와하라까 코리아
CD004-06

CD004 · 6번째 · 1시간 18분 · 원문 녹음

Karaṇīyametta sutta 로 본 ariya mettā

කරණීයමත්ත සූත්‍රය ඇසුරින් ආර්ය මෛත්‍රිය

karuṇu vistara karalā dænaganna ōnē.

여러 가지를 풀어 설명해서 알아야 합니다.

bauddha pinvatun visin upāsaka upāsikāvanṭa budupiyāṇan vahansē dēśanā karalā tiyennē maitrī bhāvanāva pradhāna karmasthānaya hæṭiya.

붓다께서는 upāsaka·upāsikā 들에게 mettā bhāvanā 를 으뜸 kammaṭṭhāna 로 가르치셨습니다.

ē nisā maitrī bhāvanāva piḷiban̆dava kaṭayutu dænaganna eka hon̆dak vædagat venavā.

그러니 mettā bhāvanā 에 대해 알아 두는 것은 좋고 또 중요합니다.

a dænaṭa maitrī bhāvanāva piḷiban̆dava karaṇīya mata sūtrayē pennavā tibena maitrī bhāvanāvē vistarātmakava dænaṭa tiyena vistarayanuva balanakoṭa api mē pennana ārya maitrī bhāvanāvaṭa sasan̆dannē kohomada?

지금 Karaṇīyametta sutta 에 나온다는 mettā bhāvanā 를 오늘날 널리 퍼진 풀이대로 자세히 살펴보면, 우리가 보여 드리는 ariya mettā bhāvanā 와 어떻게 견주어집니까?

ehema arthayak dænaganna dæn tiyena maitrī bhāvanāvē næha. laukika maitrī bhāvanāven pennana arthayama tamayi karnīmatta sūtrayē dænaṭa pennannē.

오늘날의 mettā bhāvanā 에는 그런 뜻이 없습니다. 지금 Karaṇīyametta sutta 로 보여 주는 것은 lokiya mettā bhāvanā 가 보여 주는 뜻 그대로입니다.

namut dæn apiṭa dæn praśnayak velā tiyennē budupiyāṇan vahansē dēśanā karapu budupiyāṇan vahansēt unvahansēgen ahagatta kenekut ærennada? unvahansē dēśanā karapu maitrī bhāvanāva danna kenek tun lōkema nǣ kiyalā pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā.

그런데 우리에게 물음이 생깁니다. 붓다와 그분께 직접 들은 이를 빼면, 그분이 가르치신 mettā bhāvanā 를 아는 이는 세 세계 어디에도 없다고 분명히 가르치셨습니다.

etakoṭa ehenam mē laukika maitrī bhāvanāvakuyi āryavanayē maitrī bhāvanāvakuyi venama tiyena bava tamayi pæhædiliva pennalā tiyennē.

그렇다면 lokiya mettā bhāvanā 와 ariya vinaya 의 mettā bhāvanā 가 따로 있다는 것이 분명히 드러나 있는 셈입니다.

anna ē vistarēdī mēti isserat vistara karalā tiyenavā.

그 이야기는 앞에서도 풀어 드린 적이 있습니다.

vivēka niśarita virāga niśrita nirōdha niśrita vossagga pariṇāmī kiyana kāraṇā hatarakin yukta vaitrī sahagata satta bojjhaṁga vaḍanna. ehenam sambujhaṁga dhamma vicē sambjhaṁga ē vagēma prīti sambujjhaṁga, viriya sambujjhaṁgaya ē vagēma samādhi samban upēkṣā sambujjhaṁgaya ādī vaśayen mē kiyana tatta bojjhaṁga vaḍanna kiyalayi pelā tiyennē. ēka tamayi budupiyāṇan

경전에는 viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī 라는 네 가지를 갖춘, mettā 와 함께하는 일곱 bojjhaṅga 를 닦으라고 나옵니다. 곧 sati sambojjhaṅga, dhammavicaya sambojjhaṅga, 그리고 pīti sambojjhaṅga, viriya sambojjhaṅga, 또 samādhi sambojjhaṅga, upekkhā sambojjhaṅga 같은 일곱 bojjhaṅga 를 닦으라는 것입니다.

pelā tiyennē. ēka tamayi budupiyāṇan vahansē dēśanā kaḷa maitrī bhāvanāva dæn mēka tērennē nǣha mokakda mē kivvē kiyalā vistara karalā dænaganna ōna

그것이 붓다께서 가르치신 mettā bhāvanā 입니다. 그런데 이것이 무슨 말인지 알아듣지 못하니 풀어서 알아야 합니다.

eham vivēka nissarīda kiyana eka issellā dænaganna ōnē.

그러니 먼저 viveka-nissita 가 무엇인지 알아야 합니다.

yamkisi karmasthānayak æsuru karanakoṭa ēken pennapu adahasa ē æsuren apiṭa læbennē vivēkayakda avivēkayakda ē æsuru karanakoṭa ē æsuren api lōkaya æsuru karanakoṭa ē karmasthānayaṭa tanuva lōkaya æsuru karanakoṭa apiṭa vivēkayak ætiveyida avivēkayak ætivayida kiyalā balanna ōnē

어떤 kammaṭṭhāna 를 가까이할 때, 그것이 보여 주는 생각을 따라 세상을 가까이하면 우리에게 viveka(떨어져 고요함)가 생기는지 aviveka 가 생기는지를 살펴보아야 합니다.

abhivēkīya væḍak nam ē karmasthānaya adahasin lōkaya æsuru karanakoṭa apiṭa læbennē ēka aivēka niśarita misak vivēka niśarita nemeyi.

aviveka 를 낳는 일이라면, 그 kammaṭṭhāna 의 생각으로 세상을 가까이할 때 얻는 것은 aviveka-nissita 일 뿐 viveka-nissita 가 아닙니다.

eyā ē karmasthānaya æsuru karanakoṭa lōkaya æsuru kirīmēdī siddha vennē rāgayen bæn̆dīmak nam. lōka satvayen kerehi. ov lōkayē tiyena deyak kerehi. ēka rāga niśarita misak virāga niśrita nemeyi.

그 kammaṭṭhāna 를 가까이하며 세상을 가까이할 때 일어나는 것이 rāga 로 묶이는 것이라면 — 세상 중생들에게, 그렇습니다, 세상에 있는 무엇인가에 — 그것은 rāga-nissita 일 뿐 virāga-nissita 가 아닙니다.

ehenam virāga niśarita bhāvanāvak hoyāganna ōnē. virāga niśarita vennē kohomada kiyalā dænaganna ōnē.

그러니 virāga-nissita 인 bhāvanā 를 찾아야 합니다. 어떻게 해야 virāga-nissita 가 되는지 알아야 합니다.

anika ē karmasthānayē adahasa æsu adahasin lōkaya æsuru karanakoṭa lōkayē særi saranna hitena ekak særi særīma særi saranna hitana ekak [ugura kǣrīma] nam īṭa hētu vena ekak nam ēka rōda niśaritayi. rōda valin ravun gahanna lōka eyā piḷiban̆da ravun gahanna hitena ekak nam ehema lōkaya atharinna bæri ekak nam ē væḍapiḷivela lōkayat ekka sambandha ekak nam ēka rōda niśarita misak nirōdha niśarita nemeyi.

또 그 kammaṭṭhāna 의 생각으로 세상을 가까이할 때 세상을 떠돌고 싶게 만들거나 그렇게 떠도는 데 까닭이 된다면, 그것은 rodha(바퀴)-nissita 입니다. 바퀴처럼 빙빙 도는 것입니다. 세상을 맴돌고 싶어지고, 세상을 놓지 못하고, 그 방식이 세상과 엮여 있다면 그것은 rodha-nissita 일 뿐 nirodha-nissita 가 아닙니다.

nirōdha niśita venna nam lōkayen kavun gahanaka atara natara karana jātiya karmasthānayak venna ōna. etakoṭa nirōdha niśita vennē.

nirodha-nissita 가 되려면 세상을 맴도는 것을 멈추게 하는 kammaṭṭhāna 여야 합니다. 그래야 nirodha-nissita 가 됩니다.

anika tamayi yam karmasthānayak æsuru karanakoṭa ēkaṭa bāhira pēsak hō bāhira deyak allagena tiyenavā nam bāhira lōken ē diya saman̆ga saṁsarga vena ekak nisā. poṣṭagga kiyana ēken ven velā yana ekak venna bæ. ehenam ārya karmasthānayak nam lōkaya samaga tiyena saṁsāragayen ven karana ekak venna ōnē. etakoṭayi vassagga pariṇāmī vennē.

또 어떤 kammaṭṭhāna 를 가까이할 때 바깥의 무엇을 붙잡고 있다면, 바깥 세상의 그것과 saṃsagga(섞여 엮임)가 생기므로 그것에서 떨어져 나가는 vossagga 가 될 수 없습니다. 그러니 ariya kammaṭṭhāna 라면 세상과의 saṃsagga 에서 떼어 놓는 것이어야 합니다. 그래야 vossagga-pariṇāmī 가 됩니다.

dæn oya tuḷin tōrāganna ōnē ārya karmasthānayak vivēka niśita virāga niśita nirōdha niśrita sssagga pariṇāmaya kiyana kāraṇā hatvayen yuddha venna ōnē. ehema novunot ēka ārya karmasthānayak nemeyi.

이제 이것으로 ariya kammaṭṭhāna 를 골라내야 합니다. viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī 라는 네 가지를 갖추어야 합니다. 그렇지 않으면 그것은 ariya kammaṭṭhāna 가 아닙니다.

mē ārya karmasthānaya hoyāganna hæri dænaganna ōnē.

이 ariya kammaṭṭhāna 를 찾는 길을 알아야 합니다.

yam karmasthānayak ārya nam budupiyāṇan vahansēgē dēśanā karapu dahamaṭa anukūla nam ē karmasthānaya vaḍanakoṭa avivēkaya nætivelā vivēkaya læbenna ōnē. rāgaya nætivelā virāgika venna ōnē. ē vagēma kavun gahana rōda nætivelā kavun gahanaka natara karapu nirōdha niśpita venna ōna. saṁsāragē havat ekkena pætta atdæralā ēken ven vena pættaṭa hevat oskayaṭa patvena vidihē adahas enna ōnē. ehema enavā nam ēvā ārya karmaskāra.

어떤 kammaṭṭhāna 가 ariya 라면, 붓다께서 가르치신 dhamma 에 맞는다면, 그것을 닦을 때 aviveka 가 사라지고 viveka 가 와야 합니다. rāga 가 사라지고 virāga 가 되어야 합니다. 맴도는 바퀴가 사라지고 맴돌기를 멈춘 nirodha-nissita 가 되어야 합니다. saṃsagga 곧 엮이는 쪽을 버리고 떨어져 나가는 쪽, 곧 vossagga 에 이르는 생각이 와야 합니다. 그렇게 온다면 그것이 ariya kammaṭṭhāna 입니다.

mona vidihen tōralā tibuṇat oya dharma nyāyaṭa ekan̆ga nætnam. api tērum ganna ōnē kavuru koccara paṇḍitakamaṭa kivvat ēvā ārya karmasthāna nemeyi.

어떤 식으로 골랐든 이 dhamma 의 이치에 맞지 않는다면, 누가 아무리 똑똑한 체하며 말해도 그것은 ariya kammaṭṭhāna 가 아니라고 알아야 합니다.

monadē bæluvat oya vivēka niśarita, virāga niśarita, nirōdha niśarita, vassagga pariṇāmī kiyana kāraṇā hatara siddha venna ōnē ārya karmasthānayaki.

무엇을 보든 viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī 라는 네 가지가 일어나야 ariya kammaṭṭhāna 입니다.

ārya dharmayak æsuru karanakoṭa. dharmayak ætuḷuraṭa ēka anit pættanayi yannē. ēka kavadāvat ārya karmasthānayakvat ārya bhāvanāvak nemeyi ārya dharmayakvat nemeyi.

ariya dhamma 를 가까이할 때 그렇습니다. 어떤 dhamma 를 가까이했는데 그것이 반대쪽으로 간다면, 그것은 결코 ariya kammaṭṭhāna 도, ariya bhāvanā 도, ariya dhamma 도 아닙니다.

ārya dharmaya hoyāganna ōna.

ariya dhamma 를 찾아야 합니다.

mama puṁci upamāvak kiyannamkō dænaganna siṁhala jātiya innakan tamayi mē buddhāgama tiyennē. siṁhala jātaya dækṭa mēka ivarayi. kohomahari siṁhalayō goḍagāhu panna kenek kiyanna puḷuvan budu baṇa kiyalā.

알기 쉽게 작은 보기를 하나 들겠습니다. '싱할라 민족이 있는 동안에만 이 붓다의 가르침이 있다. 싱할라 민족이 사라지면 이것도 끝이다. 어떻게든 싱할라 사람들을 일으켜 세워야 한다' — 누군가는 이것을 붓다의 가르침이라고 말할 수 있습니다.

dæn oya væḍassot vivēkada avivēkada jāti vēdayak ævidilā ælahæpin ævidiल्lā ehema bæ aruma væḍiyen hadāgannavā api væḍiyen hadamu. unṭa væḍiyen hadamu dæn taran̆gaṭa bæhælā oya taran̆gē [ugura kǣrīma] avivēkada vivēkada

그 일을 살펴보십시오. viveka 입니까 aviveka 입니까? 민족주의를 들고 다니며 서로 부딪치고, '저들이 더 짓는다, 우리가 더 짓자' 하며 겨루기에 뛰어드는 것 — 그것이 aviveka 입니까 viveka 입니까?

ēka avikayi. ehenam vivēka miśira bhāvanāvak katāvak nemeyi ēka avivēka nisi ōka rāgada virāga

그것은 aviveka 입니다. 그러니 viveka-nissita bhāvanā 이야기가 아니라 aviveka-nissita 입니다. 그것은 rāga 입니까 virāga 입니까?

rāganē kelinma jātiya ō karanna puḷuvanda virāgaya ehenam sampūrṇama rāga nityayi. dæn

rāga 입니다. 민족주의를 virāga 로 곧바로 할 수 있겠습니까? 그러니 완전히 rāga-nissita 입니다.

ehenam sampūrṇama rāga nityayi. dæn lōkayat ekka lægi velā hælahæpenna enam ravun lōkē ravun gahana ekak nemeyi. rōdha nisritayi. ōkē nirōdha nisidana. okkoma kiyalā ekatu velā ganna ekak nemeyida vela hæ tiyennē kāraṇa akāṇḍayak ekatu velā karaganna ekak. apē jātiya apiṭa upagama kivvat ekatu venna ōnē. ehenam saṁsāraga nisritayi.

세상과 들러붙어 부딪치는 것이라면 세상을 맴도는 것이 아니겠습니까? rodha-nissita 이지 nirodha-nissita 가 아닙니다. 모두 함께 모여서 하는 일이 아닙니까? 여러 무리가 모여 하는 일입니다. 우리 민족을 위해 모여야 한다고 합니다. 그러니 saṃsagga-nissita 입니다.

kossakgana nisrita nǣha. ehenam budu dahamada nædda kiyalā dænaganna oya nyāya dharmaya ganna ōnē. ehenam ēka budu dahama nemeyi.

vossagga-nissita 가 아닙니다. 붓다의 가르침인지 아닌지 알려면 이 dhamma 의 이치를 잣대로 삼아야 합니다. 그러니 그것은 붓다의 가르침이 아닙니다.

ehenam kavuru hadāgatta matayak dakvā. ē mata elpagena ē mata goḍanagāgatta dr̥ṭṭiya. ē duṭṭiya ellagena api dan̆galanavā. ēka budu dahama karanna.

그것은 누군가가 지어낸 생각일 뿐입니다. 그 생각을 붙들고 세운 diṭṭhi 입니다. 그 diṭṭhi 에 매달려 우리는 발버둥 치며 그것을 붓다의 가르침으로 만듭니다.

ahaval kaṭṭiya palliyak hadanavā. dinda epā hadanna buddha dahama næti velā yanavā. gahalā pænalā panna palalā kivvot ēka avivēkada vivēkada? nama balanna ōna ēka avikayi.

'아무개들이 교회를 짓는다. 짓게 두지 마라, 붓다의 가르침이 사라진다' 하며 때리고 쫓아내라고 한다면, 그것은 aviveka 입니까 viveka 입니까? 살펴보면 aviveka 입니다.

rāga virāgaya rāga, dvēśa mōhayanṭayi yennē. ehenam rāgayayi. ehenam særisaranna vena ekak nisā nidahas venna bæ. nidahas sita nidahas karanna bæhæ. ehenam nirōdha niśarita næhæ. kōdasyi.

rāga 냐 virāga 냐 하면 rāga·dosa·moha 쪽으로 갑니다. 그러니 rāga 입니다. 떠돌게 만드는 것이니 벗어날 수 없고, 마음을 풀어놓을 수 없습니다. 그러니 nirodha-nissita 가 아니라 rodha 입니다.

ekatu venna ōna, kalli æhenna ōnē. kaṇḍikam karanna yanna ōnē. oya væradi horanna. saṁsarga pariṇāmī misak ēka hosga pariṇāmīna. ehenam ēka budu baṇa nemeyi.

모여야 하고, 패를 지어야 하고, 무리 지어 다녀야 합니다. 그것은 saṃsagga-pariṇāmī 일 뿐 vossagga-pariṇāmī 가 아닙니다. 그러니 그것은 붓다의 가르침이 아닙니다.

menna budu baṇa hoyāganna lēsi kramaya.

여기 붓다의 가르침을 찾는 쉬운 길이 있습니다.

ehenam menna mē ṭika dænagattahama ehenam satiyen mokakda api horaṁga? apē satiya kiyalā api sihiya kiyalā kiyanavā. satiya kiyannē mokakda? sihiya.

이것을 알고 나면, 우리는 sati 를 무엇으로 받아들입니까? 우리는 sati 를 sihiya(기억함, 알아차림)라고 합니다. sati 가 무엇이냐 하면 sihiya 라고 합니다.

dæn mēkat api dænaganna ōna. ārya vinayē pennapu satiya mē śāsanayen bæhæra kavadāvat nǣ. abuddhōtpāda kālayēt vidyāmāna vennē næ.

이것도 알아야 합니다. ariya vinaya 가 보여 주는 sati 는 이 sāsana 밖에는 결코 없습니다. 붓다가 나지 않은 때에도 나타나지 않습니다.

ehenam hon̆daṭa sihi karanna purudu venna kivvahama satiya kiyannē sihi kirīma kivva abhauddhayō sihi karannē nædda. mē śāsanayē næti kālē abuddhōtpāda kālē minissu sihi karannē næ. oya ada kiyana sihiya næddē.

그런데 '잘 기억하는 버릇을 들여라, sati 란 기억하는 것이다'라고 한다면, 붓다를 따르지 않는 이들은 기억하지 않습니까? 이 sāsana 가 없던 때, 붓다가 나지 않은 때의 사람들은 기억하지 않았습니까? 오늘 말하는 그런 sihiya 가 없었습니까?

sihi kalpanāven kaṭayutu karanavā kiyana eka anik ayaṭa nættē. oya candrikā hadalā tiyennē kompiyuṭar hadalā tiyennē sihi kalpanāven neveyi. avasī

정신 차려 일을 하는 것이 다른 이들에게는 없습니까? 인공위성이나 컴퓨터를 정신 차리지 않고 만들었습니까? 아닙니다.

ehenam api mē lōka sammata kaḷa tiyena adahasa harida

그렇다면 세상이 받아들이고 있는 이 생각이 옳습니까?

ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu māgen pennapu mārgaya ærenna sati caitasikaya nætnam satiya næha.

그러니 붓다께서 가르치신, 그분이 보여 주신 길을 빼면 sati cetasika, 곧 sati 는 없습니다.

ehenam mē ārya vinaya pennapu satiya vena tænaka nætnam. ē satiya mokakda?

ariya vinaya 가 보여 준 sati 가 다른 어디에도 없다면, 그 sati 는 무엇입니까?

anna ēkē pihiṭiyot satipaṭṭhānaya lōkaya asahīkarana jātiyakē pihiṭiyot ēka lōka paṭṭhānaya misā satipaṭṭhānaya ne.

바로 그것에 자리 잡으면 satipaṭṭhāna 입니다. 세상을 가까이하는 쪽에 자리 잡으면 그것은 '세상-paṭṭhāna' 일 뿐 satipaṭṭhāna 가 아닙니다.

ehenam satipaṭṭhānaya karanna issellā satiya dænagana inna ōna. ætuva kohomada satipaṭṭhāna karannē?

그러니 satipaṭṭhāna 를 하기 전에 sati 를 알고 있어야 합니다. 그것 없이 어떻게 satipaṭṭhāna 를 하겠습니까?

ehenam satiya kiyana caitasika pint vala misā pavhitat vala yedennē nǣ kiyalā dēśanā karalā tiyena

sati 라는 cetasika 는 kusala 마음에만 함께하고 akusala 마음에는 함께하지 않는다고 가르쳐져 있습니다.

ehenam sihiyen bōmbayak hæduvot śrī kalpanāven bōmbayak hæduvot ēka pin sit valada edilā tiyennē. api misalayak nēpadevvot.

그런데 정신 차리고 폭탄을 만든다면, 조심스레 폭탄을 만든다면, 그것이 kusala 마음에 함께한 것입니까? 우리가 미사일을 쏜다면 말입니다.

ē vagēma kompiyuṭar ek hadalā hin lōkayā vināśa karanna avaśya karannā vū væḍapilak hæduvot ehema ēkē rahas pottu balāgena parādaya karanna ekak ehema hæduva sihī kalpanāvak nætuva karapulinda ēvā hadalā tiyennē.

또 컴퓨터를 만들어 세상을 무너뜨리는 데 쓰일 프로그램을 짜거나, 남의 비밀 자료를 엿보아 무너뜨리는 것을 만든다면, 그것을 정신 차리지 않고 만들었겠습니까?

lōka sammatiyē sarī kalpanāva etana ēkānta ehemama hon̆daṭama tiyenna. nætnam ehema ōvā karanna bæ. bōmbiyi atēpat velā tamunma mærilā yanavā. at bōmbiyi ahadanna kiyalā. ē sīha kalpanāva nemeyi.

세상이 말하는 정신 차림이 거기에 아주 단단히 있어야 합니다. 그렇지 않으면 그런 일을 할 수 없습니다. 손폭탄을 만들다 손에서 터져 자기가 죽기도 합니다. 그것은 정신 차림이 아닙니다.

ehenam oya kiyana sī kalpanāva lōkē tiyennē. minihē kūrekuṭa suvakvā padinavā kælē gihi. sihi kalpanāven karanna kiyalā nætnam ehema minihaṭa patvenna. ehenam etanat sihi kalpanāvak tiyenavā. hæbæyi oya okkoma pāpa væda

그러니 그런 정신 차림은 세상에 있습니다. 사람이 숲에 가서 멧돼지를 쏩니다. 정신 차리고 해야지 그렇지 않으면 사람이 맞습니다. 거기에도 정신 차림이 있습니다. 하지만 그것은 모두 pāpa 입니다.

ehenam pāpa hitaka eḷennē nætnam satiya ēka niyamaya ēka nam dharma niyamaya ēka nam. oya kiyana satiya dæn oya hitā inna sī kalpanāva ēkē yedenavana. ēka satiya.

pāpa 마음에 일어나지 않는 것이라야 sati 입니다. 그것이 정해진 이치, dhamma niyāma 입니다. 여러분이 생각하는 그 정신 차림이 거기에 함께합니까? 그것이 sati 입니다.

anna api dharmayaṭa bahā bæla. vahā balapuhama dharmayaṭa bahā hinnē næhanē. sasan̆dalā balapuhama vinayaṭa gælapennē næ.

dhamma 에 대어 보십시오. 대어 보면 dhamma 에 들어맞지 않습니다. 견주어 보면 vinaya 에 맞지 않습니다.

ehenam sammā satiyak tiyenavā nam kohomada pav valaṭa væṭennē næti venna ōnē koccara bæla ēken ārya mārgaya væṭennat ōnē.

그러니 sammā sati 가 있다면 어떻게 해서든 pāpa 에 빠지지 않아야 합니다. 그리고 그것으로 ariya magga 에 들어서야 합니다.

ehenam anna ē jātiya ekak tiyenavā. ēka mē buddha śāsanayen piṭa kisi denaka nǣha kii. ehenam buddha śāsanayen piṭa kisi denaka næti bava api oppu karanna ōnē.

그런 종류의 것이 있습니다. 그것은 이 붓다의 sāsana 밖 어디에도 없다고 하셨습니다. 그러니 그것이 붓다의 sāsana 밖 어디에도 없다는 것을 우리가 밝혀 보여야 합니다.

nikanma kivvaṭa hariyannē nǣha uddāmaya vediyaṭa hariyannē næ.

그냥 말만 해서는 안 되고, 들떠 외치는 것으로는 안 됩니다.

buddha śāsanayē pennapu satiya mē śāsanayē bæhæra anit kāleka næti venna. śāsanika novanna anit kālayaṭa gōcara novennat ē kivva satiya mokakda? oppu karanna nætuva ēka kivvaṭa hariyannē næha.

붓다의 sāsana 가 보여 준 sati 는 이 sāsana 밖의 다른 때에는 없고, sāsana 가 아닌 다른 때에는 닿지 않는다고 하는데, 그 sati 가 무엇입니까? 밝혀 보이지 않고 말만 해서는 안 됩니다.

lōkeṭa oppu karalā pennanna ōnē ē satiya menna mēkayi. menna mē hindayi kiyannē. abuddhōtpāda kālayaka nǣha kiyanavā. śāsanayen bæhæra pudgalayangē sī kalpanāva tuḷa ē budupiyāṇan vahansē pennapu oya kiyana sati kiyana adahasa nǣha kiyalā. api oppu karalā pennanna ōnē.

세상에 밝혀 보여 주어야 합니다. '그 sati 는 바로 이것이고, 이 까닭에 그렇게 말한다'고. 붓다가 나지 않은 때에는 없다고 하는데, sāsana 밖 사람들의 정신 차림 속에는 붓다께서 보여 주신 그 sati 라는 생각이 없다는 것을 우리가 밝혀 보여야 합니다.

ehenam ōka oppu karalā pennanna nam kenekuṭa satiya pihiṭanna sihiya pihiṭanna kumak mul karagenada kiyalā dænaganna.

그것을 밝혀 보이려면, 한 사람에게 sati 가, sihiya 가 자리 잡을 때 무엇을 뿌리로 삼는지를 알아야 합니다.

hæmadēma mul karagena pihiṭana sihiya satiya nemeyi.

아무것이나 뿌리로 삼아 자리 잡는 sihiya 는 sati 가 아닙니다.

yam kenek nivana tērum gattā anna ē nivana mul karagena ē nivanaṭa patvīmaṭa yamak kaḷa yutu karaṇīya matta kusalēna yantaṁ santaṁ padaṁ abhisamitta śānta padamma vū nivanaṭa pæmiṇīmaṭa kumak kaḷa yutuda onna satiya væṭani.

어떤 이가 nibbāna 를 알아들었습니다. 그 nibbāna 를 뿌리로 삼아, 그 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가 — 'karaṇīyam atthakusalena yan taṃ santaṃ padaṃ abhisamecca' — 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가, 바로 거기서 sati 가 들어옵니다.

dæn apiṭa praśnayak vuṇā.

이제 우리에게 물음이 생겼습니다.

sagnīya mitra sūtraya kiyana eka hoyāganna bærinavā budu dahama tiyenavā kiyalā. paḷamuma tiyenavanē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

onna satiya hoyāganna yam ē śānta padanammō nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā kaḷu monavada satiya nætnam hoyāganna bæ. anna satiya tibuṇa nam hoyāgatta hæki nivanaṭa pæmiṇīmaṭa karanna ōnē menna mēka. anna satiyen hoyāganna.

여기서 sati 를 찾습니다. 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는지는 sati 가 없으면 찾을 수 없습니다. sati 가 있다면 nibbāna 에 이르려면 바로 이것을 해야 한다고 찾을 수 있습니다. sati 로 찾으십시오.

nivana kiyannē mokakda? dækkē næti kenekuṭa nivanaṭa pæmiṇiṇa eka hoyannē kohomada ehenam abuddhōtpāda kālē nivana piḷiban̆dava dænaganna nætnam. abuddhōtpāda kālē nivanaṭa pæmiṇennē menna mēken kiyā hoyāganna puḷuvan.

nibbāna 가 무엇입니까? 그것을 보지 못한 이가 nibbāna 에 이르는 길을 어떻게 찾겠습니까? 붓다가 나지 않은 때에는 nibbāna 에 대해 알 수 없습니다. 그때에는 이것으로 nibbāna 에 이른다고 찾아낼 수 없습니다.

dæn nivanaṭa pæmiṇiena hæṭi yam sihiyakin dænagannavā nam anna ēkaṭa kiyanavā ārya vinaya satiya.

nibbāna 에 이르는 길을 알게 하는 그런 sihiya 가 있다면, 바로 그것을 ariya vinaya 의 sati 라고 합니다.

ehenam abuddhōtpāda kāleka ē satiya nǣha kiyana eka dæn oppu velā ivarayi. mokada abuddhōtpāda kāle nivana dannē næha. nivana danna næhanam nivanaṭa pæmiṇilā karanna ōna dænaganna kana ēka dannet lōkē tiyena ēvā dænaganna sīhiyanam tiyenavā ēka

그러니 붓다가 나지 않은 때에는 그 sati 가 없다는 것이 이제 밝혀졌습니다. 왜냐하면 그때에는 nibbāna 를 모르기 때문입니다. nibbāna 를 모르면 nibbāna 에 이르려고 무엇을 해야 하는지 알 수 없습니다. 세상일을 아는 정신 차림이야 있지만 그것은 아닙니다.

nemeyi sammā satiya kivvē yam ē śānta padanamma vū nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā karanna ōnē mokakda oya praśnayaṭa uttaraya tamanṭa væṭahenna ōnē yana ena karana kiyana katā karana katā nokarana vaṭavipiṭa balana sǣma iriyav vakadī nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā han̆dahā mēka sudusu ēkaṭa upanissaraya venavada ādhāra venavada anna ēka dænagattānna.

sammā sati 란, 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가 하는 물음의 답이 스스로에게 뚜렷해지는 것입니다. 가고, 오고, 하고, 말하고, 이야기하고, 이야기하지 않고, 둘러보는 모든 몸가짐에서 이것이 nibbāna 에 이르는 데 알맞은지, upanissaya 가 되는지, 도움이 되는지를 아는 것, 바로 그것입니다.

tamayi yannē mokaṭada? monavā karanna? nivanaṭa pæmiṇihena væḍak karanna. innē mokaṭada? in̆da gannē mokaṭada? piṭa gannē mokaṭada ēka nivanaṭa ādhāra vennē kohomada? nætnam mē mokaṭada yannē? prāṇaghātaya karannam nægiṭ nivanaṭa nivanaṭa upanissanayada ādhāra. horakamak karanna nam ē nækiṭṭē in̆dagattē hiṭa gattē gaman kaḷē hatara iradiyāva pævættu. ēka nivanaṭa upakārayakda pāpayaṭa upakārayakda pāpayaṭa sambandha

가는 것은 무엇 때문입니까? 무엇을 하러? nibbāna 에 이르는 일을 하러 갑니다. 앉는 것은 왜, 서는 것은 왜 입니까? 그것이 nibbāna 에 어떻게 도움이 됩니까? 아니면 무엇 하러 갑니까? 산 목숨을 죽이러 일어났다면 그것이 nibbāna 의 upanissaya, 도움입니까? 도둑질을 하려고 일어나고, 앉고, 서고, 걸어서 네 가지 몸가짐을 이어 갔다면, 그것이 nibbāna 에 도움입니까 pāpa 에 도움입니까? pāpa 에 이어져 있습니다.

pāpayaṭa upakārayakda pāpayaṭa sambandha ēvā pāpayaṭa sambandhayi kiyalā dænaganna. kāma mityācārayaka balāporottu vena nam eyā in̆dagattē hita gattē nægiṭ monavāhari yāvē giya vaṭaviṭa bæluvē. monavāhari kaḷē, katā kaḷē, katā nokaḷē. ē san̆dahā ēka nivanaṭa upadi vena ekak nemeyi. ēkē nivanaṭa ādhārayak næhæ.

그것이 pāpa 에 이어져 있음을 알아야 합니다. kāmesu micchācāra 를 바라고서 앉고, 서고, 일어나고, 어디론가 가고, 둘러보고, 무언가를 하고, 말하고, 말하지 않았다면, 그것은 nibbāna 에 이르는 것이 아닙니다. 거기에는 nibbāna 에 대한 도움이 없습니다.

boruven anun savaṭṭanna nam gamun ē kaṭahakaṭama bæssē katā kaḷē katā nokaḷē vaḍavipiṭa bæluvē. ehenam āvē giyē in̆dagattē hiṭa gattē budiyāgattē boruven anun savaṭṭavanna. ēvā nivanaṭa hētu vena kaṭayutu nemeyi kiya sihiyen dænaganna ōnē. anna sata

거짓말로 남을 속이려고 그 길로 내려가 말하고, 말하지 않고, 둘러보았다면, 오고 가고 앉고 서고 누운 것이 거짓으로 남을 속이려는 것이었다면, 그것은 nibbāna 의 까닭이 되는 일이 아니라고 sihiya 로 알아야 합니다. 그것이 sati 입니다.

ēvā kaḷē nivanaṭa hētu vena væḍakaṭa bava dannavana. lōkayē vināśayaṭa mulāvaṭa pat vena nemeyi bava dannavanē. anna ē dænaganna eka dænagena kaṭayutu kirīma sihiyen kaṭayutu kirīma.

그 일들을 nibbāna 의 까닭이 되는 일을 위해 했다는 것을 압니다. 세상의 무너짐과 헷갈림에 빠지는 일이 아니라는 것을 압니다. 그렇게 알고서 일하는 것이 sihiya 로 일하는 것입니다.

menna mē sihiyaṭa kiyanavā ārya vinaya satiya. menna tāntapada nammō nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā karanna ōna si. ōka dænaganna ōna. ehenam mokakda kivvē karanna ōna hari?

이 sihiya 를 ariya vinaya 의 sati 라고 합니다. 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 해야 할 것이 이것입니다. 그것을 알아야 합니다. 그러면 무엇을 해야 한다고 했습니까?

sakkō sakkayek venna kiyalā. dæn meha arthaka horalā tiyenavā dakṣayek venna kiyalā.

'sakko' — sakka 가 되라는 것입니다. 그런데 여기서는 뜻을 '솜씨 좋은 사람(dakkha)이 되라'고 풀어 놓았습니다.

dæn dakṣayek vennē. dakṣayāṭa kiyannē dakkō hon̆daṭa tiyenavā sakkō. sakkō kiyana dakkō kiyana ekē tēruma liyalā hariyannē næ. ehenam itin apiṭa dīlā tiyena tēruma harida?

솜씨 좋은 사람은 'dakkho' 라고 합니다. 그런데 분명히 'sakko' 라고 되어 있습니다. sakko 에 dakkho 의 뜻을 적어서는 맞지 않습니다. 그러니 우리에게 주어진 뜻이 옳습니까?

dæn api kiyanavā kariyavamatta sūtrayē kiyā tiyena tēruma aragattahama api mē kiyāpu ārya mātrī bhāvanāṭa kohomada gælapennē kiyalā gælapennē næti eka ætta. ehilā tiyena arthaya vistara velā nǣ. tērum arannē nǣ.

Karaṇīyametta sutta 에 대해 지금 말하는 뜻을 받아들이면, 우리가 말한 ariya mettā bhāvanā 와 어떻게 맞겠느냐 하면, 맞지 않는 것이 사실입니다. 거기 담긴 뜻이 풀어지지 않았고, 알아듣지 못했습니다.

ēkaṭa laukika arthayak tōragattaṭa passē api hira velā tiyennē onna ōka ehenam śāntapada nam oho nivanaṭa pæmiṇi san̆dahā kaḷa yuttē mokakda kiyalā ahanakoṭama anna satiya api dæn tērum gattā. kaḷa yuttava tēra gannavā, nokaḷa yuttava tōragannavā. satiyen kaṭayutu karanavā hita.

lokiya 뜻을 골라잡은 뒤로 우리는 거기에 갇혀 버렸습니다. 그런데 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하느냐고 묻는 순간 우리는 sati 를 알아들었습니다. 해야 할 것을 고르고, 하지 말아야 할 것을 고릅니다. 마음이 sati 로 일합니다.

tērum marena kaṭṭiya karanakoṭa kiyanavā satiya pihiṭava ganna satipaṭṭhānaya anna satara satipaṭṭhānayama otanin vigraha venavā. oya kiyana paṭan gannakoṭa

알아들은 이들은 그렇게 할 때 sati 를 세우라, satipaṭṭhāna 라고 말합니다. 바로 거기서 네 가지 satipaṭṭhāna 가 다 풀립니다. 그렇게 시작할 때 말입니다.

ehenam karanna ōna væḍapila budurajāṇan vahansē pennanavā issellāma sakkō vennē. sakkayek venna otanama kālā dakṣayek venna kiyalā ōgaṭa siṁhalaṭa arthā. dakkō kiyana padayē arthaya sakkō kiyana ekaṭa dunnā. etanavat paḷuvāganna.

그러니 해야 할 일로 붓다께서 맨 먼저 보여 주시는 것이 sakko 가 되는 것입니다. 'sakka 가 되라'를 바로 거기서 '솜씨 좋은 사람이 되라'고 싱할라 말로 옮겼습니다. dakkho 라는 낱말의 뜻을 sakko 에 붙인 것입니다. 거기서부터 어긋났습니다.

itin arthaya peḷa dahama væradilada api gatta arthaya væradilāda? peḷa dahama kes gahakavat væradi. peḷa dahama hariyaṭama harā. hæbæyi ē karagattahara arthaya ēkaṭa parasparayi. ēka kanapi.

그러면 경전 글이 틀렸습니까, 우리가 받아들인 뜻이 틀렸습니까? 경전 글은 머리카락 하나만큼도 틀리지 않았습니다. 경전 글은 꼭 맞습니다. 하지만 거기에 붙인 뜻이 그것과 어긋납니다.

dæma api kohomada udē in̆dan rǣ vanakan karaṇī mætta sūtraya bhāvanā karanavā kiyalā kivvaṭa kerenna adahasa nǣ.

아침부터 밤까지 Karaṇīyametta sutta 로 bhāvanā 를 한다고 말해도, 우리가 어떻게 그 뜻대로 하고 있겠습니까? 그 뜻이 이루어지지 않습니다.

ēka laukika vaśayen gatta. vikr̥ti adahasak kara mē mitra sūtrayē adahasa hæṭiyaṭa gattahama api kohomada nivan dakina mārgaya vaḍannē.

그것을 lokiya 로 받아들여 비뚤어진 생각을 이 mettā sutta 의 뜻으로 삼으면, 우리가 어떻게 nibbāna 를 보는 길을 닦겠습니까?

bhāvanāva væḍennē kohomada ehenam karmī mætta sūtrayē maitrī bhāvanāva pennuvā nam ānāpāna satiya kiyannet oya brahma viha mē hæṭiyaṭa pennapu karīya meccara sūtrayak pennavā tiyenavā nam ārya vinaya ānāpāna satiya ē ārya ānāpāna satiya væḍennē kohomada ēkavat danna. eham tōrāganna ōnē ānāpāna satiyak tēreyi oya karīyamat sūtraya tōralā ivara venavā.

bhāvanā 가 어떻게 자라겠습니까? Karaṇīyametta sutta 가 mettā bhāvanā 를 보여 준다면, ānāpānasati 라는 것도 그 brahmavihāra 입니다. 그렇게 보여 주는 Karaṇīyametta sutta 가 있다면, 적어도 ariya vinaya 의 ānāpānasati, 그 ariya ānāpānasati 가 어떻게 자라는지는 알아야 합니다. 그러면 골라야 할 ānāpānasati 가 드러나고, Karaṇīyametta sutta 풀이가 끝납니다.

ehenam mokakda karanna kivvē? sakkayek venna kivvē. sakyā kiyannē kavuda?

그러면 무엇을 하라고 했습니까? sakka 가 되라고 했습니다. sakka 란 누구입니까?

saggiriya pennannē upamāva suddhavantiyayi. taman karana kiyana hitana dēpal aśuddha novenna ōna suddhava karanna ōnē.

sakka 가 보여 주는 비유는 깨끗한 사람(suddhavanta)입니다. 스스로 하고, 말하고, 생각하는 것이 더럽지 않아야 하고 깨끗하게 해야 합니다.

suddha hitakin yuttava manasācayē pasannana bhāsativā karōtivā kiyana bætanam prasanna manasaṭa bahinakoṭama eyā sakkayi nætnam sūt.

깨끗한 마음을 갖추어 — 'manasā ce pasannena bhāsati vā karoti vā' — 맑은 마음에 들어서는 순간 그는 sakka, 곧 깨끗한 사람입니다.

dæn eyā karana væḍa kaṭayutu okkoma sudu væḍa sudusu væḍa sudu suvēdena væḍa hevat sudusu væḍenavā.

이제 그가 하는 일은 모두 흰 일, 알맞은 일, 깨끗한 즐거움을 주는 일, 곧 알맞은 일이 됩니다.

suddha suvayak denavada rāgayen, dvēśayen, mōhayen dennē næ. ehema rāgayen, dvēśayen, mōhayen karana eka væḍakvat sakka væḍa nemeyi.

rāga 와 dosa 와 moha 로 깨끗한 즐거움을 줍니까? 주지 않습니다. rāga·dosa·moha 로 하는 일은 하나도 sakka 의 일이 아닙니다.

sakka væḍa venna nam alōpayen, adyen, amōhayen ārambha karannaōna. api karana dē, kiyana dē, hitena dē alōbha nam, advēśa nam, amōma nam. anna sudu væḍa sakka væḍa.

sakka 의 일이 되려면 alobha, adosa, amoha 로 시작해야 합니다. 우리가 하는 것, 말하는 것, 생각하는 것이 alobha 이고 adosa 이고 amoha 라면, 그것이 흰 일, sakka 의 일입니다.

ehenam api dænaganna ōnē issellā alōbhayen addēśayen, amōhayen væḍa karana tenna bahinna. anna etakoṭa sarkayek.

그러니 먼저 알아야 합니다. alobha, adosa, amoha 로 일하는 자리에 들어서야 합니다. 그때 sakka 가 됩니다.

dæn apiṭa pēnnē nædda otanin nivanda āvatīraṇa venna hētu tiyena pa lōbhayen, dvēśayen, mōhayen hitanavā nam, kiyanavā nam, karanavā nam lōkē hatara apāyaṭa ayitiya ēvā nisā. nivanaṭa tiyā subhakī kiyalā vatayi tiyennē.

여기서 nibbāna 에 이르는 까닭이 보이지 않습니까? lobha, dosa, moha 로 생각하고 말하고 한다면, 그것은 네 apāya 에 속하는 것이기 때문입니다. nibbāna 는커녕 sugati 조차 멀어집니다.

ehenam issellāma mokada karanna ōnē? alōbhayen adisayen amōhayen karana kiyana hitana dēval tērum ganna puḷuvan venna ōna. anna etakoṭa sakkayek bavaṭa patvenavā suddhavantayek bavaṭa patvenavā.

그러면 맨 먼저 무엇을 해야 합니까? alobha, adosa, amoha 로 하고 말하고 생각하는 것을 알아들을 수 있어야 합니다. 그때 sakka 가 되고 깨끗한 사람이 됩니다.

yamek væḍa karannē alōbhayen, addēśayen, amōhayen yutta nam hitannē kiyannē karannē næ. ohuṭa śuddha mārgayē yana kenek kiyanna vaḍinna.

어떤 이가 alobha, adosa, amoha 를 갖추어 일하고 그렇지 않게는 생각하지도 말하지도 하지도 않는다면, 그를 깨끗한 길을 가는 사람이라고 부를 만합니다.

lōbhayen, dvēśayen, mōhayen nam yam kenek væḍa karannē. obaṭa suddha mārgaya yana kenek suddhavantayek kiyanna vaṭinavada? vaṭiyannē nǣ.

어떤 이가 lobha, dosa, moha 로 일한다면, 그를 깨끗한 길을 가는 사람, 깨끗한 사람이라고 부를 만합니까? 그럴 만하지 않습니다.

ehenam suddhavantayek venna ōna issara sakkayek venna ōnē. sakvayek venna nam taman karana kiyana hitana dēval alōbhayaṭa addēśayaṭa amōhayaṭa yukta dēval venna ōnē.

그러니 깨끗한 사람이 되려면 먼저 sakka 가 되어야 합니다. sakka 가 되려면 스스로 하고 말하고 생각하는 것이 alobha, adosa, amoha 를 갖춘 것이어야 합니다.

ōka tērum ganna bærinam api karana kiyana hitana dēval apē moḍakama ola taram mokēda? api harennē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

manussayek hæbæyinam ōka tērum ganna puḷuvan vennē. pragnāvantayek hæbæyi nam ōka tērum ganna puḷuvan vennē.

참된 사람이라야 그것을 알아들을 수 있습니다. 지혜로운 사람이라야 그것을 알아들을 수 있습니다.

hæbæyi hat avurudu ḷamayāṭat ōka tērum ganna puḷuvan nisā hat avurudu ḷamayak pragnāvantayek venna puḷuvan.

그런데 일곱 살 아이도 그것을 알아들을 수 있으니, 일곱 살 아이도 지혜로운 사람이 될 수 있습니다.

mē nisā tamayi kivvē pañagnāvantayan dhammō nāyan dhammō duppaññassa mē dharmaya pragnāvantayāṭa misak duṣgnāṭa nemeyi. hæbæyi ada hitana pragnāvantayā

그래서 'paññavantassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa' — 이 dhamma 는 지혜로운 이를 위한 것이지 어리석은 이를 위한 것이 아니라고 하셨습니다.

nemeyi. hæbæyi ada hitana pragnāvantayā kivvahama eyā kellam bæluvak nemeyi. ahati ihaḷa innē mē lōkē lokuma vidyāgnayō, vivēśanayyō guruvaru ē vagēma ēvā katikācāryavaru mēgollō misak karamanavat igena gatta nætta mona pragnāvantayada kiyalā mehema ravatā ganna puḷuvan. ē lōkatāva lōkē adahasa ēkak.

하지만 오늘날 사람들이 생각하는 지혜로운 이는 그런 사람이 아닙니다. 맨 위에 있는 것은 이 세상의 가장 큰 과학자, 평론가, 스승, 강사 같은 이들이고, 아무것도 배우지 못한 이가 무슨 지혜로운 이냐고 깔볼 수도 있습니다. 그것은 세상의 생각입니다.

hæbæyi mahācāra venna puḷuvan tripiṭakadhārī agraśēṣa kenek venna puḷuvan. ohu karana væḍa lōbha nam, taraha nam, mōdanam eyā dr̥ṣpānayek misak. eyā pragnāvantayek.

교수일 수도 있고, Tipiṭaka 를 지닌 으뜸가는 이일 수도 있습니다. 그런데 그가 하는 일이 탐욕이고 성냄이고 어리석음이라면, 그는 어리석은 이일 뿐 지혜로운 이가 아닙니다.

oya pāsalē paḷaveni pantīraval nogiya kenek hon̆da naraka tērum aragena naraka væḍa nokaramin, hon̆da væḍa karamin tērum araganna puḷuvan kenek. eyā eka akura igena gatta næt pragnāvantaya.

학교 첫 학년에도 가 보지 못한 사람이라도 좋고 나쁨을 알아듣고, 나쁜 일을 하지 않고 좋은 일을 하며 알아들을 수 있는 사람이라면, 글자 하나 배우지 않았어도 지혜로운 이입니다.

anna pragnāvantayan tamangē eyāṭa dharmaya ayitiya.

바로 그 지혜로운 이에게 dhamma 가 속합니다.

ara mahēśākya lokuvaṭa lōkē vædamena mahācārya katikācāraya monavā kivvat kamak nǣ. ati viśēṣagna kivvat kamak nǣha. lōbhayayi, dvēśayayi, mōhayayi kiyannē væradi mēka pāpayak mēka nokaḷit mēken ævinnē avæḍak kiyalā tērum ganna bæyi.

세상에서 크게 떠받드는 교수, 강사라 하든, 뛰어난 전문가라 하든 상관없습니다. lobha 와 dosa 와 moha 가 잘못이고, 이것은 pāpa 이니 하지 말아야 하며, 이것에서 해로움이 온다는 것을 알아듣지 못한다면,

alōbha, advē ammōha kiyana ēvaṭa gihillā hitan ōvā sena pættē ēvā kiyalā ehema kiyanna paṭan gattā. pirihaṇa venavā vaṭagiya kiyalā ehema kiyana kenek innavā. duṣbarāyek misak koccara igena gattā kiyalā lōkē koccara paṇḍitayak kivvat pañagnāvanta sāyan dhammō kiyalā kivva prātnayek nemeyi.

alobha, adosa, amoha 로 가면 쓸모없는 쪽으로 간다고 생각하며 그렇게 말하기 시작합니다. 그러면 뒤처진다고 말하는 사람도 있습니다. 그런 이는 아무리 많이 배웠고 세상이 아무리 학자라 불러도 어리석은 이일 뿐, 'paññavantassāyaṃ dhammo' 에서 말한 지혜로운 이가 아닙니다.

ehenam ōka tērum ganna ōnē puṁci ḷama hain̆dat otana pragnāvantaya ogē tērum ganna puḷuvan.

그러니 어린아이라도 그것을 알아듣는다면 거기서는 그가 지혜로운 이입니다. 그것을 알아들을 수 있습니다.

agrahasthānamē innē gaura gaurava upādhi læbuvayi kiyana mahācārya kiyalā kiyana kenek hiṭiya. ōka tērum ganna bæha nam eyā viṣ. ōka tōrāganna samājayaṭa pahaḷa gahanavā nemeyi. ōka tērum gata yutu ākāraya

맨 꼭대기에 있는, 명예 학위를 받았다는 교수라는 사람이 있었다 해도, 그것을 알아듣지 못한다면 그는 어리석은 이입니다. 그것은 사회의 높낮이로 가르는 것이 아니라 알아들어야 할 방식으로 가르는 것입니다.

itin api atara innavā. puṁci ḷama venavā. hæbæyi lōbha væḍa, taraha væḍa, mōla væḍa valaṭa kæmatit nǣhæ tērum gannat puḷuvan. alōbha, addēśa, amōha guṇayen kaṭayutu karanna puḷuvan puṁci ramenut tiyenavā. loku hayak tiyennē. oya depættema inna lōka sammataya ēgollanṭa eka eka vidiha lēbal hama velā tiyenna puḷuvan.

우리 가운데에도 어린아이들이 있습니다. 그런데 탐욕스런 일, 성내는 일, 어리석은 일을 좋아하지 않고 그것을 알아들을 수도 있습니다. alobha, adosa, amoha 의 덕으로 일할 수 있는 어린아이도 있습니다. 큰 차이가 있습니다. 양쪽에 있는 이들에게 세상은 저마다 다른 꼬리표를 붙여 놓았을 수 있습니다.

gihi vatin inna kaṭṭiyaṭa bæluvot ē pætten bæluvot katikācāraya mahācārya viēṣagnaya mahā prāgna oya vagē denna puḷuvan ōna

재가자 쪽에서 보면 강사, 교수, 전문가, 큰 지식인 같은 이름을 줄 수 있습니다.

ē vagēma anit pætten balapuvahama vivēcanaya karanavā neveyi namut nokaṭiyā bætanṭa n anunāyaka mahanāyaka agrēsara itin ē vagēma tripilaka vāgēra oyagē nam valin innat kohen hiṭiya hari dænagannē prāgnayada duspnayada kiyalā dænagannē ē lōka samatha minum valin nemeyi. hon̆da naraka tērum ganna

또 다른 쪽에서 보면 — 깎아내리려는 것은 아니지만 — anunāyaka, mahānāyaka, 으뜸가는 이, Tipiṭaka 를 지닌 이 같은 이름으로 있든, 어디에 있든, 지혜로운 이인지 어리석은 이인지를 아는 것은 그런 세상의 잣대로가 아닙니다.

minum valin nemeyi. hon̆da naraka tērum ganna puḷuvan tænaka innavā. lōbha væḍa, taraha væḍa, mōḍa væḍa monavadayi kiyalā tērum ganna puḷuvan nam ēvā nokara yutu nigamanaya karalā ē hitanuva kaṭayutu karanavā. alōbhaya, advēśaya, amōhaya tērum aragena ē tanuva kaṭayutu karanavā.

좋고 나쁨을 알아들을 수 있는 자리에 있고, 탐욕스런 일, 성내는 일, 어리석은 일이 무엇인지 알아들을 수 있다면 그것을 하지 말아야 한다고 결론 짓고 그 생각대로 일합니다. alobha, adosa, amoha 를 알아듣고 그대로 일합니다.

anna ē pinvatun tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē pragnāvantassayan dhammō kivva pirit. ē ayaṭayi mē pragnāvanta dharmaya.

붓다께서 'paññavantassāyaṃ dhammo' 라고 하신 이들이 바로 그런 분들입니다. 이 지혜로운 이의 dhamma 는 그들을 위한 것입니다.

anna ēkē tērum gatta kenā tamayi satkayek kiyannē. suddhavantaya.

그것을 알아들은 이를 sakka, 곧 깨끗한 사람이라고 합니다.

dæn mē suddha vantaya mokada karannē īḷan̆ga aśuddha væḍa kaḷot lōbha dvēśa væḍot eyā aśuddha vantayek misā saśuddhayek.

그러면 이 깨끗한 사람은 다음에 무엇을 합니까? 더러운 일, 탐욕과 성냄의 일을 한다면 그는 더러운 사람일 뿐 깨끗한 사람이 아닙니다.

ehenam aśuddha pudgalayāgē væḍa vaṁkayi. vaṁkayi kiyannē ædayi. ehenam eyāṭa avaṁka venna bæ.

그러니 더러운 사람의 일은 vaṅka, 굽어 있습니다. vaṅka 란 비뚤어졌다는 뜻입니다. 그러니 그는 곧을 수 없습니다.

yam kenek lōbha, dvēśaya, mōha væḍa pahat nīja væḍa hæṭiyaṭa ayin karalā dālā alōbhayen addēśayen, amōhayen æsuru karana ēvā yahapat kiyalā aragena kaṭayutu kaḷā nam alōbha væḍavan karalā advēśaya avaṁka amōhaya avaṁka

어떤 이가 lobha, dosa, moha 의 일을 낮고 천한 일로 여겨 내버리고, alobha, adosa, amoha 로 가까이하는 것을 좋다고 받아들여 일하며 alobha 의 일을 한다면 — adosa 는 곧고 amoha 는 곧습니다.

ehenam otana kivvā īḷan̆gaṭa hora karanna vana ekak puju venna. puju kiyannē æda næti vuṇa.

그래서 다음에 해야 할 것으로 'ujū' 가 되라고 했습니다. ujū 란 비뚤어지지 않았다는 뜻입니다.

ehenam mē āryanaya æda mokakda æda nættē mokakda kiyalā dænaganna hon̆dak kamak nē. dekaṭa nævilā hiḍiyak kamak. eyā karana hituvili kriyā avaṁkanam æda nætnam. anna ē ayaṭa kiyanavā uju pudgalaya. uju

그러니 ariya vinaya 에서 무엇이 비뚤어졌고 무엇이 비뚤어지지 않았는지 아는 것이 좋습니다. 허리가 둘로 굽어 있어도 상관없습니다. 그가 하는 생각과 행동이 곧다면, 비뚤어지지 않았다면, 그런 이를 ujū 한 사람이라고 합니다.

hon̆da koccara kudu velā tibuṇā kamak eyā æda næti kenek. ārya vinaya æda næti kenā. koyi putta vāgē hiṭiyat tænak næhæ kon̆da kelin karagena hiṭiyak kamak næhæ. sita vagē hadāgena hiṭiyak kamak næhæ. lōbha, dvēśa, mōha væḍa karanavā nam oyā vaṁka. eyā ædaputtaya. eyāṭa iddu nǣ. ujuca venna bæ.

아무리 꼽추가 되었어도 그는 비뚤어지지 않은 사람, ariya vinaya 에서 비뚤어지지 않은 사람입니다. 어떤 모습으로 앉아 있든, 등을 곧게 펴고 앉아 있든, 마음을 가다듬은 듯 앉아 있든, lobha, dosa, moha 의 일을 한다면 그는 굽은 사람, 비뚤어진 사람입니다. 그에게는 곧음이 없고, 'ujū ca' 가 될 수 없습니다.

podu vaṭa peḷa ekak uḍaka tiyāgena inna kiyalā apiṭa noyehen enavā uju venna kiyana eka. hondu vaṭela koccara kelin tiyāgattat lōbha, dvēśa, mōha væḍa karanavā nam eyā vaṁkayi. mē maslē kayaṭa nemeyi ōka pennannē apē hitaṭa. dahama væḍennē maslē sahita kayē nemeyi.

등뼈를 곧게 세우고 앉으라는 식으로 'ujū 가 되라'는 말을 우리는 여러 가지로 듣습니다. 등뼈를 아무리 곧게 세워도 lobha, dosa, moha 의 일을 한다면 그는 굽은 사람입니다. 이것은 살덩이 몸에게 하는 말이 아니라 우리 마음에게 하는 말입니다. dhamma 는 살덩이 몸에서 자라지 않습니다.

ē æsuru karagena inna hita tuḷa. ehenam uju venna ōnē hita. hitu karanavā misā kayr̥tuu karana ekak nemeyi oya kivvē.

그 몸에 깃든 마음 안에서 자랍니다. 그러니 곧아져야 하는 것은 마음입니다. 몸을 곧게 하라는 것이 아니라 마음을 곧게 하라는 말입니다.

udum kāyaṁ kiyana tæna kivvē kāya kiyannē manō kāya manasa iraju karanakoṭa kayat anukūla veyi. ēka apiṭa praśnayak nemeyi.

'ujuṃ kāyaṃ' 이라는 곳에서 말한 kāya 는 nāma kāya 입니다. 마음을 곧게 하면 몸도 따라 맞추어집니다. 그것은 우리에게 문제가 아닙니다.

mul tænayi suddha karaganna. ehenam iju venavā kiyannē mokakda? ara vidihaṭa sakas karagena suddhavantayek velā avaṁka kenek venna ōna. suddhavantayek venakoṭa avaṁka venavā. ēka dharmatāvaya.

뿌리를 깨끗이 해야 합니다. 그러면 ujū 가 된다는 것은 무엇입니까? 앞에서 말한 대로 가다듬어 깨끗한 사람이 되어 곧은 사람이 되어야 합니다. 깨끗한 사람이 되면 곧아집니다. 그것이 dhammatā 입니다.

lōbha, dvēśa, mōha hituvili kriyāva dan nætnam alōbha atēsa amōha hituvili kriyāvadan ætuḷu karana kenā ēkenma avaṁkattayaṭa ævi. paḷaveni eka paṭan gannakoṭama deveni ekat dharmatāvaya hamba dharmayō dharmaya pavatvayi nirvāṇa parisaraṭa yāma san̆dahā dharmayōma dharmaya puravayi kivvē ōkayi. apiṭa karanna deyak næhæ. paḷaveni paṭan gæna vitarayi tiyennē. ehenam suddha vantayak venakoṭama avaṁka venavā. uju velā.

lobha, dosa, moha 의 생각과 행동을 버리고 alobha, adosa, amoha 의 생각과 행동을 들여오는 이는 그것만으로 곧음에 이릅니다. 첫째 것을 시작하는 순간 둘째 것도 dhammatā 로 따라옵니다. 'dhamma 가 dhamma 를 이끌어 가고, nibbāna 로 가도록 dhamma 가 dhamma 를 채운다'는 말이 바로 그것입니다. 우리가 할 일은 없습니다. 첫째 것을 시작하는 것뿐입니다. 그러니 깨끗한 사람이 되는 순간 곧아지고 ujū 가 됩니다.

ē vagēma deveni eka sūjūti dæn avaṁka vaphaliyaṭa apiṭa pēnnē nǣhæ ekapārakama mama siyalu pættēma avaṁkē hon̆daṭa sī kalpanā kara balāgena balāgena yanakoṭa avaṁkayi kiyalā hitāsava puṁci kǣlivala aḍupāḷu kahaṭa tibaviccā pēnavā. magē menna mē puṁci vaṁkē tiyenavānē tava mama boru kiyannē nǣ kiyaga hiṭiya. ara puṁci puṁci borut kiyanna venavā. loku boru nam kiyannē nǣ toju vuṇā. sūjuca velā

또 둘째로 'sujū' 가 있습니다. 곧아진다 해도 한꺼번에 모든 쪽에서 곧은 것이 보이지는 않습니다. 곧다고 생각했는데 정신 차려 살피고 또 살피며 가면 작은 조각들에 모자람과 얼룩이 남아 있는 것이 보입니다. '아, 내게 이런 작은 굽음이 아직 있구나.' 거짓말을 안 한다고 하고 있었는데 자잘한 거짓말은 하게 됩니다. 큰 거짓말은 하지 않으니 ujū 가 되었고, 이제 sujū 가 됩니다.

dæn sūjūca kiyanakoṭa iraju bava suva suvayadena dē ekatu venna ōnē. mama avaṁka vennē æyi? avaṁkattaya maṭa mokaṭada? æyi mama alōka vennē, addēśa vennē, amōha vennē avaṁka vennē? maṭa nivana.

sujū 라고 할 때는 곧음에 즐거움을 주는 것(su)이 보태져야 합니다. 나는 왜 곧아집니까? 곧음이 내게 무엇 하러 필요합니까? 나는 왜 alobha, adosa, amoha 가 되고 곧아집니까? 내게는 nibbāna 때문입니다.

maṭa nivan dakinna ōnē. magē paramārthaya nivan avabōdha karaganna. nivan avabōdha karaganna balāporottuva mama yam taramak avaṁka venavā nam ē taramaṭa sūjūyi.

나는 nibbāna 를 보고 싶습니다. 내 목표는 nibbāna 를 깨닫는 것입니다. nibbāna 를 깨닫겠다는 바람으로 내가 곧아지는 만큼, 그만큼 sujū 입니다.

nāsaya avaṁka venavāṭa hariyannet næha. ēka lōka adāla avaṁkē nivana san̆dahā oya adahasa āpu hāma yam taramak ē adahasatin avaṁka vunā nam ēka sūjūja vuṇē.

그저 곧아지는 것으로는 맞지 않습니다. 그것은 세상에 속한 것입니다. nibbāna 를 위한 곧음, 그 생각이 오고 나서 그 생각으로 곧아진 만큼이 sujū 가 된 것입니다.

īṭa passē mokada karannē mama mē vacana bhāvitā karanam ē vacana bhāvitā karanakoṭa koccara alōbhayaṭa advēśayaṭa amōhayaṭa hētu vena vacana vuṇāda mama ē vacana bhāvitā gannē kumak mūlika karagenada

그다음엔 무엇을 합니까? 내가 말을 쓸 때, 그 말이 얼마나 alobha, adosa, amoha 의 까닭이 되는 말이었는지, 나는 무엇을 뿌리로 삼아 그 말을 쓰는지를 봅니다.

nivanaṭa hētukāraka vennē yamak katā karanna nivanaṭa hētu vena deyak gæna kiyanna mayi kaṭa mehe yavanavā. anna ē vagē tiyenavena vacanayak nam nivanaṭa hētu vena vacanaya. ēni ēni ē nisā nivanaṭa hētu vena vacana bhāvitā karanavā nam ēkaṭa kiyanavā suvaca

nibbāna 의 까닭이 되는 무언가를 말하려고, nibbāna 의 까닭이 되는 것에 대해 말하려고 입을 엽니다. 그런 말이라면 그것이 nibbāna 의 까닭이 되는 말입니다. 그러니 nibbāna 의 까닭이 되는 말을 쓴다면 그것을 'suvaco' 라고 합니다.

malāvacænaka ivarada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nivanaṭa hētu vena jātiyē vacana bhāvitaṭa patvenna ōna suvaca venna. ehenam ē suvacatāvaya abuddhōtpāda kālē næha. lōka samatha suvacatāvaya nam abuddhōtpāda kālet tiyennē.

suvaca 가 되려면 nibbāna 의 까닭이 되는 말을 쓰게 되어야 합니다. 그러니 그런 suvacatā 는 붓다가 나지 않은 때에는 없습니다. 세상이 말하는 suvacatā 라면 붓다가 나지 않은 때에도 있습니다.

æyi mama avaṁka vunē? maṭa nivan avabōdha karanna ōnē. paramārthayen nivan avabōdha. ē paramārthayen avaṁkattē enakoṭa ē avaṁkattayat abuddhōtpāda kālē næhæ mē śāsanayen bæhærannē. mokada hētuva? oya hæma ekakma nivana keḷavara karagena pavatina væḍapiḷivela. nivana san̆dahā upaniśaraya vena væḍa piḷipiḷivela. lōkaya san̆dahā upaniśariyana væḍapiḷika væḍak nemeyi oya kiyana. ēsayi kiyannē nivana mē

나는 왜 곧아졌습니까? nibbāna 를 깨닫고 싶어서입니다. 목표는 nibbāna 를 깨닫는 것입니다. 그 목표로 곧음이 올 때, 그 곧음도 붓다가 나지 않은 때에는 없고 이 sāsana 밖에도 없습니다. 왜냐하면 이 모든 것이 nibbāna 를 끝자리로 삼는 길이고, nibbāna 를 위한 upanissaya 가 되는 길이기 때문입니다. 세상을 위한 upanissaya 가 되는 일이 아닙니다.

nemeyi oya kiyana. ēsayi kiyannē nivana mē buddha śāsanayē tiyennē. dannani buddha śāsanaya tuḷin dakina nivanada ēkaṭa avaśya væḍapilā hadana hæma ekakma abuddhōtpāda kālayak næhæ. mē śāsanayen bæhæra kotanakat næhæ. næva suvacatāvayat oya kiyana ujutāvayat mē śāsanayen bæhæra nǣ kivvē ōka.

까닭은 nibbāna 가 이 붓다의 sāsana 안에 있기 때문입니다. 붓다의 sāsana 를 통해 보는 nibbāna 와, 그것을 위해 세우는 모든 길은 붓다가 나지 않은 때에 없고, 이 sāsana 밖 어디에도 없습니다. suvacatā 도, 앞에서 말한 ujutā 도 이 sāsana 밖에는 없다는 말이 그것입니다.

suva e mudu venna ōnē murudu venna ōnē. api innē særa gatiya. kavuru hari avavādayak vu hari taraha yanavā. hari akamæti kiyana dæḍigatiyaṭa tamun pahat vuṇā vagē pēnavā.

'mudu' 가 되어야 합니다, 부드러워져야 합니다. 우리에게는 사나운 버릇이 있습니다. 누가 조금만 타일러도 화가 납니다. 싫다는 그 뻣뻣함 때문에 스스로 낮아진 것처럼 느껴집니다.

maṭamukoṭa paṇḍitiya avabaddennē næduvaṭa un balāganna baṭa kiyanna inna ōna ē kivvē mokakda tamangē tibicca tadagama

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi murudu gatiyaṭa patvenna maṭa kavuru kivvat kamak næha. maṭa tērum ganna bærilā pramāda venna dōṣayakin mayin siddha vecca deyak pennuvē. ēvā maṭama lābhayak vuṇā. nivan magaṭa loku upanisayak vunā. ēka maṭa ikmen hadāganna puḷuvan vanē maṭa ikmaṭa nivan dækganna maṭama mē ikmanaṭa nivan dækganna kavuru kivvā kamak nǣhæ. ēka mama magen vecca pramādōti araganna maṭa hon̆da velāvak hambenavā. ē penduna eka maṭa koccara udavvada kiyalā satuṭen ganna puḷuvan nam mudu baven ganna puḷuvan. menna mē gati lakṣaṇaya denakoṭa eyā mudu bavaṭa patvecca kenek venavā. mudu

하지만 부드러움에 이르면 누가 말하든 상관없습니다. '내가 알아듣지 못해 게으름이나 허물로 저지른 일을 보여 주셨구나. 그것이 내게 이익이 되었고 nibbāna 길에 큰 upanissaya 가 되었다. 그것을 빨리 고칠 수 있으니 nibbāna 를 빨리 볼 수 있겠다. 누가 말했든 상관없다. 내게서 생긴 게으름을 걷어 낼 좋은 때를 얻었다. 그것을 보여 준 것이 얼마나 큰 도움인가' 하고 기쁘게 받아들일 수 있다면, 부드러움으로 받아들일 수 있다면 — 이런 성품을 보일 때 그는 부드러움에 이른 사람, mudu 가 됩니다.

anatiya mānya mānyaya mānyaya ættek novanna ōna. mānkāra pudgalayāṭa monavā karaganna eyāgē mānya paṇḍita mānya, kulanya dhana mānya, nila mānya oya okamāna oya mānayen inna dākka kavadāvak puḷuvan kamak næha nivan nabalaka pættaṭa hærenna oya mānaya athæranna ōna. onna oya jātiya māna ættek novenna ōna mānaya monavā allagannē allaganna vaṭina deyak nǣhænē lōkē kiyalā. api ōka dæca dækalā tiyenna ōna. menna mēka tērumma aragatta apiṭa hækiyāvak læbenavā. mānaya athælā dālā suddha venavā. anatimānaya venavā. ǣ

'anatimānī' — māna 를 지닌 사람이 되지 말아야 합니다. 거만한 사람이 무엇을 이루겠습니까? 그의 māna — 아는 체하는 māna, 가문 māna, 재산 māna, 지위 māna 같은 온갖 māna — 그런 māna 속에 있는 동안은 결코 nibbāna 를 보는 쪽으로 돌아설 수 없습니다. 그 māna 를 버려야 합니다. 그런 māna 를 지니지 말아야 합니다. māna 로 무엇을 붙잡습니까? 세상에는 붙잡을 만한 것이 없습니다. 우리는 그것을 보았어야 합니다. 이것을 알아들으면 우리에게 힘이 생깁니다. māna 를 버리고 깨끗해집니다. anatimāna 가 됩니다.

oya nihatamānī kiyalā vacanayak api bhāvitā karanavā. ēka tava vacana anatimānī kiyannē mānayek nemeyi kiyana niyatamānī kiyana vacanaya tavat īṭa vaḍā gæm̆buru arthayak tiyenavā. etanṭa kiyanavā. ē kiyannē mānaya sampūrṇayen atara asmīvā taha karalā dāpu arihatīn vahansēṭa hambavenavā nehetamānam

우리는 'nihatamānī(낮춘 이)'라는 낱말을 씁니다. anatimānī 는 māna 를 지닌 이가 아니라는 뜻이고, nihatamānī 라는 낱말에는 그보다 더 깊은 뜻이 있습니다. 곧 māna 와 asmimāna 를 완전히 부수어 버린 arahant 에게 이르는 것이 nihatamāna 입니다.

gæm̆buru vīma anatimānaya kiyannē mē mānayen allaganna ēvā atlā hiṭan suddha vena mul avasthāva anatimānīya avasthāva anna avasthāva otanin paṭan ganna ōkin atimāna nættē

anatimāna 란 깊어지는 것, māna 로 붙잡은 것들을 놓으며 깨끗해지는 첫 자리입니다. anatimānī 의 자리, 바로 그 자리에서 시작해야 합니다.

kiyalat tiyennē itin māna atimāna kiyana vacanayē atimāna kiyannē ārambha karanakoṭa atpariṇa māna asmī mānayat arapu hā māna attira māna atimāna dekama mayi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam māna ayin karagannavā arihat mārga gnānaya tuḷin ayin karalā gilā arihat pat velā māna nættana

그러니 māna 를 걷어 냅니다. arahatta magga ñāṇa 로 걷어 내고 arahant 가 되면 māna 가 없는 이가 됩니다.

sōtāpanna phalaya nam digaṭama yanakoṭa atimānava næti. ara lōka sammataya mānayen badāgatta ēvā næti. ehema paṭan gannavā.

sotāpatti phala 에서 계속 나아가면 atimāna 가 없습니다. 세상이 māna 로 끌어안은 것들이 없습니다. 그렇게 시작합니다.

sanssakō san kiyannē santānaya satuṭu vunāṭa hariyannē næ. saturu sit pættayek pirit kiyalā apiṭa ōkē artha pennuvannē.

'santussako' — 'san' 이란 santāna(마음의 흐름)입니다. 그냥 기뻐하는 것으로는 맞지 않습니다. 우리에게는 그 뜻을 '기쁜 마음을 지닌 이'라고 보여 주었습니다.

minissu upāli væḍa karalā satuṭu venavā. varatakam karalā satuṭu vennada? anaṭa koḷoppan karalā anuṭa occaṁ karalā santōsa venavā. satuṭa hit pætta oya tarayi pav karalā satuṭu venatta koccara innē? noyek ākārayen. ehenam satuṭu hitat ekka hiṭiya kivvaṭa apiṭa dahama arthaya tērunē næ.

사람들은 나쁜 일을 하고 기뻐합니다. 남을 속이고 기뻐하지 않습니까? 남을 놀리고 비웃으며 즐거워합니다. 기쁜 마음이란 그런 것입니다. pāpa 를 짓고 기뻐하는 이가 얼마나 많습니까? 갖가지로 그렇습니다. 그러니 기쁜 마음으로 있으라고 해서는 우리가 dhamma 의 뜻을 알아듣지 못했습니다.

ehenam api dænaganna nemē san kiyana santānaya nætnam apē hitaṭu karana tænaṭa patvenna monavā læbunoda sadahaṭama duken midilā yanna sadahaṭama sænasuma labā dena yamak læbuṇē eyāṭa satuṭu venna puḷuvan.

그러니 우리가 알아야 할 것은, san 이란 santāna, 곧 우리 마음이라는 것입니다. 무엇을 얻었기에 그 자리에 이르는가 — 영원히 괴로움에서 벗어나게 하고 영원한 평안을 주는 무언가를 얻었다면 그는 기뻐할 수 있습니다.

ehema nætuva tāvakālikava mulā karalā ivara velā passē dukaṭa dānayak hambuna satu venna pu. heṭa avītimalā kiyanna tiyenavā ada divya lōkē yanna tiyenavā. santōsa venna puḷuvan. heṭa yanna tiyena avatimaha narakayēdī venakoṭa ada vin̆dinna kiv divya suvē vin̆dinna puḷuvanda santōsa ēka hariyannē næ.

그렇지 않고 잠깐 속아 넘어갔다가 나중에 괴로움을 받는 이가 기뻐할 수 있겠습니까? 내일 avīci 에 가야 하는데 오늘 deva 세계에 간다고 기뻐할 수 있겠습니까? 내일 avīci niraya 에 가야 한다면 오늘 deva 의 즐거움을 기쁘게 누릴 수 있겠습니까? 그것은 맞지 않습니다.

santōsa venna ēvā nemeyi. hæbæyi lōkayakṭa nam ōvā hariya santōsa venna. sumānyāda eyānnakoṭa mahā loku leḍak hædilā tiyennē. ada hambavena kuṇugoraṭa santōsa venavā. ehemat santōsa lōkayāgē.

기뻐할 것은 그런 것들이 아닙니다. 하지만 세상 사람들에게는 그런 것이 기뻐할 거리입니다. 큰 병이 들어 있는데도 오늘 얻은 쓰레기 더미에 기뻐합니다. 세상 사람들의 기쁨이란 그런 것입니다.

hæbæyi taman dannavā nam ēken hambaveni tiyena mahā asādhya rōgaya maṭa satiyen deken nna tiyenavā. ada mē kuṇugoḍaṭa væralā santōsa vunot vennē maṭa vināśayak nam ēka dækkā nam ehema apō santōsava deyak neyi mē sidi mahā bhayānak ekaknē kiyannē kamana anna anāgatayē duka dækkē næti kenā mē laukika sæpiya giyā santōsa venavā. oya santōsaya nemeyi mē kiyannē.

하지만 그것 때문에 한두 주 안에 고칠 수 없는 큰 병이 올 것을 스스로 안다면, 오늘 이 쓰레기 더미를 뒤지며 기뻐하는 것이 나를 무너뜨리는 일임을 본다면, '아, 이건 기뻐할 일이 아니라 아주 무서운 일이구나' 하고 말할 것입니다. 앞날의 괴로움을 보지 못한 이가 이 lokiya 즐거움에 기뻐합니다. 여기서 말하는 기쁨은 그런 것이 아닙니다.

ada duka vidagena yamkisi aṭītak karanavā. bohoma amāruven hari, āyāsayen hari, vehesa vevī hari yam kaṭayut karagannavā. ē hētu karana sadātanika duken nidahas venna mārgayak mē væḍenna kiyalā dannavanē. ē duka santōsayen vinda hæ.

오늘 괴로움을 겪으며 어떤 일을 합니다. 아주 힘들게, 애써서, 지쳐 가며 어떤 일을 해냅니다. 그것으로 영원한 괴로움에서 벗어나는 길이 자란다는 것을 알기에, 그 괴로움을 기쁘게 겪습니다.

ehenam mē manasa aturu karana eka nemeyi mē kivvē. anāgatayē vimuktiya dækalā ada maṭa ēkaṭa maga pǣdenavā nēda mē duka sēha asahanīva hari. leheta videna hari maṭa mēka karanna vuṇā. maṭa læbuna avasthāva hariya māhē vaṭinā avasthāvak. mē avasthāva mul karena mānasikatvaya sadātanika duken nidahas kirīmē pratiphalaya ēkāntaya maṭa matu karanavā kiyalā dækkanna. anna santusa venna puḷuvan.

그러니 마음을 달래는 것을 말하는 것이 아닙니다. 앞날의 vimutti 를 보고, '오늘 내게 그 길이 열리고 있구나. 이 괴로움이 불편하더라도, 피가 흐르더라도 나는 이것을 해야 했다. 내가 얻은 기회는 아주 값진 기회다. 이 기회를 뿌리로 한 마음가짐이 영원한 괴로움에서 벗어나는 열매를 반드시 내게 가져다준다'고 본다면, 그때 기뻐할 수 있습니다.

ōka dækalā satuṭu venna puḷuvan kenek innavā nam menna mē ārya vinayē santusa gōca venavā. satuṭu sittayat ekka vunāṭa tērum ganna bæruva ēka mulāvak. ehenam satuṭu sitta ættē viya yutuyi kivvaṭa apiṭa oya arthaya tērunē næha.

그것을 보고 기뻐할 수 있는 이가 있다면 그가 ariya vinaya 의 santussako 가 됩니다. 알아듣지 못한 채 기쁜 마음으로 있는 것은 헷갈림입니다. 그러니 '기쁜 마음을 지녀야 한다'고 해서는 우리가 그 뜻을 알아듣지 못했습니다.

oya vidihaṭa vigraha karalā gattahama dæn tērenavā duka satuṭen ganna puḷuvan. miniṭa siddha vena duk karadarē vēdanāva santōsayen bhāraganna puḷuvan.

이렇게 풀어 보면 이제 알게 됩니다. 괴로움을 기쁘게 받아들일 수 있습니다. 사람에게 닥치는 괴로움과 어려움과 아픔을 기쁘게 받아들일 수 있습니다.

pāḷuyi tamā mokada karannē? meccara kal genāpu væḍapillen ǣtvenna vuṇā. mokada karannē? hæbæyi mēkē agama pratiphalaya vimukti sadāsika duken nidahas vīma ā dukkhā paṭipadāgnā kiyana issellā mulaṭa bahilā giyē. hæbæyi ē duk pratipadāva

외롭습니다, 어쩌겠습니까? 이토록 오래 이어 온 방식에서 멀어져야 했습니다. 어쩌겠습니까? 하지만 그 끝의 열매는 vimutti, 영원한 괴로움에서 벗어남입니다. 처음에는 'dukkhā paṭipadā' 로 들어섰습니다.

satuṭen pāraganna an̆ḍa pavuṇa duk. hæbæyi mē vivr̥ti mārgaya venas karaganna eka. ṭa yahapatakma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

venavā. satuṭakma læbenavā. anna budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. ehenam satuṭu venna ōnē onna ōkaṭa

좋음만 생기고 기쁨만 얻게 됩니다. 붓다께서 그렇게 가르치십니다. 그러니 바로 그것에 기뻐해야 합니다.

koccara duk vinin̆da vuṇat, koccara asāhanī vuṇat. ē væḍapilē anāgata pratiphalaya vimuktiyama sadātanika duken nidahas vīma nam ē duga santōsayen bāraganna anna puḷuvankamak yam kenekuṭa læbenavā nam ivasīmen satuin bāragannē yahapat māri menna meyāṭa kiyanavā santusa kōja kiyana tænaṭa āpu venavā.

아무리 괴로움을 겪어도, 아무리 불편해도, 그 길의 앞날 열매가 vimutti, 영원한 괴로움에서 벗어남이라면 그 괴로움을 기쁘게 받아들입니다. 그런 힘을 얻은 이가 있다면, 참음과 기쁨으로 받아들이는 좋은 길에 선 그를 santussako 의 자리에 이르렀다고 합니다.

menna satiyen tōrāganna ōnē. nivan dækīmaṭa ōna kenā tōrāganna ōnē kramaya onna ōkayi.

이것을 sati 로 골라내야 합니다. nibbāna 를 보고자 하는 이가 골라야 할 길이 바로 이것입니다.

īḷan̆gaṭa kiyanavā subhara suva dena dē mē lōkē monavā alla gattat manasaṭa barak. manasen monavada mē lōkē allannē? allana allana dē manasaṭa barak ne. lōkayā duk kiyana dē parat allagannavā. ēsa duk bara usannavā. suvadena barat allagattot dekamat ussanna.

다음에는 'subharo' 라고 합니다. 즐거움을 주는 것이든 무엇이든 이 세상에서 붙잡는 것은 마음에 짐입니다. 마음으로 이 세상에서 무엇을 붙잡습니까? 붙잡는 것은 모두 마음의 짐입니다. 세상 사람들은 괴로움이라는 짐도 붙잡아 괴로움의 짐을 집니다. 즐거움을 주는 짐도 붙잡으면 둘 다 지게 됩니다.

hæbæyi suva dena mokakda? anāgatayē ēkāntayen vimuktiya labā monavāhari koranna tiyenavada? ēka koccara bara vunat kamak hitada koccara biheta dunnat kamak. ē bara darāganna ēkaṭa kiyanavā suvayaṭa hētukāraka bara. ēvā subhara subhaya hevat nivanaṭa hētukārakena yam barak ætda ē bara subharayi.

그런데 참으로 즐거움을 주는 것은 무엇입니까? 앞날에 반드시 vimutti 를 얻게 하는 해야 할 무언가가 있습니까? 그것이 아무리 무거워도, 아무리 지치게 해도 상관없이 그 짐을 집니다. 그것을 즐거움의 까닭이 되는 짐이라고 합니다. 그것이 subhara 입니다. subha, 곧 nibbāna 의 까닭이 되는 짐이 있다면 그 짐이 subhara 입니다.

menna mētenṭa āvahama subhara kenek vennē. subharōttaya

여기에 이르면 subhara 한 사람이 됩니다. 'subharo' 입니다.

ē ara appiccō anipattaya alpanna. nivanaṭa hētu venā bohoma alutmayi. lōkayaṭa hētu venavā apramāṇa.

그다음은 'appakicco' 입니다. 적음(appa)입니다. nibbāna 의 까닭이 되는 것은 아주 적고, 세상의 까닭이 되는 것은 헤아릴 수 없습니다.

kaṭayutuhama nivana san̆dahā tiyennē athærīmaṭa, novælmaṭa midīmaṭa hētukārakavandaya allaganna ēvā vaḍu. allanna deyak nǣ. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya net poḍḍayi tērum aran darāgena innē.

할 일을 보면, nibbāna 를 위해 있는 것은 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남의 까닭이 되는 것들입니다. 붙잡을 것이 없습니다. ariya aṭṭhaṅgika magga 라는 아주 작은 것만 알아듣고 지니고 있을 뿐입니다.

anna ē poḍḍa darāganna paṭan gattā nam mokeda vennē? ē ehema darāgena kaṭayutu karanna paṭan gattā nam subhara darāgena kaṭayutu karanakoṭa vr̥ttiya alpayi. alpa vr̥tya hēdennē anna etana kammælikamaṭa innē ekat alpa vr̥ttiya.

그 작은 것을 지니기 시작하면 어떻게 됩니까? 그렇게 지니고 일하기 시작하면, subhara 를 지니고 일할 때 할 일이 적어집니다. 할 일이 적다고 하면 게으르게 지내는 것도 할 일이 적은 것이라고 여겨집니다.

monavak karanna nætuva innavā. api balāgena inna eyat ehema lōkē bæluvot tiyena lōka sammatayen bæluvot ālpr̥ttāva kaṭayutu nokara innē. bhikṣūn vahansē balapuhamat koraṇa kaṭayuttak. lōkayāvagē araka ratana duvannē metenna uvanna ara kaṭayutta usāgena mēka ussāgena ehema kaṭayutu.

아무것도 하지 않고 지냅니다. 세상이 받아들이는 눈으로 보면 일을 하지 않고 있는 것이 할 일이 적은 것입니다. bhikkhu 들을 보아도 할 일이 있습니다. 세상 사람들처럼 이리 뛰고 저리 뛰며, 이 일 저 일을 짊어지고 일합니다.

unvahansē tal prakr̥t ārōginaya appakiccōca kivvā. nivana balāporottu vena ekkenā rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa bæn̆dena hæma kaṭattakma pættakaṭa kara dānnavā. ēvā ussanna yannē. rāga akṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōha akṣayaṭa monavāda ōna karannē? ē ṭika koccara bara vuṇat utsāha.

그분은 'appakicco ca' 라고 하셨습니다. nibbāna 를 바라는 이는 rāga, dosa, moha 에 묶이는 모든 일을 한쪽으로 치워 버립니다. 그런 것을 짊어지러 가지 않습니다. rāga 의 다함, dosa 의 다함, moha 의 다함을 위해 무엇이 필요합니까? 그것이 아무리 무거워도 애씁니다.

hæbæyi ē san̆dahā utsāhaganna tiyennē ārya arthāka mārgayaṭa ayiti. ē san̆dahā væḍenna ayiti vena itāma suḷu koṭasak vitarak. ē nisā ē pr̥ca ṭika alpayi. nivan dækīmaṭa hētu vena alpa vū kaṭayutu ṭikak tiyenavā. anna ē kaṭayutta darāgattahama aprīcca venavā.

하지만 그것을 위해 애써야 할 것은 ariya aṭṭhaṅgika magga 에 속한 것, 그것을 위해 닦아야 할 아주 작은 몫뿐입니다. 그러니 그 할 일은 적습니다. nibbāna 를 보는 까닭이 되는 적은 일이 있습니다. 그 일을 지니면 appakicca 가 됩니다.

dæn metana ilanāma mokada vennē? tal lahuka buddhi īlanna bahivena metana tiyenavā tal lahuka buddhi kiyana vacana tuna.

그다음에는 어떻게 됩니까? 'sallahukavutti' 입니다. 여기에는 sal, lahuka, vutti 라는 세 낱말이 있습니다.

kal kiyana vacanaya pennannē salā hari. lauka vacanaya pennannē lōkayē lāmaka vannā vū aśikṣita væḍīma lahuka vr̥tiya kiyannē væḍiya. lōkayē lāmaka pættaṭa pahat pættaṭa rāga dvēśa mōha pættaṭa væḍenavā. yam væḍapilak ætda ēka salāharinnā vū væḍapiḷivalin yuddha vīmaṭa kiyanavā salkillu

'sal' 이라는 낱말은 내던짐을 보여 줍니다. 'lahuka' 라는 낱말은 세상의 낮고 배우지 못한 것을 보여 줍니다. 'vutti' 는 자라남입니다. 세상의 낮은 쪽, rāga·dosa·moha 쪽으로 자라는 어떤 방식이 있다면, 그것을 내던지는 방식을 갖춘 것을 sallahuka 라고 합니다.

gatigæsun divē kivaṭa ōka hariyannē næ. sǣlō kiyannē mesi lōka tērennē. nivan dækīmaṭa avaśya pudgalayā rāgayen, dvēśayen, mōhayen karagena giya siyalu kaṭayutu halāharinna paṭan gannavā. ē rāga, dvēśa, mōha væḍapiḷaka tamayi lauka.

'가볍게 산다'고만 해서는 맞지 않습니다. nibbāna 를 보고자 하는 이는 rāga, dosa, moha 로 해 오던 모든 일을 내던지기 시작합니다. 그 rāga·dosa·moha 의 방식이 바로 lahuka 입니다.

lauka vacanaya kivvē ēkayi. daya bæn̆dilā tiyennē, hita bæn̆dilā tiyennē a ara idira vacanaya kivvē ekaṭa ē væḍapiḷiviyalama sampūrṇa salārinna. ē væḍapiḷivala væḍagena næti ekak nemeyi. rāga, dvēśa, mōhaya yana væḍapiṭa. mēka tamayi otunin pennuvē sallahuka vuddha.

그래서 lahuka 라는 낱말을 썼습니다. 마음이 묶여 있는 그 방식 전체를 완전히 내던지는 것을 vutti 라는 낱말로 말했습니다. 그 방식으로 자라지 않는 것이 아니라 rāga, dosa, moha 로 가는 방식입니다. 그것을 sallahukavutti 로 보여 주었습니다.

dæn otanṭa giyāma eka deyak. sasara puruddaṭa hari vaṭapiṭa balalā puruduyi. kiyana eka mokakda ē kivvē kiyalā ahalā puruduyi. anungē æhumkam dīlā puruddayi. dakina dakina eka im̆balā balalā mokakda mē suvan̆da kiyalā balanna purudu velā tiyenavā. dækka dækka æn̆gili gahalā kaṭaya gahalā mona rahada balanna purudu velā tiyenavā. mēka mona suvēda dennē kiyalā suvē passē yanna purudu velā tiyenavā. mē vagē mē paṁcandriya væḍak næti aramuṇu passē duvanna purudu vecca saṁsāra gatiyak tamayi apiṭa tiyennē.

그 자리에 이르면 한 가지가 있습니다. saṃsāra 의 버릇으로 우리는 이리저리 둘러보는 데 익숙합니다. 무슨 말을 했느냐고 묻는 데 익숙합니다. 남의 말에 귀 기울이는 데 익숙합니다. 보이는 것마다 냄새를 맡아 무슨 냄새인지 보는 데 익숙해져 있습니다. 보이는 것마다 손가락을 대고 입에 넣어 무슨 맛인지 보는 데 익숙해져 있습니다. 이것이 어떤 즐거움을 주는지 즐거움을 쫓는 데 익숙해져 있습니다. 이렇게 다섯 indriya 의 쓸모없는 대상을 쫓아 달리는 데 익숙해진 saṃsāra 의 버릇이 우리에게 있습니다.

dæn menna mē kiyannā vū gatiya mē indriyangē mē svabhāvaya ēka dækalā ēka śāntavāṭa pat karanna puḷuvan. ehenam ē suvaya passē yana lōka suvaya passē yana eka antayaṭa ēvā keḷavaraṭa yavanna puḷuvan. suva anta karana nisā. santa kiyalā.

이 버릇, 이 indriya 들의 성질을 보고 나면 그것을 고요하게 할 수 있습니다. 그러면 즐거움을 쫓는, 세상의 즐거움을 쫓는 것을 끝으로 보낼 수 있습니다. 즐거움을 끝내기 때문에 'santa' 라고 합니다.

mē indriyangen tamayi suva passē yannē. oya indriya passē yanna paṁcandriya suvaya keḷavara karanna antayaṭa damanna puḷuvan nam ivara karanna puḷuvan nam nivan dakinna balāporottu. eḷiyoṭa kiyanavā santi indriya.

이 indriya 들로 즐거움을 쫓습니다. indriya 를 따라가는 다섯 indriya 의 즐거움을 끝내고 끝으로 보낼 수 있다면, 마칠 수 있다면, 그것이 nibbāna 를 보려는 바람입니다. 그것을 'santindriyo' 라고 합니다.

īn tiyenavā nipaka kiyalā vaṭa mē nivan dakinna karanna ōnē satiyen dænaganna ōnē hari. satiya pihiṭannē onna oya satipaṭṭhāna karanna oya dænaganna pāka kiyana vacanayen pennanna yamkisik pæsenavā mōralā enavā. pirilā sakas velā enavā. ēvā tamayi pāka karannē.

다음에는 'nipako' 가 있습니다. nibbāna 를 보려면 무엇을 해야 하는지 sati 로 알아야 합니다. sati 가 자리 잡는 것, satipaṭṭhāna 를 하려면 그것을 알아야 합니다. 'pāka' 라는 낱말이 보여 주는 것은 무언가가 익어 가고 여물어 오는 것, 차올라 갖추어져 오는 것입니다. 그것이 pāka 입니다.

yamkisi karmayak karapuvahama karma vipākaya matu væt bavak haṭagannavanna hētu venavā. sasara gamana mōravanna hētu venavā. ēvā tamayi pāka.

어떤 kamma 를 하면 kamma vipāka 가 앞날의 bhava 가 생겨나는 까닭이 됩니다. saṃsāra 의 길을 여물게 하는 까닭이 됩니다. 그것이 pāka 입니다.

anna ē pākayen nikmuṇā nam ēkaṭa kiyanavā nipa nivan dakinna ōna kenā sasara gamanaṭa hētu vena pæhena pætta atharinna ōna. vipāka dena pætta atrapu eyā nipaka heṭa pat. pāka nipadavannē næ. māta niṣpādanaya ivat venavā. napaka vuna. anna ē guṇen sihiyen dænaganna ōnē menna mēvā sasara gamanaṭa hētu venē.

그 pāka 에서 떠났다면 그것을 nipaka 라고 합니다. nibbāna 를 보고자 하는 이는 saṃsāra 의 까닭이 되는 익어 가는 쪽을 버려야 합니다. vipāka 를 주는 쪽을 버린 그는 nipaka 가 됩니다. pāka 를 만들어 내지 않습니다. 만들어 냄이 걷힙니다. nipaka 가 됩니다. 그 덕으로 sihiya 로 '이것들이 saṃsāra 의 까닭이 된다'고 알아야 합니다.

menna mēvayin nikmennē. ē pan pākayangen nikmennē dannavā nam anna satipaṭṭhānaya pihiṭavanna tavat dænagattā ēka. anna satiyē pihiṭavana sa

이것들에서 떠납니다. 그 pāka 들에서 떠나는 것을 안다면, satipaṭṭhāna 를 세우는 데 또 하나를 알게 된 것입니다. 그것이 sati 를 세우는 것입니다.

appa gbahu dæn mokada vennē? oya ṭika tērum gattaṭa passē mē hitē gæ karaganna ēvā alpa venavā. ga abba gabba abba kiyannē mē lōkē pahaḷa karanavā. ē abba kiyannē pahaḷa kirīma san̆dahā gævasenavā. dabba appa karanavā kiyannē ōka alpa kara dannavā. ēvā ivat kara dannavā. ēvā bæn̆dena eka paha kara danna.

'appagabbho' — 이제 어떻게 됩니까? 이것들을 알아들은 뒤에는 마음에 붙잡는 것들이 적어집니다. gabbha 란 이 세상에 무언가를 낳는 것, 낳으려고 돌아다니는 것입니다. appa 로 한다는 것은 그것을 적게 하고 걷어 내고 묶이는 것을 줄인다는 뜻입니다.

etakoṭa dakinna ōnē appa dabba vena hæṭi. kotanṭa paṭan gattaṭa passē eyā dakinavā kula kula kiyannē kulēsu ananukiṭṭuva kulēhi noælennē kriya yutu. oba tōralā tiyenavā. mokakda kulē?

그때 appagabbha 가 되는 길을 보아야 합니다. 거기서 시작한 뒤에 그는 'kula' 를 봅니다. 'kulesu ananugiddho' 를 '가문에 들러붙지 말아야 한다'고 풀어 놓았습니다. kula 란 무엇입니까?

mē minissu atara hadāgatta jātiya kula nemeyi mē kiyannē.

여기서 말하는 것은 사람들 사이에 만들어 놓은 신분이나 가문이 아닙니다.

api hæmadēma kūla bavaṭa pat venavā. kula kiyana vacana tā bæhælā innē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kula kivvē kuhula kuhul kuhul hita. ævalēma kukusen innavā.

kula 란 kuhul, 곧 궁금해하며 들뜬 마음입니다. 늘 kukus(걱정) 속에 있습니다.

kukusen innē mokadenna. maṭa karadarayak veyi mama mē lōkē mē mē dēval labā gænīmaṭa dæn mehema mē væḍapilavala karalā tiyennē. ē kiyannē itin ēka ehema karanna vidi mēkaṭa hatara pāragahayida mē pragna nisā api kukusaṭa pat velā.

왜 걱정 속에 있습니까? '내게 어려움이 닥치겠지. 이 세상에서 이런저런 것을 얻으려고 이렇게 일을 꾸며 놓았는데 그것이 틀어지지 않을까' — 이런 생각 때문에 우리는 걱정에 빠집니다.

onna o kus sahagata layak yam tenekuṭa innavā nam tiyenavā nam

그런 걱정 어린 가슴을 지닌 이가 있다면,

kukus sahagata layakina inakoṭa bulayā kavuda padanuptiya næhada dæn dakinna ōna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anu giddha kiyannē. giddha kiyannē gila gannavā tarā gannavā. gila gannavā darā gannavā giddha karanavā. anubiddha kiyannē īṭa anukūlakama lōka satyā karana ekak tamayi ena ena āśvādayō gilagena yaḷi yali balāporottu hiṭagenin ēka darāgannavā. āyet gila gattā nævata gilagannā nævata balāporottu venavā. onna ōkaṭa kiyanavā anugin anugīta kiyannē oya balāporottuva athærenna.

'anugiddha' 라고 합니다. giddha 란 삼키는 것, 붙드는 것입니다. 삼키고 붙들어 giddha 합니다. anugiddha 란 그것을 따르는 것입니다. 세상 중생들이 하는 일이 그것입니다. 다가오는 맛들을 삼키고, 다시 또 바라며 붙듭니다. 또 삼키고 다시 삼키고 다시 바랍니다. 그것을 anugiddha 라고 합니다. ananugiddha 란 그 바람을 놓아 버리는 것입니다.

ara kukus sahitavannāvū layakin idenakoṭa væḍapila ōkayi mē lōka satya onna ōken ahak venavā.

걱정 어린 가슴으로 지낼 때의 방식, 세상 중생들의 그 방식에서 비켜납니다.

ōkaṭa ehenam kulēsu vanugicca na kuddhaṁ samāta kuddha kiyalā kiyannē mokakda kū kiyana pahat dēval udda kiyannē usaganna sama ācārya kiyannē ēkaṭa anuva hæti pahat dēval ussagena ēkaṭa samānava saraṇaya karanavaṭa kiyanavā kuddhaṁ samādhaya ōgen ivat vīmaṭa kiyanavā na kuddhaṁ samādhaya

그것이 'kulesu ananugiddho' 입니다. 'na ca khuddaṃ samācare' — khudda 란 무엇입니까? 'ku' 는 낮은 것들이고 'udda' 는 들어 올리는 것이며, samācāra 는 그에 따라 사는 것입니다. 낮은 것들을 들어 올려 그에 맞게 살아가는 것을 khuddaṃ samācāra 라 하고, 거기서 비켜나는 것을 'na khuddaṃ samācare' 라고 합니다.

na puṁci varadak nokaḷa yutu mēkē tērennē næha vigraha karalā tērum ganna ōnē pada nirr̥ttiyat ekkayi daham tēru.

'작은 잘못도 하지 말아야 한다'고 해서는 그 뜻이 드러나지 않습니다. 낱말의 nirutti 와 함께 풀어야 dhamma 를 알아듣습니다.

kiṁciyē sēda? yēna viññu parē upadeyiya viññu kivvē mārga phalalābhī yathābōdhaya læbuvana. ē aya upavāda karannē menna mē lōkilō menna upavāda kaḷa yutu venavā. menna ivat kaḷa yutuyi. menna pahat kaḷa yutu ēvā. lōkayā dannē nǣ. anna ē nisayi gnānavanta uttamaya bu pasē budu maharahatvani uttamayan visin viññōgī ebandha uttamayan itin menna mēvā vaha kaḷa yutuyi. meyan siddha vennē avaḍi kiyalā ætta æti ākārayen dækalā yathābōdhaya labalā atdækīm sahitava dækalā pennalā dena asamācāra kriyāvaliyak æti. anna ēken ivat venna ōnē.

'kiñci yena viññū pare upavadeyyuṃ' — viññū 란 magga·phala 를 얻은 이, yathābodha 를 얻은 이입니다. 그들이 꾸짖는 것은, 이 세상에서 이것은 꾸짖어야 하고, 이것은 걷어 내야 하고, 이것은 낮추어야 한다는 것들입니다. 세상 사람들은 모릅니다. 그래서 지혜로운 거룩한 이들, 붓다와 paccekabuddha 와 arahant 같은 viññū 들이 '이것들은 걷어 내야 한다, 이것에서 해로움이 생긴다'고 있는 그대로 보고, yathābodha 를 얻어, 몸소 겪어 보고 보여 주는 바르지 못한 행실이 있습니다. 바로 그것에서 비켜나야 합니다.

menna mē ṭika tamayi satiyen yukta pudgalayā dænagata yutu hariya satiya pihiṭavā. satipaṭṭhāna bhāvanāva kiyalā koccara karanna giyat oya satipaṭṭhānaya pihiṭavannē koyi tænada kiyalā dækalā nætnam. eyāṭa satipaṭṭhānaya væḍennē næ.

sati 를 갖춘 이가 알아야 할 것, sati 를 세우는 것이 바로 이것입니다. satipaṭṭhāna bhāvanā 라며 아무리 해도, satipaṭṭhāna 를 어디에 세우는지 보지 못했다면 그에게 satipaṭṭhāna 는 자라지 않습니다.

satipaṭṭhānaya danne. ehenam onna satiya pihiṭavanna ōnē monava tuḷada? onna oya kivva kælli. onna otana satiyen tērum aragena īṭa anukūlava pihiṭava gattā nam kiyanavā satipaṭṭhānaya væḍenna.

satipaṭṭhāna 를 압니다. 그러면 sati 를 무엇 안에 세워야 합니까? 앞에서 말한 이 조각들 안에서입니다. 거기서 sati 로 알아듣고 그에 맞게 세웠다면 satipaṭṭhāna 가 자란다고 합니다.

kāyānupassanāvat vaḍanna, vēdanānupassanāvat vaḍanna, cittānupassanāvat vaḍanavā, dhammānupassanāvat vaḍanna ekakvat aluvak pennanavā. onna satiya pihiṭavanna ōnē. onna ōkaṭa kiyanavā oya ṭikaṭa ābuhama satara satipaṭṭhānaya innē. dænagena væḍuvot nivan vaṭinavā. nivan avabōdha karanavā. venanna satipaṭṭhāna.

kāyānupassanā 도 닦고, vedanānupassanā 도 닦고, cittānupassanā 도 닦고, dhammānupassanā 도 닦습니다. 여기서 sati 를 세워야 합니다. 여기에 이르면 네 satipaṭṭhāna 가 다 있습니다. 알고서 닦으면 nibbāna 에 값합니다. nibbāna 를 깨닫습니다. 그것이 satipaṭṭhāna 입니다.

dæn onnam ārya vinaya tuḷa maitrī bhāvanāva kiyana vacanaya apima maitra metakaṭa kiyannē kaṇīya meta sūtraya kiyalā met kara inna sūtrayak hæduvā kiyalā hitāgena hiṭiyā. oya tiyennē apiṭa nivan dakina maga anna ēkayi kivvē ōka tamayi nivan maga.

이제 ariya vinaya 안의 mettā bhāvanā 라는 말을, 우리는 Karaṇīyametta sutta 가 mettā 를 하라고 만든 sutta 라고만 여기고 있었습니다. 그런데 거기 있는 것은 우리가 nibbāna 를 보는 길입니다. 그래서 그것이 nibbāna 의 길이라고 했습니다.

dæn metana api dakinavā. paha kaḷa yutu koṭasak tiyenavā. æsuru kaḷa yutu koṭasak tiyenavā. āśvāsa kaḷa yutu koṭasak tiyenavā. pasvāsa kaḷa yutu koṭasak tiyenavā.

여기서 우리는 봅니다. 버려야 할 몫이 있고, 가까이해야 할 몫이 있습니다. 들이쉬어야(assāsa) 할 몫이 있고, 내쉬어야(passāsa) 할 몫이 있습니다.

yam nivanaṭa hētu vena kāraṇā ṭika tērum aran satiya pihiṭavāgena ætuḷu poḷo. anna āśvāsa daham ē ṭika āśvāsa karanna ōna. ēkaṭa viruddha vannā vū lōka dharmayak æti. ēvā pasvāsa karanna tamayi paha karanna.

nibbāna 의 까닭이 되는 것들을 알아듣고 sati 를 세워 안으로 들입니다. 그 dhamma 들을 assāsa 해야 합니다. 그와 맞서는 세상의 dhamma 들이 있습니다. 그것들을 passāsa, 곧 버려야 합니다.

onna ōka yana ena karana kiyana katā karana katā nokana vaṭavipiṭa balana sǣma iriyāvakma dænagena paha kaḷa yutu koṭasa paha karamin pasvāsa karamin æsuru kaḷa yutu ārya mārgaya āśvāsa karamin yamek kaṭayutu karagena yanavā nam ānāpānaya sampūrṇa venavā. menna budurajāṇan vahansē pennapu anit kālaya ḷan̆ga næti ānāpāna mē ārya vinaya pamaṇak tiyena ānāpāna.

가고, 오고, 하고, 말하고, 이야기하고, 이야기하지 않고, 둘러보는 모든 몸가짐을 알며, 버려야 할 몫을 버리며 passāsa 하고, 가까이해야 할 ariya magga 를 assāsa 하며 일해 나간다면 ānāpāna 가 온전해집니다. 이것이 붓다께서 보여 주신, 다른 때에는 없는, 오직 ariya vinaya 에만 있는 ānāpāna 입니다.

dæn otennaṭa ahapu kenā dakinavā eka denavā. sukhaya kiyannē mokakda? athærīmen, novælmen midīmen labana śānta vū praṇita vū nivansaya atdækka kenā paḷamu darśanat gnānayē pahaḷa vecca sōtāpanna pudgalayō sukhaya han̆dunavā.

여기까지 들은 이는 한 가지를 봅니다. sukha 란 무엇입니까? 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남으로 얻는 고요하고 뛰어난 nibbāna 의 sukha 를 겪어 본 이, 첫 dassana ñāṇa 가 일어난 sotāpanna 는 sukha 를 압니다.

lōkayā sukhaya kiyannē mahā mulāvaka ē laukika kāma sukhaya bæn̆dilā hiṭam sukhinōvā kiyalā suvapat vēvā kiyayi inna. satvayōma suvapat sukhayaṭa patvennē. niyama sukhaya mokakda kiyalā mē daham dækka kenā dakinavā ārya darśanayen dakinavā.

세상 사람들이 sukha 라 하는 것은 큰 헷갈림입니다. lokiya kāma sukha 에 묶인 채 'sukhino vā', 행복하라고 말하고 있습니다. 중생들이 모두 행복해지라는 것입니다. 참된 sukha 가 무엇인지는 이 dhamma 를 본 이가 ariya 의 눈으로 봅니다.

tapō guṇaya hæra bōjhaṁga dharma hæra nivana hæra lō satunṭa tavat suvayak mama nodakimi. buddha dēśanāva ehenam budurajāṇan vahansē dækka suvē dakinnē buddha śarāva.

'tapoguṇa 와 bojjhaṅga dhamma 와 nibbāna 말고는 중생에게 다른 행복을 나는 보지 않는다'는 것이 붓다의 가르침입니다. 그러니 붓다께서 보신 행복을 보는 이는 붓다의 sāvaka 입니다.

dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karapu sukinōvā tōranna. tathāgatayan vahansē hō unvahansē tuḷin dænumakda tathāgata śrāvakayek hæra oya suvē tōranna sunya kavuruvat sun lōka okkoma rævaṭilā innē sukhaya kiyalā.

이제 붓다께서 가르치신 'sukhino vā' 를 풀어 보십시오. Tathāgata, 또는 그분을 통해 알게 된 Tathāgata 의 sāvaka 말고는 그 행복을 풀어낼 이가 아무도 없습니다. 온 세상이 그것을 sukha 라 여기며 속고 있습니다.

duk sahagata anātha væḍa piḷikaṭa sukhaya kiyat e sukhaya kiyā darāgattē. ehema nigamanaya karapu pr̥thagjana lōkayā kohomada sukhin innē oya hāmuduruvan

괴로움투성이인 의지할 데 없는 방식을 sukha 라 부르며 sukha 로 붙들고 있습니다. 그렇게 결론 내린 puthujjana 세상 사람들이 어찌 sukha 속에 있겠습니까?

ehenam oya padayaṭa artha liyanna gihillā suvapat vēvā kiyalā liyanna gihiṭam mē lōkē tiyena mulā sahagatavannāvū sukhaya gæna adahas denavā misak. kohomada nivan suvaya gæna adahas tiyenē?

그러니 그 낱말에 뜻을 적으면서 '행복하라'고 적으면, 이 세상의 헷갈림 섞인 행복에 대한 생각을 줄 뿐입니다. 거기에 어떻게 nibbāna 의 행복에 대한 생각이 있겠습니까?

eha āryayanṭa væṭahena deyak tamayi oya sukhinō. anārya ōkē gannē kāma sukhinō kāma sukhaya balāporottu.

'sukhino' 는 ariya 들이 알아듣는 것입니다. ariya 가 아닌 이들은 그것을 kāma sukhino 로, kāma sukha 를 바라는 것으로 받아들입니다.

āryō ṭika dakinnē budurajāṇan vahansēgē dēśanāṭa anukūlava kapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hæra nivana hæra tavat suvayak nodakinna. mama dakinnet ehema ē budupiyāṇan vahansē dækīmayi mama dakinna kiyalā api dænagannavā āryō dænaganna. ehenam sukhīna vāgē lōkayaṭa patannē. nivan suvaya hæra venaku suvayak nǣha. eyān nivan suvayen suvapat

ariya 들은 붓다의 가르침대로 tapoguṇa 와 bojjhaṅga dhamma 와 nibbāna 말고는 다른 행복을 보지 않습니다. '나도 그렇게 본다, 붓다께서 보신 것을 나도 본다'는 것을 ariya 들은 압니다. 그러니 'sukhino' 처럼 세상에 비는 것은, nibbāna 의 행복 말고 다른 행복은 없으니 nibbāna 의 행복으로 행복하라는 것입니다.

dæn oha nodanna hindā api mokakda nikama suvapat vetvā nokiyā kiyanavā. nibbāna parama sukhayen sukhita sara vettavā kiyalā antimaṭa karmasthānaya tiyā. mokada dunnē ōka ohoma nætuva suvahapat vettak vanavā matak vennē ara mulā saha gan̆da kāma sukhayenma hitaṭa ævidilā ōken set patanna paṭan gannavā lōkaya. amadāma hanela ōka. onna lōkaya lōkayakin adahas aragena kiyanna paṭan gattot oya karma oya sūtraya sokinōvā kiyanavaṭa matak vennē oya kāma mulā adahasa dæn kohomada hariyannē hari mārgaya væḍiyi

이것을 모르니 우리는 그냥 '행복하라'고 하지 않고, kammaṭṭhāna 끝에 'nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ, 모두 행복하라'고 붙였습니다. 왜 그렇게 했겠습니까? 그렇게 하지 않고 '행복하라'고만 하면 헷갈림 섞인 kāma sukha 가 마음에 떠올라, 세상은 그것으로 복을 빌기 시작합니다. 세상이 세상의 생각을 품고 이 sutta 를 'sukhino vā' 하고 외면 그 kāma 의 헷갈린 생각이 떠오릅니다. 그러면 어떻게 바른 길이 닦이겠습니까?

kēminō hontu īḷan̆ga sukhinōvā kēminō hontu kēmaya mokakda kiyalā baya nættō vetvā.

'khemino hontu' — 'sukhino vā' 다음에 'khemino hontu' 가 나옵니다. khema 가 무엇이냐 하면, '두려움 없는 이가 되기를'이라는 것입니다.

dæn mokak monavada lōka satyayā baya velā innē? anē magē iḍama ganī magē gē horu kaḍayi. magē bhāryāva kavurut tarayi. magē daruvaṭa kavuruvak karadarayak karayi. magē daruvaṭa igenaganna bæri vēyi. itin monavada lōkayā baya æti karannē.

그러면 세상 중생은 무엇을 두려워하고 있습니까? '아이고, 누가 내 땅을 가져가겠지. 도둑이 내 집을 털겠지. 누가 내 아내를 해치겠지. 누가 내 아이를 괴롭히겠지. 내 아이가 공부를 못하겠지.' 세상 사람들은 무엇으로 두려움을 일으킵니까?

mē kāma lōkaya eka eka kāma bhuktiyan hadāgena mārayāgē mulāvē mārayāgē mulaṭa hin̆gi. ēkē ælī gælī in̆dagena ēkē næti veyi kiyana baya nēda mē minissungē tiyennē satvayen tiyennē.

이 kāma 세계에서 갖가지 kāma 누림을 만들어 놓고 Māra 의 헷갈림에 빠져, 거기에 들러붙어 지내다가 그것을 잃을까 하는 두려움, 그것이 사람들, 중생들에게 있는 것 아닙니까?

lōka satvayāṭa tiyennē mārayāgen ivat venna kiyana baya mārayā attarayanna santōsaya nemeyi.

세상 중생에게 있는 것은 Māra 에게서 떠나야 할까 하는 두려움이지, Māra 를 버리는 기쁨이 아닙니다.

రెḍin giyā nivan dakinna baya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōkē in̆da næti veyi kiyalā tiyena baya tiyennē.

세상에 있다가 그것을 잃을까 하는 두려움이 있는 것입니다.

itin suvapat vettavā sukhinavā kiyalā balāporot kēmi kiyalā kiyannē baya nætuva vetvā kiyalā mokakda balāporottu mārayat ekka inna tiyennē næti veyi kiyana baya nætuva vet. ehenam maṭa mārayat ekkalā inna sænasu ehenam maṭa baya nætuva inna læbetvā kohe innada mē patan inna patannē mārama lōkaya maruṭa himi lōkaya nætivī kiyalā bayemi minissu midī satvayen tiyennē. dæn ōka adahasa aragena pætuuvot mokada karannē baya nætta vetvā kiyalā kisima karadarayak nætuva sænasillē inna læbuvē. baya

그래서 '행복하라, sukhino vā' 하고 바라며 khemino 를 '두려움 없기를'이라고 할 때 무엇을 바랍니까? Māra 와 함께 있는 것을 잃을까 하는 두려움 없이 지내기를 바라는 것입니다. 'Māra 와 함께 편안히, 두려움 없이 지낼 수 있기를.' 어디서 지내기를 빕니까? 빌고 있는 것은 Māra 의 세계입니다. 죽음의 주인이 다스리는 세계를 잃을까 하는 두려움이 사람들, 중생들에게 있습니다. 그 생각을 품고 빈다면 무엇을 하는 것입니까? '두려움 없기를', 아무 어려움 없이 편안히 지낼 수 있기를 비는 것입니다.

ehenam budurajāṇan vahansē mokakda hēnavā kiyalā pennavā. yam tænaka baya nædda niryada ē nivanayi. lōkayē bayen pirilā. kāmayaṭa baya yayi namī. paṁcakāmayaṭa baya yam naminē. mē āryavanaya namak. paṁcakāmayaṭa kiyana namak tamayi baya. mē ārya vinaya adahas.

그러면 붓다께서는 khema 가 무엇이라고 보여 주십니까? 두려움이 없는 곳, nibbhaya 인 곳, 그것이 nibbāna 입니다. 세상은 두려움으로 가득합니다. 두려움(bhaya)은 kāma 의 이름입니다. 다섯 kāma 를 bhaya 라 부릅니다. ariya vinaya 의 이름입니다. 다섯 kāma 를 일컫는 이름이 bhaya 라는 것, 그것이 ariya vinaya 의 생각입니다.

ehenam baya nættō vetvā kivvahamayi yathārthayen dannavā nam ehema mē lōka satyayanṭa paṁcakāmaya nættō vetvā kivvot ehema mokakda mē lōka satyayāṭa paṁcakāmaya næmati baya nætta velā mē lōka satvayō ehema paṁcakāmaya næmiti bayen midēvā kivvot ehema api ehema ekak nemeyi paṁcakāmaya næti baven midenna ævillā hiṭiya kiyana eka lōkayālā tiyennē. paṁcakāmaya næti ekayi lōkayāṭa pa. paṁcakāmayayi āryayanṭa pat.

그러니 '두려움 없는 이가 되기를'이라고 할 때 참뜻대로 안다면, 세상 중생들에게 '다섯 kāma 가 없는 이가 되기를', '중생들이 다섯 kāma 라는 두려움에서 벗어나기를'이라고 한다면 — 세상 사람들은 그렇게 받아들이지 않습니다. 세상 사람들은 다섯 kāma 가 없는 것에서 벗어나는 것이라고 받아들입니다. 다섯 kāma 가 없는 것이 세상 사람들에게는 두려움이고, 다섯 kāma 가 ariya 들에게는 두려움입니다.

āryō paṁcakāmayaṭa balanna. lōkayā hā paṁcakāmaya næti ekaṭa balanna. dæn lōke ada dahasa hatara poḷavā vagē kēminō honta vū kiyana eka laukika arthayen tōralā lōkot arthayen tōranna. venasa dakinna ōnē. ehenam ārya vinītada tiyennē dahama arthaya anāryava dakinnē nǣha kivva ōka.

ariya 들은 다섯 kāma 를 두려워하고, 세상 사람들은 다섯 kāma 가 없는 것을 두려워합니다. 땅과 하늘처럼, 'khemino hontu' 를 lokiya 뜻으로 고른 것과 lokuttara 뜻으로 고른 것의 차이를 보아야 합니다. ariya vinaya 안에 있는 dhamma 의 뜻을 ariya 가 아닌 이는 보지 못한다는 말이 그것입니다.

ehenam kēmi honta kiyana kēmaya kiyannē nivana. asōkaṁ virajaṁ kēmaṁ ētammaṁgalamutta anna kēma. sōka nætnam. keles pajas nætnam. baya nætnam anna ē nivanaṭa pat venna kiyana eka tamayi nivanaṭa kiyana nam

그러니 'khemino hontu' 의 khema 란 nibbāna 입니다. 'asokaṃ virajaṃ khemaṃ etaṃ maṅgalam uttamaṃ' — 그것이 khema 입니다. 슬픔이 없고, 번뇌의 먼지가 없고, 두려움이 없는 그 nibbāna 에 이르라는 것, 그것이 nibbāna 를 일컫는 이름입니다.

sukhinōvā keheminōntō kiyannē nivanin pipiṭa sukhayak nǣha. nivanin mipiṭa baya nætuva tænak inna tænak næha. nivana tamayi sukhaya. nivana tamayi.

'sukhino vā khemino hontu' 란, nibbāna 너머에 sukha 는 없고, nibbāna 너머에 두려움 없이 지낼 곳은 없다는 것입니다. nibbāna 가 바로 sukha 이고, nibbāna 가 바로 khema 입니다.

anna sukhayayi kēmayayi tērum gatta āryō sukhinōvā kēminō hontū kiyalā mē siyaluma satvayan menna mē sukhayaṭa patvet. nivan suvayaṭa pattivākin ada tiyena sabbīsatā bhavanta sukhitattāga

sukha 와 khema 를 알아들은 ariya 들은 'sukhino vā khemino hontu' 라며, 모든 중생이 바로 이 sukha 에, nibbāna 의 행복에 이르기를 빕니다. 'sabbe sattā bhavantu sukhitattā' 입니다.

atama suvapā baya næti velā siyalu satyayama suvasē māryat ekka hæpiya hæpi hiṭaganna. mēkē mida kiyalayi anika. anna poḷava mēkē sampūrṇa ahakaṭa giya pættak nivana næmati suvayaṭa nivana næmati nirbhāyaṭa nivana nævati gihamaṭa pat velā hitan siyalu tiyat nivan śāntiya læbēvā ēka ahasavā. araka poḷova. dæn ahasayi poḷovayi deka vagē depættara giya ṭikak tamayi laukika arthayayi lōkōttarattara arthaya

한쪽은 '모든 중생이 두려움 없이 행복하게, Māra 와 함께 즐거이 지내기를' 이고, 다른 한쪽은 '여기서 벗어나기를'입니다. 앞의 것이 땅입니다. 이것에서 완전히 비켜난 쪽, nibbāna 라는 행복, nibbāna 라는 두려움 없음, nibbāna 라는 khema 에 이르러 모든 이가 nibbāna 의 고요를 얻기를 — 그것이 하늘입니다. 하늘과 땅처럼 양쪽으로 멀리 떨어진 것이 lokiya 뜻과 lokuttara 뜻입니다.

eham lōkōttara arthaya ōnē āryō dænaganna nivan dakinna sukhinōvā kēmihantu tattvaya sattā bhavanta sukhita dæn tamayi īṭahā væyagat hariyak dænaganna tiya.

그러니 nibbāna 를 보려면 ariya 들은 lokuttara 뜻을 알아야 합니다. 'sukhino vā khemino hontu, sabbe sattā bhavantu sukhitattā.' 이제 그보다 더 중요한 곳을 알아 두어야 합니다.

yē kēti pāna bhūtak yamkisi prāṇaya ætda bhūtayek ædda dæn apiṭa pinrin api dænaṭa danna arthaya ōka yamkisi prāṇaya ætda bhūtayek ædada

'ye keci pāṇabhūtatthi' — 어떤 pāṇa 가 있든, 어떤 bhūta 가 있든. 지금 우리가 아는 뜻은 이렇습니다. 어떤 pāṇa 가 있든 어떤 bhūta 가 있든.

dæn prāṇayak kavuda bhūtayā kavuda dæn mēka api dakinnē æyi prāṇī kivvē æyi bhūta kivvē mona adahasinda prāṇī kivvē mē lōka satvayāṭa sasara særisarāgena yana satvayak prāṇīn kivvē sasara særisarāgena yana satvayinṭa sala mahā bhūtayen darāgatta kaya æti satvayaṭa bhūtayōgī satara mahābhūtayangannagen hædicca nikā. ehenam æyi prāṇayen kivvē æyi bhūtaya kivvē.

그러면 pāṇa 는 누구이고 bhūta 는 누구입니까? 왜 pāṇī 라 했고 왜 bhūta 라 했습니까? 무슨 뜻으로 pāṇī 라 했습니까? saṃsāra 를 떠도는 중생이라서 pāṇī 라 하고, saṃsāra 를 떠도는 중생 가운데 네 mahābhūta 로 지탱되는 몸을 지닌 중생이라서, 네 mahābhūta 로 이루어진 몸이라서 bhūta 라 한 것이 아닙니다. 그러면 왜 pāṇa 라 했고 왜 bhūta 라 했습니까?

æsa kana diva nāsaya śarīraya kiyana mē paṁcīndrayangen rūpa pānaya karanavā, śabda pānaya karanavā, gandha pānaya karanavā, ratha pānaya karanavā. sparśa pānaya karanavā. paṁcakāmayō pānaya karamin ēvan śr̥ṭṭiyaṭa patvennē. mē lōka satvayō mē sasara gamanē særisara menna mē særisaraṇa sasara gamanē mē pānaya kara karā yana arthayen pānīn kiyana

눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 다섯 indriya 로 모양을 마시고(pāna), 소리를 마시고, 냄새를 마시고, 맛을 마시고, 닿음을 마십니다. 다섯 kāma 를 마시며 만족에 이릅니다. 이 세상 중생들은 saṃsāra 의 길을 떠돕니다. 이렇게 떠도는 saṃsāra 의 길에서 마시고 또 마시며 간다는 뜻으로 pāṇī 라고 합니다.

oya paṁcakāmayava pānaya karanakoṭa kāma saṁkhāra goḍanægena saṁkhāra mul karagena bhūtayak pahaḷa venavā. jātiyak pahaḷa venavā. saṁkhāra goḍa vunāhama saṁkhāra paṭaccayā viññāṇaṁ viññāṇa paṭṭhā nāma rūpaṁ cakraya kriyātmaka venavā. ē anuva salāyatana sparśa vēdanā, taṇhā, upādāna bava hindā jātiyaṭa pahaḷa veenavā. hadapu jātiya satara mahā pūja saṁkhāraya pāna pānainna velā saṁkhāra goḍanægit pratiphalaya labalā bhūtayek satara mahābhūtayanṭa adhikāraya karā ēnnam satara mahābhūtayanṭa bæn̆du.

다섯 kāma 를 마실 때 kāma saṅkhāra 가 쌓입니다. saṅkhāra 를 뿌리로 삼아 bhūta 가 나타나고 jāti 가 나타납니다. saṅkhāra 가 쌓이면 'saṅkhāra-paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa-paccayā nāmarūpaṃ' 하는 바퀴가 돌아갑니다. 그에 따라 saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava 를 거쳐 jāti 가 나타납니다. 그렇게 생긴 jāti 는 네 mahābhūta 로 된 것입니다. saṅkhāra 를 마시고 마셔 saṅkhāra 가 쌓인 열매로 bhūta 가 되어 네 mahābhūta 에 묶입니다.

ehenam lōka satyaya hæma dēma karannē mokakda paṁcakāmayava pānaya karamin kāma kāya pratiphalaya vaśayen darā ganimin onna væḍapiḷiṭa kiyanavā sasara gamana

그러니 세상 중생이 하는 일은 무엇입니까? 다섯 kāma 를 마시며 그 열매로 kāma 몸을 지니는 것, 그 방식을 saṃsāra 의 길이라고 합니다.

bhavayē bhavayaṭa ajæven atdævaṭa kayen kaya hada hadā gevi gevi næva hadā hadā inna gamanak tiyenavā. onna oya væḍē karannē mokakda? pāṇabhūta nisā. pānaya karanakoṭa bhūtaya phalaya vaśayen læbenavā. pānayē hētuva bhūtaya phalaya hētuyi phalayayi hētuyi phalayayi kiyannē pāṇabhūta pānabhūta pānabhūta tamayi lōkaya gē.

bhava 에서 bhava 로, 태어남에서 태어남으로, 몸에서 몸으로, 만들고 닳고 다시 만들며 가는 길이 있습니다. 그 일을 하는 까닭이 무엇입니까? pāṇabhūta 때문입니다. 마시면 bhūta 가 열매로 옵니다. 마심이 까닭이고 bhūta 가 열매입니다. 까닭과 열매, 까닭과 열매가 pāṇabhūta 입니다. pāṇabhūta 가 바로 세상입니다.

menna mē mārgaya ena yi. pānī saha bhūtaya ēkē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pāna bhūtak tiyena dæn oya væḍapiḷiyaṭa bæssēkana mokada karannē

pāṇabhūta 가 있는 이 방식에 들어선 이들은 무엇을 합니까?

poḍak dekak bīhakaṭa innē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pānaya karanna kiyalā tossāva tāva kiyalā kiyannē tos pavaṭa pæmiṇiyanada tos vennē tasa venna. paṁcakāmaya enakoṭa paṁcakāma āśvādayen tos bavaṭa patvelā tasāvō vennē. ē paṁcakama āśvādaya næmati hētuvē phalaya vaśayen kaya labāgannē tāvarāva velā tævarenavā.

마시라고 하는 것이 'tasā vā' 입니다. tasā 란 tos(흡족해 취함)에 이른 것, tos 가 되는 것입니다. 다섯 kāma 가 오면 다섯 kāma 의 맛으로 흡족해져 tasā 가 됩니다. 그 다섯 kāma 의 맛이라는 까닭의 열매로 몸을 얻는 것은 'thāvarā', 곧 들러붙어 칠해지는 것입니다.

dæn tāvarāva kiyannē maharahatan vahansēlā kiyalayi artha uganna. tasāva tāvarāvak keles tiyena sattuvē keles næti maharahatan vahansēlāyi kiyalā tasāva tāvarāva anavaśēsā kiyalā ē ayaṭa tamayi mē kiyanna ōnē.

그런데 thāvarā 를 arahant 라고 가르칩니다. tasā 는 번뇌가 있는 중생이고 thāvarā 는 번뇌 없는 arahant 라면서, 'tasā vā thāvarā vā anavasesā' 라고 그들에게 해야 한다고 풉니다.

dæn dasāva tāvarāvayi an̆dunāganna. paṁcakāmayen tosvevī inna tākkal tāva ē tosviyana hētuven labana phalaya vaśayen jātiya ehā satara mahābhūtayangē dævarilā ē tævarilā ē sthānayē bæhægena inna kaṭṭiyē tāvarāva tava tavat tuḷaṭa mē mē phaya matulā hadā gænīmaṭa avaśya karannā vū tos pavaṭa patvelā innavā. ē saṁkhāra goḍanagannek velā innavā. ohu tāvaratvayen midilā. satara mahābhūtiyangen haṭagatta mē kaya næmati svabhāvaya ævarīmen midilā nǣ. ē nisā mē satara gamanē avidyāven tr̥ṣṇāven yanāvema tamayi kasāva saha bhāvanā.

이제 tasā 와 thāvarā 를 알아보십시오. 다섯 kāma 로 흡족해하며 지내는 동안은 tasā 입니다. 그 흡족함의 열매로 jāti 를 얻어 네 mahābhūta 에 칠해지고, 그렇게 칠해진 자리에 내려앉아 지내는 이들이 thāvarā 입니다. 더욱더 앞날의 열매를 만들려고 흡족함에 빠져 있고, saṅkhāra 를 쌓는 이가 되어 있습니다. 그는 thāvara 에서 벗어나지 못했습니다. 네 mahābhūta 로 생긴 이 몸이라는 것에 칠해진 데서 벗어나지 못했습니다. 그래서 이 saṃsāra 의 길을 avijjā 와 taṇhā 로 가는 이들이 바로 tasā 와 thāvarā 입니다.

anna idiriyak nætuva menna mē siyallanṭayi mē kiyannē. dæn mē ayaṭa eka deyak venavā. dæn mē nivana dækkena ekē adahas lōkaya svabhāvaya tērum gatta kenek lōkayāṭa dena dayānukampāven paturavana adahasayi mē kiyannē.

남김없이, 바로 이 모든 이들에게 하는 말입니다. 그런데 이들에게 한 가지 일이 생깁니다. 이것은 nibbāna 를 보고 세상의 성질을 알아들은 이가 세상에 베푸는 연민으로 펼치는 생각입니다.

menna mē aya tasāva bava dannavā mē aya tāvarāva kiyannē menna mē ayaṭa onna oya tasa bava nisā tāvara bava nisā avidyāven tr̥ṣṇāven ælī gælī innē. ēken midilā næti nisā ē ayaṭa yamak siddha venavā. mokakda vennē? ē ayagē svabhāvaya mokakda? ē aya dīgāva

이들이 tasā 라는 것을 압니다. 이들이 thāvarā 입니다. 이들은 tasā 이고 thāvarā 이기에 avijjā 와 taṇhā 로 들러붙어 있습니다. 거기서 벗어나지 못했기에 이들에게 무언가가 일어납니다. 무엇이 일어납니까? 이들의 성질은 무엇입니까? 이들은 'dīghā' 입니다.

mokada dīgāva kiyannē nayi poḷomu nemeyi. dīgahāva kavuda? avidyāven, tr̥ṣṇāven paṁcakāmayangē tosvevi paṁcakāmaya labā dīmaṭa hituna kayahi æævarilā oya inna ayaṭa sasara gamana dīrghayi. saṁsārayē kavadā keḷavara karanna. onna oya kaṭṭiya tamayi dīgahavelā innē. sasaragama dik karagatta.

dīghā 란 뱀이나 비단뱀 같은 긴 것이 아닙니다. dīgha 는 누구입니까? avijjā 와 taṇhā 로 다섯 kāma 에 흡족해하며, 다섯 kāma 를 얻으려는 몸에 칠해져 지내는 이들에게는 saṃsāra 의 길이 깁니다. saṃsāra 를 언제 끝내겠습니까? 그런 이들이 dīgha 가 된 이들, saṃsāra 의 길을 길게 늘인 이들입니다.

ē mahanvā onna ōka mahā loku deyak karagena mē sasara kuṇu vahaḷu mahā loku diyā karenna mahansa velā innavā. aliættu vāgē nemeyi oyagiya. mē avidyāven, tr̥ṣṇāven yuttava mē sasara gamanaṭa bæhægena kaṭayutu karana ekak sasara gamana dīrghā karenna mahantatva velā innavā mē loku hambavuṇā kiyalā. īgāvē mahanvā. majjhi

'mahantā vā' — 이것을 아주 큰 일로 삼아 이 saṃsāra 의 썩은 종노릇을 크게 하려고 애쓰고 있습니다. 코끼리처럼 큰 것을 말하는 것이 아닙니다. avijjā 와 taṇhā 를 지닌 채 saṃsāra 의 길에 들어서 일하며 saṃsāra 를 길게 하려고, 큰 것을 얻었다며 mahanta 가 되어 있습니다. 'dīghā vā mahantā',

loku hambavuṇā kiyalā. īgāvē mahanvā. majjhi ohu bǣlā innē māya. sasara mādhyaṭa bæhægattā. maj mæda sattu nemeyi oya kiyannē. majjhi mā kiyannē sasara mætaṭa bæhægattā sasara mādhyaṭa bæhægattā. etakoṭa majjhimā

'majjhimā' — 그는 한가운데 들어앉았습니다. saṃsāra 의 한가운데로 들어섰습니다. 중간 크기의 중생을 말하는 것이 아닙니다. majjhimā 란 saṃsāra 의 한가운데로 들어섰다는 것입니다.

rassa dæn keṭi velā innē nuvaṇa nǣhæ. rassa velā innē. rassayō kiyannē nuvaṇa keṭi. tērum ganna puḷuvan kamak nǣhæ. lōkema lokuyi. nivana væṭahennē næ. kānuka ē

그다음 'rassakā' — 짧아져 있습니다, 슬기가 없습니다. rassakā 란 슬기가 짧다는 것, 알아들을 힘이 없다는 것입니다. 그에게는 세상이 크기만 하고 nibbāna 는 알아들어지지 않습니다.

nisā mē kāṇukka pahat bavaṭa pat velā sūtra bavaṭa patvelā. kānukaya passavannā vū anukaya bavaṭa pat velā. sa anuka kānuka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kiyannē kahaṭa gani lōbha, dvēśa mōha anuka kiyannē ēkē koṭas bavaṭa patvelā. lōbhayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa koṭaskāraya bavaṭa pat vunāma kānukayō venavā.

aṇuka 란 lobha·dosa·moha 라는 얼룩의 몫, 그 조각이 되었다는 뜻입니다. lobha·dosa·moha 의 몫을 나눠 가진 자가 되면 aṇuka 가 됩니다.

etakoṭa mokada vennē? ē ayaṭa ūlā venna venavā. tuūlā kiyannē mokada? rū kiyana vacayen pennannē tælenavā. mēkema tælenavā. dukpin̆dinavā. sū allāgena inna ekaṭagena kiyanavā tūlā. ū allā ūlā ohomayi ennē. pahat vannā vū lōbha sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata dē allagena oya hētuva nikan. ēkē ælalī innā vū pudgalayāṭa kiyana kenā ūlaya.

그러면 어떻게 됩니까? 그들은 'thūlā' 가 됩니다. thūlā 란 무엇입니까? 'thū' 라는 낱말이 보여 주는 것은 짓눌려 찧이는 것입니다. 바로 이것에 찧입니다. 괴로움을 겪습니다. 'thū' 를 붙들고 있는 것을 thūlā 라고 합니다. 낮은 것, lobha·dosa·moha 섞인 것을 붙들고 그것에 들러붙어 있는 사람을 thūla 라고 합니다.

dæn ōnaṭa eka deyak venavā. dæn ōgollan ūla kiyannē ibba vagē pæṭa attula pennannē. ibba nemeyi mē okkoma sasara gamanema ūla tæli tamayi yannē. lōbha, dvēśa, mōhayangen tæli tæliya yannē.

그런데 thūla 를 거북이처럼 살찐 것으로 보여 줍니다. 거북이가 아닙니다. 이들은 모두 saṃsāra 길 내내 짓눌리고 찧이며 갑니다. lobha·dosa·moha 에 찧이고 또 찧이며 갑니다.

anna cūlaya velā ēgollanṭa eka deyak venavā. menna mēsā diṭṭhāva velā hiṭa peneva kiyalā podē pennannē. æhæṭa penava dr̥ṣṭika gata vecca mityāva mityā dr̥ṣṭiyaṭa patvenavā. ætta pēnnē næ. mityā dr̥ṣṭika gata velā innavā avidyāṣnādayaken væhilā. onna diṭṭhāvō

그렇게 thūla 가 된 그들에게 한 가지가 일어납니다. 'diṭṭhā' — 흔히는 '눈에 보이는 것'으로 풉니다. 그런데 diṭṭha 란 diṭṭhi 에 빠진 그릇됨입니다. micchā diṭṭhi 에 이릅니다. 참이 보이지 않습니다. avijjā 의 어둠에 덮여 micchā diṭṭhi 에 빠져 있습니다. 그것이 diṭṭhā 입니다.

mē satura sara saranna. hitak janaya siyallama diṭṭhāva mihe diṭ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēvā atṭhā ē diṭ ætta pēnnē næti dr̥ṣṭiya nisāmayiṭa pēnnē nættē ætta pēnnē nættē. ē nisā mē satvaya pēnnē nætta aiṭṭhaya velā innē. diṭṭhāva nisāmayi adhiṭṭha velā innē. ætta pēnnē nættē. satyaya pēnnē aditayi. ēta dhūraya ēkayi mē dura velā tiyennē gamana sasara gamana dura vunē onna oya hētuva

참을 보지 못하게 하는 그 diṭṭhi 때문에 참이 보이지 않습니다. 그래서 이 중생들은 보지 못하는 'adiṭṭhā' 가 되어 있습니다. diṭṭhi 때문에 adiṭṭha 가 되어 참이 보이지 않습니다. 참이 보이지 않는 것이 adiṭṭha 입니다. 그리고 'dūre' — 멀어진 것, saṃsāra 의 길이 멀어진 것은 바로 그 까닭 때문입니다.

vasanti avidūraya avidyāndhakāraya vāsaya karana onna oya hētu koccara lassana vitara yana ētūraya vasanti avidadhūraya bhūta āvā. menna mē satara mahābhūtaya daralāgena inna ayaṁ bhayē sīvā ōka hadāganna. saṁkhāra pahaḷa karana ayaṭa anna ara issellā kivvā pāniya. pānaya karana avasthāva pava vidihakin kivvā. bhūtāva sambēsī mē paṁcakāmaya paṁca satara mahā bhūtayangen kaya næmiti bhūtaya darāgena maturat ehema kayak hadāganna sakas kara gænīma san̆dahā bhavaya pahaḷa kara gænīmaṭa kaṭayutu karamin avidyā tr̥ṣṇā væḍapiṭaka yedenavā nam kiyanavā saṁbhavayēsīhi karagena yanavāya.

'vasanti avidūre' — avijjā 의 어둠 속에 머무는 것도 그 까닭 때문입니다. 'bhūtā vā sambhavesī vā' — 네 mahābhūta 를 지니고 사는 이들, saṅkhāra 를 일으키는 이들입니다. 앞에서는 마시는 단계로 pāṇī 를 말했습니다. 'bhūtā vā sambhavesī' 란 네 mahābhūta 로 된 몸이라는 bhūta 를 지닌 채 앞으로도 그런 몸을 만들려고 준비하며, bhava 를 일으키려고 일하며 avijjā·taṇhā 의 방식에 매여 있다면 sambhavesī 로 살아간다고 합니다.

mē mas sahita kayaka in̆dagena satara mahābhūtayan darāgena ē tuḷa in̆dagena jātiyak vaśayen goḍanægilā matu jātiyak haṭaganna davasē paṁcakāma araganimin saṁskāra pahaḷa kara yanakoṭa kiyanavā sambhavīsī avasthāvan bhūtāva sambīsī karanavā etana oya sasara gamana hadāganna sabbē sat menna mēva tamayi mē

이 살덩이 몸에 앉아 네 mahābhūta 를 지니고, 그 안에서 jāti 로 세워져, 앞날의 jāti 가 생기도록 다섯 kāma 를 받아들이며 saṅkhāra 를 일으켜 갈 때 sambhavesī 라고 합니다. bhūta 의 단계에서 sambhavesī 를 하며 saṃsāra 의 길을 만듭니다. 'sabbe sattā' — 이 중생들이 이렇게 와 있습니다.

gamana hadāganna sabbē sat menna mēva tamayi mē satvayōgen ævillā innē. onna oya kiyannā vū vayara kiyanavā bhavanta sukhita dattā menna mē nivan suvayaṭa pat vēvā. ætta dækalā menna væradi mārgaya. menna oya varadi mārgaya yana hæṭi. menna vināśayaṭa pat vena hæṭi. menna mehemayi mē dīrgha satara gamana dīrgha vennē. mehemayi lōkayā mahanta vennē. mehemayi mē duken tælennē poḍi vennē. menna mē dukaṭa inna mārgaya ōkayi. ōka hædenna menna mehemayi mē sambhavayē sī nisā hædenavā. bhūtaya pahala karagena bhūtāva velā innavā. onna oya kaṭṭiyaṭa ætta pennalā him sukhaya dænaganna nisā. nivana misak dænuka yannē næha kiyalā mē tēruvā. anna tabbē sattā bhavanta.

그들에게 'bhavantu sukhitattā', 이 nibbāna 의 행복에 이르기를 빕니다. 참을 보고서 — 여기가 잘못된 길이다, 이렇게 잘못된 길을 간다, 이렇게 무너진다, 이렇게 saṃsāra 길이 길어진다, 이렇게 세상 사람들이 mahanta 가 된다, 이렇게 괴로움에 찧이고 부서진다, 이 괴로움에서 나오는 길은 이것이다, 그것은 sambhavesī 때문에 이렇게 생긴다, bhūta 를 일으켜 bhūta 가 되어 있다 — 그들에게 참을 보여 주어 sukha 를 알게 하려는 것입니다. nibbāna 말고는 다른 데로 가지 않는다는 것을 이렇게 풀었습니다. 'sabbe sattā bhavantu.'

dæn ōka pelā dīlā kiyanna parō parani kubbēta meccara dahamak vinipi tiyennē anit ek tava ehekuṭa ubbæhikam karanna

이제 이것을 보여 주고서 말합니다. 'na paro paraṃ nikubbetha' — 이토록 dhamma 가 펼쳐져 있는데, 서로 남을 속이는 일을 하지 마십시오.

mokada edā kalu ara bhikṣūn vahansēṭa ara pættakinna ussa dē dvētāva pudhakam kaḷā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nivan dakinna maga vahala gāva dæn mēkavat dænagena mē yathārthaya dænagena eka ek eka ekka usakuṭa pubbæhi væḍa karanna epā.

nibbāna 를 보는 길을 막지 말고, 이제라도 이 참된 이치를 알아 서로 속이는 일을 하지 마십시오.

naparalō parali kubēta nāti maññēta kattanaṁ kaṁci ēkin nikāṭa nokaṭakam karanna epā. eyā rōsanā mē ros bava nisā. paṭigha saṁgnā mē sægati. nætnam ē vagēma tada adahas nisā. na añña maññaṭa dukkha mitya duken etera vīmak tiyenavā. ættaki avavādayak karanna. kavadāgatmaya duken etera veena ṭika karana ekak.

'na paro paraṃ nikubbetha, nātimaññetha katthaci naṃ kañci' — 누구든 어디서든 업신여기지 마십시오. 'byārosanā paṭighasaññā' — 성냄 때문에, paṭigha saññā 때문에, 또 뻣뻣한 생각 때문에. 'nāññamaññassa dukkham iccheyya' — 괴로움에서 건너가는 길이 있습니다. 참된 가르침을 주어, 언제나 괴로움을 건너는 일을 하게 하십시오.

oya ṭikayi mē tiyennē. kælē hiṭapukapu yam siyalla kivvā ṭika

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ēgollanṭa ætta penilā dīlā mē væradiṭa karanna epā. menna ætta menna nivana menna suvaya oya um̆balav potu velā innē mahā vināśa karalā itin ōka oya vināśayaṭa ēka ætta dænagæna innē dænagena ē oya vagēma yahapat yanaraṭa ohi karanna epā. mokaṭa puḷuvan karanna epā. nāti manasatvaya bǣ rōsanā spaṭika saṁvæḍagati āpuvahama nāya mana devalayanṭa dukkha micca duken etera venna bæ.

그렇습니다. 그들에게 참을 보여 주고, 이런 잘못을 하지 말라고 하십시오. '여기 참이 있고, 여기 nibbāna 가 있고, 여기 행복이 있다. 너희는 큰 무너짐에 빠져 있다.' 참을 알고서 좋은 길로 가는 이를 막지 마십시오. 'nātimaññetha' — byārosanā, paṭigha saññā 가 일어나면 괴로움을 건널 수 없습니다.

nāñña matu dukkhami mittē mātā yathā niyaṁ kuttaṁ dæn ammā tamangē ekama putāra ādarīya karanavā kiyannē laukika arthayak ōkaṭa ganna. dæn otana penna mātā kivvē kavuda amā mǣṇiyan vahansē mātā budupiyāṇan vahansēgē tava namak yathā niyam puttaṁ yathārthayadat niyama putāganna arihatun vahansē māgē putrayā budurajāṇan vahansēgē putrayāgē arihatun vahansē ekama putrayā. putraya ē nǣha budurajāṇan vahansē māgē putrayā ani vacanaya katā karanā. anna ekama putāgannē arihatun vahansē mātā kiyannē budupiyāṇan vahansē amāniyan vahansē

'mātā yathā niyaṃ puttaṃ' — 어머니가 하나뿐인 아들을 아낀다는 것으로 받아들이는 것은 lokiya 뜻입니다. 여기서 mātā 는 누구입니까? 어머니이신 붓다입니다. mātā 는 붓다의 또 다른 이름입니다. 'yathā niyaṃ puttaṃ' — 참된 아들은 arahant 입니다. 붓다의 아들, 하나뿐인 아들이 arahant 입니다. 붓다께서 '나의 아들'이라는 말을 쓰십니다. 하나뿐인 아들은 arahant 이고, mātā 는 어머니이신 붓다입니다.

mātā yathahaṁ yam puddā yathārthavat niyama putā æti karanna āyuṣā ēka putta manussak anna ē tamangē jīvita kālayē āyuṣaya anna ē putrayā anurakṣaṇaya karanavā. eyā ētat karaganna sakas karalā denavā dahamagē tiyā dīlā daham pōsanaya dīlā. ēvan api sabbūsu anna ēka uppāvaṭa gænna obalā apē nāyakayā api amāṇan vahansē upamāva aragena unvahansē ādarayaṭa aragena ipiṭa nam anna ova vidiyaṭa ēvayan sabbūtaya māna saṁkhāvē aparima apramāṇa mit balanna.

'mātā yathā niyaṃ puttaṃ āyusā ekaputtam anurakkhe' — 참된 아들을 길러 내려고, 그 하나뿐인 아들을 자기 목숨이 다하도록 지켜 줍니다. 그를 그렇게 되도록 갖추어 주고, dhamma 에 세워 주고, dhamma 로 길러 줍니다. 'evampi sabbabhūtesu' — 그것을 비유로 삼아, 우리의 이끄는 이, 어머니이신 붓다의 사랑을 본받는다면 그와 같이 'sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ' — 헤아릴 수 없음을 보십시오.

apramāṇa vecca kiyannē menna mēka bala. apramāṇa māna sambhavaya kiyannē ārya mārya. anna ē unvahansē ādarśayada aragena mav kenek hæṭiyaṭa hitāgena ekama daruvā anurakṣaṇaya karanavā vāgē unvahansē rǣ davalgē mahansayā tamagē jīvita kālaya tiyena onna ota karalā denna. ē uttamayan vahansēgē væḍapiḷida hiṁgi hinsāna nokaṭa bādhaka karadara karannē nætuva obalat anna ēka anuśarakṣaṇa vena mārgayaṭa anukūlava tamā apramāṇamāna sambhavayaṭa pat vennē. menna mē ārya mārgaya vadāganna.

aparimāṇa 란 바로 이것입니다. 'aparimāṇaṃ mānasaṃ bhāvaye' 는 ariya magga 입니다. 그분을 본보기로 삼아, 어머니가 하나뿐인 아이를 지키듯 그분이 밤낮으로 애쓰며 목숨이 다하도록 이루어 주신 것을 생각하며, 그 거룩한 분의 길을 해치거나 막거나 어지럽히지 않고, 여러분도 그 지켜 주는 길에 맞게 따를 때 aparimāṇa 마음에 이릅니다. 이 ariya magga 를 닦으십시오.

sittantara o ōka tamayi anna ānāpāna satiya onna brahma viharaṇaya onna meccī onna ōka cittaṁ caraṁ visinnōvā sayānōvā satara æhuvama penna sayanōvā yāva tasa vikada mit cittaṁ in̆dagena innavā nam caraṁ hæsirenavā nam ē vagēma ciṭṭhaṁ caraṁ misinna ōvā kotana hari nidahas vō innava anna kiyannē kayānōvā nidāgattā yāva dasa vigaṭa mida niṭa væṭenna næ kammæli vennē næti menna mē satiyen nitara inna purudu onna ōkaṭa kiyanavā hæma velāvama satiyen innavānam brahma mēdā vihāravada menna mēkaṭa brahma viraṇaya kiyanavā.

이것이 바로 ānāpānasati 이고, brahmavihāra 이고, mettā 입니다. 'tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno vā sayāno vā yāvatāssa vigatamiddho' — 서 있든, 다니든, 앉아 있든, 어디서든 쉬고 있든, 누워 자든, 졸음이 없는 동안은 게으르지 않고 늘 이 sati 로 지내는 버릇을 들이는 것입니다. 늘 sati 로 지낸다면 'brahmametaṃ vihāraṃ' — 이것을 brahmavihāra 라고 합니다.

dittiṁca anupam oya durtu valaṭa pat vennē nætuva mē daham dækalā sīlanaya velā darsanaya sampanna darśana sampannayek venna ætta dakina kenek venna mē kāmayan ekin eka ven karalā gamanna [ugura kǣrīma] ven karalā dānnam mē gētayi kiyannā vū sasara mahā bhayāna gamanē nikmillā nætihi jātu bhætan nævatat galbhāvāsayayi kiyannā vū sasara kæpaṭannē nætuva keḷavara kara gaman jālanvana avabōdhayen kænasenna menna lōkaya ara dunna avavādayen onna onna brahma viharaṇaya onna ānāpāna satiya tiyena

'diṭṭhiñca anupagamma' — 그릇된 견해에 빠지지 않고 이 dhamma 를 보아 'sīlavā dassanena sampanno', 참을 보는 이가 되고, 'kāmesu vineyya gedhaṃ' — kāma 들을 하나하나 떼어 내며, 'na hi jātu gabbhaseyyaṃ punareti' — 다시 어머니 뱃속에 드는 이 무서운 saṃsāra 길에서 벗어나, 다시 태어나지 않고 끝을 내어 깨달음으로 편안해지는 것입니다. 이것이 세상에 준 가르침이고, 이것이 brahmavihāra 이고, 여기에 ānāpānasati 가 있습니다.

anna budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā tavat gautavan vahansēban̆du viharaṇayakin bas kālaya gata kaḷā dæhuvot ānāpāna satiyen vāsaya karaḷā kiyalā kiyannē. ē ānāpāna satiyaṭa mokakda kiyanna kivvot ehema ēkaṭa ariya vihāraya giyat, brahma vihāraya giyat, tathāgata vihāraya giyak tiyenavā kiyalā kiyannē. anna paribrātakaya bamētā vihāraṁ idamāvaka menna mēkaṭa bamaraṇaya kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. unvahansēka dēśanā karanā. e anna ēka budurajāṇan vahansē dēśanā kālā budurajāṇan vahansē ānāpānen innavāyi kiyalā kiyannē onna oya brahma viraṇayayi kiyalā kiyannē. budurajāṇan vahansēgē ānāpānaya

붓다께서 가르치십니다. 사문 Gotama 가 어떤 머묾으로 vassa 를 보냈느냐고 묻거든 ānāpānasati 로 머물렀다고 말하라고. 그 ānāpānasati 를 무엇이라 하느냐 하면 ariya vihāra 라고도, brahma vihāra 라고도, Tathāgata vihāra 라고도 한다고 하십니다. 'brahmametaṃ vihāraṃ idhamāhu' — 붓다께서 이것을 brahmavihāra 라고 가르치십니다. 붓다께서 ānāpāna 로 지낸다고 하신 것, 그것이 brahmavihāra 입니다. 붓다의 ānāpāna 입니다.

ehenam api pennapu ānāpānaya kivvē onna budupiyāṇan vahansē pennapu karma sōten pennapu ānāpānaya ōkema satara bahama viranak tiyenavā. satara satipaṭṭhānayak tiyenavā. tiridha hacaritayak tiyenavā. ē vagēma satta bojjhaṁgak tiyenavā āryaṣṭhāṁgika mārgayak tiyenavā. vidyā vimuktiphala sākṣādin siyallama sattis bōdhi bhāṣaya dharma oya paraṇiyavatta sūtraya adā. ē kāraṇayen kisi amanuṣaya upadrava siyalu balavala iuruvelā nivana avabōdha karanavā. onna karmasthāna.

그러니 우리가 보여 준 ānāpāna 는 붓다께서 Karaṇīya sutta 로 보여 주신 ānāpāna 이고, 그 안에 네 brahmavihāra 가 있고, 네 satipaṭṭhāna 가 있고, 세 가지 sucarita 가 있고, 일곱 bojjhaṅga 가 있고, ariya aṭṭhaṅgika magga 가 있습니다. vijjā·vimutti 의 열매를 이루는 것까지 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma 가 모두 이 Karaṇīyametta sutta 안에 있습니다. 그 까닭에 어떤 amanussa 의 괴롭힘도, 모든 힘도 물러나고 nibbāna 를 깨닫습니다. 그것이 kammaṭṭhāna 입니다.

oha ē tamayi kiyannē. itin ōka ata ena laukikatvayan tulin koyi taram duraṭa mē dahama argaya væhilāda ehenam api ædalā kavuda nivennē? kavuda labāgatta miccalaka eka dr̥ṣṭiya valaṭa ævaṭlā hitan balāgena taman sækin tamangē ēvatyavat tamāgē phalayak gænavat higanna bæri. sæka sahita bavin kālaya gata kara kara maṭa mē phalaya læbilā diyālā kāgevat ahanna dayanna ēka ærilā tiyennē.

바로 그것입니다. 다가오는 lokiya 생각들로 이 dhamma 의 뜻이 얼마나 덮여 버렸습니까? 그러면 누가 nibbāna 에 이르겠습니까? 갖가지 견해에 걸려 넘어진 채, 자기 자신에 대해서도, 자기가 얻은 열매에 대해서도 가늠하지 못하고, 의심 속에 시간을 보내며 '내가 이 열매를 얻었느냐'고 남에게 물으러 다니게 되었습니다.

taman læbuvayi kiyalā kavuru hari kiyanna puḷuvan. kavuruhari sāka denna puḷuvan. ohu aragena ivellā nætam santōsayen inna ṭika dava oyā dannaviyā kavuruhari hari ahalā gilā. oyā dannē kohomada ōka dæuvak kiyalā hāmuduruvō kiya kohoma uttaraya tiyennē tamanṭa avan kohoma tērenavada tamanṭa kiyanna puḷuvanda balapuhama tērum ganna bæri venavā.

누군가 스스로 얻었다고 말할 수 있습니다. 누군가 보증해 줄 수도 있습니다. 그것을 받아 들고 며칠 기뻐하며 지내다가, 누군가 '어떻게 안다는 겁니까?' 하고 물으면 '스님이 그러셨다'고 할 뿐, 무슨 대답이 있겠습니까? 스스로 어떻게 알아들었는지, 스스로 말할 수 있는지 보면 알아듣지 못하고 있습니다.

sēkala nidaya ætten, sēkala pēta visaya ætten, sēkala tirisannōya ætten, sēkala asura nikāyatvayen niyatayen sampūti parāyanemi sōtāpanna vemin heṭama kæmati nam prakāśa karannē ennam kiyanna puḷuvan. itin æhuvot ehema oyā kohomada oyā nira ayin kelita vadannē mama pav karannē næha. ehema kivvaṭa hariyannē næhæ.

'khīṇanirayo, khīṇapettivisayo, khīṇatiracchānayoni, khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano' — 원한다면 내일이라도 이렇게 밝힐 수 있습니다. 그런데 '당신은 어떻게 niraya 에서 벗어났느냐'고 물을 때 '나는 pāpa 를 짓지 않는다'고만 해서는 안 됩니다.

niraṭa yanna tiyena hētuva menna mē ē hētuva menna mē ākārayen mallagena næti venē. ēya hētuva nætnam palayennē. ē nisā maṭadaṭa yanna hētuva tirilaṭa yannē menna mē hētuva vituva menna mē dahama avabōdhayen mē ākāraya maga næti vuṇā. ē hētuva nætivaṭa matu phalayak enna eihena. ē nisā mama tirisa saṁga upadi næha kiyā danna. hētuva upadiunnē menna mē hētuva vilayi. menna mē dharmaya avabōdhīma ē hētuva næti vunē. ē nisā hētuva næti maṭa nætu prētayan prēta phalayak næti nisā pēta atdækaṭa karaṭa mama yannē nǣha kiyalā dakinna. asura vennē menna mē hētuva. menna mē dharmāvabōdhaya maṭa ē hētu malagē næti vana bava mama dannavā. ehenam maṭa hētu vu næti maṭa nætnam phalayak nǣhæ ēka niyamayak. ehenam maṭa asura venna hētuvak næhæ kiyalā dannavā. menna mē hētuva mama hatara pārā dennē næha kiyalā dannavā. anna dharmaya dækka nam ehema dækaganna puḷuvan.

'niraya 에 갈 까닭은 이것이고, 그 까닭은 이렇게 해서 없어졌다. 까닭이 없으면 열매도 없다. tiracchāna 로 갈 까닭은 이것이고, 이 dhamma 를 깨달아 이렇게 그 길이 없어졌다. 그 까닭이 없으니 앞날의 열매가 올 수 없다. 그러니 나는 tiracchāna 로 태어나지 않는다'고 압니다. 'peta 로 태어날 까닭은 이것이고, 이 dhamma 를 깨달아 그 까닭이 없어졌다. 까닭이 없으니 peta 의 열매가 없고, 그러니 나는 peta 의 자리로 가지 않는다'고 봅니다. 'asura 가 되는 까닭은 이것이고, 이 dhamma 깨달음으로 그 까닭이 뿌리째 없어졌음을 나는 안다. 까닭이 없으면 열매가 없다, 그것은 정해진 이치다. 그러니 나에게는 asura 가 될 까닭이 없다'고 압니다. '이 까닭을 나는 다시 일으키지 않는다'고 압니다. dhamma 를 보았다면 그렇게 볼 수 있습니다.

sahataya karanna puḷuvan. kavuruvat sahiya karanna bæhæ. tamāṭa samā piḷiban̆dava budupiyāṇan vahansē dēśanā karana nyānukūla dharmaya tuḷin nyāyānukūla dharmaya tuḷin tamanṭa puḷuvankamak læbenā sahatiganna mē kāṭavat sahatikiyak nemeyi kāṭa vennē oya sahatigiya labāganna sæna daham gnānaya diyuṇu vunot yamek ohuṭama tērenavā. mē gæm̆bura kenekuṭa mama kohoma kiyalā denna mē atdækīm kohomada dennada

보증할 수 있습니다. 하지만 누구도 남을 보증해 줄 수는 없습니다. 붓다께서 가르치신 이치에 맞는 dhamma 를 통해 스스로를 보증할 힘이 생기는 것이지, 누가 누구에게 주는 보증서가 아닙니다. 그 보증을 얻을 dhamma ñāṇa 가 자라면 그 사람 스스로 압니다. 이 깊은 것을 내가 남에게 어떻게 말해 주겠습니까? 이 겪음을 어떻게 건네주겠습니까?

lōkayā ē atdækīm næti senaka innē pavatjana lōkē. eyā mayina havayā sōvānda kiyalā mama kohomada kiyā tiyalā tērum karalā tiya dharmaya hariyaṭa deyaknak gæm̆bura ēka ehema tērum ganna bæri ekak bava. ē nisā tamayi maga balalān tænin tæna kiyavannē nættē. ē hētuvē ēkayi. kiyavanna bæhæ. kiyalā tērum karalā denna bæ.

세상은 그런 겪음이 없는 puthujjana 세상입니다. 그가 sotāpanna 인지 아닌지를 내가 어떻게 말로 알아듣게 하겠습니까? dhamma 는 참으로 깊어서 그렇게 알아들을 수 없는 것입니다. 그래서 magga·phala 를 여기저기서 떠벌리지 않는 것입니다. 그 까닭이 이것입니다. 말할 수 없고, 말로 알아듣게 할 수도 없습니다.

tērum karannet mulāvaṭa pat velā tavat vināśayak karaganna āravādaya karaganna kohomahari dan̆galā mē mārgaya anugamanaya karanna pudgaya mārgaya tērum ganna kiyalā menna mē kāraṇaya vigraha karalā pennalā dunnada ē velāvēdī puḷuvankamak læbenavā. ēka tamanṭa tamayi tērum gannā.

알아듣게 하려다가는 헷갈림에 빠져 더 큰 무너짐과 말다툼을 만들 뿐입니다. 어떻게든 애써 이 길을 따르고, 길을 알아들으라고 이 일을 풀어 보여 주었다면, 그때 힘이 생깁니다. 그것은 스스로 알아듣는 것입니다.

dæn mēkē men panna uttaret nema paḷaveni ekenma āvā.

이제 이 물음의 답도 첫째 것에서 이미 나왔습니다.

mē tiyennē ara nitarama væḍīma ganna neṭṭhaṁcaraṁ nisinnavā sayānavā eyāva pasaramida ohatan satin atitē brahma mēdā vihāran enna ehenam bhrahma vīrṇaya pasē kǣdaval danna enna kæṭagena siyalu velāvē vara nam ēka atisaṭama ē tigen karana ekayi. rǣdāval ṭika ē dharmānukūlava dækalā karana ekayi dekin dharmānukūlava rāya dāvala dækalā ē anukūlava kaṭayutu karannā vū dhrahma vihārayak nam ēka atiśa

이것은 늘 닦는 것입니다. 'tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno vā sayāno vā yāvatāssa vigatamiddho, etaṃ satiṃ adhiṭṭheyya, brahmametaṃ vihāraṃ' — 그러니 brahmavihāra 란 밤낮없이 알면서 언제나 하는 것이라면 그것이 가장 뛰어난 것입니다. 밤낮으로 dhamma 에 맞게 보고 그에 맞게 일하는 brahmavihāra 라면 그것은 아주 뛰어납니다.

ēka læbena læbena laṭa poḍḍak karagattā hon̆da dē poḍḍak hari karanna hæmadāma bæm digaṭama karanna bæri nam poḍḍak karagattā hon̆da dē hon̆da narakak velīma ṭika diya karagattā apravādava kaṭayutu kara gænīma gnānavantīngēma kaṭayutu

기회가 올 때마다 좋은 일을 조금이라도 하십시오. 날마다 끊임없이 할 수 없다면 조금이라도 좋은 일을 하고, 나쁜 것을 조금씩 줄여 가십시오. 게으르지 않게 일하는 것이 지혜로운 이들의 일입니다.

lōbha, dvēśa, mōha nirōdha kaḷa yutu bava api danimu. ehet alōbha, advēśa, amōha anavakṣa bavada san̆dahan vē. avi lōbhakṣaya, dvēśakya saha mōhakṣaya bava san̆dahan veyi mē tattvaya pahadā denna.

(물음) lobha, dosa, moha 를 그쳐야 한다는 것은 압니다. 그런데 alobha, adosa, amoha 도 다해야 할 것이라고 나옵니다. 또 lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya 라고 나옵니다. 이것을 풀어 주십시오.

lōbha, dvēśa, mōha kiyannē pav pætta. mē pāpa tattvaya inna tākkal manasa andha venavā. manasa mulāvaṭa patvenavā. dharmaya yathābhōdhaya labā gænīmaṭa dharma mārgayaṭa manasa vivara vennē næha. menna mē nisā lokuma, bādhāvak lōbha, dvēśa, mōha kiyana dunnā.

lobha, dosa, moha 는 pāpa 쪽입니다. 이 pāpa 가 있는 동안은 마음이 눈멀고 헷갈림에 빠집니다. dhamma 를 있는 그대로 깨닫도록 dhamma 의 길로 마음이 열리지 않습니다. 그래서 가장 큰 걸림돌로 lobha, dosa, moha 를 들었습니다.

ēka nisā ēkaṭa avaśya parisaraya hadāganna. lōbhī pudgalayā paḷamuva lōbhī tattvaya ādīnava dækalā. ēken avaḍa dækalā alōbhī bavaṭa patve.

그러니 그에 필요한 바탕을 만들어야 합니다. 탐욕스런 사람은 먼저 탐욕의 ādīnava 를 보고, 그것에서 오는 해로움을 보고 alobha 한 사람이 됩니다.

dæn mēkē krama dekak tiyenavā. lōbhī pudgalayā tamanṭa anunṭa novavā maṭa vēvā kiyana dr̥ṣṭiya lōkaya piḷiban̆da balāporottu æti karagena tamā santakava tiyena deyak anuṭa bukti vidinna dennē nætuva ēvat tiyāgena taman buddhi vinnennē nætuva. menna mē vidiyē dæḍi lōbha avasthāvak gata karanavā.

여기에는 두 가지 길이 있습니다. 탐욕스런 사람은 '남이 아니라 내게 오기를' 하는 견해를 품고, 세상에 대한 바람을 키우며, 자기 것을 남이 누리게 하지 않고 그냥 쌓아 두며 자기도 누리지 않습니다. 이렇게 지독한 탐욕 속에서 시간을 보냅니다.

menna mē pudgalayāṭa avasthāvē svabhāvaya nisā manasa dūṣyayayi. dūs manasen daham avabōdha karanna pasutalayak hædunē.

이런 사람은 그 상태의 성질 때문에 마음이 더럽혀져 있습니다. 더럽혀진 마음으로는 dhamma 를 깨달을 바탕이 만들어지지 않습니다.

ēni nisā ē pudgalayā mokada karannē? ē adahasa ahagalā alōbhī bavaṭa patvenavā. yāgavanta venavā. lōbhaya dæḍiya bæn̆dennē næha. anunṭa novā maṭa vēvā kiyana dæḍi lōbha dr̥ṣṭiya dannē næha. maṭa dæna ōkaṭa læbennat epā kiyalā sāpa karannē næha. ē lōkaya bæn̆dīm valin bæri bæn̆dīm valin ahak venakoṭa eyā lōbha bavin ahak venavā. alōbha gati lakṣaṇayaṭa enavā.

그러면 그 사람은 무엇을 합니까? 그 가르침을 듣고 alobha 한 사람이 되고, 베푸는 사람이 됩니다. 지독한 탐욕에 묶이지 않습니다. '남이 아니라 내게 오기를' 하는 지독한 탐욕의 견해를 지니지 않습니다. '남은 얻지 못하기를' 하고 저주하지도 않습니다. 세상의 묶임, 헛된 묶임에서 비켜나면서 그는 탐욕에서 비켜나 alobha 의 성품에 이릅니다.

ē vagēma dvēśa sahagata pudgalaya væḍi dæḍi lōbhaya nisāma īṭa virita kāraṇā enakoṭa dvēśayen bævenna paṭan gannavā. ehenam dvēśaya næguna hitakaṭa anun kerehi noyek ākārayaka hiṁgihiṁsā mānasikatvayak udā venavā misā dūsaya mānasikatvayak udā venavā misan sænasumak labanna ebandu dūṣaya mānasikatvayaṭa inna dharmāvabōdhayaṭa hita namanna bæ dahama avabōdhaya ennē næha eban̆du vana anun kerehi tamā tamā kerehi yam dōṣiyāvayak ætnam ē dōṣiyāven ven karaganna karana yam kaṭayuttak ætnam ē kaṭayutu karalā ven venavā.

또 성내는 사람은 바로 그 지독한 탐욕 때문에, 그에 거스르는 일이 오면 dosa 에 묶이기 시작합니다. dosa 가 일어난 마음에는 남에게 갖가지로 해치려는 마음가짐, 더럽혀진 마음가짐이 생길 뿐 평안을 얻지 못합니다. 그런 더럽혀진 마음가짐으로는 dhamma 깨달음으로 마음을 기울일 수 없고 dhamma 깨달음이 오지 않습니다. 그러니 남에게든 자기에게든 어떤 허물이 있다면, 그 허물에서 떼어 놓는 일을 해서 거기서 벗어납니다.

dæn maitrī bhāvanāva dēval ganna dannakoṭa ē tuḷin vennē mokada ara vaira hit, dvēśīt pāpa hit duruvenavā. etakoṭa mēkē citta samathaya.

mettā bhāvanā 를 할 때, 그것으로 무엇이 일어납니까? 원한의 마음, 성내는 마음, pāpa 마음이 걷힙니다. 그것이 citta samatha 입니다.

mōhayaṭa patvecca pudgalayāṭa ætta tōraganna puḷuvan kamak ne. mē lōbha, dvēśa, deka nam tamayi ætta tērennē næti. etakoṭa mōhayat ekkamayi innē. lōbhaya dvēśaya duru karalā ætta dahamakaṭa savan denakoṭa eyāṭa mōha gati duruvelā amōhī bhāvayaṭa bæri. ætta pēnna

moha 에 빠진 사람은 참을 골라낼 수 없습니다. lobha 와 dosa 가 있으면 참이 보이지 않습니다. 그때 moha 도 함께 있습니다. lobha 와 dosa 를 걷어 내고 참된 dhamma 에 귀 기울이면 그에게서 moha 의 버릇이 걷혀 amoha 로 들어섭니다.

kanganna tava anugamanaya karalā etana patna hæṭiyaṭayi tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē alōbhī nisā, advēśī nisā, amōhī nisā. ohuṭa puḷuvankamak læbenavā yathābhōdhayadi mārgaya vaḍāganna.

alobha 이기에, adosa 이기에, amoha 이기에 그는 yathābodha 의 길을 닦을 힘을 얻습니다.

etakoṭa dakinavā. lōbha dēval vala avaḍi dækalā, asādhāraṇaya dækalā, pāppaya dækalā athærī giyā. alōbhaya advēśaya amōhaya sugati. hæbæyi alōbhayen æsuru karannē yamak nam lōkaya. atayen æsuru karannēt lōkaya. amōhayen æsuru karannēt lōkaya.

그러면 봅니다. 탐욕스런 것들의 해로움을 보고, 그릇됨을 보고, pāpa 를 보고 놓아 버렸습니다. alobha, adosa, amoha 는 sugati 입니다. 하지만 alobha 로 가까이하는 것도 세상입니다. adosa 로 가까이하는 것도 세상이고, amoha 로 가까이하는 것도 세상입니다.

lōkayē yam ætulak tiyena tākkal ē pudda lōkayenma idenna

세상에 대한 들러붙음이 있는 동안 그 사람은 세상에서 벗어날 수 없습니다.

apiṭa yam yam yam yam ākāra lōkaya aramuṇu vana eka vidihē tiyenavā pāpa mē kiyannē gati lakṣaṇaya ena gati adahasa enna paṭan ganna menna mēvā apiṭa dūṣitāven api ē tattvayaṭa pat karalā hitam manasa vasalā dæmmada alōbhī addēsī addēśī amōhī kiyana koṭasa sudipattak æsuru kaḷā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēkedī epadu duk karadara vaśayen api koḷa nagāgatta dukkhita svabhāvayaṭa uruma duk karadara nætam. ipaduna hæma ekakma ætnam.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka jātiya jarāvaṭa pat venavā, vyādhiyaṭa pat venavā, maraṇayaṭa patvenavā. ē vagēma jarā vyādhi, maraṇa ādīṭa godu vena yamak hon̆dayi kiyalā allaganna kiyalā. ē hētuven apiṭa jarābhyādī maraṇavalaṭa pat venannaṭa ēkāntayen dukaṭa væṭenat siddha ve.

태어난 것은 늙음에 이르고, 병에 이르고, 죽음에 이릅니다. 또 늙음과 병과 죽음에 놓이는 것을 좋다고 붙잡습니다. 그 까닭에 우리는 늙음과 병과 죽음에 이를 때 반드시 괴로움에 빠지게 됩니다.

kæmati sē nopatina dahamak hon̆dayi kiyā nigamanaya kaḷot ē kæmati sē nopatina satvayaṭa pat venakoṭa ēkāntayen duka siddha venavā. mēka lōkayē siyalu dēṭa podu dharmatāva anicca anicca dukkha anatta kiyana dharmatāvaya menna mē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækīmē śaktiya ē mānasikatvaya goḍanægennē alōbha, dvēśā mōha mānasikatvaya ivagena hitunē.

뜻대로 되지 않는 것을 좋다고 결론 짓는다면, 그것이 뜻대로 되지 않는 상태에 이를 때 반드시 괴로움이 생깁니다. 이것이 세상 모든 것에 두루 통하는 dhammatā, 곧 anicca, dukkha, anatta 라는 dhammatā 입니다. anicca 로, dukkha 로, anatta 로 보는 힘, 그 마음가짐은 alobha, adosa, amoha 의 마음가짐이 마음에 자랄 때 세워집니다.

ē nisā ētē yathābhōdhaya labā gænīma san̆dahā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya tērum ganna yathābōdhaya labāganna avaśya parisaraya tamayi alōbha addēśa amōha parisaraya anna ē parisaraya in̆dagena yathābōdhyānaya pūrṇa venakoṭa mē alōbhayen æsuru karana addēśayen æsuru karana amōhayen æsuru karana yam lōtalayak ætda ēkat dukē kiyalā væṭennē. ēkat asārayana kiyalā væṭahenavā. ēkat pættaṭa gahama alōbhayen addēśayen amōhayen yamak pariharaṇaya karada ēkat atka. lōbhayen, dvēśayen, mōhayen pariharaṇaya karāda ēkat.

그러니 yathābodha 를 얻으려고 세상을 anicca, dukkha, anatta 로 알아듣는 데 필요한 바탕이 alobha, adosa, amoha 의 바탕입니다. 그 바탕에 머물며 yathābodha ñāṇa 가 온전해지면, alobha 로, adosa 로, amoha 로 가까이하는 세상이 있다면 그것도 괴로움이라고, 그것도 알맹이 없다고 알아들어집니다. 그것도 한쪽으로 치웁니다. alobha, adosa, amoha 로 다루던 것도 놓고, lobha, dosa, moha 로 다루던 것도 놓습니다.

eham lōkaya pævætmaṭa hētu vena hētu hayak tiyenavā. lōbha, dvēśa, mōha kiyana pāpa, hētu tunayi. alōbha, advēśa amōha kiyana puṇya pættē hētu tunayi. oya hētu tunama lōkayē sugati pævætma hā dugati pævætma dekuṭa alōbha, addēśa amō dugati pævætmaṭa sugati pævætmaṭa lōbha, dvēśa, mōha dugati pævætmaṭa sugati dugati dekama lōkaya. lōkayayi yamak vēda aniccayi dukkhayi anattayi kiyalā væṭunāma dugati dugati dekama asārayi kiyalā væṭahenavā.

세상이 이어지는 데에는 여섯 까닭이 있습니다. lobha, dosa, moha 라는 pāpa 의 까닭 셋과 alobha, adosa, amoha 라는 puñña 쪽의 까닭 셋입니다. 이것들이 세상의 sugati 이어짐과 duggati 이어짐 둘 다의 까닭입니다. alobha, adosa, amoha 는 sugati 이어짐에, lobha, dosa, moha 는 duggati 이어짐에 까닭이 됩니다. sugati 도 duggati 도 다 세상입니다. 세상이 무엇이든 anicca 이고 dukkha 이고 anatta 라고 알아들으면 sugati 와 duggati 둘 다 알맹이 없다고 알아들어집니다.

asāratvayak æti lōkayaka maṭa vaṭinnē næhæ. pævætvīma æti vaṭinākamak nǣhægē yathābōdhaya pūrṇa vunāma ē phala dekayi evena hētuyi okkoma at æralā lōbha dvēśa mōha alōbha dvēśa amōha kiyana hētu hayama atærenavā. ēka in̆dam phalayak labanna tibanam phala ē pættē tiyennē sugati sugati phalayat at æranahama sugatiyak næhæ. digatiyak nǣhæ malema ivarayi. lōkē bæn̆dī sahamulin ivara karanāṭa star pūrṇayi noyalma pūrṇayi midiyama pūrṇayi nivana pūrṇayi. ehenam ēṭa upadinna kāma bhavayakut næhæ rūpa bhavayakut næhæ arūpa bhavayakut næhæ. bhava gamanak ivalayi. bhavaya nam jātiya velā jātiya vena jalā maraṇa śōka paridēva dudgamanasa okkomayi. ehenam nivanē suva pūrṇa.

알맹이 없는 세상에서 내게 값진 것은 없습니다. 이어 가는 데에는 아무 값어치가 없습니다. yathābodha 가 온전해지면 그 두 열매와 그 까닭을 모두 놓아, lobha, dosa, moha, alobha, adosa, amoha 라는 여섯 까닭이 다 놓아집니다. 거기서 얻을 열매가 있었다면 그것은 sugati 쪽인데, sugati 열매마저 놓으면 sugati 도 없고 duggati 도 없습니다. 뿌리째 끝납니다. 세상의 묶임을 송두리째 끝내니 놓음이 온전하고, 들러붙지 않음이 온전하고, 벗어남이 온전하고, nibbāna 가 온전합니다. 그러면 태어날 kāma bhava 도 없고 rūpa bhava 도 없고 arūpa bhava 도 없습니다. bhava 의 길이 끝났습니다. bhava 가 jāti 가 되고, jāti 에서 오는 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa 가 모두 끝났습니다. 그러니 nibbāna 의 행복이 온전합니다.

itin lōbhak sē vuṇā kiyannē etakoṭa dvēśak sē vuṇā kiyannē mohak sē vuṇā kiyannē etana. ehenam āryayan visin læbiya yutu dukin nidahas vīmē pratiphalaya lōbha akṣayen, dvēśa akṣayen, mōha akṣayen læbennē. ē pratiphalaya kaḷā ḷan̆gāṭa pavasa pasutalaya alōbhayen atēśayen amōhayen læbena nisā tāvakālikava ē san̆dahā pariharaṇaya karana. ē siyallaṭama vināśayak karana ē siyallama makā damana lōbha, dvēśa, mōhaya ædda ēvā nīcca daham kiyalā dækalā iparannā.

그래서 거기서 lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya 라고 합니다. ariya 들이 얻어야 할 괴로움에서 벗어남이라는 열매는 lobha 의 다함, dosa 의 다함, moha 의 다함으로 얻어집니다. 그 열매에 다가갈 바탕은 alobha, adosa, amoha 로 얻어지기에 그것을 위해 잠시 그것들을 씁니다. 모든 것을 무너뜨리고 지워 버리는 lobha, dosa, moha 는 낮은 dhamma 로 보고 버립니다.

ē kramayaṭa tamayi dahambalin suddha karagannē. kramānukūlaya anukūlava.

그렇게 dhamma 로 깨끗이 하는 것입니다. 차례에 맞게 말입니다.

anupūraṇa pratipadāvak hatak ekak ayin karanna tiyena eka pættaka tiyenavā. īṭa siyum mēka ayin karanna yannē. ehema karanna giyot ehema vināśiyaṭa pat vevā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

horu atharinnē abala atharinnē naḷan̆gin ivaraṭa gihillā ēgollaṭa ajit ganna onna vena kiyalā otanṭa āva passē gan̆ga kæḍi minavā athæriya yutu dēval kiyalā api ahalā tiyenavā kiyanavā. boruvat athæralā ham abalat athaæri mokak dan̆ga mæn̆dennē. ehenam garaṇaya karalā īḷan̆ga pættē ivaraṭa gihillākolaṭa gihillā tamayi ara habalayi oruvayi dekat dalā itura vennē. ayil tiyalā mæda hari aga hari mula hari tava paṭan gatta sendi kohaka hari gē inna hari api habalayi horuvayi athæriyot ehema api gilenavā.

배를 버리고 노를 버리는 것은 강을 다 건넌 뒤의 일입니다. 건너간 뒤에 버려야 할 것들이라고 우리는 들어 왔습니다. 그런데 배도 버리고 노도 버리면 어떻게 강을 건너겠습니까? 그러니 건너서 저쪽 기슭에 이르러서야 노와 배 둘 다 내려놓고 올라섭니다. 한가운데서든, 끝에서든, 처음에서든, 갓 시작한 어디서든 노와 배를 버리면 우리는 가라앉습니다.

ē vagē itin nivan dakinna ōna kenā siyallamat hæritu kivvā kiyalā issellāma mē tava pallehā tava sōvān velat næhæ. siyalla atrinna giya mokak ara gan̆ga vælet gan̆gēdī oruvayi kabalayi okkoma attariyāva vaḍanna. ē nisā anupūrava gamanak

그처럼 nibbāna 를 보고자 하는 이가 모든 것을 놓으라고 했다며 아직 sotāpanna 도 되기 전에 처음부터 모든 것을 놓으려 한다면, 강 한가운데서 배와 노를 다 버리는 것과 같습니다. 그러니 차례로 가는 길이 있습니다.

tiyennē anupūrava sit anupūrava vimuktiyat anukūrava yanna ōnē. sōvān phalaya labalā sakr̥dāgāmaya phalaya īṭa passē anāgāya phalaya īṭa passē ævihak phalaya ēkat anukūlama ē vagēma śikṣaṇaya vennet anukūla pav ayin karannēt anukūla hæma deyak nænnē anukūra [ugura kǣrīma] piḷivada samājayat anukūrava samādhiya

마음도 차례로, vimutti 도 차례로 가야 합니다. sotāpatti phala 를 얻고, sakadāgāmi phala, 그다음 anāgāmi phala, 그다음 arahatta phala, 그것도 차례대로입니다. 익힘도 차례대로이고, pāpa 를 걷어 내는 것도 차례대로이며, 모든 것이 차례대로입니다. samādhi 도 차례대로입니다.

번역 고르기