와하라까 코리아
CD010-11

CD010 · 11번째 · 52분 · 원문 녹음

dharma desanā

ධර්ම දේශනා.

dæn api a ehena dæn manussa lōkayē api manussayō vaśayen inna apiṭa asanīpayak hædenavā. dæn apiṭa behetak ganna avaśya venavā. asanīpaya suva karaganna.

우리가 사람 세상에서 사람으로 살다 보면 병이 납니다. 그러면 병을 낫게 하려고 약을 먹어야 합니다.

ē nisā api mokada karannē? ē beṭa ganna yanavā muslim dossara mahattayek ḷan̆ga. dæn muslim dossara mahattayā kiyannē bauddhayek nemeyi.

그래서 우리는 어떻게 합니까? 무슬림 의사 선생에게 약을 받으러 갑니다. 그런데 무슬림 의사 선생은 불자가 아닙니다.

api bauddha anuva bæluvot ehema sammā diṭṭhika mityā diṭṭhiya deken mē bauddha dharmāna kaṭṭiyaṭa api kiyanna tiyenavā poduvē mityā dr̥ṣṭiya kiyalā.

불교 기준으로 sammā diṭṭhi와 micchā diṭṭhi 두 가지로 나누어 보면, 불교 dharma 밖의 사람들은 두루 micchā diṭṭhi라고 말할 수밖에 없습니다.

etakoṭa api eyān̆gaṭa gihillā nam eyāṭa mudarakut dīlā eyāṭa avaśya karannā vū ē yam gatamanāvan gevalā api mē ṭikat aragena api līḍiya suva karagannavā. dæn etakoṭa api bauddha novana kenek hambavelā apiṭa udavvak upakārayak mē laukika vaśayen ganna giyā apiṭa mityā ṭika veyida

그런데 우리가 그에게 가서 돈을 주고 그가 받아야 할 값을 치른 뒤 약을 받아 병을 낫게 합니다. 이렇게 불자가 아닌 사람을 만나 세속적으로 도움을 받았다고 해서 우리가 micchā diṭṭhi가 되겠습니까?

dæn bauddhayō udavvak upakārayak melō pihiṭak patā yana giya muslim dostara mahattayekga ḷan̆gaṭa eyāgen bētara leḍē sanīpa karagannavā. eyāt gānak denavā. vītukama iṭu karanavā. apiṭa udav kaḷāṭa udavvat karalā denavā. dæn mē deka karapu api. eyā

불자가 이 세상의 도움을 바라고 무슬림 의사 선생에게 가서 약을 받아 병을 고칩니다. 우리는 돈을 내고, 그는 자기 일을 해 줍니다. 우리를 도와준 데 대해 우리도 갚아 줍니다.

denavā. dæn mē deka karapu api. eyā issellā udav karalā api udavvaṭa pirivæhuvat nemeyi. apiṭa yamak labāganna balāgena api eyāṭa udavvak kaḷā. api ē dēt labāgattā. dæn api eyā bauddha novana kenek api ē beda gattā kiyalā bauddhayek mityā dr̥ṣṭa venavada? venna hētuvak nǣ.

이 둘을 한 것이 우리입니다. 그가 먼저 도와주었고 우리가 그 도움을 마다한 것도 아닙니다. 무언가를 얻으려고 우리가 그에게 도움을 주었고, 우리는 그것을 얻었습니다. 그러면 불자가 아닌 사람에게서 약을 받았다고 불자가 micchā diṭṭhi가 됩니까? 그럴 까닭이 없습니다.

ehenam mē lōkē laukika vaśayen apiṭa læbena eka dēval eka krama tiyenavā. apiṭa yam lābhayak læbenakoṭa ē lābhaya varakinnat hētu tiyenavā. apiṭa nopenna pættē hētu goḍak tiyenavā. pēna pættē hētu hun̆gak tiyenavā. ṭikak tiyenavā. itin pēna pættē ṭika vitarak api nigamanaya kaḷot ara nopena pættē apē væḍēṭa avaśya karana hētuva næti vunot apē væḍē karaganna amāru venavā.

그러니 이 세상에서 세속적으로 얻는 것에는 여러 길이 있습니다. 우리에게 어떤 이익이 올 때 그 이익이 오는 데에도 까닭이 있습니다. 우리 눈에 보이지 않는 쪽의 까닭이 많고, 보이는 쪽의 까닭은 조금 있습니다. 보이는 쪽만 보고 판단하면, 보이지 않는 쪽에서 우리 일에 필요한 까닭이 없을 때 일을 이루기가 어려워집니다.

manussayekuṭa puḷuvan manussayek vaśayen karana dēval dravya vastu ādī mē minis lōkē tiyena davya vastu valin karana udavvak tiyenavanē. ē hariya karalā denna.

사람은 사람으로서 할 수 있는 일, 곧 이 사람 세상에 있는 재물로 해 주는 도움이 있지요. 그만큼은 해 줄 수 있습니다.

dæn ara hon̆da dēśanāvak tamayi tiyennē dæn ara mahēśākya dēvatāvō ara pinvantayingē geval valaṭa bælma dāgena innakoṭa rāja rāja mahā mahatyādī pirisula hiṭenavā ē ayaṭa udav karanna kiyalā.

좋은 설법이 하나 있습니다. 큰 위력을 지닌 mahesakkha devatā가 공덕 있는 이들의 집을 보살피고 있을 때, 왕과 대신 같은 이들이 그들을 도우려는 마음을 낸다는 것입니다.

dæn ēkaṭa hētuva mokakda mahēśākya dēvatāvangē āśirvādaya loku lōkavāyaga mārgayen ē ayaṭa labā denavā. dæn bahē sākṣē dēvatāva mehevannē kuḍāya nemeyi lokuvayi. ē nisā tamayi ara mē rāja rāja mahāmātyāgē hit nævilā ara sthāna valaṭa abhivr̥ddhiyaṭa avaśya kaṭanna kaṭayutu karalā dunnā. mē loku ayagē hit nævilā karalā ēgollō dennet loku ādhāra loku udav pāra ē hētuva mokada dennē araṭa loku ayagē kaṭayutu sapala venavā. ikmaniyi. karaganna puḷuvankama læbennē.

그 까닭이 무엇이냐면, mahesakkha devatā의 축복이 큰 사람들을 통해 그들에게 주어지는 것입니다. mahesakkha devatā가 움직이는 것은 작은 것이 아니라 큰 것입니다. 그래서 왕과 대신들의 마음이 기울어 그곳들이 잘되는 데 필요한 일을 해 주었습니다. 큰 사람들의 마음이 기울어 해 주니 그들이 주는 것도 큰 지원, 큰 도움입니다. 그래서 큰 사람들의 일이 이루어지고, 빨리 해낼 수 있게 됩니다.

dæn poḍi mini dæn api hitamu mē kālēma kiyalā. dæn mē kālē sāmānya menehivaṭa væḍi mē kivib eyak ædaganna sǣhen tænvala yanna ōnē. eyā gihillā hitan ehehen ohoma bǣ oka araganna grāma sēvaka ḷan̆gaṭa yanna īṭa passē yanna mē gīra ofisa ekaṭa yanna īṭa passē ōkat aran polisiyaṭa yanna gihilalā kima ahaval velāvaṭa kiyalā velāvak denavā. ē velāva ætulatama puḷuvan nam ædaganna kiv ekak. nætnam dekak. kīyak hari yānakut

작은 사람을 두고, 요즘 일로 생각해 봅시다. 요즘 보통 사람이 모래 한 큐브를 실어 나르려면 여러 곳을 다녀야 합니다. 그냥 가서 퍼 갈 수는 없습니다. 마을 관리(grāma sevaka)에게 가고, 그다음 관청 사무소에 가고, 그다음 그 서류를 들고 경찰서에 가면 몇 시에 오라고 시간을 정해 줍니다. 그 시간 안에 할 수 있으면 한 큐브, 아니면 두 큐브를 실어 갑니다. 얼마쯤 돈도 냅니다.

denavā. dæn api gē hadāganna gihillā sāmānya minihā gē hadāganna kiyalā oya cakrayen yanna ōnē væḍē karaganna svāmīn

집을 지으려 해도 보통 사람은 일을 이루려면 그 절차를 다 거쳐야 합니다. 스님,

vahansa dæn saṁsāra vunat ē kiyavada en kov ævunat ehema raṭāvak tiyenavā. dæn kama ara mara pansalaṭa dæn ædennē loku loku tænaka dæn oyāṭa ehema kiyanavā ēven kohanāra læbenavā eta

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov dæn ēka læbena ēka tamayi kiyannē. ē mahēśākhaya dēvatāvangē mārgayenma mē yamkisi pinvantayō yamakmak vatkam æti aya ē tænvalaṭa mehe yavanavā. etakoṭa ēgollan atara tamayi nila balaya tiyennet, dhana balaya tiyennet okkoma bala tiyennē. rājya balayet sǣhena koṭasak ēgollō ati. dæn

예, 그것을 얻게 된다는 것이 바로 그 말입니다. 그 mahesakkha devatā를 통해 어떤 공덕 있는 이들, 재산 있는 이들을 그곳으로 보내 일하게 합니다. 그들 가운데 직권도 있고 재력도 있고 온갖 힘이 다 있습니다. 나라 권력의 꽤 큰 몫도 그들에게 있습니다.

balayet sǣhena koṭasak ēgollō ati. dæn ēgollō eka kōl ekak tiyenavā. ahavalna pansalaṭa maṭa ādhārayak tiyenavā menna mēkaṭa menna mehema karā dena kiyalā ææmatiṭa æmati kōl ekak denavā. mēgollō allanna denna epa mēgollanṭa menna vecca gānak pās karalā denna.

그들이 전화 한 통을 합니다. ‘아무개 절에 내가 돕는 일이 있으니 이것을 이렇게 해 주시오’ 하고 장관에게 말하면, 장관이 전화로 ‘이 사람들 붙잡아 두지 말고 이들에게 필요한 금액을 승인해 주라’고 합니다.

dæn ara hāmuduruvō onnavat karanna yanha hāmuduruvanga vaḍuva innavā namut anik aya gihillā okkama karalā æhæti karalā ara væḍi avaśya kara vaḍuma pramāṇat væḍiyen genna ma hadalā denna. dæn ara vælik ekagena hara hadana manussayā hæmatænama ravun gahalā sumāna gānak eka mahan lāva nam næhæ vælikb eka ganna. dæn eyāṭa væḍē pramādayi.

그러면 스님은 손 하나 까딱할 일이 없습니다. 스님은 앉아 계시지만 다른 이들이 가서 모두 준비하고, 필요한 양보다 더 많이 들여와 다 지어 드립니다. 그런데 모래 허가를 받아 집을 짓는 사람은 곳곳을 돌아다니며 한 달이 다 가도록 모래 허가를 받지 못합니다. 그래서 그의 일은 늦어집니다.

ov dæn ē svāmīn vahansa ara mē piriva ē ayagē upakāra anna ēkayi kiyannē. ēka tamayi ē raṭāva itin anna ē vagē etakoṭa ē aya mehevalā ē kaṭayutu karalā denakoṭa ara dēvatāvangē sambandhaya otanaṭa ekatu vuṇā.

(질문자) 예, 스님, 그것이 그 사람들의 도움이군요. / 바로 그것입니다. 그것이 그 방식입니다. 그렇게 그들을 움직여 일을 해 줄 때 deva들과의 관계가 거기에 더해진 것입니다.

ēgollangē meha æyima bala. dæn mēka manussayennaṭa karanna bæ. anna manussayanṭa karanna bærihækat dēvatāvagen karagatta hæṭi. menna mēkayi mē kramaya.

그들이 움직이는 힘을 보십시오. 이것은 사람이 할 수 없는 일입니다. 사람이 할 수 없는 일을 deva를 통해 이룬 방식, 바로 이것이 그 길입니다.

itin menna mē vidihaṭa apiṭa yamak karaganna tiyenakoṭa api ē dēva pūjāvak tiyenalā ādi vaśayen karalā yamak karanakoṭa ehin satuṭu vena dēvatāva apiṭa karanna puḷuvan yam udavk ædda ē jātiyen karanavā. ēgollō gaḍavul æddet næhæ. væli ædde næhæ. ehema karanna giyet næhæ. ēvā ehema nemeyi ē valin. ēvaṭa avaśya karana mūlasthānayan mehe æhuvā. menna mehema kramayak tiyenavā ēgollanṭa karanna puḷuvan deyak. ē puyan tiyena balaya kivvē ēka ehema karannē. itin ē balaya labāganna ōnē ē kramayakin. ēka nopenna pættē hētuvak. ē nisayi budurajāṇan

이렇게 우리가 무언가를 이루어야 할 때 deva에게 pūjā를 올리는 등의 일을 하면, 그것으로 기뻐한 deva가 자기가 해 줄 수 있는 도움을 그런 식으로 해 줍니다. 그들은 벽돌을 나르지도 않고 모래를 나르지도 않습니다. 그렇게 하러 가지도 않습니다. 그런 방식이 아니라, 그 일에 필요한 중심이 되는 곳들을 움직였습니다. 그들이 할 수 있는 이런 방식이 있습니다. 그들에게 있는 힘이란 그렇게 하는 것입니다. 그 힘은 그런 방식으로 얻어야 합니다. 그것이 보이지 않는 쪽의 까닭입니다.

pættē hētuvak. ē nisayi budurajāṇan vahansē dēśanā karannē deviyangen āśirvāda labannā vūṭa abhivr̥ddhiyak misa pirihīmak nǣha kiyalā. itin ēka ē deviyangē abhirr̥dhaya nolæbuṇa nam ehema ē vidihaṭa sambandhayak āśirvādayak nolæbuṇā nam ara vagē meha ævillā kaṭahita siddha venna vidihak næhæ.

그래서 붓다께서 deva들에게서 축복을 받는 이에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없다고 설하십니다. 그 deva들의 도움을 받지 못했다면, 그런 관계와 축복을 받지 못했다면, 그렇게 와서 일이 이루어질 길이 없습니다.

ēṭē minissunṭama venavā mehe ævirī siddha karaganna. ara hit namanna bæ. budurajāṇan vahansē hon̆daṭa pæhædiliva dēśanā karanavā.

사람들만으로 와서 그 일을 이루려 해도 그 마음들을 기울게 할 수는 없습니다. 붓다께서는 아주 분명하게 설하십니다.

mahēśākhaya dēvatāva bælma dāna ē pinvatungē kaṭayutu valaṭa væḍi hiṭi ayagē hit næ venavā. ē balavat ayagē hit nævā kiyalā. hit namalā dunnē kavuda? ē dēvatāvangē āśirvādaya. dæn minihekuṭa puḷuvan kamak nǣha. ehema lēsiyakin hita namāganna.

mahesakkha devatā가 돌보는 그 공덕 있는 이들의 일에는 윗사람들의 마음이 기웁니다. 그 힘 있는 이들의 마음이 기운다고 하는데, 마음을 기울게 해 준 것은 누구입니까? 그 deva들의 축복입니다. 사람은 그렇게 쉽게 마음을 기울게 할 수 없습니다.

ēvā puṇyatva tiyena dēvatāvaṭa hækiyāvak tiyenavā. ē nisā mokada vennē api karana kaṭayutuvaṭa bādhaka pæmiṇennē næti venna avaśya ēvā karalā denna hitenavā. anna etakoṭa ē hētuva mokada vennē ara væḍē abhivr̥dhaya nagā siṭinna. dæn karanna puḷuvan

그것은 공덕을 지닌 deva에게 있는 능력입니다. 그래서 어떻게 되느냐면, 우리가 하는 일에 걸림이 오지 않도록 필요한 것을 해 주고 싶은 마음이 듭니다. 그러면 그 까닭으로 그 일이 잘되어 일어서게 됩니다.

abhivr̥dhaya nagā siṭinna. dæn karanna puḷuvan kenā samahara dæn api tamayi apiṭa mudalak ōnē. apiṭa viśēṣa mudalak læbenna tiyenavā. hæbæyi læbenakan hiṭiyot mē væḍē parakku. dæn mē velāvē kavuru hari hitavatekka hiṭiya nam illaganna ē eyāgē hata vatkamaṭa eyā denavā. poli ōnē næhæ. ehena oyagē væḍena salli hampi masali eka tiyana kenek denavā.

해 줄 수 있는 사람이란, 이를테면 우리가 돈이 필요하다고 합시다. 특별한 돈이 들어올 예정인데, 들어올 때까지 기다리면 일이 늦어집니다. 이때 친한 사람이 있다면 부탁하면 그 사람은 자기 형편대로 빌려줍니다. 이자도 받지 않습니다. 그렇게 당신 일에 쓸 돈을, 돈을 가진 사람이 내줍니다.

hæbæyi samahara

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē dēva satkaṭṭuvē innavā [ugura kǣrīma] eka eka maṭṭama mahēśākkaya dēvatāva pallehā innayi alpēśa sākṣē dēvatāva pālanayak tiyenavā. mahēśākkhī dēvatāvangē pālanaya yaṭatē ē anukūlava divyamaya pālanayak æratē tamayi. īṭa pallehā pætta kriyātmaka vennē. pāpayaṭa rajjā vīma baya vīma dharmayak.

이 deva 무리 안에는 [헛기침] 단계마다 mahesakkha devatā 아래에 appesakkha devatā가 있습니다. 다스림이 있습니다. mahesakkha devatā들의 다스림 아래 그에 맞춘 하늘의 다스림이 있고, 그 아래쪽이 그대로 움직입니다.

vennē. pāpayaṭa rajjā vīma baya vīma dharmayak. anunṭa yahapat dēṭa udav upakāra kirīmat ē divayāgē svabhāvayak.

악을 부끄러워하고 두려워하는 것이 하나의 dharma입니다. 남의 좋은 일에 도움을 주는 것도 deva의 성품입니다.

ē dēva dharmaya vena pālana maṇḍalayā tamayi divyamaya pālanaya vaśayen ēlō hædilā tiyennē. ē nisā ēkē hæmalēnma mahēśasāya dēvatāva pālanaya mūlikaya.

그 deva dharma로 이루어진 다스림의 무리가 하늘의 다스림으로 그 세계에 세워져 있습니다. 그래서 그 모든 줄기에서 mahesakkha devatā의 다스림이 으뜸입니다.

sakravaya indan̆da mul karagatta satara randeviyō ē pættē mūlikayi. etakoṭa ē ayagē inna sēnāpati ādī vaśayen ē kaṭayutu bhārana karanna innayi. ēgollangē tava innavā piri. ohoma ekin ekaṭa ekin ekaṭa pallehā hatakaṭa ilā hatveni pallehāmakuṭa tamayi minissu āśraya gævasennē.

Sakka 인드라를 비롯한 네 하늘 임금(cātummahārājika)이 그쪽에서 으뜸입니다. 그 아래에 장군 같은 이들이 있어 그 일을 맡습니다. 그들 밑에 또 무리가 있습니다. 그렇게 하나씩 하나씩 아래로 일곱 단계쯤 내려가, 일곱째 맨 아래에 있는 이들이 사람들과 가까이 어울립니다.

ē minissu āsaraya gævasena koṭasen tamayi ihaḷaṭa upadis paṇiviḍa yannē. ehena paṇiviḍiya kriyātmaka vennē.

사람들과 어울리는 그 무리에서 위로 알림과 소식이 올라가고, 거기서 내려온 소식이 실행됩니다.

gāmaya ov ē vagē grāma sēvakalā vāgē. anna ē vagē svabhāvayak tamayi ē devalavat tiyennē. oya sūnyan dēvatā pālanaya ādi vaśayen kiyannē pallehā koṭas valin ēgollō ara pālanayaṭa dunna anapanat tamayi kriyātmaka karannē. ēgollangē tiyena piris tamayi ēvā kriyātmaka karanna ē kriyāvaṭa atennē. anaparāt læbenavā īṭa udāyakin. itin mehema kramayak tamayi ē deviyan ḷan̆ga tiyennē.

(질문자) 마을처럼… / 예, 마을 관리(grāma sevaka) 같은 것입니다. 그런 성격이 deva들에게도 있습니다. 이른바 deva의 다스림이라는 것은 아래 무리에서 그들이 다스리라고 받은 규칙을 실행하는 것입니다. 그들의 무리가 그것을 실행하는 일에 나섭니다. 규칙도 위에서 내려옵니다. 이런 방식이 deva들에게 있습니다.

itin api usatyavakatāvayakaṭa pūjāvak denavā kiyanakoṭa dæn mē dæn api dænaganna ōnē mahā dēvatāva mahēśākhīya dēvatāva amr̥tayen jīvat venavā. ēgollangē jīvitayaṭa āhāraya amr̥taya puṇya idiyama læbilā tiyennē ēkayi. īṭa

그래서 우리가 높은 deva에게 pūjā를 올린다고 할 때 알아야 할 것은, 큰 deva, 곧 mahesakkha devatā는 amata로 산다는 것입니다. 그들의 삶의 먹을거리는 amata입니다. 그런 공덕의 iddhi를 얻었기 때문입니다.

puṇya idiyama læbilā tiyennē ēkayi. īṭa pallehā inna aya dæn vr̥ṣ dēvatā kiyalā koṭasak innavā. ællehā ara satkaṭaka pallehā inna dēvatāva ēgollō mal suvan̆da araganna mul suvan̆da araganna geḍi suvan̆da koḷa suvan̆da dum suvan̆da mē jātiyē suvan̆da varaga valin ē gandhaya vilbagena jīvat venavā. ēgollangē āhāya gandhaya suvan̆da ē suvan̆da mul karagena jīvat

그 아래에는 rukkha devatā라는 무리가 있습니다. 그 아래 있는 deva들은 꽃 향기, 뿌리 향기, 열매 향기, 잎 향기, 연기 향기 같은 여러 향기에서 냄새를 맡아 삽니다. 그들의 먹을거리는 냄새, 곧 향기입니다.

āhāya gandhaya suvan̆da ē suvan̆da mul karagena jīvat vena ayaṭa mokada karannē ēgollō aragollangē sēvakaya api loku kenekuṭa denakoṭa ēgollangē paḍiniya læbenavā vāgē ēgollangē tiyena dēval valin hō puṇya mavalā dena dēval anik ayaṭa āhāra saha paribhōga vastu venavā. īṭa pallehā inna ayaṭa api kenekuṭa ihalin pallehā kenāṭa væṭuk gevanavā vagē. ē āśirvādayen puṇya mavalā dena dēval anik ayaṭa væṭurupa venavā.

그 향기에 기대어 사는 이들에게는 어떻게 하느냐면, 우리가 높은 사람에게 바치면 그 밑의 일꾼들이 월급을 받는 것처럼, 그들이 가진 것이나 공덕으로 지어내 준 것들이 다른 이들의 먹을거리와 쓸 것이 됩니다. 그 아래 있는 이들에게는, 윗사람이 아랫사람에게 품삯을 주듯, 그 축복으로 공덕으로 지어내 준 것들이 다른 이들의 품삯이 됩니다.

ē nisā mokada vennē dæn mal suvan̆da, mul suvan̆da, koḷa suvan̆da ādī lōkē koccara tibuṇat ēvā himi karanakan ē ayaṭa ayiti ne.

그래서 꽃 향기, 뿌리 향기, 잎 향기 같은 것이 세상에 아무리 많아도 그들의 몫으로 주어지기 전에는 그들 것이 아닙니다.

mo otanṭa patvenna pudgalayō patvennē mē lōkē allagena in̆dalā nemeyi. gas koḷan alla gattot geḍi varga allagena ēvā magē magē apē ādi vaśayen kiyana vatē tiyena ēvāma mēvā mama hadapu dēval oya adahadā tiyena ekama pudgalayāṭa manussa saṁkhāraya ikmavanna bæha. eyā manussa lōkē tiyena atahæralā nætuva allagena indana hindā.

그 자리에 태어나는 이들은 이 세상을 붙잡고 있어서 그리 되는 것이 아닙니다. 나무와 풀, 열매를 붙잡고 ‘내 것, 우리 것, 내 밭에 있는 것, 내가 기른 것’이라고 여기는 사람은 사람의 saṅkhāra를 넘어설 수 없습니다. 사람 세상의 것을 놓지 않고 붙잡고 있기 때문입니다.

yam kenek dēva saṁkhārayaṭa patvenakoṭa eban̆du allagænīma ikmanavā.

누군가 deva의 saṅkhāra에 이를 때 그런 붙잡음을 넘어섭니다.

magē eka kiyalā ekak næhæ. maṭat læbicca dēkin mama jīvat venavā. anna etenṭa āvaṭa passē athæralā dæmma. minihek vaśayen allagatta grahaṇaya athæralā dæn ē dēva grahaṇaya innē. kavuru hari maṭat genak dunnot mātya ēken jīvat venavā. dæn oya gati lakṣaṇaya tiyenavā ēka dēva gati lakṣaṇayaṭa vænavā. ē gati lakṣaṇaya upakan aya mē lōkē gas goḷanvala gesi vunāṭa vr̥kṣa dēvatāvan vahansē paḷavalin jīvat vena aya ēvā ganna yannē næha. dunnot ganna tæna innē.

‘내 것이라는 것은 없다. 나도 받은 것으로 산다.’ 거기에 이르면 놓아 버린 것입니다. 사람으로서 붙잡던 움켜쥠을 놓고 이제 deva의 붙잡음에 있습니다. ‘누가 나에게도 하나 주면 나도 그것으로 산다.’ 이런 성품이 있으면 deva의 성품에 들어맞습니다. 그 성품을 닦은 이들은, 이 세상 나무와 풀에 열매가 열려도, 열매로 사는 rukkha devatā들은 그것을 가지러 가지 않습니다. 주면 받는 자리에 있습니다.

itin ēgollanṭa mahā puṇyekul læbenavā ē alōbhī guṇaya nisā. ē hētuvat ēgollanṭa kriyātmakayi.

그래서 그들은 그 alobha의 덕 때문에 큰 공덕을 얻습니다. 그 까닭도 그들에게 작용합니다.

eyā ēgollō mē lōkēdī ehemayigen hoya hoyā dunnā ayaṭa dæn dunnot gannavā kiyalā balāporottu vena eka ēka ada ē vagē tamanṭa læbena dēval magē kiyalā ayitiya tiyāgannē nætuva manik dan denavā kiyana eka tava adahasak.

그들은 이 세상에서 애써 찾아 남에게 주던 이들이라, 이제는 주면 받겠다고 기다립니다. 또 다른 뜻은, 자기에게 오는 것을 내 것이라고 쥐지 않고 남에게 dāna를 한다는 것입니다.

dæn pera læbū manussa puṇr̥tiya nisā. pudgalayāṭa mē lōkē yamakara himikal læbenavā. samahara veravaṭa paḷaturu vatu hambavenna puḷuvan eyāgē himikada ēvaṭa hētu vāsanāva læbilā eyā yaṭatati pālanaya vena paḷaturu vattak tiyenna puḷuvan.

앞서 얻은 사람의 공덕 때문에 사람이 이 세상에서 무언가를 가질 권리를 얻습니다. 때로는 과수원을 얻을 수도 있습니다. 그 소유의 까닭이 되는 복을 얻어 자기가 돌보는 과수원이 있을 수 있습니다.

hæbæyi eyā ēka aragattaṭa passē mēka magē kiyalā mama ran̆davāgannē næha. magē vunāṭa mama mēka lōkayāṭa pinaṭa denavā yahapataṭa denavā kiyalā. eyāṭa puḷuvan nam anirya eka bedalā denna. eyāgē nisā eyāgē himikama nisā himikamen ātmārthakāmitatyen gæṭa gahagena inna nætuva eyā ēvayen agrāstra koṭṭhāsaya agrajāvaṭa denavā. ē vagēma sāmānya aya tama

그런데 그는 그것을 얻은 뒤 ‘이것은 내 것’이라며 쥐고 있지 않습니다. ‘내 것이지만 나는 이것을 세상에 공덕으로, 좋은 일에 내놓겠다’고 합니다. 할 수 있으면 남에게 나눠 줍니다. 자기 소유라고 이기심에 묶여 있지 않고, 그 가운데 첫 몫을 거룩한 이들에게 바칩니다.

agrajāvaṭa denavā. ē vagēma sāmānya aya tama tamangē væḍi hiṭiyaṭa bedalā dinavā væḍi hiṭiyanna bedalā denavā. asal væsiyaṭa yanutu koṭasa asal væsiyanna denavā. ē vagē yamkisi lōkayaṭa poduvē ebadā hari yamkisi eken prayōjanayak tiyenavā phala pravējanayak ēvā ehema karalā denavā. mehema karalā eyā satuṭu venavā ēken. dīmen satuṭu venavā. dæn mē

또 보통 사람들도 저마다 어른들에게 나눠 드립니다. 이웃에게 갈 몫은 이웃에게 줍니다. 그처럼 세상에 두루 쓸모 있는 것, 열매를 맺는 것이면 그렇게 해서 줍니다. 그렇게 하고 그는 그것으로 기뻐합니다. 주는 것으로 기뻐합니다.

venavā ēken. dīmen satuṭu venavā. dæn mē pinen āpu kaṭṭiya mahēśa sāka dēvatāvalā upadinavā.

이렇게 공덕으로 온 이들이 mahesakkha devatā로 태어납니다.

etakoṭa ēgollanṭa puḷuvan eka deyak gattahama dahasak lakṣayak mavanna ē puṇya labanavā. anna ē lōkēt mahā pālanaya hambavenavā ēgollanṭa væḍi hækiyāva nisā ēgollō phala vænivā. api itin læbunot labāganna ōnē. ēgollō ehema nemeyi ēgollō hitanakoṭa mævilā innavā.

그러면 그들은 하나를 받으면 천, 십만으로 지어낼 수 있는 그런 공덕을 얻습니다. 그 세계에서도 큰 다스림을 얻습니다. 능력이 크기 때문에 그들은 열매를 맺습니다. 우리는 받으면 받아 써야 하지만, 그들은 그렇지 않아서 생각하면 지어져 있습니다.

apiṭat eka āhāraya ēgollō denavā. ēgollō matkamin væḍiyi. anna mahēśa sākṣē tattvaya læbenavā deviyan atara itin mahēśākhaya dēva tamayi ē lōket ihaḷa koṭas vala innē. ēgollō anik ayanadina vidhānaya karana maṭṭamē puṇyak labalā innavā. itin ē ayagin dennā vū dē tamayi anik ayaṭa āhāra vennē.

우리에게도 같은 먹을거리를 그들이 줍니다. 그들은 힘이 큽니다. 그렇게 deva들 사이에서 mahesakkha의 자리를 얻습니다. mahesakkha deva가 그 세계의 높은 층에 있습니다. 그들은 다른 이들을 다스릴 만한 공덕을 얻었습니다. 그래서 그들이 주는 것이 다른 이들의 먹을거리가 됩니다.

etakoṭa otana inna kaṭṭiya atara mokara paḷaturu vaṭṭiyak pūjā karanavā. ara mahā dēvatāvayekuṭa ē pūjā karapuvahama eyāṭa læbenavā himikamak mē lōken labā dunna deyak. eyā balen ganna āet næhæ. illaganna āvet næhæ. eyāṭa puṇaridī anuva eyāṭa læbīmak tibuṇā. ēkaṭama gælapenna pudgalayek gihilā paḷaturu vaṭṭiyā pūjā kaḷā. dæn paḷaturu valin jīvat vena pallehā inna maṭṭama pirisak innavā.

그러면 여기 있는 사람들 가운데 누군가 과일 바구니를 큰 deva에게 pūjā로 올립니다. 그렇게 올리면 그 deva에게 이 세상에서 바친 것에 대한 소유가 생깁니다. 그는 억지로 가지러 온 것도 아니고 달라고 온 것도 아닙니다. 공덕에 따라 그에게 받을 몫이 있었고, 거기 맞는 사람이 가서 과일 바구니를 올린 것입니다. 그런데 과일로 사는 아래 단계의 무리가 있습니다.

dæn oya pirisaṭa mokada karannē eyāṭa puḷuvan eyāṭa himi vecca dē. eyā santōsa venavā. edat magē kiyalā yamak tibunam ēka magē kiyalā mama ran̆da vagē bæn̆dagena hiṭiyē næha. ē himikamē lābhaya aragena himikamē avasthāva harahā mama edat ēka mēma magē magē mē tīraṇaya bedā denna maṭa

그 무리에게 어떻게 하느냐면, 그는 자기에게 생긴 것을 나눌 수 있어 기뻐합니다. ‘그때도 내 것이 있을 때 나는 그것을 내 것이라고 묶어 쥐고 있지 않았다. 소유의 이익을 받아 그 소유를 통해 그때도 나눠 줄 수 있었다.’

hækiyāvak tibuṇā. ēka anugī sammatayak velā tiyunā maṭa ehema anugaillanavā misak ehema bedanna hækiyāvak næhæ. mehe innakoṭat ē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bedanna hækiyāvak næhæ. mehe innakoṭat ē himikamē ara tibicca nisā eyā himikamen prayōjanā aragena eyā anik ayaṭa bedalā dunnā. dæn ē vāsanāva dæn hambavelā meyāṭa dæn himikamak hambavunā ē kramayaṭa mē lōkayē

여기 있을 때도 그 소유가 있었기에 그는 그 소유로 이익을 얻어 남에게 나눠 주었습니다. 이제 그 복을 얻어 이 세상에서 그런 방식으로 그에게 소유가 생겼습니다.

næva āpaṭa ǣ næva taṭa læbilā

(질문자) 다시 돌아와서… 아, 다시 그에게 돌아온 거군요.

ā ēka læbilā ēka eyāṭa ēkayi æpal giriyak hambavuno. eyāṭa dæn ēken puḷuvan æpal lakṣayak mavanna kōṭiyak mavanna ē hækiyāvak tiyenavā. namut ē vagē dēgollanṭa dunnahama manōmaya geḍiyak. ēgollangē lōkeṭa niṣpādanaya venavā. api bhautika geḍiya api kanavā. ēkenma puḷuvan suvan̆da araganna ēka ēgollangē āhāraya. ē suvan̆da kæp karapu eka manōmaya æpal geriyak hæṭiyaṭayi ē lōkeṭa yannē.

아, 그것이 돌아와서 그에게 사과 하나가 생긴 것입니다. 이제 그는 그것으로 사과 십만 개, 천만 개를 지어낼 능력이 있습니다. 그런데 그런 것을 그들에게 주면 마음으로 된(manomaya) 열매가 그들 세계에 생겨납니다. 물질로 된 열매는 우리가 먹습니다. 그것에서 향기를 취할 수 있는데 그것이 그들의 먹을거리입니다. 그 향기를 바친 것이 마음으로 된 사과가 되어 그 세계로 갑니다.

dæn eyā tiyena pūjāvaṭṭiyē tiyena æpal geḍiyē. eyā ata tiyalā æpal geḍiyak aragannavā. gattahama eyāgē atara æpal geḍiyak enavā mē apē kana āhāraya æpal geḍiya bhautika æpal geḍiya pūjāve vaṭṭiya ēken eyāṭa ganna puḷuvan ē puṇyavari ekak mævilā yanavā.

이제 그가 pūjā 바구니에 있는 사과에 손을 대어 사과 하나를 집습니다. 집으면 그의 손에 사과가 오는데, 우리가 먹는 물질로 된 사과가 아니라 그 pūjā 바구니에서 그가 취할 수 있는 공덕의 사과 하나가 지어져 갑니다.

eyāṭa puḷuvan ara inna pirisaṭa onna obalaṭa kiyalā adhiṣṭhāna kiyalā visi karanakoṭa æpal lakṣayak nātana hiṭiyē. æpal geḍi lakṣayak ēgollanāṭa eka hamba venavā. kōṭiyak hiṭiyana kōṭiyak hamba venavā. mehema raṭāvak tiyennē. dæn mēka anikayi dækkē næti āyi mēka dakinnē næha. kohomada kiyalā. dæn oya dēvatāva eka pūjāvaṭṭiyak aram kōṭiyakaṭa ebedenavā vidihaṭa.

그는 거기 있는 무리에게 ‘자, 너희에게’ 하고 adhiṭṭhāna를 하며 던지면, 십만이 있으면 사과 십만 개가 되어 그들에게 하나씩 돌아갑니다. 천만이 있으면 천만 개가 돌아갑니다. 이런 방식이 있습니다. 이것을 다른 이들은 본 적도 없고 앞으로도 보지 못합니다, 어떻게 되는지를. 그 deva가 pūjā 바구니 하나를 천만에게 나누는 방식을.

dæn kataragama deviyanṭa pūjāvaṭiyak tiya dæn kataragama deviyanṭa pūjāvaṭṭiyak tibunahama pradhāna dēvatāvayek etanaṭa sambandha karanavā. īṭa ehā dēvatāvangē anapanat paridi. mānuven dunnā vū yamak ætnam obaṭa hækiyāvak tiyenavā oba kramaṭa bedalā anika ayahaṭa denna. ēka ānapanat aragena innavā īḷan̆ga maṭṭamaya kiyana. ē yana paridi tamayi ē karalā dennē. ehemanam pōdavaṭṭakaya dena ekat ædilā tiyennet ē vagēma dænagattā.

카타라가마 deva에게 pūjā 바구니를 올리면 으뜸 deva 한 분이 거기에 관여합니다. 그다음은 deva들의 규칙대로 갑니다. ‘사람이 바친 것이 있으면 너는 그것을 차례로 나눠 다른 이들에게 줄 능력이 있다.’ 그 규칙을 받은 다음 단계가 있습니다. 그대로 해 주는 것입니다. 그렇다면 pūjā 바구니를 바치는 일도 그렇게 알고서 생겨난 것입니다.

oya ē dænagatta ayaka innē. nikan mē andhānukaraṇayen dunā nemeyi. næ ada ēka danna næti nisā hitanavā mē andānukaraṇa hadāgatta væḍapiḷivelā kiyalā.

그것을 안 이들이 있었습니다. 그냥 눈먼 흉내로 바친 것이 아닙니다. 오늘날 그것을 모르니 눈먼 흉내로 만들어 낸 관행이라고 생각합니다.

dæn arak vecca aya tiyenavā ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mama ōka oya ṭika mama kiyannē kāgenvat ahagena nemeyi. ov pūjāvaṭṭiyak dena avasthāvaka siddha vena kriyāvaliya mama dækalayi mama oya kiyannē. ē dēvatāva dunna ākāraya. ēken hindu saṁkalpayak nemeyi

제가 이것을 말하는 것은 누구에게 들어서가 아닙니다. / (질문자) 예. / pūjā 바구니를 바칠 때 일어나는 과정을 제가 보고서 말하는 것입니다. 그 deva가 나눠 준 모습을요. 그러니 그것은 힌두의 관념이 아닙니다.

dæn saṁkalpa kiyana ēvā tiyenavā andhānukaraṇa saṁkalpa venama tiyenavā. dæn hindu kiyalā kiyana kaṭṭiyat bauddha novunaṭa mē yamkisi karmasthāna ādī vaśayen laukika karmasthāna vaḍalā dhyāna labalā divæsa diva kana pahaḷa karalā mē lōkē siddha vena siddhi dækapu aya ēgollanṭa kiyanavā mahārasivaru.

관념이라는 것이 있는데, 눈먼 흉내의 관념은 따로 있습니다. 힌두라고 하는 이들도 불자는 아니지만, 세속의 kammaṭṭhāna 같은 것을 닦아 jhāna를 얻고 하늘눈과 하늘귀를 일으켜 이 세상에서 일어나는 일을 본 이들이 있는데, 그들을 큰 isi라고 부릅니다.

ē mahārisivarayet dakinavā mē lōkē siddha vennē siddhiya. ē mahirisivaraya ēken mē lōkē manussayāṭa prayōjanaya karanna yam siddhiyak ādhāra venavada? ēka vigraha karalā tiyenavā menna mēka mē mē vidihaṭa karalā haṭā menna mē pratiphalaya obalā labāganna mēka menna mehema siddhiyak venavā obalaṭa penun nætuva ēka maṭa pēnavā kiyalā ēgollō kiyanavā.

그 큰 isi들도 이 세상에서 일어나는 일을 봅니다. 그 isi들은 그것으로 이 세상 사람에게 쓸모 있게 도움이 될 일이 있는지 풀어 놓았습니다. ‘이것을 이렇게 하면 너희는 이런 결과를 얻는다. 이런 일이 일어나는데 너희에게는 보이지 않지만 나에게는 보인다’고 그들은 말합니다.

obaṭa nobena vit dakinna puḷuvan dakinna puḷuvan śaktiya itin hindu hindu saṁkalpa kiyalā kivva hindu kiyannet onna oya saṁkalpa trī vēdaya kiyannet ē risivarun visin dunnā ē dayā.

당신이 보지 못하는 것을 볼 수 있는 힘입니다. 그래서 힌두 관념이라고 하는 것, 힌두라는 것도 바로 그런 관념이고, 세 veda라는 것도 그 isi들이 준 것입니다.

ē trivēdaya tamayi hindūngē pradhāna mē gænīmaṭa gatta hindūngē vāgēma ē koṭas vala dæn brāhmayāgama gatta aya gattē śrīvēdayē dæn hindu gattiya bhagavat gītāvaliya dæn oyādi vaśayen ēgollangē ē dattayan gæp karapu pot tiyenavā. pot karalā genanavā granta vaśayen aran enavā. ē dattayan. itin ītanukūlava ēvaya pelā tiyenavā

그 세 veda가 힌두의 으뜸가는 근거가 되었고, 그 갈래들에서 brāhmaṇa 종교를 받아들인 이들은 세 veda에서, 힌두는 바가바드 기타 같은 데서 받아들였습니다. 그들의 그런 자료를 담은 책들이 있습니다. 책으로 엮어 경전으로 전해 옵니다, 그 자료들을.

dattayan. itin ītanukūlava ēvaya pelā tiyenavā menna mehema deyak dunnahama dēvatāvanṭa mē vidihaṭa læbenavā. ēgollō menna mehema āśirvāda karanavā. ēn menna mē dē karagannam menna mehema væḍapilak oyagollō karaganna kiyalā. nopenennē ayaṭa mēka denavā. dhyāī

그에 따라 그것들이 펼쳐져 있습니다. ‘이런 것을 바치면 deva들에게 이렇게 닿고, 그들은 이렇게 축복한다. 이것을 이루려면 너희는 이런 일을 하라’고. 보지 못하는 이들에게 이것을 줍니다.

kiyalā. nopenennē ayaṭa mēka denavā. dhyāī pudgalayā kiyalā kiyannē dhyānalābhī pudgalayā. eyā kāgen ēvat ahannē nǣhæ. eyāgē manasaṭa pēna dænagatta tatvayan tamayi eyā lōkayaṭa dennē. adhyāయిī pudgalayāṭa apāyanaya karana nisā ēkaṭa adhyāpanaya kivvā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. dhyāīya

jhāyī라는 사람은 jhāna를 얻은 사람입니다. 그는 누구에게서 그것을 묻지 않습니다. 자기 마음에 보이고 알게 된 것을 세상에 줍니다. ajjhāyī에게 가르쳐 주기 때문에 그것을 adhyāpana라고 했다고 붓다께서 설하십니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. dhyāīya pudgalayāgen adhyāya kiyannē dæhænnē næti kenā. ē kiyannē sāmānya igena ganna ōnakamak tiyenavā manussayek kiyana hon̆da manussayek. eyāṭa ōnakama tiyenavā mē gupta visak igenaganna. eyāṭa divæsak nǣha. ēka dænaganna. eyā ē divæsattā vū dhyānalābhī pudgalayek ḷan̆gaṭa gihillā eyāgen ōvā ahanavā. ahuvahama ēka eyāṭa nopenna pætta menna mēkayi kiyalā eyāgē dæk eyāgē dattayangen eyā vigraha karanavā. ēka adhyāī pudgalayāṭa apāyanaya karanavā kiyana danna kenā denavā.

jhāyī에 맞서 ajjhāyī라는 것은 선정에 들지 않는 사람입니다. 곧 배우고 싶은 마음이 있는 보통의 좋은 사람입니다. 그는 감추어진 앎을 배우고 싶어 하지만 하늘눈이 없어 그것을 알 수 없습니다. 그래서 하늘눈을 지닌 jhāna 얻은 사람에게 가서 그런 것을 묻습니다. 물으면 ‘너에게 보이지 않는 쪽은 이렇다’고 자기가 본 것과 아는 것으로 풀어 줍니다. 그것이 ajjhāyī에게 가르쳐 준다는 것이며, 아는 이가 주는 것입니다.

adhyāpanaya anna adhyā pudgalayāṭa apāyanaya karapuṭa kiyanavā adhyāpanaya ēnisā ē dæhænnē næti kiyana adhyāpanayak labanavā.

(질문자) adhyāpana군요. / 그렇습니다, ajjhāyī에게 가르쳐 준 것을 adhyāpana라고 합니다. 그래서 선정에 들지 않는 이가 adhyāpana를 받는 것입니다.

īṭa passē mokada karannē? eyā ēvā kiyanakoṭa sāmānya manussaya ahanavā ara girisivarungē eyā kohomada ēvā kiyannē? eyāṭa ehema śaktiyak næhanē. ū gattanē. ūōka magen gattē. ū gattā ū gattā ugattā ugā. eyā ugatayek venavā. dæn ada ugatak kivvahama hiṭayi hari nam nambukāra velak kiyalā.

그 뒤 어떻게 되느냐면, 그가 그것을 말할 때 보통 사람이 묻습니다. ‘그 isi들의 일인데 그가 어떻게 그걸 말하나? 그에겐 그런 힘이 없잖아.’ ‘그놈이 받아 갔지(ū gattā). 그놈이 그걸 나한테서 받아 갔어.’ ū gattā, ū gattā, ugattā. 그래서 그는 ugata(배운 이)가 됩니다. 오늘날 ugata라고 하면 아주 존경받는 자리라고 여깁니다.

ara risivarungē vahalayek oyāgē kaṭayutu karalā okkoma kaṭayutu karalā han ē bælamævarakam okkoma karalā hiṭan gattahama ū mutā karannē ara pallehaya. ū gattē magen. ū gatta eka ū gattā. itin ಊ gatta hindā kiyannē. ugattā hi kiyannē. ū ugateknē.

그 isi들의 종처럼 그분들 일을 다 해 드리고 시중을 다 들고 받아 간 것이니, 그놈은 아랫사람입니다. ‘그놈은 나한테서 받아 갔다. 그놈이 받아 간 것을 그놈이 받았다.’ ū gattā라서 ugattā라고 하는 것입니다. 그놈이 ugata지요.

palleha maṭṭamē vadanaya ugata kiyannē palleha maṭṭamē vacanaya. namut ada hitā innē ugata kiyannē hoyā ihala maṭṭama ekak kiyalā. itin adhyāpanayaknē ū gattē. adhyāya nisā tapananaya karalā adhyāpanaya kaḷā. ū gattā. ēka tamayi uḷan̆ga tiyennē. ū kohomada īṭa ehā ekakda dannē? mayin gattē kærennē. itin ehaṭa en ehā kiyanna bæhæ ohuṭa mama kiyā denna hari um̆ba ahaganē.

(질문자) 낮은 수준의 말이군요. / ugata는 낮은 수준의 말입니다. 그런데 오늘날은 ugata를 아주 높은 수준이라고 여깁니다. 그놈이 받은 것은 adhyāpana지요. ajjhāyī라서 가르쳐 주니 adhyāpana를 했고 그놈이 받아 갔습니다. 그에게 있는 것은 그것뿐입니다. 그 너머를 그놈이 어떻게 알겠습니까? 나에게서 받은 것만 할 수 있습니다. 그 너머는 말할 수 없습니다. ‘내가 가르쳐 줄 테니 너는 들어라’ 하는 것뿐입니다.

tā kiyannē bohoma sīmita sīmita dænumak tiyena kenā. itin ugatā karalā tarka katābaha karalā vistara karalā vistara dænaganna bæhæ. igena gatta itin ehāṭa.

(질문자) 아주 좁은… / 좁은 앎을 가진 사람입니다. 그래서 배운 이가 따지고 이야기하고 풀어 말해도 그 너머는 알 수 없습니다. 배운 데까지입니다.

jīvita

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ēkayi svāmīn vahansa ēken dæn ūjāva dæna deviyangē āśirvāya paṭavayi īṭama læbenavānē. ēka læbenavānē itin ē dunnaṭa passē ē dēvatāvaṭa ē śaktiya læbilā tiyenavā. læbunaṭa passē eya śaktiya tuḷin mokada karannē dunnaṭa passē. ē dena pirisa tamayi api ēka kaṭayutu vala sambandha velā ēṭa avaśya karana mehavīma karannē. svāmīn vahansa etakoṭa

(질문자) 그래서 스님, 그러면 pūjā를 올리면 deva의 축복이 바로 오는 거군요. / 오지요. 그렇게 바친 뒤 그 deva에게 그 힘이 생깁니다. 생긴 뒤 그 힘으로 어떻게 하느냐면, 바친 뒤에 그 받은 무리가 우리 일에 관여해서 필요한 일을 움직여 줍니다.

mehavīma karannē. svāmīn vahansa etakoṭa bauddhayek tunat pūjāvattiyak dekut tibbaṭa ē bauddhakamaṭa agauravayak ē kohenda æti vennē budurajāṇan vahansēma dēśanā karalā tiyenavānē peni penī mēka karanna hāmuduralaṭa abhivr̥ddhiyak vi pirihīmak nǣha kiyalā. sataragamayan depā kiv

(질문자) 스님, 그러면 불자가 pūjā 바구니를 하나 둘 올려도 불자다움에 욕이 되지는 않습니까? / 그게 어디서 나옵니까? 붓다께서 몸소 분명히 설하셨지 않습니까, 이것을 하면 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없다고.

kiyalā. sataragamayan depā kiv ehema ekak kavuda kivvē etakoṭa budurajāṇan vahansēgē dēśanāvaṭa anukūla novena dēval passē hadāgannavā.

카타라가마에 가지 말라는 그런 말을 누가 했습니까? 붓다의 설법에 맞지 않는 것들을 나중에 지어낸 것입니다.

ēka vara velā piḷigænīma hāmuduruvalā tiyennē. ēkayi kiyannē varaddalā varaddalā tērum ara gænīma

(질문자) 그것을 잘못 받아들인 것이 스님들에게 있습니다. / 그래서 잘못, 잘못 뜻을 받아들였다고 하는 것입니다.

nikan dakkinna bæhæ piyō

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn minihe yamkisi manussayek oya kiyana lābhayak dækalā anē bauddhayek velā idilā maṭa ōka labanna bæhæ o īṭa vaḍā magē væḍē karaganna hambunā deviyanṭa pūjāva tiyenavā. ṭiken ṭika pudgalaya avadhānaya yomu karalā deviyō bauddhayayinṭa væṭiya deviya loku karagannavā. saraṇa yanavā

어떤 사람이 그런 이익을 보고 ‘아, 불자로 있어서는 이것을 얻을 수 없구나, 그보다 내 일을 이루는 데는 deva에게 pūjā를 올리는 게 낫다’ 하며, 차츰 관심을 돌려 불자들 사이에서 deva를 크게 만듭니다. / (질문자) 귀의하게 되지요.

ov īṭa passē eyā piḷisaraṇa karagannavā deviya maṭa karadarayak vunāma deviyangē pihiṭayi kiyanna paṭan gannavā antimaṭa deviyangē pihiṭayi kiyana eka antimaṭa giyāṭa passē dakinavā. budungē saraṇa pættakaṭa gihillā deviyangē pihiṭama paḷaveni karaganna. mokada maniha nivan dækapu kenek nemeyi. eyā laukika abhiravr̥ddhiya pathāgena ē balāporottuvē ē adhiṣṭhānayē hiṭapu kenek. itin eyāṭa mē lōken horaganna ōnē laukika lābhayak. eyāṭa ē ayit aha nivanak ōna kenek nemeyi. ē vagē

예, 그 뒤 그는 deva를 의지처로 삼습니다. 곤란한 일이 생기면 ‘deva가 도와주신다’고 말하기 시작하고, 결국 deva의 도움이 맨 앞이 된 것을 봅니다. 붓다께 귀의하는 것은 한쪽으로 밀려나고 deva의 도움을 첫째로 삼습니다. 왜냐하면 그는 nibbāna를 본 사람이 아니기 때문입니다. 그는 세속의 번영을 바라고 그 바람과 그 결심에 머물던 사람입니다. 그는 이 세상에서 세속의 이익을 얻고 싶을 뿐, nibbāna를 원하는 사람이 아닙니다.

ayit aha nivanak ōna kenek nemeyi. ē vagē jātiya manussayekuṭa oya laukika lābhaya læbena kramayak dækkuvot ēka agraha karagannavā. īṭa passē eyāṭa tava maṭa ōna dē hamba venavā nam yapa tænakē magoṭa tava kenek hoyana devi rūpayaṭa yanavā budu hāmuduruvan issellā.

그런 사람에게 세속의 이익을 얻는 길을 보여 주면 그것을 꽉 붙잡습니다. 그 뒤 원하는 것을 더 얻을 수 있다면, 다른 곳의 또 다른 이를 찾아 deva 상으로 갑니다, 붓다보다 먼저.

anna ēkayi vennē. ēka væradita tænaṭa tamayi ov itin ehema karaganna hētuva ēkayi. laukika dē kara gænīmaṭa menna mē hētuphalaya mēken visan̆dagatta hæki ēken ēka karaganna nivan dakinna deviyan atara bæhæ. deviyot nivan dakinna ōnæn dækalā ēka tænaka ivaralā ōgollot mē ē oyagollangē væḍē karaganna ēgollangē kanna dē ganna oyagollō ē ayaṭat āśirvāda karanna mē nivan avabōdha karaganna ehema yahapatak ēgollak karalā denna. ēka paṭagena deviyanṭa upahara karanna epā kiyalā

바로 그렇게 됩니다. 그것이 잘못된 자리입니다. / 예, 그렇게 하게 되는 까닭이 그것입니다. 세속의 일을 이루는 데는 이 인과로 풀 수 있으니 그것으로 그 일을 하십시오. 하지만 deva들 사이에서 nibbāna를 볼 수는 없습니다. deva들도 nibbāna를 보려면 보아야 할 자리가 따로 있습니다. ‘여러분도 여러분 일을 이루고, 그들이 먹을 것을 받게 하며, 여러분도 그들에게 nibbāna를 깨닫도록 축복하고 그런 좋은 일을 해 주십시오. 그것을 붙잡고 deva를 섬기지는 마십시오.’

anna ēkayi. itin deviyanṭa pin dena nivan dakinna kiyanna okoṭama kiyalā bauddhayaṭa ehema kivvā kivvot mēkē dharmayaṭa viruddhayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē dharmaya tiyennē melovā abhivirr̥ddhiya paralovā abhiravr̥ddhiya nivana mē tunama tiyenavā.

이 dharma에는 이 세상의 번영, 저 세상의 번영, nibbāna, 이 셋이 다 있습니다.

dæn sōvān vecca sōvān phalayaṭa pat vuna kenekuṭa pennatnā mē kiyannē deyākāra abhivr̥tiyak læbenavā. ēka abhiruddhiyak ādhyātmika abhivr̥ttiya anika bāhira abhivr̥ddhiya dæn sōvān vecca sǣm paṭan sōvān pudgalayāgē puṇya mahimiya puṇya gaṁgā kusala gaṁgā hā samānayi kiyalā pēnavā.

sotāpanna가 된 사람, sotāpatti 열매에 이른 사람에게는 두 가지 번영이 온다고 보여 줍니다. 하나는 안의 번영, 다른 하나는 바깥의 번영입니다. sotāpanna가 된 때부터 그 사람의 공덕의 위력은 공덕의 강, kusala의 강과 같다고 나옵니다.

eyāṭa læbena balaya ananta saṁsāraya nokarapu pin balayak dæn paṭan eyāṭa læbenavā. hæbæyi læbe pin balaya bhukti vin̆dita nisā eyā mehe inna balāporottuvak næhæ. balāporottu novanat ē pin eyāṭa læbenna maga pǣdenavā.

그가 얻는 힘은 끝없는 saṃsāra에서 지어 보지 못한 공덕의 힘이며, 그때부터 그에게 옵니다. 하지만 그 공덕의 힘을 누리며 여기 머물 바람은 그에게 없습니다. 바라지 않아도 그 공덕이 그에게 올 길이 열립니다.

īṭa passē ē nisā ē puṇya mahimē melō abhirr̥dhiyak ætda ēka hariyanavā. ē nisā ē pudgalayāṭa dæsun læbenavā. melō abhivirr̥ddhi vaśayen. ē vagēma gava mahisādī satun læbenavā. yānavāhana læbenavā. iḍa kaḍan dēpoḷava læbenavā. sampat læbenavā. mē siyallenma læbīmak pahaḷa venavā. etakoṭa ēka

그 뒤 그 공덕의 위력으로 이 세상의 번영이 있다면 그것이 이루어집니다. 그래서 그 사람에게 이 세상 번영으로 일꾼들이 생깁니다. 또 소와 물소 같은 짐승이 생기고, 탈것이 생기고, 땅과 재산이 생기고, 부가 생깁니다. 이 모든 것에서 얻음이 일어납니다.

siyallenma læbīmak pahaḷa venavā. etakoṭa ēka melōvādiyaṭa væḍenavā. etakoṭa śraddhāva væḍenavā, sīlaya væḍenavā, śr̥taya væḍenavā, tyāgaya væḍenavā. pragnāva væḍenavā abhyantara abhivr̥ddhiya læbenavā. mē ākāra deyākāra abhivr̥ddhiyak bauddhayek kramanavā kiyalā pennanavā. in melova væḍennā vū

그러면 이 세상 쪽이 자랍니다. 또 saddhā가 자라고, sīla가 자라고, suta가 자라고, cāga가 자라고, paññā가 자라 안의 번영을 얻습니다. 불자가 이렇게 두 가지 번영을 얻는다고 보여 줍니다.

kiyalā pennanavā. in melova væḍennā vū dæhaskam kararu vagē væḍīma gava mahīdādī satungē læbena lābha ē vagēma dēpoḷovatkam mē ādīn læbena lābha ēvā eya ēvā pasē yannē næhæ. ēvā paḷaveni karanna yannē næhæ. læbǣvenavāin tiyena væḍak karanavā kivvē. ē misak ēvā ēvā aragena ēvā passē yannama mē abhivr̥ddhiya lakan ēka mat venna yannē næhæ. ehemat vīma bauddhayakura næha. læbīma aḍu vennē næha.

그 가운데 이 세상에서 늘어나는 일꾼과 하인, 소와 물소에서 오는 이익, 재산 같은 데서 오는 이익 — 그는 그것을 좇아가지 않습니다. 그것을 첫째로 삼지 않습니다. 얻어지는 것으로 필요한 일을 할 뿐, 그것을 붙들고 좇아가거나 이 번영을 보고 취하지 않습니다. 그렇게 되는 것은 불자답지 않습니다. 그렇다고 얻음이 줄지는 않습니다.

ē pættē kaṭayutuiva ē pættē karalā ēken yamak karalā diya yutuha patak ē ṭikat eyā karalā denavā. namut hæbæyi ē ayaṭat kiyannē. hæbæyi ōken mat velā inna epā. itin nisā tamangē jīvitaya kæṭakahena śraddhāva sīlaya sutaya tyāgaya pragnā kiyana mē mē ādhyātmika abhiviruddhayaṭa væḍa karaganna menna mēkayi śrēṣṭha. anna ēkaṭa

그쪽 일은 그쪽에서 하고, 그것으로 해 줘야 할 것이 있으면 그것도 그가 해 줍니다. 하지만 그들에게도 말합니다, 그것에 취해 있지 말라고. 그러니 자기 삶을 꾸려 가며 saddhā, sīla, suta, cāga, paññā라는 안의 번영을 위해 힘쓰는 것, 이것이 으뜸입니다.

karaganna menna mēkayi śrēṣṭha. anna ēkaṭa bauddhayā ē ṭikē innavā. bauddha novana kenā etana næti nisā. ara laukika abhiriyuddhaya dænagattahama ēkayi śrēṣṭha bahinavā. anna anna anna etaṭa dahamen ahalā giyā. ē nisā kiyanavā dharmacariyāven samacariyāven yuddha ōvā karaganna.

불자는 바로 그 자리에 있습니다. 불자가 아닌 이는 거기에 없기 때문에 세속의 번영을 알게 되면 그것이 으뜸이라고 빠져듭니다. 그렇게 dharma에서 벗어나 갔습니다. 그래서 dhammacariyā와 samacariyā로 그런 일들을 하라고 말합니다.

dharmacariyāvayi samacariyāvayi venas karagattot anna varadinavā. dharma cariyāva kiyannē nirvāṇa dharmaya mēkayi kiyalā dænagena nivanaṭa pat karana dharmaya menna mēkayi. mama ēkē hitin kayen vaśayen hæsiriya yutuyi kiyalā hædienavā nam nivan dækīma san̆dahā mul karagena ēka dharmacariyāva etakoṭa yamkisi satara apāgata vīmaṭa hō bāhira lōkayē dharmayen ahakalā mē anātha venna hō avidyā praṣṭanā mārgayaṭa væḍilā anātha venna hō mārgayak ætnam. ēka viṣama cariyāvak. ē viṣama cariyā atalā

dhammacariyā와 samacariyā를 뒤바꾸면 잘못됩니다. dhammacariyā란 nibbāna dharma가 이것이라고 알고, ‘nibbāna로 이끄는 dharma는 이것이니 나는 마음과 몸으로 그렇게 살아야 한다’고 nibbāna를 보는 것을 근본으로 삼는 것, 그것이 dhammacariyā입니다. 네 apāya에 떨어지거나, 바깥 세상에서 dharma를 떠나 헤매거나, avijjā와 taṇhā의 길에 빠져 헤매게 하는 길이 있다면 그것은 visamacariyā입니다.

viṣama cariyāvak. ē viṣama cariyā atalā samacariyāvaṭa bahinna. ē taman karana væḍē nivanaṭa bādhā novena ekak venna ōnē. lōkeṭa yahapatak vena ekak venna ōnē. nivanaṭa bādhāvennē lōbhayen, dvēśayen, mōhayen karana cariyā ēvā visama cariyā. itin dharmacariyā adharma cariyāvayi, visama cariyāvayi karannē nætuva dharma cariyāven samacariyāven lōkē jīvat vennē.

그 visamacariyā를 버리고 samacariyā로 들어서십시오. 자기가 하는 일이 nibbāna에 걸림이 되지 않는 것이어야 하고, 세상에 좋은 것이어야 합니다. nibbāna에 걸림이 되는 것은 lobha, dosa, moha로 하는 행위이며, 그것들이 visamacariyā입니다. 그러니 adhammacariyā와 visamacariyā를 하지 말고 dhammacariyā와 samacariyā로 세상을 사는 것입니다.

ē jīvat vena gaman tamangē gæhiya taman karaganna. etakoṭa melō abhiddhiyat læbenavā paralova abhiruddhiyat læbenavā nivanat læbenavā. nivani pūrṇa kara gattē næti kenāṭa melō kelava yutuyi vunāṭa passē sugatiya uppattiya læbenavā.

그렇게 살아가면서 자기 집안일도 해 나가십시오. 그러면 이 세상의 번영도 얻고, 저 세상의 번영도 얻고, nibbāna도 얻습니다. nibbāna를 다 이루지 못한 이는 이 세상이 끝난 뒤 sugati에 태어납니다.

ē hæma deyakma ælen dun bæn̆dīmen nætuva karanna. lōbhayen, dvēśayen, mōhayen sambandhayen aha karalāhama ē ṭika venavā. karapu pin koccara væḍi vuṇat ārya mārgayaṭa ohu ran̆davannē næ. avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi deken sasara gamana ran̆davanavā. canda rāgaya nisā ran̆davanavā. pin nisā ādhāra venavā. mā bhikkhavē puññattaṁ bhāita

그 모든 것을 들러붙는 매임 없이 하십시오. lobha, dosa, moha와의 얽힘을 떼어 내면 그렇게 됩니다. 지은 공덕이 아무리 많아도 그것이 그를 ariya 길에서 붙들어 두지 않습니다. avijjā와 taṇhā 둘이 saṃsāra 길에 붙들어 둡니다. chandarāga 때문에 붙들어 둡니다. 공덕은 도움이 됩니다.

ādhāra venavā. mā bhikkhavē puññattaṁ bhāita mahannē pinaṭa biya venna epā. sukhassētaṁ bhikkhavē adhivacanā puññanti mama mē sukhāsrī tattvayaṭa kiyana tava vacanayak suvasē rætmaṭa sukha viharaṇayaṭa kiyana tava vacanayak mē pina kiyannē. pinaṭa baya venna epā. pin karanna sumanā sūtraya sumanāvani dandiya yutumē pin kaḷa yutumē. deviyanṭat minissunṭat śramaṇa vūt śravaṇava nivan avabōdha karana turu pina upakārakaya sumanāva nidandiya yutumē pin kaḷa yutumayi

‘mā bhikkhave puññānaṃ bhāyittha’ — 비구들이여, 공덕을 두려워하지 마라. ‘sukhassetaṃ bhikkhave adhivacanaṃ yadidaṃ puññāni’ — 공덕이란 즐거운 상태를 가리키는 또 다른 말, 편안히 머묾을 가리키는 또 다른 말입니다. 공덕을 두려워하지 말고 공덕을 지으십시오. Sumanā sutta에서도 ‘Sumanā여, dāna를 해야 하고 공덕을 지어야 한다. deva에게도 사람에게도, samaṇa가 되어서도 nibbāna를 깨달을 때까지 공덕은 도움이 된다. Sumanā여, dāna를 해야 하고 공덕을 지어야 한다’고 하셨습니다.

ada kiyā denna ōkamanē ov kiyā dennē næhænē. ova itin etakoṭa mē ṭika kiyā dīlāvat mēkē yathārthaya kiyā dennē næhænē.

(질문자) 오늘 가르쳐야 할 것이 바로 그것이지요. / 예, 가르치지 않지요. / (질문자) 예, 그러니 이런 것을 가르친다 해도 그 참뜻은 가르치지 않습니다.

ēka ēka ādhāra vena hæṭiya. ēka nivanaṭa bādhā novana hæṭiya. namut nivan maga kiyannē ēka nemeyi. oya mārgaya pihilā læbena upanisarayatun nivan maga menna mēka āryaṣṭhāṁgayaka mārgayayi. ēka anugamanaya karalā vimuktiyalā labāganna. ōkaṭa pahara gahanna yanna epā. ōka nivanaṭa bādhāvak nemeyi. ōka nivanaṭa upanisirayak. hæbæyi ōkē ælenna yannat epā. ēka lōkeṭa chanda rāgayak.

그것은 그것이 돕는 방식, nibbāna에 걸림이 되지 않는 방식입니다. 그러나 nibbāna의 길은 그것이 아닙니다. 그것을 바탕으로 얻는 upanissaya로 가는 nibbāna의 길, 그것이 ariya aṭṭhaṅgika magga입니다. 그것을 따라 vimutti를 얻으십시오. 공덕을 공격하지 마십시오. 그것은 nibbāna에 걸림이 아니라 nibbāna의 upanissaya입니다. 그렇다고 거기에 들러붙지도 마십시오. 그것은 세상에 대한 chandarāga입니다.

candara rāgayen sampat vala ælennē nætuva ēken avaśya væḍē karagena taman nivanaṭa upanisiraya vena ādhāraṇa āryaṣṭhāṁgika mārgaya tērum ganna. ēka vaḍanna nivan avabōdha karaganna. melōdī pūrṇa karaganna bæri vunot eyāgē hiṭiyē sōvāna sakr̥dāgāmī dekē nam melōdī. eyā pūrṇa karagattē næhæ. ehenam eyā metanin mælla giyāṭa passē āyasarayā tava abhivr̥ddha īḷan̆ga atbævakaṭa yanna venavā.

chandarāga로 재물에 들러붙지 말고, 그것으로 필요한 일을 하면서 nibbāna의 upanissaya가 되는 ariya aṭṭhaṅgika magga를 이해하십시오. 그것을 닦아 nibbāna를 깨달으십시오. 이 세상에서 다 이루지 못했다면, 이 세상에서 sotāpanna나 sakadāgāmī 단계에 머물렀다면, 다 이룬 것이 아닙니다. 그렇다면 여기서 죽은 뒤 다시 더 나은 다음 생으로 가야 합니다.

etanadilā api sugatiyak. ehenam paralō abhivr̥ddhiya læbilā. etanat abhivr̥ddhicca pirihīmak næhæ. hæbæyi etana giyat ē puddalā etana elennē næhæ. anāgāmī arihatya pūrṇaya karalā nam nivan avabōdha karanavā. ehenam melōvā abhiudhiya paralova abhiruddhiya nivana. oya tunama læbena ekak budu

거기서 sugati를 얻습니다. 그렇다면 저 세상의 번영을 얻은 것입니다. 거기서도 번영뿐 쇠퇴가 없습니다. 하지만 거기 가도 그 사람은 거기에 들러붙지 않습니다. anāgāmī와 arahant를 다 이루어 nibbāna를 깨닫습니다. 그렇다면 이 세상의 번영, 저 세상의 번영, nibbāna, 이 셋을 다 얻는 것이 붓다의 dharma입니다.

dahama kiyannē. dæn mēka tērum ganna bæruva nivana agra karagattā kiyan minissu tērum ganna bæruva hamlō abhiruddha pættaka paralova abhiruddhiyat pættaka nivana agra karenna dan̆galanavā. antika nivan dakīmaṭa upaniraya sampattiya læbilā tiyennē kohenda? ē sampattiya ekakvat næhæ. ekakvat na antima anātha venavā.

이것을 이해하지 못하고 nibbāna를 으뜸으로 삼았다며, 사람들이 이 세상의 번영을 한쪽에, 저 세상의 번영도 한쪽에 밀어 두고 nibbāna를 으뜸으로 하려고 애씁니다. 결국 nibbāna를 보는 데 upanissaya가 될 바탕을 어디서 얻었습니까? 그 바탕이 하나도 없습니다. 결국 헤매게 됩니다.

ov svāmīn vahansa nivana artha karana gaṇa aya kiyanavā puṇya pāpa pahīna artha kara puṇya pāpa pahīna karannē maha rahatan vahansē eyin mehā kāṭavat puṇyapā bāhita pāpiya kiyalā han̆dunvannē nǣhæ in mehā kenekuṭa avasanma karanna ōna tæna

(질문자) 예, 스님, nibbāna를 풀이하는 이들은 puññapāpapahīna라고 풀이합니다. / 공덕과 악을 버리는 것은 arahant이십니다. 그 아래 누구도 puññapāpapahīna라고 부르지 않습니다. 그 아래 사람에게는… 그것은 맨 마지막에 해야 할 자리입니다.

avasāna avasthāvē tīraṇaya ōka dæn api hitamukō mehema deyak kiyanavā kiyalā. oruvaka gaman karana kenāṭa kiyanavā. um̆ba kavadā hari oya oruvat atharilā habalat atralā ēgoḍa vayan.

마지막 단계의 결정입니다. 이렇게 말한다고 생각해 봅시다. 배를 타고 가는 사람에게 ‘너는 언젠가 그 배도 버리고 노도 버리고 저쪽 기슭으로 가거라’ 하고 말합니다.

kavadā hari oruvat atharinna ōnē habalat atharinna ōnē. eka ek innavā gæda habal gaha innavā tava enavā maga ūṭa æhenavā oya katāvara karana oruvat atharinna habala oruva habalalā kiyalā ōn̆ga bæenavā. ēka pættaka dekama dæmmā. mokak veyi ekak diya gihillā mæranavanē. kārada ataharinna kivvē. megoḍin ēgoṭa āpu kenā antimaṭa

언젠가는 배도 버려야 하고 노도 버려야 합니다. 어떤 이는 강물 위에서 노를 젓고 있고, 또 길을 따라 오는 이가 있습니다. 그에게 그 말이 들립니다. ‘배를 버려라, 노를 버려라’ 하는 말에 배와 노를 둘 다 한쪽에 내던졌습니다. 어떻게 되겠습니까? 물에 빠져 죽지요. 누구에게 버리라고 했습니까?

kivvē. megoḍin ēgoṭa āpu kenā antimaṭa āvā o ehāṭa oruven enna deyak næhæ. oruva gæna ivarayi. dæn īḷan̆gaṭa mama mokada karannē? dæn itin oruvak dālā havalak dālā ma ēgollō ivara venavā. anna eyāṭa kivvē eka

이쪽에서 저쪽으로 건너온 이가 마침내 닿았으니, 그 너머로는 배로 갈 것이 없습니다. 배의 일은 끝났습니다. ‘이제 다음엔 무엇을 하지?’ 그러면 배와 노를 내려놓고 끝납니다. 그에게 한 말입니다.

ēgollō ivara venavā. anna eyāṭa kivvē eka palleha ekak gattahama mokada vennē? gedara innavā avurudu hatareṭa ḷama hatara pahaka ḷamayek. avurudu 18ka visa koenekut innavā. tāttā yanakoṭa kiyanavā nikan kamæli kamē inna nætuva budiyāgena innē nætuva sellam kara inna nætuva oya pol geḍiyak karalā tiyepan koḍa poli næhæ. kos geḍiyā karalā alā tiyapan mama enaekak.

아래 단계 사람이 그 말을 받으면 어떻게 될까요? 집에 네 살쯤 된 아이가 있고, 열여덟, 스무 살 된 아이도 있습니다. 아버지가 나가면서 말합니다. ‘게으름 피우지 말고, 잠만 자지 말고, 놀지만 말고 코코넛을 손질해 두어라. 잭프루트를 손질해 다듬어 두어라, 내가 올 때까지.’

ehemayi hædena ḷamayi. hon̆da ḷamayi ehemayi. ara loku ekaṭa avavādayak dīlā yanavā. poḍi ekāṭa æhenavā ara tunē hatara ekāṭa æhenavā. hon̆da ḷamayek ekkena hæṭi. tāttā kivvanē hon̆da lāma ekkena hæṭi. ū yanavā koḍan pōl karannē næhæ mokak veyi harida kārada kivvē kavuda karanna

그렇게 자라는 아이들, 좋은 아이들은 그렇습니다. 큰아이에게 당부하고 갑니다. 그런데 작은 아이, 서너 살 된 아이도 그 말을 듣습니다. ‘좋은 아이가 되는 법이다. 아버지가 좋은 아이가 되는 법을 말했지.’ 그 아이가 가서 칼을 들고 코코넛을 손질하면 어떻게 되겠습니까? 맞습니까? 누구에게 한 말입니까? 누구더러 하라고 했습니까?

ada mē vagē poḍi ekāṭa kivvē eka loku eka bārē. loku ekāṭa kivvē eka poḍi ekā bāra. mē ārya vinaya tiyenavā loku puṁci degollan.

오늘날은 이처럼 작은 아이에게 한 말을 큰아이가 맡고, 큰아이에게 한 말을 작은 아이가 맡습니다. 이 ariya vinaya에는 크고 작은 두 부류가 있습니다.

pallehā inna ekkenā enavā. uḍa kivvē ekkenā aya karanna. kintē ēvā iminā pūtikāya dissayana yō dhammaṁ pasē sōman pasēti kivvā kiyalā piḷimē balannat epā. ōkakvā balanna epā. ōvā buduhāmuduruvō dēśanā kaḷē mehemayi kiyalā ara poḍi ekayi. ū balanakoṭa tava etana nemeyi mē pāpayāgena duviliyaṭa ævidilā næti ekē. lōbhayen dvēśayen mōhen bari vecca ekē. ara dahama aragena ivelā hiṭan vūt yanavā o vaklihamatura karapē karanna. dæn mokak veda?

아래에 있는 이가 와서 위의 이에게 한 말을 하려 합니다. ‘kiṃ te vakkali iminā pūtikāyena diṭṭhena, yo kho vakkali dhammaṃ passati so maṃ passati’라고 하셨다며 불상도 보지 말라, 그런 것은 보지 말라, 붓다께서 이렇게 설하셨다고 그 작은 아이가 말합니다. 그를 보면 아직 그 자리가 아니라 악의 먼지 속을 헤매고, lobha, dosa, moha로 무거워진 상태인데, 그 dharma를 붙들고 일어나 Vakkali가 한 것을 하려 합니다. 이제 어떻게 되겠습니까?

dæn mē vagē poḍi ekaṭa kiripiṭi væḍena ekaṭa væḍenu āhāra ē vagēma væḍicca kenāṭa bara āhāra mahaḷu kenāṭa sæhællu āhāra okkoma manusāhāra tamā. dæn manusāhāra kivva paliyaṭa mokada karannē? ara sæhællu āhāraya kiyā denna tiyena mē væḍihiṭa denna tiyena sæhællu āhārayayi. taraṇaya denna kivvā bara āhāraya aragena kiribana poḍi eka ara denavā. dæn mokakda? ēṭa ajīraṇaya hædilā umærenavā. diravāganna bæru. loku ekāma mokada karannē kiri pibivī innavā. ēkara man̆da pōtanaya nægiṭa ganna bæ.

작은 아이에게는 분유, 자라는 아이에게는 자라는 데 맞는 먹을거리, 다 큰 이에게는 든든한 먹을거리, 늙은 이에게는 가벼운 먹을거리 — 모두 사람의 먹을거리입니다. 사람 먹을거리라고 해서 어떻게 합니까? 어른에게 줄 가벼운 먹을거리를, 젊은이에게 줄 든든한 먹을거리를 젖먹이 아이에게 줍니다. 어떻게 됩니까? 탈이 나서 죽습니다. 소화하지 못합니다. 큰아이에게는 어떻게 하느냐면 젖만 먹이고 있습니다. 그 정도 영양으로는 일어설 수 없습니다.

dæn hariyayida samādhiya? ekat goḍa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ekkenaṭuvak goḍa inna bæ. mē vagē api dahamī yam taramak væḍima mahal vuṇāda api etana innavā. dæn tāttak ammā tāttā væḍima ahal. poḍi eka bahalayi. hæbæyi ammā tāttā tamayi poḍi ekāṭa kiripiṭi hadannē, povannē, sūppu gahalā dennē okkoma karannē okkoma karalat pōnavā. okkoma væṭik karanavā. hæbæyi

어느 쪽도 살아남지 못합니다. 이처럼 우리가 dharma 안에서 어느 만큼 자랐다면 그 자리에 있는 것입니다. 부모는 어른이고 아이는 어립니다. 하지만 아이에게 분유를 타 주고, 먹이고, 젖병을 물려 주는 것은 다 부모가 합니다. 다 해서 먹이고, 다 돌봅니다.

karalat pōnavā. okkoma væṭik karanavā. hæbæyi ammā tāttā kiri hæduvā kiyalā ammā tāttā kiri bīlā innennē. ēgollō bhattu vyāgena kanavā. hæbæyi battu vyā api bat kanā kaṭṭiya kiyalā poḍi ekāṭa kiribōtiṭa hadalā dennē næda poḍi ekkenāṭa udav karamin taman tamangē āhāraya ganimin jīvat vena ē samājaya tuḷa poḍi ekat væḍenavā tamanut væḍenavā. ehenam ē

그런데 부모가 젖을 탔다고 해서 부모가 젖만 마시며 지내지는 않습니다. 그들은 밥을 지어 먹습니다. 그렇다고 ‘우리는 밥 먹는 사람이다’ 하며 아이에게 젖병을 안 만들어 줍니까? 작은 이를 도우며 자기는 자기 먹을거리를 먹고 사는 그 집 안에서 아이도 자라고 자기도 자랍니다.

ekat væḍenavā tamanut væḍenavā. ehenam ē vagē mē ārya vinaya dharmaya tuḷin væḍimahal vecca kenā dænagannavā mā visin dæn metek athæralā innē. mama visin metek canda rāgaya midilā innē. menna mē ṭikē canda rāgayen mama midenna kaṭayutu karaganna ōnē. eyāgē ēkara āhāraya eyā gannavā. eyāgē maṭṭama. etakoṭa dæn īṭa pallehā ekkenek

그처럼 이 ariya vinaya dharma 안에서 자란 이는 압니다. ‘나는 이제 여기까지 놓았다. 여기까지 chandarāga에서 벗어났다. 이 부분의 chandarāga에서 벗어나도록 힘써야 한다.’ 그는 자기 먹을거리, 자기 수준에 맞는 것을 먹습니다.

maṭṭama. etakoṭa dæn īṭa pallehā ekkenek innavā. eyā tava sōvān phalayaṭa pat velā næhæ. tava pr̥thagjana avasthāvē dahamaṭa kæmæti velā inna kalyāṇa pr̥thagjana kiyana maṭṭamē kenek. dæn eyāṭa mokada karannē? eyāṭa sōvān venna ata hita denavā. ēkaṭa avaśya dharmaya kiyā denavā. ē mārgaya pahadalā denavā. namut eyā ēkē næha. ē mārgayaṭa enna avaśya karannā vū pasutalaya hadalā denavā. malā pūjā

그 아래에 한 사람이 있습니다. 그는 아직 sotāpanna가 되지 못했습니다. 아직 puthujjana 단계에서 dharma를 좋아하는 kalyāṇa puthujjana 수준의 사람입니다. 그에게는 어떻게 하느냐면, sotāpanna가 되도록 손을 내밀어 줍니다. 필요한 dharma를 가르쳐 주고 그 길을 밝혀 줍니다. 그러나 그는 아직 거기에 있지 않습니다. 그 길에 들어서는 데 필요한 바탕을 마련해 줍니다.

karannā vū pasutalaya hadalā denavā. malā pūjā karana hæṭi pānāk pūjā karana hæṭi ēvā karana hæṭi ēvā kiyā denavā. bat piḷivet karana hæṭi kiyā denavā. eyā ēvaya hatura vana gaman eyāṭa ara puṁci tæna vardhanaya karalā denavā. ē dena gama mokada karannē? taman tamangē væḍē karagannavā. ehena eka ēka væḍakaṭat ata hita dennē dānukampāven ē karuṇā śāsanaya tamangē væḍē karagannavā taman ārya mārgalā ēka pragnā śāsanaya pragnā śāsanayayi karṇā śāsanayayi kiyana dekaka ekatuvayi buddha śāsanaya.

꽃을 올리는 법, 등불을 올리는 법, 그런 것을 하는 법을 가르쳐 줍니다. vatta paṭivatta를 하는 법을 가르쳐 줍니다. 그가 그것을 익혀 가는 동안 그 작은 자리를 키워 줍니다. 그렇게 해 주는 동안 어떻게 하느냐면, 자기는 자기 일을 합니다. 남의 일에 손을 내미는 것은 anukampā로 하는 것이니 그것이 karuṇā sāsana이고, 자기의 ariya 길의 일을 하는 것은 paññā sāsana입니다. paññā sāsana와 karuṇā sāsana, 이 둘이 합쳐진 것이 buddha sāsana입니다.

mēken ekak vitarak karalā hariyannē næha. dæn anit ayaṭa ata dena væḍē karana gaman ē karuṇā śāsanaya vaḍana gaman tamā inna tæna paṭan inna idiriyaṭa yanna āryaṣṭhāka mārgaya vaḍamin tamangē pragnā śāsanaya pūrṇaya karaganna ōnē. itin mē dēken ekak aḍu karalā ekak væḍi karanna bæha. ēvā hariyaṭa taman dænagena nuvaṇin vimasalā karanna ōnē. itin oyavā tērum gannē nætuva mē dharma mārgaya anugamanaya karanna bæhæ okkoma paṭalavā gannavā.

이 가운데 하나만 해서는 안 됩니다. 남에게 손을 내미는 일을 하며 karuṇā sāsana를 키우는 동안, 자기가 있는 자리에서 앞으로 나아가 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦으며 자기 paññā sāsana를 채워야 합니다. 이 둘 가운데 하나를 줄이고 하나를 늘릴 수 없습니다. 그것을 제대로 알고 지혜로 살펴서 해야 합니다. 그것을 이해하지 못하면 이 dharma의 길을 따를 수 없고, 모두 뒤엉켜 버립니다.

ṭikak dænagatta ekkenam uddāma velā yanavā rahatan vahansē karapu ē karanna. puñña pāpa pahīnassa kivvā kiyalā pin pahu dekama ayin karanna kivvā kiyalā eyā etenṭa yanna hadanavā.

조금 안 사람은 들떠서 arahant가 한 것을 하려 합니다. ‘puññapāpapahīnassa’라고 하셨으니 공덕과 악 둘 다 버리라고 하셨다며 그 자리로 가려고 합니다.

rahatan vahansēgē cariyāva gæna hadannē pallehā duduvilakena maṭṭama kīdalā kagannē hari yanavada kivvē kenekuṭa bhāragattē tava kenek. etakoṭa mokada vennē? ballagē væḍē būrva pāra gattā vagē navā. hariyannē nǣ.

arahant의 행을 아래의 먼지 속 수준에서 하려 하면 되겠습니까? 한 사람에게 한 말을 다른 사람이 맡은 것입니다. 그러면 어떻게 됩니까? 개가 할 일을 당나귀가 맡은 꼴이 됩니다. 안 됩니다.

poḍi eka huratal venakoṭa kæmatiyi. nāya ahuratal vennavat mokada vennē? poḍiyāva ū uḍa pæna pæna dan̆gala dan̆gala mā vaḍāganna kiyanavā dækalā magē rattan putā kiyalā vaḍāgannavā dækalā nā kiyiya ōka haya apa mē cariyāva māt gatana māt vadāgana kiyalā giyot e uḍa pæna pænat vaḍāganna kivvot mokak kiyayi mē pisu mara gātana mokak velāvada kiyalā avun gahalā velen lu karalā pala yanna kiyalā panna gannavā vena mokakda karā mēka api isse

작은 아이가 재롱을 부리면 좋아합니다. 그런데 친척 어른이 재롱을 부리면 어떻게 될까요? 아이가 펄쩍펄쩍 뛰며 안아 달라고 하는 걸 보고 ‘우리 귀한 아들’ 하며 안아 줍니다. 그걸 보고 친척 어른이 ‘그거 좋네, 그 행을 나도 해야지, 나도 안아 줘’ 하며 펄쩍 뛰며 안아 달라고 하면 뭐라고 하겠습니까? ‘이 미친 사람아, 지금 무슨 짓이냐’ 하고 소리치며 막대기로 쫓아내지 않겠습니까.

gannavā vena mokakda karā mēka api isse kiyanavā mita matara mēka aṁgura gahindā api kiyanavā nēda ḷamayāk kiyanavāda āpuvahama

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

avuruda dekē tuna ḷamayā māva vadāganna kiyalā adhyakassa āpuvahama mēka aṁgula gi hindā api kiyanava nǣ ḷamācaritayada dannavā. ē ḷamayā ē caritaya ē ḷamayāṭa gælapenavā. ēkana minissut priyayi.

두세 살 아이가 안아 달라고 다가오면 그렇게 말하지 않습니다. 아이의 성품인 줄 압니다. 그 성품은 그 아이에게 어울립니다. 그래서 사람들도 좋아합니다.

ē lōkayā priya karanavā mē tattvayaṭa kiyalā balā l nam ēkaṭa mōrapu jātiya ekayi kiyalā ē tattvaya gattot mokak veyi ēka hariyannē næ.

사람들이 그 모습을 좋아한다고 보고 다 자란 사람이 그 모습을 따라 하면 어떻게 되겠습니까? 안 됩니다.

itin ōkē manasen mōrannē nǣ kayen mōranavā. manasen mōranna. manasa bālanayi. kaya mōralā. mōrapu mōrapu kayak æti. manasen bālayak. ara poḍi hunga væḍa karanna yanavā. giyāṭa passē lōkē nindā pahata labanavā. taman væḍē karagannat bæ. mē tattvaya hon̆daṭa tērum ganna ōnē. ehagē tattvaya tērum tamāgē væḍē taman karaganna gaman. tamā visin anin pallehāyakagē tarama dænagena ē maṭṭamaṭa ē hari atadinna ōna idiriyaṭa inna. etakoṭa buddha

그런데 마음으로는 자라지 않고 몸으로만 자랍니다. 마음으로 자라야 합니다. 마음은 어리고 몸은 자랐습니다. 다 자란 몸이 있지만 마음은 어린아이입니다. 그가 어린아이의 일을 하러 갑니다. 가서 세상의 비웃음과 멸시를 받습니다. 자기 일도 이루지 못합니다. 이 상황을 잘 이해해야 합니다. 자기 상황을 이해하고 자기 일을 해 나가면서, 아래 있는 이의 크기를 알아 그 수준에 맞게 손을 내밀며 앞으로 나아가야 합니다. 그러면 buddha sāsana가 바로 섭니다.

śāsanaya hari. dæn hāmuduruva mē dæn væḍi kenek katā karannē lokuvaṭa loku bana katā karanavā. ov lokuvaṭa katā karanavā namut anitya dukkha anatta kiyana ekat tērum ara

(질문자) 스님, 요즘 많은 이들이 거창하게 말하고, 거창한 설법을 합니다. / 예. / 거창하게 말하지만 anicca, dukkha, anatta조차 이해하지 못합니다.

itin ēka tamayi kiyannē mula mula dænagata yutta api dænaganna bæri velā tiyennē oya praśnaya mokada kālaya tuḷa daham viparīta velā ārya mārgaya venas velā giyahama taman visin mulin ārambha kaḷa yuttē mokakda mula in̆dan ārambhaya velā enna ōnē paṭan ganna nuvaṇa væḍennē kumak ārambha karalā koyi vidihaṭa hituvotda kohoma kivvot kaḷada kiyalā. ē mūla dharmaya tērum gattē nætuva ēka taman pahu kaḷa hæṭiyaṭa hidāgena īṭa mehā gæm̆burut allanna giyot ē pudgala anātha venavā.

그것이 바로 처음에 알아야 할 것을 우리가 알지 못하게 된 문제입니다. 세월 속에 dharma가 뒤틀리고 ariya 길이 바뀌어 버렸을 때, 자기가 처음 시작해야 할 것이 무엇인지, 처음부터 시작해서 와야 합니다. 지혜가 자라려면 무엇을 시작해서 어떻게 생각하고 어떻게 말하고 행해야 하는지를요. 그 근본 dharma를 이해하지 않고 제멋대로 풀이해서 그보다 깊은 것을 붙잡으려 하면 그 사람은 헤맵니다.

kerennē næ. itin ēken hæmalēma api dænaganna ōnē apē tæna api visin dænaganna kramayak tiyenavā. ē dænagannē kohomada? magē hitayi, krayāvayi, vacanayayin̆du dēval æturaṭada peḷamennē?

이루어지지 않습니다. 그러니 모든 면에서 우리가 알아야 합니다. 우리 자리를 스스로 알 수 있는 방법이 있습니다. 어떻게 압니까? 내 마음과 행동과 말이 어떤 것들 안에서 움직이는가?

āya magē magin koccara daham mama abhidharmaya dannavada? mama vina sūtra dannavada? mama tripiṭakema kaṭapāḍanti kiyana eka nemeyi ēka balannē. ē okkoma kaṭapāḍam tiyena kenek kiyamukō. eyā hitanavā mama hitannē monavada paḷuṭa kāma hitivi. kiyannē monavada? kāma koho duccarita prāpa katā karannē monavada? ē jātiya væḍa. magē dænīma mokakda igænīma mokakda tripiṭakayek. mama mēkē aṭuvā ṭikat ekkalā maṭa kiyanna puḷuvan bhāṣāva meccara gānak mama dannavā. ehema kiyanna puḷuvan.

내가 dharma를 얼마나 아는가, abhidhamma를 아는가, vinaya와 sutta를 아는가, tipiṭaka를 외우는가로 보는 것이 아닙니다. 그 모두를 외운 사람이 있다고 합시다. 그가 살펴봅니다. 내가 생각하는 것은 무엇인가, kāma의 생각인가? 내가 말하는 것은 무엇인가? 몸으로 짓는 나쁜 짓, 악한 말을 하고 있는가? 그런 종류의 일인가? 내 앎은 무엇이고 배움은 무엇인가 — tipiṭaka를 알고, 그 aṭṭhakathā까지 함께 말할 수 있고, 말을 이만큼 안다. 그렇게 말할 수는 있습니다.

ācācā dæn ē ēka ē hoyana eka mē hara ugattāgē væḍak. ēkat ara ara ugatta ekka inna ū gattā kiyana kiyannayi vennē. ū gattat ekkāgena ara lovturā budupiyāṇan vahansē dunna eka ū igena gattā.

(질문자) 아, 예. / 그것을 찾는 것은 배운 이(ugata)의 일입니다. 그것도 그 ugata에 붙어 있는 ‘ū gattā’, 곧 그놈이 받아 갔다는 말이 되고 맙니다. 그놈이 받은 것과 함께, 세상에 위없는 붓다께서 주신 것을 그놈이 배운 것입니다.

ēka guṇiyak nemeyi ēka. e ēkayi kiyanna vennē. ēkaṭa adhyāpanaya tiyenavā. hæbæyi bhārayak. kohomada bhāraya bava dænagattē? hitannē lōbha, dvēśa, mōha sitivili. kiyannē lōbha, dvēśa, mōha katā ū karannē lōbha, dvēśa, mōha væḍa. ē hētuven ū pālaya. igænīmen bæluvo paṇḍitayak igenagatta paṇḍitayak. ēkā ugatak. ēka ugat bālayak.

그것은 덕이 아닙니다. 그래서 그렇게 말하게 됩니다. 그에게 배움은 있습니다. 하지만 bāla, 곧 어리석은 이입니다. 어리석은 이인 줄 어떻게 알았습니까? 생각하는 것이 lobha, dosa, moha의 생각이고, 말하는 것이 lobha, dosa, moha의 말이고, 그가 하는 것이 lobha, dosa, moha의 일입니다. 그래서 그는 bāla입니다. 배움으로 보면 학자, 배운 학자이고 배운 사람입니다. 그는 배운 bāla입니다.

ehema næti kenek innavā. igena gattē næha. lōka sammataya bæluvahama ēka igena gattē æti skōlayek æti mōḍayak. eyā hitanna baluhama alōbha addēśa amōha sahagatta hitanavā kiyanavā karanavā.

그렇지 않은 사람이 있습니다. 배우지 않았습니다. 세상 기준으로 보면 배운 것도 없고 학교도 다니지 않은 바보입니다. 그런데 그가 생각하는 것을 보면 alobha, adosa, amoha와 함께 생각하고 말하고 행합니다.

nivan maga tērum aragena vaḍanavā. ahaval gāthāva dannavā. ma danna gāthāvak næhæ. mayi harayak næhæ kiyalā dannavā mē lōkē tiyena ekakvat maṭa væḍak næhæ mē mama dækalā tiyennē occarayi. mama danna pāliyak næha. ū gāthāvak hat danna næti ti mōrayak kiyalā maehe kiyanna puḷuvan. hæbæyi eyāgē yathārthayen bæluvot eyā lōbhakṣaya karana, dvēśakya karana, mōhakya karana mārgayaṭa bæhælā ē mārgaya sǣhan̆duragiya viśāla dænumak æti gnānavantaya pragnāvantaya

nibbāna의 길을 이해하고 닦습니다. 어느 게송을 아느냐 하면, 아는 게송이 하나도 없습니다. ‘나는 핵심이 없다는 것을 안다. 이 세상의 어떤 것도 나에게 쓸모없다. 내가 본 것은 그것뿐이다. 아는 빠알리도 없다.’ 그를 게송 하나 모르는 바보라고 말할 수도 있습니다. 하지만 실상으로 보면 그는 lobha를 다하게 하고, dosa를 다하게 하고, moha를 다하게 하는 길에 들어 그 길을 꽤 멀리 간, 큰 앎을 지닌 지혜로운 이, paññā를 지닌 이입니다.

mūla ārya mūla dharma dænagena ē vagē maga

(질문자) 근본… ariya… 근본 dharma를 알고 그런 길을…

næ ārya maga mahā væḍi maha ōka dakinnē næ. oya vagē oya kālayen kālayen mē dharmaya venas vennaṭa ohoma tattvayak lōkē siddha vuṇā.

아니요, ariya 길은 대부분이 보지 못합니다. 이렇게 세월 따라 이 dharma가 바뀌도록 그런 일이 세상에 일어났습니다.

mē laṁkāvē katāvak tiyenavā vagē ektarā mē siṭuvarayekuṭa ōna ekamat tibuṇā mē hon̆dalā viśēṣa hāmuduruva hoyalā anupiḷivelin dānayak denna.

이 Laṅkā에 전해 오는 이야기처럼, 어떤 seṭṭhi가 훌륭한 스님들을 찾아 차례대로 dāna를 올리고 싶어 했습니다.

rāṇa rahapurē pætta vecca siddhiyak gæna kiyanavā. anupiḷiva anu piḷivelin. ē kiyannē anupiḷivelen kiyannē hon̆dama ugat ē vagēma hon̆dama mē hon̆da dænīmat tripiṭaka dārī mahatan vahansē issara hæma tiyāgannavā.

(질문자) 아누라다푸라 쪽에서 있었던 일이라고 하지요. / 차례, 차례대로. 차례대로란, 가장 많이 배우고 가장 잘 아는, tipiṭaka를 지닌 큰 장로 스님들을 맨 앞에 모신다는 것입니다.

īḷan̆ga maṭṭamaṭa ēka piṭaka dhārīpiṭakārī inna kaṭṭiya balāgena ēgollangē prasida dænu ēgollō īḷan̆gaṭa anupiḷivalanin īḷan̆gaṭa piṭipasin piṭipasin tiyenavā. ohoma tiyālā tiyannē sāmanayara kenek innavā nam sāmānyaya kenek kiyā pallehamayi. mokakut dannē nætuva nikanma sivvi dāgatta kenek eha pēnna enavā eyā dānavā antimaṭa oya kramaya tamayi anupiḷivila hadannē balāporottu vennē. ē paḷaveni ekkenāgē paṭangena agala dānaya paṭangena bedāgena bedāgena yannayi mē læhæti karalā.

그다음 자리에는 piṭaka 하나를 지닌 이, 둘을 지닌 이들을 보고 그들의 이름과 앎에 따라 차례로 뒤로, 뒤로 모십니다. 그렇게 모시고 sāmaṇera가 있으면 맨 아래에 둡니다. 아무것도 모르고 그냥 가사만 걸친 사람이 나타나면 맨 끝에 둡니다. 그런 방식으로 차례를 정하려 했습니다. 첫째 분부터 맨 앞의 dāna를 시작해 나눠 가려고 이렇게 준비했습니다.

diracca pātrayakut aragena værahælli hirot ærennē nika yam kisima vyāhækaṭa næti æda gæhecca kenek aya kenek ævidilā innavā pættakin pirisa vāgē udēma ævidilā eyā.

그런데 낡은 발우를 들고 누더기를 걸친, 아무 위엄도 없는 구부정한 한 분이 와서 한쪽에, 대중보다 먼저 아침 일찍 와 계셨습니다.

ovan issellāma ævida inna ekanē bala pallakō. ka itin oyavaṭa itin koccan kara kara innakoṭa ā salasanakoṭa mē hadanna nam udēāvaṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kamak næhæ. dānna ōna tena api dannavā. ara pirisa balā innavā saṁvidhānaya karana pisa balanakoṭa sāmanēra namak ehema āvā ṭikak hon̆daṭa æn̆dagena ā oba vahansē piṭa pasaṭa avanna issarahaṭa tibbā issara perun vahansē namak āvot avagollō eha oba vahansē ven inna hadā peḷaga antimaṭa balanakoṭa ara hāmuduruvanṭa pēna eka dāna denna ōna onna ma antima kōnē inna keḷavaraya piṭipassēmayi. antimaṭa enavā hattāru sāmērayan vahansē gāna aragenat næhæ īṭat piṭipassē inna.

‘괜찮습니다, 어디에 모실지는 우리가 압니다.’ 사람들이 지켜보고 있었는데, 정리하는 이들이 보니 좀 잘 차려입은 sāmaṇera 한 분이 오자 ‘스님은 뒤로 가세요’ 하며 그분을 앞에 두었습니다. 장로 스님 한 분이 오시면 ‘스님은 저쪽으로 가세요’ 하며 줄을 세웠고, 마지막에 보니 그 스님께 dāna를 드리려면 맨 끝 구석, 맨 뒤였습니다. 마지막에 일곱 살배기 sāmaṇera들보다도 뒤, 셈에도 넣지 않고 그 뒤에 두었습니다.

dæn itin ov dæn hadalā ivaralā hiṭa itin ara mahā siṭuvarayā dānē bedanna ræhæt velā bat hænda gannakoṭa ara piṭipassēma hiṭapu hāmuduruvō poḷova yaṭin kivin̆dagena ævidi haṭanam atane mati velā dānē aragattā. aragena velā haṭanam yaṭinma ævidilā ham ākāśayen penīgiddi yanna giyā. okkoma eka balanam mokakda mē siddha vunē.

다 정리가 끝나고 그 큰 seṭṭhi가 dāna를 나누려고 밥주걱을 들 때, 맨 뒤에 있던 그 스님이 땅 밑으로 들어가 와서 맨 앞에 나타나 dāna를 받았습니다. 받고는 다시 땅 밑으로 와서 하늘에 나타나 떠나가셨습니다. 모두가 보며 ‘대체 무슨 일이 일어난 거지?’ 했습니다.

api dæn antima kelavalaṭa dālā hiṭiyā kavuda antima bærima ekkenā mē śāsanaya antima śāsana mārgaya antima bālaya namut metanadilā tiyena śāsana mārgaya antima hila pudgalayā unvahansē maharahatan vahansē navā iradhi valā æti maha iradhiya æti maha rahatan vahansē nama dæn dænagattē kohon̆dada minissu ara minissungē saṁvidhānaya okkoma veccanin ivarayi.

우리가 맨 끝 구석에 둔 분, 가장 못난 이, 이 sāsana에서 가장 끝의 어리석은 이로 여긴 분이, 실은 여기 있던 sāsana의 길에서 큰 iddhi를 지닌 arahant 스님이셨습니다. 사람들이 어떻게 알았겠습니까? 사람들의 줄 세우기는 모두 엉망이 되어 끝났습니다.

unnavahansēṭa dānē ganna ōnaṭavat āvā nemeyi. bala pennanna āvā nemeyi. mē mōḍayingē mōḍakama bin̆dinna nam mē kramaya karalā mēka ayin karanna ōnē mōḍa mānna bin̆dinna kiyalā. ēkaṭa uttarayak denna unvahansē etanaṭa væḍiyi.

그분은 dāna를 받고 싶어서 오신 것도, 힘을 보여 주려고 오신 것도 아닙니다. 이 어리석은 이들의 어리석음을 깨려면, 어리석은 māna를 깨려면 이 방법으로 없애야 한다고, 그것에 답을 주려고 그분이 거기 오신 것입니다.

dæn menna mē vagē dēval tamayi ē kālet oya minissun minissungē laukika manasen mē lōkē tæn hoyenaṭa ānāntara balanavā. dæn ada vunak kohomada balannē?

이런 일들이 그 시대에도 있었습니다. 사람들은 세속의 마음으로 이 세상에서 자리를 찾아 서열을 봅니다. 오늘날은 어떻게 봅니까?

lōkē rahatan vahansē nama pahala ānanda maitrī hāmuduruvō venna æhenavā. issellama tibbā tæna eyā nætnam īla mahānāyaka hāmuduruvan ahaval kananna ehenam eyā vinna kiyannē.

세상에 arahant가 나온다면 아난다 마이뜨리 스님이 될 거라고들 합니다. 맨 먼저 놓는 자리가 그분이고, 아니면 다음은 큰 nāyaka 스님 아무개, 그러면 그분이 될 거라고 말합니다.

ohoma ohoma gihillā gihillā pandu ē pætta gana ganna ehema monavada hitannat bæri pættak ē. ohoma ōgala karalā kohoma karalā ayin karalā antivaraṭa balanakoṭa dæn minihama kēda daha hoyannē. balā innavā mahānāyaka hāmuduruvō maha rahat padaviyaṭa viṭa pat vena.

그렇게 그렇게 가다 보면 생각도 못 할 쪽으로 갑니다. 그렇게 이리저리 따지고 빼고 마지막에 보면 사람들이 찾는 것은 그런 것입니다. 큰 nāyaka 스님이 큰 arahant 자리에 오르기를 기다립니다.

anti vaṭara hoyalā hoya gihillā balanakoṭa koheda gihillā innē dannavā nam pēnavā nam ehe

마지막에 찾고 찾아가 보면, 그분이 어디 가 계신지, 알 수 있다면, 보인다면 거기…

mē gæriyā mē koyi elet enavā mehara mokada mada hāmuduruvō mæralā meccarayi galanē. mē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bahallakō īṭa passē nayek enavada mē āvāsaya asēma kærakenna. pasē balanavaṭana kavuda ædilā innē? ara mahā rahat venna hitāgena hiṭapu ekanē ævidilā innē.

보십시오, 그 뒤 뱀 한 마리가 와서 이 처소 둘레를 맴돕니다. 뒤를 보면 누가 와 있습니까? 큰 arahant가 되리라 여기던 그분이 와 있는 것이지요.

minissu dannavā. [ugura kǣrīma] pēnnē næti nisā, avidyāven væhicca nisā, mōhayen andhakāra vecca nisā. lōka satyayā ara mē yathārthaya lōkaya siddha vena yathārthaya pēnnē næ.

사람들이 그걸 압니까? [헛기침] 보이지 않기 때문에, avijjā로 덮였기 때문에, moha로 어두워졌기 때문에, 세상 사람들은 세상에서 일어나는 실상을 보지 못합니다.

dæn mē pudgala nānatvayan dakinna lovturā budupiyāṇan vahansē hæra. anna ē pudgalayekuṭa væḍi nisā ōka karanna yanna epā kiyana. saṁghayā udēsā dan dennē. saṁghayā ven karanna yanna epā. mokada hētuva?

사람마다 다른 점(puggala nānatta)을 보는 것은 세상에 위없는 붓다 말고는 할 수 없습니다. 그래서 한 사람을 골라 그렇게 하려 하지 말라고 하십니다. saṅgha를 위해 dāna를 올리십시오. saṅgha를 가르려 하지 마십시오. 왜입니까?

indriya nānatvaya nævati kramayak tiyenavā. mē indriya nānatvaya nisā lōka satvayāṭa hoyāganna bæ cariyā raṭāval valin mē bhikṣuvēṭṭhayi uttamayi. mē bhikṣuva īṭa pallehayi mē ādi vaśayen nigamanaya karanna bæ.

indriya nānatta라는 것이 있습니다. 이 indriya의 다름 때문에 세상 사람은 행동 모습만으로 ‘이 비구는 뛰어나고 으뜸이다, 이 비구는 그 아래다’ 하고 판단할 수 없습니다.

śraddhāva kiyana ekak tiyenavā. śraddhā indriya vīrya indriya, sati indriya, samādhi indriya, pragnā indriya mē indriya pahen yamekuṭa pragnā indriya balavatda? siyalu suvan̆da atarin ara rat han̆dun suvan̆da agra līta atarē agra venavā vāgē ē pragnā indriya bavavat agrahaya

saddhā라는 것이 있습니다. saddhā indriya, viriya indriya, sati indriya, samādhi indriya, paññā indriya. 이 다섯 indriya 가운데 어떤 이에게 paññā indriya가 강하다면, 모든 향기 가운데 붉은 전단향이 나무들 가운데 으뜸이듯, paññā indriya가 강한 이가 으뜸입니다.

eka eka varga valin pēnavā. saman mal atayen dǣ saman mal yam sē agravayēda esē pragnā indriya balavat kenā agrahayi. pragnā indriya balavat kenāgē caritayayi. śraddhā indriya balavat kenāgē caritayayi lōkaya hara pēnnē eka kohomada śraddhā indriya balavat kenā siyaluma sīla koṭas valin yuttava pēnavā. gamana saṁvarayi. kanaboḷan̆da dī saṁvarayi. yana gamanena hæṭi okkoma saṁvarayi. bælū bælmaṭa udēnan rǣ yanakan kivvat ævæt mātrayak ekak hoyāganna bæha. bæluvahama hon̆dē sīlavanta guṇavanta bhikṣūn vahansē ēyi kiyalā missu nigapanaya karanavā. namut ē saṁvarattayaṭa mula mokakda? śraddhā hāndriya balavat velā tiyena eka tamayi ē saṁvaratnayaṭa mula.

여러 종류에서 그것이 보입니다. 꽃 가운데 재스민이 으뜸이듯 paññā indriya가 강한 이가 으뜸입니다. paññā indriya가 강한 이의 성품과 saddhā indriya가 강한 이의 성품이 세상에 어떻게 비치느냐면, saddhā indriya가 강한 이는 모든 sīla를 다 갖춘 듯 보입니다. 걸음이 단정하고, 먹고 마실 때 단정하고, 오가는 모습이 모두 단정합니다. 겉으로 보기에는 아침부터 밤까지 지켜봐도 작은 허물 하나 찾을 수 없습니다. 보고서 사람들은 ‘참 sīla 있고 덕 있는 비구시다’라고 판단합니다. 그러나 그 단정함의 뿌리는 무엇입니까? saddhā indriya가 강한 것이 그 단정함의 뿌리입니다.

pragnā indriya balavat kenek innavā. eyāva ehakavat næ. maṭa ē væl vaṭanā ekakvat epā. mēkē hara vitarak kiyā dennē. mokakda o dēśanāvē harē? ēka menna meccarayi. ā maṭa oya ṭika okkomayi mayina ænna eyā haraya gatta yanna æn giyā. pragnā indriya balavat nisā atanin inna ayaṭa davasak tisē kiyanna tiyena dēśanāva eyā ahagattā hariyēma tērum aran ivarayi. eyā pættakillā kalpanā karanavā mēkē arthaya mēkanē. mehema vama vunat mehemanē. eyā yana eka balamu eyā naṭāvagē yanavā.

paññā indriya가 강한 이가 있습니다. 그에게는 그런 것이 없습니다. ‘나에게 덩굴처럼 늘어진 말은 필요 없다. 핵심만 가르쳐 달라. 이 설법의 핵심이 무엇인가? 이것뿐이다. 아, 나에게는 그거면 됐다’ 하며 핵심을 잡고 가 버립니다. paññā indriya가 강하기 때문에, 다른 이들에게는 하루 종일 설해야 할 설법을 그는 듣고 바로 핵심을 알아 끝냈습니다. 그는 한쪽에서 곰곰이 생각합니다. ‘이것의 뜻은 이것이구나. 이렇게 되더라도 이렇구나.’ 그가 가는 걸 보면 춤추듯 갑니다.

minisunṭa pēnnē næha eyā yana hæṭi bahal laka saṁvarayakut næhæ makut næhæ. passē balanakoṭa

사람들 눈에는 그가 가는 모습이, 보세요, 단정함도 아무것도 없어 보입니다. 나중에 보니…

ahagattada? banna kollō dannē ara kohē hari in̆dalā enavā. kiyannakō banna ahapu monavada ē tava ahagena tiyennē mē udya rǣ vana oya varaddalānē gatda ara pragnāndriya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

balavat karanavā dæn ani ayaṭa baṇa kiyanē. dæn balapuhama kavuda baṇa ahalā tiyennē? vināḍi pahak ætulaṭa ahagena haraya ahagena giya pragnā indriya æti pudgalayā ara siyallamma abhivā dharmāvabōdhaya labalā.

paññā indriya가 강한 그이가 이제 남에게 설법을 합니다. 보면 누가 설법을 들은 것입니까? 오 분 안에 듣고 핵심을 잡아 간 paññā indriya의 사람이 모든 것을 갖춘 dharma의 깨달음을 얻었습니다.

śraddhā indriya væḍi kenā hāmuduruvanṭa lan̆gin inna epā mehema inna ǣt velā mehema karagænanna appaccī monavat oya væṭiya katā karanna ho. itin ōya vidiṭa kiyalā mahā saṁgharatyaka i bohōma væn̆da vædā pudanavā, un nævā, namaskāra karanavā. baṇa ahalā havas vena ekak. udēna ahalā ahagattē mak hāmuduruvō hon̆daṭa baṇa kivvā. mokakda kivvē? hon̆dayi baṇa ṭika baṇa harīma hon̆dayi. hariya hon̆daṭa baṇa kivvē. mokakda kivvē kiyannakō? kivvē eka næ.

saddhā indriya가 강한 이는 ‘스님 곁에 너무 붙지 말고 이렇게 떨어져 앉아라. 얘야, 그렇게 떠들지 마라’ 하며 큰 saṅgha 보배께 공손히 절하고 공양하고 몸을 굽혀 예를 올립니다. 설법을 듣다 보면 저녁이 됩니다. 아침부터 들었는데 무엇을 들었습니까? ‘스님께서 설법을 참 잘하셨다.’ ‘무슨 말씀을 하셨소?’ ‘좋았지, 설법이.’ ‘설법이 아주 좋았다.’ ‘참 잘 설하셨어.’ ‘무슨 말씀이었는지 말해 보시오.’ 말한 것이 없습니다.

itin anna ehema avasthāvaka śraddhā indriya balavat śraddhā indriya nisā ē bāhira āpayan passē hita tiyāgena hiṭiyā nisā pragnā indriya balavat næti vata nisā kivvē mokakda tērum gattē næha. araya danna anna ē vagē. itin menna mē nisā pennanavā

그런 때에 saddhā indriya가 강한 이는, saddhā indriya 때문에 바깥 모습에만 마음을 두고 있었기에, paññā indriya가 강하지 않았기에, 무슨 말씀이었는지 이해하지 못했습니다. / (질문자) 저 사람은 아는데… / 바로 그렇습니다.

anna ē vagē. itin menna mē nisā pennanavā pragnā indriya balavat pudgalayā śraddhā indriya balavat pudgala mē pudgalayāgē kramayaṭa hāt pasenavā. eyā lōkayā mēka balanakoṭa hoyāganna bæ.

그래서 paññā indriya가 강한 사람과 saddhā indriya가 강한 사람의 방식이 정반대라고 보여 줍니다. 세상 사람이 이것을 보고 가려낼 수는 없습니다.

ēka avasthāvaka bhikṣūn vahansēlā denavā. vas kāleka væḍiyā vasmē vasanna ēka ārāmayakaṭa

한번은 두 비구가 우안거 철에 안거를 지내러 한 절에 오셨습니다.

ara śraddhā indriya balavat kenek innavā pragnā indriya balavat kenek innavā. ara pragnā indriya balavat kenāṭa avaśya velāvaṭa eyāva itin oya tamangē væḍa karagena innavā. bhāvanāt karanavā. vena væḍakut næhæ. bohota buda tiyā gannavā rǣ vunāma eḷuvē amatana nægiṭinnē. oya vidihaṭa hiṭiyā.

saddhā indriya가 강한 분과 paññā indriya가 강한 분이 있었습니다. paññā indriya가 강한 분은 필요할 때 자기 일을 하며 지냅니다. bhāvanā도 하고, 다른 일은 없습니다. 많이 잡니다. 밤이 되면 자고 날이 밝아야 일어납니다. 그렇게 지냈습니다.

arayā mokada karannē hari vina nītiya hariyaṭama nigamana aragena ehema udiyana hon̆da næhæ rǣ velā ena æhæralā inna ōnē. mē hāmuduruvō eha budinna hon̆da næ. eyā mokada karannē lanna gini goḍak gaha gannavā gini tapinavā. gini tapa tapa hæralā innavā. itin ara hāmuduruvō udiya dækalā balalā idara ā udiyapu āyeku ohoma velā nivan dakinna hadannē mama kiyannamkō dæn tun māsa ivara veccaāka mama budurajāṇan vahansēṭa gihillā kiyannam eyā sil rækapu hæṭi.

다른 분은 vinaya 규칙을 하나하나 따져서 ‘그렇게 자는 건 좋지 않다, 밤늦도록 깨어 있어야 한다, 이 스님이 저렇게 자는 건 좋지 않다’ 하고, 자기는 모닥불을 크게 피워 불을 쬡니다. 불을 쬐며 깨어 있습니다. 그러면서 그 스님을 보고 ‘저렇게 해서 nibbāna를 보려 하는구나. 두고 봐라, 석 달이 끝나면 붓다께 가서 그가 sīla를 지킨 꼴을 말씀드리겠다’ 합니다.

ohoma kiya kiya kiyanna tabayi itin ōka hitayi innavā. ana tun māsē avasāna vuṇā. avasānaṭa passē budurajāṇan vahansēlāṭa gilā svāmīni māttayak kiyalā tava hāmuduruva kenek hiṭiyā. hæbæyi unvahansē koccara hari budhiyā gannavā. monavada hariyaṭa væḍak kaḷa hiṭē næhæ. ē avasthitak kalana. oya āvaṭa giyāṭa bhāvanā karā ohomayi kaḷē. mama nam ehema nemeyi. mama nidāgattē næhæ mē kālē eli venakan mama æhæ gini tæpanavā. sītalanā ginigaḍak gahagannavā. mōḍiyā gini tæpavā paṇḍitahā taman væḍi karagattā kiyalā.

그렇게 마음먹고 지냈습니다. 석 달이 끝났습니다. 끝난 뒤 붓다께 가서 ‘세존이시여, 저와 함께 또 한 스님이 있었는데, 그분은 얼마나 자는지 제대로 한 일이 없습니다. 오가며 bhāvanā를 한다지만 그렇게만 했습니다. 저는 그렇지 않았습니다. 저는 이 기간에 날이 밝을 때까지 자지 않고 불을 쬐었습니다. 추워서 모닥불을 피웠습니다’ 하고 아뢰었습니다. 그러자 ‘어리석은 이는 불을 쬐었고, 지혜로운 이는 자기를 키웠다’고 하셨습니다.

mōḍiyā gini tæpa hiṭiyā tun māsayak gnānavantayā sudusuna kaṭayutu karalā tamangē væḍiya karagattā.

어리석은 이는 석 달 동안 불을 쬐며 지냈고, 지혜로운 이는 알맞게 할 일을 하여 자기 일을 이루었습니다.

dæn mokakda velā tiyennē? pragnāvantayā sudusuna gata karapu vināḍi dahayak tiyenavā nam ara manussayā davasati karmasthānaya vaḍapu ekaṭa væḍiya balavat eyā avabōdhaya labalā. ē nisā eyā nidahasē budiyā ganna budiya gattā. taman væḍa karanalā væḍa karagattā. namut pragnāvantakama nisā. kivva dahama tērum gattā. lōkē yathārthaya vaṭahā gattā. antimaṭa tun māsayanṭa arihatyaṭa pat velā tiyennē unvahansē

무엇이 일어났습니까? 지혜로운 이가 알맞게 보낸 십 분이 있다면, 그것이 저 사람이 하루 종일 kammaṭṭhāna를 닦은 것보다 강해서 그는 깨달음을 얻었습니다. 그래서 그는 마음 놓고 잤습니다. 해야 할 일을 할 때 해냈습니다. 지혜 덕분에 들은 dharma를 이해했고 세상의 실상을 꿰뚫었습니다. 결국 석 달 안에 arahant가 된 것은 그분이었습니다.

arihatyaṭa pat velā tiyennē unvahansē ara vat piḷiveda karā hariyaṭama anukūlava kara kara rǣtti isē nidiāravara hiṭapu ekkenā his satinma gihilā budurajāṇan vahansēṭa kivvā velā tiyennē mokada anik kenāgē æda paḷē hoya mānasika dūṣitatāvayen hiṭiyā misā mē mehaṭa hita væḍunē næhæ. karmasthānaya vaḍāganna bæruva giyā. dæn menna mē vagē kaṭayutu pennanavā mē lōkayā mayinna yana eka mahā bhayānakayi.

그 vatta paṭivatta를 꼭 맞게 하며 밤마다 잠 안 자고 깨어 있던 이는 빈손으로 가서 붓다께 아뢰었습니다. 왜 그렇게 되었느냐면, 남의 허물을 찾는 마음의 더러움에 빠져 있었을 뿐 마음이 자라지 않았습니다. kammaṭṭhāna를 닦지 못했습니다. 이런 일들이 보여 주듯, 세상 사람을 재려 드는 것은 아주 위험합니다.

carita lakṣaṇa valin mayinnat bæha. ē hæma iliyama pennannē ē bāhirē mayinnē nætuva taman taman inna tæna dækalā ituru ṭika tamangē væḍē karaganna taman tava mona monavaṭa rāgayen, dvēśayen, mōhayen ælenavada, gæṭenavada, mulā venavada? ē mona monavada? ehenam ē aya inna tāka kal maṭa nivanak næha. sampūrṇa næha. ē ē ṭiken mama innē ginnē. ehenam ē rāgini, dvēśa gini, mōha gini nivāganna mama ē veyā yam chandara rāgayakin bæn̆dilā inna hindayi maṭa ēvā matu vennē.

성품의 모습으로도 잴 수 없습니다. 그 모든 것이 보여 주는 것은, 바깥을 재지 말고 자기가 있는 자리를 보고 남은 자기 일을 하라는 것입니다. 나는 아직 어떤 것들에 rāga, dosa, moha로 들러붙고, 부딪히고, 헷갈리는가? 그것들은 무엇인가? 그렇다면 그것들이 있는 한 나에게 nibbāna는 없다. 온전하지 않다. 그것들 때문에 나는 불 속에 있다. 그렇다면 그 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불을 끄려면 — 내가 그것에 어떤 chandarāga로 묶여 있기에 그것들이 일어나는 것이다.

ē ē dē piḷiban̆da asāratvaya tēru vunā nam ēkē chandara rāgayen vadunot. maṭa ē dēṭa rāgaya, dvēśaya, mōhaya pahaḷa vennē næha. etara mama ēkennen midunā. ēken nivuṇā. niva dækka nam nivan dækkā. nivan dakinavā kiyana eka tōraganna ōnē.

그 하나하나가 속이 비었음(asāratā)을 알아 그 chandarāga에서 벗어나면, 그것에 대해 rāga, dosa, moha가 일어나지 않습니다. 그러면 나는 그것에서 벗어났습니다. 그것에서 꺼졌습니다. 꺼짐을 보았다면 nibbāna를 본 것입니다. nibbāna를 본다는 것을 바르게 알아야 합니다.

dæn yamkisi kenek dharmāvabōdhayak labāgattaṭa passē īṭa issellā muladī adahas tiyenavā. mamaya balāporottuvak tiyenavā menna mē jātiyē mehema hadalā baṁgalāvak geyak ehema hadalā menna mē vidiyaṭa hadāgena mē pætten mehema vavalā mal vatu mehema bavalā mehema hadalā gattaṭa passē henaga enna mehema pāra hadalā koccara sundara oyā dā hō itin manō lōkayaka innavā.

어떤 사람이 dharma를 깨닫기 전에 처음에는 생각이 있습니다. 바람이 있습니다. ‘이런 식으로 방갈로 집을 짓고, 이렇게 꾸미고, 이쪽에는 꽃밭을 가꾸고, 들어오는 길을 이렇게 내면 얼마나 아름다울까’ 하며 마음의 세계에 삽니다.

dæn eyā itin ōka kanē hari væḍēnē maṭa ehema ekak karaganna næhænē. kavadā mama ohoma ekak karagannada? dæn meyā dævi dævī tævi tævinnē. dæn meyā dannē nǣha ara sundaratve vahalā mē meyāgē hæbæyin dævenavā.

그는 ‘참 좋겠는데 나는 그런 걸 할 수가 없네. 언제쯤 나도 그런 걸 해 볼까?’ 하며 타고 애태웁니다. 그 아름다움에 가려 자기가 실은 타고 있다는 것을 모릅니다.

oyāsē værilā hari allabha mahansayā raṭa gihin ævidilā hæma hæduvot ehema geyak ehema tamanṭa værilā tavara taman innē manōluvē nam maṭa tavama bæri vunā monavak karaganna ara ahapal ekān kohomada hiṭiyē maṭa dæn pēnavelā tiyanna balanna hagē lokuma pēnna bæhæ ma dihā balalā innaha. dæn tamangē mē dr̥ṣṭiya mē

어쩌다 다른 사람이 외국에 다녀와서 그런 집을 지으면, 자기는 아직 마음의 세계에 있으니 ‘나는 아직 아무것도 이루지 못했는데, 저 아무개는 예전에 어땠던 자인데, 이제 보니 집이 너무 커서 나를 쳐다보지도 않는다’ 합니다.

balalā innaha. dæn tamangē mē dr̥ṣṭiya mē tamanṭa kiyana hæ anē ara balalā hiṭa anē ē pavvanē aragollaṭat tibunā mehema giyak hadāganna kiyalā ena balalā hiṭan hema ē pætta bæluvānam.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ā pēnavadama penanna mama dihā balana hæṭi koragena asatpuruṣakama irisiya āvā. maṭa bǣhæ kiyalā hitāgena ēka ennē. hon̆daṭamak ugannannē. ovungē tarama dannē næha. dæn loku velā innē. ōka api vaḷan palla kāpu ōka dannē nætuva innē mama kiyannam kakuṭa ongē mul kālē hæṭi. ovungē hæṭi dannavada mul kālē ovun apē ammagen ævidilā haṭam ovungē ammā cītē illagena giyē apē ammāgen apē ammā æn̆dalā hiṭan ahagāpayaka dunnā. ēka aragena gihama hodagena giyā pindi. ada kohomada innē?

‘보이지, 나를 쳐다보는 꼴을 봐라.’ 못된 마음과 issā가 일어났습니다. 자기는 못한다고 여기기에 그런 것입니다. ‘제 처지를 모른다. 이제 높아졌다. 우리가 같이 지내던 걸 모르고 있다. 그의 옛 시절을 내가 말해 주겠다. 옛날에 그 집 어머니가 우리 어머니에게 와서 옷감을 빌려 갔다. 우리 어머니가 입고 있던 것을 반쯤 잘라 주었는데, 그걸 가져가 입고 다녔다. 그런데 오늘은 어떻게 사는지 봐라.’

anna dæn oya mokada kiyannē? ætta kiyanna nemeyi mē ōnakama tiyennē. ara tamangē dāya peḷapiḷi ēka pennanna. dæn api dænagannē ætta vaśayenma mama mē dāhayen innē. dæn mama itin mama mavāgatta sundara lōkē maṭa gini denavā.

그게 무슨 말입니까? 진실을 말하려는 것이 아니라 자기 안의 타는 열기를 드러내려는 것입니다. 실은 나는 이 열기 속에 있습니다. 내가 지어낸 아름다운 세계가 나를 태웁니다.

kavada hari eyā daham harina mēṭ velā ananta apramāṇa kālayak sakviti rajelat mama in̆dalā æti. devivī velā in̆dalā æti. brahma velat in̆dalā æti. ē vagēma mē lōkē kōṭipati velayet in̆dilā æti. ēkakvat kō adamada? mama hiṭapu tana maṭa matakat næhæ. ehema kayakut næha. haṭagattā okkoma tiyenavā vipariṇāmayaṭa pat velā vænasilā gihillā. ēvā magē kiya kiyiya mama kiya kiya kiya ē kālē badā hiṭapu araṭa mama dævuṇā tævuṇā misā. himi vena ekak tiyenavada mē lōkē māyāvak. dænnam maṭa mēka

언젠가 그가 dharma를 깨달으면 이렇게 봅니다. ‘끝없는 세월 동안 나는 cakkavatti 왕으로도 살았을 것이다. deva로도 살았을 것이다. brahmā로도 살았을 것이다. 또 이 세상에서 억만장자로도 살았을 것이다. 그 가운데 하나라도 오늘 어디 있는가? 내가 살던 곳조차 기억나지 않는다. 그런 몸도 없다. 생겨난 모든 것이 바뀌고 무너져 사라졌다. 그때 내 것, 내 것 하며 끌어안았던 것 때문에 나는 타고 애태웠을 뿐이다. 이 세상에 가질 수 있는 것이 있는가? māyā이다.’

tiyenavada mē lōkē māyāvak. dænnam maṭa mēka tērenavā. on ōka tērunaṭa passē magē dæn meccara kaca sundara lōkaya ivarayi. maṭa dæn inna tænak tibunahama æti. bæsatinna.

‘이제야 이것을 알겠다.’ 그것을 깨닫고 나니 ‘그토록 아름답던 내 세계는 이제 끝났다. 이제 머물 곳만 있으면 된다.’

dæn eyā korasakin nivan dækkā. mokada nivan dækkē? ara manō lōkē tibicca sundara manō lōkaya gini aragatta eka nimi ṭika nivan. ā eyā nimā gatta hari. dæn eyā dannē nædda man taman nivan dækalānam

이제 그는 한 부분에서 nibbāna를 보았습니다. 무엇에서 nibbāna를 보았습니까? 마음의 세계에 있던 아름다운 마음 세계에 붙은 불, 그 불을 끈 만큼이 nibbāna입니다. 아, 그는 꺼진 것이 맞습니다. 그런데 그는 자기가 nibbāna를 보았는지 모르지 않습니까?

anna taman dæka nivana ē vunāṭa maṭa tāva ituru hariyak tiyenavā. anē dæn mē ḷamayin idiriyaṭa kohomada anāgatayēdī kohomada dæn ohoma itin bala balā innavā. mama nætnam kavuda

바로 그것이 그가 본 nibbāna입니다. 그렇지만 아직 남은 부분이 있습니다. ‘아, 이 아이들이 앞으로 어떻게 될까, 장래에 어떻게 될까’ 하며 지켜보고 있습니다. ‘내가 없으면 누가…’

n kammassa komi kamma dāyādō kamma yōni kamma ban̆du tavat dharma vacanayak araganna karmaya mul karenna nǣ eyā karannē dāyata karenna piḷisaraṇa kare mē lōka satyaya taman karalada hon̆da hō naraka aragena ōvā aragahen tamayi sasara gamana yannē itin ma mama yanavā vidihaṭa mama yanavā mama karagatta anu putā geni icca eken yana putāyayi. svāmīn piruruṣayā karagatta svāmī puruṣayāyayi. ē aya karagatta ēvāyi ēgollō idenā mama monavā karanna mama hiṭiyā nǣha kiyanam ēgollanṭa pirihena deyak næhæ. ēgollangē śaktiya anuvā ēgollanṭa magak hædīmē. maṭa oya gæna ægili gahana deyak næhæ.

그때 ‘kammassakomhi kammadāyādo kammayoni kammabandhu’ 같은 또 다른 dharma의 말씀을 가져와 kamma를 근본으로 삼습니다. 이 세상의 진실은, 누구나 자기가 지은 좋은 것이나 나쁜 것을 지니고 saṃsāra를 간다는 것입니다. 나는 내가 가는 대로 가고, 아들은 자기가 지은 것으로 가는 아들이고, 남편은 자기가 지은 것으로 가는 남편입니다. 그들은 그들이 지은 그대로입니다. 내가 있다고, 없다고 해서 그들이 무너질 것은 없습니다. 그들의 힘에 따라 그들에게 길이 생깁니다. 나는 거기에 손댈 것이 없습니다.

magē dænmē innakam karalā hituvā mama karalā denavā. īṭa ahara mama ōkē canda rāgayen bæn̆dennē næhæ. mā visin mesē kara yutuyi kiyana nam inna ōnǣæ ē san̆dahā kiyalā oha ehema ekak magē næhæ. ehenam ē tiginna enot eyā nibuṇā.

내가 있는 동안 할 수 있는 것은 해 준다. 그 이상으로 나는 그것에 chandarāga로 묶이지 않는다. ‘내가 반드시 이렇게 해야 하고 그러려면 내가 있어야 한다’는 그런 것은 나에게 없다. 그렇다면 그 불이 와도 그는 꺼진 것입니다.

pavulē aya nisā haṭagattā vū yam ginnak tibuṇa nam yathārthaya dænagannakoṭa mama ē ginnat nimā dæmmā nivan dækā. etana nivan dækanna.

가족 때문에 생긴 불이 있었다면, 실상을 알 때 그 불도 껐습니다, nibbāna를 보았습니다. 거기서 nibbāna를 보십시오.

svāmīn vahansa etanadī api dæn hæma kenekma anāgatayē yamkisi sættumak karanavā. ov ē sælæssuma karana hæma mohotaṭak gānadī apē iṣṇāva enavā nemeyi. itin anāgataya piḷiban̆dava lōkē nemavannē. anāgata paṁcaskandhaya kiyannē ōkayi.

(질문자) 스님, 그러면 우리는 모두 앞날에 대해 어떤 계획을 세웁니다. / 예. / 그 계획을 세우는 순간마다 우리 taṇhā가 오지 않습니까? / 그래서 앞날에 대해 세상을 지어냅니다. 미래의 pañcakkhandha라는 것이 바로 그것입니다.

etana itin atītayē yam paṁcaskandhayak mama oya vidihaṭa mævvada ē mavku dēṭa anukūlava mama anāgatayak harahā āvā. edā.

거기서… 과거에 내가 그렇게 어떤 pañcakkhandha를 지어냈다면, 그 지어낸 것에 맞추어 나는 미래를 지나 왔습니다, 그때.

ē kiyannē dæn api mehema deyak. avurudu lakṣayakaṭa issellā mama atbævaka hiṭiyā nam ēka api upamāvak karanna dakinna ōnē. avurudu lakṣayakaṭa issellā yam atbævaka mama hiṭiyā nam api saṁkalpayak api manōmaya vaśayen mavanavā. hon̆dayi mama manussayek velā hiṭiyā kiyamukō. mama ē kālē anāgata væḍasaṭahanak sakas karalā hitin nirmāṇaya karagattā. mama mē mē vidiyaṭa hædiya yutuyi mehema kaḷa yutuyi. ehema hadāgata yutuyi kiyalā. ē nirmāṇaya karagatta lōkaya īḷan̆ga ē atbævvada ætula italē maṭa hamba vuṇā. mama ē karapu eka ēka pratiphalayet vindā. īṭa passē mokada vunē? ē magē

이렇게 봅시다. 십만 년 전에 내가 어떤 생에 있었다면 — 비유로 보아야 합니다 — 십만 년 전 어떤 생에 내가 있었다면, 마음으로 그 그림을 그려 봅니다. 좋아요, 내가 사람이었다고 합시다. 그때 나는 앞날의 계획을 세워 마음으로 지어냈습니다. ‘나는 이렇게 되어야 하고, 이렇게 해야 하고, 이렇게 만들어야 한다.’ 그렇게 지어낸 세계를 다음 생 안에서 얻었습니다. 내가 지은 것의 결과도 누렸습니다.

vindā. īṭa passē mokada vunē? ē magē balāporottuva esē vuṇā kivvahaṭa ēka hētu phalayak gevilā giyā. īṭa passē balanakoṭa mama mokada vunē? monavā hari æti karagatta dōṣitāvaken tirisenek vuṇā. dæn ēkat gevvā. ara magē balāporottu ekakvat tiyena lōkayak nemeyi hiṭiyē. ē ē okkoma anātayi. ēkat gevalā ivarayi. īṭa passē āyē manussayek kuṇā nam ēt balāporottu tibbā. ē balāporottuṭa anula āyasarayak idiriyaṭa hadāgattā. ēkat kiyevvā. dæn

그 뒤 어떻게 되었습니까? 내 바람이 그렇게 이루어졌다 해도 그 인과는 다해 지나갔습니다. 그 뒤 보니 나는 무언가 지은 허물 때문에 짐승이 되었습니다. 그것도 다 치렀습니다. 내 바람이 하나라도 있는 세계가 아니었습니다. 모두 의지할 데 없는 것이었습니다. 그것도 다 지나갔습니다. 그 뒤 다시 사람이 되었을 때 또 바람을 가졌습니다. 그 바람에 맞추어 다시 앞날을 지었습니다. 그것도 다했습니다.

idiriyaṭa hadāgattā. ēkat kiyevvā. dæn ehenam mama meccara apramāṇa saṁsārē ananta apramāṇa kālinavān karalā tiyennē. anāgatayē hædagahanna balāporottu vevi. ēkeṭa avassē ēvā hitin kayen vacanayen karalā ēvā samahara velāvaṭa asādhāraṇaya karalā ēken ēvā labanna nætuva duk vin̆dalā gihillā satara apāgata velā sādhāraṇa ova karalā ēvā labalāpu ekat ivarayi. duk vindakat givvā. ada mē sæpa dukkhayen okkoma geva gevā enavā. dæn mama ævidilā dænut mokakda karannē? ē jātiyama guṇak aragahagena āścarayak manasaṭa aragena āyi anāgatayak patanavā.

그렇다면 나는 이 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 끝없는 세월 동안 무엇을 해 온 것입니까? 앞날을 지으려고 바라고, 그것을 위해 마음과 몸과 말로 하고, 때로는 옳지 않게 해서 그것을 얻지 못하고 괴로움을 겪고 네 apāya에 떨어지고, 옳게 해서 얻은 것도 끝났고 괴로움을 겪은 것도 지나갔습니다. 오늘도 이 즐거움과 괴로움을 모두 치르며 왔습니다. 그런데 이제 와서 지금도 무엇을 합니까? 같은 것을 붙잡고 바람을 마음에 품고 다시 앞날을 바랍니다.

dæn meccara kalapata vū anāgataya straya siddha velā maṭa yahapata karalā dīlā nætnam ananta apramāṇa saṁsārē ada mama mē patana anāgataya maṭa mokakda labā dennē? anna dharmānukūlavenavā nigamanayakaṭa dæn mē asitava padana balāpaturottu piḷiban̆da yathārthaya hariyaṭa dækalā ēkē āganavā anit dakinna ōnē

이토록 바랐던 미래가 실제로 이루어져 나에게 좋은 것을 주지 않았다면, 끝없는 saṃsāra 속에서 오늘 내가 바라는 이 미래가 나에게 무엇을 주겠습니까? dharma에 맞게 결론을 내어, 이 바람의 실상을 바르게 보고 그것의 ādīnava를 보아야 합니다.

etakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē pera karana lada yamak ætnam ēka sihi karanna atītayē gevī giyā kiyalā atharinna nemeyi kivvē. gevī giya nisāma dakinnada atītayē yamak nægunā nam chandarāgayen bæn̆denna ekak etana tibilānævī gihillanē.

그래서 붓다께서 설하신 것은, 전에 한 일이 있으면 그것을 떠올리라는 것입니다. 과거는 지나갔다며 그냥 버리라고 하신 것이 아닙니다. 지나갔다는 바로 그것을 보라는 것입니다. 과거에 무언가가 일어났다면, chandarāga로 묶일 것이 거기 있다가 사라져 버리지 않았습니까.

anāgatayēdī yamak balāporottu venavā nam ēka tava læbilā næhæ. mama mē nolæbicca dēkaṭa balāporottu æti karannē mē dævi tævinnē. histayakaṭa. onasin inna dævenavā.

미래에 무언가를 바란다면 그것은 아직 오지 않았습니다. 나는 오지 않은 것에 바람을 일으켜 타고 애태웁니다. 빈 것에 말입니다. / (질문자) 마음으로만 타는 거지요.

anna itin mokaṭada mama mē anāgatayak gæna. maṭa anāgataya hoyana dēkut næha. ehema daham dækalā atharinnada vartamānayē mama mē yanavā. itin monavā balāporottuvada innakan jīvat venavā avaśyada karagannavā misak venavaṭa balāporottu kara inna bæn̆dilā hæn̆diya karanna deyak næhæ. oya ṭika karagattā nam atītayē dækalā atītayē nidahas vuṇā.

그러니 내가 왜 미래를 두고 이러겠습니까? 나에게는 미래에 찾을 것도 없습니다. 그렇게 dharma를 보고 놓아 버리고 나는 지금을 갑니다. 그러면 무엇을 바라겠습니까? 살아 있는 동안 필요한 것을 할 뿐, 될 일에 바람을 품고 묶여서 할 것은 없습니다. 그렇게 했다면 과거를 보고 과거에서 벗어난 것입니다.

gevī giya atītaya allagannavā lōkaya. atītayē gevī giyā kiyanna natara velā næhæ. ov ē atīta cētanāva āvarjanaya kirīma ēka mē saṁkhāra bonna kilanat vennē næ ēka ēka satiya

세상은 지나간 과거를 붙잡습니다. 과거는 지나갔다는 데서 멈추지 않습니다. / (질문자) 예, 그 과거의 cetanā를 되돌아보는 것은 saṅkhāra를 키우는 일이 되지는 않습니까? / 그것은 sati입니다.

satiyen yutta kenāṭa atītayē manāsaya sihi karanna puḷuvan. dæn atītayen āvarjanaya karana eka saṁkhāra nam pūrvaya nivāsānussa gnānayēdī budurajāṇan vahansēṭa apramāṇa saṁkhāra væḍenna ōna nēda? dæn lovturā buddhatvayaṭa patvīmaṭa antima avasthāvēdī unvahansē kāraṇā tunak gattā. arihatyaṭa patvīma vimuktiya labā gænīmaṭa ēka tamayi pūrvaya nivāsānusa gnānaya yaka cutūpa gnānaya. dæn pūrva nivāsānusaya gnānayen dækka hæṭi pelā tiyenavā. atbæv ekak, dekak, 10k, 20k, 100k, 200k, 10k, 2000k, lakṣayak, kōṭiyak, prakōṭiyak ē vagēma vænasena kalpa, pavatina kalpa, ōdi vaśayen mahā kalpa mē vagē ananta apramāṇa ǣtaṭa balāgena giyā kiyalā.

sati를 갖춘 이는 과거를 잘 떠올릴 수 있습니다. 과거를 되돌아보는 것이 saṅkhāra라면, pubbenivāsānussati ñāṇa에서 붓다께 헤아릴 수 없는 saṅkhāra가 자라야 하지 않겠습니까? 세상에 위없는 붓다가 되시는 마지막 때에 그분은 세 가지를 취하셨습니다, arahant가 되어 vimutti를 얻으려고. 그것이 pubbenivāsānussati ñāṇa와 cutūpapāta ñāṇa입니다. pubbenivāsānussati ñāṇa로 보신 모습이 경전에 나옵니다. 한 생, 두 생, 열, 스물, 백, 이백, 천, 이천, 십만, 천만, 억만, 그리고 무너지는 kappa, 머무는 kappa 같은 큰 kappa — 이렇게 끝없이 멀리 보아 가셨다고 합니다.

sihi karagena sihi karagena. etakoṭa sihi karagena yanakoṭa dæn sihi kirīma nisā yamkisi pudgalayaṭa saṁkhāra væḍenavā nam unvahansēṭa etek kal novæḍicca mahā saṁkhārayak væḍenna vænida ananta apramāṇa saṁsāraya sihi karē nætiē taram āta balanakoṭa

떠올리고 떠올리며. 그렇게 떠올려 갈 때, 떠올림 때문에 사람에게 saṅkhāra가 자란다면, 그분에게는 그때까지 자라지 않은 큰 saṅkhāra가 자라야 하지 않겠습니까? 끝없는 saṃsāra를 그토록 멀리까지 떠올려 보셨으니까요.

ov dæn api ehema dæn mē tāttē hariyaṭa dækalā mē vidihaṭa veena karagena yanakoṭa apiṭa ehi ādīva dakinna athærīmayi

(질문자) 예, 그렇게 이 실상을 바르게 보며 이렇게 해 나갈 때, 그 ādīnava를 보는 것이 곧 놓아 버림이군요.

næ api dakinna ōnē atharinna issellā atītayē sihi karalā haṭan ganna deyak nǣha. pavatnna puḷuvan næhæ. ēka dænagannē kohomada atītaya sihi karalā ēvayi hæṭi dakinna ōnē. atītaya sihi karuvahama dakinavā. mama mehema dēval balāporottu vuṇā mama kivvā magē kivvā mē mē tænvala mehema hiṭiyā itin divæsē ehema pahaḷa vuṇā nam mama edā hiṭapu hæṭi dakinavā. ē kālē mama mehemayi ārambha vuṇē. magē ammā tāttā velā hiṭiyē mē mē

아니요, 놓기 전에 우리는 보아야 합니다. 과거를 떠올려서 붙잡을 것이 없다는 것, 이어 갈 수 없다는 것을요. 그것을 어떻게 압니까? 과거를 떠올려 그것이 어떤지 보아야 합니다. 과거를 떠올리면 봅니다. ‘나는 이런 것들을 바랐다. 내 것이라고 했다. 이런 곳들에 이렇게 있었다.’ 하늘눈이 생겼다면 그때 내가 있던 모습을 봅니다. ‘그때 나는 이렇게 시작했다. 내 부모는 이런 이들이었다.’

vuṇē. magē ammā tāttā velā hiṭiyē mē mē aya mehema kaṭṭiyak ē kālē hiṭiyā. ē kālē mē tivicca balāporottu velin lōkē mahā taran̆gayak tibuṇā diyanuvaṭa ē taran̆gayaṭa muhuṇē dīlā mama mē kālē menna mehemayi jaya gattē. ara mama uddāma velā mama ētat pat vuṇā kiyalā hiṭiyē mehemayi. antimaṭa mama balāporot iṣṭa vuṇā kiyalā santōsayen hiṭiyē mehemayi. namut antimaṭa maṭa ādīna vaśayen mē mē karadara ævidilā ok okkoma kaḍāida giyē mehemayi. antiṭa mama mærilā giyē mehemayi.

‘그때 이런 사람들이 있었다. 그때 있던 바람들로 세상에 큰 겨룸이 있었는데, 그 겨룸에 맞서 나는 이렇게 이겼다. 들떠서 그 자리에 올랐다며 지낸 모습이 이랬다. 마침내 바람이 이루어졌다고 기뻐하던 모습이 이랬다. 그러나 마침내 허물로 이런 곤란이 닥쳐 모든 것이 무너진 모습이 이랬다. 마침내 내가 죽은 모습이 이랬다.’

īṭa passē mærilā mokada vunē? ara uddāmiya mama ballek vuṇānē. īṭa passē balla velat mama ē gedeṭṭa giyānē. īṭa passē maṭa guṭiganna hambavuṇē mehemayi. itin mama hadapuvā nisā maṭa inna nemeyi hamba vunē. agu pinila giyat maṭa guṭi kanna hamba vuṇā. itin un gahalā panna gattā innē unṭa gæhuvē kavuda edā mama hadāgena mē magē abhiruddhiyaṭat ma ungē abhiruddhayak kaṭayativara mē putumayi maṭa mē gahalā pænnuvē īḷan̆ga at bævē. ballā velā etenṭa yanakoṭa itin anē mēkada mama mē lōkeṭa mē lōkē hadā hadā tavat mē yannē mehema jātiya ekakda?

‘그 뒤 죽어서 어떻게 되었나? 그 들떴던 내가 개가 되었다. 개가 되어서도 그 집에 갔다. 그 뒤 매를 맞은 모습이 이랬다. 내가 지은 것이라고 거기 살게 된 것이 아니었다. 거기 가도 매를 맞았다. 그들이 때려 쫓아냈는데, 누가 때렸는가? 그때 내가 나의 번영과 그들의 번영을 위해 애써 준 바로 이 아들이 다음 생에 나를 때려 쫓아냈다.’ 개가 되어 거기 가서 ‘아, 이것이 내가 이 세상을 지으며 가는 길인가? 이런 꼴인가?’ 합니다.

anna atītaya sihi karalā atītē yathārthaya dakinakoṭa mē gevicca atītayē mē jātiya gannē. itin ē jātiyak dækalā mama siṭuvarayek velā hiṭiyā kiyalā sundara lōkayak mānna maṭa puḷuvanda? rajayek velā hiṭiyā sundara venna maṭa puḷuvanda? mama anātayekkana in̆dalā tiyennē. mulāva nisā mē vaṭinādayak kiyalā ma atītē hitā in̆dilā tiyennē. ehema atītayak nemē gevalā tiyennē. oya atītē atharinna ōnē monava allanna. anna atītaya athæriyā. gevicca atītē atharinnē ohomayi. itin etakinavā.

그렇게 과거를 떠올려 과거의 실상을 볼 때, 지나간 과거에서 이런 것을 봅니다. 그런 것을 보고서 내가 seṭṭhi였다고 아름다운 세계를 지어낼 수 있겠습니까? 왕이었다고 아름답게 여길 수 있겠습니까? 나는 의지할 데 없는 이로 살아 왔습니다. 미혹 때문에 이것이 값진 것이라고 과거에 여겼을 뿐입니다. 그런 과거가 아닌 것을 지나왔습니다. 그 과거는 놓아야 합니다, 무엇을 붙잡겠습니까. 그렇게 과거를 놓았습니다. 지나간 과거는 그렇게 놓는 것입니다.

gevicca atītayē sihi karalā ganna harayak tibunē næ. dæn mē geniyana eka dænut ē jātiya kannē. ēka ē jātiyama kǣlā ne dænagiya nē. mēkē ganna dēkut næhænē. oya jātiyakak matuvaṭa patapatā balāporottu vunot ēkemana allannada ēt mulāva nisāma padanānavāma patanna. ehenam atīta anāgata

지나간 과거를 떠올려 얻을 핵심이 없었습니다. 지금 끌고 가는 것도 그렇습니다. 지금도 같은 것을 먹고 있습니다. 같은 것을 먹다가 갔지요. 여기서 얻을 것이 없습니다. 그런 것을 앞날에 바라고 또 바란다면, 그것을 붙잡겠습니까? 그것도 미혹 때문에 바라는 것입니다.

padanānavāma patanna. ehenam atīta anāgata vartamāna tun kālayama bæn̆di deyak nætnam. atītayē yathārthaya dækalā atītayē chanda rāgayen midunā. anāgataya yathārthaya dækalā anāgataya chanda rāgayen midunā. mē lōkē dæn mē vartamāna karana kriyāvala apē yathārthaya dækalā vartamāna kriyāvala canda rāgayen midunā. ehenam dæn mama atīta ællat nǣhæ. anāgataya ællat nǣha. dæn allat næhæ. mama kotanada innē?

그렇다면 과거, 미래, 현재 세 때에 묶인 것이 없다면 — 과거의 실상을 보아 과거의 chandarāga에서 벗어났습니다. 미래의 실상을 보아 미래의 chandarāga에서 벗어났습니다. 지금 이 세상에서 하는 현재의 행위에 대해 실상을 보아 현재 행위의 chandarāga에서 벗어났습니다. 그렇다면 이제 나는 과거도 붙잡지 않고, 미래도 붙잡지 않고, 지금도 붙잡지 않습니다. 나는 어디에 있습니까?

at

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기