와하라까 코리아
CD008-05

CD008 · 5번째 · 1시간 · 원문 녹음

paññā와 buddhi, 일곱 ariya dhana와 세 taṇhā

ප්‍රඥාව, බුද්ධිය, නීතාර්ථ, නෙය්‍යාර්ථ, සප්ත ආර්ය ධනය, කාම තන්හා, භව තන්හා, විභව තන්හා, සප්ත බොජ්ජංග වැඩීම මගින් ආබාධ දුරු කිරීම

apiṭa avaśya karana āhārayē rasayaṭa asīmitava kǣda venna giju venna velā tiyennē. api giju karalā tiyenavā ē ē nirmāṇa hadalā.

우리는 필요한 음식의 맛에 끝없이 매달리고 들러붙게 되어 버렸습니다. 들러붙어서 그때그때 갖가지 것을 만들어 냈습니다.

dæn api āccigen ātagen æhuvot monavada kævili jāti ehema kanna kæmati. oya ātmaya kævun ehema nædda ma

이제 할머니 할아버지께 어떤 과자를 즐겨 드시느냐고 여쭈면, 그 세대 분들은 kævum 같은 것 아니냐고 하실 겁니다.

ēgollō para

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ada monavada kēk puḍin ahaval jātiya aran ennē ēkayi ada balāporottu vennē.

그런데 오늘은 무슨 케이크, 푸딩, 어떤 종류를 가져오느냐 — 오늘 아이들이 바라는 것은 그것입니다.

itin mokada ēka ē kiyannē sa rasayē san̆dahā giju velā ēkaṭa tæna dīlā rasa tr̥ṣṇāven ēkaṭa avaśya dēval karalā. dæn ēkē pratiphalaya

그러니 어떻게 되었습니까? 맛을 위해 들러붙고, 거기에 자리를 내주고, 맛에 대한 taṇhā로 그에 필요한 일들을 했습니다. 이제 그 결과를 보면,

balapuvahama oya ganen ki karuṇu geḍiyak harida tavat kargeḍiyak annē. sāccāta apē onna karuṇu kaṭi pēra geḍiyanna puḷuvan. kottikinna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēkaṭa hētu vunē mokakda ara vikr̥ti rasayaṭa hadapu vikr̥ti dē nisā apē ḷamayingē dṭika puṁcika avurudu 60 70k 80k 90k jīvat vena kenāgē dat ṭika avurudu pahen ivarayinē.

그 까닭이 무엇이었습니까? 뒤틀린 맛을 위해 만든 뒤틀린 것들 때문에, 60년, 70년, 80년, 90년을 살 우리 아이들의 이가 다섯 살에 끝나 버립니다.

hakkē dat depāraṭa ennē næhænē. issarahā dat kiyaviyak væṭalā nam yaḷi enavā. siyalu dat væṭilā ennē næhana ḷamen. ara hakkā vū dat ṭika eyāgē jīvitaya kavada avasānakam tibiyē dat ṭika avurudu 15 va yannaṭa ivarayi ḷama.

어금니는 두 번 나지 않습니다. 앞니 몇 개가 빠지면 다시 나지만, 모든 이가 빠져서 다시 나지는 않습니다. 평생 끝까지 남아 있어야 할 어금니가 열다섯 살쯤 되기도 전에 끝나 버립니다.

dæn ē rasaya apiṭa dīlā tiyennē melovama pēnavanēda? api hadāgatta vivakr̥tiya prakr̥ti yahapatak dunnē nǣha kiyana eka. etanamat ēka karalā tiyenavā.

그 맛이 우리에게 준 것이 이 세상에서 바로 보이지 않습니까? 우리가 만든 뒤틀림이 본래의 좋음을 주지 않았다는 것을. 거기서도 그렇게 되었습니다.

sāuntiya ā ēkat sāpuven ganna ōnē etakoṭa ēka kramayanē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tiyennē. itin etakoṭa balanna api jīvana vīdama væḍi karagena apē tiyena kāyika mānasika śaktiya durvala karagannavā. anna rāga sahagata dvēśa sahagata mōha sahagata væḍa piḷivelē yādīnavā pætta.

그러니 보십시오. 우리는 삶의 누림을 늘리면서 몸과 마음의 힘을 약하게 만듭니다. 바로 rāga, dosa, moha가 섞인 방식 쪽으로 끌려갑니다.

mē rāgayen tora dvēśayen tora mōhayen tora væḍapillak ætnam. prayōjanaya takā pariharaṇaya karana rasayanṭa vahal novicca mē jīvitayēdī pragnāva pūrṇaya karaganna kæpa karapu eban̆du jīvita raṭāvak hadāgannavā.

rāga 없고 dosa 없고 moha 없는 삶의 방식이 있다면, 쓸모를 따져 쓰고 맛의 노예가 되지 않은 채, 이 삶에서 paññā를 채우는 데 바친 그런 삶의 틀을 만들어 갑니다.

eban̆du pudgalayā væḍa karana næti hari okkoma ayin karapuvahama śarīrayē nirōgībhāvayaṭa avaśya pratiśaktiyaṭa avaśya dēval okkoma ituru venavā. anavāsaya vin̆dan siyalla næti venavā.

그런 사람은 쓸모없는 것을 모두 걷어 내니, 몸이 튼튼하고 병을 막아 내는 데 필요한 것만 남습니다. 쓸데없는 누림은 모두 사라집니다.

jīvana vin̆dan nikanma bahinavā. eyā pōṣaṇaya karanna itāma suḷu dēkin puḷuvan. hæbæyi mahā pragnāvantayi.

삶의 누림이 저절로 줄어듭니다. 그는 아주 적은 것으로 몸을 기를 수 있습니다. 그러나 큰 paññā를 지닙니다.

ati siyum næna nuvaṇin avaṁkattayen siyalu deen yuttayi. ehema pirisa pālanaya karannē pusiyak hamudāvak avaśyat næha.

아주 섬세한 앎과 슬기, 정직함, 모든 좋은 성품을 갖춥니다. 그런 무리를 다스리는 데는 경찰도 군대도 필요 없습니다.

væḍoḷova murakārayō avaśya næha. ē kisima deyak næti avasthāvak pahaḷa venavā ehemanam.

감옥도, 지키는 사람도 필요 없습니다. 그렇다면 그런 것이 하나도 없는 때가 찾아옵니다.

en̆du raṭak vaśayen mē bauddha raṭā. ē kālē tamayi saśrīkattayen bæluvē.

그런 나라로서 이것이 불교 나라의 모습이었습니다. 그 시절을 넉넉함으로 보았습니다.

itin ē tibicca kāla sīmāvē ē dharmaya næti nisāma dharmaya væhilā bāhira deyak dharmaya kiya kiya paturāgena enavā.

그런데 그 시기에 그 dharma가 없었기에 dharma는 가려지고, 바깥의 것을 dharma라고 말하며 퍼뜨려 왔습니다.

yathāpōdi labana dharmaya hæn̆gavīlā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tava tiyenavāta pragnāva saha buddhiya mē dekē tiyena venasa. dæn mēka dakinna menna mehema deyak. buddhiya kiyana vacanayen pennannē.

또 하나는 paññā와 buddhi, 이 둘의 다른 점입니다. 이것을 보려면 이렇습니다. buddhi라는 말이 가리키는 것은,

mē yaḷi yali pahaḷa karannā vū nirmāṇatmaka bhāvaya udurā hæriyānayi yam hētuvakin. etana buddha vuṇā. bhavaya udurā damana arthayen buddhaya kiyannē.

거듭거듭 나타나게 하는 지어냄의 성질을 어떤 까닭으로 뽑아 버렸다면, 거기서 buddha가 된 것입니다. bhava를 뽑아 버린다는 뜻에서 buddha라고 합니다.

matu matut pahaḷa karavana pævætma udurā damanavā nam yam tænakadī yam phalayakin ēkaṭa kiyanavā buddha. buddha kiyannē hētu phalayak. bhavaya udurā damanavā.

앞으로도 거듭 나타나게 하는 있음을 어느 자리에서 어떤 결과로 뽑아 버린다면, 그것을 buddha라 합니다. buddha란 까닭에서 나온 결과입니다. bhava를 뽑아 버리는 것입니다.

ē bhavaya udurā damanna prakāraya dakinna ōnē. ætta æti ākārayen dakinna ōnē pragnāven. pragnāven karannē ætta æti ākārayen dakinavā.

그 bhava를 뽑아 버리는 길을 보아야 합니다. 있는 그대로 paññā로 보아야 합니다. paññā가 하는 일은 있는 그대로 보는 것입니다.

pragnāven dækkaṭa passē īḷan̆gaṭa bahina īḷan̆ga æti vena tīraṇaya nigamanaya tamayi. eban̆du bhavaya udurā damanavā misak ē passē gihillā væḍak nǣ. anna buddha tamayi tīraṇaya. ē tīraṇayaṭa mul vecca manōbhāvaya æti karalā dennē. pragnāven

paññā로 본 뒤에 이어서 생기는 것이 마음먹음, 곧 결론입니다. '이런 bhava는 뽑아 버릴 뿐, 그것을 좇아가 봐야 소용없다.' 바로 그 마음먹음이 buddha입니다. 그 마음먹음의 뿌리가 된 마음가짐을 일으켜 주는 것은 paññā입니다.

pragnāva buddha nemeyi.

paññā는 buddha가 아닙니다.

sīla, samādhiya pragnā, vimukti kiyalā tava kǣllak tiyenavā. anna vimuktiya kiyana eka buddha valaṭa yanavā. pragnā kiyana eka ēkaṭa hētuva vuṇā. prakāraya pennalā denna.

sīla, samādhi, paññā, vimutti라는 또 하나의 갈래가 있습니다. 거기서 vimutti가 buddha 쪽으로 갑니다. paññā는 그것의 까닭이 되었습니다. 길을 보여 주는 것으로.

pragnā caitasikaya tuḷa haṭaganna ekak tamayi pragnā kiyannē hita tuḷa haṭaganna caitasikayak.

paññā cetasika 안에서 일어나는 것 — paññā는 마음 안에서 일어나는 cetasika입니다.

buddha kiyannē lōkōtara pætalā nævicca ekak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pragnāvē tīraṇaya buddha

paññā가 내린 마음먹음이 buddha입니다.

api ada buddhiya kiyalā ōkē han̆dunvanna paṭan gena tiyennē ēka nemeyi. ēka laukika ada lōka samatha buddhiya ekak.

우리가 오늘 buddhi라고 부르기 시작한 것은 그것이 아닙니다. 그것은 lokiya, 세상에서 통하는 buddhi입니다.

nobæn̆dennē noælē. noælennē mide. midunē midunemi dænaganē.

묶이지 않는 이는 들러붙지 않습니다. 들러붙지 않는 이는 풀려납니다. 풀려난 이는 '나는 풀려났다'고 압니다.

anna kāraṇā etanak kiyavunā. nobæn̆dennē noælī. noælennē mide. midunē midumī dænagannē.

그런 점들이 거기서 말해졌습니다. 묶이지 않는 이는 들러붙지 않는다. 들러붙지 않는 이는 풀려난다. 풀려난 이는 '나는 풀려났다'고 안다.

midīma issellā pahaḷa vunāṭa passē pratyavēkṣā gnānaya vahala inna passē.

풀려남이 먼저 일어나고, 그 뒤에 되돌아보는 앎(paccavekkhaṇa ñāṇa)이 일어난 다음에,

pera mama mē ban̆du dēen ælunā. mē ban̆du dævīmaṭa haṭagattā. mē ban̆du dāhayanṭa patvuṇā.

'전에 나는 이런 것들에 들러붙었다. 이런 타오름에 빠졌다. 이런 불탐에 이르렀다.

dæn maṭa mehema avabōdhayak āvā. ē avabōdhaya nisā magē mānasikatvaya tænpat vuṇā. akampayabhāvayaṭa patvuṇā. pera allāganna. gati lakṣaṇa nætivelā giyā. nidahas vuna bava pēnavā.

이제 나에게 이런 깨달음이 왔다. 그 깨달음 때문에 내 마음이 가라앉았다. 흔들리지 않게 되었다. 전에 움켜쥐던 성향이 사라졌다. 풀려난 것이 보인다.

ē nisā mama nidahas bava dannavā. anna vimukti gnānaya.

그래서 나는 풀려났음을 안다.' 이것이 vimutti ñāṇa입니다.

vimuktiyaṭa pat vunāṭa passē yaḷi yaḷi pratyavēkṣā karalā vallanakoṭa tamangē tattvaya pēnna paṭan gannavā ē tattvayaṭa patvelā kiyalā.

vimutti에 이른 뒤에 거듭 되돌아보면, 그 자리에 이르렀다는 자기 상태가 보이기 시작합니다.

anna ē pat velā kiyalā dakina navaṭa kiyanavā vimukti gnāna darśanaya.

그렇게 이르렀다고 보는 것을 vimutti ñāṇa dassana라고 합니다.

ēka tama pratiravēṣāven tamayi dakinnē vimukti gnānaya. vimuktiyaṭa patvuna bava dakina nōna.

그것은 스스로 되돌아봄으로 보는 vimutti ñāṇa입니다. vimutti에 이르렀음을 보는 것.

api ēt mē kivvama ētaṁ santaṁ ētaṁ panītaṁ yudaṁ sabba saṁkhāra samatō sabbūpadi paṭisaggō taṇhakkhayō virāgō nirōdhō nibbānanti

우리가 'etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan'ti'라고 할 때,

metana pennannē dæn mē kiyapu baṇa ahalā apiṭa ēka tīraṇayak enavā.

여기서 보여 주는 것은, 지금 말한 가르침을 듣고 우리에게 하나의 마음먹음이 생긴다는 것입니다.

lōkayē anicca vū dukkha vū anatta vū asāra vū yam deyak vēnam ē tuḷa anāsatvaya misak. ē tuḷa særi saralā ēvā darā in̆dalā labāganna puḷuvan piḷisaṭanak sænasillak nǣ.

세상에서 anicca이고 dukkha이고 anatta이고 알맹이 없는 것이 있다면, 그 안에는 위험만 있을 뿐, 그 안을 떠돌며 그것들을 붙들고서 얻을 수 있는 의지처나 위안은 없다는 것.

tāvakālika āśvādayangen ravaṭa ravaṭa duk denavā misak. eyin ehāṭa sænasumak labā dennē nǣ kiyalā. mūla dharmaya tērum aragena dænagattaṭa passē. ehenam mokakda śānta praṇīta kiya īḷan̆gaṭa praśnayak enavā.

잠깐의 즐거움으로 속이고 또 속여 괴로움을 줄 뿐, 그 너머의 위안은 주지 않는다는 이 바탕 dharma를 이해하고 안 뒤에는, '그렇다면 무엇이 고요하고 뛰어난가' 하는 물음이 이어서 생깁니다.

ehenam æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya, mana kiyana mēvāyinna. rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana mē lōkaya piḷiban̆da særisaramē mama magē dekak hadāgena yamtāk yanavada ētāk ginimi misak sænasumak nǣ. oya tīraṇaya āvaṭa passē ehenam sænasuma kotanada tiyennē?

그렇다면 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 이것들로 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음이라는 이 세상을 떠돌며 '나'와 '내 것' 둘을 만들어 가는 한, 불탐만 있을 뿐 위안은 없습니다. 그렇게 마음먹은 뒤에는, 그렇다면 위안은 어디에 있는가?

ē tuḷa sænasumak nætnam ē æsa kana, divanāsaya, śarīrayē mana yam tænaka nædda rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa dharma samaga sambandhaya yam tænaka nædda? etana pævætma ivarayi.

그 안에 위안이 없다면, 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 없는 자리, 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma와의 이어짐이 없는 자리 — 거기서 있음이 끝납니다.

pævætma yam tænaka nædda etana gæṭenna dævenna, tævenna kisima deyak nǣ. diranna kæḍenna deyak nǣ. karadarakārī bhavayak etana nǣ. ehenam śānta vennē anna ēkayi.

있음이 없는 자리에는 부딪히고 타고 괴로워할 것이 아무것도 없습니다. 낡고 부서질 것이 없습니다. 성가신 bhava가 거기에는 없습니다. 그래서 그것이 고요한 것입니다.

anna śāntayi kiyannē mokakda kiyalā dænagattahama ētaṁ santaṁ ētaṁ panītaṁ anna ēka śāntayi ēka praṇītayi. mokakda ē tæna? ēka tamayi nivana.

고요하다는 것이 무엇인지 알고 나면 'etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ' — 그것이 고요하고, 그것이 뛰어나다. 그 자리는 무엇인가? 그것이 바로 nibbāna입니다.

rāga akṣaya, dvēśa akṣaya, mōha akṣaya nisā læbenavā nam yam pratiphalayak. etana paṭangena ēka śāntayi, ēka praṇītayi. mokada haṭagatta deyak æti tena gini.

rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya로 얻는 어떤 결과가 있다면, 거기서부터 그것은 고요하고 뛰어납니다. 왜냐하면 일어난 것이 있는 곳에는 불이 있기 때문입니다.

haṭagatta deyak næti tena gini nǣha. ē nisā śāntayi praṇītayi.

일어난 것이 없는 곳에는 불이 없습니다. 그래서 고요하고 뛰어납니다.

ēkē paḷaveni atdækīma rāga akṣayen, dvēśa akṣayen, mōha akṣayen labanavā.

그 첫 번째 겪음은 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya로 얻습니다.

deveni atda dækīma labana kenek næti nisā læbū bava dannē nǣha. labana bava kaltiyā dannavā. anupatiśēṣa nirvāṇayen arihatun vahansē pirunāma pānayen passē siyalu duken nidahas bava dannavā.

두 번째 겪음은 얻는 이가 없기 때문에 얻었음을 알지 못합니다. 얻을 것을 미리 알 뿐입니다. anupādisesa nibbāna로, arahant께서는 parinibbāna 뒤에 모든 괴로움에서 풀려남을 미리 압니다.

ē tamayi ihaḷama śāntiya ihaḷa vīma praṇītiyaṭa namut vidiena kenek etana næha.

그것이 가장 높은 고요, 가장 높은 뛰어남이지만 그것을 누리는 이는 거기 없습니다.

jīvat velā innakan rāgaya æti tena gini rāgakṣaya kaḷa hæki. jīvat velā innakan rāgakṣaya kirīmē nivan śāntiya labanavā. sapadiśēsa nirvāṇayaki vēga

살아 있는 동안 rāga가 있는 곳에는 불이 있고, rāgakkhaya를 이룰 수 있습니다. 살아 있는 동안 rāgakkhaya라는 nibbāna의 고요를 얻습니다. 이것이 sa-upādisesa nibbāna입니다.

dvēśa gini dvēśaya vīmē śāntiya labanavā. mōha gini mōhakṣaya vīmē śāntiya labanavā. ēkat melōdī dakina nivan.

dosa의 불 — dosa가 다한 고요를 얻습니다. moha의 불 — moha가 다한 고요를 얻습니다. 그것도 이 세상에서 보는 nibbāna입니다.

idirilā tiyena vipākaskandhaya kavada keḷavara vennē? eda n passē kāyika mānasika kiyannā vū yamkisi dukak dāhayak tibunam ē siyallama metana keḷavarayi kiyalā dakinavā.

남아 있는 vipāka의 khandha는 언제 끝나는가? 그날 이후로는 몸과 마음의 어떤 괴로움이나 불탐이 있든 그 모두가 여기서 끝난다고 봅니다.

keḷavara venna issellā keḷavara vaennē bava hiten dakinavā. keḷavara kaḷāṭa passē dakinna hitak etana nǣ.

끝나기 전에는 끝나리라는 것을 마음으로 봅니다. 끝난 뒤에는 그것을 볼 마음이 거기 없습니다.

piraṇuvan budupiyāṇan vahansēlā yam rūpayakin panavannek panavā nam epada rūpayak nætnayi. yam vēdanāvakin panavannek panavā nam ēpadē vēdanāvak nætnayi. [ugura kǣrīma] yam saṁgnāvakin panavannē panavā nam epadu saṁgnāvak nætnayi. yam saṁkhārayakin panavannek panavā nam epadu saṁkhārayak nætnayi. yam viññāṇayakin panavannae panavā nam epada viññāṇayak nætna. ehenam monavayama panavannada?

parinibbāna하신 부처님들을 누군가 어떤 rūpa로 일컫는다면, 그 자리에 rūpa는 없습니다. 어떤 vedanā로 일컫는다면, 그 자리에 vedanā는 없습니다. [목 가다듬음] 어떤 saññā로 일컫는다면, 그 자리에 saññā는 없습니다. 어떤 saṅkhāra로 일컫는다면, 그 자리에 saṅkhāra는 없습니다. 어떤 viññāṇa로 일컫는다면, 그 자리에 viññāṇa는 없습니다. 그렇다면 무엇으로 일컫겠습니까?

rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa lōkaya. lōkē innakan dænenavā. hæn̆dilenavā. pævætmak vidyāmāna venavā. lōkē keḷavara karapu badāṭa dænīmayi, hæn̆dinīmayi pævætmayi ivarayi.

rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa — 이것이 세상입니다. 세상에 있는 동안은 느끼고 알아봅니다. 있음이 드러납니다. 세상을 끝낸 날에는 느낌도, 알아봄도, 있음도 끝납니다.

ehenam etana dæn nidahasva innavā kiyanna kenek sakas vennē næha. ān śānta praṇita ihaḷama śāntiya praṇīta.

그렇다면 거기서 '이제 풀려나 있다'고 말할 사람이 생겨나지 않습니다. 바로 고요하고 뛰어남, 가장 높은 고요, 뛰어남입니다.

ētaṁ santaṁ ētaṁ panītaṁ kiyanakoṭa oya dharmāvabōdhaya pratiphalaya hitaṭa inna ōnē. mēka tamayi dækapu nivana.

'etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ'이라 할 때 그 dharma 깨달음의 결과가 마음에 있어야 합니다. 이것이 본 nibbāna입니다.

dækapu nivana passē atdækīma labanna kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē onna ōkaṭa issellā nivana dakinna

본 nibbāna를 뒤에 겪어 보라고 부처님께서 설하신 것이 바로 그것입니다. 그보다 먼저 nibbāna를 보라는 것입니다.

dækkaṭa passē eyāṭa kiyanna puḷuvan ētaṁ santaṁ ētaṁ panitaṁ kiyannē ehema śāntayi ēma pritayiāya kivva mokakda ē tamayi nivana. eyā nivana dækalā tiyena hindāṭa ēka tērum ganna puḷuvan.

본 뒤에 그는 'etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ', 그렇게 고요하고 그렇게 뛰어나다고 말할 수 있습니다. 그것이 무엇이냐 하면 nibbāna입니다. 그는 nibbāna를 보았기에 그것을 이해할 수 있습니다.

ēkē hæṭi tamayi īḷan̆gaṭa kiyannē mokakda? sabba saṁkhāra samathō yadidaṁ sabba saṁkhāra samathō monavada ē kiyannē? ē nivana kiyannē mokakda? siyalu saṁkhārayangē samathayaṭa patvīmak ædda? nægennē nǣ.

그것의 모습을 이어서 무엇이라 말합니까? 'sabbasaṅkhārasamatho', 'yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho' — 무엇을 말하는가? 그 nibbāna란 무엇인가? 모든 saṅkhāra가 가라앉음이 있는가? 다시 솟아오르지 않습니다.

chanda rāgaya mul karagatta situvili kriyāvadan næ. ē saṁkhara saṁkhāra nirōdhayi. anna saṁkhāra samathayi.

chanda-rāga를 뿌리로 한 생각과 행위가 없습니다. 그것이 saṅkhāra nirodha, 바로 saṅkhāra samatha입니다.

sabbūpadi paṭinissabbō chanda rāgaya tibunot tamayi taṇhāven upādāna haṭagannē. siyaluma upādānayangē paṭiinissaggō bæn̆dīmen ven vuṇā.

'sabbūpadhipaṭinissaggo' — chanda-rāga가 있어야 taṇhā로 인해 upādāna가 일어납니다. 모든 upādāna의 paṭinissagga, 곧 묶임에서 떨어진 것입니다.

siyalu upādānayangē bæn̆dīmen venvīmak ætda? ēkayi śānta praṇī. anna nivanavāma etanak kivvē.

모든 upādāna의 묶임에서 떨어짐이 있는가? 그것이 고요하고 뛰어난 것입니다. 바로 nibbāna를 거기서 말한 것입니다.

taṇhākyō mē taṇhāva saman̆ga sambandhayak nætuva gevilā giyāda nætivelā giyāda ēkayi śānta praṇēda

'taṇhakkhayo' — 이 taṇhā와의 이어짐 없이 닳아 없어졌는가, 사라졌는가? 그것이 고요하고 뛰어난 것입니다.

rāgayangen venvīmak vunāda rāga gini ēkē ven vunā nam sānta praṇītayi. rāgakyōda

rāga에서 떨어짐이 있었는가? rāga의 불이 거기서 떨어졌다면 고요하고 뛰어납니다.

rāga rāgakyō a

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

taṇhakyō ē tæna bæn̆dīmak ræn̆dīmak vunā nam ēka kṣaya velā giyā nam etana ginna ōnē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

virāgō rāgayen venvīmak vunānam ēt nivana. nirōdhō savun gæhīmē særihærīmē venvīmak vunānam ēkat nivana. nibbānanti bæn̆dīmē venvīmak vunāda ēkat nivana. en mē

'virāgo' — rāga에서 떨어짐이 있었다면 그것도 nibbāna입니다. 'nirodho' — 떠돌아다님에서 떨어짐이 있었다면 그것도 nibbāna입니다. 'nibbānan'ti' — 묶임에서 떨어짐이 있었는가, 그것도 nibbāna입니다.

nivana gæna han̆dun pennapu nan ṭika tamayi oya pennuvē sabba saṁkhāra samathayen ēt nivani lakṣaṇaya. sabba saṁkhāra samathō samatō yadidaṁ sabba saṁkhāra samatō

nibbāna를 알아보도록 보여 준 이름들이 바로 그것입니다. sabbasaṅkhārasamatha로도 nibbāna의 특징을 보였습니다. 'sabbasaṅkhārasamatho', samatho, 'yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho'.

sabbūpatti paṭiinissaggō mē tavat nivana pennapu tava ākārayak. nivanaṭa pat vecca kenāṭa væṭahenna tava ākārayak.

'sabbūpadhipaṭinissaggo' — 이것은 nibbāna를 보여 준 또 다른 방식입니다. nibbāna에 이른 이가 알아차리는 또 다른 방식입니다.

taṇhā kṣayō tr̥ṣṇāva kṣaya velā giya bava ē væṭahena tava ākārayak.

'taṇhakkhayo' — taṇhā가 다해 버렸음을 알아차리는 또 다른 방식입니다.

virāgō rāgayen ven vuna bava ēt nivana væṭaheena tava ākārayak. nirōdhō særihærīmen ivat vuna bava tava ākārayak. nibbānanti bæn̆dīmē nikmī giya bava bæn̆denna næti bavata

'virāgo' — rāga에서 떨어졌음, 그것도 nibbāna를 알아차리는 또 다른 방식입니다. 'nirodho' — 떠돌아다님에서 벗어났음, 또 다른 방식입니다. 'nibbānan'ti' — 묶임에서 빠져나갔음, 묶일 것이 없음입니다.

samatha karanavā kiyalā kiyannē ēka nagī hiṭinnē nǣ. dæn raṇḍuvak ōlā ahalā samathayaṭa pat karanavā kiyanavā.

samatha한다는 것은 그것이 다시 솟아오르지 않는다는 것입니다. 다툼이 있으면 들어 보고 가라앉혀 준다고 하지요.

dæḍi velā tiyena dæn̆galana ælena gæṭena taran̆ga karana mē gati lakṣaṇaya nætuva yanavā. manasē manasa hæma velēma taran̆ga karanavā. nægī hiṭinna balanavā. anika mæḍa pavatvāgena tamā paḷaveni venna balanavā. mē gati lakṣaṇa okkoma samata vunāṭa passē ēvā nǣha.

굳어 있고, 버둥거리고, 들러붙고, 부딪히고, 겨루는 이 성향이 없어집니다. 마음은 늘 겨룹니다. 솟아오르려 합니다. 남을 누르고 자기가 첫째가 되려 합니다. 이 성향이 모두 가라앉은 뒤에는 그것들이 없습니다.

mēka pæhædili karalā gannakoṭa nivana sihiya pihiṭanavā.

이것을 분명히 알아 갈 때 nibbāna에 sati가 섭니다.

anit dēka sihi pihiṭuvot sihi pihiṭa æṭa sihi nemeyi pihilā tiyennē avasī.

다른 것에 sati를 세우면, sati를 세웠다고 하지만 선 것은 sati가 아니라 asati입니다.

anicca dēka, dukkha dēka, anatta dēka, sæpayi, yahapatayi kiyalā hiṭa pihiṭavvot ēka avasīhiyen karapu væḍak misā. satiyen karapu væḍak nemeyi.

anicca인 것, dukkha인 것, anatta인 것을 즐겁고 좋다고 여겨 마음을 세우면, 그것은 asati로 한 일일 뿐 sati로 한 일이 아닙니다.

ehemanam satipaṭṭhānaya karanna nam sati pihiṭavanna nam satiya tiyennē eka tenayi. ē nivana nivanen mepiṭa pihiṭavanna satiyak nǣha.

그렇다면 satipaṭṭhāna를 하려면, sati를 세우려면, sati가 있을 곳은 한 곳뿐입니다. 그것은 nibbāna입니다. nibbāna 이쪽에 세울 sati는 없습니다.

satiya pihiṭavanavā kiyannē karana væḍa itāma hon̆daṭa api mē laukika sīha kalpanāven karanavā kiyana eka nemeyi.

sati를 세운다는 것은 하는 일을 세상 식의 주의 깊음으로 아주 잘한다는 뜻이 아닙니다.

ēka nivanaṭa hētu venavada? kesēda nivanaṭa hētu vennē? ēvana nivanaṭa magada? kesēda nivanaṭa maga vennē. anna ēka dænagattot satiya pihiṭevvā.

그것이 nibbāna의 까닭이 되는가? 어떻게 nibbāna의 까닭이 되는가? 그것이 nibbāna로 가는 길인가? 어떻게 길이 되는가? 바로 그것을 알면 sati를 세운 것입니다.

nivanaṭa hita pihiṭavalāva nǣhæ balanna tīraṇaya nivana.

nibbāna에 마음을 세웠는지 보십시오. 마음먹은 곳은 nibbāna여야 합니다.

n bauddhayekgē bauddha bhāvanā karana hæma kenekgema tīraṇaya nivana viya yutuyi. nivana novanna lōka tīraṇayak æti kisima kenek bauddha nāmadhārīn misā. bauddha nemeyi.

불자라면, 불교의 bhāvanā를 하는 모든 이의 목표는 nibbāna여야 합니다. nibbāna가 아닌 세상의 목표를 지닌 이는 누구든 불자라는 이름만 지닌 사람일 뿐, 불자가 아닙니다.

lōkayaṭa hita pihiṭavanakan eyā bauddha nāmadhāriya bauddha nama darana kenek vitarayi. bauddha kiyana tænaṭa ganna nam eyāṭa mē lōkē hita pihiṭavanna tænak nǣha kiyalā dakinna ōnē.

세상에 마음을 세우는 한 그는 불자라는 이름을 지닌 사람일 뿐입니다. 불자의 자리에 들려면 이 세상에는 마음을 세울 곳이 없다고 보아야 합니다.

ehema dækkanna eyāṭa mē lōkē tava bhāvanāvak tiyenavada nivanimē piṭa nivana mul karagatta nivana keḷavara karagatta tænaka hiṭa pihiṭavalā hitaṭam nivana karā hita pihiṭavanaṭa bhāvanā mārgaya

그렇게 보았다면 그에게 이 세상에 또 다른 bhāvanā가 있겠습니까? nibbāna를 뿌리로 삼고 nibbāna를 끝으로 삼은 자리에 마음을 세워, nibbāna를 향해 마음을 세우는 것이 bhāvanā의 길입니다.

nivan phalaya labanavā nam bhāvanāvē pūrṇatvaya mēka tamā ārya vinaya bhāvanā namut ada ārya vinaya bhāvanā kiyalā mē bohō opara dennē mē bāhira eka væḍapiḷivelavaṭa

nibbāna의 열매를 얻는다면 그것이 bhāvanā의 완성입니다. 이것이 ariya vinaya의 bhāvanā입니다. 그러나 오늘 ariya vinaya bhāvanā라며 많이 내놓는 것은 바깥의 방식입니다.

ara ehāṭa yanna mehāṭa yanna akula ussanna geniyanna tiyanna vacanaya karanavā nam kiyanna venavā ōga. ehema nætnam pumbalā balanna hakulalā balanna ehema mēvā itin tiyenavā. ōkkoma mē lōkē tiyena kriyākārakam nisā. nivana nemeyi.

저쪽으로 가라, 이쪽으로 가라, 발을 들어라, 옮겨라, 내려놓아라 하며 말로 되뇌게 하거나, 아니면 부풀어 오르는 것을 보고 오므라드는 것을 보라 하는, 그런 것들이 있습니다. 모두 이 세상에 있는 움직임일 뿐입니다. nibbāna가 아닙니다.

nivanaṭa hita pihiṭava gattē næti kenekuṭa samādhiyak pihiṭanna ārya samādhiyak pihiṭanna vidihak nǣha.

nibbāna에 마음을 세우지 않은 이에게는 samādhi가, ariya samādhi가 설 길이 없습니다.

nivanaṭa hita pihiṭapu kenāṭa samādhiyak vaḍanna kælēsakin ganna ōnē nǣ. gihiya pæviliya kiyalā ehema beda karanna deyak næhæ. ēhari tamangē gedara in̆dagenat samādhi labanna puḷuvan. itin ēka adat oppu karalā tiyena deyak.

nibbāna에 마음을 세운 이는 samādhi를 기르려고 숲에 갈 필요가 없습니다. 재가니 출가니 나눌 것도 없습니다. 자기 집에 앉아서도 samādhi를 얻을 수 있습니다. 그것은 오늘도 드러나 보인 일입니다.

mē buddha dēśanāva tuḷa mē tiyenavā nītārtha neveyā dēśanā kiyalā. hæn̆gavuṇu adahas ætuva piṭin ekak pennanavā.

부처님의 가르침 안에는 nītattha와 neyyattha 가르침이 있습니다. 숨은 뜻을 담고 겉으로는 다른 것을 보여 줍니다.

mē budurajāṇan vahansēgē dēśanā raṭāvat budurajāṇan vahansē pahaḷa venna issellā hiṭapu īṭa pera buddhāntarayē kāśyama namī budurajāṇan vahansē namak pahaḷa velā hiṭiyā. unvahansē lōkayaṭa nivan avabōdha kara gænīmaṭa nivana keḷavara karaṭi daham dunnā.

부처님의 가르침 방식도 그렇습니다. 부처님께서 나타나시기 전, 그 앞의 buddhantara에 Kassapa라는 부처님 한 분이 나타나 계셨습니다. 그분은 세상이 nibbāna를 깨닫도록 nibbāna를 끝으로 삼은 dharma를 주셨습니다.

ē daham vala avasānayē nivana.

그 dharma들의 끝은 nibbāna였습니다.

namut kālayak yanakoṭa ē nivanaṭa dunna mārgaya piḷiban̆dava adahasa ayin velā ē adahasavala laukika adahat kaṭæn̆dunā.

그러나 세월이 흐르면서 nibbāna로 가라고 준 길의 뜻은 빠지고, 그 자리에 lokiya 뜻이 들러붙었습니다.

īṭa passē ವya vēda grantha valaṭa aragena vēda sāhiyaṭa sambandha karagena edā genāpu daham gāthā daham vækī aran āvā.

그 뒤 그것을 veda 책들로 가져가 veda 문헌과 엮어서, 그날 전해진 dharma 게송과 dharma 구절을 가져왔습니다.

ē genāpu daham væki lōkōttara daham arthaya væhilā giya laukika arthayak pennanna bhāvitā kaḷā.

그 가져온 dharma 구절들을, lokuttara dharma의 뜻은 가려진 채 lokiya 뜻을 보여 주는 데 썼습니다.

ārya aṣṭhāṁgika mārgaya kiyana vacanaya abuddhōtpāda kālayē āvā kāsaya budurajāṇan vahansēgē vadanna bæ. hæbæyi laukika arthayen genāvā. ēka tamayi bamuṇa ḷan̆ga tibuṇē.

ariya aṭṭhaṅgika magga라는 말은 부처님이 나타나지 않은 때에도 있었습니다. Kassapa 부처님의 말씀이었지요. 그러나 lokiya 뜻으로 가져왔습니다. 그것이 brāhmaṇa들에게 있었던 것입니다.

ēgollō ḷan̆gak tibuṇa caturārya satyayak. hæbæyi laukika arthayen brahma lōkē tamayi vimuktiya hæṭiyaṭa pennē. dukkha nirōdhaya hæṭiyaṭa pennē brahmatvayaṭa pat vīma.

그들에게도 ariya sacca 넷이 있었습니다. 그러나 lokiya 뜻으로, brahma 세계를 vimutti로 보였습니다. dukkha nirodha로 보인 것은 brahma가 되는 것이었습니다.

etakoṭa adahasa laukika vuṇā.

그렇게 뜻이 lokiya가 되었습니다.

ē vagēma satara brahma viharaṇa kiyana vacanaya āvā. lōka satvayinṭa ata potakā met vaḍavala ādaren katā kara inna oya jātiya ēvā tamayi mē pævætma tuḷa tiyena ēvā tamayi brahma viharaṇaya hæṭiyaṭa pennannē.

그와 같이 네 brahmavihāra라는 말도 왔습니다. 세상 중생을 쓰다듬고 mettā를 기르고 다정하게 말하며 지내는 그런 것들, 이 있음 안에 있는 것들을 brahmavihāra로 보입니다.

ārya dharmaya tuḷa nivana mul karagatta ē pæma nætivelā giyā.

ariya dharma 안의 nibbāna를 뿌리로 한 그 바람은 사라져 버렸습니다.

ārya adahasa nætivelā laukika adahasa genāvā. ara vacana sæṭ eka ehema bava āvā. vacana mālāva ehemayi.

ariya의 뜻은 사라지고 lokiya의 뜻을 가져왔습니다. 그 낱말 묶음은 그대로 왔습니다. 낱말 목록은 그대로입니다.

satta bojjhaṁga kiyana dharmayala āvā. padavæla āvā. ēvaṭa dīlā tibennē laukika artha lōkōttara arthaya væhilā giyā.

satta bojjhaṅga라는 dharma들도 왔습니다. 낱말 줄이 왔습니다. 그것들에 lokiya 뜻을 붙여 놓아 lokuttara 뜻은 가려졌습니다.

oya vidihaṭa sæma ehekama oyagē pradhāna vacana væra tibuṇā.

그런 식으로 모든 것에서 그 주요 낱말들은 그대로 있었습니다.

buddhaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammaṁ saraṇaṁ gacchāmi, saṁghaṁ saraṇaṁ gacchāmi kiyana mē saraṇa vākyaya tunak tibuṇā.

'Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi'라는 이 세 saraṇa 구절도 있었습니다.

hæbæyi laukika arthavala tibuṇa oppu karanna tripiṭakē karuṇu tiyenavā.

그러나 lokiya 뜻으로 있었습니다. 그것을 드러내 보일 근거가 tipiṭaka에 있습니다.

agīka vāraddavā sūtrayēdī agīka vāraddavāja kiyana bamuṇak tamā hadāgatta dānaya bamuṇekuṭa dan denna hitāgena yanakoṭa budurajāṇan vahansē bamuṇak tiyena hētu sampat dækalā ē pēna tenek gahak mula væḍa hiṭiyā.

Aggika Bhāradvāja sutta에서, Aggika Bhāradvāja라는 brāhmaṇa가 자기가 마련한 dāna를 brāhmaṇa에게 주려고 가는데, 부처님께서 그 brāhmaṇa에게 있는 인연을 보시고 그가 볼 수 있는 곳의 나무 밑에 앉아 계셨습니다.

hæbæyi bamuṇā vaṭaviṭa balalā bamuṇek hoyāgena gihillāmayi mē dānē dennē purut dē ēkayi.

그런데 그 brāhmaṇa는 둘레를 살펴 brāhmaṇa를 찾아가서야 이 dāna를 주는 것이 버릇이었습니다.

bamuṇa nam isa buduvanin koṇaḍē ehema bæn̆dalā innē buna tāpasaya brāhmaṇayō kiyalā innē ē kaṭṭiya kævula vāgena koṇaḍē bæn̆dagena inna kaṭṭiyak. hæbæyi kal tiyāma dækkā nam

brāhmaṇa라면 정수리에 상투를 묶고 있습니다. 고행하는 brāhmaṇa라는 이들은 그렇게 상투를 틀어 묶고 지내는 무리입니다.

kaṭṭiyak. hæbæyi kal tiyāma dækkā nam unvahansēgē hitē koḍē næti bava ara vidihaṭa ē hita muḍu mahaṇek eyā nemeyi bamuṇek maṁ hoyanna kiyalā yanna yanavā. katā karanna yannē.

그런데 그분 머리에 상투가 없다는 것을 미리 보았더라면, '머리 깎은 사문이구나, 저 사람이 아니다, 나는 brāhmaṇa를 찾는다' 하고 지나쳐 갔을 것입니다. 그는 말을 걸러 다가갑니다.

unvahansē sivuren iha vahagena hiṭiyē. ēka hindā bæluvā sivuren halā oluva hæṭi pēnnē næ. giyā ṭiken ṭika laṁ venavā. ḷan̆gaṭa gihillā balanakoṭa issarahaṭa gihin vallanakoṭayi pēnnē ætulē ara tibubā koṇaḍē næti bava āpahu yannat bæhæ dæn æhæṭa pēnna ævidillā hētu sampat tiya nisā yanna vidihakut næhæ. koṭu velā ivarayi.

그분은 가사로 머리를 덮고 계셨습니다. 그래서 보아도 가사 때문에 머리 모양이 보이지 않습니다. 조금씩 다가갑니다. 가까이 가서 앞으로 돌아가 보니 그제야 안에 상투가 없다는 것이 보입니다. 이제 눈앞에 보이게 와 버렸고 인연도 있으니 돌아갈 수도 없고 갈 길도 없습니다. 꼼짝없이 갇혔습니다.

ē pāraṭa kalpanā karanavā itin bamuṇek venna bærikama næ samahara ayagē koḍē yana aya innavanē. eyāma kalpanā karanavā. ē koṇaḍē giya brāhmaṇayada dannē næhænē. meyāgē gōraya ahalā balanna ōna.

그러자 생각합니다. 'brāhmaṇa가 아니라고 할 수는 없지. 머리카락이 빠지는 사람도 있으니까.' 스스로 생각합니다. '머리가 빠진 brāhmaṇa인지도 모르지. 이 사람의 gotta를 물어봐야겠다.'

kiyalā hitan eyāgen æhuvā gihillā hitanna budurajāṇan vahansēgen ahanavā.

그렇게 생각하고 가서 물었습니다. 생각해 보십시오, 부처님께 묻는 것입니다.

bhavaknē oba vahansē brāhmaṇayada nǣ. vitara manussayekda nǣ. deviyekda næ brahmayekda næha. oya vidihaṭa budurajāṇan vahansē uttara denavā. deviyekut nemeyi. brahhamayakut nemeyi bamanē. ehenam mokenda

'존자여, 당신은 brāhmaṇa입니까?' '아니다.' '그렇다면 사람입니까?' '아니다.' 'deva입니까?' '아니다.' 'brahma입니까?' '아니다.' 이렇게 부처님께서 답하십니다. 'deva도 아니고 brahma도 아니다, brāhmaṇa여.' '그렇다면 무엇입니까?'

[ugura kǣrīma] dæn mēyāṭa hari praśnaya. ivasā ganna bæhæ mē praśnayaṭa.

[목 가다듬음] 이제 이 사람에게 큰 문제가 되었습니다. 이 물음을 견딜 수가 없습니다.

itin budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā oba yam bamuṇayayi brāhmaṇayakayayi yam kenek han̆dunvanavā nam ē ban̆du han̆dunvannāgē gati lakṣaṇaya mama ḷan̆ga næti nisayi mama brāhmaṇayek nemeyi kiē.

그러자 부처님께서 설하십니다. '그대가 어떤 이를 brāhmaṇa라고 일컫는다면, 그렇게 일컬어지는 이의 성향이 내게 없기에 나는 brāhmaṇa가 아니라고 했다.

oba yam manussayek ekka kiyalā yamkisi gati lakṣaṇayakin han̆durana kenek oba dannavā nam oba ahannē ē jātiya kenek gæna. ehema jātiyak kenek novanna nisā ēvā ikmavapu nisā mama manussayek nemeyi kivvā. oba deviyekda kiyalā ahannē oba yam

그대가 어떤 성향으로 사람이라고 알아보는 이를 안다면, 그대는 그런 부류의 이를 묻는 것이다. 나는 그런 부류가 아니고 그것들을 넘어섰기에 사람이 아니라고 했다.

kivvā. oba deviyekda kiyalā ahannē oba yam deviyek kiyannē yamkisi mē lōkē allagatta kenek bava oba ē adahasaṭen in̆dagena ehema allagatta dēvaga adhilakṣaṇayak allaga næti nisā mama deviyek nemeyi ki.

그대가 deva냐고 묻는 것은, deva란 이 세상을 움켜쥔 이라는 생각에 서서 묻는 것인데, 그렇게 움켜쥔 deva의 특징을 내가 움켜쥐고 있지 않기에 나는 deva가 아니라고 했다.

brahhamēda kiyalā hannat oba allagannē lōkē allagatta kenekgæna ehema allagatta gatiyak mallaga næti nisā mama brahmayekut nemeyi kiyalā.

brahma냐고 물을 때도 그대는 세상을 움켜쥔 이를 두고 묻는데, 그렇게 움켜쥔 성향이 내게 없기에 나는 brahma도 아니라고 했다.'

svāmīni brāhmaṇaya brāhmaṇaya saman̆ga katā karanavā. sākacchā karanavā. itin mamat brāhmaṇaya. mē oba vahansē bamuṇeda kiyalā diga kiyalā mama ahanna hētu ēkayi. magē nam got vicāranna epā kiyalā oba vahansē kiyanavā. etakoṭa kohomada mama dænagannē?

'존자여, brāhmaṇa는 brāhmaṇa와 이야기하고 함께 논의합니다. 저도 brāhmaṇa입니다. 그래서 당신이 brāhmaṇa냐고 여쭌 것입니다. 당신은 이름과 gotta를 묻지 말라 하십니다. 그러면 제가 어떻게 알겠습니까?'

oba vahansē mē ṭika dannavada pada tunak æti akuru 24 dannavada? næha akuru 24k æti pada tuna dannavada kiyalā ahanavā.

'당신은 이것을 아십니까? 세 구절로 된 스물네 글자를 아십니까?' 아니, 스물네 글자로 된 세 구절을 아느냐고 묻습니다.

dæn akuru 24ē pada tuna monavada? buddhaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammaṁ saraṇaṁ gacchāmi, saṁghaṁ saraṇaṁ gacchāmi. mēkayi akuru 24ē pada tuna.

그 스물네 글자의 세 구절이 무엇입니까? 'Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.' 이것이 스물네 글자의 세 구절입니다.

dæn oya bhāṣāven liyanakoṭa akuru 24k liya venavā. pada tunak kiyavenavā. ehenam akuru 24yi pada tunayi bhāvitā kirenna dīlā tiyenavā buddhaṁ saraṇaṁ gacchāmi kiyalā bamuṇa.

그 말로 쓰면 스물네 글자가 됩니다. 세 구절로 읽힙니다. 그러니 brāhmaṇa들은 스물네 글자 세 구절을 'Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi'라고 쓰도록 주어 놓았습니다.

hæbæyi buddha kiyalā ēgollō hæn̆dinnet brahmaṇaṭa misak. ara tun lōkē dinu budupiyāṇan vahansēṭa nemeyi. [ugura kǣrīma]

그런데 그들이 buddha라고 부른 것은 brahma였을 뿐, 세 세상을 이기신 부처님이 아니었습니다. [목 가다듬음]

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. ēkaṭat uttarayak dennē nætuva um̆balā um̆balā yamkisi kenek piḷiban̆da yāgnā kara kara pirisahā balāporottu venavā. eha mama ehema kenekut nemeyi.

부처님께서 설하십니다. 그 물음에도 바로 답하지 않으시고, '그대들은 어떤 이에게 빌고 또 빌며 무언가를 바란다. 나는 그런 이도 아니다.

ehenam obalāvē vacana tuna tuḷa mama midit næha.

그렇다면 그대들의 세 마디 안에 나는 들어 있지 않다.'

dæn ēpara oba vahansē niyama brāhmaṇa mama adayayi an̆dunā gattē. dandiya yutta an̆duna gattā uttamaya an̆duna gattā kiyalā dharmāvabōdhaya læbilā eyāṭa oba vahansē mē vagē dānaya piḷigannā sēkā kiyalā piḷigannavā.

'이제야 당신이 참된 brāhmaṇa임을 오늘 알아보았습니다. dāna를 받으실 분을 알아보았습니다. 가장 높은 분을 알아보았습니다.' 하고 dharma를 깨닫게 된 그는 '당신께서 이 dāna를 받아 주소서' 하고 청합니다.

unvahansē gāthā dēśanā kara ganna dānē gannē nǣha kiyalā pratikṣēpa karalā śāsana sasun kettehi vapuralā labāganna kæmæti kenek innavā nam dēśanā kirīmen tathāgatayan vahansēṭa lav væsa in̆dena dānayak denna epā. læbena pahu velāvaka dānayak denna ahaka ahak karanna

그분은 게송을 읊어 주고 얻는 dāna는 받지 않는다며 물리치셨습니다. sāsana의 밭에 뿌려 열매를 얻고자 하는 이가 있다면, 가르침을 설한 값으로 Tathāgata께 dāna를 드리지 말고 다른 때에 dāna를 드리라, 이것은 치우라 하셨습니다.

svāmīni mēka mokak karannada deviyan sahita marun sahita bamuṇan sahita śramaṇa bamuṇan sahita lōkayē māhō māgē śrāvakaya kæra oya dānaya vaḷan̆danna kenek nǣha diravanna kenek næhæ. oba pūjā karalā ivarayi.

'존자여, 이것을 어떻게 할까요?' 'deva와 māra와 brahma와 samaṇa·brāhmaṇa가 있는 이 세상에서 나와 내 제자 말고는 이 dāna를 먹을 이가 없다. 소화할 이가 없다. 그대는 이미 바쳤다.'

mama piḷi nogattat mēka diravannē meccarayi. anik kanavaṭa diravanna næti ti nisā tamayi ōka satun næti vaturaṭa dannē nætnam yaṭa kara dānna givvē.

내가 받지 않더라도 이것을 소화할 수 있는 이는 이만큼뿐이다. 다른 이가 먹으면 소화할 수 없기에, 생물이 없는 물에 버리거나 아니면 묻어 버리라고 하신 것입니다.

dæn ehenam budupiyāṇan vahansē ē nisā piḷigattē nætnam pūjā karanavat eka pūjā velā ivarayi nēda? ehena ada mehe inava kaṭṭiya kiyana aparādhaya balanna dānati kǣma tiyāṭa val dæmmā kiyalā.

그렇다면 부처님께서 그 때문에 받지 않으셨어도 바친 사람의 바침은 이미 이루어진 것 아닙니까? 그런데 오늘 여기 사람들은 '봐라, 이 무슨 죄냐, dāna 음식을 구덩이에 버렸다'고 말합니다.

mokada kanna dīlā tibunē. budu baṇa danna hindā kanna dennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

budupa banna nodannaya denavā. aha kǣna kǣma ṭika ballekuṭa dæmahama mokada ē laukika tīraṇayen laukika tarkaya idiripat karanavā. idiripat karalā diravanna bæri eka dīlā pav karagannavā.

부처님의 가르침을 모르는 이들은 '먹을 음식을 개에게 주면 어때서' 하고 말합니다. lokiya 판단으로 lokiya 논리를 내놓는 것입니다. 그렇게 내놓고는 소화할 수 없는 것을 주어 pāpa를 짓습니다.

satāra diravanna næti eka satāra denavā. dīlā pāpiyā puruvā ganna

짐승이 소화할 수 없는 것을 짐승에게 줍니다. 주고서 pāpa를 쌓습니다.

apē paṇḍita olu valin budu dahama vahalā oya ṭikē dīlā hitan ada oya ṭika karalā tiyenavā.

우리의 똑똑한 머리로 부처님의 가르침을 덮어 버리고, 그런 생각으로 오늘 그런 일을 해 놓았습니다.

itin ēka ē dr̥ṣṭiya kāgatta apē samahara aya anē apoyi aparādhaya eha karannē. ara vallaṭakin halanavā kǣma ṭika ballekuṭa denna tibunē nædda kapuekuṭa denna tibunē nædda kiyalā ahanavā.

그런 diṭṭhi에 사로잡힌 우리 가운데 어떤 이들은 '아이고, 무슨 죄를 짓는 거냐, 구덩이에 음식을 버리다니. 개에게 줄 수는 없었나, 까마귀에게 줄 수는 없었나' 하고 묻습니다.

mē yathārthaya dakinnē nætuvahama svabhāvaya ēkayi.

이 있는 그대로를 보지 못하면 그렇게 됩니다.

aparādhaya ara maññā ara kiribana poḍi vu ṭikak innavā. ahaka dæmmanē unṭa dunnē nætuva kivvā vagē væḍak.

'죄다, 저기 젖 먹는 새끼들이 있는데 카사바를 그들에게 주지 않고 버렸다'고 말하는 것과 같은 일입니다.

maññāgat hambavelā kiribōna poḍi vuhama avurudē vitara poḍiya vun ahalāgena ahaka dānaṭa væḍi hon̆dayi unṭa dīpallā kivvā nam mokada vennē? hon̆da vī araṭa ṭika okkoma baḍi ajina hadāgannavā mærenavā. hon̆dada

카사바가 생겼는데, 젖 먹는 새끼들, 한 살쯤 된 어린 새끼들이 있으니 '버리느니 차라리 저들에게 줘라' 했다면 어떻게 될까요? 좋을까요? 그것을 다 먹고 배탈이 나서 죽습니다. 좋습니까?

ē vagē budupiyāṇan vahansē pamaṇayi dannē budupiyāṇan vahansēṭa pūjā karapu dē diravannē kārada diravannē nættē kāṭada

그처럼 부처님께 바친 것을 누가 소화할 수 있고 누가 못하는지는 부처님만 아십니다.

poḍi ekāṭa kiri bona ekāṭa maññokkak kǣlla kæn̆da karalā dīlā direvvat budupiyāṇan vahansēṭa pūjā karapu eka hariyaṭa pūjā kaḷānam. ēka nam diravāganna bæ.

젖 먹는 어린것에게 카사바 조각을 죽으로 쑤어 먹여 소화시킬 수는 있어도, 부처님께 제대로 바친 것이라면 그것은 소화할 수 없습니다.

apē atdækīnu tibuṇā vagē. hæbæyi hariyaṭa pūjā karapu dānat ekkalā ēka sambandha tiyennē.

우리가 겪은 일이 있었듯이. 다만 그것은 제대로 바친 dāna에 해당하는 일입니다.

ohoma budu hāmuduruvē pūjā mē mama kiyalā divvaṭa hariyannē næha. avaṁkava hitakin budun sihi karā vū kæpaka pūjā karalā pūjāvak vunānam ēka budunṭa ēkāntayen pūjā vuṇā væpiḷi gattat nohiṭiyat pūjā vuṇā. ehema hari ākārakapu pūjāvak kanna giyot ehema loku amāruvō væṭenavā. ēka vināśayak venavā.

그냥 '부처님께 바칩니다' 하고 말만 한다고 되는 것이 아닙니다. 정직한 마음으로 부처님을 떠올리며 알맞게 바쳐서 바침이 이루어졌다면, 그것은 부처님께 틀림없이 바쳐진 것입니다. 받으시든 계시지 않든 바쳐진 것입니다. 그렇게 제대로 된 바침을 먹으려 들면 큰 어려움에 빠집니다. 그것은 망함이 됩니다.

ē vināśaya api atdækapu dēval api hiṭapu tænvaladī

그 망함을 우리가 지내던 곳들에서 직접 겪은 일들이 있습니다.

eka davasaka pūjā tibicca ekak visi karanakoṭa uḍa tibicca ekak kollē hiṭa hadā dāṁgilē tiyena kollek api mē inna kālē mokēda mē kol gahalā pæti inna kālē. ēkē aḷuvā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kǣllak gatta muḷuvā kǣlla kala yanna giyā. gedara giyā vitarayi. kaṭadi vuṇā. tol piḷigan̆da gahanna paṭan inna tol idimiā.

aluvā 한 조각을 집어 먹고 가 버렸습니다. 집에 가자마자 입에 탈이 나더니 입술이 부어올랐습니다.

īṭa passē maranna dīlā kǣ gahanna tol pupuralā.

그 뒤 죽을 듯이 소리를 지르고 입술이 터졌습니다.

īṭa passē eyāgē tātā kāraṇaya nokiyat æyi dīlā hanam set kara vatura ṭiya gihillā kolla hōdalā poḍḍak ban̆da dunahama ara yeduma ē valaṭa bæssā. īṭa passē anagahalā kivvā kamā karaganē īṭa passē væḍē karanna epā kiyalā.

그 뒤 그 아이의 아버지가, 아이가 까닭을 말하지 않았는데도, 복을 빈 물을 가져가 아이를 씻기고 조금 마시게 하니 그 증세가 가라앉았습니다. 그러고는 꾸짖으며 용서를 빌라, 다시는 그런 짓을 하지 말라고 했습니다.

nætayi pansal nam ōna taram buddha pūjā kanavā. buddha pūjā kālalā giya kenāṭa melōdima vanda buddhihayi pēnnē nædda?

아니면 절에서는 buddha pūjā를 얼마든지 먹지 않습니까. buddha pūjā를 먹고 간 이에게 이 세상에서 바로 둔한 머리가 보이지 않습니까?

bohōkoṭama ē ayaṭa læbennē manda buddhiya. diravannē nǣ. hayi bhayānakayi ēvā tērum ganna dharmānukūlava api hitu malāpaṭa ēvā karanna yanna hon̆da næ.

대개 그들이 얻는 것은 둔한 머리입니다. 소화되지 않습니다. 무서운 일입니다. 그것을 dharma에 맞게 이해하십시오. 우리 생각대로 그런 일을 하러 드는 것은 좋지 않습니다.

dæn sadisā namaskāraya. dæn mē dæn apē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu satisā namaskāraya ekak.

이제 여섯 방향에 절하기입니다. 우리 부처님께서 설하신 여섯 방향 절하기라는 것이 있습니다.

lōkayā ē vacanayama aragena karavē kuraṭa væn̆dadā, dakuṇaṭa væn̆dalā, nægena hiṭa væn̆dalā, batnā hiṭa væn̆dā, uḍaṭa væn̆da, yaṭaṭa vænn̆da. disāhayaṭa vænn̆dā. ōka tamayi issara karagena hiṭiyē.

세상 사람들은 그 말을 그대로 가져다 북쪽에 절하고, 남쪽에 절하고, 동쪽에서 절하고, 서쪽에서 절하고, 위로 절하고, 아래로 절하며 여섯 방향에 절했습니다. 옛날에는 그렇게 하고 있었습니다.

mē sadisā namaskāraya anna lōkē tibicca. ōkē hæn̆gavuṇu arthaya tamayi mē peradiga kiyannē ekin ekaṭa pennuvannē demavpī eka pættak. ē vagēma yāḷu mitrādīn eka pættak, amati mæti aya eka pættak dækskam kararuvō eka pættak śramaṇa brāhmaṇayō eka pættak mē mē ādi vaśayen eka eka pættaṭa menna mēkayi mē ārya vinaya satisā namaskāraya kiyalā pennuvannē. anna hæn̆gavuṇu artha

이 여섯 방향 절하기는 원래 세상에 있던 것입니다. 그것의 숨은 뜻은, 동쪽이라 하는 것부터 하나하나 보여 주신 대로 부모가 한쪽, 친구들이 한쪽, 대신과 높은 이들이 한쪽, 종과 일꾼들이 한쪽, samaṇa와 brāhmaṇa가 한쪽 — 이렇게 저마다 한쪽씩, 이것이 ariya vinaya의 여섯 방향 절하기라고 보여 주신 것입니다. 바로 숨은 뜻입니다.

apē bhikṣūn vahansēlā vaśayen ē kālē pævidi vecca bohō aya oya bamaṇu kulavala in̆dalā ē daham ē krama ahagatta aya

그때 우리 bhikkhu로 출가한 많은 이들은 brāhmaṇa 집안에서 와서 그 가르침, 그 방식을 듣고 자란 사람들이었습니다.

katāva tibunet detis katā vædagat katāva bohoma aḍuvet. nivan dakīmaṭa avaśya daham katā alpēcca katā ēvā nǣ bohoma aḍuveyi. budurajāṇan vahansē idiriyat ohoma katā kiyanavā. ara purudda

나누는 이야기도 서른두 가지 쓸데없는 이야기였고 중요한 이야기는 아주 적었습니다. nibbāna를 보는 데 필요한 dharma 이야기, 바람을 줄이는 이야기는 매우 드물었습니다. 부처님 앞에서도 그런 이야기를 합니다. 그 버릇대로.

mahā væs vahinavā davasak. svāmīni ada nam puduma væssak nēda budurajāṇan vahansēṭa ohoma kiyā hitā.

어느 날 큰비가 내립니다. '존자시여, 오늘은 참 놀라운 비지요?' 하고 부처님께 그렇게 말씀드렸습니다.

ov ov ada mē vahana væssa hatara divinṭama eka vagē vahanavā. nirvatta nāgatta ayaṭa suddha venna puḷuvan. pirisidu venna puḷuvan kiyalā væḍiyā vunā anna vyaṁgārthayak vunē.

'그렇다, 그렇다. 오늘 내리는 이 비는 네 대륙 모두에 똑같이 내린다. 벌거벗고 씻는 이들은 깨끗해질 수 있다, 맑아질 수 있다'고 말씀하셨습니다. 바로 그것이 숨은 뜻의 말씀이었습니다.

dæn ara hāmuduruvaṭa mēka tōrāganna bæruva kiyalā. hāmuduruvō hitāgattā ē kiyana itan lōkē hæma tænama vahinavā æti. [ugura kǣrīma] amut jātiya væssak navā buduṇan vahansē kivvanē. mēkē hiḷuven nāgattot suddha venavak kivvanē.

그런데 그 스님들은 이것을 가려내지 못했습니다. 스님들은 생각했습니다. '그 말씀대로라면 세상 모든 곳에 비가 오겠구나. 부처님께서 별난 비가 온다고 하셨지. 이 비에 벌거벗고 씻으면 깨끗해진다고 하셨지.' [목 가다듬음]

mokada karannē okkoma eka sivuru galavā eḷiyen tiyana nam eḷiyaṭa bæhælā væsi venavā.

어떻게 했을까요? 모두 가사를 벗어 놓고 밖으로 나가 비를 맞습니다.

edā visā upāsikāvagē mahā dānayak tibicca davasak punnā kiyana dāsiyaṭa kivvā gihillā balalā hiṭa hāmuduruvaṭa ārādhanā karalā kiyalā inna budurajāṇan vahansēṭayi bhikṣūn vahansēṭayi dānē hadalā ivarayi kiyalā.

그날은 Visākhā upāsikā의 큰 dāna가 있던 날이었습니다. 그녀는 Puṇṇā라는 하녀에게, 가서 보고 스님들께 부처님과 bhikkhu들을 위한 dāna를 다 준비했다고 아뢰라고 했습니다.

tamayi ryāvi kiyalā dæn gihillā balanakoṭa okkoma heḷuven nānavā estema metemi inna. mē vaul pāraṭa bæluvā ballā āpavā gihillā kivvā āryāvani hāmuduruvō kavuruvat næha niganṭiya goḍak nam innavā eliya kilā.

'예, 마님' 하고 가서 보니 모두 벌거벗고 씻고 있었습니다. 그 모습을 보고 돌아가서 '마님, 스님은 아무도 없고 nigaṇṭha들만 잔뜩 있습니다'라고 말했습니다.

ē velāvēdī dænagattā ara mokada hari nuvana tiyena kenek viśākhāva upāsikāva poḍi væradīmak velā tiyennē ōka dæn hari gihillā kiyalā. dæn gihin balanna dæn hāmuduruvō æti kiv aḍa pǣk ge vitara giyahama ēpamatidin ihin balanna okkoma sivuru dāgena innavā.

그때 슬기로운 Visākhā upāsikā는 무언가 작은 착오가 있었구나, 이제는 괜찮아졌을 것이라 알아차렸습니다. '이제 다시 가서 보아라, 스님들이 계실 것이다' 하여, 반 시간쯤 지나 가서 보니 모두 가사를 입고 있었습니다.

nigaṇaṭa ekavat

nigaṇṭha는 하나도 없었습니다.

kāraṇaya tērum gattā viśākhā upāsikāva budurajāṇan vahansē anē svāmīni mē bhikṣuvanṭa væsiluvak anudæna vadāranna oba vahansē kiyana eka tunē korannē mē nirvata nānāpi kiyalā læjjanati væḍak mininna ēvā vagē ēka hindā væsiluvak anu vadāranna kiyalā budurajāṇan vahansēṭa illīmak ehema mul karena bhikṣuvanṭa væsi daḷuvak ana vadanavā kiyalā vinē piṭakagē katāva tiyenavā mahāvaga

Visākhā upāsikā는 까닭을 알아차리고 부처님께 '존자시여, bhikkhu들에게 비옷을 허락해 주소서. 벌거벗고 씻는 것은 부끄러운 일이니 비옷을 허락해 주소서' 하고 청했습니다. 그 청을 계기로 bhikkhu들에게 비옷을 허락하셨다는 이야기가 Vinaya Piṭaka의 Mahāvagga에 있습니다.

dæn kalpanā karalā etakoṭa anna vyaṁgārthā tōraganna bæri vecca hæṭi.

생각해 보십시오. 이렇게 숨은 뜻을 가려내지 못했던 모습을.

sæn̆gavuṇu arthayak ætulē tibuṇā. mokakda mē satara divaṭa vahina varasāva? lovturā budupiyāṇan vahansē namak lōkaya pahaḷa vunāṭa passē sadaham amārsāva hæmatenama vahinavā. menna mēmē væhi biṁdu nemeyi mē kiyannē. sadaham amārāva

그 안에는 숨은 뜻이 있었습니다. 네 대륙에 내리는 비란 무엇인가? lokuttara 부처님께서 세상에 나타나신 뒤에는 saddhamma의 amata 비가 모든 곳에 내립니다. 이 빗방울을 말하는 것이 아닙니다. saddhamma의 amata 비입니다.

nirvat nāganna kivvē pāpayak nokara væradi nokara vivr̥ta manasakin yuttava ē dharmaṣṭhānaya karanna. etakoṭa saśuddha venavā. etakoṭa mārgaphala labāganna puḷuvan arihat pat venna puḷuvan. ēkayi ēkē gæm̆buru arthaya.

벌거벗고 씻으라 하신 것은, pāpa를 짓지 않고 잘못을 하지 않고 열린 마음으로 그 dharma에 몸을 씻으라는 것입니다. 그러면 깨끗해집니다. 그러면 magga와 phala를 얻을 수 있고 arahant에 이를 수 있습니다. 그것이 그 깊은 뜻입니다.

anna anna vyaṁgārtha daham

바로 숨은 뜻의 dharma입니다.

asun balana manussayō gihillā budurajāṇan vahansēṭa kiyanavā. īḷan̆gaṭa gihillā balanakoṭa dahas gānak bhikṣūn vahansēlā kasina pibisina han̆ḍak nǣhæ. okkoma niccalayi. puduma saṁvaratvayak.

말을 길들이는 사람이 부처님께 와서 말씀드린 일이 있습니다. 그가 와서 보니 수천 명의 bhikkhu가 있는데 기침 소리, 재채기 소리 하나 없습니다. 모두 고요합니다. 놀라운 절제입니다.

kisi kenek ḷan̆ga mehema saṁvaratvayak æti pirisak næha. hon̆da kramayak tiyenavā metana mēka alla gattot maṭat væḍak gattā.

'누구에게도 이런 절제를 갖춘 무리는 없다. 여기 좋은 방법이 있구나. 이것을 알아 두면 나도 쓸모가 있겠다.'

mahatmaya assaya damanaya karana pudgalayanē. mona vidihenvat tunva hikma ganna ehæ. tan̆galanavā mehāṭa tan̆galanavā mahā karadarē tiyennē. mama danna śāstraya ævā nam hikmaganna kramayak næ. mē hāmudura ṭika hikmapu kramaya ahagattā nam budu hāmuduruvangē maṭat puḷuvan gihillā magē asvaya ṭika hikmava ganna ē kramen ē mōḍayā ehema hitana.

그 사람은 말을 길들이는 사람이지요. 어떻게 해도 길들일 수가 없습니다. 이리 날뛰고 저리 날뛰어 큰 골칫거리입니다. '내가 아는 기술로는 길들일 방법이 없다. 이 스님들을 길들인 방법을 부처님께 들어 두면 나도 가서 그 방법으로 내 말들을 길들일 수 있겠다.' 그 어리석은 이는 그렇게 생각합니다.

mēka ahaganna ōna budurajāṇan vahansē kiya svāmīni oba vahansēgema mē dahas gānāvak bhikṣūn vahansēlā harima saṁvarayi. oba vahansē mē saṁvaratvaya labā dunnē kohomada? mokakda ē kramaya?

이것을 여쭈어야겠다며 부처님께 말씀드립니다. '존자시여, 당신의 이 수천 bhikkhu들은 아주 잘 절제되어 있습니다. 이 절제를 어떻게 이루어 주셨습니까? 그 방법이 무엇입니까?'

kiyanakoṭama asēṭiya damanaya karanna yodāganna puḷuvanda? kramayakda kiyalā balāganna. mama mē ahannē. oya vidihaṭa uttarayak dunnā.

그렇게 말하면서 '말을 길들이는 데 쓸 수 있는 방법인지 알아보려고 여쭙는 것입니다'라고 답했습니다.

budurajāṇan vahansē yanavā etakoṭa asva dhamma sārisi dænaṭa oba assaya damanaya karannē kohomada kiyanna.

부처님께서 말씀하십니다. 'assadammasārathi여, 먼저 그대는 말을 어떻게 길들이는지 말해 보라.'

mama hon̆din hadāganna balanavā. bæṭiyāra taravaṭu karalā hadāganna balanavā. ehemat bæriva maralā dānavā.

'저는 좋게 다루어 보려 합니다. 안 되면 꾸짖어서 다루어 보려 합니다. 그래도 안 되면 죽여 버립니다.'

dæn mama karannē ōka tamayi. itin mama mē magē śrāvakaya hadannat ohomamayi. māt hon̆din kiyanavā. bæri vunot taravaṭa karanavā. māt bæriva maralā dānavā.

'나도 바로 그렇게 한다. 나도 내 제자를 그렇게 다룬다. 나도 좋게 말한다. 안 되면 꾸짖는다. 그래도 안 되면 죽여 버린다.'

anna vayaṁgārthayak.

바로 숨은 뜻입니다.

dæn loku praśnayak vuṇā ara assa dhammasāritiyaṭa yakō mē kurā kūpuvayekvat maranna kiyalā nam epā kiyalā hænā kara budupiyāṇan vahansē mē śrāvakayō gæna kiyanavā hon̆din kiyalā balanavā bærihenam taravaṭu karalā balanavā bæriva maralā dānavalu. ehema mē hadalā tiyennē. ehema nætnam mēka tērum ganna bæhænē.

그 assadammasārathi에게 큰 문제가 되었습니다. '아니, 이분은 작은 개미 한 마리도 죽이지 말라고 금하시는 부처님인데, 제자들을 좋게 말해 보고 안 되면 꾸짖어 보고 그래도 안 되면 죽여 버린다니. 그렇게 길들여 놓으셨다는 건가. 이건 도무지 이해할 수가 없다.'

svāmīni mēkē arthaya mokakda maṭa mēka væṭahennē. mē hæn̆gava arthayak mēkē tiyenavā pēnnē.

'존자시여, 이것의 뜻이 무엇입니까? 저는 이해가 되지 않습니다. 여기에 숨은 뜻이 있는 것 같습니다.'

itin asva dhammatārthaya magē hon̆din kakīma kiyannē menna mē dē karagattot menna mē yahapata læbenavā kiyalā dharma dēśanā kirīmayi. mēka tamayi magē hon̆din kiyana. ēka ahannē nætuva tavat væradi væḍa karanavā nam oya væradi væḍa kaḷot menna mē vināśaya siddha venavā menna mē apāgata vīma siddha venavā kiyalā ēkē naraka pætta kiyā tiyena vā. bhayānaka pætta kiyā denavā. ēka tamayi magē taravaṭuvē. ēkat ahanna tu tavat væradi karaga nam magē śrāvaka kiyalā mama gaṇan ganna næha pættakaṭa karanavā. ēka tamayi magē marā dæmīma. menna mēkayi mayikrama.

'assadammasārathi여, 내가 좋게 말한다는 것은 이렇게 하면 이런 좋은 일을 얻는다고 dharma를 설하는 것이다. 그것이 나의 좋게 말함이다. 그것을 듣지 않고 또 잘못을 저지르면, 그런 잘못을 하면 이런 망함이 일어나고 apāya에 떨어진다고 그 나쁜 쪽을 말해 준다. 무서운 쪽을 알려 준다. 그것이 나의 꾸짖음이다. 그것도 듣지 않고 또 잘못을 저지르면 나는 그를 내 제자로 셈하지 않고 한쪽으로 밀어 둔다. 그것이 나의 죽임이다. 이것이 나의 방법이다.'

anna budurajāṇan vahansēgē marā dæmīma. mama eyāṭa hon̆din kiyannet næhæ. narakin kiyannet næhæ. magē śrāvakaya kiyalā gan gannē næhæ. ema magē śāsanayen piṭagena kiyalā ayin karanavā.

바로 부처님의 죽임입니다. '나는 그에게 좋게도 말하지 않고 나쁘게도 말하지 않는다. 내 제자로 여기지 않는다. 내 sāsana 밖이라며 내보낸다.'

menna mēka tamayi śāsanayen bæhæra kirīma tamayi magē śāsanaya ārya veniya marā dæmīma kiyannē kiyalā pennē. anna vyaṁgaraṇa hæn̆gavuṇu arthayak tiyenavā. hari gæm̆buru arthayak piṭin ekak pennanavā.

이렇게 sāsana에서 내보내는 것이 내 sāsana, ariya vinaya에서 말하는 죽임이라고 보여 주셨습니다. 바로 숨은 뜻입니다. 숨은 뜻이 있습니다. 아주 깊은 뜻을 두고 겉으로는 다른 것을 보여 줍니다.

itin oya piṭin ekak pennannē ara piṭin arthayak tibicca padavalaṭamayi. ēvaṭamayi gæm̆burin lōkōttara arthaya pennuvē. kalak yanakoṭa lōkōttara arthaya āya væhilā. ara issellā gatta laukika arthaya āyē paṭa bæn̆dagannavā.

그 겉으로 다른 것을 보여 주는 것은 원래 겉뜻을 지닌 바로 그 구절들입니다. 바로 그것들에 깊은 lokuttara 뜻을 담아 보여 주셨습니다. 세월이 흐르면 lokuttara 뜻은 다시 가려지고, 앞서 붙어 있던 lokiya 뜻이 다시 매어 붙습니다.

ara padaya ehema padavæla ehemama ganavā. adahasa venas velā. dæn kalak yanakoṭa śāsanaya aturu dahan venavā kiyannē padavæl nemeyi. oya kiyana arthaya lōkōttara arthaya yaṭa venavā.

그 구절, 그 구절 줄은 그대로 가져갑니다. 뜻만 바뀌어서. 세월이 흘러 sāsana가 사라진다는 것은 구절 줄이 사라진다는 것이 아닙니다. 그 뜻, lokuttara 뜻이 묻힌다는 것입니다.

ektaraha bamuṇek budurajāṇan vahansē ḷan̆gaṭa ævidilā kiyanavā. budurajāṇan vahansēgē dharma dēśanāvak ahalā unvahansēṭa praśaṁsā karanavā anē svāmīni. api oba vahansēṭa bohoma praśaṁsā karanavā. apē vēdayat oya katāva tiyenavanē.

어떤 brāhmaṇa가 부처님께 와서 말합니다. 부처님의 설법을 듣고 그분을 추어올립니다. '존자시여, 저희는 당신을 크게 우러릅니다. 저희 veda에도 그 이야기가 있지요.'

ara vēdaya tiyana ekak hædalā aragena budurajāṇan vahansēt ēkama kivvā apit kiyannē ōkamayi kiyalā sama venna hadanavā. dæn mehema vevī praśaṁsā karanavā.

veda에 있는 것을 끌어와 부처님도 그것을 말씀하셨고 우리가 말하는 것도 바로 그것이라며 같은 편이 되려 합니다. 그렇게 추어올립니다.

ē budurajāṇan vahansē gāthāvak kivvā. ārōgayā paramālābhā saṁṭṭhī paramandanaṁ aṭṭhaṁgikōca maggōca kēmaṁ amata gāmi nanti kiyalā.

그러자 부처님께서 게송 하나를 읊으셨습니다. 'ārogyaparamā lābhā, santuṭṭhiparamaṃ dhanaṃ, aṭṭhaṅgiko ca maggānaṃ khemaṃ amatagāminan'ti.'

kiyanakoṭama bohoma praśaṁsā karalā næha ara āyaharayā kiyanavā. tāmīni mama ēkaṭat praśaṁsā karanavā. apē vīdīt oya gāthāva tiyennē. apit ōkagen baṇa kiyana. oba vahansēt ē dharmayanē kiyannē. oba vahansēgē dharmayayi apē dharmayayi samānayinē. ē oba vahansēṭa mama ēkaṭā praśaṁsā karanavā kiyalā ohoma praśaṁsāvak kaḷā.

그 말씀이 끝나자마자 그 brāhmaṇa는 크게 추어올리며 말합니다. '존자시여, 저는 그것도 우러릅니다. 저희 veda에도 그 게송이 있습니다. 저희도 그것으로 설법합니다. 당신도 그 dharma를 말씀하시지요. 당신의 dharma와 저희 dharma는 같습니다. 그래서 당신을 우러릅니다.' 그렇게 추어올렸습니다.

dæn balamu artha venas velā nædda adat ē pāra ahanavā budurajāṇan vahansē bamuṇa ārōgayā paramālābhā kiyalā mama padayak kivvanē. kohomada baṇaḍa ēka vigraha karalā denna eka oba danna arthayen

이제 봅시다, 오늘도 뜻이 바뀌지 않았는지. 그러자 부처님께서 묻습니다. 'brāhmaṇa여, 내가 ārogyaparamā lābhā라는 구절을 말했지. 그대가 아는 뜻으로 그것을 풀어 보겠는가?'

æyi svāmīni nirōgikama koccara lābhayakda mama hari nirōgī nema balanna magē atapaya itin ædalā pennanavā haya hatiya pennanavā nirōgī ekama pennanavā maṭa koccara lābhayakda mēk næti itin koccara ættatda mē kiyannē ārōgiyā paramā lābhā kiyana eka ætta oya vidiyaṭa uttaraya mēka tamayi mama danna arthaya kiyalā.

'왜요, 존자시여, 병 없음이 얼마나 큰 이득입니까. 저도 아주 건강합니다, 보십시오.' 하고 팔다리를 뻗어 보이고 힘을 보이고 건강함을 보입니다. '제게 이것이 얼마나 큰 이득입니까. 이 말이 얼마나 참됩니까. ārogyaparamā lābhā라는 말은 참입니다.' 그렇게 답하며 이것이 자기가 아는 뜻이라고 했습니다.

ბma maṭa hon̆da udāharaṇayak upamāvak matak vuṇā. mē velāvē obaṭa væṭahena hæṭiyaṭa mēkaṭa uttarayak denna ōnē. eha bavanaṭa kiyanavā kāraṇaya

'그렇다면 지금 내게 좋은 비유 하나가 떠올랐다. 그대가 알아듣는 대로 이것에 답해야 한다.' 그렇게 brāhmaṇa에게 이야기를 꺼내십니다.

æs andha manussayek innavā. ē æs andha velā inna manussayāṭa eyāgē viśvāsa yāḷuvē. kaḷu gomas kareddak æn̆dumak genak dīlā hiṭan kiyanavā. mēka hon̆da sudu tāma æn̆dumak mēka æn̆daganna hari lassanayi hari hæḍayi kiyalā.

'눈먼 사람이 있다. 그 눈먼 사람에게 그가 믿는 친구가 검고 소똥 묻은 헝겊 옷을 가져다 주며 말한다. 이것은 좋은 흰 깨끗한 옷이다, 입으면 아주 예쁘고 보기 좋다.

ara æs pēnnē næti anda manussayā ara yāḷuvāgē vacanaya viśvāsa karalā. ara kaḷu gomas karalā æn̆duma aragena æn̆dagena harima lassanayi. harima suduyi harima tāmayi. mehema kiya kiya kiya kiyā ata gānavā nam. ē anda manussayāgē adahasa gæna obaṭa mokada hitennē?

눈이 보이지 않는 그 사람은 친구의 말을 믿고 그 검은 소똥 묻은 옷을 입고는 아주 예쁘다, 아주 희다, 아주 깨끗하다 하고 말하며 쓰다듬는다면, 그 눈먼 사람의 생각에 대해 그대는 어떻게 생각하는가?'

kiyalā bamuṇak kivvā. svāmīni andhakama, mōḍakama, notærenakama, notēranakama ærinna vena mokakda? ē hindāna ehema karannē. oya uttaraya dunnā.

brāhmaṇa가 말했습니다. '존자시여, 눈멂, 어리석음, 알아보지 못함, 이해하지 못함 말고 무엇이겠습니까. 그래서 그렇게 하는 것이지요.' 그렇게 답했습니다.

ēpāraṭa budurajāṇan vahansē kiyana bamuṇa ārōgayā paramālābhā kiyana eka tōranna kivvahama oba tōrapu kramaya hæṭiyaṭa balanakoṭa anna ē andhayayi obayi dennāma ekavā kiyalā maṭa pēnnē. ē andhayat ekayi obat ekayi.

그러자 부처님께서 말씀하십니다. 'brāhmaṇa여, ārogyaparamā lābhā를 풀어 보라 했을 때 그대가 푼 방식으로 보면, 그 눈먼 이와 그대 둘이 같다고 내게는 보인다. 그 눈먼 이나 그대나 같다.'

dæn mē manussayā æṭa vaḍā arthayak mēka dannē næti nisā. bim balāgena innavā.

이제 이 사람은 그보다 깊은 뜻을 알지 못하기에 땅만 내려다보고 있습니다.

itin ahanavā bamuṇa obaṭa oya gāthāva oya vēdayen in̆dan kiyanavā kiyalā kiyannē kohenda? āvē dannavada? oya gāthāva vēdayaṭa āpu hæṭi.

그래서 물으십니다. 'brāhmaṇa여, 그대는 그 게송을 veda에서부터 말해 왔다고 하는데, 어디서 왔는지 아는가? 그 게송이 veda에 들어간 내력을.

maṭa pera lovturā budurajāṇan vahansē namak mē lōkē pahaḷa velā hiṭiyā. unvahansē oya gāthāven nivan dakinna baṇak dēśanā kaḷā.

나보다 앞서 lokuttara 부처님 한 분이 이 세상에 나타나 계셨다. 그분이 그 게송으로 nibbāna를 보도록 설법하셨다.

mēkē arthaya pahu kālayakadī væhilā oya padavæla vēdayaṭa aragena laukika arthayakin oya vēda brāhmaṇayō bamuṇa aran āvā. onna oya arthaya tamayi oya gāthāvaṭa oba oya kivvē. oya gāthāva mula vēdayē vēdakārayō nemeyi. vēdayē inna guruvaru nemeyi. kāsepa budurajāṇan vahansē ē gāthāva kivvē.

그 뜻이 나중에 가려지고, 그 구절 줄을 veda로 가져가 lokiya 뜻으로 veda의 brāhmaṇa들이 가져왔다. 바로 그 뜻을 그대가 그 게송에 대해 말한 것이다. 그 게송의 시작은 veda를 지은 이들이 아니다. veda의 스승들이 아니다. Kassapa 부처님께서 그 게송을 말씀하셨다.

ēka tamayi oya dēṭa ævidinava aran innē. [ugura kǣrīma] adahasa venas karalā laukika arthaya.

그것을 그대들이 가져와 지니고 있는 것이다. [목 가다듬음] 뜻을 바꾸어 lokiya 뜻으로.'

dæn ārōgayā paramālābhā kiyana vacanayaṭa laukika arthayak oya dīlā tiyennē kiyalā budurajāṇan vahansē gomas karalā æn̆duma æn̆dagena hiṭan suduyi suduyi kiyalā hiṭan ata gāpu andayaṭa sama karalā hiṭan pennuvā nam nirōgīkavama paramalābhaya kiyana adahasa ada apē meccara bauddha raṭē. lē dandetana gahena bōḍ ekē ē mokakda tiyennē? ārōgayā paramālalābhōhalaya mokakda tiyennē issellāma? ārōgiyā paramālābhak nirōgikama paramalābhayak ara bamuṇagē adahasa nemeyida ada bauddha raṭē tiyena oya gāthāvaṭa tiyennē.

ārogyaparamā lābhā라는 말에 그대가 준 것은 lokiya 뜻이라며, 부처님께서는 소똥 묻은 옷을 입고 희다 희다 하며 쓰다듬은 눈먼 이와 같다고 보여 주셨는데, 그 '병 없음이 가장 큰 이득'이라는 생각이 — 오늘 우리의 이 불교 나라에서 피를 나누는 곳에 거는 판에 무엇이 적혀 있습니까? 'ārogyaparamā lābhā.' 맨 먼저 무엇이 적혀 있습니까? 'ārogyaparamā lābhā, 병 없음이 가장 큰 이득.' 오늘 불교 나라에서 그 게송에 붙어 있는 것은 그 brāhmaṇa의 생각 아닙니까?

ehenam adahas venas velā nætuva

그런데도 뜻이 바뀌지 않았다고 하겠습니까?

budurajāṇan vahansē dēśanā bamuṇa oya gāthāvē niyama arthaya dænaganna oya leḍak nætuva innaekalā āvēyayi kiyana eka nemeyi ōgē arthaya. oya piṭin pennana eka nemeyi. ōkē gæm̆buru arthayak tiyenavā.

부처님께서 설하십니다. 'brāhmaṇa여, 그 게송의 참뜻을 알라. 병 없이 지내는 것이 이득이라는 것이 그 뜻이 아니다. 겉으로 보이는 그것이 아니다. 거기엔 깊은 뜻이 있다.'

mokakda mē arthaya? mē paṁca upādānaskandhaya piḷiban̆dava yathārthaya tatu dækka kenāṭa mēke nisaruva væṭahenna paṭan gannavā. dharmānukūlava paṁca upādānaskandhaya hæṭi dækkaṭa passē mēka ekama rōgayaknē.

그 뜻은 무엇인가? 이 pañca upādānakkhandha의 있는 그대로를 본 이에게는 그것의 알맹이 없음이 보이기 시작합니다. dharma에 맞게 pañca upādānakkhandha의 모습을 본 뒤에는, 이것이 하나의 병이지요.

mē paṁca upādānaskandhaya mahā rōgayak vagē dakinna paṭan gannavā. mē lōka satyayā mē paṁca upādānaskandhaya nægayen peḷilā. keḷavarak næti rōga valaṭa goduru vennē. geḍiyak kuṇu velā vækkenna geḍiyak væni ōja galanna geḍiyak væni mē atbæv labā.

이 pañca upādānakkhandha를 큰 병처럼 보기 시작합니다. 이 세상 중생은 pañca upādānakkhandha라는 병에 시달려 끝없는 병의 먹잇감이 됩니다. 썩어 진물이 흐르는 종기 같은, 고름이 흐르는 종기 같은 이 몸을 얻고서,

paṁca upādānaskandhaya hari vædagat eyā kiyalā bæn̆di bæn̆di ræn̆dī ræn̆dī. ēka hadagā ēka suddhayi kiyalā ē passē enavā.

pañca upādānakkhandha가 아주 소중하다며 묶이고 또 묶이고 머물고 또 머물러, 그것을 아끼고 깨끗하다며 그 뒤를 좇습니다.

menna mēka tamayi daham æsa næti ayaṭa tamayi mē andhayak kiyannē.

dharma의 눈이 없는 이들을 두고 눈멀었다고 하는 것이 바로 이것입니다.

anna ē daham æsa pahaḷa velā æsi andhaya vāgē pr̥thagjana manussayā. paṁca upādānāskandhayō hari vædagat dēval kiyalā aragena mē lōkayā kiyanavan ahalā. ēvat darāgena ēvā viśvāsa karalā. ē vagēma tamāgē hita mityā dr̥ṣṭiyaṭa gōcaralā rævaṭilā. vaṭinādayak tamayi kiyana nigamanayen ōka atagā innavā ara sudu æn̆duma kiyalā kaḷu gomaskaḍa ata gakā inna andhaya vagē.

dharma의 눈이 나지 않아 눈먼 이와 같은 puthujjana는, 세상 사람들이 하는 말을 듣고 pañca upādānakkhandha를 아주 소중한 것이라 여겨 붙들고 믿으며, 자기 마음도 micchā diṭṭhi에 걸려 속아서, 값진 것이라는 결론으로 그것을 쓰다듬고 있습니다. 흰 옷이라며 검은 소똥 헝겊을 쓰다듬는 눈먼 이처럼.

kavada hari paṁca upādānaskandhaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen yathārthayen dækkaṭa passē anē ē meban̆duvan eyāṭa pahaḷa venavā daham pæsa pahaḷa venavā.

언젠가 pañca upādānakkhandha를 anicca로, dukkha로, anatta로 있는 그대로 본 뒤에는 '아, 이런 것이구나' 하는 앎이 그에게 생기고, dharma의 눈이 열립니다.

dæn ahanavā rēṭa ara andhayaṭa bet karalā æs pǣdunāna ara æn̆du bæn̆dagena atagā inna velāvē. eyā dæn mokak kiyayi ara æn̆duma dækalā. kaḷu gomat kaḍayaknē mama mē æn̆da æn̆dagena atagā innē sudun æn̆dumak kiyalā. mēka genak dunna ekkenā maṭa hitavatē kiyalā hitā hiṭiyāda mama ravaṭṭapu ekkenek.

이제 묻습니다. 그 눈먼 이가 약을 써서 눈이 떠졌다면, 그 옷을 입고 쓰다듬고 있던 때에 그 옷을 보고 무엇이라 하겠습니까? '검은 소똥 헝겊을 나는 입고서 흰 옷이라며 쓰다듬고 있었구나. 이것을 가져다 준 이를 나는 친구라 여겼는데 나를 속인 자였구나.'

ara gomas karana æn̆dumat galavalā visi karalā ara pudgelaya hiti hitavatkamak tiyenavā ēkat ayin karavada nædda svāmīni ēka ayin karanavā gomas karat ayin karanavā. ehenam daham æhæ

그는 그 소똥 옷을 벗어 던지고 그 사람과의 가까움도 걷어 내겠습니까, 아니겠습니까? '존자시여, 걷어 냅니다. 소똥 옷도 벗어 던집니다.'

gomas karat ayin karanavā. ehenam daham æhæ pahaḷa vecca kenā paṁca upādānāskandhaya nævata æn̆duma hari vaṭinavā kiyalā hitā hiṭapu eka pættakaṭa visi karalā ēka dunna dr̥ṣṭiyat magē hitavata ekka vaśayen āpu saturek kiyalā dækalaṭa ayin karanavā.

그렇다면 dharma의 눈이 열린 이는, pañca upādānakkhandha라는 옷을 아주 값지다고 여기던 것을 한쪽으로 던져 버리고, 그것을 건넨 diṭṭhi도 친구인 척 다가온 원수라고 보고 걷어 냅니다.

menna mē paṁca upādānaskandhaya næmati uṇa tiyenakan. upādāna patyā bhava bhava patyā jāti jāti patyā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanasa upāyāsā sambhāvantiya kiyana menna metana væṭenavā.

이 pañca upādānakkhandha라는 것이 있는 한, 'upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇa-soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā sambhavanti' — 바로 여기에 떨어집니다.

menna mēka tamayi rōgayak rōga lakṣaṇayak.

이것이 바로 병이고 병의 증세입니다.

mē paṁca upādānaya asārayi kiyalā dækalā athæra giya kenāṭa upādāna nirōdha venavā. upādā nirōdhā bhava nirōdhō bhava nirōdhā jāti nirōdhō jāti nirōdhā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanāsa upāsā nirōjjanti menna niruddha vena eka. menna rōga nivāraṇaya menna ārōgaya.

이 pañca upādāna가 알맹이 없다고 보고 내려놓은 이에게는 upādāna가 그칩니다. 'upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇa-soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā nirujjhanti.' 바로 이것이 그치는 것입니다. 바로 병이 낫는 것입니다. 바로 ārogya입니다.

menna mē ārōgaya læbuvā nam rōgayen ahak velā anna eyā ariha satvayaṭa pat vuṇā. anna ēka paramalābhayak.

이 ārogya를 얻었다면 병에서 벗어나 그는 arahant의 자리에 이른 것입니다. 바로 그것이 가장 큰 이득입니다.

onna ōkayi gāthāvē tēruma kiyalā dharmānukūlava lōkōttara adahasin tōralā dunnā.

'바로 그것이 이 게송의 뜻이다'라고 dharma에 맞게 lokuttara 뜻으로 풀어 주셨습니다.

dæn apiṭa ahanna pat tiyenavada ārōgayā paramālābha ohoma tōralā. budupiyāṇan vahansē dunna dahama hæn̆gilā nædda? koccaraṭa hæn̆gevilā.

이제 우리가 ārogyaparamā lābhā를 그렇게 풀어 주는 것을 들을 기회가 있습니까? 부처님께서 주신 dharma가 가려지지 않았습니까? 얼마나 가려졌는지.

ehenam bamuṇa dahama nemeyida matu velā tiyennē? nivan maga yaṭavelā bamuṇan genāpu laukika maga matu karalā nemedalāda tiyennē. in nivan tiyeyi nivan maga læbī væḍi dhyāna mārga palahamba veyi.

그렇다면 떠올라 있는 것은 brāhmaṇa의 dharma 아닙니까? nibbāna 길은 묻히고 brāhmaṇa들이 가져온 lokiya 길이 드러나 있는 것 아닙니까? 그러니 nibbāna가 있겠습니까, nibbāna 길을 얻겠습니까, jhāna와 magga, phala를 얻겠습니까?

mēvā tērum ganna ōnē. mēvā tamayi sæn̆gavuṇu daham neveyārtha nītārtha ven karaganna ākāraya

이것들을 이해해야 합니다. 이것이 숨은 dharma, neyyattha와 nītattha를 가려내는 방법입니다.

ē vagē viśēṣa daham mula oya sattis bōdhipākṣika dharma hæma ekakma vacana valin āvā. hæbæyi vacana valin āvaṭa ehekavat lōkōttara arthaya tibunē næha. ē nisā śāsanaya aturu dahan velā tibuṇā kivē.

그 같은 특별한 dharma의 바탕인 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma는 모두 낱말로는 전해졌습니다. 그러나 낱말로 전해졌어도 어디에도 lokuttara 뜻은 없었습니다. 그래서 sāsana가 사라져 있었다고 한 것입니다.

ēvaṭa budurajāṇan vahansē niyama lōkōtara adahasa dunnā. oya padavælaṭa adahasa ōka nemeyi. menna mēkayi. menna mē maga giyāmayi mē adahasatin gattahamayi nivan maga hamba vennē. anna ehema dunna ēvā tamayi ada hæn̆gavilā tiyennē. namut

그것들에 부처님께서 참된 lokuttara 뜻을 주셨습니다. '그 구절 줄의 뜻은 그것이 아니라 이것이다. 이 길을 가야, 이 뜻으로 받아들여야 nibbāna 길을 만난다.' 그렇게 주신 것들이 오늘 가려져 있습니다.

ēvā tamayi ada hæn̆gavilā tiyennē. namut tripiṭakaya adat tiyenavā. tōrāganna bærikama nisā hō nuvaṇin menehi karalā vimasalā ēka kiyavalā næti nisā hō oya tan ahuvennē næ. ēkayi kāraṇaya.

그러나 tipiṭaka는 오늘도 있습니다. 가려내지 못해서든, 슬기롭게 마음에 두고 살피며 읽지 않아서든, 그 자리가 잡히지 않는 것입니다. 그것이 까닭입니다.

dæn mē sapta ārya dhanaya pahadā denna kiyalā illīmak karanavā. śraddhā danaṁ sīla danaṁ hiriyotppiyan danaṁ suta dhananta cāgōca paññāmi saptamaṁ dhanaṁ mē ārya dhana hata śraddhā dhanaya sīla dhanayē hiri dhanaya ottappa dhanaya sr̥ta dhanayē tyāga dhanaya pragnā dhanaya menna āryayangē dhanavat karanavā.

이제 일곱 ariya dhana를 풀어 달라는 청이 있습니다. 'saddhā dhanaṃ sīla dhanaṃ hiri ottappiyaṃ dhanaṃ suta dhanañca cāgo ca paññā ve sattamaṃ dhanaṃ' — 이 일곱 ariya dhana: saddhā dhana, sīla dhana, hiri dhana, ottappa dhana, suta dhana, cāga dhana, paññā dhana. 이것이 ariya들을 넉넉하게 합니다.

lōkayāṭa koccara dhanaya tibuṇat kōṭipati vuṇat rāga, dvēśa, mōha sahagatanāva væḍa piḷila dasa akusal sahitanak avurudu 4hā 50k 60k kālayak tuḷa mama mehemayi kiyaka in̆dalā. ara karapu asādhāraṇa valaṭa antima hin̆gā kana eban̆du tænakihin upadinnat puḷuvan. ehema nætnam satara apāgata satvayek velā upadinnat puḷuvan.

세상 사람이 아무리 재물이 많아 큰 부자가 되어도, rāga, dosa, moha가 섞인 삶의 방식으로, 열 가지 akusala와 함께 40년, 50년, 60년 동안 '나는 이런 사람이다' 하며 살았다면, 그 저지른 부당함 때문에 마지막에는 빌어먹는 그런 곳에 태어날 수도 있습니다. 아니면 네 apāya의 중생이 되어 태어날 수도 있습니다.

edāṭa eyāṭa dhanaya pihiṭa velā næha. ṭika kālayak rahavaṭalā tibuṇa tamā kōṭipatiya kiyalā. eyā dannema nætuva koklā giyā vitarayi kōṭipatikama ivara.

그날 그에게 재물은 의지가 되지 못합니다. 잠깐 동안 자기가 큰 부자라고 속았을 뿐입니다. 그가 모르는 사이 숨이 끊어지자마자 부자 노릇은 끝입니다.

bæri velā hari ē kōṭipati velā hiṭan uddāmi laṁjana karapu baḷi væḍa valin ballek ehema vuṇāna.

어쩌다 그렇게 부자로 살면서 거들먹거리며 저지른 나쁜 짓 때문에 개가 되었다고 합시다.

hari hamba karalā hiṭan avurudu hadapu okkoma vyāpārika sthāna okkoma hadalā tiyenavā. ādāyam ganna tænaṭa karuṇu venakoṭa minihema mærilā.

열심히 벌어서 여러 해 동안 장사 자리들을 모두 지어 놓았습니다. 벌이를 거둘 때가 되자 그 사람이 죽어 버렸습니다.

dæn itin inna daruvanṭa ehema upades dīlā tibunē. nanṭa oluva pāt nokaḷo tattvayen in̆dagena kaṭayutu karagena inna hæṭi. ōvā tamayi dunnē.

남은 자식들에게는 남에게 머리 숙이지 않고 체면을 지키며 일을 해 나가는 법, 그런 것을 가르쳐 두었습니다.

hæbæyi ara karapu balæḍavalaṭa ara pudgalayā ballek velā dæn hon̆daṭa ādāyan ena velāvēdī ballā dæn bal eṭa loku vecca ballek velā ara pæraṇi purudaṭa enavā vavvaṭa koyahari daḍa ballek velā in̆dalā enakoṭa mokada karannē?

그런데 그 나쁜 짓 때문에 그 사람은 개가 되었고, 이제 벌이가 잘 들어올 무렵 그 개가 자라 큰 개가 되어 옛 버릇대로 찾아옵니다. 어딘가 떠돌이 개로 있다가 찾아오면 어떻게 할까요?

æyi helalā gāvahama balannē ara mahēśākkenāgē puruvē tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

in̆daganna āvahama mokak karayi

앉으려고 들어오면 어떻게 하겠습니까?

dæn dannavada putu ṭika mē apē kōṭipati tāttā tamayi mē aya æjan innē kiyalā. gattā pollak gattā musna viṭa āye novenna dunnā.

아들들이 알겠습니까, 우리 부자 아버지가 이 모습으로 와 있다는 것을? 몽둥이를 들고 다시는 오지 못하게 한 대 쳤습니다.

anit pætten yanavā kusiyaṭa rahaya ēvā kanna gattā dora kolla dunna pārak. itin hamba veyi.

다른 쪽으로 돌아 부엌으로 기어들어가 그것을 먹으려 하자 문빗장으로 한 대 맞았습니다. 그렇게 얻어맞겠지요.

aḍu taramen kaṇḍa vēlak hamba karanna kōṭipatikama mærilā hæṭam avurudda dekak giyā.

부자가 죽은 지 한두 해가 지났는데, 적어도 밥 한 끼 얻어먹기도 힘듭니다.

ē maraṇayen passē tamanṭa kanna vēlak hamba karalā denna ē tamangē tibicca mudala tamangē tibicca uddāmaya vaṭinavā kiyalā rækægat eka dæn itin piḷisaraṇa velā tiyenavada aguliya budiyen ennavat enna denna næti tattvayaṭa panna ballek velā haṭa pannā nēda dhanaya

그 죽음 뒤에, 자기가 먹을 한 끼를 마련하는 데 자기가 가졌던 돈, 값지다며 지켜 온 거들먹거림이 이제 의지가 됩니까? 부엌 근처에도 오지 못하게 쫓겨나는 처지의 개가 되지 않았습니까? 재물이라는 것이.

eyā lōkayā ravaṭṭana mila mudav dēpola mēvā neveyi mē ārya vinaya dhanaya kiyannē.

세상 사람을 속이는 값, 돈, 재산 — 이것들이 ariya vinaya에서 말하는 dhana가 아닙니다.

yam dhanayak læbuvā nam ē hētuven labana sukhita mudita bhāvaya kavadā hari vimuktiyen pūrṇa karaganna turu keḷavara novī ohu pasu pasa enavā nam ohuṭa innakan hari dhanayak læbuṇā. pævætma innaka

어떤 dhana를 얻었다면, 그것으로 얻는 즐겁고 기쁜 상태가 언젠가 vimutti로 다 채울 때까지 끝나지 않고 그 사람 뒤를 따라온다면, 그는 참된 dhana를 얻은 것입니다. 있음이 이어지는 동안 내내.

yam kenekgē śraddhāva pihiṭiya nam budu dahama ahalā ē satyayagirehi viśvāsa mātrayak hō pihiṭiyānam ē śraddhā mātrayak pihiṭapu hatara apāyen nidahas poḍi dhanayakda hambavelā tiyennē?

어떤 이에게 saddhā가 섰다면, 부처님의 가르침을 듣고 그 진실에 대한 믿음이 조금이라도 섰다면, 그 saddhā가 조금 선 이는 네 apāya에서 벗어납니다. 작은 dhana를 얻은 것입니까?

ēka ara avurut 34ṭa sīmā vecca ekak nemeyi.

그것은 서른네 해에 그치는 것이 아닙니다.

etana paṭan gena nivan daknā jāti dakvāma satara apā dukin nidahas karanna balayak tiyenavā. sugatiyaka sukhita mudita sænaka upaddavanna balayak tiyenavā.

거기서부터 nibbāna를 보는 생에 이르기까지 네 apāya의 괴로움에서 벗어나게 하는 힘이 있습니다. sugati에 즐겁고 기쁘게 태어나게 하는 힘이 있습니다.

etana idagirin nata karannē næhæ. āpahu yannē næha. ituru ṭika pūrṇa karana pættaṭa gnānaya vaḍanna maga pahadana

거기서 무너지지 않습니다. 되돌아가지 않습니다. 남은 것을 채우는 쪽으로 ñāṇa를 기르도록 길을 열어 줍니다.

śraddhā dhanayē pihiṭapu kenāṭa lōkē asāratvaya mehemayi kiyalā ektarā maṭṭamaka hari væṭahīmak āvānam ohu autukan asādhāraṇakam karana mānasikatvayak tiyamanam ēka duruvelākin ohuṭa sīla guṇayak pihiṭanavā.

saddhā dhana에 선 이에게 세상의 알맹이 없음이 이렇다는 깨달음이 어느 정도라도 왔다면, 그에게 부당한 짓을 하는 마음가짐이 있었더라도 그것이 없어지고 sīla의 덕이 섭니다.

anna ē pihiṭenāṭa sīla dhanayak hambavenavā.

그렇게 선 이에게 sīla dhana가 생깁니다.

eyā mē lōkē yathārthaya piḷiban̆da ektarā maṭṭamaka dænuvatkamak labalā tiyenavā. yathahuvak. ē tuḷin ohu śr̥ta dhanayak labalā tiyenavā.

그는 이 세상의 있는 그대로에 대해 어느 정도 앎을 얻었습니다. 그것을 통해 suta dhana를 얻었습니다.

ē nisā mē lōkayē hu athærena pættaṭa, noælena pættaṭa midena pættaṭa manasa pihilā tiyennē.

그래서 그의 마음은 이 세상을 놓아 버리는 쪽, 들러붙지 않는 쪽, 풀려나는 쪽으로 서 있습니다.

tyāga kirīmē lakṣaṇayaṭada masuru gati næhæ. lōkayāgen ædagena bæn̆dagena ātmādī vaśayen ātma lābhayaṭa kaṭayutu karannē næti pudgalayek bavaṭa pat vuṇā. etakoṭa tyāgadhanayak læbilā tiyenavā. tyāga karana mānasikatvayak.

내어 주는 성향이 있고 인색함이 없습니다. 세상에서 끌어당기고 묶어 '나'를 앞세워 제 이익만을 위해 일하지 않는 사람이 되었습니다. 그러면 cāga dhana를 얻은 것입니다. 내어 주는 마음가짐입니다.

ohuṭa ætta æti ākārayen dækalā nivanen mepiṭa sænasenna senak nǣha. athærīmadī keḷavara karannē kavakda? edāṭa tamayi siyalu duken nidahas kiyana pragnāva pahaḷa velā tiyennē. pragnā dhanaya tiyenavā.

그는 있는 그대로 보았기에 nibbāna 이쪽에는 위안을 얻을 곳이 없습니다. 놓아 버림을 끝내는 것은 언제인가? 바로 그날 모든 괴로움에서 벗어난다는 paññā가 나타납니다. paññā dhana가 있는 것입니다.

menna mē etakoṭa pāpayak karanna giyāma attiya asādhāraṇaya ræjjā viya yutu deyak, biya yutu deyak, vināśayaṭa pat vena deyak eyā dakinna nuva nisā læjjā baya kiyana deka tiyenavā. dēva dharma tiyenavā.

그러면 pāpa를 지으려 할 때, 그 부당함을 부끄러워해야 할 것, 두려워해야 할 것, 망하게 하는 것으로 보는 슬기가 있기에 부끄러움과 두려움 둘이 있습니다. deva dhamma가 있습니다.

ehenam ohu etana idilā ē at bæva balannam eku deviyek velā hari bam̆bek velā hari sasara gamana keḷavara kara væḍa karagannavā misak ataramaṁ venna saṁsārē ataramaṁ venna ōṭa hētu næha. ē dhanayē sasara dukema nidahas karalā sasara anātatvayen nidahas karana dhanayak. ehenam mē dhana hata hari vædagat.

그렇다면 그는 그 자리에 서서 그다음 생을 보더라도 deva가 되든 brahma가 되든 saṃsāra의 길을 끝내도록 일을 해 나갈 뿐, saṃsāra에서 길을 잃을 까닭이 없습니다. 그 dhana는 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나게 하고 saṃsāra의 기댈 곳 없음에서 벗어나게 하는 dhana입니다. 그러니 이 일곱 dhana는 아주 중요합니다.

śraddhā dhanaya labanakoṭama anit danat læbilā. ēka tamayi yathārthaya.

saddhā dhana를 얻을 때 다른 dhana도 함께 얻어집니다. 그것이 있는 그대로입니다.

mē dhanāti yam pragnā dhanayak ætda ē siyalu dhanayanṭa vaḍā śrēṣṭhayi kiyalā pennanavā. eham pragnā dhanayē ara siyalla abhibhavā gihillā hiṭan vimuktiya labā denavā.

이 dhana 가운데 paññā dhana가 모든 dhana보다 뛰어나다고 보여 줍니다. 그 paññā dhana가 그 모두를 넘어서서 vimutti를 줍니다.

mē kāma taṇhā, bhava taṇhā, vibhava taṇhā kiyana mē vacana tunak ahalā tiyenavā mēka mē niruddha sahitava vigraha karalā denna kiyalā.

kāma taṇhā, bhava taṇhā, vibhava taṇhā라는 세 낱말을 두고, 이것을 nirutti와 함께 풀어 달라는 물음이 있습니다.

mē kāma kiyana vacanaya hædunu ākāraya dakinna ōnē. æyi kāma kiyannē? ka ama kāma

kāma라는 낱말이 생겨난 방식을 보아야 합니다. 왜 kāma라 하는가? ka-ama, kāma.

nomærena bava amr̥taya kṣēkara danavā nam pahat kara davanavā nam yam væḍa piḷivelakin ēka kāma væḍapiḷivelak.

죽지 않음인 amata를 다하게 한다면, 깎아내리고 태워 버린다면, 어떤 삶의 방식으로든 — 그것이 kāma 방식입니다.

ama kṣē karana væḍapilak ætda kāma væḍapiḷivelā. kāma kiyannē āśvādayanṭa nemeyi.

ama를 다하게 하는 방식이 있다면 그것이 kāma 방식입니다. kāma란 즐거움을 가리키는 말이 아닙니다.

āśvādaya passē giyot amr̥taya kiyana nivana kṣaya velā yanavā. nivan pættaṭa yanna bæ. dæn āśvāda kāma vennē anna ē hētuven.

즐거움을 좇으면 amata라는 nibbāna가 다해 버립니다. nibbāna 쪽으로 갈 수 없습니다. 즐거움이 kāma가 되는 것은 바로 그 까닭입니다.

ama kṣē karana nisā. ama hevat nivana nivana gevāharinavā nivana kṣē kara damanavā nam yam hētuvakin mēkaṭa kiyanavā kāma. dæn

ama를 다하게 하기 때문입니다. ama, 곧 nibbāna를 닳게 하고 다하게 하는 어떤 까닭이 있다면, 그것을 kāma라 합니다.

hētuvakin mēkaṭa kiyanavā kāma. dæn monavædda? nivanaṭa gevā harini nivanaṭa nivanaṭa væya ævannē nættē. rūpa kāma saddha kāma gandha kāma rasa kāma poṭṭhabba kāma kiya kāma āśvāda paṁca kāma āśvādayak ætda anna ē paṁcakāma ē paṁca āśvādaya passē giyot amr̥tta næmati nivanaṭa bādhakayā. ēvā kāma venavā.

그렇다면 무엇이 nibbāna를 닳게 하는가? rūpa kāma, sadda kāma, gandha kāma, rasa kāma, phoṭṭhabba kāma라는 kāma의 즐거움, 다섯 kāma의 즐거움이 있다면, 그 다섯 kāma, 다섯 즐거움을 좇으면 amata라는 nibbāna에 걸림돌이 됩니다. 그래서 그것들이 kāma가 됩니다.

amr̥tavan nivanaṭa bādhāva vena ākārayē rūpa, sabda, gandha, rasa, sparśabhukti vin̆dinna yanavā nam eyā kāma atrapu næti senavā.

amata인 nibbāna에 걸림이 되는 식으로 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음의 누림을 누리러 간다면 그는 kāma를 버리지 못한 것입니다.

eyāgē bhava kāma bhava.

그의 bhava는 kāma bhava입니다.

yamkisi kenekgē ē kiyannā vū amr̥tayi kiyana nivanaṭa bādhā pamaṇavannē matvena kāmaya. kāma hētu karannē mat vena maṭṭamak āvot tamayi bādhā pamaṇavannē.

어떤 이에게 그 amata라는 nibbāna에 걸림이 되는 것은 취하게 하는 kāma입니다. kāma가 취할 만큼의 수준에 이르러야 걸림이 됩니다.

dæn mat vena maṭṭama nisā mōhayaṭa pat karanavā. mavana maṭṭamak tiyenavā nam kramakramayen pragnāva væḍamin ohu æsuru karapu kāma mātayat ivat karalā damanavā. midī yanavā.

취하는 수준이 moha에 빠지게 합니다. 그런 취하게 하는 수준이 있다면, 차츰 paññā를 기르면서 그가 가까이하던 kāma의 취함도 걷어 냅니다. 풀려납니다.

etakoṭa ē nisā kāma taṇhāva nivanaṭa bādhakayi.

그래서 kāma taṇhā는 nibbāna에 걸림돌입니다.

[ugura kǣrīma] tama bhava taṇhā

[목 가다듬음] 다음은 bhava taṇhā입니다.

bhava kiyannē bahaḷa venavā. bihi karanavā. bihi karavanavā nam yam tænaka haṭagannavanavā nam yam tænaka yam yam jāti ēkaṭa avaśya karannā mē lōkaya san̆dahā bæn̆dīmak ætda? pævætma san̆dahā bæn̆dīmak ædda. pævætmaṭa tiyena bæn̆dīma jīvat venna tiyena āsāva āpuhama bhava taṇhā baha kiyana vacanaya pennannē pahaḷa karalā denavā.

bhava란 나타남, 낳음입니다. 낳게 한다면, 어떤 곳에 생겨나게 한다면, 어떤 곳의 어떤 jāti, 그에 필요한 이 세상에 대한 묶임이 있다면, 있음을 위한 묶임이 있다면 — 그 있음에 대한 묶임, 살고 싶은 바람이 오면 그것이 bhava taṇhā입니다. bhava라는 낱말은 나타나게 해 준다는 것을 가리킵니다.

va bhava kiyalā kiyannē pahaḷa karavanavā. pahaḷa vana tænaṭa dānavā kiyana ekayi.

bhava란 나타나게 한다, 나타나는 자리로 떨어뜨린다는 뜻입니다.

mē pahaḷa venavā kiyalā vacanayak tiyenavā. yamak haṭagannaṭa kiyannē pahaḷa venavā. pahaḷa vennē kiyana eka vacanaya ihaḷa venavā. ihaḷa venna nam nivan magenna ōnē.

'pahaḷa venavā'라는 말이 있습니다. 무엇이 생겨나는 것을 'pahaḷa venavā', 곧 나타난다(아래로 내려온다)고 합니다. 이 말의 맞은편은 'ihaḷa venavā', 위로 오른다는 말입니다. 위로 오르려면 nibbāna 길로 가야 합니다.

eyin pahala vena ēvā lōkē. lōkē tiyennē pahaḷa vena ēvā. lōkōttara nam ihala vena ēvā. itin pahaḷa vena ēvā tamayi api ada hita innē nidhāna pahaḷa vuṇā.

거기서 나타나는 것들이 세상입니다. 세상에 있는 것은 나타나는(아래의) 것들이고, lokuttara는 위로 오르는 것들입니다. 우리는 오늘 그 나타나는 것들을 두고 보물이 나타났다고 여기고 있습니다.

pahaḷa venavā kiyannē hari vaṭanā deyak kiyalā hitā innavā. pahaḷa venavā kiyannē lōkē haṭagattā.

나타남을 아주 값진 것이라 여기고 있습니다. 나타났다는 것은 세상에 생겨났다는 것입니다.

pahaṭa ālaya karanna hō venakoṭa paha āla venavā pahaḷa venavā. paha mokakda? paṁcakāma. paṁca kāma vastunṭa ālēkhana satvayaṭa pat vuṇu paha āla vuṇā pahaḷa vuṇā.

'paha'(다섯)에 애착(āla)하면 paha-āla, 곧 pahaḷa(아래)가 됩니다. paha는 무엇인가? 다섯 kāma입니다. 다섯 kāma의 대상에 애착하는 중생이 되면 paha-āla, pahaḷa가 된 것입니다.

ēka ahak velā iha næmati pragnāvaṭa ālaya kaḷot mokada? ehaṭa ālaya kaḷot ehalā ihaḷa venavā.

그것에서 벗어나 'iha'라는 paññā에 애착하면 어떻게 될까요? iha에 애착하면 iha-āla, 곧 ihaḷa(위)가 됩니다.

ihaḷa pahaḷa nirukti dakina hæṭi. pahaṭa ālaya karana tākkal paha āla pahaḷa velā. ihaṭa ālaya karana tākkal ihalā ihaḷa velā.

이것이 ihaḷa와 pahaḷa의 nirutti를 보는 방식입니다. paha에 애착하는 동안은 paha-āla, 아래에 있습니다. iha에 애착하는 동안은 iha-āla, 위에 있습니다.

iha kiyannē pragnāva. paha kiyannē pasveni indriya tamayi kāmaya. paṁcakāmayaṭa ālaya karanna giyot pahaṭa ālaya karalā pahaḷa venavā. ihaḷa nǣ eyā yā. eyā innē pahaḷa.

iha는 paññā입니다. paha는 다섯 번째 indriya, 곧 kāma입니다. 다섯 kāma에 애착하러 가면 paha에 애착하여 아래가 됩니다. 그는 위로 가지 못합니다. 그는 아래에 있습니다.

pragnāva ihaṭa sambandhayi. upamāva ehemayi. ihaṭa āliya karapu kenāṭa ihaṭa āliya karapu kenāṭa ihaḷa sambandhayi. bam̆balava sambandha.

paññā는 iha와 이어집니다. 비유가 그렇습니다. iha에 애착한 이에게는 위가 이어집니다. brahma 세계와 이어집니다.

vibhava taṇhā kiyannē. dæn eban̆dunnāva pahaḷa velā ena ēvā bæluvahamat ēkenut ē ṭikavat dakinnē. mē pahat væliya kaḷot mē mē tæna upadinavā kiyana eka piḷigannayi tatvayaṭa pat venavā.

vibhava taṇhā란, 그렇게 나타나 오는 것들을 보고서도 그것조차 보지 못하는 것입니다. 이런 낮은 짓을 하면 이런 곳에 태어난다는 것을 받아들이지 않는 상태에 이릅니다.

eyā monavā kaḷat ehema bīmak næha. pin denavā kiyalā ekak, pav phala denavā kiyalā ekak næha.

그는 무엇을 하든 그런 것은 없다고 합니다. puñña가 열매를 맺는다는 것도, pāpa가 열매를 맺는다는 것도 없다고.

dæn mē dr̥ṣṭiya gannavā. ē dr̥ṣṭiya gattahama īṭat vaḍāhantayi.

이 diṭṭhi를 붙듭니다. 그 diṭṭhi를 붙들면 그보다 더 위험합니다.

pav pala denavā kiyana baya tiyena tākālaya. ē bayaṭa nikan innavā pav karannē nætuva. ēkama vabidilā innavā.

pāpa가 열매를 맺는다는 두려움이 있는 동안은 그 두려움 때문에 pāpa를 짓지 않고 가만히 있습니다. 그렇게 스스로를 붙잡고 있습니다.

koccara monavā duṣcarita kalat koccara mona dēval karat pav kiyalā ekak nǣha kiyalā nam dr̥ṣṭiya gattot ehema

아무리 나쁜 짓을 하고 무엇을 하든 pāpa라는 것은 없다는 diṭṭhi를 붙들면,

ara pannanavanṭa nivan bændā vāgē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ara væradi væḍa karalā tamangē āśvādaya balāporottu vennē lōkayaṭa. dæn ōna ævienavā ara ṭika karaganna.

그런 잘못된 짓을 하며 세상에서 자기 즐거움만 바랍니다. 이제 그것을 해내려고 덤빕니다.

itin ē nisā mokada vennē? vibhava taṇhāva hari bhayānaka ucchēda dr̥ṣṭiya etana vænut siddha vennē ēkayi. bhava taṇhāva śāsta dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā. vibhava taṇhā uccaya dr̥ṣṭiyaṭa væṭenavā.

그러면 어떻게 됩니까? vibhava taṇhā는 아주 위험한 uccheda diṭṭhi입니다. 거기서 벌어지는 일이 그것입니다. bhava taṇhā는 sassata diṭṭhi에 떨어지고, vibhava taṇhā는 uccheda diṭṭhi에 떨어집니다.

mē sat satva bojjhaṁga dharma væḍīma rōga nivāraṇayaṭa balapāna ākārayē. dæn mēkat hun̆gak vædagat deyak.

일곱 bojjhaṅga dhamma를 기르는 것이 병을 낫게 하는 데 어떻게 작용하는가. 이것도 아주 중요한 것입니다.

dæn lovturā budupiyāṇan vahansēṭa ābādha hædunahama satta bojjhaṁgahalā ēsī karanavaṭa ābādha duru vuṇā kiyalā.

lokuttara 부처님께 병이 났을 때 satta bojjhaṅga를 들으시고 병이 나았다고 합니다.

dæn metana tiyena venasa mokakda? kohomada mēkē vennē?

여기서 무엇이 달라지는 것일까요? 이것이 어떻게 일어나는 것일까요?

apē manasa apiṭa nopeni noyek dēṭa āhāra naipadavanavā. hita yam yam ākārayak nam citta rūpa nadanavā īṭa anukūlava

우리 마음은 우리 눈에 보이지 않는 갖가지 것들에 먹이를 만들어 냅니다. 마음이 어떤 모양이면 그에 맞게 citta rūpa를 만들어 냅니다.

menna mē citta rūpa napadevvē yam gati lakṣaṇayak anuvada niṣpādanaya venē yam gatiyaṭa anuvada ēkiṭa ēkaṭa āvēka vena śaktiyat īṭa anukūlayi.

이 citta rūpa가 어떤 성향에 따라 만들어졌는가, 어떤 성질에 따라 생겨났는가에 따라, 거기에 깃드는 힘도 그에 맞습니다.

yamkisi rōgāraka bavaṭa pat karana mūla dharmayak tiyenavā. lōbha, dvēśa, mōha kiyannē. rōga mūla tunak. abhyantara manasē haṭaganna rōga mūla tunak tamayi lōbha, dvēśa, mōha.

병을 일으키는 바탕 dharma가 있습니다. lobha, dosa, moha라는 것입니다. 병의 뿌리 셋입니다. 안쪽 마음에서 일어나는 병의 뿌리 셋이 lobha, dosa, moha입니다.

lōbhayen yamkisi āśvāda gena denna dēval lōbha sahagatava æsuru karanna giyot ē mānasikatvaya tuḷin ohuṭa næginā citta rūpa koṭasak.

lobha로 어떤 즐거움을 주는 것들을 lobha에 섞인 채 가까이하러 가면, 그 마음가짐을 통해 그에게 생겨나는 citta rūpa의 한 부분이 있습니다.

ē koṭasa mokeṭada sambandha vennē? apē æn̆gē sema kiyana dē niṣpādanaya karanna. sambandha karana ekak tamayi lōbha kiyana eken pahaḷa vennē.

그 부분은 무엇과 이어지는가? 우리 몸에서 semha라는 것을 만들어 내는 일과 이어지는 것이 lobha에서 나옵니다.

ē vikr̥ti sahagata lōbhayaṭa pat vunot viṣama lōbhayaṭa pat vuno. ē sema vikr̥ti karanna hētu venavā. eyā visama sem rōga haṭaganna hētu venavā. lōbhaya nisā haṭaganna ara śaktiya.

그 뒤틀린 lobha, 고르지 못한 lobha에 빠지면 그것이 semha를 뒤틀리게 하는 까닭이 됩니다. 고르지 못한 semha 병이 생기는 까닭이 됩니다. lobha 때문에 생겨나는 그 힘이.

ē nisā yamkisi kenek karma śaktiyan ipadavanakoṭa nipadana velāvēdī koṭasak kriyātmaka venavā. īṭa anukūla vannā vū śaktiya rūpayan nadavanna avaśya śakti viśēṣayen nānākṣaṇika karma śaktiya kiyalā śakti gavaḍāvē tænpat venavā.

그래서 어떤 이가 kamma의 힘을 만들어 낼 때, 만들어 내는 그때 한 부분이 작용합니다. 그에 맞는 힘, 물질을 낳는 데 필요한 특별한 힘이 nānākkhaṇika kamma의 힘이라 하여 힘의 곳간에 쌓입니다.

ehenam bhavaya tænpat venavā. menna bhavayē tænpat vena mē bhavayē hiṭapu karma śaktiya tamayi. viṣama lōbhayen pahaḷa kaḷā nam īṭa anukūla parisarayak hædicca velāvaka ē kayaṭa sem rōga hadanna kriyātmaka venavā. vipāka vaśayen.

그러면 bhava가 쌓입니다. 이 bhava에 쌓인, 이 bhava에 있던 kamma의 힘이 고르지 못한 lobha로 생겨난 것이라면, 그에 맞는 환경이 갖추어진 때에 그 몸에 semha 병을 만들도록 작용합니다. vipāka로서.

ē ē mohotē tibuṇā nam saṁkhāra vaśayen goḍanagalā. eyā saṁkhāra vaśayen goḍanægāgena hiten haṭaganna rōga haṭagannavā gæna mul venavā.

그때그때 있던 것이 saṅkhāra로 쌓아 올려진 것입니다. 그렇게 saṅkhāra로 쌓아 올린 것이 마음에서 생기는 병이 생기는 데 뿌리가 됩니다.

hita dūṣa vīmen haṭaganna rōgaya kiyalā api ēvaṭa kiyanavā. bohō rōga mūlayak æti vennē hita dūṣya vīmen.

우리는 그것들을 마음이 더러워져 생기는 병이라고 부릅니다. 많은 병의 뿌리는 마음이 더러워지는 데서 생깁니다.

sita dūṣaya ba vīma nisā avaśya parisaraya yantan sakas venakoṭa viśāla ādhārayak labā tiyenavā dūṣya mānasikatvayen goḍanægāpu ara citta rūpa ara rōga vardhanaya venna hētu venavā.

마음이 더러워졌기에 필요한 환경이 조금만 갖추어져도, 더러운 마음가짐으로 쌓아 올린 그 citta rūpa가 큰 뒷받침이 되어 그 병이 자라는 까닭이 됩니다.

ē mānasikatvaya suddha ayatat pera bhava gaṇan valin pera kālayēdī siddha karalā laddā vū ara karma śaktiyen nægilā āvot ē śakti viśēṣayak ehema matu velā āvot ehema vibhāga vaśayen.

지금 마음가짐이 깨끗한 이라도, 앞선 여러 bhava에서 예전에 지어 얻은 그 kamma의 힘이 솟아 나온다면, 그런 특별한 힘이 vipāka로 드러난다면,

dæn koccara suddha vuṇā visama sem rōga hadanna pera visama lōkayen matu karapu lōbhayen matu karapu śaktiya hētu venavā.

아무리 깨끗해졌어도, 예전에 고르지 못한 lobha로 끌어낸 힘이 고르지 못한 semha 병을 만드는 까닭이 됩니다.

ē vagēma yamkisimē dvēśaya haṭagattot dvēśayen kupitavana vidihaṭa dvēśa sahagata vunot dvēśaya mul karagena haṭagannavā pit kiyana koṭasa.

그와 같이 어떤 dosa가 일어나 dosa로 성이 나는 식으로 dosa에 섞이면, dosa를 뿌리로 pitta라는 부분이 생겨납니다.

dvēśaya mul kara gænīmen pita haṭaganna hētu venavā. ē dvēśayē visama vidihaṭa vikr̥ti vidihaṭa kriyātmaka kaḷot ē hētuva nisā pata visa venna hētu venavā. pita visavīmē yan taramak ōga tiyenavada ēkaṭa rōkarka śaktiya bihi karanavā ē śaktiya.

dosa를 뿌리로 삼아 pitta가 생기는 까닭이 됩니다. 그 dosa를 고르지 못하게, 뒤틀리게 작용시키면 그 까닭으로 pitta가 독이 됩니다. pitta가 독이 되는 정도에 따라 그 힘은 병을 일으키는 힘을 낳습니다.

ē śaktiya īṭa anukūla vannā vū rūpa kalāpaya karmaca rūpa vaśayen ipadevvot api ēvaṭa kiyanavā arinna bæri visījaya.

그 힘이 그에 맞는 rūpa kalāpa를 kammaja rūpa로 낳으면, 우리는 그것들을 떼어 낼 수 없는 독이라고 부릅니다.

vairaya āśraya karalā haṭagatta ēvaṭa kiyanavā. vairaya āśraya karana nisā vairas kiyalā. kavuru nama dæmmat dālā tiyennē? gælapena nama.

vaira(앙심)에 기대어 생겨난 것들을, vaira에 기댄다고 해서 virus라고 부릅니다. 누가 이름을 붙였든 어울리는 이름입니다.

vairas kiyana eka mona namak hari venna puḷuvan vena haṭaganna. vairaya āśrayen haṭagannā vū hētu phalaya tamayi vairas

virus라는 것이 무슨 이름으로 불리든, vaira에 기대어 생겨나는 까닭과 결과가 virus입니다.

vairas valaṭa pratikarma bēt nǣ.

virus에는 맞서는 약이 없습니다.

visama kāmaya nisā lapaṭi væḍapilak tamayi æti karagannē. bæṭṭī iriyavvak tamayi æti karagannē. bæṭṭa kiyalā kiyannē mōrapu næti labalāṭiya ēvā.

고르지 못한 kāma 때문에 덜 자란 삶의 방식을 만들어 냅니다. 'bæṭṭi'한 몸가짐을 만들어 냅니다. 'bæṭṭa'란 익지 않은 어린 것들을 말합니다.

ē laba iriyavva lāmaka væḍa siddha karanakoṭa ēvā siddha karannē lōbhaya mul karagena viṣama kāmaya nisā.

그 어린 몸가짐으로 하찮은 짓을 할 때, 그것을 하는 것은 lobha를 뿌리로 하여, 고르지 못한 kāma 때문입니다.

hētu ē hētuven haṭaganna ēvaṭa kavuru nama dæmmat bæṭṭiya vala iriyavva tiyena nisā bækṭīriyā kivvā.

그 까닭으로 생겨나는 것들에, 누가 이름을 붙였든 'bæṭṭi'의 몸가짐이 있다 하여 bacteria라고 했습니다.

anik rōga mūlaya bækṭīriyā saha vairas viṣama kāma rōgayaṭa pratikarma tibuṇat visama dvēśayaṭa pratikarma aḍuyi. dvēśaya īṭa vaḍā balā yanaka. ē nisā vairas valaṭa pratikarma aḍuyi. bēt nǣha. bækṭīriyāvalaṭa nam bedak hari denna puḷuvan.

또 다른 병의 뿌리, bacteria와 virus. 고르지 못한 kāma의 병에는 맞서는 약이 있지만 고르지 못한 dosa에는 맞서는 약이 적습니다. dosa는 그보다 더 셉니다. 그래서 virus에는 약이 적습니다. 약이 없습니다. bacteria에는 그래도 약을 줄 수 있습니다.

æti vennē vena satē vagē. rōga kāraka haṭaganna ākāraya mat væḍipuruva bōka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

væḍipurama bōva vennē kāma rōgaya dvēśa rōgaya goḍanagāganna ōnē. kāma rōgaya tat śīgrīya bō vennē.

가장 많이 번지는 것은 kāma의 병입니다. dosa의 병은 쌓아 올려야 생깁니다. kāma의 병은 그만큼 빨리 번집니다.

hinduk buda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ohen hædenna hētuva pera bhavayak kiyalā tiyena sambandhatāvaya mē bhavaya nemeyi. lorā budurajāṇan vahansēṭat hædunnē rōga pera bhavaya sambandhatāva pera bhavayēdī goḍanāguva perapu karmayaṭa epagē lovturā budunā pala denavā.

그렇게 생기는 까닭은 앞선 bhava와의 이어짐입니다. 이번 bhava가 아닙니다. lokuttara 부처님께 생긴 병도 앞선 bhava와의 이어짐, 앞선 bhava에서 쌓은 kamma가 lokuttara 부처님께도 열매를 맺은 것입니다.

mē puṁci ḷamayanṭa rōga hædena krama tiyenavā. puṁci ḷamannaṭa bohōkoṭa hædena sema rōga væḍi hiṭiyāṭa pit rōga haṭaganna kramayet ēval. pita vikr̥ti vīmen haṭaganna rōga mahaḷu ayaṭa mædi vayasa ayaṭa sema vivīmē haṭaganna rōga væḍi hariyak ḷamayi innē.

어린아이들에게 병이 생기는 방식이 있습니다. 어린아이들에게 대개 생기는 것은 semha 병이고, 어른에게는 pitta 병이 생기는 식입니다. pitta가 뒤틀려 생기는 병은 늙은이와 중년에게 많고, semha가 뒤틀려 생기는 병은 대부분 아이들에게 있습니다.

mokada velā tiyennē?

왜 그렇게 되었을까요?

dæn apē katāvak tiyenavā dharmapāla jātakaya apē paramparāvē puṁci ḷamayi kavadāvat leḍa rōga kiyana ekin mærennē nǣ kiyalā. ē taram sammatayak bihivelā tibuṇā.

우리에게 Dhammapāla jātaka라는 이야기가 있습니다. '우리 가문의 어린아이들은 결코 병으로 죽지 않는다.' 그만큼 그런 믿음이 자리 잡고 있었습니다.

ēkaṭa hētuva mokakda pelā tibunē? ē aya paṁca duścaritayen venvaca samājayak ahalakavat paṁca duścaritaya næ.

그 까닭이 무엇이었을까요? 그들은 다섯 duccarita에서 떨어진 사회였고, 그 근처에도 다섯 duccarita가 없었습니다.

api satvana karannē næhæ, satva marannē næhæ. hora mæravaṁcā karannē næha. kāma mityācāraya edennē næhæ. api boru kiyannē nǣ. api matva pæn bonnē nǣha. mē ādi vaśayen apē samājayē hon̆da śiṣṭha sucarita samājayak.

'우리는 생명을 해치지 않고 죽이지 않는다. 훔치거나 속이지 않는다. kāmamicchācāra를 하지 않는다. 거짓말하지 않는다. 술을 마시지 않는다.' 이렇게 그들의 사회는 바르고 착한 사회였습니다.

ē śiṣṭha sucarita samājayē apiṭa ehema rōgayak nǣ. apē puṁci ḷamayi mærenna hētu næha kiyalā. ehema ekak dækalā tibuṇā.

'이 바르고 착한 사회에서 우리에게는 그런 병이 없다. 우리 어린아이들이 죽을 까닭이 없다.' 그렇게 보았던 것입니다.

ehenam puṁci ḷamayāgē manasa loku venasak tiyena deyak kiyanna tiyenavā.

그렇다면 어린아이의 마음에 대해 말할 크게 다른 점이 있습니다.

dæn api nil ṭikak genahallā sāyamak genahallā seddakaṭa sāyam pavanna hadanakoṭa ē reddē yamkisi ākārayen kuṇu dūvili nam tibuṇē. bāhira dēval bæn̆dilā nam tibuṇē.

우리가 쪽물 조금, 물감을 가져와 천에 물을 들이려 할 때, 그 천에 어떻게든 때와 먼지가 있었다면, 바깥 것이 붙어 있었다면,

ēka paraṇa vuṇā kiyannē bāhira poḍi poḍi kahaṭa bæn̆dilā kuṇu dūvili bæn̆dilā tibuṇa ekak. api ōkaṭat ara nil ṭika hari sān ṭika hari dānna balanavā.

그 천이 낡았다는 것은 바깥의 작은 얼룩들과 때와 먼지가 붙어 있었다는 것입니다. 우리는 거기에도 쪽물이나 물감을 넣어 보려 합니다.

vaturaṭa dālā pan̆guvalā sāyan eka um̆balā aragena balanavā allalā tiyenavada hæbæyi balapuvahama ara kuṇu tiyena ekaṭa tava kuṇak alanna iḍa madi nisā. ēka ē kuṇen ēka tibuṇā.

물에 넣어 담갔다가 꺼내서 물이 들었는지 봅니다. 그런데 보면, 때가 있는 데에 또 다른 것이 들 자리가 모자라서 그 때 그대로 남아 있었습니다.

api tān suduru eddak aragena hon̆da ekak aragena ēka obalā labā bæluva gāma dāpu eka allaganna. kahaṭa dæmmot kahaṭa allanavā. hon̆da varṇayak dæmot hon̆da varṇaya allanavā. dāpu dāpu hæṭiyaṭa varṇaya allanna vidihaṭa et dakivē. mokada kuṇu gǣvilā tibicca næti nisā.

우리가 새 흰 천, 좋은 천을 가져와 담갔다가 보면 넣은 것을 그대로 받아들입니다. 얼룩물을 넣으면 얼룩이 들고, 좋은 빛깔을 넣으면 좋은 빛깔이 듭니다. 넣은 대로 빛깔이 드는 것을 볼 수 있습니다. 때가 묻어 있지 않았기 때문입니다.

ē vagē labaṭi ḷamayāgē mānasikatvaya kiyannē kuṇu gǣvicca næti seddavā ekak.

그처럼 어린아이의 마음가짐은 때 묻지 않은 천과 같습니다.

hæbæyi ōkaṭa issellāma dānnē monavada? dāpu dē tamayi allannē hon̆daṭa pæhædiliva.

그런데 거기에 맨 먼저 무엇을 넣습니까? 넣은 것을 그대로 또렷하게 받아들입니다.

ehi issellāma dæmmē rāga kahaṭa nam ehema sema kupida karana ēvā nam. dāpu gāma ramayāgē manasaṭa allannē ēvā. ē manasa kriyātmaka vaennē ē tuḷa

거기에 맨 먼저 넣은 것이 rāga의 얼룩이라면, semha를 성나게 하는 것들이라면, 넣자마자 아이의 마음이 받아들이는 것은 그것입니다. 그 마음은 그 안에서 움직입니다.

ehā mē kālē venakoṭa puṁci amiṭa dālā tiyennē monavada kiyalā kiyanna lōkayē ravaṭṭanna tiyena sundara yamkisi ārāgika væḍa piḷilaval tiyenavā nam

요즘 어린아이들에게 무엇을 넣어 두었는지 말하자면, 세상을 속이는 아름답고 rāga 섞인 방식들이 있다면,

ḷamayāgē manasaṭa issel Yeah.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기