기며 갑니다. 그 큰 체를 내려놓고 가십시오. 거물들과 함께 가면 이렇게 됩니다. 큰 체하는 모습을 보십시오. 큰 체한 사람은 짐승이 됩니다. 높으신 분으로 크게 지냈어도 그것은 짐승, 곧 코끼리라는 것입니다. 그런 처지에 이르지 마십시오. 그 처지를 부러워하지 마십시오.

itin oya tattvayaṭa yanna puḷuvan mahantta aya mahansa velā hiṭapuhama ē bæri aya mokada karannē? loku ayagē lokukama gannavā. aragena tamayi oluvalu karennē. anna oluvak vana tama īḷan̆ga tamangē oluē maṭṭama dannē nætuva mahāruḷu pædagena yanavā. anungē olugena oya tavat mē lōkē ællagatta kramayak. itin næti hināvak ara oluvak ahagin ara vesmuṇaya matu kara kara abhyantaraya næti eka piṭa pennagena lokukam pennāgena mahā sattasakam pennāgena næti ayaṭa puḷuvankama yana hæ.

그런 처지에 갈 수 있는 사람들이 우쭐대며 있을 때, 그럴 수 없는 사람들은 어떻게 합니까? 큰 사람들의 큰 체를 가져옵니다. 그것을 가져다 머리에 씁니다. 머리를 쓰고서, 자기 머리의 수준은 모른 채 큰 탈을 쓰고 갑니다. 남의 머리를 쓰는 것, 그것도 이 세상이 붙든 또 하나의 방식입니다. 없는 웃음을 짓고, 탈을 쓰고, 탈을 내세우며, 속에 없는 것을 겉으로 내보이고, 큰 체를 내보이고, 큰 재주를 내보이며, 없는 사람들이 있는 체하며 갑니다.

oya kaṭṭiya yanavā īḷan̆gaṭa oya kaṭṭiya yanakoṭa tava kaṭṭiyak oya karalā henavā piṭipassa ara boru kakulkāraya loku kamak nǣha o loku kam næha. ehenam api poḍi aya nemeyi kiyalā loku kam pennanavā uḍamuvā pennanavā. bohoma uḍamukamin yanavā uḍī yanavā. hæbæyi kakul næti nisā boru kakul bæn̆dagena innavā. næti lokukam pennana kaṭṭiyak ēvā. ēkat mē samājayē sasara gamanaṭa yanna samājaya hæṭiyaṭa. ōkak dænaganna.

그 무리가 다음으로 갑니다. 그 무리가 갈 때 또 한 무리가 뒤에서 그렇게 옵니다. 장대다리꾼들입니다. 큰 것이 없습니다. 큰 것이 없지요. 그러니 '우리는 작은 사람이 아니다' 하며 큰 체를 보이고 거만함을 보입니다. 아주 거만하게 높이 갑니다. 하지만 다리가 없어서 가짜 다리를 묶고 있습니다. 없는 큰 체를 보이는 무리입니다. 그것도 이 사회에서 saṃsāra의 길로 가는 사회의 모습입니다. 그것을 알아 두십시오.

ara boru kakul bæn̆denaṭṭu keṭṭu eket tamayi boru kaku bæn̆denna yanna dāna. mokada monavat æti harayak nǣha. ēkanam harima uḍan̆guyi, harima ahaṁkārayi hari loku minissu api kiyalā pennanna gati lassana. lōkē atara ihin penī sinna hadana gati. menna lōkē gatiyak. mē anna mēkat araganna mē pera harē dænaganna baṇa ahanna issellā mēvā dænaganna ōnē. mēvayen siddha vennē mēka kiyalā dænaganna ōnē.

그 가짜 다리를 묶은 사람들도 가짜 다리를 묶고 가는 것입니다. 왜냐하면 아무런 알맹이가 없기 때문입니다. 아주 거만하고 아주 교만하며, '우리는 대단한 사람'이라고 보이려는 버릇, 세상 위에 높이 보이려는 버릇입니다. 이것이 세상의 한 버릇입니다. 이것도 앞선 알맹이로 받아들이십시오. 가르침을 듣기 전에 이것들을 알아야 합니다. 이것들로 무엇이 일어나는지 알아야 합니다.

īṭa passē ōvā passē giyahama minissu nīcakam karanavā. minihek velā innalā minis ballek venavā. itin loku balu oluvak dāgena bana vanā yanavā. minis harakayek enavā. harak oluvak oluvē dāgena ēkat penna pēnnē nariya oluvak dāgena nat natā yanavā. kayē minihā namut gati lakṣaṇaya tirisanā venavā. menna mē vārgaya giyāṭa passē antimaṭa apiṭa hamba vennē tirisan lōkaya hæṭiya. ēkē mula minihek velā karaganna oya væḍa piḷivela. oya gati lakṣaṇaya mūṇuvaraval ganna epā. ēka tamayi ēkat dænaganna kiyalā tamayi ē udā dāgena pennannē.

그 뒤에 그것들을 따라가면 사람들은 비천한 짓을 합니다. 사람으로 있다가 사람 개가 됩니다. 그래서 큰 개 머리를 쓰고 흔들며 갑니다. 사람 소가 옵니다. 소 머리를 머리에 쓰고, 여우 머리를 쓰고 춤추며 갑니다. 몸은 사람이지만 성품은 짐승이 됩니다. 이런 무리가 지나가고 나면 마지막에 우리가 얻는 것은 짐승 세계의 모습입니다. 그 뿌리는 사람으로 있으면서 하는 그런 짓입니다. 그런 성품, 그런 얼굴을 가지지 마십시오. 그것도 알라고 그 탈을 쓰고 보여 주는 것입니다.

īṭa passē yanavā næ. ē kiyannē væḍakaṭa næti eka næn næt hæmatænama ē ē pættaṭa mē pættaṭa hari hari lōka eyā mulā karana neṭvarkkāra væḍapiḷi venavā.

그 뒤에 갑니다. 곧 쓸모없는 무리, 여기저기 이쪽저쪽에서 세상을 홀리는 '네트워크' 같은 짓들입니다.

san̆gapǣ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mēvā apē lōkayē tiyena tava deyak. ōvat hadurāganna

이것들이 우리 세상에 있는 또 다른 것입니다. 이것들도 익혀 두십시오.

ov ov nilamelat ekkalānē yanna ov ā nǣ niramelā yanavā ēkā næṭvot yanakoṭa issaraha niramelā yanavā. ēgollō yannē mē nilatala darāgena baḍa mahattaṭa lokuṭa dāna mē jarāva kālā goḍa gahagena inna aya hædi. ēgollō passē naṭa naṭayana san̆gana pirisa tamayi ara san̆ga san̆gā yannē. ēgollan̆gin karanā. itin mēka tamayi mē samājayak vināśa vena hæṭi. mē dūsē samājayaka oya oya ṭika dænaganna. ōka dænagattaṭa passē mokada karannē? ova oya ṭiken ahakalā hadavak pirisidu karagena nidahas karaganna anna sudu æn̆dum gatta ḷamayi poḍi aragena sādukāra dīlā yanavā. guṇayaṭa næmeyida?

네, 네, nilame들과 함께 가지요. 네. 아, 아니, nilame들이 갑니다. 춤꾼들이 갈 때 앞에 nilame들이 갑니다. 그들은 자리를 차지하고 배를 크게 내밀며 이 쓰레기를 먹어 쌓아 둔 사람들입니다. 그들 뒤에 춤추며 가는 무리가 함께 따라갑니다. 그들 곁에서 합니다. 이것이 사회가 망가지는 모습입니다. 썩은 사회의 그 모습을 알아 두십시오. 그것을 안 뒤에는 어떻게 합니까? 그것들에서 물러나 마음을 맑히고 자유로워져서, 저기 흰옷 입은 아이들이 작은 것들을 들고 sādhu를 외치며 갑니다. 덕 앞에 고개 숙이는 것 아닙니까?

onna oya pūrvayen baṇa ahanna issellā menna mē ṭika dænagena ēvaya ādīnava dækalā ahak vecca śānta bavaṭa nidahasparaṭa patsi pirin̆du hadavatin issa apit ekkalā inna pansalaṭa gihillā ara saṁkanādaya ahanna hora næti han̆ḍa ahanna kiyalā tamayi ekēnnē. onna ōka tamayi perahærī ādhyātmika ticca saṁkē bauddha saṁkē dæn ōka sundara avaṁkava bæluva sundara buddhāgama tamā. buddhāgama kohomahat sundarayi. budu dahama sundarayi. dara sun karana ekaknē budu dahama ēkayi sundara kiyannē. dara valin karannē dina avulōlē. dara sun karapuvahama ævilenna ginna nivenavā. ehenam sundara buddhāgu kivva væradilā næha. hæbæyi kiyannē adahadinnē nemeyi.

그렇게 먼저, 가르침을 듣기 전에 이것들을 알고 그 위험을 보고 물러나 고요하고 자유로워진 맑은 마음으로 '우리와 함께 절에 가서 고둥 소리를, 거짓 없는 소리를 듣자'고 하는 것, 그것이 perahera입니다. 영적인 상징, 불교의 상징입니다. 정직하게 보면 이것이야말로 아름다운 불교입니다. 불교는 어떻든 아름답습니다(sundara). 붓다의 dhamma는 아름답습니다. 붓다의 dhamma는 장작(dara)을 끊는(sun) 것이니 sundara라고 합니다. 장작으로는 불을 지핍니다. 장작을 끊으면 타오르던 불이 꺼집니다. 그러니 '아름다운 불교'라고 한 것은 틀리지 않았습니다. 하지만 그 뜻은 오늘날 믿는 그것이 아닙니다.

buddhā hæra ov ōka sundara buddhāgama kiyana vacanē hari. darasun karana bul dahamayi. dara nisā upādānaya nævati dara duvahama bhavayaṭa gini ævidenavā. itin ē nisā upādānaya aha karapuvahama dara aha karapuvahama dalan kaḷā. satun karā nam sundarayi. mē ānandayē mā upansaṭaram sundara kiyalā budurajāṇan vahansē ahapuma apē eyā hitanavā koyi taram lassanada koyi taram āsā karana ekakda kiyalā hitāgattā kiyalā. ē upan satē svabhāvaya tuḷa śānta parisaraya tuḷa mē upādānayan sun karanna parisaraya koccara ēkaṭa gælapenavada kiyalayi æhuvē.

붓다를 두고, 네. '아름다운 불교'라는 말은 맞습니다. 장작을 끊는 붓다의 dhamma입니다. 장작 때문에 upādāna가 있고, 장작이 들어가면 bhava에 불이 붙습니다. 그래서 upādāna를 치우면, 장작을 치우면 끊은 것입니다. 끊었다면 sundara입니다. 붓다께서 'Ānanda여, 내가 태어난 곳은 sundara한가?' 하고 물으셨을 때, 사람들은 얼마나 아름답고 얼마나 좋아하는 곳인지를 생각하셨다고 여깁니다. 그 태어난 곳의 성질 안에서, 고요한 환경 안에서 이 upādāna를 끊기에 그 환경이 얼마나 알맞은지를 물으신 것입니다.

ada edā innē pirinivā panicā rōgayaṭa āsāyama pasa bæluvā kiyalā. ohoma sindu hadāgena tiyenavā. hadāgena anē mehema taṇhāvak anē mehema āsāvak kiyalā upahāsātmaka sindut godalā tiyenavā. mehema mahā āyagya nāyakayen passa balalā him tamāgē raṭē lassana kivvā kiyalā. mulāvaṭa patvecca adahas valin ohoma lōkayā mulā karanavā. mulāvaṭa patvecca adahas valin ohoma lōkayā hāmulā karanavā.

오늘날에는, parinibbāna 하실 때 그리움에 뒤를 돌아보셨다는 식으로 노래까지 지어 놓았습니다. 지어 놓고 '아, 이런 taṇhā라니, 아, 이런 바람이라니' 하며 비웃는 노래도 지어 놓았습니다. 이렇게 위대한 지도자가 뒤를 돌아보며 자기 나라가 아름답다고 말했다는 것입니다. 미혹된 생각으로 그렇게 세상을 홀립니다. 미혹된 생각으로 그렇게 세상을 홀립니다.

ehenam sundara venavā nivan dækkāma. śānta sundara amāmahā nivan kiyana ekē arthayakin ē vagē arthayak tiyenavā. sa kiyana vacanaya pennannē sahita bhava næhanam lōkaya antayaṭa pat karanavā kiyannē kelavaraṭa pat karanavā. suvayi suvayi kiyalā allagatta lōkaya antayaṭa pat karapuvā kiyanavā śāntayi. ē śānta vū etakoṭa śānta sundara dara næmati upādānaya sun kara dæmmahama sundarayi.

그러니 nibbāna를 보면 sundara해집니다. '고요하고 아름다운 amata의 큰 nibbāna(śānta sundara amā mahā nivan)'라는 말에 그런 뜻이 있습니다. 'sa'라는 말이 보여 주는 것은 sahita bhava, 곧 세상입니다. 그것을 끝(anta)에 이르게 한다는 것은 다하게 한다는 뜻입니다. 편안하다 편안하다며 붙든 세상을 끝에 이르게 한 것을 śānta(고요함)라고 합니다. 그 고요한, 그리고 고요하고 아름다운. 장작이라는 upādāna를 끊어 버리면 sundara합니다.

mærenna deyak ituru vennē nǣha pavatina dēkuyi mærennē. mærena dē etana deyak næti nisā amānavā. vān sahitavannā vū bæri valin midilā nisā. nikmuṇa nisā. mahā nikmīma nisā amāma mahā nivan śānta sundara amā mahā nivan śāntiya kiyalā

죽을 것이 남지 않습니다. 있는 것이 죽습니다. 거기에는 죽을 것이 없으니 amā(죽음 없음)입니다. vāna(얽어맴)와 함께하는 묶임에서 벗어났기 때문에, 떠나갔기 때문에, 큰 떠남이기 때문에 amā mahā nivan입니다. 고요하고 아름다운 amata의 큰 nibbāna의 평화입니다.

ōkēdī lōkaya dakinavā hari śānta hari sundara lassa lassana pættak venna āye mærennē nǣ kiyalā ipadunot kavadāvak ehema ekak enna mē nivana tiyanna kiyalā hitāgannavā danna nænna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

enna ōnē perahæraya kiyannē pūrva haraya ōkayi.

perahera라는 것은 앞선 알맹이, 바로 그것입니다.

oya harē dækapu kenek baṇa ahapuhama tamayi lōkaya hæṭi dækalā lōkaya kerehi dækalā in ē piḷiban̆dava mē mē ādīnava dækalā ēken athærīmē nidahasa nivanaya ānisaṁsa dækalā ēka mūlika tērumaṭa aragena hatam anna ē nivanaṭa patvena baṇak ahanna api yan kora næti han̆ḍak ahanna suddha han̆ḍak ahanna yan kiyalā pirisa passen enavā ēka ōka tamayi apē jīvitē perahara perahærē arthaya yaṭapat velā. sǣma deyakma ēvā pūjāva perahæra hæmadakama artavama yaṭapat velā tiyenavā.

그 알맹이를 본 사람이 가르침을 들으면 세상의 모습을 보고, 세상에 대해 이런저런 위험을 보고, 거기서 놓아 버리는 자유인 nibbāna의 이로움을 보고, 그것을 기본 뜻으로 받아들인 뒤 '저 nibbāna에 이르는 가르침을 들으러 가자, 거짓 없는 소리를 들으러, 맑은 소리를 들으러 가자' 하고 무리가 뒤따라옵니다. 그것이 우리 삶의 perahera입니다. perahera의 뜻이 묻혀 버렸습니다. 모든 것, pūjā든 perahera든, 모든 것의 뜻이 묻혀 버렸습니다.

mē ō oya sāpradāyika krama næti karanna ōnē nǣ. ē saṁskr̥tiyaṭa pahara gahanna ōnē nǣ. ēkē yathā arthaya dænaganna ōnē. etakoṭa āya harayā ara pera tibicca daham adahasalā matu venavā. ōvā væḍa karana æti nikan mulā sahagata væḍa mōḍa iṁga mōḍakam ohoma kiyalā kapalā dæmmahama meccara kalagenaāpu sāra dharmaya dakinna bæruva tiya ṭikak kapalā dæmmāgena ada ēkayi velā tiyennē.

이 전통 방식들을 없앨 필요는 없습니다. 그 문화를 공격할 필요도 없습니다. 그 참뜻을 알아야 합니다. 그러면 다시 알맹이가, 예전에 있던 dhamma의 뜻이 드러납니다. 그것들을 쓸데없는 짓, 그냥 미혹된 짓, 어리석은 짓이라며 잘라 버리면, 이토록 오래 이어 온 sāra dhamma를 볼 수 없게 됩니다. 조금씩 잘라 내다가 오늘 이렇게 된 것입니다.

itin ōka æhuvā nam īṭa passē kavadāvat ahagatta kenā otana paṭan genavā ara perahara dakina oya anuva dakinavā nisā. āyē venas vidi dakinna dæn vidihak næhæ. arthaya væhicca nisā tamayi perahæra dækalā nām ada nam perahæra hari lassanayi kiyalā yannē. palima eccara hiṭiyāganin kiyanavā. ē vunāṭa perahæra dækalā næ.

그러니 이것을 들었다면, 들은 사람은 그 뒤로 perahera를 이 뜻대로 보기 시작합니다. 이렇게 보니 이제 달리 볼 길이 없습니다. 뜻이 가려졌기 때문에 perahera를 보고 '오늘 perahera는 참 아름답다' 하고 갑니다. 그렇게 말합니다. 그렇지만 perahera를 본 것이 아닙니다.

sōvāha padayak tiyenavanada svāmīn vahansa suva ataṭa pat vuna suva ata pattayi sōtāpanna kiyanavā. suvā atara pæmiṇi vuna kiyana eka tamayi sō ata panna sōta panna suvātara pat tiyena ekak. suvaṭa patvenna nivana hæra tapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hæra hæra tavat suvayak nosakinna. anna ē sutaṭa pat vecca nisā kiyanavā sōtāpanna.

'스님, sovān이라는 말이 있습니까?' 편안함 쪽에 이른, 편안함에 다다랐다고 sotāpanna라고 합니다. 편안함 가운데 다다랐다는 것이 so-āpanna입니다. sotāpanna는 편안함에 다다른 것입니다. 편안해지는 데 nibbāna 말고, 닦음의 덕 말고, bojjhaṅga dhamma 말고 다른 편안함을 찾지 않는 것입니다. 그 편안함에 다다랐기에 sotāpanna라고 합니다.

ēka vacanaya ehema pada nirut. sōta āpanna kiyalā ē vagēma tava ekak tiyenavā. ēt ēkaṭama gælama niruktiyak. sōta kiyannē galana gan̆dana. āpanna kiyana āpassaṭa enavā. gæṭuvē svabhāvayen. ēka āpasaṭa haravā gattā vāgē. ē savartaya. svabhāvayen pahat pahat bavaṭa pat eka dæn usas pættaṭa galanavā. uḍata kiyannē nivan pætta sænasum pætta pahat pætta kiyannē satara apā pætta. ē pættaṭa galanna nætuva anitara galanavā.

그것은 낱말 풀이(nirutti)입니다. 'sota āpanna'라고 하는, 그와 같은 또 하나가 있습니다. 그것도 꼭 맞는 풀이입니다. sota는 흐르는 물줄기입니다. āpanna는 거슬러 돌아온다는 것입니다. 본디 성질에서 거꾸로 돌려놓은 것과 같습니다. 그것이 돌이킴입니다. 본디 아래로, 낮은 쪽으로 흐르던 것이 이제 높은 쪽으로 흐릅니다. 높은 쪽은 nibbāna 쪽, 편안함 쪽이고, 낮은 쪽은 네 apāya 쪽입니다. 그쪽으로 흐르지 않고 반대쪽으로 흐릅니다.

sōvān kiyalā vacanayak næti va sōvān kiyalā api siṁhalaṭa kiyanavā vacana van kiyana vacanayen pennannē yamkisi vā kiyannē bæmma kiyana ekayi. suva bæmma kiyana ekayi etanat pennanna. ēken suvaya kaḍā yannē nǣ. suvaya pihiṭanna bæmmak bænvāgē sōvān kiyana eket ē arthaya tiyenavā. suvēṭa bæn̆dapu bæmma. noyek ākārayen asagatta hæki.

sovān이라는 말이 없느냐고요? 우리는 싱할라 말로 sovān이라고 합니다. vān이라는 말로 보여 주는 것은, vā는 둑이라는 뜻입니다. 편안함의 둑이라는 것을 거기서도 보여 줍니다. 그것으로 편안함이 무너져 흘러가지 않습니다. 편안함이 머물도록 둑을 쌓은 것과 같습니다. sovān이라는 말에도 그 뜻이 있습니다. 편안함을 위해 쌓은 둑입니다. 여러 가지로 받아들일 수 있습니다.

atanukti vākya valaṭa edihaṭa nætienavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hari

좋습니다.

ada mē pinvat pirisa sīla samādhi pragnā guṇa pūrṇaya kara nivan sākṣāt kara gænīma parama adhiṣṭhā thānaya kara ganimin sammā sambudu piyāṇan vahansē dēśanā kaḷa daham haraya tērum aragena ē dharmānukūlava yathārthaya avabōdha karaganimin lōkayē asāratvaya tērum aragena ē vāgēma nivanē hiti vennā vū nāthatvaya havat nivana śāntatvaya tērum aragena eban̆dunnā vū ē nivan śāntiya udā vēvā. ē vagēma lōka dharmatāvē asāra svabhāvaya væṭahemin asāravannā lōkayan tibennā vū canda rāgaya athærī novælīm vidin ēkāntayengen nivan śānti amādura ærēvā yahapata udā vēvā kiyannā vū adhiṣṭhāna tabāgena apaṭa menna ananta lōka satyanṭat ē amāśanti harīmēma udā vetvā kiyannā mē parama adhiṣṭhānayen yuktava api ada mē karmasthānayan vaḍamin ē uttarē vitara vannā vū śāntiya udā karaganna balāporottu vemu. sǣma siyalu denāma śānta

오늘 이 공덕 있는 대중은 sīla, samādhi, paññā의 덕을 채워 nibbāna를 몸소 깨닫는 것을 가장 높은 adhiṭṭhāna(굳은 다짐)로 삼고, sammā-sambuddha께서 가르치신 dhamma의 알맹이를 알아듣고, 그 dhamma에 맞게 실상을 깨달으며, 세상의 알맹이 없음을 알아듣고, 또한 nibbāna에 있는 의지처 됨, 곧 nibbāna의 고요함을 알아들어 그런 nibbāna의 평화가 밝아 오기를 바랍니다. 또한 세상 이치의 알맹이 없는 성질을 깨달으며, 알맹이 없는 세상에 대한 chanda-rāga를 놓아 버려 들러붙지 않는 길로 반드시 nibbāna의 평화, amata의 문이 열리기를, 좋은 일이 밝아 오기를 바라는 다짐을 품고, 우리에게도 끝없는 세상 존재들에게도 그 amata의 평화가 밝아 오기를 바라는 이 가장 높은 다짐을 갖추어, 오늘 이 kammaṭṭhāna를 닦으며 그 위없는 평화를 밝혀 내기를 바랍시다.

balāporottu vemu. sǣma siyalu denāma śānta vū nisaṁsala venna ōna. esē velā taman visin aḍuvan karagena magin vadinnā vū hulam podak vēvā kisivaraṭa karadarayak pina siddha novēvā. kænasila śāntiya silvō satuṭa udā vēvā kiyannā vū adhiṣṭhānayen mē apramāṇa maitrī cittaya ananta lōka satyayenṭa paturavamin api ada mē ākāravannā mē karmasthānaya vaḍanna balāporottu vemu. mē

모두가 고요하고 흔들림 없어야 합니다. 그렇게 되어, 자기 때문에 누군가에게 바람 한 줄기만큼의 해도 끼치지 않기를, 아무에게도 괴로움이 일어나지 않기를, 평안과 고요와 기쁨이 밝아 오기를 바라는 다짐으로, 이 한량없는 mettā의 마음을 끝없는 세상 존재들에게 퍼뜨리며 오늘 이렇게 이 kammaṭṭhāna를 닦기를 바랍시다.

karmasthānaya vaḍanna balāporottu vemu. mē mahā śāntiya tunruvanguṇuvanē ananta śāntiya siyalu satvayanṭa pihiṭāva apa sæmadenāṭa pihiṭamin ē utum vū amā śāntiya udā karaganna samādhiya læbīmaṭa hētu vēvā pragnā pahaḷa karanna hētu vāsanāva vēvā kiyana adhiṣṭhānayen yuttava saṁvara velā nihan̆ḍatāven yukta velā mē bhāvanāvaṭa sama vædinnaṭa balāporottu venna saṁvara vahayinṭa kiyanna avaśya næha. ē vidihaṭa balāporottu vennaṭa

이 큰 평화, 세 보배의 덕이 지닌 끝없는 평화가 모든 존재에게 의지처가 되고 우리 모두에게 의지처가 되어, 그 거룩한 amata의 평화를 밝히도록 samādhi를 얻는 바탕이 되기를, paññā를 일으키는 바탕이자 복이 되기를 바라는 다짐을 갖추고, 몸과 마음을 단속하고 고요함을 갖추어 이 bhāvanā에 들기를 바라십시오. 단속하라고 따로 말할 필요는 없겠지요. 그렇게 바라십시오.

nisala dampada dun budu rajin̆duni guṇakan̆da væn̆dagena vimasanavā nisala dam maga samavata labanaṭa sambudu næna guṇa maga inavā

(노래) 고요한 dhamma의 말씀을 주신 붓다의 덕을 절하며 우러릅니다. 고요한 dhamma의 길, samāpatti를 얻으려 sammā-sambuddha의 앎과 덕의 길을 갑니다.

nisala dam pada suvaya labā nisala samavata veta enavā nisala muṇidam san̆ga yana teruvan pudanemi piḷiveta nagavanavā

고요한 dhamma 말씀의 기쁨을 얻어 고요한 samāpatti에 이릅니다. 고요한 muni와 dhamma와 saṅgha, 세 보배를 받들어 바른 수행을 일으킵니다.

amadam am rasaya sæma sata veta piēvā sæmalō satagē bhava dukkha nivēvā sæma sata vetaṭa dam ataya væḍēvā sæma sata nivan suvayaṭa ada hærēvā.

amata dhamma의 단맛이 모든 존재에게 퍼지기를. 모든 세상 존재의 bhava의 괴로움이 꺼지기를. 모든 존재에게 dhamma가 자라기를. 모든 존재가 오늘 nibbāna의 기쁨으로 향하기를.

sambudu næna nuvaṇa dun baṇa pada asalā sambudu nuvaṇa gena sadaham mahu karalā sambudu suva labā guṇadam maga vaḍalā sambudu namavataṭa pivisemu næna nagalā

sammā-sambuddha의 앎과 지혜로 주신 가르침을 듣고, 붓다의 지혜를 받아 saddhamma를 일으키고, 붓다의 기쁨을 얻어 덕과 dhamma의 길을 닦아, 지혜를 일으켜 붓다의 samāpatti로 들어갑시다.

lō sata vin̆dina mē bhava gamanaka ædenā māyā mulāvada væṭehi sæma lesa

세상 존재가 겪는 이 bhava의 길에 끌려가는 māyā의 미혹에 모두가 빠지듯.

patkam sæpayi yana misaṭu hærala laminā sadaṭu nivanavā sataṭada itinā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sæmalō satama sihi karami lesa innē sæma dasa desa sataṭa met guṇa sitakinnē ē nivanaṭa maga dēvā bādhaka harimi api set patamu ada met guṇa sitakinnē

모든 세상 존재를 마음에 떠올립니다. 열 방향 모든 존재에게 mettā의 마음으로. nibbāna로 가는 길을 열어 주기를, 걸림돌을 걷어 냅니다. 오늘 우리는 mettā의 마음으로 복을 빕니다.

teruvan mahā samavaṭa ada matu vēvā sæmalō satē sæma bhava gini duru vēvā asama vū samunindu væḍi lesa sihi vēvā muni raja ḷan̆ga vilasa sæma samavati vēvā

세 보배의 큰 samāpatti가 오늘 드러나기를. 모든 세상 존재의 모든 bhava의 불이 사라지기를. 견줄 데 없는 muni를 더욱 깊이 떠올리기를. muni 왕 곁에서처럼 모두 samāpatti에 들기를.

pera diga vasana satvayōda pera anudiga vasana satvayōda dakuṇu diga vasana satvayōda dakuṇu anudiga vasana satvayōda pasu diga vasanasa satyōda pasu anudiga vasana satvayōda uturu diga vasana satvayōda uturu anudiga vasana satvayōda yaṭa diga vasana satvayōda uḍa diga vasana satyōda

동쪽에 사는 존재들도, 동남쪽에 사는 존재들도, 남쪽에 사는 존재들도, 남서쪽에 사는 존재들도, 서쪽에 사는 존재들도, 서북쪽에 사는 존재들도, 북쪽에 사는 존재들도, 북동쪽에 사는 존재들도, 아래쪽에 사는 존재들도, 위쪽에 사는 존재들도,

mē mama siyalu satvayō saṁsāra duken midetvā

나와 모든 존재가 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나기를.

saṁsāra rōgayen midetvā saṁsāra bayen midetvā saṁsāra ginnen midetvā saṁsārada dāhayen midetvā saṁsāra sōkayen midetvā saṁsāra rāgayen midetvā saṁsāra bæmmen midetvā saṁsāra sayuren midetvā saṁsāra kataren midetvā saṁsāra an̆duren midetvā

saṃsāra의 병에서 벗어나기를. saṃsāra의 두려움에서 벗어나기를. saṃsāra의 불에서 벗어나기를. saṃsāra의 타오름에서 벗어나기를. saṃsāra의 슬픔에서 벗어나기를. saṃsāra의 rāga에서 벗어나기를. saṃsāra의 묶임에서 벗어나기를. saṃsāra의 바다에서 벗어나기를. saṃsāra의 광야에서 벗어나기를. saṃsāra의 어둠에서 벗어나기를.

nibbāna na parama sukhayen sukhita tara vetvā nibbāna parama sukhayen sukhita tara vetvā nibbāna parama sukhayen sukhita tara vetvā.

nibbāna라는 가장 높은 sukha로 더욱 행복하기를. nibbāna라는 가장 높은 sukha로 더욱 행복하기를. nibbāna라는 가장 높은 sukha로 더욱 행복하기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā dukn̆da vannēya mē sasara pævætmak novannēda mahā duk kan̆da novan nnēya mamada siyalu satvayō mahā dukkhan̆da devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 괴로움 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 괴로움 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 괴로움 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā rōga kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda mahā rōga novannē. mamada siyalu satvayō mahā rōga kan̆da devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 병 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 병 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 병 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā jarā kan̆davannē nnēya mē sasara pævætmak novannēda mahā jarā kan̆da novannē mamada siyalu satvayō mahā jarā kan̆da devana sasara ren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 늙음(jarā) 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 늙음 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 늙음 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā vyādhi kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda mahā mahā vyādhikan̆da novannē mamada siyalu satvayō mahā vyādhikan̆da devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 vyādhi(질병) 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 vyādhi 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 vyādhi 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda da mahā maraṇa kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda mahā maraṇa kan̆da novannē mamada siyalu satvayō mahā maraṇa kan̆da devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 죽음(maraṇa) 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 죽음 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 죽음 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā baya kan̆davannē mē sasara pævætmak k novannēda mahā bhaya kan̆danavēya mamada siyalu satvayō mahā bhaya kan̆da devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 두려움 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 두려움 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 두려움 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak k vannēda mahā hadagini kan̆davannē mē sakara pævætmak novannēda mahā hadagini kan̆da novannē mamada siyalu sat tvayō mahā hadaginidevana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 가슴속 불 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 가슴속 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 가슴속 불을 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā dāha gini kan̆davannēya mē sasa sara pævætmak novannēda mahā dāha gini kan̆da novannē mamada siyalu satvayō mahā dāha ginika devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 타오르는 불 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 타오르는 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 타오르는 불 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā śōka gini kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda mahā śōka gini kan̆da novannē mamada siyalu satvayō mahā sōka gini devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 슬픔(soka)의 불 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 슬픔의 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 슬픔의 불을 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahārā rāgini kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda mahā rāga gini kan̆da novannēya mamada siyalu satvayō mahārāginika nin̆da devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 rāga의 불 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 rāga의 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 rāga의 불 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda mahā bæn̆duṇu bæmivannē mē sasara pævætmak novannēda? mahā bæn̆duṇu bæmi novannēya mamada siyalu satvayō mahā bæn̆dunu bæmi devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 큰 묶인 굴레가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 큰 묶인 굴레도 없습니다. 나와 모든 존재가 큰 묶인 굴레를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

mē sasara pævætmak vannēda da ananta duk gini kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda ananta duk gini kan̆da novannēya mamada siyalu satvayō ananta duk gini kan̆da devana sasaren midetvā mamada siyalu satvayō ananta duk gini kan̆da devana sasaren midetvā mamada siyalu satvaya yō ananta duk gini kan̆da devana sasaren midetvā

이 saṃsāra의 이어짐이 있다면 끝없는 괴로움의 불 덩어리가 있습니다. 이 saṃsāra의 이어짐이 없다면 끝없는 괴로움의 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 존재가 끝없는 괴로움의 불 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를. 나와 모든 존재가 끝없는 괴로움의 불 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를. 나와 모든 존재가 끝없는 괴로움의 불 덩어리를 주는 saṃsāra에서 벗어나기를.

kāma lōka anātayi rūpa lōka anātayi arūpalo lōka anāthayi siyalu lōka anātayi atahærīma nātayi atahærīma vetvā nolma nātayi noælma vetvā ā midīma nātayi midīma vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā

kāma-loka는 의지할 데 없습니다(anātha). rūpa-loka는 의지할 데 없습니다. arūpa-loka는 의지할 데 없습니다. 모든 세상은 의지할 데 없습니다. 놓아 버림이 의지처(nātha)입니다. 놓아 버림이 있기를. 들러붙지 않음이 의지처입니다. 들러붙지 않음이 있기를. 벗어남이 의지처입니다. 벗어남이 있기를. 오직 nibbāna가 의지처입니다. 오직 nibbāna가 있기를.

kāma lōka anātayi rūpa lōka anātayi arūpa lōka anātayi siyalu lōka anātayi atahærīma nātayi atahærīma etvā novælma nātayi noælma vetvā midīma nātayi midīma vetvā nivanama nātayi. nivanama vetvā

kāma-loka는 의지할 데 없습니다. rūpa-loka는 의지할 데 없습니다. arūpa-loka는 의지할 데 없습니다. 모든 세상은 의지할 데 없습니다. 놓아 버림이 의지처입니다. 놓아 버림이 있기를. 들러붙지 않음이 의지처입니다. 들러붙지 않음이 있기를. 벗어남이 의지처입니다. 벗어남이 있기를. 오직 nibbāna가 의지처입니다. 오직 nibbāna가 있기를.

kāma lōka anātayi rūpa lōka anātayi arūpa lōka anātayi siyalu lōka anātayi atahærīma nātayi atahærīma vetvā novælma nātayi noælma vetvā midīma dīmanāyi midīma vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā ā nivanama nātayi nivanama vetvā

kāma-loka는 의지할 데 없습니다. rūpa-loka는 의지할 데 없습니다. arūpa-loka는 의지할 데 없습니다. 모든 세상은 의지할 데 없습니다. 놓아 버림이 의지처입니다. 놓아 버림이 있기를. 들러붙지 않음이 의지처입니다. 들러붙지 않음이 있기를. 벗어남이 의지처입니다. 벗어남이 있기를. 오직 nibbāna가 의지처입니다. 오직 nibbāna가 있기를. 오직 nibbāna가 의지처입니다. 오직 nibbāna가 있기를. 오직 nibbāna가 의지처입니다. 오직 nibbāna가 있기를.

mē kaya mærilā yam davasaka kuṇu venavā æṭa kaṭuralā mahā poḷavaṭa ṭa pas venavā hæḍa væḍa kiyalā mōḍayō mehi rævaṭenavā atahærami miduna davasaṭa nivanama venavā

이 몸은 어느 날 죽어 썩어 갑니다. 뼈와 가시가 되어 큰 땅의 흙이 됩니다. 맵시 있고 멋지다며 어리석은 이들은 여기에 속습니다. 놓아 버려 벗어난 날, 오직 nibbāna가 됩니다.

mē kaya mærilā yam yam davasaka kuṇu venavā æṭa kaṭudira mahā poḷavaṭa pas venavā hæḍa væḍa kiyalā mōḍayō mehi rævaṭenavā atahæramiduna davasaṭa ṭa nivanama venavā

이 몸은 어느 날 죽어 썩어 갑니다. 뼈와 가시가 되어 큰 땅의 흙이 됩니다. 맵시 있고 멋지다며 어리석은 이들은 여기에 속습니다. 놓아 버려 벗어난 날, 오직 nibbāna가 됩니다.

mē kaya mærilā yam davasaka kuṇu venavā æṭa kaṭuralā mahā poḷavaṭa pas venavā hæḍa væḍa kiyalā mōḍayō mehi ravaṭenavā

이 몸은 어느 날 죽어 썩어 갑니다. 뼈와 가시가 되어 큰 땅의 흙이 됩니다. 맵시 있고 멋지다며 어리석은 이들은 여기에 속습니다.

번역 고르기