와하라까 코리아
CD010-08

CD010 · 8번째 · 1시간 30분 · 원문 녹음

vāta·pitta·semha kopa가 미치는 모습

වා පිත් සෙම් කෝප බලපාන හැටි.

mōha kiyannē balapǣma anuva vāpikṣayō balapāna hæṭiyaṭa. dæn lōbha, dvēśa, mōha kiyana

lobha·dosa·moha가 그 미치는 힘에 따라 vāta·pitta·semha에 미치는 모습입니다.

balapāna hæṭiyaṭa. dæn lōbha, dvēśa, mōha kiyana ekēdī api dakinna ōnē. dæn mē lōbha kiyana

이제 lobha, dosa, moha라는 것에서 우리가 보아야 할 것이 있습니다.

ekēdī api dakinna ōnē. dæn mē lōbha kiyana yamkisi koṭasak tiyenavā. mē lōbhaya nisā hæmellēma lōbhayen dan̆galannē mokaṭada? sēvamayak balāporottu venna. suvayak balāporottu vennē. lōbhaya āsāvē balavat pætta. āsāvē dæḍi bava nisā lōbhaya ætivenavā.

이 lobha라는 한 갈래가 있습니다. 이 lobha 때문에 늘 lobha로 몸부림치는 것은 왜입니까? 즐거움을 바라서, 편안함을 바라서입니다. lobha는 바람의 센 쪽입니다. 바람이 거세서 lobha가 생깁니다.

ēkē svabhāvaya mokakda? yam yam tænaka ellena bæn̆dena svabhāvaya. anna ēka tamayi sema poḷa hæṭi. semē svabhāvaya hæmatænakama ellilā bæn̆dilā lāṭuvak vāgē bæn̆dilā hiṭa svabhāvaya.

그 성질은 무엇입니까? 어느 곳에 매달리고 묶이는 성질입니다. 바로 그것이 semha의 모습입니다. semha의 성질은 모든 곳에 매달리고 묶여 아교처럼 달라붙어 있는 성질입니다.

mē viṣama lōya nisā sem kōpa æti karanna hētu venavā. vipāka vaśayen

이 어긋난 lobha 때문에 vipāka로 semha kopa가 생기는 까닭이 됩니다.

etakoṭa kivvā dvēśaya hæmelama ginigattā vāgē śarīrayak ginigannannēṭa pat karannē piṭa mul karagena visama dvēśayak æti karagatto. ēken haṭagannavā pitkōpa æti karanna rōpa. ēken æti karannē. mōhaya hæma velēma yamaka

그리고 dosa는 늘 불이 붙은 것처럼 몸을 불타게 만든다고 했습니다. pitta를 바탕으로 어긋난 dosa를 일으키면 그로써 pitta kopa를 일으키는 병이 생깁니다. 그로써 일어나는 것입니다.

ēken æti karannē. mōhaya hæma velēma yamaka elbagannavat monavak karaganna puḷuvan ekak nemeyi. asaraṇa ekak. mōhayaṭa pat vunāṭa passē mōhaya nisā kara kiyāganna deyak tērennē næ. yamak karaganna bæ. ohē sælena eka tamayi vennē. haliya haliya sudusuma heḷe inna eka tamayi vennē.

moha는 언제나 무엇을 붙잡거나 무엇을 해낼 수 있는 것이 아닙니다. 기댈 데 없는 것입니다. moha에 빠지고 나면 moha 때문에 무엇을 하고 무엇을 말할지 알지 못합니다. 아무것도 할 수 없습니다. 그저 흔들릴 뿐입니다. 이리저리 흔들리며 있을 뿐입니다.

ē hæmelēma mōhaya visama vātayaṭa sambandhayi. visama vecca vātaya nisā vāta kōpa haṭagannavā. in mōhayen kōpa enavā, dvēśayen pitkōpa enavā. lōbhayen sem kōpa enavā. vipāka vaśayen vāpi sem dekaṭa lōbha, dvēśa, mōha oya vidihaṭa sambandha vennē. gatiyaṭa anuvamayi.

그렇게 moha는 늘 어긋난 vāta와 이어져 있습니다. 어긋난 vāta 때문에 vāta kopa가 생깁니다. 그러니 moha로 vāta kopa가 오고, dosa로 pitta kopa가 오고, lobha로 semha kopa가 옵니다. vipāka로 vāta·pitta·semha에 lobha·dosa·moha가 그렇게 이어집니다. 저마다의 성향에 따라서입니다.

mē karagatta ekē vipākaya arihatyaṭa pat vunat venna puḷuvan. lōbha akṣayayi, dvēśa akṣayayi, mōha akṣayayi. ē hētuvē phalaya matun̆du kayak haṭa gænīmaṭa hētu næti vennē eka. kalin kiya parisandanayaki

이렇게 지은 것의 vipāka는 arahant가 되어도 올 수 있습니다. lobha가 다하고, dosa가 다하고, moha가 다하면 그 까닭의 열매로 다음 몸이 생길 까닭이 없어지는 것입니다.

næti vennē eka. kalin kiya parisandanayaki ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anantara samantara pratyaya samantaraya hadanna næta tiyenakoṭa ahat venna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anan ēka tamayi kiyannē ē karapu hæṭiyaṭa karmaya hæṭiyaṭa kiyalā. dæn ānantarayaka pāpa karma kiyalā koṭasak tiyenavā. paṁcānantaraya pāpa karma kiyalā. ēvaṭa anantarayak samanantarayak hadanna avaśya næha.

바로 그것을 지은 그대로, kamma 그대로라고 하는 것입니다. 이제 ānantariya pāpa kamma라는 갈래가 있습니다. 다섯 가지 ānantariya pāpa kamma입니다. 그것들에는 anantara와 samanantara를 따로 만들 필요가 없습니다.

ēvā hadāgenayi æn̆gilā ennē. ē śaktiya hæṭiya. ehema novanēvara tiyenavā. avaśya passē parisaraya hæduvot hadāgena hæduvot tamayi ennē. dæn api hun̆gāturaṭa mē monavā

그것들은 스스로 그것을 만들어 몸에 와 닿습니다. 그 힘의 모습이 그렇습니다. 그렇지 않은 것들도 있습니다. 그것들은 나중에 환경을 만들어 줄 때, 만들어 낼 때에야 옵니다.

tamayi ennē. dæn api hun̆gāturaṭa mē monavā hari avaḍak karannē kenekuṭa tani karama nikanma nemeyi. parisarayak hadalā dunna nisā. anu hada vū parisarayak maddī ē nisā haṭagatta kupitavīmak mul karagena tamayi kenekuṭa gahanna puḷuvan. bayinna puḷuvan.

우리 대부분이 남에게 무슨 해를 끼치는 것은 그냥 홀로 하는 것이 아닙니다. 환경을 만들어 주었기 때문입니다. 남이 만든 환경 가운데서 그 때문에 생긴 성남을 바탕으로 사람은 때릴 수도 있고 욕할 수도 있습니다.

dæn api ehema mama mokada nikan bayinnē. maṭa karadarannē mokada api ohoma denaka innē. hæbæyi maṭa monavā hari kivvollō tamayi mā ōkaṭa viruddhava nægennē. anna kenekgē nigamanayak. dæn etakoṭa tiyennē āhārayak ætuvamayi ohu ē vāpaya kaḷē. hētuvak ætuvamayi.

우리는 이렇게 말합니다. ‘내가 왜 괜히 욕하겠나. 내가 왜 괴롭히겠나, 우리는 이렇게 가만있는데. 다만 누가 내게 뭐라 하면 나는 거기에 맞서 일어난다.’ 이것이 한 사람의 결론입니다. 그러니 그는 먹이가 있어서야 그 pāpa를 지은 것입니다. 까닭이 있어서입니다.

ehenam ōka idennat ohuṭa ohu hētuvak goḍanæguvot tamayi ē jātiya ædalā ennē. a samantara eyā goḍana næguvot tamayi ehema anantara pāpa karma karma vipāka vaśayen ædalā ennē. anna ēkayi. itin apiṭa puḷuvan bohōkoṭa

그렇다면 그것이 무르익으려면 그가 까닭을 쌓아야 그런 것이 끌려옵니다. 그가 samanantara를 쌓아야 그런 ānantariya pāpa kamma가 kamma vipāka로 끌려옵니다. 바로 그것입니다.

anna ēkayi. itin apiṭa puḷuvan bohōkoṭa api karalā tiyennē. kisima kenekuṭa avæḍak asādhāraṇayak nokaḷa nisā ē hētuvenma gihi api karalā næhæ. bohoma aḍuve ēvā. kāṭa hari bælā tiyenavā nam hari hiṁgiyak karalā tiyenavā nam apiṭa mokak hari kaḷā kiyana nigamanayaka bihilā tamayi api karalā tiyennē.

그러니 우리가 대개 해 온 것은, 누구에게도 해나 부당함을 하지 않았는데 그 까닭만으로 한 것이 아닙니다. 그런 것은 아주 드뭅니다. 누구를 노려보았거나 해코지를 했다면, 그 사람이 우리에게 무엇을 했다는 결론이 서서야 우리가 한 것입니다.

ēkaṭa hētu tibuṇā nam ehema anna ē sahanaya ē karma vipāka denakoṭat tiyenavā. tamanṭa bērilā tiyenavā. eban̆du parisarayā taman lōkeṭa naipadavannē nætnam. ēken bērīmē hækiyāvak labanavā. tāvakālika hækiyāvak samyā prayōgayak vaśayen ganna puḷuvan.

거기에 까닭이 있었다면 kamma vipāka가 올 때도 그만큼 덜어짐이 있습니다. 자신이 벗어나 있습니다. 그런 환경을 자신이 세상에 만들어 내지 않는다면 말입니다. 그로써 벗어날 수 있는 힘을 얻습니다. 잠깐의 힘입니다. sammā payoga로 볼 수 있습니다.

itin mē vagē dēval valadī utura pradēśayat dakuṇat ādi vaśayen tiyena saṭana ada ī tibicca saṭak nemeyi. itihāsa katā bæluvat oya hæma kālayekama oya praśnaya matu vuṇā.

이런 일들을 보면, 북쪽과 남쪽 따위로 있는 싸움은 오늘 생긴 싸움이 아닙니다. 옛이야기를 보아도 어느 때나 그 문제가 불거졌습니다.

kaṭṭiyak kiyanavā mē raṭa okkōma apē rājyayaṭa ganna ōnē eksīsat karanna ōnē. ehema kiyalā ivala haṭam vena pættaka raja karara hiṭapu kaṭṭiya parādaya karalā ē pætta allaganna balanavā.

어떤 무리는 ‘이 나라를 모두 우리 나라로 가져와 하나로 합쳐야 한다’고 말합니다. 그렇게 말하고 다른 쪽에서 다스리던 무리를 쳐부숴 그쪽을 차지하려 합니다.

ēgollō kalpanā karanavā apit kohomahari dan̆galā haṭam apē rājyaya kṣēsat karanna ōnē. ēgollō ehen saṭana mehegena yanavā anikma parādaya karalā ēka allaganna itin gæṭi gæṭī in̆dalā gæṭīma hētu karannē mokak hari ē avasthāvē jaya aragena aya jaya pannavā. hæbæyi anika adahasa atharinnē næhæ. ada bærinam āyē saṭasāṭa saṁvidhānaya karennē api nævata saṭama mehevanavā.

저들도 ‘우리도 어떻게든 애써 우리 나라를 하나로 합쳐야 한다’고 생각합니다. 저들은 저쪽에서 싸움을 이끌어 와 다른 쪽을 쳐부숴 차지하려 합니다. 그렇게 부딪치고 부딪치다가 그때그때 이긴 쪽이 이깁니다. 다만 진 쪽은 뜻을 놓지 않습니다. 오늘 안 되면 다시 힘을 모아 다시 싸움을 이끕니다.

oya adahasaten aya pirisa jāti lakṣaṇayak aragena jāti bhēdayak aragena hari oya adahasat ari nætuva oya dekē innavā dega. ehenam oya deka maruvī maruvaṭa enna ōka saṭa attara venna puḷuvanda?

그런 뜻을 가진 무리가 겨레의 특징을 내세우거나 겨레 사이의 갈라짐을 내세워, 그 뜻을 놓지 않고 두 편에 서 있습니다. 그렇다면 그 둘이 서로 죽고 죽이는 데까지 가서, 그 싸움이 끝날 수 있겠습니까?

utura eka rājyayak tibuṇā dakinē eka rājyayak tibuṇā. ēkaṭat hētukāraka pasubima bhūmi pasubima yedilā tibuṇā. eka pættaka tiyena parisara svabhāvaya nemeyi anit pættē. ē vagēma gaṁgāvalin venvaca dvēśa sīmā vaśayen venvecca tibuṇā. ē nisā pætten pætta eka adahasa valayi haja kaḷā.

북쪽에 한 나라가 있었고 남쪽에 한 나라가 있었습니다. 거기에도 까닭이 되는 바탕, 땅의 바탕이 있었습니다. 한쪽의 땅 성질은 다른 쪽과 같지 않습니다. 또 강으로 나라의 경계가 갈라져 있었습니다. 그래서 쪽마다 저마다의 뜻으로 다스렸습니다.

īṭa passē rājya lōbhaya væḍi venakoṭa balaya væḍi karagena satnat karalā okkoma ekaṭa ganna. mē eka kaṭṭiyak nemeyi depættema kaṭṭiya oya væḍē karalā tiyenavā.

그 뒤 나라 욕심이 커지자 힘을 키워 쳐들어가 모두를 하나로 가지려 했습니다. 이것은 한 무리만이 아니라 양쪽 무리가 다 그 일을 해 왔습니다.

mē laṁkāvē kivvahama sopaya venna koka apit ahaval apē hadagena raja karalā tiyenavā. okkoma allagena dæn apit karalā tiyenavā. dæn um̆balā innē kohoma um̆balā vitarak giṭiyē apit ē kālē hiṭiya apē kaṭṭiya aṭē kālē hiṭiyā.

이 Laṅkā를 두고 말하면 이렇습니다. ‘우리도 우리 것을 세워 다스렸다, 다 차지하고서. 우리도 그렇게 했다. 너희만 있었던 것이 아니라 우리도 그때 있었다, 우리 무리도 그때 있었다.’

dæn iti saraṇa vivarayak vennē næ. mēgollō kiyanavā api ē īya rajāyak karanavā kiyalā aragollō kiyanavā apit næhæ vena ekak api tiyannē giya rājyā taman kavada hari apiṭa mehāri etarak kiyalā ekak nē. ēgollō ēkat ē adahasa tiyenavā. itin ē kiyannē gæṭīmak mul karagena devō gæṭenavā.

그러니 빠져나갈 틈이 생기지 않습니다. 이쪽은 ‘우리가 그 나라를 다스린다’고 하고, 저쪽은 ‘우리도 그렇지 않다, 우리가 품은 것은 잃은 나라를 언젠가 되찾는다는 것이다’라고 합니다. 저들에게도 그 뜻이 있습니다. 곧 부딪침을 바탕으로 둘이 부딪칩니다.

balāporottuva arkana næti nisā mē balāporottuven parapurē parapuraṭa anukūla pudgalayō ipadi ēkaṭama ahuvenavā. ēkama karagena yanavā. itin pævætmē yamak alla gattot gæṭīmen nidahas venna bæha. ē taran̆gen nidahas venna bæha.

바람이 끊이지 않기에, 그 바람으로 대를 이어 그 대에 맞는 사람들이 태어나 거기에 걸려듭니다. 같은 일을 이어 갑니다. 그러니 있음에서 무엇을 붙잡으면 부딪침에서 벗어날 수 없습니다. 그 겨룸에서 벗어날 수 없습니다.

ballanṭa ahuvecca maskaṭṭak nam mas kaṭṭa koyi pættaṭa yannet næhæ. æda gata ballagē pættaṭa yanavā. mas kaṭṭa nidahasē innavā. mas kaṭṭa pora kanavā ballō dennē depættiyaṭa eka vallē ekavat adahasa atharienavada anigannaṭa bayaṭa pænalā hæṁga misā mas kaṭē pālā ayin venavada nǣ ēka karanna næ. vut balannē hæn̆gilā ahaka balā in̆dilā pelā kohomahari pennalā aran duvannē ekkō bæk. ūraṭa puḷuvankamak læbunot ehema arakaṭa haākāra kāla udurāganna rūpa.

개들에게 잡힌 고깃덩이라면, 고깃덩이는 스스로 어느 쪽으로도 가지 않습니다. 끌어당기는 개 쪽으로 갑니다. 고깃덩이는 태평하게 있습니다. 개 두 마리가 양쪽에서 고깃덩이를 두고 다툽니다. 개 한 마리라도 뜻을 놓습니까? 다른 놈이 무서워 달아나 숨거나 고깃덩이를 놓고 물러섭니까? 아닙니다, 그렇게 하지 않습니다. 딴 데를 보는 척 숨어 있다가 어떻게든 틈을 보아 물고 달아나거나, 기회가 생기면 상대에게서 낚아채려 합니다.

itin anna ē vagē tamayi raṭa maskaṭṭak na. ōkaṭa bhuktiyen dan̆galana ballō tamayi depættē innē. mē balu porē ærennē nǣhæ kavadāvak ballō minissu karannada hadanna ballanṭa balakam karaganna tiyalā minissu taman ge karaganna ōnē.

나라도 바로 그런 고깃덩이와 같습니다. 그것을 차지하려 몸부림치는 개들이 양쪽에 있습니다. 이 개싸움은 결코 끝나지 않습니다. 개들을 사람으로 만들려 합니까? 개들은 개들대로 힘겨루기를 하게 두고, 사람은 자기 일을 해야 합니다.

apit giyot ehema mas kaṭarakak næhæ. pættak in̆dalā hanam ehema bæhæ. oya mas kaṭṭa sādhāraṇa bedanna ōnē. api ōkaṭa pættot mokak vennē ungē lōbhakamaṭa dæn ballō denāgē kæmatida sādhāraṇa bedalā kanna unṭa væhari sādhāraṇayak næhæ unṭa sampūrṇa kara maṭat ōnē maṭa mat ōnē un dennāma illanavā. eka gāna ekanē sādhāraṇava api danna

우리가 끼어든다고 고깃덩이가 생기는 것도 아닙니다. 한쪽 편에 서서는 안 됩니다. ‘그 고깃덩이를 공정하게 나눠야 한다’며 우리가 거기 끼어들면 어떻게 됩니까? 욕심 많은 개 두 마리가 공정하게 나눠 먹기를 좋아합니까? 그들에게 공정이란 없습니다. ‘전부 나에게, 나도 갖고 싶다’ 하고 둘 다 요구합니다. 우리가 공정하게 나눠 주려 해도 마찬가지입니다.

yanavā. itin apiṭa karanna puḷuvan deyak dō karanna.

그러니 우리가 할 수 있는 것이 무엇이겠습니까.

oya væḍē lōbha, dvēśa, mōhayangē gæṭīmē svabhāvaya ballangē mas kaṭuvak ayii lōkayaṭa porakana mōḍayō hindā budurajāṇan vahansē kavadāvat væḍiyē nǣ oya dēśanayaṭa ōka æn̆gili gahanna kiyanavā.

그 일은 lobha·dosa·moha가 부딪치는 성질이고, 개들의 고깃덩이 같은 세상을 두고 다투는 어리석은 이들의 일이기에, 붓다께서는 결코 그런 정치에 나서지 않으셨습니다. 그런데도 사람들은 거기에 손을 대라고 합니다.

ōkē ādīnava dækalā karapu dēśālanaya tat æælā dālā gihillā tamayi kavidaṭa gihillā unvahansē lovaturā buddhatvayaṭa pat vunē.

그 허물(ādīnava)을 보고 하던 정치를 내던지고 떠나서야 그분께서는 위없는 깨달음에 이르셨습니다.

lōkayē siyallaṭa jayaganna puḷuvan dēśapālanayak aitivāsikamak himikamak okkoma unvahansēṭa tibu. unvahansē kalakiraṇet sākyaya kōliyangē tibennē saṭa nisāmayi.

세상 모든 것을 이길 수 있는 정치, 권리, 소유가 모두 그분께 있었습니다. 그분께서 싫증을 내신 것도 Sākya와 Koliya 사이에 있던 싸움 때문입니다.

kalakiraṇē mul hētuvak edā vunē. mē rajakama kiyana eka mahā bhayānaka væḍak næti deyak ælena gæṭena mulā vena deyak kiyalā dænagena rajakamehi kalakenna edā hētuvak vuṇā ēkārya. sasara tibicca mē puṇyavantakama araka upanisiraya kara nægilā āvā.

그것이 그때 싫증의 첫 까닭이었습니다. 이 왕노릇이라는 것은 아주 위험하고 쓸데없는 것, 달라붙고 부딪치고 미혹되는 것임을 알아, 그때 왕노릇에 싫증을 내는 까닭이 되었습니다. saṃsāra에서 쌓아 온 그 puñña가 그것을 upanissaya 삼아 솟아올랐습니다.

itin īṭa passē tunvahansē raṭālanaya kirīmaṭa giyē næhæ. kavuru hari upadesak kilgena āvot dæhæmin karana mehemayi kiyalā upadesak dunna. hora gannavā nam horaganna bæri nam nikan hiṭa davasa gānē avavāda anuśāsanā ganna āvā kosola sadiruvannaṭa araka karanna epā mēka karanna epā kiyanna kiyanavā. bolǣ kæmættak koraganna. hæbæyi menna mēkayi yathārthaya. oya ṭika dunnā.

그 뒤 그분께서는 나라를 다스리러 가지 않으셨습니다. 누가 가르침을 구하러 오면 ‘바르게 하려면 이렇게 하라’고 가르침을 주셨습니다. 받아들일 수 있으면 받아들이고, 못 하면 그냥 있으라고. Kosala 왕이 날마다 가르침을 받으러 왔습니다. ‘이것 하지 마라, 저것 하지 마라’ 하고 다그치지 않으시고, 너희 뜻대로 하되 다만 이것이 참모습이라고 그만큼을 주셨습니다.

ēkayi itin oya hæṭiyē. saṭan navattanavayi kiyana eka bauddhayayingē væḍak neme. bauddhaya vena navattanna næha tamangē hita tuḷa tiyena rāga, dvēśa, mōha saṭana. ē saṭana nætnam jayagattot bauddhayāṭa tama tamanṭa nivana tiyenavā.

그래서 그런 것입니다. 싸움을 멈추게 하는 것은 불자의 일이 아닙니다. 불자가 멈추게 해야 할 것은 자기 마음속의 rāga·dosa·moha 싸움입니다. 그 싸움을 이기면 불자에게는 저마다 nibbāna가 있습니다.

lōkayāṭat ōnanam tama tamanṭa onnanam ēka karagatta ēka. buddha dahama anu hadanna tiyena ekak nemeyi. tama tamanṭa hædenna tiyena ekak. [ugura kǣrīma] dæn ēken anu hadanna yana buddha dahama tamayi ada hadāgena in̆galannē. utsāha karanna.

세상 사람도 원하면, 저마다 원하면 그것을 하면 됩니다. Buddha dhamma는 남을 고치려고 있는 것이 아니라 저마다 스스로 고쳐지려고 있는 것입니다. (헛기침) 그런데 남을 고치려 드는 Buddha dhamma를 오늘 만들어 애쓰고 있습니다.

anuṭa udav karana eka hon̆dayi. hæbæyi anu hadanavā kiyana ekē hiṭiyot dr̥ṣṭiyak. ē dr̥ṣṭiyaṭa novæ ē udavva karanna dahama udavva karanna

남을 돕는 것은 좋습니다. 다만 남을 고친다는 데 머물면 그것은 diṭṭhi입니다. 그 diṭṭhi로가 아니라, 그 도움을, dhamma의 도움을 하십시오.

tava monavā hari ahanna tiyenavā nam svāmīn vahansa karma vipāka valin æti venavā gæna sākacchā karannēnē ov dæn kusal karma valin ēvā yaṭapat karanna puḷuvan

더 물을 것이 있으면 물으십시오. (질문) Bhante, kamma vipāka로 생기는 것에 대해 이야기하셨지요. — 예. — 그러면 kusala kamma로 그것들을 누를 수 있습니까?

puḷuvan krama tiyenavā. tiyenavā tiyenavā. dæn yamkisi karmayak karanakoṭa eban̆du utumma kālayak enavā mē buddhōtpāda kālaya.

할 수 있는 길이 있습니다. 있습니다, 있습니다. 어떤 kamma를 지을 때 그런 가장 높은 때가 옵니다. 바로 이 붓다가 나신 때입니다.

mokada yamkisi karmayak karapuvahama sīmā sahita vipākayak ēkaṭa uruma vena sīmā sahita asādhāraṇayak api karalā tiyennē. mona vidihen mē laukika karmayak kaḷat ēka sīmā sahita asādhāraṇa kāraṇayak. menna mē velāvēdī ānāntarē pāpa karma novanna dēval valaṭa puḷuvankamak tiyenavā.

왜냐하면 어떤 kamma를 지으면 그것에는 한계가 있는 vipāka가 따르고, 우리가 한 것도 한계가 있는 부당함이기 때문입니다. 어떤 식으로 세간의 kamma를 지어도 그것은 한계가 있는 부당한 일입니다. 바로 이때 ānantariya pāpa kamma가 아닌 것들에는 길이 있습니다.

apramāṇa kusalayak naganna puḷuvan śāsanaya tiyena kāleka van̆divāganna. akusalayak karapu kenekuṭa karagatta kusalayakin van̆di gevanna puḷuvan.

sāsana가 있는 때에 헤아릴 수 없는 kusala를 일으켜 값을 치를 수 있습니다. akusala를 한 사람은 지은 kusala로 그 값을 갚을 수 있습니다.

dæn api atin yamkisi avæḍak vunahama samahara velāvaṭa ēgollanṭa kiyanavā menna meccara gaṇak van̆di gevvā. vandi gevalā hiṭan api nidahas venavā. api karapu asādhāraṇaya vadī nogevvot apiṭa vin̆dinna siddha venavā. krama dekak venavā.

우리 손으로 어떤 해가 생기면 때로 그쪽에 ‘여기 이만큼 갚았다’고 합니다. 갚고 나서 우리는 풀려납니다. 우리가 한 부당함을 갚지 않으면 우리가 겪어야 합니다. 두 길이 있습니다.

mē laukikatvayē tiyena nītiyet ōka ektarā maṭṭamakaṭa pennum karanavā. vandika velā nidahas venavā næhatnam hiriyalā gihil venavā.

이 세간의 법에서도 그것이 어느 만큼 드러납니다. 갚고 풀려나거나, 아니면 감옥에 갑니다.

dæn ōka ektarā maṭṭamaka deyak. ē vagē mē lōkādhikaraṇayak tamayi mē api mē hæma kenekma poduvē bæhælā inna tannē. karmayaṭa vipākayagena tiyena denna yam raṭāvak tiyenavā mēka kisi kenekuṭa venas karanna bæri lōka adhikaraṇaya.

그것은 어느 만큼의 것입니다. 그처럼 이것은 우리 모두가 함께 내려와 있는 세상의 재판정입니다. kamma에 vipāka를 주는 어떤 틀이 있고, 이것은 아무도 바꿀 수 없는 세상의 재판정입니다.

mēkadit oya hā samāna kriyāvak siddha venavā. hæbæyi mēkedi siddha vennē hiriyēdāyana kanna dena ekayi ædenam hiriya dānavā kiyalā karanna. ēka nemeyi ēvandi. dukkhita vidiyaṭa hari hamba karalā kavadā hari gevalā ivara karapa. karapaṭara van̆dī.

여기서도 그와 비슷한 일이 일어납니다. 다만 여기서 일어나는 것은 감옥에 넣고 먹여 주는 것이 아닙니다. 그것이 아니라 갚음입니다. 괴롭게 벌어서라도 언젠가 다 갚아 끝내야 하는 갚음입니다.

dæn ē katāva ada ē vidihaṭa gannavā nam ehema hiriyēdāna manussayāṭa hiriyē dāgena ē vihagen kaḍalī koravalā hari væḍa aragena eyāluva hamba karagatta mudalin ara vandiya gevila kam miniha nidahas karannē næha kiyana ekayi ē vidihaṭa viya yuttē. namut ada karan iriya dānavā kiyalā minihaṭa antayak genahalā kanna bonna dī in̆daran eya nidahas karalā yavana eka. ēka nītiya tiyena durvalakama. namut ara niyama vidihaṭa lōka dharmaya lōka nītiya kiyana eka ē jātiyē durvala durvala vipākayak nemeyi dennē.

그 이야기를 오늘에 견주어 본다면, 감옥에 넣은 사람을 가두어 두고 그에게 일을 시켜, 그가 번 돈으로 그 갚음을 다 치르기 전에는 풀어 주지 않는 것이 마땅한 길입니다. 그런데 오늘은 감옥에 넣는다며 사람을 데려다 먹이고 마시게 하다가 풀어 보냅니다. 그것은 법의 약함입니다. 그러나 참된 세상의 dhamma, 세상의 법은 그런 약한 vipāka를 주지 않습니다.

taman lōkayaṭa yam avæḍak kaḷā nam ē avæḍa saṁsiduvanna tamā ṇaya gevana tuḷa bērenna bæ.

자신이 세상에 어떤 해를 끼쳤다면 그 해를 가라앉히려 빚을 다 갚기 전에는 벗어날 수 없습니다.

enna harak karana ara yōtistraya anuva ov apala kālaya kiyalā tiyenavā kālayak. dæn kiyavana kālayak

(질문) 그런데 jyotiṣa에 따르면 — 예 — 나쁜 때라는 것이 있다고들 하는데요.

ov dæn mehemayi tiyennē. apala kālayak kiyalā vacanayak tiyenakoṭa ēkē tiyenavā yamak phaladi anna ēka tamayi samanantaraya kivvē. samanantaraya sama an antayak. ehenam api visin itin karapu yamak ætnam ēka vipākayaṭa ædalā inna. īṭa samāna parisarayak goḍanægiya yutuyi. ēka goḍanægenna ōnē kohomahari menna mē goḍanægena parisaraya tamayi mē jōti vidyāva tuḷin. ēkaṭa gælapena gælapena kāla parāsayakin ē raṭāva pelā tiyennē. menna mē kālaṭa mē mē dasāva vaenavā. ē kālaṭa enna mē mē dasāva ādi vaśayen vigraha karalā yanavā. itin ē vagē dasā kramayak pelā tiyenavā.

예, 이렇습니다. 나쁜 때라는 말이 있을 때 거기에는 무엇이 열매 맺는 것이 있는데, 바로 그것을 samanantara라고 했습니다. samanantara는 같은 것이 사이 없이 이어지는 것입니다. 그렇다면 우리가 지은 것이 있으면 그것을 vipāka로 끌어오려면 그와 같은 환경이 세워져야 합니다. 어떻게든 세워져야 하는데, 이 세워지는 환경을 jyotiṣa를 통해 보여 줍니다. 그에 맞는 때의 폭으로 그 틀을 보여 두었습니다. 이 때에는 이 dasā가 오고, 저 때에는 저 dasā가 온다는 식으로 풀어 갑니다. 그런 dasā 체계를 보여 두었습니다.

dæn apala saphala mē dekaṭama ena kālayak tiyenavā. āpu kālayak nisā. 10k āpu vena dasa āva dasa āva dasayak ena hæṭi tamayi dasāva.

이제 나쁨과 좋음 둘 다에 오는 때가 있습니다. 온 때이기 때문입니다. 열(dasa)이 온 모습, 열이 오는 모습이 dasā입니다.

dasa akusala karmayak karma patayak karapuvahama ē 10ya āvā hæṭi. dækkā irisivaru 10 āvē menna mē mē kāla menna mē parisarayaṭayi kiyalā. ē paṭan gatta tæn paṭan 10ya āpu hæṭiyaṭa kālaya beduva.

열 가지 akusala kamma patha를 지으면 그 열이 온 모습입니다. rishi들은 ‘그 열이 이 때에, 이 환경으로 왔다’고 보았습니다. 그것이 시작된 곳부터 그 열이 온 대로 때를 나누었습니다.

bedalā ivalā ehenam menna mē kālē menna mēdahayen āpu āpu hæṭiyaṭa enavā. dasaya āpu hæṭiyaṭa dasāva bedulā. otana dasa dasa āva dasa āva dasa puṇyak valin 10na kālaṭa ēkat ennē hon̆da pættaṭa. dasa akusalayen ennē naraka pættaṭa ē dekama tiyennē 10da000 ehenam oya dekēmaka dæn prāṇaghātayak karanna puḷuvan naraka pættaṭa dasa āvā. prāṇaghāta dasayi.

나누고서, 이 때에는 이 열에서 온 대로 온다 하여, 열이 온 대로 dasā를 나누었습니다. 거기서 열 가지 puñña로 오는 때는 좋은 쪽으로 옵니다. 열 가지 akusala로 오는 것은 나쁜 쪽으로 옵니다. 둘 다 열입니다. 그렇다면 그 둘 가운데 pāṇātipāta를 하면 나쁜 쪽으로 열이 왔습니다. pāṇātipāta의 열입니다.

dasikak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

abhēdānaya denna puḷuvan ēdahaya prāṇaghātaya mul karagatta ekē hon̆da pættaṭa anna prāṇaghātaya mul karagena ennā vū hiṁgi hiṁsā yam kālayak ætda ē dahayen ēka āpu kālaṭa kiyanavā ē dasa āva āvā. dasen āpu eka. oya āpu kālayēdī api karalā tibunē hon̆dak hō narakak nam. dasāva hon̆dayi dasāva narakayi kiyalā ham kiyannet oya kramayaṭama dæn siyalu dasāvan siyalu ayaṭa naraka hæṭiyaṭa pelānē.

abhaya dāna를 줄 수 있는 것이 pāṇātipāta를 바탕으로 한 그 열의 좋은 쪽입니다. pāṇātipāta를 바탕으로 오는 해코지와 폭력의 때가 있다면, 그 열에서 그것이 온 때를 ‘그 dasā가 왔다’, 열에서 온 것이라 합니다. 그 온 때에 우리가 해 둔 것이 좋은 것이었느냐 나쁜 것이었느냐입니다. dasā가 좋다, dasā가 나쁘다 하는 것도 바로 그 방식입니다. 모든 dasā가 모든 이에게 나쁘게 나타나는 것은 아니지요.

samahara kālayak ekkenek gaha pihiṭiyanavā hon̆dayi. senasurugē dasāva kiyanavā. senasuru dasāva narakayi kiyanavā. namut senasuru dasāva hon̆daṭa hiṭapu kenāṭa keḷavarak nætuva hamba venavā. ehemat kramayak tiyenavā.

어떤 때는 한 사람에게 graha 자리가 좋습니다. 이를테면 Senasuru(토성)의 dasā라는 것이 있습니다. Senasuru dasā는 나쁘다고들 합니다. 그러나 Senasuru dasā가 좋게 놓인 사람에게는 끝없이 들어옵니다. 그런 길도 있습니다.

ē kiyannē henaṭa huruvena nætnam anu vināśayaṭa kaṭayutu karana ē koṭasa āpuvahama anna prāṇaghāta dasāvak āvā. ē dahayen ekak enakoṭa ē vināśayaṭa huru vena pætta vaḷakkalā dīpu kaṭṭiyakat ennē ēkē hon̆da pætta. dæn eyāṭa mārga bādhaka mæddē mārka bādhaka valin valak velā dīlā ehæ hon̆da pættak labā denavā. anna serasukē hon̆da kālē.

곧 해코지에 익숙한, 남을 망가뜨리는 일을 하는 그 갈래가 오면 pāṇātipāta dasā가 온 것입니다. 그 열 가운데 하나가 올 때, 망가뜨림에 익숙한 쪽을 막아 준 이들에게는 그것의 좋은 쪽이 옵니다. 길을 막는 것들 가운데서도 그 막힘에서 비켜서게 해 좋은 쪽을 줍니다. 그것이 Senasuru의 좋은 때입니다.

ehema nætnam api karalā tibennē mārga bhātaka nam dīlā tibunē. ē kālēdī apiṭa enavā naraka pætta. oya hæma ekakama svabhāvaya ēkayi.

그렇지 않고 우리가 해 둔 것이 남의 길을 막는 것이었다면, 그때 우리에게는 나쁜 쪽이 옵니다. 모든 것의 성질이 그렇습니다.

kuḍā daruvā bohoma cārītravat sucaritavat hadanna pirisak unandu venavā. kuḍā dasara dusiriṭa lak karanna kaṭṭiyak unadu venavā. dæn buddha kiyannē poḍi ekāya kālē. poḍi ayaṭa ādhāra upakāra karapu kālē svabhāvaya.

어린아이를 아주 바른 행실을 갖춘 아이로 키우려고 애쓰는 이들이 있습니다. 어린아이를 나쁜 행실에 빠뜨리려 애쓰는 이들도 있습니다. 이제 Budha(수성)라는 것은 어린 때, 어린이를 돕던 때의 성질입니다.

poḍi ekāṭa hari hamba karaganna bæhæ. kanna bonna denna ōnē. æpa upasthāna karanna ōnē. itin ēkaṭa avaśya vena vidihaṭuru karanavā ekkani. ē poḍi ekāgē duravala avasthāva balalā ogen aitu prajanārāgana duccaritayaṭa poḷavanavā tava kenek. mē poḍi ekekuṭa karapu væḍa saha avæka. e poḍi ekāṭa ehema himi dasāva tamayi buddha dasāva.

어린 것은 스스로 벌 수 없습니다. 먹이고 마시게 해야 합니다. 보살펴야 합니다. 그래서 그에 필요한 대로 길러 주는 이가 하나 있고, 그 아이의 약한 처지를 보고 거기서 제 잇속을 챙겨 나쁜 행실로 이끄는 이가 또 하나 있습니다. 이렇게 어린아이에게 한 일과 해코지가 있습니다. 그 어린이에게 그렇게 매인 dasā가 Budha dasā입니다.

ehena buddhagē kālē āpuvahama ara duccarita karapu pāpa karma karapu kiyanaṭa ē kālē āvot ohuṭa siddha vennē budugē naraka kālē læbuva. hæma ekakma karadara.

그래서 Budha의 때가 오면, 그 나쁜 행실과 pāpa kamma를 한 이에게 그때가 오면, 그에게는 Budha의 나쁜 때가 옵니다. 모든 것이 탈입니다.

ara sucarita karapu yahapat karapu guṇayak ehema āvā nam ē kālēdī ohuṭa buddha dasāva yahapat kiyanavā. graha pihiṭīma yahapatva pihillā tiyenavā. itin ēken pennanavā menna mē kālē hon̆dayi mē kālē narakayi. meyāṭa mē buduhā naraka kālayak venavā. mokada menna mē graha pihiṭīmaka pihilā tiyennē budha pihiṭalā budha rayita kṣētraya menna metanayi pihilā tiyennē. ēka hayavæn. itin oya vagē ekin ekaṭa pennanavā. aṭavænna itin ē vagē naraka ēvā ēka tara śāstrayak yanavā. itin

좋은 행실, 좋은 일을 한 덕이 왔다면 그때 그에게 Budha dasā가 좋다고 합니다. graha 자리가 좋게 놓여 있습니다. 그것으로 이 때는 좋고 이 때는 나쁘다고 보여 줍니다. 이 사람에게는 이 Budha 때가 나쁜 때가 됩니다. 왜냐하면 이런 graha 자리에 Budha가 놓였고, Budha가 놓인 칸이 여기, 여섯째이기 때문입니다. 그렇게 하나하나 보여 줍니다. 여덟째도 그런 나쁜 것들입니다. 그렇게 그 학문이 이어집니다.

naraka ēvā ēka tara śāstrayak yanavā. itin mokada lōkaya atæm̆bulak sē dakina risivarunṭa puḷuvan. vipākaya pala denna mē lōkaya tuḷada nisā. mē lōka kriyākārītvayē bedalā tibicca ākārayaka bedalā menna mē ākāra karmayak kaḷot mē vipāka vaśayen mē lōkē mē tattvayaṭa ennē mehema karmayak karapuvahamayi. anna karmaya hētuphala dækapu kramayak. laukika paṭicca samuppāda kramayak dækalā tamayi ē isilut ōka veduvē.

그런데 세상을 손바닥 위 열매처럼 보는 rishi들에게는 그것이 가능합니다. vipāka가 열매 맺는 것이 이 세상 안이기 때문입니다. 이 세상의 움직임이 나뉘어 있는 틀대로 나누어, 이런 kamma를 지으면 vipāka로 이 세상에서 이런 처지에 온다, 이런 kamma를 지어서다 하고 보았습니다. 그것이 kamma의 까닭과 열매를 본 방식입니다. 세간의 paṭicca samuppāda 방식을 보고서 그 rishi들이 그것을 나누었습니다.

lōkōttara andhama mē paṭicca samuppādaya hariyaṭa vigraha kaḷē lōvturā budurajāṇan vahansē mē paṭicca samuppādaya pennapu kāraṇā 12ma tamayi apiṭa lagnaya in dhanasthānayin ekaṭa kiyana oya ravamuma pennuvē ē oya ṭikamayi. vikramasthānayē ayasthānayē itin oyadi vaśayen pennāgena āvanē. putrasthānaya, rōgasthānaya, kutbhakasthānaya, mārakasthānaya pratya ēkat hētuphala dahamamayi pelā tiyennē. laukika vaśayen gōcara vecca hæṭi.

세간을 넘어선 깊이로 이 paṭicca samuppāda를 바르게 풀어 내신 분은 위없는 붓다이십니다. 이 paṭicca samuppāda가 보인 열두 가지가 바로 lagna 자리, dhana 자리 따위로 우리에게 말하는 그 틀이 보인 것입니다. vikrama 자리, āya 자리 따위로 보여 왔지요. putra 자리, roga 자리, kuṭumba 자리, māraka 자리… 그것도 까닭과 열매의 dhamma를 보인 것입니다. 세간에서 드러난 모습대로입니다.

budurajāṇan vahansē lōkaya pahaḷa venna isselalāt oya paṭicca samuppāda kiyana vacanaya tibuṇā. oya vacanayē laukika arthayak tibuṇā. mēka gæm̆bura pelā budurajāṇan vahansē penna ōka nemeyi ori gæm̆buru arthayak ōgē tiyenavā. ōkē mē sasara dukaṭa enna ennē menna mehemayi. sasara nidahas karanna yannē menna mehemayi. ōka laukika vaśayen dukaṭa hētuva mēkayi. laukika vaśayen duken nidahas vennē mehemayi kiyalā eka tamayi laukika vaśayen ditta parita samuppādaya.

붓다께서 세상에 나시기 전에도 paṭicca samuppāda라는 말은 있었습니다. 그 말에는 세간의 뜻이 있었습니다. 붓다께서 이것을 깊이 보여 주시며 ‘그게 아니다, 여기에는 더 깊은 뜻이 있다. saṃsāra 괴로움으로 오는 길은 이렇고, saṃsāra에서 풀려나는 길은 이렇다’고 하셨습니다. 세간으로 괴로움의 까닭은 이것이고 세간으로 괴로움에서 벗어나는 길은 이렇다는 것, 그것이 세간의 paṭicca samuppāda입니다.

avidyā paccā kiyana eka tavat næhænē. avidyā paccayā kiyana ekē tamayi namaṭa āreya. hæbæyi avidyāva kiyalā ēgollō dæna gattē næhæ. sasara gamana keḷavara kirīmayi mē mē vidyāva kiyalā dækkē næha. ēgollō avidyāva hæṭiyaṭa dækkē pahu. vidyāva hæṭiyaṭa dækkē pin pin pahu deka mul kara tamayi lōkē paricca samuppādaya ē kālē āvē.

avijjā paccayā라는 말이 없었던 것은 아니지요. avijjā paccayā라는 말은 있었습니다. 다만 그들은 avijjā를 제대로 알지 못했습니다. saṃsāra 길을 끝내는 것이 vijjā라고 보지 못했습니다. 그들이 avijjā로 본 것은 pāpa였고, vijjā로 본 것은 puñña였습니다. puñña와 pāpa 둘을 바탕으로 그때 세간의 paṭicca samuppāda가 나왔습니다.

avidyāpayā saṁkhārā kiyana ēgollō aragattē. pav karana ayaṭa pāpa saṁkhāra enavā. ēken tamayi ēgollangē mata. avijyā paccayā saṁkhāra vigraha karanna kiyalā tatta katamā avij paccā saṁkhārā puññābhi saṁkhāra apuññābhi saṁkhāra āniññābhi saṁkhāra avijjā pacca ayaṁ uccati avijjā paccā saṁkhāra kiyalā dharmaya vigraha kaḷē ehā gæm̆buraṭa bæhælā. etanadi

그들은 avijjā paccayā saṅkhārā를 그렇게 받아들였습니다. pāpa를 하는 이에게 pāpa saṅkhāra가 온다는 것이 그들의 견해였습니다. 붓다께서는 avijjā paccayā saṅkhārā를 풀면서 ‘tattha katame avijjāpaccayā saṅkhārā? puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro — ime vuccanti avijjāpaccayā saṅkhārā’라고 dhamma를 더 깊이 내려가 푸셨습니다.

vigraha kaḷē ehā gæm̆buraṭa bæhælā. etanadi ēgollō ara saṁkhāra valin puṇya saṁkhāra hæṭiyaṭa gatta dēval avidyāvē koṭasak hæṭiyaṭa dæmmā bauddhaya yathārthaya dænagena kusala mūla paccayā saṁkhārak kiyā nivan magaṭa hētu vennā vū væḍapila ven kaḷā.

거기서 그들이 saṅkhāra 가운데 puñña saṅkhāra로 여긴 것들을 avijjā의 한 갈래로 넣으셨고, 불교의 참모습을 알아 ‘kusala mūla paccayā saṅkhārā’라 하여 nibbāna 길의 까닭이 되는 길을 따로 나누셨습니다.

ēka gæm̆buraṭa paṭicca samuppādaya vigraha kirīmen læbicca deyak. mē laukika paṭicca samuppādaya vigraha cakriyā tamayi oya tiyennē mē akēndrayakin ov kē kiyana vacanayen pennannē.

그것은 paṭicca samuppāda를 깊이 풀어서 얻은 것입니다. 이 세간의 paṭicca samuppāda 풀이 바퀴가 바로 kēndaraya(태어난 때의 별 그림)라는 것으로 있습니다. ‘kē’라는 말로 보여 주는 것입니다.

kṣaya velā yana ē vagēma pahat bavaṭa patvenna an kiyannē āhāraya dara kiyannē daranavā. kē an dara kiyannē pahat bavaṭa patvena āhāraya darapu hæṭiya. koheda pahat bavaṭa pat vennē? sasara gaman karana tākkal pudgalayā avidyāven tr̥ṣṇāven gaman karannē pahak tæna. ke tæna

닳아 없어지고 또 낮아지는 것이 ‘kē’, ‘an’은 먹이(āhāra), ‘dara’는 지님입니다. ‘kē-an-dara’는 낮아지는 먹이를 지닌 모습입니다. 어디서 낮아집니까? saṃsāra를 다니는 동안 사람은 avijjā와 taṇhā로 낮은 곳으로 갑니다.

kē an tamayi bhāvitā kaḷē. ēka tamayi dæninnē. mē kē an darāgena inna tākal kēndarayen bērenna bæ. sasara særisaraṇa siyalu satvayaṭama kēndarayak tiyenavā. kavada hari oya kēndaraya puccanna ōnē. nivan dakinna. ē kiyannē koḷa kælā puccalā hariyannē næha.

kē-an을 지녔습니다. 그것을 알아야 합니다. 이 kē-an을 지니고 있는 동안 kēndaraya에서 벗어날 수 없습니다. saṃsāra를 떠도는 모든 중생에게 kēndaraya가 있습니다. 언젠가 그 kēndaraya를 태워야 합니다, nibbāna를 보려면. 그렇다고 종이 조각을 태워서 되는 것이 아닙니다.

lōbhaya dvēśaya mōhaya kiyana sasara gamaṭa hētu vena rāga dvēśa mōha kiyana pahat āhāraya daranna nætuva ivat karapu dā davā hærapu dahaṭa ohugē kēntarayē picca vunā. edāṭat nivan dækkā. arihat pavatvana vunā. arihatun vahansē niyama vidihaṭa kēndaraya pucca kenek. koḷa kǣli piccuvara kavadāvat nivan dakinna bæha. samyā dr̥ṣṭika vennat bæ.

saṃsāra 길의 까닭이 되는 rāga·dosa·moha라는 낮은 먹이를 지니지 않고 없애 태워 버린 날, 그의 kēndaraya가 탔습니다. 그날 nibbāna를 보았습니다. arahant가 되었습니다. arahant는 참으로 kēndaraya를 태운 사람입니다. 종이 조각을 태운다고 결코 nibbāna를 볼 수 없습니다. sammā diṭṭhi가 될 수도 없습니다.

kēndraya eka samā dr̥ṣṭikat. hæbæyi koḷa kælikuccana eka nemeyi. sasara pævætmaṭa hētu vena kahaṭa gæna rāga, dvēśa, mōha kiyana āhāraya daranavā nam anna ē āhāraya darana eka pucca velā hæriyā yana kenāṭa niyama vidihaṭa kēndraya vicenavā. anna ē kēndraya puccā gattot arihatyaṭa pat venavā. sammā diṭṭhit venavā puccanna paṭan gattana paṭan puccala kiyalā lunāṭa passē arihat āya sasara gamana ivarayi. kēndaraya ivarayi. kēndraya vanavā upata ivarayi.

kēndaraya를 태우는 것은 sammā diṭṭhi이기도 합니다. 다만 종이 조각을 태우는 것이 아닙니다. saṃsāra를 이어 가게 하는 낮은 먹이 rāga·dosa·moha를 지니고 있다면, 그 먹이를 지니는 것이 타 버린 이에게 참으로 kēndaraya가 탑니다. 그 kēndaraya를 태우면 arahant가 됩니다. sammā diṭṭhi도 됩니다. 태우기 시작해 다 태우고 나면 arahant는 saṃsāra 길이 끝납니다. kēndaraya가 끝납니다. kēndaraya가 타면 태어남이 끝납니다.

upatat tiyennē hæma kæranama kēndarayak hædenavā. kolayaka livva nætat ohuṭa kēndarayak tiyenavā. itin ōkat oya hon̆da lassana nirukti valin dakinna ōnē ēka.

태어남이 있으면 언제나 kēndaraya가 생깁니다. 종이에 쓰지 않아도 그에게는 kēndaraya가 있습니다. 그러니 그것도 그 좋고 아름다운 nirutti(말뿌리 풀이)로 보아야 합니다.

ōka yathārthaya tōraganna ōnē. han̆da dæn ēt ēkema tamayi ennē. dæn han̆da dæn han̆dahana kiyana vacanaya pennannē. api itin hana hevat vināśayaṭa hētu vena dēda api hada hadā āvē. hæn̆dinagena āvē. han̆dahana. hētu kaḷē ōgama vacanaya koyi ekak niruktiya ekak ennē. niruktiyen balanakoṭa arthaya ekak enavā.

그 참모습을 가려내야 합니다. handahana(별 그림)도 마찬가지입니다. 이제 handahana라는 말이 보여 주는 것은, 우리가 ‘hana’ 곧 망가짐의 까닭이 되는 것을 지어 오고 알아 왔다는 것입니다. handahana. 어느 말이든 nirutti가 있습니다. nirutti로 보면 뜻이 하나 나옵니다.

han̆ḍa kiyannē vināśaya.

‘hana’라는 것은 망가짐입니다.

itin han̆da vacana kiyannē hā an̆da hana an̆da bhavin hā vunā nam hevat vināśayaṭa. ēṭa ākāra han̆dana tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē han̆dahana piṭjuvā lōbhaya andayi, dvēśaya andayi, mōhaya han̆dāyayi puccala ivara karāṭa han̆dahana picca

이 handahana를 태웁니다. lobha도 눈멂이고, dosa도 눈멂이고, moha도 눈멂입니다. 그것들을 태워 끝내면 handahana가 탑니다.

lagina tæna mē kohedagē meccarakē yam tænakada lagana ēka pera bhavayē pera bhavayē maraṇāsāna venakoṭa koheda læga hiṭiyē? lægapu dēṭa anukūlava lægapu dēṭa lagnaya karagena itin upadinavā. ēka lagnaya velā upadinavā. lagina tæna.

lagna는 눕는 곳입니다. 어느 곳에 누웠습니까? 앞 생에서 죽음에 다다랐을 때 어디에 누워 있었습니까? 누운 것에 맞게, 누운 것을 lagna 삼아 태어납니다. 그것이 lagna가 되어 태어납니다. 눕는 곳입니다.

itin eyā upan velāvēdī ēka aragena balapuvahama isselalāma upan koṭuva balapuvahama ēka yam grahacārayaka lakṣaṇayak pihilā tibuṇāda? eyā lægalā tiyennē epadu gati lakṣaṇaya. ē gati lakṣaṇaya monavada grahaṇaya karalā tiyennē? grahaṇaya karapuvā tiyenavā. ēkaṭa nupi hiṭapu grahayāgē grahayagen balāgannavā edā grahaṇaya karagena hiṭapu eka. yamak grahaṇaya karenna yam svabhāvayaka lægalā hiṭiyā nam ē svabhāvaya otana pennanavā.

그래서 그가 태어난 때를 가지고 보면, 맨 먼저 태어난 칸을 보면, 어떤 graha 움직임의 특징이 놓여 있었습니까? 그가 누워 있는 것은 그런 성품입니다. 그 성품은 무엇을 붙잡고(grahaṇa) 있습니까? 붙잡은 것들이 있습니다. 거기 있던 graha를 보고, 그날 붙잡고 있던 것을 압니다. 무엇을 붙잡아 어떤 성질에 누워 있었다면 그 성질을 거기서 보여 줍니다.

ov lagnaya saha grahayak nam

(질문) 예, lagna와 graha라는 것은요…

dæn ē dālā tiyena ekaṭa pelā tiyennet lōkē ṭi vecca hæḍatalayak. dæn yamkisi graha valallā tiyenavā nam graha cakriyā pihiṭapuhama grahacākraya dihā balanakoṭa ēken darśanaya vuṇā yamkisi satayekgē rūpayak. ē rūpāraya bihillā haṭiya gati lakṣaṇayak tiyena nisā.

거기 둔 것으로 보인 것도 세상에 생긴 모양입니다. 어떤 graha 고리가 있으면, graha 바퀴가 놓였을 때 그 바퀴를 바라보면 거기서 어떤 짐승의 모습이 드러났습니다. 그 모습으로 생겨난 성품이 있기 때문입니다.

mara dæn makara kiyana vacanaya dæn ādhāra ara gatta api dakinnē næti satikanē oya kiyannē. api dækkē næta sattu næhæ kiyannada ohoma soka hiṭiyā kiyanna.

makara — 이제 makara라는 말은 우리가 보지 못하는 짐승을 말하지요. 우리가 보지 못했다고 그런 짐승이 없다고 해야 합니까, 그런 것이 있었다고 해야지요.

eka kālavala ekē jātiya sattu yedalā tiyenavā. ē satungē gati lakṣaṇa ē lægapu tæna nam ē kiyana rāsiya tiyenavā. rā kiyannē særisaraṇava āsiya kiyannē āśraya karapu tæna. api særisaramin koheda āśraya kaḷē? ēka tamayi rāśiya.

그때그때 그런 짐승들이 쓰였습니다. 그 짐승들의 성품, 그 누운 곳이 바로 rāśi라는 것입니다. ‘rā’는 떠돎, ‘āsi’는 기대어 머문 곳입니다. 우리가 떠돌며 어디에 머물렀습니까? 그것이 rāśi입니다.

mē lagna rāśiya raha āsi rāśi. særi særīmē san̆dahā æsulaṭa gattē rāsiyi. læggē etana nam ēka lagnaya venavā. noyē ktiyaṭa api særisaranavā. ōkē ekaka laginavā. sāmānyen akka saṁkhāraya hæṭiya vagē tamayi ēkama sampūrṇa saṁkhāra vigrahayak oya tiyennē. ēkayi.

이 lagna rāśi. rā-āsi, rāśi. 떠돌기 위해 기댄 것이 rāśi입니다. 거기에 누우면 그것이 lagna가 됩니다. 여러 방식으로 우리는 떠돕니다. 그 가운데 하나에 눕습니다. 보통 saṅkhāra의 모습과 같습니다. 그것은 온전한 saṅkhāra 풀이입니다. 그렇습니다.

ara saṁkētayak pennalā vi avijjā paccayā saṁkhārā kiyana eka tamayi api ræs karagatta tenavā rāsiya. anna ēka tamayi læga tannē. ēka tamayi lagna vennē. mē lagnayen dakinna puḷuvan pera bhavaya epadu saṁkhārayak goḍanna lalada metenaṭa dāvē hariyaṭa kēndarē hadāganna puḷuvan nam dænagatta hæki pera bhavaya ko karalā tiyena væḍapiḷive menna mehema ekak velā tamayi menna mehema grahaṇaya kara vū gati lakṣaṇaya nisā tamayi idennaṭa āvē. oyan hari gæm̆buru vigraha laukika vigraha

그 상징을 보이면, avijjā paccayā saṅkhārā라는 것이 우리가 모은 rāśi입니다. 그것이 눕는 곳입니다. 그것이 lagna가 됩니다. 이 lagna로 앞 생에 그런 saṅkhāra를 쌓아 여기에 왔음을 볼 수 있습니다. kēndaraya를 바르게 만들 수 있다면 앞 생에 해 온 길을 알 수 있습니다. 이런 것이 되어 이렇게 붙잡은 성품 때문에 태어나게 되었다고. 이것은 아주 깊은 풀이, 세간의 풀이입니다.

oya nivan dakinna avaśya nemeyi. namut mēvā tērum ganna vædagatkamak tiyenavā mē budu dahama kiyannē. nivan dakinnama tiyena ekak nemeyi siyaluma laukika lōkōtara siyalu praśna visan̆dapu ekak. paṭicca samuppādaya kiyannē

그것은 nibbāna를 보는 데 꼭 필요하지는 않습니다. 그러나 이것을 알아 두는 데 값어치가 있습니다. 이 붓다의 가르침은 nibbāna를 보는 것만이 아니라 세간과 lokuttara의 모든 물음을 푼 것입니다. paṭicca samuppāda라는 것은

harava sampūrṇayi. ehenam mē lōkē mē lōkē pavatina ayaṭa dukak ætda dukaṭa hētuvak ætda næti kirīmak æda næti karana magak ætda laukika vaśayen ēkat ōkē tiyenavā. lōkōttara vaśayen sadahaṭama dukak an̆durak ata yutuda ē dukat. ē dukaṭa hētuvat sadahaṭama duken nidahas vīmat, sadahaṭama duken nidahas vena mārgayat ēkat ōkē tiyenavā. oya kāraṇā dekama paṭicca samuppādayaṭa tiyenavā.

온통 온전합니다. 그렇다면 이 세상에 사는 이들에게 괴로움이 있는가, 괴로움의 까닭이 있는가, 없앰이 있는가, 없애는 길이 있는가 — 세간으로 그것도 거기 있습니다. lokuttara로 영원한 괴로움, 그 괴로움의 까닭, 영원히 괴로움에서 풀려남, 영원히 풀려나는 길도 거기 있습니다. 그 두 가지가 다 paṭicca samuppāda에 있습니다.

paṭicca samuppādayen tōragattahama mē mul lōkema jīvat velā inna kenāṭa laukika abhivr̥ddhiyat. ē vāgēma ma metanadī nivana. ē vagēma ē deka atara tibennā vū yamkisi sugatiyak nam sugatiyaṭa yana hæṭit etana pavatvana hæṭi. mē siyalla piḷiban̆dava praśna valaṭa uttara ṭika okkoma tiyenavā paṭicca samuppādaya tōrāganna bærikama ē tiyennē. oyin aha karapu dharmayak katā

paṭicca samuppāda로 가려내면 이 세상에 사는 이에게 세간의 번영도, 또 여기서 nibbāna도, 그 둘 사이에 있는 sugati가 있다면 sugati에 가는 법과 거기서 지내는 법도 있습니다. 이 모든 것에 대한 물음의 답이 다 있습니다. paṭicca samuppāda를 가려내지 못하는 것이 문제입니다.

ē tiyennē. oyin aha karapu dharmayak katā karanna deyak vidyāvak lōkaya.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōkē sǣma vidyāvakma paṭicca samuppādaya tuḷin katā kaḷa. hæbæyi enna enna mahāsāgaraya venna paṭicca samuppādaya kivvē ēkayi. nuvaṇa maṭṭamaṭa tamayi paṭicca samuppādayen ova vaṭahaganna puḷuvan.

세상의 모든 학문이 paṭicca samuppāda를 통해 말해집니다. 다만 들어갈수록 큰 바다가 된다는 것, paṭicca samuppāda를 그렇게 말씀하신 까닭이 그것입니다. 지혜의 수준만큼만 paṭicca samuppāda를 알아들을 수 있습니다.

ēkē dhāna maṭṭama ka hæma laukika gnāna siktayakama mē mula dækalā tiyenavā.

(질문) 그 앎의 수준이… 세간의 모든 앎에서 이 뿌리를 보아 왔다는 것이지요.

ov avasānayē tamayi dækalā dækvē. anna ēkayi. dæn mula hadāgatta hæṭiya pēna hariya pēnavā. mula pirisiduyi kiyana eka hæmatænama ov ēkayi. laukika vaśayen pirisidu bhāvaya dækkā. lōkōttara payitrabhāvaya ēt dækkēnē.

— 예. — 끝에 가서야 보고 드러낸 것이지요. — 바로 그것입니다. 이제 뿌리를 세운 모습이 보이는 만큼 보입니다. — 뿌리가 깨끗하다는 것이 모든 곳에서… — 예, 그렇습니다. 세간으로 깨끗함을 보았습니다. lokuttara의 깨끗함도 보았지요.

laukika pævætma arayi yanakoṭa lōka satvayā geniyana kramayak tiyenavā. svāmīn vahansa mē hatara kēndriya pānaya kiyanavā

세간의 있음 쪽으로 갈 때 세상 중생을 데려가는 방식이 있습니다. (질문) Bhante, ‘네 kendra가 비었다’는 말을 하는데요.

ēkat ōkemayi ara ganna ōnē. api mē ṭika vigraha karalā imukō. dæn lōka satvayā mē lōka paryēṣaṇayak karanakoṭa rāga dvēśa mōha sahagata paryēṣaṇayaka edilā innē. dæn mē lakṣaṇa tiyenavā eka eka satāgē svabhāvayen mē lōka satvayā særisaraṇa kriyākalāpaya geniyana kramaya.

그것도 바로 여기서 가져와야 합니다. 이것을 먼저 풀어 봅시다. 세상 중생이 세상을 찾아 헤맬 때 rāga·dosa·moha가 섞인 찾음에 빠져 있습니다. 이제 이런 특징들이 있습니다. 갖가지 짐승의 성질로 세상 중생이 떠도는 움직임을 이끄는 방식입니다.

dæn mēsa ræsa mēṣa rāśiya kiyalā api ekak kiyanavā. ohu æsuru karalā tiyennē. eḷu vagē væḍa piḷive. mokada ugē svabhāvaya hæmatænama ōnama karkasa tenaka ōnama tænaka yanna puḷuvan gihillā paḷāva koḷāva kaḍāyana kanavā. mēka tamayi eḷuvagē svabhāvaya.

이제 meṣa rāśi라는 것을 말합니다. 그가 기댄 것은 염소 같은 방식입니다. 염소는 어디든, 거친 곳이든 어디든 갈 수 있어 가서 잎과 풀을 뜯어 먹습니다. 이것이 염소의 성질입니다.

menna mē vagē ōnama tænaka mē lōke gæna kan̆du hel gæna parissana karamin ektarā pirisak nitarōma gævenavā ara eḷuvā vāgē væḍa karamin. mokada parissa karannē? anik kenā pætta dālā taman paḷaveni venna parissanayak karanavā. parissana valaṭa mula ōkayi. hæmatænama parissana karannē lōkē anikaṭa haṭahā lōkayek venna kramayak hoyāganna.

이처럼 어디든, 이 세상의 산과 바위를 두고 찾아 헤매며 어떤 무리는 늘 그 염소처럼 일하며 부딪칩니다. 무엇을 찾아 헤맵니까? 남을 제치고 자기가 첫째가 되려고 찾아 헤맵니다. 찾음의 뿌리가 그것입니다. 어디서나 찾아 헤매는 것은 세상에서 남보다 앞선 사람이 되는 길을 찾으려는 것입니다.

anu eḷavā. mānayak ha mānayak hadānavā. anna eḷu mānaya eḷu gatiyen kaṭayutu karana pudgalayā laukikatvaya tuḷa tiyena rāga, dvēśa, mōhayaṭa koṭu velā karana kaṭayutka ektarā pirisakgē væḍapiḷivelā. hæbæyi mēṣa kivvē ōkaṭa. anna api mē sasara pævætmē allagatta eka rāsiyak.

남을 밀어냅니다. māna를 키웁니다. 바로 염소의 māna입니다. 염소 성질로 일하는 사람은 세간 안의 rāga·dosa·moha에 갇혀 일하는, 어떤 무리의 방식입니다. 그래서 meṣa라고 했습니다. 우리가 이 saṃsāra의 있음에서 붙잡은 rāśi 하나입니다.

tava kenek mokada karannē mona monavāhari saśrīkatvaya balāgena sukhōpabhōgī venna væḍa karagannavā. vr̥ṣabha kivvē kiriharakak. śiriyalla denna vr̥ṣabha kiyanavā. anna vr̥ṣabha kiyana gati lakṣaṇaya aragena saśrī kaṭya goyitænpat ōvan aragena diyuṇuvak velā sæpasē jīvat vena balāporottuven tava koṭasak væḍa karanavā. ēkat laukika aya vr̥sapa gati lakṣaṇaya vr̥sapaṭa upamā kaḷē ēkayi.

또 어떤 이는 어떻게든 넉넉함을 바라보며 호사롭게 살려고 일합니다. vṛṣabha는 젖소를 말합니다. 젖을 주는 소를 vṛṣabha라고 합니다. vṛṣabha라는 성품을 가지고, 넉넉한 일, 농사 같은 것을 가지고 발전하여 편히 살 바람으로 또 한 부류가 일합니다. 그것도 세간의 부류이며, 그 성품을 vṛṣabha에 견준 까닭이 그것입니다.

araken gannē ēvā pæranna laginavā maḍi. ehema nætnam pahat tænvala kanavā. kālā hitan sukhōbhōgīva inna kiriṭiya gannavā. haraya kāpu gati lakṣana ēkatta gælapenava. itin anna api læbva tava tena

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēkenam læggē apē lagnaya vr̥sava lagnaya venavā. ara paryēṣana maṭṭama kiyalā læganam saṁsārē hiṭiya pera bava hiṭiyē eyāgē lagnaya mēṣa lagnaya venavā. lægama tæna

거기에 누웠다면 우리 lagna는 vṛṣabha lagna가 됩니다. 그 찾아 헤매는 수준에 누웠다면, saṃsāra의 앞 생에서 그의 lagna는 meṣa lagna가 됩니다. 누운 곳입니다.

lægama eka hoyāgannē næhæ hæ. tava koṭasak innavā ovunṭa vena ekakvat vanē onṭa ōnē mayitunē. kāma vaitunē hoya hoyā passē yanavā. ehema jīvitayak gata karanavā kaltiyak. ē gati lakṣaṇayaṭa tamayi lægatana metuna vunē.

또 한 부류가 있습니다. 그들은 다른 것은 원치 않고 짝짓기(methuna)만 원합니다. 감각의 짝짓기를 찾고 찾아 뒤쫓습니다. 그런 삶을 한동안 삽니다. 그 성품으로 누운 곳이 mithuna가 되었습니다.

tava kenek innavā kavuru monavā kivaranē tamangē gamana yannē tamanṭa ōna vidihot hari magaṭa nemeyi harahaṭa yannē. væradi vædaṭa haras gaman yana gati laktana tamayi kaṭa.

또 어떤 이는 누가 무엇을 말해도 자기 길을 자기 원하는 대로 가는데, 곧은 길이 아니라 비스듬히 갑니다. 그릇되게 비스듬히 가는 성품이 kaṭaka(게)입니다.

ōkaṭa hētuva hæma velēma tamangē hitē tiyena kæmætta. tamangē kæmættaṭa iḍa dunnahama ættam koccara tibunat kelin yana mārgaya hoyāganna bæhæ. keren yana mārgaya avaṁkayi pirisiduyi. namut kāma sahagatayi, ædayi haras mārgaya mē san̆dura tæna dīlā chandayak hevat hitaṭa tæna dīlā haras satara yana nisā kakkuṭṭā tamayi upamāvaṭa gattē kaṭaka kiyalā lagnayaṭa gati lakṣaṇaya dunnē san̆duṭa. mē kaṭayaṭu adu ēka karagatta ākāraya

그 까닭은 늘 자기 마음속의 바람입니다. 자기 바람에 자리를 주면 아무리 참이 있어도 곧게 가는 길을 찾지 못합니다. 곧게 가는 길은 정직하고 깨끗합니다. 그러나 감각에 섞인 굽은 비스듬한 길이 있습니다. 달에 자리를 주어, chanda 곧 마음에 자리를 주어 비스듬히 기어가기에 게를 비유로 들어 kaṭaka라 하고, 그 lagna의 성품을 달(Sandu)에게 주었습니다. 이렇게 짜인 방식입니다.

mēsēṭa kuādhipati kunnē taraṁgariya saṭankāriya aya vidihan saṭan karanna anikat ayaganna tamayi kan̆dul pahu karannē ara vavāmaya hoyā parissana kara kara hæmatāma gata karannē ōkaṭa kana mul karagena

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mēsa kuṭa ayiti ena hæṭi balanna eken eka sakas velā yana ena hæṭi

meṣa가 Kuja(화성)에 속하게 되는 모습을 보십시오. 하나하나 짜여 가는 모습을.

mē vr̥ṣabha kiyalā kiyanavā sæpa sampat sæpa sampat sikuruṭa ayiti vr̥ṣava rāśiya sikuruṭa ayiti gati lakṣaṇa anuva rāsi bedena hæṭi.

vṛṣabha는 즐거움과 재물이라고 합니다. 즐거움과 재물은 Sikuru(금성)에 속하니 vṛṣabha rāśi는 Sikuru에 속합니다. 성품에 따라 rāśi가 나뉘는 모습입니다.

budha hæmilēma dæn mituna kiyannē maituna sēvanaya daruvat ekka sambandhaya daru parapura sambandhayē maituna dekē āsanna sambandhatāvaya bohoma tiyenavā. marutunayaṭa giyot hambavennē daruvō. daruva ara sambandha daru gati lakṣaṇayaṭa sambandhayi. dhāraka prēmayat, vaitura sēvanayat oya okkoma væṭennē ē hæn̆gīm para pætta. ē pætta nisā metuna budurayi anna ē gati lakṣaṇaya kaṭaka hæn̆gīmaṭa ayiti nisā san̆duṭa ayiti.

Budha는 늘… 이제 mithuna는 짝짓기, 아이와의 이어짐, 자손의 이어짐이며, 짝짓기와 이 둘은 아주 가깝게 이어져 있습니다. 짝짓기를 하면 얻는 것은 아이입니다. 아이는 아이의 성품과 이어집니다. 아이 사랑도, 짝짓기도 모두 그 느낌 쪽에 떨어집니다. 그쪽이라서 mithuna는 Budha에 속합니다. 그 성품, kaṭaka는 느낌에 속하므로 달에 속합니다.

īra siṁhayā vagē jīvat venna tava kaṭṭiyak balanavā lōkē mā garaṇādikamaṭa lakamaṭa tējaspatula vagē. ē mē laukikatvaya tuḷa tava væjenna hædena kramayak. ēka tamayi rāśiya siṁha siṁhayāgē hadanavā. ēka tējasrī ravita ayitiyi. pūryāgēnṭa hadana hainnaṭa gati lakṣaṇayaṭa anukūlava ayitikāsikam grahayaṭa dīlā tiyena hæṭa grahaṇayē svabhāvaya mokakda gati lakṣaṇayat ē vagē. vāsi karapu pasutalayak īṭa anukūlayi.

또 어떤 무리는 사자처럼 살려고 합니다. 세상에서 존경받고 위엄 있게. 이 세간 안에서 더 빛나려는 방식입니다. 그것이 siṃha rāśi, 사자의 rāśi입니다. 그것은 위엄 있는 Ravi(해)에 속합니다. 그 성품에 맞게 graha에 주인 자리를 준 모습입니다. graha의 붙잡음의 성질이 무엇이냐, 성품도 그와 같습니다. 머문 바탕이 그에 맞습니다.

īṭa passē anika tamayi kayak. strī lakṣaṇayanṭa istrī æsuraṭa kæmatiyi. istrī æsurē innavā. ēkat ara raduru gati lakṣaṇaya sundara lōkayak māgē innē budaṭa ayiti. metanat budhaṭa ayiti. mēsa uruṣabha nituna kaṭaka siṁha kanyā kannāvat butarayiti mē rayitiyi ēvi

그 다음은 kanyā입니다. 여인의 특징으로 여인 곁을 좋아합니다. 여인 곁에 머뭅니다. 그것도 아름다운 세상에 머무는 성품이라 Budha에 속합니다. 여기도 Budha에 속합니다. meṣa, vṛṣabha, mithuna, kaṭaka, siṃha, kanyā — kanyā도 Budha에 속합니다.

īṭa passē tiyennē tulā tava koṭasak innavā hæmelēma saṁsandaranātmakava balabalā tamanṭa avaśya vena vidihaṭa pāḍu novena vidihaṭa kaṭayutu karaganna tamangē vāsaya balāgena mēka mehema kaḷot maṭa pāḍuyi. mehema kaḷot mehema kaḷot lābhayi. lē balāgena tulanaya karamin kaṭayutu karanavā tulā. anna ē gatiya lakṣanaya ulāvaṭayi.

그 다음은 tulā입니다. 또 한 부류는 늘 견주어 보며 자기에게 필요한 대로, 손해 보지 않게 일을 하려고 자기 이득을 살피며 ‘이렇게 하면 손해, 이렇게 하면 이득’ 하고 저울질하며 일합니다. tulā입니다. 그 성품이 tulā의 것입니다.

etakoṭa ekin ekaṭa yana mē sin kanna tulā a tamayi kuccika kivvē. etakoṭa mēṣa uruṣabha mithuna kaṭaka siṁha kan tulā.

그렇게 하나하나 갑니다. siṃha, kanyā, tulā 다음이 vṛścika라고 했습니다. 그러니 meṣa, vṛṣabha, mithuna, kaṭaka, siṃha, kanyā, tulā.

dæn vr̥cika hæmelīma gōnussagē svabhāvaya tamāgē tarahen tamāma marenavā. kaṭussala ahalā tamāgē muḷuvē gahagannavā. gonnusara taraha giyā. tamāgē visamāṭa vædilā mærenavā. ē vagē hæmelima mārkasthānaya hæṭiyaṭa pennuvā aṭavæn.

이제 vṛścika는 늘 전갈의 성질입니다. 제 성으로 제가 죽습니다. 제 몸을 찌릅니다. 전갈이 성나면 제 독에 맞아 죽습니다. 그래서 늘 māraka 자리로 보였습니다, 여덟째로.

a tulanaya karana eka tamayi kuṭṭum̆bakasthānaya. hevavā tamangē pirisaṭa samava bedāganna. anikgē ven karaganna mē ādī vaśayen gattāna tamayi hat venna. haṭavænna. mārkasthānayaṭa tibbē gati lakṣaṇaya ūccika særaka parasa gati lakṣaṇaya viha vena vina gati lakṣaṇaya tamā etana gattē.

저울질하는 것이 kuṭumba 자리입니다. 곧 자기 식구에게 고르게 나누고, 남의 것과 떼어 놓는 따위로 받아들인 것이 일곱째입니다. 여덟째, māraka 자리에 둔 성품은 vṛścika의 거친, 독이 되는 성품을 거기 가져온 것입니다.

etakoṭa etanin ehaṭa gattahama nama vænaṭa giyāma gattā na danu dunnakin tamayi etana pennē. dæn etana nam vavayannaṭa aragattahama kana puṇyasthānaya kiyalat api ōkaṭa kiyanavā.

그다음 거기서 넘어 아홉째로 가면 dhanu(활)입니다. 활로 거기를 보여 줍니다. 그 아홉째를 우리는 puñña 자리라고도 합니다.

dæn otanadi vida damana dekak tiyenavā. ekak tamayi vin̆dalā balanavā kiyana vidyāva. vidanā arthayen tamayi dunnen kaḷē yamakaṭa vin̆dina eka. etana aragattē arthaya mokakda? viddat tamayi ætulē tiyena eka dakinnē. vida bælīmaṭa kiyanavā vidyāven balanavā. vidyāven bæluvot tamayi pina bava tōragannē. hon̆da naraka tōragannē. anna hon̆da naraka tōraganna sthānaya puṇyasthānaya vuṇā. ēka danuven karana væḍē etanṭa araganna.

거기에 ‘vida’가 둘 있습니다. 하나는 꿰뚫어 보는 앎(vidyā)입니다. 꿰뚫는다는 뜻으로 활로 무엇을 쏘는 것입니다. 거기서 가져온 뜻이 무엇입니까? 꿰뚫어야 안에 있는 것을 봅니다. 꿰뚫어 보는 것을 앎으로 본다고 합니다. 앎으로 보아야 puñña와 pāpa를 가려냅니다, 좋고 나쁨을 가려냅니다. 좋고 나쁨을 가려내는 자리가 puñña 자리가 되었습니다. 활로 하는 일을 거기에 가져왔습니다.

etakoṭa etanin gattaṭa passē mamatvayen tamayi mē labāganna mē laukikatvaya okkoma karagattē. pin kara gattet ēkaṭa ara okkoma kara gattet ēkaṭa upakrama kalet ēkaṭa ekatu karalā ekatu velā dahagayannaṭa aragattā. etakoṭa mamatvaya karā labā gænīmaṭa kiyanavā mā karā labā gænīma marāgaya ma karā. mamatvaya karā yannaṭa kiyanavā marā karā yanavā. saṁkētaya makarā vuṇā.

거기서 넘어가면, ‘나’라는 마음으로 이 세간의 모든 것을 했습니다. puñña를 지은 것도 그것을 위해, 모든 것을 한 것도 그것을 위해, 꾀를 낸 것도 그것을 위해서였습니다. 그것을 모아 열째를 가졌습니다. ‘나’에게로 얻어 오는 것을 ‘mā-karā’, 나에게로 간다고 합니다. 상징이 makara가 되었습니다.

etakoṭa etanin aragattaṭa passē genahalā hadalā gatta ēvā amattatvayen gatta ēvā ræs karalā tiyāgena patkam æti karagannē kalaṭa sambandha karalā pennavā. kumba ekatu karaganna eka.

그다음 거기서 넘어가면, 데려와 만들어 가진 것, ‘나의 것’으로 가진 것들을 모아 두고 지위를 세우는 것을 항아리에 견주어 보입니다. kumbha, 모으는 것입니다.

etanin aragattaṭa passē mokada karannē? koccara hadāgatta tiyāgena inna bæ. gamana ættalā yanna velāvak enavā. eyāṭa saṁsāra sāgarayē bīnanna ōnē. mīnaṭa kiyalā. māḷuvaṭa

거기서 넘어가면 무엇을 합니까? 아무리 만들어 두어도 지니고 있을 수 없습니다. 길을 떠나야 할 때가 옵니다. 그는 saṃsāra 바다를 헤엄쳐야 합니다. 그래서 mīna, 물고기라고 합니다.

dæn monavā karagattat atan antivaṭa cakraya rakilā tiyennē? upakramayen hamba karagannavā, kapaṭikakamen hamba karagannavā. lābhagīti prahaṁsā labāgannavā. bhukti vin̆dinavā, okkoma karanavā. ekras karagannavā. gaha marā gannavā. okkoma karalā hiṭā ekatu karalā ayisarayak ēvayen upakrama dilā hiṭan krama hoyāgannavā. hadāgannavā. hadāgena ilā goḍa gahagena innavā. dālā mærilā hiṭan sasāra sāgaraya pīrenavā. ōka tamayi kalē. mē oya cakraya tamayi oya dos ākārayen giyē.

무엇을 하든 끝에 그 바퀴가 무엇을 지키고 있습니까? 꾀로 벌고, 속임으로 벌고, 이득과 칭찬을 얻고, 누리고, 다 합니다. 모읍니다. 때리고 죽여 얻습니다. 다 해서 모아 다시 그것으로 꾀를 내어 길을 찾습니다. 만듭니다. 만들어 쌓아 둡니다. 그리고 다 버리고 죽어서 saṃsāra 바다를 헤엄칩니다. 그것이 한 일입니다. 이 바퀴가 그 열두 가지 방식으로 돌아간 것입니다.

pina lōka satvayāgē særi sarapu kramaya mēka nisā kavadā hari mē sakvalak hædilā haṭagannē mē graha pihiṭiya. vena eka api hiṭanna vidihak næhæ. graha pihiṭīmaṭa hētuva api karapu grahaṇaya nam. grahaṇaya kaḷē api isi yamkisi lōka dharmatāvayaṭa anuva nam ananta apramāṇa saṁsāraya paṭangena inna vena kramayak apiṭa tibunē nætnam. api suvaya hoyāgena giya oya kramaya tuḷa nam api yannē dænut ē kramaya matu vayannē tava kramaya tuḷa. ehenam oya kramaya tuḷa perat āva nam pera tibuna cakratāvama tamayi dæn yannē dæn ēka nam ē raṭāvamayi dæn tiyennē. matu apiṭa yanna ē haṭāvē nam matu kāra haṭagannavā nam haṭaganna tiyennē cakra haṭāva graha cakraya oya vidihaṭa vena ekak haṭaganna bæ. ē nisā oya raṭāvama haṭaganna ōnē. dhamāsa kiyana eket ēkanē eka satvayāgē hæḍiya hæṭiyaṭa. manussayāṭanavā dæn dasa māsayak kiyalā kivvat ēt ē vagē.

세상 중생이 떠돈 방식이 이것이기에, 언젠가 이 sakvala가 생겨 일어날 때 이런 graha 자리가 됩니다. 다른 길은 없습니다. graha 자리의 까닭이 우리가 한 붙잡음이라면, 그 붙잡음이 어떤 세상 dhamma에 따른 것이라면, 끝없는 saṃsāra를 시작해 다른 길이 없었다면, 우리가 편안함을 찾아간 그 방식 안에서 지금도 가고 앞으로도 그 방식 안에서 간다면, 전에도 그 방식으로 왔다면 전에 있던 바퀴 그대로가 지금 돌고, 지금도 같은 틀입니다. 앞으로 다시 생긴다면 생기는 것은 그 바퀴 틀, graha 바퀴 그대로이며 다른 것이 생길 수 없습니다. 그러니 같은 틀이 생겨야 합니다. 열 달이라는 것도 그것이지요, 한 중생의 모양대로. 사람에게 열 달이라 하는 것도 그와 같습니다.

ē nisa mē karanavā kiyalā kiyannē oya mē lōka svabhāvaya ēka kiyalā kiyannē minissu ara noyeku dēval karalā asa saṁkhāra navada bhārayak āya prati jīvitayak labalā ē śakraya vistara karannē

(질문) 그러니 이 세상의 성질이 그렇다는 것은, 사람들이 여러 가지를 하여 saṅkhāra의 짐을 지고 다시 새 삶을 얻는 그 바퀴를 말씀하시는 것이지요?

ov ēkama tiyennē otana ē viśva cakraya grahaṇaya kirīma nisā haṭagannē cakraya hæ. ē grahaṇaya kirīmēdī yamak mādhya karagattā nam ēka tamayi manussa mādhyaya satva mādhyaya ēkaṭa ādhāra karannā vū grahapattu ēvaṭa udav dena ēvā. mē udav denakendennē udav itin tava tænaka satva hædennē næhæ. itin manussa lōkayak nætnam ēka tamayi satva lōkaya. ēvaṭat tiyena graha lōkavala satvevvaṭa satva hamba vennē næ. satva lōkayaṭa ādhāra tamayi graha lōkayen tiyennē. gahanaya karagatta hæṭiyaṭa pratiphala denna tamayi ēvā sakas vuṇē.

예, 바로 그것이 거기 있습니다. 그 우주 바퀴를 붙잡음으로 생기는 것이 바퀴입니다. 그 붙잡을 때 무엇을 매개 삼았다면 그것이 사람이라는 매개, 중생이라는 매개이고, 그것을 돕는 graha들은 그것을 돕는 것들입니다. 다른 곳에 중생이 생기지 않습니다. 사람 세상이 아니면 그것은 중생 세상입니다. 그것들에 있는 graha 세계에 가 보아도 중생을 만나지 못합니다. graha 세계는 중생 세상을 돕는 것입니다. 붙잡은 대로 결과를 주려고 그것들이 짜였습니다.

itin duraṭa as vecca nisā tamayi duras vuṇē. sa kiyana tamāgen visi vecca nisā tamayi viśva vuṇē. mē viśvayē duraṭa as vuṇā kiyannē tamāgē æsuren duraṭa æti vuṇā.

그러니 멀리(dura) 떨어져(as) 나가서 ‘duras’가 되었습니다. ‘sva’ 곧 자기에게서 내던져져서 ‘viśva’(우주)가 되었습니다. 이 우주가 멀리 떨어졌다는 것은 자기 곁에서 멀리 생겼다는 것입니다.

monavada oya grahaṇaya karagatta hon̆da ēvā. hon̆dayi narakayi kiyana dekēdī. naraka eket tiyenavā. maha narakaṭa bæssahama poḍi narakat ǣt venavā. īṭa vaḍā viśāla narakayakaṭa bæhæ gattot ē maṭṭamat ǣt venavā. dæn bayina maṭṭamē vitarak minihek innavā nam ituru ṭika hon̆dayi. ēka ikmalā gahana maṭṭamaṭa kigi bæhen natara vennē næha. ēka duras karalā gahanna giyā. tavat dūsiya vuṇā. hæbæyi gahana vaṭaḍiya tuvāla karannē nǣ. tavat dr̥ṣya vunot gahana maṭṭama nætara enna atapaya kaḍanavā. tavat dr̥ṣiya vuṇā. etakoṭa gahana maṭṭamak duras vuṇā. atapaya kanna maṭṭamen inna maranavā. atapaya karalā inna maṭṭamat æt velā duras velā giyā. ōvā okkoma visa kiraṇa vaśayen lōkē visæn vaśayen lōkē viduras durasva pihiṭanavā.

붙잡은 좋은 것들은 무엇입니까. 좋음과 나쁨 둘에서 봅시다. 나쁜 것에도 있습니다. 큰 나쁨으로 내려가면 작은 나쁨은 멀어집니다. 그보다 더 큰 나쁨으로 내려가면 그 수준도 멀어집니다. 욕하는 수준에만 머문 사람이라면 나머지는 좋습니다. 그것을 넘어 때리는 수준으로 내려가면 거기서 멈추지 않습니다. 그것을 밀어내고 때리러 갔습니다. 더 거칠어졌습니다. 다만 때려도 다치게 하지는 않습니다. 더 거칠어지면 때리는 수준에서 멈추지 않고 손발을 부숩니다. 더 거칠어졌습니다. 그러면 때리는 수준이 멀어졌습니다. 손발을 부수는 수준에서 죽이기에 이릅니다. 손발을 부수던 수준도 멀어져 떨어졌습니다. 그것들이 모두 독의 빛살로 세상에 흩어져 멀리 놓입니다.

oya atara pica hon̆da ēvat ē karā ǣt velā yanavā. gahanna nætuva hiṭapu hon̆da gati lakṣaṇaya gahanakoṭa ǣt velā. ēkat duraṭa yanavā. duraṭa as venavā. banin nætuva hiṭapu hon̆da lakṣaṇaya bayinakoṭa ǣt venavā. hon̆da lakṣaṇaya ēka æturaṭa yanavā. oya kramayaṭa viśvayaṭa ǣt venavā.

그 사이에 좋은 것들도 그쪽으로 멀어집니다. 때리지 않고 있던 좋은 성품이 때릴 때 멀어집니다. 그것도 멀리 갑니다. 멀리 떨어집니다. 욕하지 않던 좋은 특징이 욕할 때 멀어집니다. 좋은 특징이 저쪽으로 갑니다. 그렇게 우주로 멀어집니다.

api svairīva nægī hiṭalā karapuvak tiyenavā. anunyakalā ekatu velā karapuvak tiyenavā mē hon̆da naraka dekē. [goravanavā] oya dekama duraṭa asvelā. sva kiyana tamangē viśvagata velā. viśvaya pihiṭanavā. viśva kiyannē sva kiyannē tamā. viśva kiyannē tamāgē visi vuṇā. tamā æsuru karapu dēval koyi taram duraṭa visi velāda ē taram duraṭa viśvaya pihiṭanavā. ē viśvaya tuḷa grahatak cakrayat ekkalā ē ṭika pihiṭanavā. ēka tamayi lōka pihiṭīma.

좋고 나쁨 둘에서, 우리가 스스로 나서서 한 것이 있고 남과 함께 한 것이 있습니다. (천둥소리) 그 둘 다 멀리 떨어져, ‘sva’ 곧 자기 것이 우주로 들어가 우주가 놓입니다. viśva에서 sva는 자기이고, viśva는 자기 것이 내던져진 것입니다. 자기가 기대던 것들이 얼마나 멀리 내던져졌는가, 그만큼 멀리 우주가 놓입니다. 그 우주 안에 graha들과 바퀴가 함께 놓입니다. 그것이 세상의 놓임입니다.

s 20

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hatara kēndrē pāla kiyana eka dæn hatara kēndrayē pahaluva kiyannet oya kramayi. mokada hatara kēndrayē paḷu dennek innavā. dæn mēken ekayi tada jōtisiya bohōkaṭa bhāvitā karannē ēkayi. hatara kēndraya pālanama mahā kālaya ōka tamayi ada bhāvitā karannē ekama tiyannē.

(질문) 네 kendra가 비었다는 것은… — 네 kendra가 비었다는 것도 같은 방식입니다. 왜냐하면 네 kendra가 빈 사람이 두 부류 있기 때문입니다. jyotiṣa에서 이것을 많이 쓰는 까닭이 그것입니다. ‘네 kendra가 비면 아주 박복한 사람’이라는 것이 오늘 쓰이는 단 하나의 풀이입니다.

dæn ektarā mahattayet davasak kēndrayak gena ahalā gam pahē mahattayek. maṭa dīlā kivvā mē kēndraya kiyannē mita mahalā næhæ mokada hitennē kiyalā. mama ēka bæluva bala bæ balusā marayanavā bælu bælu hatara kēndraya pahaluva. dæn dakṣōsatnaya nam kiyannē mē hatara kēdiyē paḷiva mahā kālayakē kēndrayak kiyalā. mama ehema kivvē nǣ.

어느 날 한 신사가 kēndaraya를 가져와 물었습니다. 다섯 마을의 어른인 분이었습니다. 제게 주며 ‘이 kēndaraya를 어떻게 보십니까’ 하고 말했습니다. 저는 그것을 보고 또 보았습니다. 네 kendra가 비어 있었습니다. 솜씨 있다는 점성가라면 ‘이것은 네 kendra가 빈 아주 박복한 사람의 kēndaraya’라고 했을 것입니다. 저는 그렇게 말하지 않았습니다.

mama bæluvā eyāgē ara hon̆dayi kiyana grahaya pihilā tiyenē aniccakrayaṭa tæn ṭika balanakoṭa ekolos, pasnnē mehema hon̆da tænvala pihillā tiyenavā nama vænnē. pihilā tiyennē mē grahaya ṭika gihillā okkoma bæluva bælamaṭa meyāṭa ma dækalā tibicca kramaya anuva nam hon̆da sukhōpabhōgī jīvitayak gata karanna tiyennē. tamangē piyavaru vāgē bāhira lōkē in̆dalā tamak rakṣaṇaya pōṣaṇaya karana nidahas sukhōpabhōgī jīvitayak gata karana kenekgē eka kēntarayā.

저는 그의 좋은 graha들이 놓인 자리를 보았습니다. 다른 자리들을 보니 열하나째, 다섯째, 아홉째 같은 좋은 자리에 놓여 있었습니다. graha들을 모두 살펴보니, 제가 보아 온 방식대로라면 이 사람은 좋고 넉넉한 삶을 살 사람이었습니다. 아버지처럼 바깥 세상에서 지켜 주고 먹여 주는 이가 있어, 자유롭고 넉넉한 삶을 사는 사람의 kēndaraya였습니다.

mama eyāṭa kiyanavā mē pudgalayā sāmānya kenek nemeyi. anik ayaṭa vaḍā bohōma viśēṣa æti pudgalayek maha vāsanāvanta pudgalayek. anun hari hamba karalā denavā piyekuṭa daruvekuṭa ogē salakamin anik ayagē sælakuṇu labana menna mē supōbhōgī jīvitayak gata karana jātiya kenek venna ōnē mēka. ēka mē kohomada ēka kivvē? maṭa vena ekak ōnē næha. mēka meccara kalpa mē kēndara balana kenek nokiyapu deyak.

저는 그에게 말했습니다. ‘이 사람은 보통 사람이 아닙니다. 남보다 아주 특별한, 큰 복을 지닌 사람입니다. 아버지가 아이에게 하듯 남이 벌어다 주고 보살펴 주어, 남의 대접을 받으며 넉넉한 삶을 사는 그런 사람이어야 합니다.’ 그가 말했습니다. ‘어떻게 그것을 아셨습니까? 저는 다른 것은 필요 없습니다. 이것은 지금까지 kēndaraya를 본 누구도 말하지 않은 것입니다.’

ōkē mukut pēnnē nædda mahattayā ara mē kiyalā vayen ahanavā oya hatara poḷa gæna ōka pēnavā. kavuruvat æhuvanak mē hatara kēndara pāḷuvekgē giyē kēndrayak mehā kāliya kiyannē. hari hari ēka hariyaṭama hari. ehema tamayi maṭa giya giya tænvala kivvē. dæn ēkayi mehet balanna. āya mama mē jōsiyē piḷigattē næhæ. oya katāva uḍa dæn maṭa ē maha praśnayak matu vunāt dæn jōtisiya piḷiganna venavā. mokada piḷiganna vennē? mēka mē kiyapu kāraṇaya anuva mē kālayek nemeyi bava ætta.

‘이것에서 다른 것은 안 보이십니까, 선생?’ 하고 물으니, ‘네 kendra에 대해서는 보입니다. 누구에게 물어도 이것은 네 kendra가 빈 kēndaraya, 박복한 사람이라고 했습니다. 맞습니다, 바로 그렇습니다. 가는 곳마다 그렇게 말했습니다. 그런데 여기서 보십시오. 저는 jyotiṣa를 믿지 않았습니다. 그런데 이 이야기로 이제 큰 물음이 생겼고, 이제 jyotiṣa를 받아들이게 되었습니다. 왜냐하면 말씀하신 대로 이 사람이 박복한 사람이 아님은 사실이기 때문입니다.’

meyā hon̆da oya dænīmak igænīmak ætuva hiṭapu. kenek æmerikāvē in̆dalā āpu ektarā suddhayek. mē iskōlē yana kālē meyāgē mēspōṭ mīṭ væni sellama mokada meyā paḷaveni tænaṭa kriyātmaka vena hæṭa dækalā meyāsarakama dækalā. meyāgē meyā kerehi bohoma hita væṭalā tamangē daruvek hæṭiyaṭa hadāganna. demavpiyangen illagena muḷu kōṭi gānaka dēporaval liyā dīlā meyāṭa eyāgē darukama tiyāgenavā. eka gihillā.

‘이 아이는 좋은 앎과 배움을 지니고 있었습니다. 미국에서 온 어떤 백인이, 이 아이가 학교 다닐 때 운동회 같은 놀이에서 첫째로 해내는 것을 보고, 그 솜씨를 보고 마음이 끌려 자기 아이로 키우려고 부모에게 청해, 수억어치 재산을 써 주고 이 아이를 양자로 삼았습니다. 그렇게 떠났습니다.’

dæn mehe hadalā tiyenavā māligāvak ā giyahak ē raṭa tāttaṭa kiyalā eyā kiyannē. gamē mē laṁkāvē tāttāyi raṭa tāttayi. ē ḷamayā katā karannē ē dennaṭa tāttā kiyalā. oya vidihaṭa dæn ē taram mahā viśāla dhanaskandhayak mē ḷamayāṭa læbilā sukhōbhōgava jīvat venavā. kisi amāruvak lilak næhæ.

‘이제 여기에 저택을 지어 두었고, 아이는 그 사람을 외국 아버지라고 부릅니다. 이 Laṅkā 시골의 아버지와 외국 아버지, 그 아이는 둘 다 아버지라고 부릅니다. 그렇게 그 아이는 그토록 큰 재산을 얻어 넉넉하게 삽니다. 아무 어려움이 없습니다.’

itin etakoṭa ē kivvā dæn mē kēndraya viśvāsa karannē maṭa dæn tiyena praśnē. mē hatara kēndriya pālu kēndraya vallā mahadhyā kohomada ehema ekak kivvē? dæn dænaganna vidihakut nǣhæ mama gæna. mē ḷamayāga dænaganna vidiha nætivā mara viśvāsayi. kivvē raṭāva mokakda? etakoṭa mama kaya vigraha karalā dunnā.

그리고 그가 말했습니다. ‘이제 이 kēndaraya를 믿게 된 것이 지금 제 물음입니다. 이 네 kendra가 빈 kēndaraya를 보고 선생님은 어떻게 그런 말씀을 하셨습니까? 저에 대해 아실 길도 없고 이 아이에 대해 아실 길도 없는데 딱 맞았습니다. 말씀하신 그 틀이 무엇입니까?’ 그래서 저는 그것을 풀어 주었습니다.

mē hatara kēndrayē paḷu vena krama dekak tiyenavā. eka pudgalayek innavā mē lōkē menna mehema kenek. lagnayen pennannā vū yam deyak tiyenavā tamā visin tamāgē pævætmaṭa tamāgē yahapataṭa tamā goḍanagāgena inna sthānayak tiyenavā. yam pudgalayek tamangē asatpuruṣa nam kāla kaninam. ē pudgalayā taman inna tæna gæna kisīma dækīmak nætuva jīvat venavā.

이 네 kendra가 비는 데는 두 길이 있습니다. 이 세상에 이런 사람이 하나 있습니다. lagna가 보여 주는 무엇이 있는데, 자기가 자기 삶과 좋음을 위해 세워 둔 자리입니다. 어떤 사람이 못되었다면, 박복한 사람이라면, 그 사람은 자기가 있는 자리에 대해 아무 생각 없이 삽니다.

anunṭa yahapataṭa taman inna tæna hadannet nǣ. tamangē gedara inna ayaṭa salakanna karannē ēvā karannet næha. udav upakārayak karannet næha. saśrīkatvayak balannet næha. oya tiyena ē eyā vināśa karakaṭa jīvat venavā gedara tiyena ēvā. gedara vaḍuṭu vikuṇavā. arakku gahanavā monavā hari matbænna bonavā. durācāraya valaṭa yanavā. ohoma jīvat venavā. etakoṭa eyā hari hamba kare næha rassāva karanna enē næhæ. mukut næhæ tiyenavā vināśa kara innavā. dæn paḷavænnat vināsayi hataravænnat vināśayi.

남의 좋음을 위해 자기 자리를 가꾸지도 않습니다. 자기 집 식구를 보살피는 일도 하지 않습니다. 돕지도 않습니다. 넉넉함을 돌보지도 않습니다. 집에 있는 것을 망가뜨리며 삽니다. 집 물건을 내다 팝니다. 술을 마시거나 무슨 취하는 것을 마십니다. 못된 짓을 하러 다닙니다. 그렇게 삽니다. 그는 벌지도 않고 일하러 가지도 않습니다. 아무것도 없이 있는 것을 망가뜨리며 있습니다. 그러니 첫째도 망가졌고 넷째도 망가졌습니다.

pavulē inna ayaṭa mahā karadarayak karanavā misā pavulēṭa kisima udavvak upakārayak karannē næhæ hatvayannat venasaka. eyā monava hadāgena karagena inna næha. inirada danna næti karalā inna kālayiyek nisā dahavænnat vināsayi. eyā mē grahaṇaya karannē nætuva hiṭiyā mē hatarama hatara poḷomu. hæbæyi hon̆daṭa nemeyi asatpuruṣakamaṭa ninditakamaṭa tacakamaṭa menna meyā gihillā oya hatara poḷa pāḷu velā grahaṇaya karagattē næti kāliya velā upadinavā. keravapāyaṭa vipākaya vagē. anna hatara kēndara pāḷu kālayak.

식구에게 큰 괴로움을 줄 뿐 식구에게 아무 도움도 주지 않습니다. 일곱째도 그렇습니다. 그는 무엇을 이루어 가진 것도 없습니다. 아는 것 없이 사는 박복한 사람이라 열째도 망가졌습니다. 그는 이 넷을 붙잡지 않고 살았습니다. 네 자리가 다 비었습니다. 다만 좋게가 아니라 못됨과 천함으로입니다. 이 사람이 가서 네 자리가 비어 아무것도 붙잡지 못한 박복한 사람으로 태어납니다. 지은 대로의 vipāka처럼. 그것이 네 kendra가 빈 박복한 사람입니다.

tavat kenek innavā. pindaham karamin, guṇa daham vaḍamin alōbha, addēśa, amōha sahagatava jīvat venavā. ē jīvat vena pudgalayā geval vala tiyena væṭa anik ōna kenekuṭa karaganna kiyalā nidahasa dīlā. tamā nidahasē pindaham karamin jīvat venavā. eyāt lagina tæna allagattē næti kenek.

또 한 사람이 있습니다. puñña를 지으며 덕을 키우며 alobha·adosa·amoha로 삽니다. 그렇게 사는 사람은 집에 있는 것을 다른 누구든 하라고 맡겨 두고, 자기는 자유롭게 puñña를 지으며 삽니다. 그도 눕는 자리를 붙잡지 않은 사람입니다.

ē vagēma ekatu karagena hari hamba karagena jīvat vena yamak tibuṇā. eyā maṭa rækī rassā loku næha. maṭa īṭamē nidahas suvē lokuyi. pin daham karagena sænasillē inna eka lokuyi kiyalā. ēkaṭa tæna denavā. eyāt hataravayanna grahaṇaya kaḷē næha. pavulē aya samaga saman̆ga samādānayen vinōdhaya veva innaṭa væḍiyi. hon̆da kaḷā iviya kivva sil samādan venna eka mē ādi vaśayen jīvat vena eka maṭa īṭa vaṭa alokē. eyā kuṭṭummakā sthānaya alla gattet nǣha. ēkenut midunā. anē magē kiya kiya goḍa gahagena in̆dalā maṭa æti væḍakut næha. dahaveni sthānē allanna ēvat gahana athæriyālā. eyā oyā hatara ættara hæralā mahā pinkan̆dak vaśayen jīvat venavā.

또 모아서 벌어 살 무엇이 있었습니다. 그는 ‘내게 일자리는 크지 않다. 내게는 그보다 자유로운 편안함이 크다. puñña를 지으며 고요히 있는 것이 크다’ 하고 그것에 자리를 줍니다. 그도 넷째를 붙잡지 않았습니다. 식구와 화목하게 즐기며 지내는 것보다, 좋은 일을 하고 sīla를 지키는 따위로 사는 것이 그에게 더 큽니다. 그는 kuṭumba 자리도 붙잡지 않았습니다. 거기서도 벗어났습니다. ‘아, 내 것 내 것 하며 쌓아 두어 봐야 쓸데없다’ 하고 열째 자리를 붙잡는 것도 내려놓았습니다. 그는 네 kendra를 놓고 큰 puñña 덩어리로 삽니다.

mesē jīvat vena kenāgē uppattiyēdī oya hatarē virahaya nætuva upadinnē. hæbæyi mahā pinaṭa pahaḷa vecca viha pihimak ēka. ē nisā eyāṭa asīmitava læbenavā. sukhōbōgī siyalu ākāraya puraṇa yahapat jīvitayak karanna læbenavā.

이렇게 사는 이가 태어날 때는 그 네 자리에 아무것 없이 태어납니다. 다만 그것은 큰 puñña로 나타난 놓임입니다. 그래서 그는 끝없이 얻습니다. 넉넉하고 모든 면에서 가득 찬 좋은 삶을 살게 됩니다.

onna oya kāraṇā deka balahama ōka toravā gannē? anna ara hatara kēndriya grahayō næti ayagē grahaṇaya karapu asatpukr̥su tænvala pihillā tibuṇo eyā kālaya jīvitayak gata karalā tiyena kenek. ē vagēma yahapat pættaṭa jīvat velā hiṭiyot. ē grahaya ṭika pihiṭanavā yahapataṭa pihiṭena anit sthāna valaṭa. anna ēken tōrāganna ōnē. eyā mahā puṇyavantayek hæṭiyaṭa hiṭapu kenek. ēkayi krama deka.

이 두 가지를 보면 그것을 가려낼 수 있지 않습니까? 네 kendra에 graha가 없는 이들 가운데 graha가 못된 자리에 놓여 있었다면 그는 박복한 삶을 살아 온 사람입니다. 또 좋은 쪽으로 살아왔다면 그 graha들이 좋음으로 놓이는 다른 자리들에 놓입니다. 그것으로 가려내야 합니다, 그는 큰 puñña를 지닌 이로 살았던 사람이라고. 그것이 두 길입니다.

itin hatara kēndara pāḷu krama deka onna oyakin tōrāganna ōna. ōya itin laukikatvaya tuḷat oya ē hētuphala nyāya tuḷa hon̆daṭa pæhædili. sō

그러니 네 kendra가 비는 두 길을 그것으로 가려내야 합니다. 그것은 세간에서도 그 까닭과 열매의 법칙 안에서 아주 분명합니다.

suha kaltiyak enna epæ mē parak vunā mama væḍa tava tiya velā velāva mē mahattaya dahama dennē ada udē āvanē paccara vaṭanavada enna n vidihak tiya næ væṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin laukika vaśayen lōkōtara vaśayen paṭicca samuppāda daham nyāya siyallaṭama poduyi. siyallama saṁkhatayi paṭicca samuppannayi kivvē ēkayi. saṁkhata novana, paṭicca samuppanna novana kisima deyak mē lōkē pahaḷa vennē nǣ.

그러니 세간으로나 lokuttara로나 paṭicca samuppāda dhamma의 법칙은 모든 것에 두루 맞습니다. 모든 것이 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna라고 하신 까닭이 그것입니다. saṅkhata가 아니고 paṭicca samuppanna가 아닌 어떤 것도 이 세상에 나타나지 않습니다.

ehenam duka haṭaganna ēvā, sæpa haṭaganna ēvat laukika siyalu dēt saṁkatayi. paṭicca samuppannayi. ehenam paṭicca samuppanna katāven api vigraha karanna puḷuvan venna ōnē ē dē paṭicca samuppanna vennē kohomada? etakoṭa mē lōkē tiyena siyaluma dē piḷiban̆dava yathārthayan dænagatta hæki. mē tuḷin apiṭa vædagatda nivanaṭa yamak. ē ṭika hoyāgattahama apiṭa nivan dakinna æti.

그렇다면 괴로움이 생기는 것들, 즐거움이 생기는 것들, 세간의 모든 것도 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna입니다. 그렇다면 paṭicca samuppanna 이야기로 그것이 어떻게 paṭicca samuppanna가 되는지 우리가 풀 수 있어야 합니다. 그러면 이 세상 모든 것의 참모습을 알 수 있습니다. 이것을 통해 nibbāna에 중요한 것, 그것을 찾으면 우리가 nibbāna를 보기에 넉넉합니다.

namut mē lōkema paṭicca samuppannava hædilā tiyena ākāraya paṭicca samuppanna krama sā tiyenavā. paṭicca samuppādaya sāgarayak vāya kiyalā dēśanā kaḷā. mēka mē ekama krama raṭāvaka ekama adahasak pennanna pennapu puṁci koṭasak nemeyi. paṭicca samuppādaya kiyannē sāgarayak væni mahā viśāla parāsayaka vihidilā giya mahā dænumak. siyaluma dēka hētuphala nyāyan pelā tiyenavā. yamak haṭaganna hæṭi, pavatina hæṭi, gevilalā yana hæṭi ēkē pratiphala, ēvā læbena hæṭi mē siyallamayi paṭicca samuppāda

그러나 이 세상 자체가 paṭicca samuppanna로 생겨난 모습, paṭicca samuppanna의 갖가지 방식들이 있습니다. paṭicca samuppāda는 바다와 같다고 설하셨습니다. 이것은 한 가지 틀, 한 가지 뜻만 보이려고 보인 작은 조각이 아닙니다. paṭicca samuppāda는 바다처럼 크고 넓게 펼쳐진 큰 앎입니다. 모든 것의 까닭과 열매의 법칙을 보여 줍니다. 무엇이 생기는 모습, 머무는 모습, 다해 가는 모습, 그 결과와 그것을 얻는 모습 — 이 모두가 paṭicca samuppāda입니다.

vidihē ākārayen apiṭa eyā prayōjanavakda? prayōjanat vunat nætat haṭagannē kohomada? ē ādī siyallama paṭicca samuppādayen vigraha venavā. ē nisā vigraha karanna vigraha sahitayi. itin mēka mē itāma paṭu paramārthayak mul karagena bohōma suḷu arthayakin vigraha karapu hariyak vitarayi apiṭa ada paricca samupdaya kiyalā ituru velā tiyennē.

그것이 어떻게 우리에게 쓸모 있는가? 쓸모 있든 없든 어떻게 생기는가? 그런 모든 것이 paṭicca samuppāda로 풀립니다. 그래서 풀 수 있고 풀이를 갖추고 있습니다. 그런데 오늘 paṭicca samuppāda라고 남아 있는 것은, 아주 좁은 목적을 바탕으로 아주 작은 뜻으로 푼 부분뿐입니다.

itin ēken ehāṭa hitanna hari bayayi. hitāganna śaktiyak næti kama paḷaveni eka ēka dharmayaṭa anukūla nætda dannē næha. vena dharmayan novan deyak kiyavunot ehema magata ve dannē nǣhæ kiyalā baya tava ekak.

그래서 그 너머를 생각하기가 몹시 두렵습니다. 생각해 낼 힘이 없는 것이 첫째이고, 그것이 dhamma에 맞는지 모르겠다, dhamma가 아닌 것을 말하게 되면 어떻게 될지 모르겠다는 두려움이 또 하나입니다.

namut kavuruvak kivvaṭa viśvāsa karana ekak nemeyi daham kiyannē hētuphala nyāya dharmayak. ehenam ēka kāgevat anungē molayakaṭa iḍa dīlā ēkaṭa yaṭat velā tamangē molaya deveni karalā ehema yana ekak nemeyi budu dahama.

그러나 dhamma는 누가 말했다고 믿는 것이 아니라 까닭과 열매의 법칙인 dhamma입니다. 그렇다면 남의 머리에 자리를 내주고 거기에 굽혀 자기 머리를 둘째로 두고 따라가는 것은 붓다의 가르침이 아닙니다.

mē buddha dahama tuḷa hæma kenekma buddhivanta venna ōnē. anna buddhivanta karana dharmayak tiyenavā paṭicca samuppādaya kiyalā. ē paṭicca samuppāda krama raṭāva tuḷin lōka hædena hæṭi, lōkaya pavatina hæṭi lōkayen veḷa vena hæṭi siyalla dænagattaṭa passē eyā kāṭavat deveni eka vaśayen bægæpat venna deyak nǣha dharmaya gæna. tamā dharmaya tuḷa danna kenek bavaṭa pat vuṇā. dharmaya tērum ganna puḷuvan kenek. dharmaya tērum gannē tamāgē pragnāven misā kaṇungē kǣllakaṭa vahal velā nemeyi.

붓다의 가르침 안에서는 누구나 지혜로워져야 합니다. 지혜롭게 하는 dhamma가 있으니 그것이 paṭicca samuppāda입니다. 그 paṭicca samuppāda의 틀로 세상이 생기는 모습, 세상이 머무는 모습, 세상에서 벗어나는 모습을 다 알고 나면 그는 dhamma에 대해 누구에게도 둘째로 굽실거릴 것이 없습니다. 스스로 dhamma 안에서 아는 사람이 되었습니다. dhamma를 알아들을 수 있는 사람입니다. dhamma를 알아듣는 것은 자기 paññā로이지, 남의 한 조각에 종이 되어서가 아닙니다.

dharma ehenam ehemayi dharmayak māśaya varen mā vaṭēma hiṭapan. magenma ahaganin anit kenekuḷan̆gaṭa yannat epā. taman vena ekak horannat epā. ōna ekak mama kivvē karapan oya jātiya kiyanavā ēka budu dahama nemeyi. budurajāṇan vahansē kotanakiduvat ē vagē hira karapu tæn tibunē nǣhæ dharmayaṭa dharmaya hoyana kramaya kiyā dīlā nidahas kaḷā. nidahasē oya kramayaṭa dharmaya hoyāganna.

‘dhamma는 이렇다, 너는 내 곁에서만 있어라, 나에게서만 물어라, 다른 이에게 가지도 마라, 스스로 다른 것을 찾지도 마라, 내가 말한 것만 해라’ — 그런 것은 붓다의 가르침이 아닙니다. 붓다께서는 어디에서도 그렇게 가두신 적이 없습니다. dhamma를 찾는 길을 가르쳐 주고 풀어 주셨습니다. 자유롭게 그 길로 dhamma를 찾으라고.

onna dharmaya hoyana mūla mādhya mūlika kramaya onna oya kramaya kiyā dunnā. tama tamangē dænaṭṭamaṭa ēyayi ē tuḷin vigraha karagattā. dæn kāgē sækayak karanna deyak tibunē næ. guruvarayā vunē dharmaya dharmayama guru karaganna avasthāva læbuṇā. etana paṭan ga dharmaya guru karagena dharmayaṭa anukūlava hon̆da naraka tērum aragena kaḷa yutta nokaḷa yutu tērum aran nokaḷa yutta paha karamin kaḷa yutta karamin avaśya ihaḷama pratiphalaya vana nivana karā mehe avāgattā.

dhamma를 찾는 뿌리 되는 기본 길을 가르쳐 주셨습니다. 저마다 자기 앎만큼 그것으로 풀어 냈습니다. 누구를 의심할 일이 없었습니다. 스승은 dhamma였습니다. dhamma 자체를 스승으로 삼을 기회를 얻었습니다. 그때부터 dhamma를 스승 삼아 dhamma에 맞게 좋고 나쁨을 알아차리고, 해야 할 것과 하지 말아야 할 것을 알아차려, 하지 말아야 할 것을 버리고 해야 할 것을 하며, 가장 높은 열매인 nibbāna로 나아갔습니다.

siyallen pūrṇava vū paṭicca samuppāda kramaṭā budurajāṇan vahansē dēśanā karapu nisā yō paṭicca samuppādaṁ passati sō dhammaṁ passati kiyalā dēśanā kaḷā. yamek paṭicca samuppādaya dakīda ohu dharmaya dakinna.

모든 것을 갖춘 paṭicca samuppāda의 틀을 붓다께서 설하셨기에 ‘yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati’라고 설하셨습니다. 누구든 paṭicca samuppāda를 보면 그는 dhamma를 봅니다.

yamek kahaval guruvarayā dakīda ohu dharmaya dakiya kiyalā ehema ekak tiyenavada yō dhamma passēda sōman passēda kiyalā yamek dharmaya dækat ohu mama dakinnē kiyalā pennavā. næ lotarā budurajāṇan vahansēē kivvada yamek mama dækka nam ohu dharmaya dakinavā kiya hiṭa dharmaya dækkot mama dakinavā kiyalā pennavā. paṭicca samuppātaya dækko dharmaya dakinavā kiyalā pennuvā.

‘누구든 어떤 스승을 보면 그는 dhamma를 본다’는 말이 있습니까? ‘yo dhammaṃ passati so maṃ passati’, 곧 누구든 dhamma를 보면 그는 나를 본다고 보이셨습니다. 위없는 붓다께서 ‘누구든 나를 보면 dhamma를 본다’고 하셨습니까? 아닙니다. dhamma를 보면 나를 본다고 보이셨습니다. paṭicca samuppāda를 보면 dhamma를 본다고 보이셨습니다.

ehenam budurajāṇan vahansē balanna puḷuvanda budurajāṇan vahansēgē dihā balanna jīvamānaka balayida? kohomada karannē? jīvamāna vunā hari unvahansē piriṇuvan pǣvavā hari dharmaya nupadr̥tava tiyena tākkavat paṭicca samuppādaya nupativa tiyenavānam ē tuḷin dharmaya dækka hæ tuḷin dharmaya dækkā nam dharmaya tuḷin budun kavuda han̆dunagat hækiena kramaya

(질문) 그렇다면 붓다를 볼 수 있습니까? 살아 계실 때만 붓다를 볼 수 있습니까? 어떻게 합니까? — 살아 계시든 parinibbāna에 드셨든, dhamma가 무너지지 않고 있는 동안, paṭicca samuppāda가 무너지지 않고 있다면 그것을 통해 dhamma를 볼 수 있습니다. 그것을 통해 dhamma를 보았다면 dhamma를 통해 붓다가 누구인지 알아볼 수 있는 길입니다.

in laukika vēvā lōkōtara vēvā itin api dakinna puḷuvan venna enna ōnē oya krama raṭāva itin mūlika krama raṭāva dharmaya dækkennē næti kenāṭa satara satipaṭṭhānayak vaḍanna bæhæ

세간이든 lokuttara든, 그러니 우리는 그 틀, 그 기본 틀을 볼 수 있게 되어야 합니다. dhamma를 보지 못한 사람은 네 satipaṭṭhāna를 닦을 수 없습니다.

eyā hīna daham hīna daham hæṭiyaṭa dænagannē næ. madhyama daham madhyama daham hæṭiyaṭa dænagena avasthāvaṭa anuva karanna dannē næha. praṇīta daham praṇīta daham hæṭiyaṭa dænagena his mudunen piḷi aragena anugamanaya karanna dannē næha. anugen ahanna balā inna ōnē. hariyākārava dækka nam paṭicca samuppāda dharma haṭahāṭa anuḷuva tōraganna puḷuvan.

그는 hīna dhamma를 hīna dhamma로 알지 못합니다. majjhima dhamma를 majjhima dhamma로 알아 때에 맞게 행할 줄 모릅니다. paṇīta dhamma를 paṇīta dhamma로 알아 머리 위에 받들어 따를 줄 모릅니다. 남에게 물어보기를 기다려야 합니다. 제대로 보았다면 paṭicca samuppāda dhamma를 따라 스스로 가려낼 수 있습니다.

yam saṁkhārayak væḍīma nisā uppattiya satara apa pāṭē tiyenavena jātiya nam pahaḷa karanna. ē siyaluma daham hīna daham anna hīna daham hoyāganne yam saṁkhārayak væḍīma nisā ēken pahaḷa karana jātiya

어떤 saṅkhāra를 키운 까닭으로 네 apāya에 있는 그런 태어남을 나타나게 한다면, 그런 dhamma는 모두 hīna dhamma입니다. 그렇게 hīna dhamma를 찾아냅니다. 어떤 saṅkhāra를 키운 까닭으로 나타나는 태어남이

kāma sugatiyak nam ēka lōkē madhyama dahamak. tāvakālika satara apāyen nidahas venavā misak namut siyalu duke nidahasak etana næhæ. ektarā sahanadāyi kaḷusuudu hevat duk sæpa miśra vipākayak vin̆dimin in̆dalā ṭanavā mæralā yanna puḷuvan. pævætmaṭa ayitiyi madhyama taha kohē upanna sugatiyaka upadina siyallama madhyama taha

kāma sugati라면 그것은 세상의 majjhima dhamma입니다. 잠시 네 apāya에서 벗어날 뿐, 모든 괴로움에서 벗어남은 거기 없습니다. 어느 만큼 편안한, 검고 흰, 곧 괴로움과 즐거움이 섞인 vipāka를 겪으며 지내다 죽어 갈 수 있습니다. 있음에 속합니다. 어디에 태어나든 sugati에 태어나는 것은 모두 majjhima dhamma입니다.

yam dahamak hētu karagena sasara gamana keḷavara karanavā nam nivanin pūrṇabhāvayaṭa pat karalā dukin san̆dahaṭa nidahas karanavā nam ēvā praṇīta daham

어떤 dhamma로 saṃsāra 길을 끝내고 nibbāna로 온전함에 이르게 해 괴로움에서 영원히 풀려나게 한다면, 그것들이 paṇīta dhamma입니다.

ehenam metanin dænaganna puḷuvan kumana saṁkhārayak æsuru kirīmen satara apāgata venavada vennē kohomada kumana dahamak æsuru kirīmē kāma sugatiyaka upadinavada vennē kohomada kumana dahamak ætuḷu kirīmen nivan dakinavada? ēka vennē kohomada? onna oya kiyana kāraṇā ṭika paṭicca samuppādayen tērum ganna puḷuvan vunāma eyā dharmaya dækkā. ē dharmaya dækkenā hitam paṭan sōtāpannak.

그렇다면 여기서 알 수 있습니다. 어떤 saṅkhāra를 가까이해서 네 apāya로 가는가, 어떻게 그렇게 되는가. 어떤 dhamma를 가까이해서 kāma sugati에 태어나는가, 어떻게 그렇게 되는가. 어떤 dhamma를 받아들여 nibbāna를 보는가, 그것은 어떻게 되는가. 이것들을 paṭicca samuppāda로 알아들을 수 있게 되면 그는 dhamma를 보았습니다. dhamma를 본 이는 그때부터 sotāpanna입니다.

anungē ādhārayak avaśya næha paṭicca samuppāda dharmaya dækka kenāṭa. hæbæyi paṭicca samuppāda dharmaya taniyen hitalā dakinna bæha. budupiyāṇan vahansēgen śrāvaka palapuraturin ē dharmaya hariyaṭa vigraha karalā denakoṭa kalyāṇa mitra sampattiya læbenavā.

paṭicca samuppāda dhamma를 본 이에게는 남의 도움이 필요 없습니다. 다만 paṭicca samuppāda dhamma는 혼자 생각해서 볼 수 없습니다. 붓다로부터 sāvaka의 대를 이어 그 dhamma를 바르게 풀어 줄 때 kalyāṇamitta sampatti를 얻습니다.

ē dēśanā karana tērum ganna kramaya vigraha karalā dēśanā karanakoṭa ē aka ahanakoṭa paratōgōsaka pratyaya læbenavā. ē kiyana baṇa ahanna puḷuvan hētu vāsanā læbenavā. manā nuvaṇin ē gæna menehi karalā tērum gannakoṭa yōnisō manasikāraya læbenavā. ē dharmaya aragena dharmānukūlava jīvitaya hædagasa venakoṭa dharmānudharma pratipattiya læbenavā. oya kāraṇā hatara tamayi sōvān vennat avaśya vennē.

설하신 것을 알아듣는 길을 풀어 설할 때 그것을 들으면 paratoghosa paccaya를 얻습니다. 그 dhamma를 들을 수 있는 까닭과 복을 얻습니다. 바른 지혜로 그것을 생각하여 알아들을 때 yoniso manasikāra를 얻습니다. 그 dhamma를 가지고 dhamma에 맞게 삶을 가꿀 때 dhammānudhamma paṭipatti를 얻습니다. 이 네 가지가 sotāpanna가 되는 데 필요합니다.

arat ēka sajīvī ahanna ōnē nætnam ēma saddharmaya potaka vagē liyalā tiyavelā dæn liyalā tibunot dæn apiṭa eka eka ākāra mokada nānā prakārayen eka ekkenāṭa adahas vennē.

(질문) 그것은 살아 있는 목소리로 들어야 합니까? 아니면 saddhamma를 책에 써 두면… — 써 두면 갖가지로, 사람마다 뜻이 달라집니다.

dæn api hitamukō yamkisi deyak kiyanakoṭa ēka tērum ganna puḷuvan krama nodahas ākārayen tiyenavā. eka ekkenāṭa kiyanakoṭa eka kramayakin eka upamāvakin kivvahama tērenavā. ēka anit kenāṭa tērennē næhæ. eyāṭa tērum ganna tava ekak ōnē. ē kramaya kiyā denna ōnē. etakoṭayi ēka tērennē. mē vagē nānā prakāra upamāva valin vigraha karalā kenekuṭa avabōdhaya labā denna tiyena kramaya potakaṭa ganna bæhæ. eka kramayayi ganna puḷuvan. tamanṭa praśnayak ākam kāgenda ahannē?

어떤 것을 말할 때 그것을 알아듣는 길은 여러 가지입니다. 어떤 사람에게는 한 방식, 한 비유로 말하면 알아듣습니다. 다른 사람은 그것을 알아듣지 못합니다. 그는 알아들으려면 다른 것이 필요합니다. 그 길을 알려 주어야 합니다. 그래야 알아듣습니다. 이렇게 갖가지 비유로 풀어 누구에게 깨달음을 주는 길은 책에 담을 수 없습니다. 한 길만 담을 수 있습니다. 자기에게 물음이 생기면 누구에게 묻겠습니까?

dæn nuvaṇin menehi karanakoṭa tamanṭa praśna matu venavā. gæṭalu tæ matu venavā. dæn pota hari potē livva eka balāgena giyāma api kāgen ahanna poten ahanna yamada kiyalā? anna praśnayak matu vennē. mē eka kāraṇayak.

지혜로 생각할 때 자기에게 물음이 생깁니다. 막힘이 생깁니다. 책이나 책에 쓴 것만 보며 가면 누구에게 묻겠습니까, 책에 물으러 가겠습니까? 그때 물음이 생깁니다. 이것이 한 가지입니다.

meccara vitarak nemeyi mē kalyāṇa mitta sampattiyē tava viśēṣayak tiyenavā. eban̆du ārya pudgalayangē ektarā śakti viśēṣayak tiyenavā nægenavā. lōkōttara mārgaya væḍuvā ayagē ektarā guṇa viśēṣayak tiyenavā. menna mē guṇa viśēṣaya hæma velēma anik kenā samādhiyaṭa vaṭa karalā labāgannavā. pudgalayāgē mānasikatvaya dharmayaṭa goṇu karalā tabā gænīmaṭa śaktiyak vihidenavā. menna mē śānta śaktiya tuḷin ohuṭa viśēṣa samādhiyak læbenavā.

이것만이 아닙니다. kalyāṇamitta sampatti에는 또 다른 특별함이 있습니다. 그런 ariya들에게는 어떤 특별한 힘이 있어 일어납니다. lokuttara 길을 닦은 이들에게는 어떤 특별한 덕이 있습니다. 이 덕이 늘 다른 이를 samādhi로 감싸 이끕니다. 사람의 마음을 dhamma로 모아 두게 하는 힘이 퍼집니다. 이 고요한 힘을 통해 그는 특별한 samādhi를 얻습니다.

ē samādhiya tuḷa in̆dagena dharmagnānayaṭa pahuva læbenavā. ādhāraya læbenavā. menna mē ādhāraya nisā āryayaṁga baṇa ahanakoṭamayi tava kenek āryatvayaṭa pat vennē. anāryakuṭa ē viśēṣa śaktiya pihiṭannē næ. eyāgē hidivili duvanavā.

그 samādhi 안에 머물며 dhamma 앎에 이르는 도움을 얻습니다. 이 도움 때문에 ariya에게서 dhamma를 들을 때라야 다른 이가 ariya가 됩니다. ariya 아닌 이에게는 그 특별한 힘이 놓이지 않습니다. 듣는 이의 생각은 이리저리 내달립니다.

svāmīn vahansa ē kiyannē kandekaṭa æhenna ōna kandekaṭa æhīma ekak. ē tamangē hitaṭa darāganna hariya.

(질문) Bhante, 그 말씀은 두 귀로 들리는 것은 귀로 듣는 것이고, 따로 마음에 새겨지는 부분이 있다는 것이지요.

etakoṭa hadavata vadina hariyak tiyenavā. ēka kandaka æhenna ōnē. dæn hitannakō mehema deyak. yamkisi kenekuṭa nopena nodakina nodakina noæsena pættaka in̆dagena inna kenekuṭa api meitak vaḍanavā. ohuṭa śāntiyak læbenavā. dæn ohuṭa met varanavā dækket næhæ æhuvet næhæ. eyā kohē karanavat dannet næha. ehe matakayak karaganna aramuṇu karannat eyā kiyanna tibunē. pudgalayāṭa ē śāntiya læbenavā. læbilaṭa citta śāntiyak haṭagannavā. dæn etakoṭa api nodanna ektarā citta kiraṇa viśēṣayak.

그렇습니다, 가슴에 와 닿는 부분이 있습니다. 그것이 들려야 합니다. 이런 것을 생각해 보십시오. 보이지도 들리지도 않는 곳에 앉아 있는 어떤 이에게 우리가 mettā를 닦습니다. 그에게 고요함이 생깁니다. 그는 우리가 mettā를 닦는 것을 보지도 듣지도 않았습니다. 어디서 하는지도 모릅니다. 그를 떠올려 마음에 두기만 했을 뿐입니다. 그래도 그 사람에게 그 고요함이 생깁니다. 마음의 고요함이 생깁니다. 그러니 그것은 우리가 모르는 어떤 특별한 마음의 빛살입니다.

śāntiyaṭa samādhiyaṭa yomu karanna upanisaraya ena balavat upanisarayak denavā. śaktiyak vihidilā yanavā vent vannakoṭa menna mē vagē āryayangē tiyena mahā guṇayak tuḷin vaḍana maitriya śāntiya mē ananta saṁsāra duken nidahas velā dharmāvabōdhaya labāgena yathābōdhaya labanna ohuṭa hētu vāsanā vēvā kiyana adhiṣṭhānaya yavennē.

고요함과 samādhi로 이끄는 강한 upanissaya를 줍니다. mettā를 닦을 때 힘이 퍼져 갑니다. 이처럼 ariya들이 지닌 큰 덕을 통해 닦는 mettā, 고요함, 그리고 ‘그가 이 끝없는 saṃsāra 괴로움에서 풀려나 dhamma를 깨쳐 참된 깨달음을 얻을 까닭과 복이 있기를’ 하는 다짐이 보내집니다.

menna mē śaktiya apramāṇa śaktiyak. ē śaktiya yaṭatē hētu vāsanā tiyena kenāgē manasa bohōma sæhællu velā sænasilā avabōdhayaṭa nisi paridi sakas velā pihiṭanavā. menna mē pihiṭīma pradhāna upanisayak ādhārayak enavā dharmāvabōdhaya labāganna tamanṭa taniyen bæri nisā. taniyen dharmāvabōdhaya labannē lovturā budupiyāṇan vahansēlā saha pasē budurajāṇan vahansēlā vitarayi.

이 힘은 헤아릴 수 없는 힘입니다. 그 힘 아래서 까닭과 복이 있는 이의 마음은 아주 가벼워지고 편안해져 깨달음에 알맞게 갖추어져 자리 잡습니다. 이 자리 잡음이 큰 upanissaya, 큰 도움이 되어 dhamma를 깨치게 합니다. 혼자서는 못하기 때문입니다. 혼자서 dhamma를 깨치는 것은 위없는 붓다들과 paccekabuddha들뿐입니다.

anē siyaluma śrāvakayan vahansēlāṭa ādhārakaya avasthā. ē ādhāraka mædda in̆dalā paḷaveni avasthāvē avabōdhaya læbuvaṭa passē dharmagnānaya tamanṭa pihiṭanavā. īṭa passē læbū gnānayaṭa anukūlava karuṇu vaṭahāgena magānugamanaya kirīma vitarayi tiyennē. ælīm gæṭīm mulā duru karaganna ē ṭika karagatta ya mūlika darśana kiyana daham dækīmē gnānaya āryayan idiriyama labanna ōnē. anāryayen baṇa ahalā ēka labāganna bæhæ. ara śaktiya næti nisā. paṭamat api hitamu

모든 sāvaka들에게는 도움을 받는 때가 있습니다. 그 도움 가운데서 첫 깨달음을 얻은 뒤에는 dhamma 앎이 자기에게 자리 잡습니다. 그 뒤에는 얻은 앎에 맞게 알아차려 길을 따르는 일만 남습니다. 달라붙음, 부딪침, 미혹을 없애는 것, 그것을 하면 됩니다. 기본 dassana, 곧 dhamma를 보는 앎은 ariya들 앞에서 얻어야 합니다. ariya 아닌 이에게서 dhamma를 들어서는 그것을 얻을 수 없습니다. 그 힘이 없기 때문입니다.

ara śaktiya næti nisā. paṭamat api hitamu dæn āryayan vahansē kenekgē dharmayak ov paṭiccigata karagihi ṭikak tavat ē vagē kenekuṭa hānisalat valin eyāṭa ēka ahalā sajīva nætuva ēka ahalā anumāna gnānayaṭa æhæ. anumāna gnānaya kiyalā kiyannē ē mē pan̆du guṇayakin yutta aya kiyana tanṭa enna puḷuvan atdækīma velā.

(질문) 그러면 어떤 ariya의 dhamma 말씀을 녹음해 가서 또 그런 이에게 들려준다면요? — 살아 있는 목소리가 아니라 녹음으로 들으면 짐작의 앎(anumāna ñāṇa)에 이릅니다. 짐작의 앎이란 그런 덕을 지닌 이들이 말하는 자리에 이를 수 있는 겪음입니다.

dæn apiṭa puḷuvan mat pæn vīduruvak dunnot im̆balā balanna varṇayat balanna kaṭa gāt balanna mat pænanna han̆dunāgattāda ov han̆dunāgattā. veri vuṇāda bivvē næti hindā veri vunē. veri kohomada dannē næha nēda? mattanna ōna rahat dannavā, suvan̆dak dannavā pāṭat dannavā. an̆dunāgannat puḷuvan dækka ahama etenṭa āvā. hæbæyi bīmen labana yamkisi ākārayaka venas vīma kāyika venas vīma ohuṭa dænunē næhæ. haṭa gālā bæluvaṭa ēkaṭa avaśya pramāṇaya bivvot ān amutdāyanavā maṭa dæ veri kiyannē mokakda kiyalā san̆duenavā. ēkat dækka æhagena.

술잔을 주면 냄새를 맡아 보고, 빛깔을 보고, 입에 대어 볼 수 있습니다. 술을 알아보았습니까? 예, 알아보았습니다. 취했습니까? 마시지 않았으니 취하지 않았습니다. 취함이 어떤지는 모르지요? 술의 맛을 알고, 냄새를 알고, 빛깔도 압니다. 보고 들어서 알아볼 수 있는 데까지는 왔습니다. 다만 마셔서 얻는 어떤 바뀜, 몸의 바뀜은 그에게 느껴지지 않았습니다. 입에 대 보기만 해서는. 필요한 만큼 마시면 ‘아, 취함이란 이런 것이구나’ 하고 압니다. 보고 들어서 아는 것과는 다릅니다.

menna mē vagē api bāhirin dena dē tuḷin anumāna gnānayaṭa enna puḷuvan. pratyakṣaya labanna nam ēka hariyaṭa pānaya venna ōnē. ē pānaya kirīmaṭa avaśyama ādhārakaya tamayi ara kalyāṇa mitra sampattiya. ē ādhārakaya mædēdī læbenavā. daham rasaya kuḷugæḍilā daham suvaya matuvenavā. anna ēken tamayi mārga væḍilā phalayaṭa patvīmē phala suvē læbennē.

이처럼 바깥에서 주는 것을 통해서는 짐작의 앎에 이를 수 있습니다. 직접 앎(paccakkha)을 얻으려면 그것을 제대로 마셔야 합니다. 그 마심에 꼭 필요한 도움이 바로 kalyāṇamitta sampatti입니다. 그 도움 가운데서 얻습니다. dhamma의 맛이 무르익어 dhamma의 편안함이 솟습니다. 그것으로 magga가 자라 phala에 이르는 phala의 편안함을 얻습니다.

ēka koyi mohotaka hari mohotak hari. æhi piya gahana mohotak hari. ē paḷa suvē matu venna ōnē ē mohotē eyāṭa nodænennat puḷuvan væḍipu. pahuva velāvaka āvarjanaya velā. ara palasu matuvelā nam væḍicca eka nisā. læbicca eka nisā. etakoṭa dænagannavā sōvān phalaya mepa śāntayina praṇītayi. etakoṭayi dakinnē.

그것은 어느 순간이든, 한순간이든, 눈 깜빡할 사이든 그 phala의 편안함이 솟아야 합니다. 그 순간에 그가 느끼지 못할 수도 있습니다. 나중에 되돌아볼 때, 그 phala의 편안함이 솟았다면 자란 것이기에, 얻은 것이기에, 그때 sotāpatti phala가 이토록 고요하고 뛰어남을 압니다. 그때 봅니다.

onnanam ē śāntiya tuḷa ohuṭa kālē gata karanna puḷuvan apramādīva jīvitayēdī idiri hariya gena yanna. ēka vivēka niśaritayi. hæmēma loku vivēkaya ahitayi. rāgayen ǣt karanavā virāga niśaritayi.

그러면 그 고요함 안에서 그는 게으르지 않게 삶의 앞길을 이어 갈 수 있습니다. 그것은 viveka에 기댄 것입니다. 늘 큰 한적함입니다. rāga에서 멀어지게 하니 virāga에 기댄 것입니다.

mē lōkē særisarana pætten eka ekkenā eka hambavelā katāba paha karana jātiya ekatu vena pætten ahak venavā. særisaranna hitennē næha rāgayan tuḷa virā ē vagē nirōdha nisayi. saṁsāra giyē hevat lōkayā samaga ekatu velā inna santōsayen ē santōsaya ēkaṭa āhat pasin viruddhayi. ēkīyava labana sænasumak. ē pōsagga pariṇāmaya oya kāraṇā hataren yutta vana śāntiyak praṇītiyak labanavā.

이 세상을 떠도는 쪽, 서로 만나 수다 떠는 그런 모이는 쪽에서 멀어집니다. 떠돌고 싶지 않습니다. rāga 안에서 virāga, 그리고 nirodha에 기대어서입니다. saṃsāra 쪽, 곧 세상 사람과 어울리는 즐거움 — 그 즐거움에 반대되는, 홀로 얻는 편안함입니다. vossagga pariṇāmi입니다. 이 네 가지를 갖춘 고요함, 뛰어남을 얻습니다.

etæn paṭan ohugē gamana siyallan saman̆ga ekatu velā karana kaṭayutu valin ǣt venna paṭan gannavā. ohu læbuva śāntiya hæṭa hudakalābha bava vivēkī bavaṭa ohu nitarama næm̆buru venavā. æsuru kirīmen labana yam suvayak ætda ē laukika suvayangen ǣt velā gihillā ara ēkīya vū śānta suvayaṭa patvelā nidahas suvayaṭa pat venavā.

그때부터 그의 길은 모두와 어울려 하는 일에서 멀어지기 시작합니다. 그가 얻은 고요함 그대로 홀로 있음, 한적함으로 늘 기웁니다. 어울림으로 얻는 즐거움이 있다면 그 세간의 즐거움에서 멀어져, 그 홀로인 고요한 즐거움에 이르러 자유의 즐거움에 이릅니다.

ē gati lakṣaṇaya tuḷa væḍi væḍi væḍa væḍi væḍa væḍi ævidilā væḍenna væḍenna samādhiya væḍenavā. samādhiyaṭa gæm̆buren vidarśanā nuvana væḍenavā. vidarśanā nuvanen anisa sakr̥dāgāmaya phalayaṭa yathārthaya avabōdha karanavā. ōkaṭa mana anāgāmī arihat dekaṭa yannē. hæbæyi sōtāpanna phalayaṭa patvīma kiyana mula tiyenna ōnē.

그 성품 안에서 자꾸 자라, 자랄수록 samādhi가 자랍니다. samādhi의 깊이로 vipassanā 지혜가 자랍니다. vipassanā 지혜로 다음 sakadāgāmi phala의 참모습을 깨칩니다. 그렇게 anāgāmi와 arahant 둘로 갑니다. 다만 sotāpatti phala에 이르는 뿌리가 있어야 합니다.

parayan vansē ē kiyannē dæn vartamānaya gat valin a anit ayaṭa nivan dakinna ganam anivāryen samājayē jāta sōtāpannō siṭiya yutumayi. hiṭiya yutumayi. otē 100k saddharmaya tibunat tivat ganna bæhæ. kāṭat ganna bæhæ.

(질문) Bhante, 그 말씀은 지금 시대로 보면, 다른 이들이 nibbāna를 보려면 사회에 반드시 sotāpanna들이 있어야 한다는 것이지요? — 있어야만 합니다. — 그렇지 않으면 saddhamma가 온전히 있어도 nibbāna를 얻을 수 없습니까? 누구도? — 얻을 수 없습니다.

dæn mehema hitannakō gahaka svabhāvayak tiyenavā. tava kāgevat ellilā pæṭillā yan nætuva sairiyava nægihiṭinna. vælaka svabhāvayak tiyenavā. kavadāvat kāgē hari pæṭal mami misān nægiṭa vena. attaka balaṭṭaka riillaka mokēka hari bædilā hædilā ēka allagena ēkē ādhārayen uḍaṭa nægenavā misā væḷakara taniyen gahakaṭa yanna bæ. gahē kan̆da bæt nætnam. asupatara pāta pāt velā tibuṇet nætnam. ēkaṭa giya tava vælak hō tava yamkisi gahak yanna vælenna puḷuvan yamkisi gahak hō poḍi gahak hō notibuṇānam. ēkaṭa yanna ekak.

이렇게 생각해 보십시오. 나무의 성질이 있습니다. 다른 무엇에 매달리거나 감기지 않고 스스로 일어서는 성질입니다. 덩굴의 성질이 있습니다. 언제나 무엇엔가 감겨서야 일어섭니다. 가지나 막대나 무엇엔가 감겨 그것을 붙잡고 그 도움으로 위로 오를 뿐, 덩굴 혼자서는 나무에 오를 수 없습니다. 나무 줄기가 낮게 내려와 있지 않거나, 가지가 낮게 늘어져 있지 않거나, 거기에 먼저 올라간 다른 덩굴이나 감길 수 있는 어떤 나무, 작은 나무라도 없다면 거기에 갈 길이 없습니다.

vælaṭa taniyen væl valaṭa ekatu velā væl podiyak hitunā. aḍi dekak tunak issenna puḷuvan eka vaṭayitilā das gala mivæṭenavā. væl valaṭa śaktiyak nǣhæ. vælen vælitalā taniyen gihillā kaṭa nægena hæbæyi puṁci rǣnak oyāgē vælak hari daranna puḷuvan maṭṭamē vælak gahaṭa gihin tibuṇana nam. tavat puṁciganna puḷuvan ēkalā æti gihillā gahaṭa gihillā gahē hitinna. gahē hitunāṭa passē ara issellā gahaṭa yanna ādhāraka væla mærilā giyā. ara iticca væla dæn væṭennē.

덩굴이 혼자서 덩굴끼리 모여 덩굴 뭉치가 되면 두세 자 올라가다 꼬여 땅에 떨어집니다. 덩굴에는 힘이 없습니다. 덩굴이 덩굴을 감아 혼자 나무에 오르지는 못합니다. 다만 작은 줄기라도 버틸 만한 덩굴 하나가 나무에 가 있었다면, 다른 작은 덩굴이 그것에 감겨 나무에 이르러 나무에 감깁니다. 나무에 감긴 뒤에는 처음 나무로 가는 데 도운 덩굴이 죽어 버려도, 감긴 덩굴은 이제 떨어지지 않습니다.

hæbæyi gahaṭa eticca vælaka hō gahaṭa dan vecca gahaka hō etilā gihillā tava vælakaṭa gahaṭa yanna puḷuvan vāgē. mē buddha śrāvakayō vælvāgena. budupiyāṇan vahansē tamayi vr̥kṣaya. ē mahā śrāvakayan vahansēlā tamayi ē ḷan̆gama tibicca poḍi gas ṭika. at asu mahā śrāvakayan vahansēlābava vænin ē pirisa. īṭa passē hiṭapu aya tamayi ēvaya æti væl.

나무에 감긴 덩굴이나 나무에 기댄 작은 나무에 감겨 다른 덩굴이 나무로 갈 수 있듯이, 붓다의 sāvaka들은 덩굴과 같습니다. 붓다께서는 큰 나무이십니다. 큰 sāvaka들이 그 곁에 있던 작은 나무들입니다. 여든 큰 sāvaka 같은 분들입니다. 그 뒤에 온 이들이 거기에 감긴 덩굴입니다.

vælakædilā yanavā vāgē tamayi śrāvakayekgen baṇa ahalā ē ādhārayen gihilalā ara ārya phalaya næmati vr̥kṣayē etanaka etunāṭa passē væṭennē nætuvā vagē vāgē. īṭa passē āyasarayak baṇa ahanna ādhāra ekkenek ōnē næhæ. ehariṭariya karaganna. anna ē mūlika gahaṭa yǣma ādhārayakin siddha viya yutuyi vælaka svabhāvaya ēkayi. ē vagē śrāvakayō væl valaṭa upamā kaḷē anna ēkayi.

덩굴이 감겨 가듯 sāvaka에게서 dhamma를 듣고 그 도움으로 가서 ariya phala라는 나무에 감깁니다. 감긴 뒤에는 떨어지지 않는 것처럼, 그 뒤에는 다시 dhamma를 들을 도움이 필요 없습니다. 스스로 끝까지 해냅니다. 그 첫 나무에 가는 것은 도움으로 이루어져야 합니다. 덩굴의 성질이 그렇습니다. sāvaka를 덩굴에 견준 까닭이 그것입니다.

dæn śrāvakayekuṭa taniyen koccara baṇa æhuvat bhāvanā kaḷat taniyen paḷavæni sōtāpanna phalayaṭa pat venna bæ. ēkaṭa atyāvayama sōtāpanna mārga aṁga hatara tiyenna ōnē. pratyakṣa venavā kiyalā vaḍak

sāvaka 혼자서는 아무리 dhamma를 듣고 bhāvanā를 해도 혼자서 첫 sotāpatti phala에 이를 수 없습니다. 그러려면 꼭 sotāpatti 길의 네 갈래가 있어야 합니다. (질문) paccakkha가 된다는 것은…

dæn ada pratyakṣa venavā kiyalā ada hitannē mē tērum ganna puḷuvan vunā nam væṭa vunā nam pratyakṣa vuṇā kiyalā. avabōdha vunā avabōdha vuṇā kiyalā.

오늘은 paccakkha가 된다는 것을, 알아들을 수 있게 되었다면, 이해되었다면 paccakkha가 되었다고 생각합니다. — 깨달았다고요. — 깨달았다고요.

pratyakṣa kiyannē mē lōkayehi tibennā vū lōkayē pævætmaṭa pratya vena yamak ætnam. ēkē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen yathārthaya dækkaṭa passē. maṭa dæn ē pævætmē pratya avaśya næha. ē pævætma harayak nǣ. mokaṭada maṭa ē pævætma san̆dahā tiyena? koṭas mokaṭada ēvā maṭa itin væḍak nǣha kiyalā pratyaya kṣaya velā yanavā hitē yathābōdhayati. anna ē pratyaya kṣēya velā yana ekaṭa kiyanavā pratyakṣa vuṇā.

paccakkha란 이렇습니다. 이 세상에 있는 것 가운데 세상의 있음에 조건(paccaya)이 되는 무엇이 있다면, 그것을 anicca, dukkha, anatta로 참모습을 본 뒤 ‘이제 내게는 그 있음의 조건이 필요 없다. 그 있음에는 알맹이가 없다. 그 있음을 위한 부분들이 내게 왜 필요한가? 그것들은 내게 쓸모없다’ 하여, 마음의 참된 깨달음으로 그 조건이 다해(khaya) 갑니다. 그 조건이 다해 가는 것을 paccakkha가 되었다고 합니다.

namut ada pratyakṣa vuṇā kiyannē oya adahasin nemeyi. avidyā pratya saṁkhāra ē avidyā ē pratya kiyana ekē krama dekak tiyenavā. pratyakṣa kiyannē ekak. pratya kiyannē tava ekak. pratya kiyannē ādhāra venavā.

그러나 오늘 paccakkha가 되었다는 말은 그런 뜻이 아닙니다. avijjā paccayā saṅkhārā — 그 paccaya라는 것에는 두 갈래가 있습니다. paccakkha가 하나이고, paccaya가 또 하나입니다. paccaya는 돕는 것입니다.

dæn laukikatvaya tuḷa yam tænakaṭa ādhārayak venavā nam apiṭa laukikatvaya ōnam tamayi ādhāraya ōnē. laukikatvaya epā nam ādhāraya kara dānavā allagannavā. anna pratyaya kṣaya kara dæmma. avidyāva ādhāra karagena inna avidya pratya karenna saṁkhāra goḍanægenavā. ēkayi avidyā pratyā saṁkhārā kivvē. saṁkhāra pratya karennē viññāṇa goḍanægenavā. ēka ākāra karannē hētu karagena kiyana ekayi.

세간에서 어느 곳에 도움이 된다면, 우리가 세간을 원하면 그 도움이 필요합니다. 세간을 원하지 않으면 그 도움을 없애 버립니다. 그것이 paccaya를 다하게 한 것입니다. avijjā를 도움 삼아 있으면 avijjā를 paccaya 삼아 saṅkhāra가 세워집니다. 그래서 avijjā paccayā saṅkhārā라고 했습니다. saṅkhāra를 paccaya 삼아 viññāṇa가 세워집니다. 그것을 까닭으로 삼는다는 뜻입니다.

pratya venavā kiyannē ekaka phalayak tavahekaṭa hētuva venavā. avidyā paccayā saṁkhārā kiyalā kiyannē avidyāvē phalaya tamayi saṁkhāra. saṁkhāra pratya karagena viññāṇa venavā. ekakin phalayak læbunahama ē phalaya pratya karaganna āya hētu karagannavā viññāṇayaṭa. saṁkhārayangē phalaya viññāṇayaṭa hētuvayi. viññāṇayaṭa hētuva saṁkhārayangē phalayayi. oya kramaṭayi digaṭama yannē. viññāṇa pratya kē nāma rūpa venavā. etakoṭa nāma rūpayanṭa hētuva viññāṇa. saṁkhārayangē phalayayi viññāṇayaṭa hētuva. viññāṇaya saṁkhārayangē phalaya phalayē hētumaē hētuvē phalayak.

paccaya가 된다는 것은 하나의 열매가 다른 것의 까닭이 된다는 것입니다. avijjā paccayā saṅkhārā는 avijjā의 열매가 saṅkhāra라는 것입니다. saṅkhāra를 paccaya 삼아 viññāṇa가 됩니다. 하나에서 열매를 얻으면 그 열매를 paccaya로, 다시 까닭으로 삼아 viññāṇa로 갑니다. saṅkhāra의 열매가 viññāṇa의 까닭입니다. viññāṇa의 까닭은 saṅkhāra의 열매입니다. 그렇게 죽 이어집니다. viññāṇa를 paccaya 삼아 nāmarūpa가 됩니다. 그러면 nāmarūpa의 까닭은 viññāṇa입니다. saṅkhāra의 열매가 viññāṇa의 까닭입니다. viññāṇa는 saṅkhāra의 열매이고, 그 열매가 다시 까닭이 되니, 까닭의 열매입니다.

viññāṇa taṇhāven kiyalā ahana praś

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn ēka tiyatu tarē budurajāṇan vahansēgen ahana dæn jarā maraṇa kāgēda kiyalā ahanavā. mahaṇava praśnaya æhuvā væradiyi.

그래서 붓다께 ‘늙음과 죽음은 누구의 것입니까’ 하고 묻습니다. ‘비구여, 물음을 그릇되게 물었다.’

jarāmaraṇa yam kenekgē kivva etakoṭa mamatvayen gænīmak haṭagannavā. pudgalatvayak gænnavā. jarāvaṭa patvena maraṇayaṭa patvena pudgalayek innavā kiyalā gattot pudgala dr̥ṣṭiya ærilā nǣ. pudgala māyāva duruvelā nǣ. jarāmaraṇa kiyana ekak nædda? nǣ tiyenavā. vennē kohomada? jarāmaraṇa vennē kohomada? kesē vēda kiyalā ahanna. etakoṭayi praśnaya æhuvā hariyannē.

‘늙음과 죽음이 누구의 것’이라 하면 ‘나’로 붙잡음이 생깁니다. 사람이라는 것을 붙잡습니다. 늙고 죽는 사람이 있다고 붙잡으면 사람이라는 diṭṭhi가 풀리지 않았습니다. 사람이라는 허깨비가 없어지지 않았습니다. 그러면 늙음과 죽음이란 없습니까? 아닙니다, 있습니다. 어떻게 됩니까? 늙음과 죽음은 어떻게 되는가, ‘어떻게 되는가’라고 물어라. 그래야 물음이 바르게 됩니다.

jāti pratyayen jarā maraṇa vennē. jātiyē nævæti phalaya nisayi jarā maraṇa dakina hamba vennē. jātiya nirōdha nam jarā maraṇa nirōdha vennē. mē kramayaṭa tōraganna. pudgalayaṭa hita tiyanna epā.

jāti를 paccaya 삼아 jarāmaraṇa가 됩니다. jāti의 열매 때문에 jarāmaraṇa를 만납니다. jāti가 nirodha되면 jarāmaraṇa가 nirodha됩니다. 이 방식으로 가려내십시오. 사람에 마음을 두지 마십시오.

yam tænakaṭa mē vin̆dinnē mamek kiyana hæn̆gīma ganna tamayi ē praśnaya æhuvē ektarā bhikṣūn vahansē namak mama kiyalā kenek allagannayi mē hadannē. dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karannē mama kiyana mē dr̥ṣṭiya atharinna hētuphala nyāyen yathārthaya dakinna mēka vigraha karalā balahuva tamayi ēka tērennē. dæn vigraha karalā balanakoṭa anna ē vigraha karapu bedīma tamayi pennuvē paṭicca samuppādaya.

어느 자리에서 ‘이것을 겪는 것은 나’라는 느낌을 붙잡으려고 한 비구가 그 물음을 물었습니다. 나라는 누군가를 붙잡으려 한 것입니다. 붓다께서 설하시는 것은 그 ‘나’라는 diṭṭhi를 버리고 까닭과 열매의 법칙으로 참모습을 보라는 것이며, 이것을 풀어 보아야 알아들어집니다. 풀어 볼 때 그 풀어 나눈 것을 보이신 것이 paṭicca samuppāda입니다.

[ugura kǣrīma] itin jarāmaraṇa yam tænaka enavā nam jātiya nisā. yam jātiyak haṭagattot jarāmaraṇa vidyāmānayi. jātiyak haṭagattē nætnam ēka jarāmarayā haṭaganna vidihak næha. ē kiyannē jarāmara kāgēda kiyalā æhuvot ehema anna ara ē kālē gatta anna ara mē ātma dr̥ṣṭiyen mēka ætulē hæn̆gavicca ātmayā tiyenavā kiyalā eyāgē tamayi mē eyā tamayi mē jarāmaraṇayaṭa pat vuna eādi vaśayen gannavā. eyāyi jarāmaraṇa dækkē. ēyi jarāmaraṇa bhuktiya vin̆di. anna hæn̆gīmak gannavā. ehema gattot ara abhyantarayē yamkisi satvayek pudgalayek vaśayen mē abhyantarayē innavā kiyana dr̥ṣṭiya ærennē næha. ātmaṭ ærennē næha kivvē ēkayi

(헛기침) 그러니 jarāmaraṇa가 어디에 온다면 jāti 때문입니다. 어떤 jāti가 생기면 jarāmaraṇa가 나타납니다. jāti가 생기지 않으면 jarāmaraṇa가 생길 길이 없습니다. 곧 ‘jarāmaraṇa는 누구의 것이냐’고 물으면, 그 attā diṭṭhi로 이 안에 숨은 attā가 있다고, 그의 것이다, 그가 jarāmaraṇa에 이른 이다 하고 붙잡습니다. 그가 jarāmaraṇa를 보았다, 그가 jarāmaraṇa를 겪었다는 느낌을 붙잡습니다. 그렇게 붙잡으면 안에 어떤 중생, 어떤 사람이 있다는 diṭṭhi가 풀리지 않습니다. attā diṭṭhi가 풀리지 않는다고 하신 까닭이 그것입니다.

san̆dahan sa ma sūtra ēka sūtraya maṭa mataka gæna tripiṭakē tipicca sūtrayak palalākaya vigraha kara īṭa pasara īṭa pasaraha

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ov ē kiyannē eka ahanavā itin etakoṭa ahanavā svāmīni etakoṭa jātikāda mahē praśnaya æhuvā væradiyi. jātiya kesē vēda ehema ahanna bhava pratyayen jāti vē pudgalatvayak tiyanna epā. mēka hētuphala dahamak. mē hētu venanē mē phalaya bhava nætnam jātiya. bhava tibunot jātiya hædenavā. mē kramayaṭa vigraha karenna giyē. mē satvaya pudgalayek visin itin karana kriyākārītyak tiyenavā kiyana dr̥ṣṭiya tamayi lōkē satvayā ayinnē.

예, 예. 곧 그것을 또 묻습니다. ‘Bhante, 그러면 jāti는 누구의 것입니까?’ ‘비구여, 물음을 그릇되게 물었다. jāti는 어떻게 되는가, 그렇게 물어라. bhava를 paccaya 삼아 jāti가 된다. 사람을 두지 마라. 이것은 까닭과 열매의 dhamma다. 이것이 까닭이고 이것이 열매다. bhava가 없으면 jāti가 없다. bhava가 있으면 jāti가 생긴다.’ 이 방식으로 풀어 가셨습니다. 이 중생, 사람이 무엇을 하는 움직임이 있다는 diṭṭhi를 세상 중생이 붙잡고 있습니다.

ēka tamayi ātma dr̥ṣṭiyen bæn̆dunahama ātma saṁgnāven bæn̆dunahama satvayāṭa hitāganna bæridē. dæn mē hæma ekakma hētuvak nisā haṭaganna phalayak. ē nisā mēka næti kaḷa hærē. satvayek kiyalā ēka pudgalayek nam koraṇa væḍak nam. ē satvayan næti karalā inna ōnē mē karana væḍē næti karanna ōna. namut ehema praśnayak avaśya næha. mē jāti næti karanna ōnam. bhava nætnam jātina. bhava nirmāṇayakan jāti nirmāṇaya venavā.

attā diṭṭhi에 묶이고 attā saññā에 묶이면 중생이 생각해 내지 못하는 것이 그것입니다. 이 모든 것은 까닭 때문에 생기는 열매입니다. 그러므로 이것은 없앨 수 있습니다. 중생이라는 사람이 하는 일이라면, 이 일을 없애려면 그 중생을 없애야 하겠지요. 그러나 그런 물음은 필요 없습니다. 이 jāti를 없애려면, bhava가 없으면 jāti가 없습니다. bhava가 만들어지면 jāti가 만들어집니다.

ē nisā antiṭa balanakoṭa eka ēkanin eka jātit atæralā bhavat atæralā, upādānat atæralā, taṇhāvat atæralā, vēdanāvat atæralā ē vagēma sparśa atæralā, salāyatanat atæralā, nāma rūpat atæralā, viññānāt atæralā, saṁkhārat atæralā avidyāvat atæralā dāśakam bæluvaṭa passē dæn kota kivvot mokak pennanna. ehenam mē satvayā kiyana eka kenā goḍa nægilā tibunē. avidyā, saṁkhāra, viññāṇa nāma rūpa, salāyatana, sparśa, vēdanā, taṇhā, upādāna, bhava jātirā jāti nisā satvayā gonnæguṇā. ē nisā jarāmaraṇa haṭagattā. ehenam mē eken eka haṭagattē hētuphala vaśayen. hētu ayin kaḷa phalaya næti kirīmen satvayāna samutiya keḷavara karanavā. ēkayi yathārti.

그래서 끝에 보면 하나씩 jāti도 놓고, bhava도 놓고, upādāna도 놓고, taṇhā도 놓고, vedanā도 놓고, phassa도 놓고, saḷāyatana도 놓고, nāmarūpa도 놓고, viññāṇa도 놓고, saṅkhāra도 놓고, avijjā도 놓고 나서 보면, 이제 무엇을 가리키겠습니까. 그렇다면 이 중생이라는 이는 쌓아 세워져 있었습니다. avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti — jāti 때문에 중생이 세워졌습니다. 그래서 jarāmaraṇa가 생겼습니다. 그렇다면 이것은 하나에서 하나가 까닭과 열매로 생긴 것입니다. 까닭을 치워 열매를 없앰으로써 중생이라는 sammuti를 끝냅니다. 그것이 참모습입니다.

[goravanavā]

(천둥소리)

balanakoṭa mē tripiṭakayē pālipela dahama kiyana eka 100kma niværada. etakoṭa ēkanam āryaṇan vahansēlā

(질문) 그러면 tipiṭaka의 pāli 원전 dhamma라는 것은 백 퍼센트 옳은 것입니까? 그것은 ariya들께서…

næ mehemayi vennē. mē budu dahamē genāvē śabdaya śabda mādhya karagena śabda mādhya karagena genāpu budu dahama ē kāladī ē śabdayaṭa anukūlava akṣara amuṇalā ē akṣara mādhya raṭāva tuḷin ē śabdaya ganna hadāgattā.

아니, 이렇게 됩니다. 붓다의 가르침은 소리를 매개로 전해 왔습니다. 소리를 매개로 전해 온 붓다의 가르침을, 뒷날 그 소리에 맞게 글자를 붙여, 그 글자의 틀로 그 소리를 잡도록 만들었습니다.

dæn mehema hitannakō iṁgrīsiyen mama kiyannē ayi kiyanavā. dæn mama kiyalā iṁgrīsi vacanayak nǣ. namut akuru valin apiṭa liyanna puḷuvan iṁgrīsi akuru valin em em liyalā mama kiyā liyanna puḷuvan. dæn eyāṭa sadda karanna dunnot eyā ēgollangē bhāṣāvē næti vacanayak sadda karanavā. em im balalā ma kiyalā hari kiyāyi. hariyanavā kiyanna dannē næhænē. ehema hari kiyāganna. koyi mama kiyana han̆ḍa inna poḍḍak hari ādēśanakaṭa nagāgannavā.

이렇게 생각해 보십시오. 영어로 ‘나’를 ‘I’라고 합니다. ‘mama’(나)라는 영어 낱말은 없습니다. 그러나 영어 글자로 m, m을 써서 ‘mama’라고 쓸 수 있습니다. 이제 영어 쓰는 이에게 그것을 소리 내라고 주면 그는 자기들 말에 없는 낱말을 소리 냅니다. m을 보고 ‘마’라고 하든 어떻게든 말합니다. 바르게 말할 줄은 모르지요. 그래도 어떻게든 말합니다. ‘mama’라는 소리에 조금이라도 비슷하게 소리를 냅니다.

menna mev vagē. budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya liyanna likhita bhāṣāvak tibunē næ. mēka vacana vaśayen mē kaṭapāḍamin genāvē. bhāṣāva ahalā tamayi anik ekkenā darā gattē. ahapu eka darāgena ē han̆ḍa praguṇa eyāt katā karanna paṭan gattā. ehenam ē han̆ḍa næguvā. ē han̆ḍa ahalā anik ka īḷan̆ga paramparāva ēka genāvā. mehema sadda mādhya karenayi igena genāvē bhāṣā mādhyakin nemeyi.

바로 이와 같습니다. 붓다께서 설하신 dhamma를 적을 글말이 없었습니다. 이것은 말로, 입으로 외워 전해 왔습니다. 말을 듣고 다른 이가 지녔습니다. 들은 것을 지녀 그 소리를 익혀 그도 말하기 시작했습니다. 그렇게 소리를 냈고, 그 소리를 듣고 다음 대가 그것을 전했습니다. 이렇게 소리를 매개로 배워 전해 왔지, 글말을 매개로가 아닙니다.

ehenam īṭa passē mokada karannē? anna ē śabda mādhyen genāhapu dē. bhāṣāvak hadāgattaṭa passē bhāṣāvē akuru valin yam yam śabda padavala śabda ganna puḷuvan akuru śā tiyanna puḷuvan nisā. ē kramayaṭa śabdayaṭa akuru tibbā. akuru tiyalā bælapuvaṭa passē akuru balana kenāṭa ē śabda kaḷa hæē. menna mēken tamayi antimaṭa genāvē. hæbæyi

그러면 그 뒤에 무엇을 합니까? 소리 매개로 전해 온 것을, 글말을 만든 뒤 그 글자로 낱말들의 소리를 잡을 수 있도록 글자를 놓을 수 있기에, 그렇게 소리에 글자를 놓았습니다. 글자를 놓아 두면 글자를 보는 이가 그 소리를 낼 수 있습니다. 이것으로 마침내 전해 왔습니다.

menna mēken tamayi antimaṭa genāvē. hæbæyi ohoma genāvaṭa passē oya [ugura kǣrīma] tripiṭakaya granthārūra kaḷā kiyana dæns gānakaṭa issellā mātalēhārayēdī granthārūra kaḷā kiyana kālē. ada mē gatta bhāṣāva tibilā næha. ada tripiṭakē liv pāsāva vahalakavat tibilānayi.

다만 그렇게 전해 온 뒤, (헛기침) tipiṭaka를 글로 적었다는, 이천 몇 해 전 Mātale Aluvihāra에서 글로 적었다는 그때에는 오늘 쓰는 이 글말이 있지 않았습니다. 오늘 tipiṭaka를 적은 글말은 그때 있지도 않았습니다.

vaṭākura siṁhala vaṭākura śāstrayanga mē pāli liyā tiyennē. oya pāliyakkuruda siṁhala vaṭākurunē. ehen kohoda pāli bhāṣāvak kohaida apiṭa svāmīn vahansa dæn gantāvala karana ē āryayan vahansē udeṭa paṭanda

이 pāli는 둥근 글자, Sinhala 둥근 글자 체계로 쓰여 있습니다. pāli 글자라는 것도 Sinhala 둥근 글자지요. (질문) 그럼 pāli라는 말은 어디서 왔습니까, Bhante? 지금 책을 만든 그 ariya들은 언제부터…

næ dæn ē kālē genāvaṭa passē kramakramayen āryō āryayangē mārgayen āvahama kramānukūlava ena pirisak enavanē. ārya parapurak. oya parapuren ena pirisa atara pahukālika mē itā mǣtake tamayi dæn oya vaṭakkuru śāstrayen granthula karalā tiyennē.

아니, 그때 전해 온 뒤로 차츰 ariya들의 길을 따라 차례로 이어지는 무리가 있지요. ariya의 계보입니다. 그 계보로 이어 온 이들 가운데서, 나중에, 아주 최근에야 그 둥근 글자 체계로 책을 만들었습니다.

itin īṭa issellā oya kiyana mātaliya aluharayēdī granthārūḍa karā kiyalā tiyena eka itihāsa katāvak. ætta nætm api dannē næha koccara duraṭa tiyenavada kiyalā. hæbæyi ē kālē granthāra karā nam karalā tiyenna ōnē. ē kālē tibiccalaya bhāvitā karalā tiyennē nāgara kiyana bhāṣāva.

그 앞서 Mātale Aluvihāra에서 글로 적었다는 것은 옛이야기입니다. 참인지 아닌지, 어디까지 그런지 우리는 모릅니다. 다만 그때 글로 적었다면 그때 있던 Nāgara라는 글말을 썼어야 합니다.

nāgara bhāṣāvē mē itihāsayē avurudu 10 15k 16ṭa venavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

oppa karannē ē kālēcca hellipivalin. vihāra hadana catura oda agata anagata catudisa sagasati tinē. dæn ē kālē gaha tiyanē sellipiya antima enakam sellipiya tiyennē doccarayi. dæn pæmiṇi nopæ sivdæsin vaḍina saṁghayāṭa pūjā karalā ladī kiyalā siṁhalaṭa ōka tōra ē vākya ṭika

그것은 그때 남은 바위 새김글로 밝혀집니다. 절을 지어 바친 새김글: ‘agata anagata catudisa sagasa dine’. 그때 새긴 바위 글은 끝까지 그 정도입니다. ‘오고 오지 않은 사방의 saṅgha에게 바쳤다’고 Sinhala로 풀이하는 그 문장입니다.

dæn api ada bhāvitā karana peradahama bhāvitā karana yam vākya vilāsayak śabda vilāsayak tiyenavā. hæbæyi ē venuvaṭa edā mē ara nāgara bhāṣāven saddha kaḷē agata anagata āgatānāgata kiyalā ada ēka śabda karanavā. catudisa kivvē ēka cātu diśā kiyalā sabda karanavā. sagasa kiyana eka saṁghassa kiyalā sadda karanavā. dinaya kiyana ekaṭa dēma kiyalā sadda karanavā. āgatā anāgatassa cāturdhitassa saṁghassa dēva ada pāliyaṭa gannakoṭa agata anagata catusa sagasa dinē edā ē saddē liyā tibena kramaya dæn metana koyi taram venasak tiyenavada

오늘 우리가 쓰는, 원전 dhamma에서 쓰는 어떤 문장 꼴, 소리 꼴이 있습니다. 그러나 그때 Nāgara 글말로는 ‘agata anagata’라고 소리 냈고, 오늘은 그것을 ‘āgatānāgata’라고 소리 냅니다. ‘catudisa’를 ‘cātuddisa’로, ‘sagasa’를 ‘saṅghassa’로 소리 내고, ‘dine’도 다르게 소리 냅니다. 오늘 pāli로 할 때의 ‘āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassa…’와 그때 쓴 ‘agata anagata catudisa sagasa dine’ 사이에 여기서 얼마나 차이가 있습니까.

apiṭa dænaganna tiyennē mē pāli pada allagena mē pada haramiṭa yana eka nemeyi. budurajāṇan vahansēgē dēśanāva arthavat vaṭahaganna ōnē. yam magak æsuru karanakoṭa rāgak sēvena bava, dvēśak sēvena bava, mōhak sēvena bava pēnavada? ehenam rāgaya gevena bava, dvēśaya gevena bava mōhaya gevī yana bava pēnavada? yathābōdhayen ēkaṭa hētuphala nyāyati krama adahasak apiṭa dunna ōnē. menna mēka buddhahama.

우리가 알아야 할 것은 이 pāli 낱말을 붙잡고 낱말을 따지는 것이 아닙니다. 붓다의 설법을 뜻 있게 알아들어야 합니다. 어떤 길을 가까이할 때 rāga가 자라는지, dosa가 자라는지, moha가 자라는지 보입니까? 그렇다면 rāga가 다해 가는지, dosa가 다해 가는지, moha가 다해 가는지 보입니까? 참된 깨달음으로. 그에 대해 까닭과 열매의 법칙으로 된 뜻을 우리가 가져야 합니다. 이것이 붓다의 가르침입니다.

ōka ahaklā mē api tarkavādayaṭa gihillā itihāsa gata oya vākya, bhāṣāva vilāsava tarkavāda mēvaṭa giyot ehema. ēvā ekakvat budurajāṇan vahansē lōkayaṭa daham dakinna eḷi dakapu bhāṣāva vilāsa nemeyi. ehema oppu karanna ēvā nǣhæ sādhaka nǣ. vahansa ē pāli peḷa dahamet væradi tiyenna puḷuvan tiyennē iḍa tiyenavā. mokada velā tiyennē?

그것을 제쳐 두고 따지기(takka)로 가서, 옛 문장이나 글말 꼴, 따지기 이런 데로 가면 안 됩니다. 그 어느 것도 붓다께서 세상에 dhamma를 보이시려 드러내신 글말 꼴이 아닙니다. 그렇게 밝힐 근거도 없습니다. (질문) Bhante, 그 pāli 원전 dhamma에도 잘못이 있을 수 있습니까? — 있을 여지가 있습니다.

tiyennē iḍa tiyenavā. mokada velā tiyennē? ē peḷa dahama tuḷa dunna śabda raṭāva tōrāganna śabda nirr̥tti dannē nætnam. ē velāvaṭa hitumata nirukti valin tōranna giyot bhāṣāvē hadāgatta ara vyākara nirukti valin tōranna giyot. ara budurajāṇan vahansē dunna adahasa ahak velā gihillā vena adahasak enavā. laukika adahasak. mokada hētuva? oya bhāṣāva viśāritaya vaśayen bhāṣāvak gonnægivē laukika vidyāgnaya laukika viśēṣagnaya laukika bhāṣā viśēṣagnaya enam trīvēda paraprāpta bamuṇa ēgollō tamayi bhāṣāva piḷiban̆da eka vidihaṭa parivartanayak karagena ōvā genāya. itin anna ēgollangē tibicca bhāṣāva vilāsayangen tamayi ōvā livvē. ēkayi kāraṇaya.

어떻게 되었느냐 하면, 그 원전 dhamma에 담긴 소리 틀을 가려낼 소리의 nirutti를 모르면, 그때 제멋대로의 nirutti로 가려내려 하면, 글말에서 만든 문법의 nirutti로 가려내려 하면, 붓다께서 주신 뜻은 비켜 가고 다른 뜻이 옵니다. 세간의 뜻이 옵니다. 왜냐하면 그 글말을 학문으로 세운 이들은 세간의 학자, 세간의 전문가, 세간 언어 전문가, 곧 세 veda에 통달한 brāhmaṇa였기 때문입니다. 그들이 글말에 대해 한 방식으로 옮겨 그것들을 들여왔습니다. 그들이 가진 글말 꼴로 그것들을 적었습니다. 그것이 까닭입니다.

itin budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē ehema bhāṣāvaṭa goḍak gannē nætuva mē dēśanā karapu sabdayen ē sūtrayat ē vagēma ēkaṭa dīlā tiyena matu karalā dunna ēke daham mē śāsanika arthayak. mē deka aran hinda ē deka yamtā tākka napadrītava pavatina tākkal ena tākkal ē adahasa labāgannavā nævat manussayō ē adahasa ahalā. anna daham adahasa hitāpuvahama vacana ekakvat ata ōnē. daham adāta tuḷin yathābōdhaya labanavā.

그러니 붓다께서는 그렇게 글말을 크게 따지지 않고 설하신 소리로 된 sutta와, 그에 덧붙여 드러내 주신 dhamma의 sāsana 뜻, 이 둘을 남기셨기에, 그 둘이 무너지지 않고 이어지는 동안 사람들은 그 뜻을 다시 듣고 그 뜻을 얻습니다. dhamma의 뜻을 붙잡으면 낱말 하나하나에 매일 필요가 없습니다. dhamma의 뜻을 통해 참된 깨달음을 얻습니다.

etakoṭa svāmīn vahansa ēka mukha parampāven gēnnat kiyapu prakāśana valaṭa prakāśana valaṭa ganna bæhæ. gattaṭa pas passē venas venna puḷuvan.

(질문) 그러면 Bhante, 입으로 전해 온 것을 출판물로… — 출판물로 옮길 수 없습니다. 옮기고 나면 바뀔 수 있습니다.

nōna mahattayāṭa ara pætta in̆dan amāruda mokada mēka ven karalā tiyennē kanuven ehā nōna mahatvayalaṭa ilimaṭa mē pætta ahuva nam mē mehāṭavat enna ṭikak mehāṭa issaraha pættaṭa enna

(부인께서 저쪽에 계시기 힘드십니까? 왜 기둥 너머로 갈라 두었는지. 부인들께서 이쪽이 잘 안 들리시면 이쪽으로 좀 오세요. 이쪽으로. 앞쪽으로 오세요.)

itin etakoṭa apiṭa ōken dænaganna tiyennē meccarayi. etana apiṭa goḍāk hitanna deyak næhæ. oya hun̆gā paṭaḷavāganna giyāma daham pælīl valaṭa bhājanaya venavā. apiṭa ōna karannē nivan dækīmaṭa yamkisi dharmayak tiyenavada haravatva anna ē ṭika hariyaṭa tōraganna. ē tuḷin apiṭa yathābōdhaya læbenavā nam ē yathābōdhaya apiṭa avaśya vennē prayōjanavat vennē nivan avabōdha karanna.

그러니 이것으로 우리가 알 것은 이만큼입니다. 거기서 우리가 많이 생각할 것은 없습니다. 너무 얽히게 하면 dhamma가 갈라지게 됩니다. 우리가 원하는 것은 nibbāna를 보는 데 어떤 dhamma가 알차게 있는지, 바로 그것을 바르게 가려내는 것입니다. 그것을 통해 참된 깨달음을 얻는다면, 그 깨달음이 우리에게 필요하고 쓸모 있는 것은 nibbāna를 깨치는 데입니다.

daṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov balamu api aha

예, 들어 봅시다.

hon̆dayi dæn api mokada kāla vē velāva ṭikak aḍu nisā apē nuvaṇa mahattayaṭa mut ahanna deyak ehema tiyenavā nam poḍḍak ahalā ganna ēgollana praśnē goḍak ahalā inna mukut dænagata yutu deyak viśēṣa deyak tiyenavā nam mokada enavā nam enna ōnē sirasura davas vala namayaṭa pūjāvaṭa ævidillā īṭa passē dan passē mē sākacchā tiyenavā hatara venakan ēvadī ōna praśnayak ahanna velāva tiyenavā. oya hatara venakan mama kālē dīlā tiyennē. itin ehema nætnam māsa pōyē hari pasalo ossaka davas deka udē in rǣ venakan paha venakan ēt velāva tiyenavā ōna sākacchāvak karaganna. ē nisā ē davas valaṭa ē sākacchā karagatta hækigi. etakoṭa ē nisā itin īn mehāṭa ahanavā nam itin mē oya vagē kal tiyā inna ōnē. itin ada āpu yēti atya eyāvaśya deyak monavara tiyenavā ahanna ēkaṭa ma uttarayak dennam.

좋습니다. 이제 시간이 좀 모자라니, 우리 Nuwan 선생께 물을 것이 있으면 조금 물으세요. 다른 분들이 물음을 많이 물으셨으니까요. 꼭 알아야 할 특별한 것이 있으면, 올 수 있으면 토요일과 일요일 아홉 시 공양에 오십시오. 그 뒤 dāna를 마치고 네 시까지 이야기 자리가 있어 그때 어떤 물음이든 물을 시간이 있습니다. 네 시까지 제가 시간을 내어 두었습니다. 아니면 달마다 pōya 날과 pasaḷosvaka 두 날, 아침부터 저녁 다섯 시까지 그때도 이야기할 시간이 있습니다. 그러니 그날들에 이야기할 수 있습니다. 앞으로 물으려면 그렇게 시간을 넉넉히 두고 와야 합니다. 그러니 오늘 오신 분이 꼭 필요한 것이 있으면 물으십시오, 그것에만 답하겠습니다.

ov dæn ōka tamayi lokuma praśnaya apiṭa goḍāk velā dæn ēkama tamayi praśnē tiyennē. dæn caturārya satyaya kiyalā kiyannē mæda. caturārya satyayaṭa mula hariyak tiyenavā. caturārya satyaya kiyana hariya apiṭa avabōdha vena hariyak. caturārya satyaya avabōdha vīmaṭa avaśya karannā vū pasutala daham koṭasak tiyenavā. anna ē daham koṭasa api dænaganna ōnē. daham koṭasa dænagattaṭa passē ēkē hæṭi avabōdha venavā.

(질문) 예, 이것이 우리에게 가장 큰 물음입니다… 오래도록… — 바로 그것이 물음입니다. catu ariya sacca라는 것은 가운데입니다. catu ariya sacca 앞에 뿌리 부분이 있습니다. catu ariya sacca는 우리에게 깨달아지는 부분입니다. catu ariya sacca를 깨치는 데 필요한 바탕 dhamma 부분이 있습니다. 그 dhamma 부분을 우리가 알아야 합니다. 그 dhamma 부분을 알고 나면 그것이 어떤지 깨달아집니다.

dæn api hitamukō menna mehema deyak. yamkisi pan̆dunak apiṭa dīlā hæḍa væḍa karalā lassana karapu ban̆dunak denavā mēkē ætulē monavāhari puravalā. [ugura kǣrīma] apiṭa kaṭuvakut denavā vidinna vidina hæṭiyat tiyā denavā. itin api ōka genihillā ællā viddot ehema ætulē tibicca eḷiyaṭa bahinakoṭa asūci ehema tibuṇanam asūci gataṭa piṭa venavā ara ōjasa dækka gāma mokada karannē? dæn apiṭa igena ganna ī visi karama kiyannē.

이런 것을 생각해 봅시다. 어떤 그릇을, 모양내어 예쁘게 꾸민 그릇을 주는데 그 안에 무엇을 채워 두었습니다. (헛기침) 꿰뚫을 송곳도 주고 꿰뚫는 법도 알려 줍니다. 우리가 그것을 가져가 대고 꿰뚫으면, 안에 있던 것이 나올 때 똥이 들어 있었다면 똥이 몸에 튑니다. 그 진물을 보자마자 무엇을 합니까? ‘내던져라’라는 것을 따로 배워야 합니까?

dæn ēka ahaganna ōna kāgeka ōkē tiyena eka tamanma atdækalā balanna vin̆dalā balannakō. kaṭuvak denavā vidinna puḷuvan kaṭuvak ara bhājanayat tat ekkalā. bhājanaya ætulē puralā tiyena eka pēnnē næha. piṭin suvan̆dalā hæḍa væḍa karalā ara jarāga ætulē puravā tiyenavā vahalā. gan̆da innet næha. lassanak tiyenavā piṭi hadavu lassana. ara atarin ara kaṭuven viddut ehema ōjassavā vagē enna paṭan gannavā ara ati durgandha jarāva īṭa passē api dakinavā mēka puravā tiyennē mē lassanaya puravā tiyannē mahā jarāvaknē.

그것을 누구에게 물어야 합니까? 그 안에 있는 것을 스스로 겪어 보십시오. 꿰뚫을 수 있는 송곳을 그 그릇과 함께 줍니다. 그릇 안에 채운 것은 보이지 않습니다. 밖은 향기롭게 꾸미고 그 오물을 안에 채워 덮었습니다. 냄새도 나지 않습니다. 겉을 꾸민 아름다움이 있습니다. 그런데 송곳으로 꿰뚫으면 진물처럼 그 아주 고약한 오물이 나오기 시작합니다. 그때 우리는 봅니다. ‘이것에, 이 아름다움에 채운 것은 큰 오물이구나.’

dæn oya ṭika vitarayi api dækkē. dæn api eyāgen æhuvot dæn ōka visi karannada? balāporottuva tiyāgannada? balāporottu huvat eyā mokak kiyayi sīci mēka visi karana aya mēka tiyāgannē kavuda? kavuda oyaṭa ōka kivvē ehema karanna kiyalā oyāṭa ōka visi karanna ōkē jarāva kiyalā kavuruda kā dunnē? æhuva dæn kavuru kiyā dunnada? nægē tamangē manasē nēda nægunē? anna caturārya satyaya kiyana eka tamāgē manasen nægilā eḷi vahina ekak.

이제 그만큼만 우리가 보았습니다. 이제 그에게 ‘이것을 버리겠습니까, 바람을 두고 가지겠습니까?’ 하고 물으면 그는 무엇이라 하겠습니까? ‘퉤, 이것을 버리지 누가 가지겠습니까?’ 누가 그렇게 하라고 말했습니까? 이것을 버리라고, 이것이 오물이라고 누가 가르쳐 주었습니까? 물어보십시오, 누가 가르쳐 주었습니까? 자기 마음에서 일어나지 않았습니까? 바로 catu ariya sacca라는 것은 자기 마음에서 일어나 드러나는 것입니다.

mē caturārya satyaya ahalā kaṭapāḍam karagena darannayi ada purudu velā tiyennē. caturārya satyaya kiyana eketdi dukkhārya satyaya tamāgē manasaṭa væṭahilā ē manasa tuḷin nægilā eḷiyaṭa enna ōnē tamangē adahataṭa matu venna ōnē. etakoṭa ē novenna apiṭa labāganna vidihak nǣ piṭin pelā tiyennē vahalā. ē vahalā tiyeena ē yathābōdhaya tuḷin nægilā dækkā nam dækkahama ena adahasa apiṭa koyi velāvakavat matu vennē næhæ.

오늘은 이 catu ariya sacca를 듣고 외워 지니는 데 익숙해져 있습니다. catu ariya sacca에서 dukkha ariya sacca는 자기 마음에 알아차려져 그 마음에서 일어나 밖으로 나와야 합니다. 자기 뜻으로 솟아야 합니다. 그렇게 되지 않으면 얻을 길이 없습니다. 밖에서 보면 덮여 있습니다. 그 덮인 것을 참된 깨달음으로 일어나 보았다면, 보고 나면 다른 생각은 결코 솟지 않습니다.

kiyā dīlā labā denna puḷuvan deyak nemeyi. dæn puṁci ḷamayekuṭa væḍi sellanam pat vena puṁci ḷamayekuṭa api kiyanavā. ōka væḍa karana nǣha putē atralā nikan innada? tēreda ḷamayāṭa.

가르쳐서 줄 수 있는 것이 아닙니다. 놀이에 빠진 어린아이에게 ‘얘야, 그거 쓸모없다, 놓고 가만있어라’ 하면 아이가 알아듣습니까?

dæn apiṭa tērennē væṭahema api ḷamayāṭa kiyanavā. oya sellam væḍak nǣha. maṭa gāgena dagalannē mokada vennē? ōka atæralā nikan innē. ættana innavā væḍak nǣha. mīṭa passē mama vaḍa gāganna ḷamayi puṁci eka poḍi eka nikan idi ēka alla gattot an̆ḍarāṭa ara maḍa gāganna gihillā ṭanam ara væli atakainna nætnam ehema hira karalā tibot ehema giya ætulē yanna dennē nætuva loku aḍu pāḍuvakin asāhanin kananna paṭan gannē ōvā væḍak nǣha putē kivvaṭa ḷamaharaṭa tērennē næha. ōvā jarāvak kivvatvaṭa ḷamayāṭa tērennet næha. hæbæyi oya daruvama ṭika kālayakin væḍenavā væḍena vayasaṭa enavā. āṭa passē kavuruvat eyāṭa kivvē næhæ. oya sellam pat yanna epā. væli ata gānna epā. ē jātiyak kivvē næha. namut ē væḍiccala eyāgē manasaṭa tērenavā mēka væḍak næ.

우리는 알기에 아이에게 말합니다. ‘그 놀이 쓸모없다. 진흙 바르고 뒹굴어서 뭐 하니? 놓고 가만있어라.’ 정말 쓸모없지요. 그래도 어린것은 가만있지 않고, 못 하게 붙잡으면 웁니다. 진흙 바르러 가는데 모래를 못 쥐게 하거나 가둬 두어 못 들어가게 하면 크게 서운하고 괴로워 울기 시작합니다. ‘얘야, 그거 쓸모없다’ 해도 아이는 알아듣지 못합니다. ‘그거 더럽다’ 해도 아이는 알아듣지 못합니다. 그러나 그 아이도 얼마 지나 자랍니다, 자랄 나이에 이릅니다. 그 뒤에는 아무도 그에게 ‘그 놀이에 가지 마라, 모래를 손에 바르지 마라’ 하는 말을 하지 않았습니다. 그래도 자란 그의 마음에 알아집니다, ‘이것은 쓸모없다’.

mē laukika poḍi upamāvak. menna mē caturārya satyaya kiyannē dharma avabōdhaya nisā læbena pragnāvē phalayak. pragnāva labā gænīmaṭa avaśyayi samādhiyak. samādhiyak labā gænīmaṭa avaśyayi sīlayak. ē sīlaya labā gænīmaṭa avaśya vena pūrva bhāga nuvaṇak avaśyayi. ārya vinaya sīlaya kiyannē mē samādan velā kavurut rakina eka nemeyi. ārya vinaya sīlaya kiyana eka pragnāva tuḷin væḍenna ōnē. mūla pragnāvak tuḷin væḍenavā sīlayak. ē sīlaya nisā samādhiyak haṭagannavā. haṭaganna samādhiyē mānasikatvaya mōranavā. mōrapu mānasikatvayaṭa væṭahenavā caturārya satyaya. anna ēken caturārya satyaya dænaganna ōka

이것은 세간의 작은 비유입니다. catu ariya sacca라는 것은 dhamma를 깨쳐 얻는 paññā의 열매입니다. paññā를 얻으려면 samādhi가 필요합니다. samādhi를 얻으려면 sīla가 필요합니다. 그 sīla를 얻는 데에는 앞부분의 지혜가 필요합니다. ariya vinaya sīla는 받아 지녀 누구나 지키는 그런 것이 아닙니다. ariya vinaya sīla는 paññā를 통해 자라야 합니다. 뿌리 paññā를 통해 sīla가 자랍니다. 그 sīla 때문에 samādhi가 생깁니다. 생긴 samādhi에서 마음이 무르익습니다. 무르익은 마음에 catu ariya sacca가 알아집니다.

anna ēken caturārya satyaya dænaganna ōka igenaginna giyot ehema api jāti pikhā jarāpi dukā vyādhi dukkhava maraṇa api duka apiya sampayōga duka piyaha vipayōga duka yam piccara api dukā saṁkhitēna paṁca upādānakandhā dukak ma dukkhārya satyaya kiyannam. ē kiyannē vita okkoma dannavā. kiyannē nædda kaṭapāḍam karena vāk ṭika gattaṭa passē kiyanna puḷuvan. ǣ duka samudāraya sati yāyayā taṇhā pōnōbhikā nandi rāga sahatā tatta satarābhinandani sæyataṁ kāma taṇhā bhava taṇhā bhavatāva api mama dannavākō nirōsatya yōtasāyō taṇhāya asē virāga nirōdhō cāgō paṭīsaggava mukti anālayō ēkat dannavā. n mārgaya satyaya sammā diṭṭhiya sammā saṁkalpō sammā vācā sammā gammantō sammā divō sammā vāyāma sammā sati sammā samādhi ma āryaṭāṁgayaka māgē dannavā. caturāsaya dannavada?

그렇게 catu ariya sacca를 알아야 하는데, 그것을 배우러 가면 이렇습니다. ‘jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā’ — 이것이 dukkha ariya sacca라고 말합니다. 다 압니다. 못 외웁니까? 외운 문장들을 익히면 말할 수 있습니다. ‘dukkha samudaya: yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā’ — 나 압니다. ‘nirodha sacca: yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo’ — 그것도 압니다. ‘magga sacca: sammā diṭṭhi, sammā saṅkappo, sammā vācā, sammā kammanto, sammā ājīvo, sammā vāyāmo, sammā sati, sammā samādhi’ — ariya aṭṭhaṅgika magga도 압니다. 그러면 catu ariya sacca를 아는 것입니까?

dæn nigamanaya karanna enavā. mēvā sōvā dæn mokakda? anna kalpanā karalā balanna apiṭa vena dē. ōka

그러고는 결론을 내리려 듭니다, 이것이 sotāpanna라고. 이제 무엇입니까? 그러니 우리에게 일어나는 일을 생각해 보십시오.

anna kalpanā karalā balanna apiṭa vena dē. ōka danna daha bāḷukam karana eka koccara innavada? oya vidihaṭa oya pāli pāṭa ṭika kaṭapāḍam daha baḍu væḍa karana koccara innavada? hāmuduruven giya vatara. on ṭika sōvāngē magaphala polat.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mē hitalā balāganna atyāvaśya hariyak tiyenavā.

이제 생각해 보아야 할 꼭 필요한 부분이 있습니다.

ehenam api dakinna ōnē mē lōkaya kiyannē mokakda? pūrva nuvaṇa kiyana mūlika nuvaṇin api dakinna ōnē. issellāma mē lōkaya kiyana eka hæṭi. mē goḍāk hitanna deyak næ. mahā goḍak igenagena nivan dakinna deyak nǣha mula allanna.

그렇다면 우리는 이 세상이 무엇인지 보아야 합니다. 앞선 지혜라는 기본 지혜로 먼저 이 세상이 어떤지 보아야 합니다. 많이 생각할 것은 없습니다. 아주 많이 배워야 nibbāna를 보는 것은 아닙니다, 뿌리를 잡는 데에는.

api dannavā menna mē ṭika. mē lōkayaṭa ayitiyi monavada? issellā balāganna. apiṭa ōna karannē lōkaya dænaganna ōnē. lōkē kiyana ekē hæṭi dænaganna ōnē. ēka hædennē kohomada kiyalā dænaganna ōnē. lōkē hæṭi hariyaṭa dænagattot ē velāvēdī apiṭa ektarā nigamanayak enavā mē lōkē hæṭi dænagattā nam hariyaṭa mēkē sāravat mukut næ.

우리는 이것을 압니다. 먼저 이 세상에 무엇이 속하는지 살펴보십시오. 우리에게 필요한 것은 세상을 아는 것입니다. 세상의 모습을 알아야 합니다. 그것이 어떻게 생기는지 알아야 합니다. 세상의 모습을 바르게 알면 그때 우리에게 한 결론이 옵니다. 세상의 모습을 바르게 알았다면, 여기에 알찬 것은 아무것도 없다는 것입니다.

sārayi kiyalā allanna vaṭinā deyak mē lōkē tuḷa næha. menna mē ṭika dænaganna tiyenavā pūrva bhāga nuvaṇak. menna mēka issellā araganna neme okkoma vattuvili kǣli nemeyi. dæn mē baṇa ahana velāvē innē.

알차다고 붙잡을 만한 것이 이 세상에는 없습니다. 이것을 아는 것이 앞부분의 지혜입니다. 이것을 먼저 가져야지, 이것저것 조각들이 아닙니다. 지금은 dhamma를 듣는 때에 있습니다.

prāṇaghāta cētanāva adattāna cētanādī dasa akusala cētanāvak nætuva innē dæn. dæn mē velāvēdī ahana baṇak tiyenavā nam tērenavā. nuvaṇa tiyenavānam. tērum ganna puḷuvan nam. kiyana baṇa vaṭahāganna puḷuvan mānasikatvaya dæn tiyenavā. dæn metana in̆dalānē mēka vaṭahāganna.

지금은 pāṇātipāta cetanā, adinnādāna cetanā 같은 열 가지 akusala cetanā 없이 있습니다. 지금 이때 듣는 dhamma가 있다면 알아들어집니다, 지혜가 있다면, 알아들을 수 있다면. 말하는 dhamma를 알아들을 수 있는 마음이 지금 있습니다. 지금 여기 앉아서 이것을 알아듣습니다.

ehenam lōkaya hæṭi valāganna issellā. lōkaya kiyannē mokakda? mēka apē ara pūrva bhāga nuvaṇa kiyanavā. mārga phala avabōdha karana caturārya satyaya dakina nuvaṇaṭa issellā pahaḷa vena nuvaṇak. ēken mē lōkē hæṭi dænaganna. mokada mēkē atdækīma apiṭa tiyenavā. lōkayen etera tiyena lōkōttara atdækīm nætuva caturārya satyaya kiyannē lōkōttara atdækīmak. ē caturārya satyayagen lōkōttara atdækīma labanna issellā ēkaṭa yana mādhyayak tiyenavā lōkaya tuḷin ē karā yana mādhyayak. anna ē mādhyaya tamayi lōkē kiyannē mokakda kiyalā balāganna.

그렇다면 먼저 세상의 모습을 살펴보십시오. 세상이란 무엇입니까? 이것을 우리는 앞부분의 지혜라고 합니다. magga phala를 깨치는, catu ariya sacca를 보는 지혜보다 앞서 나타나는 지혜입니다. 그것으로 이 세상의 모습을 압니다. 이것의 겪음은 우리에게 있기 때문입니다. 세상 너머의 lokuttara 겪음 없이는 — catu ariya sacca는 lokuttara 겪음입니다. 그 catu ariya sacca로 lokuttara 겪음을 얻기 전에 그리로 가는 매개가 있습니다. 세상을 통해 그리로 가는 매개입니다. 그 매개가 바로 세상이 무엇인지 살펴보는 것입니다.

dæn mē lōkaya kiyannē mokakda kiyalā balanakoṭa lōkeṭa monavada ayiti? menna mē ṭika dakinna ōnē. mē lōkeṭa ayiti monavada kiyalā. æsayi, kanayi, divayi, nāsayayi, śarīrayayi, manayi kiyalā kos ṭikak. ēvaṭa gōcara vena rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma yam koṭas ṭikak tibuṇanam menna mē adhyā ætulata koṭas hayayi piṭata koṭas hayayi aragattahama ōkaṭa ahu novena lōkayak panavanna puḷuvanda kiyalā hitalā balanna ōnē.

이제 이 세상이 무엇인지 볼 때 세상에 무엇이 속합니까? 이것을 보아야 합니다, 이 세상에 무엇이 속하는지. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 부분들. 그것들에 잡히는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma라는 부분들이 있다면, 이 안쪽 부분 여섯과 바깥 부분 여섯을 놓고, 여기에 걸리지 않는 세상을 내세울 수 있는지 생각해 보아야 합니다.

æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya, mana rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa menna mē ṭikaṭa koṭu novicca tavat ituru lōkayak pennanna apiṭa puḷuvan hækiyāvak tiyenavā. api dækapu lōkaya tuḷa lōkayakina yamak æṭanam. oyin ehā lōkayak pennanna puḷuvanda kenekuṭa anna hitalā balanna ōnē. hitalā balanakoṭa tamangē nuvaṇin vimasanna ōnē. anna etakoṭa peneyi. oyin ehā monavā panavannada? gat kal atara panavannada? ākāśaya panavannada? maha poḷova panavannada? poḷova yaṭa panavannada? vena tænaka panavannada? oya ṭiken ahak vecca lōkayak. gæluvatna pēnavā oya ṭikaṭa ahak vecca lōkayak panavanna nǣhæ. oya ṭikaṭa okkoma lōkē ahuvelā.

눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba — 이것에 갇히지 않은 다른 남은 세상을 보일 수 있습니까? 우리가 본 세상 안에서 세상이라 할 무엇이 있다면, 그 너머의 세상을 누가 보일 수 있습니까, 생각해 보아야 합니다. 생각해 볼 때 자기 지혜로 따져 보아야 합니다. 그러면 보일 것입니다. 그 너머에 무엇을 내세우겠습니까? 돌과 바위 사이를 내세우겠습니까? 하늘을? 큰 땅을? 땅 밑을? 다른 어느 곳을? 그것들에서 벗어난 세상을. 따져 보면 보입니다, 그것들에서 벗어난 세상은 내세울 수 없습니다. 그것들에 온 세상이 걸려 있습니다.

menna api issellāma dænagata yutu hariyā. dæn api dakinnē næti pættak tiyenavā. api kohē in̆dan mona gamanak ravun gahalā mē atdævi mē vidyāmānaya velā innavada? kavuru hari kiyana ekaṭa viśvāsaya tiyalā kiyanavā hisak api dannavada pera kohē hiṭiyada kiyalā nædda kiyalā api dannavada oya gaha kæṭayak pælalā hiṭan hædilā gaha hædunā vagē api hædunada dannavada ehemat api dannē næ. mēken malā gaha malā vagē mehema ivarada dannavada api? nætnam etarakin upadina mokakvat tiyenavada api dannavada ehema gnānayakut apiṭa næha.

이것이 우리가 맨 먼저 알아야 할 부분입니다. 이제 우리가 보지 못하는 쪽이 있습니다. 우리는 어디서 어떤 길을 돌아 이렇게 나타나 있습니까? 누가 말하는 것을 믿어 말할 뿐, 우리는 앞서 어디 있었는지 압니까, 아닌지 압니까? 씨앗이 갈라져 나무가 생기듯 우리가 생겼는지 압니까? 그것도 우리는 모릅니다. 나무가 죽듯 이렇게 끝나는지 압니까? 아니면 거기서 다시 태어나는 무엇이 있는지 압니까? 그런 앎도 우리에게는 없습니다.

api dæn mē hēruma piḷigannē kavuru hari kiyana deyak ahalā kāgē hari kiyavanakō budupiyāṇan vahansē dēśanā kā kiyalā api dækkē naha budupiyāṇan vahansē næt unvahansē kiv dēśanā kaḷā kiyalā ēkō ē mārgī aran āpu rahatan vahansēlā dækkā divæs hætiya dækkā kiyalā ē kiyana kiyaman ahalā tamayi api ōka piḷi aran tiyennē. api ēkaṭa viruddha venavā nemeyi. issellāma daham dakinna ōna tamāṭa væṭahena nuvaṇin. īṭa passē oya tattvaya dakina davasak enavā. ēvā dækganna puḷuvan davasak enavā. tamanṭama sæka nætuva ē davasa āpuvahama ēvā dænagannavā.

이제 우리가 이 뜻을 받아들이는 것은, 누가 말하는 것을 듣고, 누가 읽어 주는 것을 듣고서입니다. 붓다께서 설하셨다고 하는데 우리는 붓다를 보지 못했습니다. 그분이 설하셨다고, 그 길을 따라온 arahant들이 보았다고, 하늘눈(dibba cakkhu)으로 보았다고 하는 말을 듣고서 받아들였습니다. 우리는 그에 반대하는 것이 아닙니다. 먼저 dhamma를 자기에게 알아지는 지혜로 보아야 합니다. 그러고 나면 그 처지를 보는 날이 옵니다. 그것들을 볼 수 있는 날이 옵니다, 스스로 의심 없이. 그날이 오면 그것들을 압니다.

ē nisā api anupūra kramayakin yanna ōnaya nivan dakinna. anupūrava śikṣā, anupūrva samādhi, anupūrva sīla mē hæma ekakma anupūrva mārgayak tiyenavā. ē anuva yanna ōnē. ehenam menna mē ṭikan yanakoṭa api dænagannavā eka deyak. mokakda?

그러니 nibbāna를 보려면 차례 있는(anupubba) 길로 가야 합니다. anupubba sikkhā, anupubba samādhi, anupubba sīla — 이 모든 것에 차례의 길이 있습니다. 그에 따라 가야 합니다. 그렇게 이것들로 가면 우리는 하나를 압니다. 무엇입니까?

æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya, mana kiyana mē ṭikayi. api mama kivvā. rūpa, śabda, gandha, rāsa, sparśa kiyana bāhira hariyaṭa magē kivvā. oya apramāṇayakin allagatta poḍḍak. lōkayayi yam taramak mē viśvaya sakvala tuḷa lōkayaṭa ayiti yamtāk diya ædda oya tin alpa mātrayak mama kiyana koṭasaṭa ayiti æsa, kana, diva, śarīraya, mana kiyana ṭikuyi. ēkaṭa magē kiyana koṭasaṭa ayiti rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana ṭikuyi. api allagattā.

눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 이것들을 우리는 ‘나’라고 했습니다. rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba라는 바깥 부분을 ‘나의 것’이라고 했습니다. 헤아릴 수 없는 것에서 붙잡은 아주 조금입니다. 이 우주 sakvala 안에서 세상에 속하는 것이 아무리 많아도, 그 가운데 아주 작은 것, ‘나’라는 부분에 속하는 눈, 귀, 혀, 몸, 마음과, ‘나의 것’이라는 부분에 속하는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba를 우리가 붙잡았습니다.

allaganna hadanavā. dr̥ṣṭiyen allagattā. allagattē mokak nisāda? ēvā hari vaṭinavā. ēvā hari āśvādayi. onna koṭasak allagattā ehe allagattā, magē kiyalā allagattā. itin mama kiyalā allagattā, magē kiyalā allagatta mē koṭasaṭa hæma velēma viruddha pahara vadinakoṭa viruddhakārakayan enakoṭa ē mama magē kiyana eka rækaganna tavat koṭasak allagattā. ēvat maṭa ādhāra karana dēval. magē dē ræka gænīmaṭa maṭa avaśya dēval. magē kiyanna æyi mama kiyannayi allagatta koṭasaṭa kiyanavā ælena koṭasa ælum sahagatava allagattā.

붙잡으려 합니다. diṭṭhi로 붙잡았습니다. 무엇 때문에 붙잡았습니까? 그것들이 아주 값지기 때문에, 아주 달콤하기(assāda) 때문입니다. 그렇게 한 부분을 붙잡았고, ‘나의 것’이라고 붙잡았습니다. ‘나’라고 붙잡고 ‘나의 것’이라고 붙잡은 이 부분에 늘 거스르는 타격이 올 때, 맞서는 것들이 올 때, 그 ‘나’와 ‘나의 것’을 지키려고 또 한 부분을 붙잡았습니다. 그것들도 나를 돕는 것들, 내 것을 지키는 데 필요한 것들입니다. ‘나의 것’이라 하고 ‘나’라 하여 붙잡은 부분을 달라붙는 부분, 애착으로 붙잡은 것이라고 합니다.

ēka ræka gænīma san̆dahā yamtā tāttā valla gattada? gæṭena koṭasa gæṭīmaṭa hētu vennē. oya deka hari vaṭinavāyi kiyalā pavatinna hituvada? ēka mulāva onna ælīmayi, gæṭīmayi, mulāvayi mamayi magēyi kiyana deka tuḷa kriyātmaka vena hæṭi. dæn oya ṭika tērum ganna ōnē.

그것을 지키려고 붙잡은 것은 부딪치는 부분, 부딪침의 까닭이 됩니다. 그 둘이 아주 값지다고 여겨 이어지기를 바랐습니까? 그것이 미혹입니다. 이렇게 달라붙음, 부딪침, 미혹이 ‘나’와 ‘나의 것’ 둘 안에서 움직이는 모습입니다. 이것을 알아들어야 합니다.

ehenam api yamkisi dukak vin̆dinavā nam kāyika dukak tiyenavā mānasika dukak tiyenavā. kāyika dukaṭa api duka kivā mānasika dukaṭa domnasa kivvā. mē pævætma innakan api vin̆dina krama dekak. duka saha domnasa. menna mē dukayi domnasayi enna mūla hētuva evunavada? mama kiyalā allagatta hariya saha æliyen sahagata hariyayi. mama magē kiyalā allagatta hariyayi. ēvaṭa viruddhava gæṭenakoṭa praticāra dakvanna allagatta gæṭīmaṭa avaśya karannā vū magē kiyana hariyayi. ælīmē dāhayat gæṭīmēt genaddenavā. ē tuḷa mulā velā ēka vaṭinavā kiyana hæn̆gīma nisāma ēka athæralā yanna bæruva ēkē bæn̆dicca ka hæ ræn̆dicca dāhiṭa mūlika vana hētukāraya genan denavā. oya nisā lōka sattvayaṭa tērum ganna bæri asahaniya mānasikatvaya ēka pīḍita vemi.

그렇다면 우리가 어떤 괴로움을 겪는다면, 몸의 괴로움이 있고 마음의 괴로움이 있습니다. 몸의 괴로움을 dukkha, 마음의 괴로움을 domanassa라고 했습니다. 이 있음이 이어지는 동안 우리가 겪는 두 가지, dukkha와 domanassa입니다. 이 dukkha와 domanassa가 오는 뿌리 까닭이 무엇입니까? ‘나’라고 붙잡은 부분과 애착이 섞인 부분, ‘나’와 ‘나의 것’으로 붙잡은 부분, 그리고 그것들에 맞서 부딪칠 때 응하려고 붙잡은, 부딪침에 필요한 ‘나의 것’ 부분입니다. 그것들이 달라붙음의 불길과 부딪침의 불길을 가져옵니다. 그 안에서 미혹되어 그것이 값지다는 느낌 때문에 그것을 놓고 가지 못해 거기 묶이고 매인 불길의 뿌리 까닭을 가져옵니다. 그 때문에 세상 중생은 알아듣지 못하는 불안한 마음으로 시달립니다.

ē kiyana æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya, mana kiyana ṭikakma gahagena ēvaṭa gōcaren rūpa, sabda, gandha, rasa, sparśa kiyana mē ṭikakma ekatu karagena oya tuḷin sænasumak hoyāgena ena kriyādāmayak tiyenavā. sænasum mārgaya hæṭiyaṭa hitā innē onna ōkayi. oya tuḷa tamayi sænasuma hoyannē. onna oya tuḷa sænasuma hoyana ekak kiyanavā avidyā sahagatava ætta pēnnē næti nisā sænasuma hoyāgena lōkē dukehima gaman karanavā kiyalā. duken nidahas venna hitāgena duka goḍagahana tænama gaman karanavā. menna mē ṭika mūlika vaśayen tērum ganna ōnē.

눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 것들을 쥐고, 그것들에 잡히는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba를 모아, 그 안에서 편안함을 찾아 나서는 움직임이 있습니다. 편안함의 길이라 여기는 것이 그것입니다. 그 안에서 편안함을 찾습니다. 그 안에서 편안함을 찾는 것을, avijjā에 덮여 참모습이 보이지 않기에 편안함을 찾으며 세상의 괴로움 속으로만 간다고 합니다. 괴로움에서 벗어나려고 하면서 괴로움을 쌓는 곳으로만 갑니다. 이것을 기본으로 알아들어야 합니다.

ehenam apiṭa api dakinna ōnē æyi api ēvaṭa ælennē? ēvaṭa viruddha ēvaṭa ārakṣā karanna gæṭi gæṭī ēkaṭa avaśya karana dēval karannē æyi? ēvā tuḷa hon̆dayi priyayi manāpayi mama mēka at æralā bæhæ mēkē yāyutuyi kiyalā ēkē ælī gælī innē æyi oya okkoṭama eka hētuvak tiyenavā. mokakda æsa kana diva nāsaya śarīraya mana kiyana ēvā hari priyayi madhurayi vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiya ē vagēma ēvaṭa gōcara karaganna rūpa śabda gandha rasa sparśa kiyana ēvā dharma kiyana ēvā hari vaṭinavā hon̆da vædagat dēval kiyana dr̥ṣṭṭiya onna oya dr̥ṣṭiya dekaṭa koṭu vecca næti mamattvayā tava nǣha. mamaya magēya magē dēya kiyana hæn̆gīmen yamkisi mona adahasakin gattat aran tiyennē onna oya dr̥ṭtiya. o vaṭinavā kiyana dr̥ṭtiya ehenam mūlika dahamak api dænaganna evā caturārya satyayaṭa issellā.

그렇다면 우리는 보아야 합니다. 우리는 왜 그것들에 달라붙습니까? 왜 그것들을 지키려 부딪치고 부딪치며 필요한 일들을 합니까? 왜 그것들 안에서 좋다, 사랑스럽다, 마음에 든다, 이것을 놓을 수 없다, 이것에 가야 한다 하고 달라붙어 빠져 있습니까? 그 모두에 까닭이 하나 있습니다. 무엇입니까? 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 아주 사랑스럽고 달콤하고 값지다는 diṭṭhi입니다. 또 그것들에 잡히는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma가 아주 값지고 좋은, 중요한 것이라는 diṭṭhi입니다. 이 두 diṭṭhi에 갇히지 않은 ‘나’라는 마음은 따로 없습니다. ‘나다, 나의 것이다, 내 것이다’ 하는 느낌으로 어떤 뜻으로 붙잡든, 붙잡은 것은 이 diṭṭhi, 값지다는 diṭṭhi입니다. 그렇다면 catu ariya sacca 앞서 우리가 알아야 할 기본 dhamma가 이것입니다.

onna oya mamayi kiyana magē kiyana harayak tiyenavā ātmādi vaśayen ganna hon̆da deyak tiyenavā kiyana menna mēvā ætta vaśayenma ættada? ēvā ehema ganna sudusuda? ēvā mama kiyalā ganna sudusukam tiyenavada? magē kiyalā ganna sudusuda? ehema gattot hariyayida? ē harayak tiyenavada ē alla gænīmē. menna mēkaṭa piriuru ṭika hoyāganna ōnē. mēka apē dattayan sahita lōkē mēkaṭa hētu tiyenavā. ē kiyannē api ahalā dænagena hitēṭa yā innē kǣl koṭas tuḷa mē ṭika visan̆daganna karuṇu tiyenavā.

이 ‘나’라는, ‘나의 것’이라는 알맹이가 있다, attā 따위로 붙잡을 좋은 것이 있다 — 이것들이 참으로 사실입니까? 그렇게 붙잡기에 알맞습니까? 그것들을 ‘나’라고 붙잡을 자격이 있습니까? ‘나의 것’이라고 붙잡기에 알맞습니까? 그렇게 붙잡으면 맞습니까? 그 붙잡음에 알맹이가 있습니까? 이것의 답을 찾아야 합니다. 우리가 아는 사실들이 있는 세상이니, 이것에는 근거가 있습니다. 곧 우리가 듣고 알아 마음에 둔 조각들 안에 이것을 풀 거리들이 있습니다.

menna mēkēda api balanna ōnē mē æhæ kiyannē mokakda? mē æhæ kiyannē padu deyakda? dæn magē æhæ, magē kana, magē nāsaya, magē diva, magē kaya. dæn mehema api nigamanayak karennē æsa kana divanāsaya śarīraya saha magē hita kiyalā mana gænat hitā inna. dæn mē hitā innē ēvā vaṭinavayi kiyana hæn̆gīma nisā tamayi mama athæraganna bæri. mama kiyana eka pavatvanna hitennē næ. ehenam mēvā tuḷa lōkayē eka koṭasak tamayi mē kivvē. anit koṭasa bāhira mē koṭasa abhyantara. anna abhyantarava kivva koṭasa tuḷa mē mama kivva magē kivva ātmayi harayak tiyenavā kiyalā gatta menna mē kiyana a mē dr̥ṣṭiyen gatta dē tuḷa yathārthaya ēka ehemada kiyalā balanna ōnē.

여기서 우리는 보아야 합니다. 이 눈이란 무엇입니까? 이 눈은 어떤 것입니까? 우리는 ‘내 눈, 내 귀, 내 코, 내 혀, 내 몸’, 그리고 ‘내 마음’이라고 마음까지 그렇게 결론 내리고 있습니다. 그것들이 값지다는 느낌 때문에 ‘나’를 놓을 수 없습니다. ‘나’라는 것을 그만 이어 가겠다는 생각이 들지 않습니다. 그렇다면 이것들로 세상의 한 부분을 말한 것입니다. 다른 부분은 바깥, 이 부분은 안쪽입니다. 안쪽이라 한 부분 안에서 ‘나’, ‘나의 것’, attā, 알맹이가 있다고 이 diṭṭhi로 붙잡은 것 안에서, 참모습이 정말 그런지 보아야 합니다.

anna balanakoṭa dæn pera bava api dækkē næha. dæn mē æhæ anna api hitalā balanna ōnē. mē æhæ kiyana eka kavadā in̆danda pavatinnē? anādiyē paṭan pavatina ekakda mē æhæ kiyana eka matu anādhimat kālayak pavatina deda æhæ kiyannē? dæn apiṭa mēkaṭa datvayan tiyenavā. api hon̆daṭama dannavā tama tamangē vayasa maṭa dæn meccara vayasayi. ē vayasa mama upan vayasa īṭa avurudu māsa namakaṭa 10ṭa issellā mama koheda hiṭiyē. mavgæhiṭapu kālē hā kālē balapuvahama ē kālē maṭa mē kiyana mas æhæk tiyena mē mas lē sahita mē pēna æhæ mehema ættak tibuṇaṭa lāṁcanayakvat tibuṇada?

보면, 앞 생을 우리는 보지 못했습니다. 이 눈을 생각해 보아야 합니다. 이 눈은 언제부터 있습니까? 시작 없는 때부터 있는 것입니까? 앞으로 끝없는 때 동안 있을 것입니까, 눈이라는 것이? 이제 이것에 대해 우리에게는 근거가 있습니다. 우리는 저마다 나이를 잘 압니다. ‘나는 이제 이만큼 나이다.’ 그 나이, 내가 태어난 때, 그보다 아홉 달, 열 달 앞서 나는 어디 있었습니까? 어머니 배 속에 있던 때를 보면, 그때 내게 이 살 눈, 살과 피가 있는 이 보이는 눈, 이런 눈의 흔적이라도 있었습니까?

mav gæbē haṭagannakoṭa haṭaganna tæn paṭan ada venakan mēkē væḍana bava hædunu bava mōrapu bava tava mōra mōra yana bava api ēka dakinavā. ehenam eyin ehāṭa vena ætta eka tiyenna æti. api dannē nǣ kivvā. mē mas lēsayi mē ætta eka tibunē næha. anna bæhæ gannavā nigamanayak tiyenavā. mē maslē sahita mē ætta ekka mama upatē paṭan gena bubada nava masak dasa masak hiṭiyānam [ugura kǣrīma] ē kālayen ehāṭa tibunē næ. [goravanavā]

어머니 배 속에 생겨날 때부터 오늘까지 이것이 자라고 생기고 무르익고 더 무르익어 가는 것을 우리는 봅니다. 그렇다면 그 너머에 다른 눈이 있었을지도 모릅니다, 우리는 모릅니다. 그러나 이 살과 피의 눈은 없었습니다. 그러니 결론이 섭니다. 이 살과 피의 눈을 가지고 내가 태어남부터 거슬러 아홉 달, 열 달 있었다면, (헛기침) 그 너머에는 없었습니다. (천둥소리)

ehemanam etana paṭan gannē mē æs deka koyinda monavayanda haṭagattē? an tava ṭikak vigraha karalā balanavā. mav kanabona āhārayen gatta āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyalā api dhātu vaśaya ven kara koṭas hatarakin hædilā tiyena menna mē koṭas hataraka saṁyōgayangen ōjasak hædilā anna ē ōjasa galāgena ævidillā yam bala śaktiyak mul karagena apiṭa ēkaṭara hæḍatalayak hædilā æhæ kiyana hæḍatalayaṭa pihiṭīmē ārambhayaka paṭangena tamayi mē æhæ kiyana eka matu vuṇē. ē hētu phalaya kriyātmaka vīmak vaśayen æhæk kiyana ekak dæn pēnavā.

그렇다면 거기서 시작한 이 두 눈은 어디서, 무엇에서 생겼습니까? 좀 더 풀어 봅니다. 어머니가 먹고 마신 음식에서 얻은 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, 곧 우리가 dhātu로 나눈 네 부분으로 된 것, 이 네 부분의 어울림에서 ojā가 생기고, 그 ojā가 흘러와 어떤 힘을 바탕으로 우리에게 모양이 생겨, 눈이라는 모양으로 자리 잡는 시작부터 이 눈이라는 것이 솟았습니다. 그 까닭과 열매가 움직인 것으로 눈이라는 것이 지금 보입니다.

mē pēna æhæ kiyana eka koccara kālayak dæn tiyenavada? magē vayasa meccarayi. tamangē vayasak dānna. ē gāṇa mōralā tiyenavā. hæbæyi upan kālē tibicca æhæ nemeyi mē tiyennē. hiṭa venas ekak. ēka mohotak gānē venas velā tibicca nisāyi mē venasa āvē. mama balāporottu vunāṭa eka ekakvat ē æhæk maṭa hō kāṭavat. ē ākārayen pavatvanna bæha. ēvaṭa uruma dharmatāvayak paridi davasa gānē marīmak tiyenavā ē æhæ mōranavāmayi kālē.

이 보이는 눈은 이제 얼마 동안 있었습니까? ‘내 나이는 이만큼.’ 자기 나이를 넣어 보십시오. 그만큼 무르익었습니다. 다만 태어날 때 있던 눈이 지금 있는 것이 아닙니다. 다른 것입니다. 그것이 순간마다 바뀌어 왔기에 이 바뀜이 왔습니다. 내가 바란다고 그 눈 하나라도 나든 누구든 그 모습 그대로 이어 갈 수 없습니다. 그것에 물려받은 dhamma의 성질대로 날마다 죽음이 있고, 그 눈은 때가 되면 무르익어만 갑니다.

ladaru vayasadī tibuṇa æhayi paḷaveni avuruddaya ḷamayāgē æhæyi dekak. deākārayak. ekak mōralā ṭikak. deveni vasaraṭa īṭa vaḍā mōralā tun vasaraṭa īṭa vaḍā mōralā hatara paha enakoṭa enna enna mōralā mōralā taruṇa vayasaṭa enakoṭa taruṇa maṭṭamē æhæk tiyenavā. æs dekak tiyenavā. dæn mæḍi vayasa navattanna puḷuvan. navattannat bæha. ehenam mē kavadā yanakan mē æhæ mehema peni peni tiyeyida? penilā hō æhæk vaśayen tiyeyi

갓난아기 때의 눈과 첫 해 아이의 눈은 둘입니다, 두 모습입니다. 하나는 조금 무르익었습니다. 둘째 해에는 그보다 무르익고, 셋째 해에는 그보다 무르익고, 넷째 다섯째로 갈수록 무르익고 무르익어 젊은 나이에 이르면 젊은 수준의 눈이 있습니다. 두 눈이 있습니다. 이제 자라는 나이를 멈출 수 있습니까? 멈출 수도 없습니다. 그렇다면 이 눈이 언제까지 이렇게 보며 있겠습니까? 보면서, 아니 눈으로서라도 있겠습니까?

번역 고르기