와하라까 코리아
CD012-05

CD012 · 5번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음

nibbāna의 길과 bodhisatta의 눈·머리·살·피 dāna

නිවන් මග සහ බෝධිසත්වයන් විසින් ඇස් හිස් මස් ලේ දන්දීම

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

ada mē utum poho davasēdī apaṭa praśna samūhayak læbilā tiyenavā sākacchā karanna.

오늘 이 거룩한 poya 날에 함께 이야기할 물음이 여럿 들어와 있습니다.

mokadi api dænagata yutu kāraṇā bohō tiyenavā.

우리가 알아야 할 것이 많기 때문입니다.

apiṭa mē praśnayak liyalā tiyenavā udē hīdānayen passē nivana aramuṇuka dharma dēśanayak pavatvalā daval dānen passē asana lada praśna valaṭa piḷitu sæpīma sudusuyayi.

어떤 분이 글을 보내왔습니다. 아침 dāna 뒤에는 nibbāna를 겨냥한 dharma 가르침을 하고, 점심 dāna 뒤에는 들어온 물음에 답하는 것이 알맞겠다고요.

mē yam dænuvīmak karalā tiyenavā itin metanin poḍḍak tērum ganna ōnē vædagat deyak tiyenavā. mē hæma praśnayakaṭama

그런 알림을 주셨는데, 여기서 조금 짚고 넘어가야 할 중요한 것이 있습니다.

deyak tiyenavā. mē hæma praśnayakaṭama piḷituru denakoṭa ē praśnayē avasānayē nivana aramuṇu karana hæṭiya tamayi ennē.

이 물음 하나하나에 답할 때, 그 물음의 끝에는 언제나 nibbāna를 겨냥하는 모습이 나옵니다.

ēka nivanaṭa hētu vennē kohomada ē praśnaya avasānaya nivanen keḷavara vennē. mona praśnayak æhuvat nivana aramuṇu karagena dharma dēśanayak karanavā kivvat ē ē dekenma tiyennē avasānayē nivana. dæn mona

그것이 어떻게 nibbāna로 이어지는지, 그 물음의 끝은 nibbāna에서 마무리됩니다. 어떤 물음을 묻든, nibbāna를 겨냥한 dharma 가르침을 한다고 하든, 두 경우 모두 끝에 있는 것은 nibbāna입니다.

tiyennē avasānayē nivana. dæn mona praśnayak æhuvat mēka laukikatvaya natara karalā mama natara karannē næha. ē praśnaya nivanaṭa ketek duraṭa mē upaniśaraya venavada? ādhāra venavada? ēka nivanaṭa sudusuda nædda? ē kiyana kāraṇaya vigraha kirīmen tamayi panvolavalaṭa piḷituru vennē.

어떤 물음을 묻더라도 나는 그것을 세속의 자리에서 멈추지 않습니다. 그 물음이 nibbāna에 얼마나 upanissaya(받침이 되는 조건)가 되는지, 도움이 되는지, nibbāna에 알맞은지 아닌지를 풀어 보이는 것으로 물음에 답이 됩니다.

nivana aramuṇu karana dharma dēśanāva tamayi praśna sākacchā karalā praśnayaṭa piḷituru dunnat hamba vennē. amutu deyak nemeyi. mokada

물음을 놓고 이야기하며 답을 주더라도, 얻게 되는 것은 nibbāna를 겨냥한 dharma 가르침입니다. 이상한 일이 아닙니다.

hamba vennē. amutu deyak nemeyi. mokada hæma praśnayakma ahanakoṭa mē praśnaya keṭe duraṭa nivanaṭa upaniśarayēda ē kāraṇaya ē mē praśnayaṭa piḷitura denakoṭa læbenavā. dæn bohō praśna tiyenavā nivanaṭa

왜냐하면 물음 하나하나를 받을 때마다 이 물음이 얼마만큼 nibbāna에 받침이 되는지, 그것이 답을 주면서 드러나기 때문입니다.

læbenavā. dæn bohō praśna tiyenavā nivanaṭa mē upaniśaraya novena hæṭiyaṭa pēnna puḷuvan.

그런데 많은 물음이 얼핏 보면 nibbāna에 받침이 되지 않는 것처럼 보일 수 있습니다.

namut api ēka vigraha karanakoṭa pennanavā mēka nivanaṭa mē gælapena ekakda nædda? etakoṭa gælapenna nam kohomada gælapennē? ēka nivanaṭa mādhyayak venavā nam mādhyayak venavada nædda? tis deyakda nædda? itin ē okkomat ēka karalā enavā. dæn praśnayaṭa

그러나 풀어 볼 때 우리는 보여 줍니다. 이것이 nibbāna에 맞는 것인지 아닌지, 맞는다면 어떻게 맞는지, nibbāna로 가는 매개가 되는지 안 되는지, 헛된 것인지 아닌지를요. 그렇게 모두 짚고 나옵니다.

okkomat ēka karalā enavā. dæn praśnayaṭa piḷitura avasāna venakoṭa ēka nivanen tamayi keḷavara vennē. nivan san̆dahama kiyalā dēśanāvak karālā kiyavat ēet ēkamayi.

그래서 물음에 대한 답이 끝날 때 그것은 nibbāna에서 끝납니다. ‘nibbāna dharma’라고 이름 붙인 가르침을 해도 마찬가지입니다.

dæn nivana san̆dahā karana dēśanā kiyanakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karapu mahā dharmaskandhayak.

nibbāna를 위한 가르침이라고 하면, 그것은 Buddha께서 설하신 커다란 dharma의 무더기입니다.

eka ekkenāṭa gōcara vena krama tiyenavā.

사람마다 와닿는(gocara) 길이 따로 있습니다.

dæn samahara kenek praśnayak nagannē eyāṭa gōcara vena pætta ēkayi. ēka tamayi eyāṭa visan̆da ganna ōnē. ē visan̆dīma tuḷin kenek nivan karāgiya kiyana kramaya pennalā dunnahama ēkat nivana aramuṇu karapu dharma dēśanāvak enavā.

어떤 이가 물음을 내는 것은 그 쪽이 그에게 와닿기 때문입니다. 그가 풀어야 할 것이 바로 그것입니다. 그것을 풀어 주면서 사람이 어떻게 nibbāna에 이르는지 그 길을 보여 주면, 그것 또한 nibbāna를 겨냥한 dharma 가르침이 됩니다.

etakoṭa tērum ganna ōnē.

그 점을 알아 두어야 합니다.

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

dæn api ēka mē praśnayak veḷan̆danakoṭama balamu ēka laukika praśnayakda ehema nætnam nivanaṭa hētu vena praśnayakda kiyalā hoyāganna hæṭit ē dēśanāvē praśnayaṭa piḷituru denakoṭa tērennē.

이제 물음을 풀어 가면서 바로 살펴봅시다. 그것이 세속의 물음인지, 아니면 nibbāna로 이끄는 물음인지 가려내는 법도 가르침 속에서 물음에 답할 때 드러납니다.

dæn mē kenek ahanavā mē hisehi harimada lakṣayaṭa hitavura lesa yomu kirīmen ghanī bhavana saṁgnā durukaṭa gurutvakarṣaṇaya ādhārayen abhyantara sūkṣama kāya svabhāvaya dækiya hæki tattvayaṭa patvaya hæki bava dēśanāvakadī hæṭīmaṭa læbena mē pahadā dennē. dæn metandi mi

어떤 분이 묻습니다. 머리의 한가운데 점에 마음을 꾸준히 모으면, 무거운 존재라는 인식을 떨치고 중력의 도움으로 몸 안의 미세한 몸의 성질을 볼 수 있는 경지에 이를 수 있다고 어느 가르침에서 들었는데, 이를 풀어 달라는 것입니다.

læbena mē pahadā dennē. dæn metandi mi dakinna ōna nivan dækīmaṭa tibi dahanna balāganna nivanṭa sambandha vena hæṭi praśnē visan̆denakoṭa

이제 여기서 우리가 보아야 할 것은, 이 물음이 풀려 가면서 그것이 nibbāna를 보는 일과 어떻게 이어지는가입니다.

nivan dækīma san̆dahā budupiyāṇan vahansē apiṭa dēśanā kaḷē kumak karannada?

nibbāna를 보기 위해 Buddha께서는 우리에게 무엇을 하라고 가르치셨습니까?

dæn paḷaveni praśnē tiyennē otanada?

첫째 물음이 바로 거기에 있지 않습니까?

rāgak rāgakkhayō nibbānaṁ, dvēśakkhayō nibbānaṁ, mōhakkhayō nibbānaṁ kiyalā rāgak kṣaya kirīma bæn̆dīmen nikmīmayi nætnam nivanayi. dvēśak kṣaya kirīma bæn̆dīm valin nikmīmayi ehema nætnam nivanayi. mōhak sē kirīma bæn̆dīmen nikmīmayi ehema næm nivanayi. itin yam magakin rāgak saya karanna

‘rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ’이라 했습니다. rāga를 다 없앰이 묶임에서 벗어남, 곧 nibbāna입니다. dosa를 다 없앰이 묶임에서 벗어남, 곧 nibbāna입니다. moha를 다 없앰이 묶임에서 벗어남, 곧 nibbāna입니다.

nivanayi. itin yam magakin rāgak saya karanna puḷuvan nam, dvēśak saya karanna puḷuvan nam, mōhak sakṣaya karanna puḷuvan nam anna ēka nivan magin

그러니 어떤 길로 rāga를 없앨 수 있고, dosa를 없앨 수 있고, moha를 없앨 수 있다면, 바로 그것이 nibbāna의 길입니다.

kumakin rāgakṣaya karanna puḷuvanda? kumakin dvēśakya karanna puḷuvanda? kumakin mōhasaya karanna puḷuvan.

무엇으로 rāga를 없앨 수 있습니까? 무엇으로 dosa를 없앨 수 있습니까? 무엇으로 moha를 없앨 수 있습니까?

ē rāga akṣaya, dvēśa akṣaya, mōhakṣayē tīta karanna nam ektaraha avabōdhayak lōke lōka lōkaya piḷiban̆da api labanna ōnē.

rāga와 dosa와 moha를 없애려면 세상에 대한 어떤 깨달음을 얻어야 합니다.

n lōkaya yathaharayama dakinna ōnē. rāga akṣaya karanna, dvēśa akṣaya karanna, mōha akṣaya karanna tērum gata yutu dharmayak. gnāna gōcara dharmayak pelā tiyenavā.

세상을 있는 그대로 보아야 합니다. rāga를 없애고 dosa를 없애고 moha를 없애려면 알아야 할 dharma가 있습니다. 지혜로 다가갈 수 있는 dharma가 드러나 있습니다.

anicca, dukkha, anatta kiyana menna mē trilakṣaṇaya avabōdha karaganna hari ākāraya tērum ganna kiyalā.

anicca, dukkha, anatta라는 이 tilakkhaṇa를 깨닫는 바른 길을 알라는 것입니다.

yamakin anicca bava, dukkha bava, anatta bava væṭahenavā nam yam magakin ēka nivan maga

무엇으로 anicca임, dukkha임, anatta임이 드러난다면, 그 길이 nibbāna의 길입니다.

dæn anicca bava, dukkha bava, anatta bava væṭahenakoṭayi hisē mudunaṭa hita tiyāgena yamkisi ākārayakin vala api yamkisi krama raṭāvak gæna kiyanavā.

그런데 anicca임, dukkha임, anatta임이 드러나는 일이, 정수리에 마음을 두고 어떤 식으로 하는 어떤 방법에 대해 말하는 것입니까?

manōmaya kayak ahak karaganna hari manōmaya kayakin inna hari manōmaya kayakin innavā kiyannē pævætma nēda?

manomaya kāya(마음으로 지은 몸)를 일으키든, manomaya kāya로 머물든, manomaya kāya로 머문다는 것은 결국 존재가 아닙니까?

dæn manōmaya kayak aha karaganna maṭa ōnǣ kiyalā kivvot ēka nivanada?

‘나는 manomaya kāya를 일으키고 싶다’고 한다면, 그것이 nibbāna입니까?

issellama tōrāganna ōnē.

먼저 그것부터 가려내야 합니다.

iradi balayen ākayanna ōnē kiyalā kenekgē hiṭa tibunot ēka nivanada? ēka nivana nemeyi.

iddhi의 힘으로 하늘을 날고 싶다는 마음이 누구에게 있다면, 그것이 nibbāna입니까? 그것은 nibbāna가 아닙니다.

monavā hari mavāpāna śaktiyak malē kiyalā hituvot eyā paramārtha karalā tiyennē pævætmaka tuḷa tiyena kuṇu goḍak misak.

무엇이든 지어내 보이는 힘을 바란다면, 그가 목표로 삼은 것은 존재 안의 쓰레기 더미일 뿐입니다.

eyāna nivana balāporottu ven eyāgē hitalā næhæ. eyā laukikatvaya tuḷa tiyena abhignāvak kiyana mē pævætmakaṭa hitiṭalā tiyennē.

그의 마음은 nibbāna를 바라지 않습니다. 그는 세속 안의 abhiññā라는 존재에 마음을 두고 있습니다.

oya oya vagē ēvā ōgo taram karapu aya budurajāṇan vahansē væḍa inna kālet ē vagēma anya viyōgīn natarak koccara innavada paṁcābhignā asva samāpati lābhiyō viyōgīn koccara hiṭiyāda

그런 것을 넘치도록 한 사람들은 Buddha께서 계시던 때에도 있었습니다. 다른 yogī들이 얼마나 많았습니까. 다섯 abhiññā와 여덟 samāpatti를 얻은 yogī가 얼마나 많았습니까.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā oya himālavæni pradēśayaka paṁcābhignā aṣṭha samāpatti lābhī yōgiyek innavānam ē yōgiyāgē tattvaya gihiva gata karannā vū abhu daruvan sahitava gata karannā vū abhu daruvan pōṣaṇaya karamin gata karannā vū magē sōtāpanna ārya śrāvakagē gē tattvaya deka balahama

Buddha께서 설하십니다. 히말라야 같은 곳에 다섯 abhiññā와 여덟 samāpatti를 얻은 yogī가 있다 하자. 그 yogī의 처지와, 집에 살며 아내와 자식을 두고 아내와 자식을 먹여 살리며 지내는 나의 sotāpanna ariya sāvaka의 처지, 이 둘을 견주어 보면,

ara sōtāpanna pudgalayā labā tiyena uttama guṇayen kāven kalāvak ē kiyannē pahaḷaven pahaḷa vena ekakvat. pahaḷa venna ehakin pahaḷa vena ekakvat vaṭinākamak næhæ. hari yōgiyāgē tiyena paṁcābhignā samāpattiya hētuvak ætuva pennuvā.

그 sotāpanna가 얻은 거룩한 덕에 비해 그 yogī의 다섯 abhiññā와 samāpatti는 열여섯 조각의 하나만큼도, 그 조각의 열여섯 조각의 하나만큼도 값어치가 없다고 하셨습니다. 까닭을 들어 보이셨습니다.

mokada hētuva bhāvanā karalā paṁcābhignā aṣṭha samāpattiya labāgatta yōgiyek innavā nam eyā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen mē lōkaya dækīma aṁśu mātraekavat in̆dalā næha.

그 까닭은 이렇습니다. 수행하여 다섯 abhiññā와 여덟 samāpatti를 얻은 yogī가 있다 해도, 그는 이 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 본 것이 티끌만큼도 없습니다.

eyā in̆dalā tiyennē mē laukika laukika ādīnavayak dækalā lōkaya piḷiban̆dava dahak velā kiyalā īṭa vaḍā suva tænak tiyenavā kiyalā dhyānayē suvayi kiyalā dhyānayaka hiṭa pihiṭa vavāgena pævætmakma allagena inna kenī. eyā

그가 한 일은 세속의 어떤 허물을 보고 세상에 싫증이 나서, 이보다 더 편한 곳이 있다며 jhāna의 즐거움이라고 여겨 jhāna에 몸을 의지하고 존재 하나를 붙들고 있는 것입니다.

vavāgena pævætmakma allagena inna kenī. eyā ōken in̆dalā hiṭan ō ōkenma mē dhyānayē nopirihi kaḷuṭiya karalā bam̆balava upannā. kalpa gaṇanak hari gevalā āyusarayak ædilā manussayek velā etaninut gihilaṭan āyet pirihilā tirisan vennat puḷuvan, apāgata vennat puḷuvan. pirētēka vennat puḷuvan. ēkē poḍḍakkakvat ayin karalā næhæ.

그는 그렇게 지내다 jhāna를 잃지 않은 채 죽어 Brahma 세계에 났습니다. 여러 kappa를 보내도 목숨이 다하면 끌려 내려와 사람이 되고, 거기서도 다시 떨어져 짐승이 될 수도, apāya에 떨어질 수도, peta가 될 수도 있습니다. 그 가운데 어느 것도 조금도 걷어 내지 못했습니다.

itin ehema anāgataya tuḷa eban̆du saśa suddhatāvayaṭa patvīmak næti pudgalayāgē mona bala læbuṇat mokaṭada? ē nisā tamak kivvē vārya śrāvaka

그러니 앞날에 그런 맑음에 이르지 못하는 사람이 무슨 힘을 얻은들 무엇에 쓰겠습니까?

mokaṭada? ē nisā tamak kivvē vārya śrāvaka sōvān pudgalayā. am̆budaru pōṣaṇaya karenna gihiva inna sōtāpanna pudgalayā mona vidihen hiṭiya hari keḷavarin ēkāntaya nivan himi karapu kenek. saṁsāra duka sadahaṭama keḷavara karanna ēkāntaya sthiratvayaṭa pat vecca kenek. ēka āyi eyāgē valakin næha. ehenam

그래서 ariya sāvaka, sotāpanna를 말씀하신 것입니다. 아내와 자식을 먹여 살리며 집에 사는 sotāpanna는 어떻게 살든 끝내 nibbāna를 틀림없이 제 것으로 한 사람입니다. saṃsāra의 괴로움을 영원히 끝내기로 굳게 정해진 사람입니다. 그것은 다시는 막힐 수 없습니다.

kenek. ēka āyi eyāgē valakin næha. ehenam ē pudgalayāgē labā tiyena uttama guṇayen eyā yam sārayak læbuvā nam ē sārayaṭa mona vidihenvat samakannē ara paṁcābhignā aṣtha samāpattiyalābhī yōgiyāgē sattarama

그렇다면 그 사람이 얻은 거룩한 덕으로 어떤 알맹이를 얻었다면, 다섯 abhiññā와 여덟 samāpatti를 얻은 yogī의 처지는 그 알맹이에 어떻게도 견줄 수 없습니다.

ehenam dæn itin api mē dæn kāya svabhāvaya dæn mē mē dakina tattvayan gæna pennalā tiyenavā a sūkṣama kāya svabhāvaya dækīma.

그런데 여기서는 몸의 성질을 보는 경지, 미세한 몸의 성질을 보는 일을 말하고 있습니다.

mē sūkṣama kāya svabhāvaya dakinaṭa vaḍā manōmaya iradhī iradhivila dibba sōta dibba cakkhu mē okkoma labalā tibicca paṁcābhiccā atta samāpati lābhiya īṭa ta koccara ehā innē kaekanē.

미세한 몸의 성질을 보는 것보다, manomaya iddhi, 갖가지 iddhi, dibba sota, dibba cakkhu를 모두 얻은 다섯 abhiññā 여덟 samāpatti의 yogī는 그보다 얼마나 앞서 있겠습니까.

eyā gæna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē magē sōtāpannā ārya śrāvakayek innavā nam gihi ārya śrāvakayek eyāgē kalāven kalāvaṭavat agaya karanna puḷuvan pudgalayek nemeyi kiyalā. ehenam mē manōmaya kayak usa gatta kenā manōmēkhayakin yanna puḷuvan kenā kiyannē mona kehema balalak tiyacca kenek.

그런 그에 대해 Buddha께서는, 나의 sotāpanna ariya sāvaka, 집에 사는 ariya sāvaka가 있다면 그 yogī는 그의 조각의 조각만큼도 값을 매길 수 없는 사람이라고 설하셨습니다. 그렇다면 manomaya kāya를 일으킨 사람, manomaya kāya로 다닐 수 있는 사람이 무슨 힘을 지녔다 한들 무엇이겠습니까.

itin ōka budu dahamada

그러니 그것이 Buddha의 dharma입니까?

dæn menna mēka api tōrāganna ōnē. budu dahama kiyana eka hari gæm̆buruyi. īṭa vaḍā vaṭinavā. budu dahama tuḷa aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana mē vacana mātraya poḍḍak tērum gatta kenek innavā. ēkāntayen ohuṭa nivana tiyenavā.

바로 이것을 가려내야 합니다. Buddha의 dharma는 매우 깊고, 그보다 훨씬 값집니다. Buddha의 dharma 안에서 anicca, dukkha, anatta라는 말만이라도 조금 알아들은 사람이 있다면, 그에게는 틀림없이 nibbāna가 있습니다.

ē pudda nivanen ahakaṭa giya kenek nemeyi. ēka nivan maga ē taram vaṭinavā. itin api hæma

그 사람은 nibbāna에서 비켜 간 사람이 아닙니다. nibbāna의 길은 그만큼 값집니다.

ēka nivan maga ē taram vaṭinavā. itin api hæma elēma balanna ōnē mē anya anya bhāvanā krama, anya yōgī krama mē budu dahamaṭa bæsvāgena ada budu dahama tuḷa tiyena bhāvanā hæṭiyaṭa tænin tæna svāmīn vahansēlāt mēvā denavā.

그러니 우리는 늘 살펴보아야 합니다. 다른 여러 수행법, 다른 yogī들의 방법을 Buddha의 dharma 안에 끌어들여, 오늘날 Buddha의 dharma 안의 수행이라며 곳곳에서 스님들도 이것을 가르칩니다.

hitaṭa hita tiyāganna nāheṭa hita tiyāganna oluvaṭa hita tiyāganna nallaṭa hita tiyāganna mē mē tæna dænunāṭa passē mē mē dhyānayē dæn mehema krama kiyā denavā. mē ekakavat anicca dukkha anatta tiyenavada?

가슴에 마음을 두라, 코에 마음을 두라, 머리에 마음을 두라, 이마에 마음을 두라, 그 자리가 느껴지면 그다음 jhāna는 이렇다 하는 식의 방법을 가르칩니다. 이 가운데 어느 하나에라도 anicca, dukkha, anatta가 있습니까?

anicca vaśayen dækkada dukkha vaśayen dækkada? anatta vaśayen dækkada mokakda dækkē?

anicca로 보았습니까? dukkha로 보았습니까? anatta로 보았습니까? 무엇을 보았습니까?

ē eka eka bhāvanā krama tiyenavā. bhāvanā kramaṭa nigaru karanavā nemeyi. ēvā anicca vaśayen dakinavā nam, dukkha vaśayen dakinavā nam, anatta vaśayen dakinavā nam lōka tattvaya ē tuḷin dakinna puḷuvan nam kamak nǣha.

갖가지 수행법이 있습니다. 수행법을 깎아내리려는 것이 아닙니다. 그것으로 anicca로 보고, dukkha로 보고, anatta로 보아 세상의 참모습을 볼 수 있다면 괜찮습니다.

ehema nætnam væḍak nǣ. onna ōka tērum ganna ōnē. bhāvanā tibena paliyaṭa bauddhaya vennē næhæ. bhāvanā karavā kivvē paliyaṭa bauddhayō nemeyi. bhāvanā tiyenavā āyōgī bhāvanāva ōna taram tiyenavā. ēvā nǣ kiyannē næhæ. ēvā pratiphala nǣ kiyannet næhæ.

그렇지 않으면 쓸모가 없습니다. 이것을 알아야 합니다. 수행이 있다고 해서 Buddha를 따르는 사람이 되는 것이 아닙니다. 수행한다고 해서 Buddha를 따르는 사람인 것이 아닙니다. 수행은 있습니다. yogī의 수행은 얼마든지 있습니다. 그런 것이 없다고 하지 않습니다. 열매가 없다고 하지도 않습니다.

ēkē pratiphalaya dhyānayak labāgena ēken nopiṭī hiṭiyot ōna nam eyā metanin mælā gihilā bam̆balat puḷuvan. hæbæyi sasara gamana poḍḍakvat venasak velā næha. matu anāgata satara apā duken nidahas velā næha. ehenam eyā læbū phalaya mokakda?

그 열매는, jhāna를 얻어 그것에서 떨어지지 않으면 원할 경우 여기서 죽어 Brahma 세계에 갈 수도 있다는 것입니다. 그러나 saṃsāra의 길은 조금도 달라지지 않았습니다. 앞날 네 apāya의 괴로움에서 벗어나지 못했습니다. 그렇다면 그가 얻은 열매는 무엇입니까?

evalaṭa lōkayaṭa pelā ākāśayen gihin ākāśaya in̆dalā hitan magē balaya enna kiyalā pennuvā. anē oba satara apāyen nidahas vecca kenek nemeyinē kiyana ekayi bauddhayō dakinnē.

그때 그는 세상에 보이며 하늘로 날아가 하늘에 머물며 ‘보라, 나의 힘을’ 하고 보여 줍니다. ‘아, 당신은 네 apāya에서 벗어난 사람이 아니로구나’ — Buddha를 따르는 이는 그렇게 봅니다.

itin mokakda itin hari ēka itin mēka api dakinna æ mē tattvayanṭa api hita tiyannavat vaṭinnē næhæ. ēka yathārthaya dækalā tiyenna ōnē. dæn mē praśnaya vesan̆danakoṭa dæn nivanaṭa hita hiṭiyē nædda?

그러니 이런 경지에는 마음을 둘 값어치조차 없습니다. 참모습을 보았어야 합니다. 자, 이 물음을 풀어 오면서 마음이 nibbāna에 머물지 않았습니까?

dæn nivanen keḷavara kaḷē nædda anna dharmaya hoyāganna kramaya itin metanin api dakinna ōnē hoya kiyana siddhiya

nibbāna로 끝맺지 않았습니까? 그것이 dharma를 찾는 방법입니다. 여기서 우리는 찾아가는 그 과정을 보아야 합니다.

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

mē bōdhisatvayan visin æs is masliyē dandīma piḷiban̆dava pæhædili karanna dæn mēvā itin mē api vicisatva pæhædili karalā tiyenavā.

bodhisatta가 눈과 머리와 살과 피를 dāna로 준 일을 풀어 달라는 물음입니다. 이것은 우리가 이미 풀어 설명한 바 있습니다.

laukika arthayak tiyenavā lōkōttara arthayak tiyenavā. ārya vinayayi nætnam mē śāsanaya tuḷa tiyena daham mula arthaya ē laukika arthaya tuḷa ikmavāgē arthayak.

세속의 뜻이 있고 세상을 넘어선 뜻이 있습니다. ariya vinaya, 곧 이 sāsana 안의 dharma의 근본 뜻은 세속의 뜻을 넘어서는 뜻입니다.

vacanaya kiyanakoṭama issellāma ēkē laukika arthayak tiyenavā. hæbæyi ēka śāsanika arthaya nemeyi. nivan dækīmaṭa hētu venavā nam yamkisi lōkōttara dahama arthayak. anna ēka śāsanayaṭa ayitiya.

어떤 말을 하면 먼저 세속의 뜻이 있습니다. 그러나 그것은 sāsana의 뜻이 아닙니다. nibbāna를 보는 데 이바지한다면 그것은 세상을 넘어선 dharma의 뜻입니다. 그것이 sāsana에 속합니다.

dǣs dan denavā, is dan denavā, itin mas dan denavā, lē dan denavā, amu dan denavā, daru dan denavā kiyalā mē katāva kiyanakoṭa mēkē mē masma māṁsa cakṣutiya gæna mē mas lē sahita æs geḍi galavalā dan dena ekat eka arthayak.

두 눈을 dāna로 준다, 머리를 준다, 살을 준다, 피를 준다, 아내를 준다, 자식을 준다는 이야기를 할 때, 살과 피가 있는 눈알을 뽑아 주는 것도 하나의 뜻입니다.

mē æs dandīma ekak. bella kapalā hana dena eka dan dīma ovun ganin kiyanna nam bella kapalā tiyenavā nam ēkat is dan dīmak. ēkat laukika arthayak. menna magē matṭika

그것이 눈을 주는 것입니다. 목을 베어 ‘가져가라’ 하고 준다면 그것도 머리를 주는 것입니다. 그것도 세속의 뜻입니다.

ēkat laukika arthayak. menna magē matṭika kāpan kiyaṭam hari denavā nam mas dandīmak. ēkat laukika arthayak. magē lē ṭika bīpiya kiyā dunnē nam ēkat ēkat laukika arthayak.

‘자, 내 살을 먹어라’ 하며 준다면 살을 주는 것이고, 그것도 세속의 뜻입니다. ‘내 피를 마셔라’ 하고 주었다면 그것도 세속의 뜻입니다.

dunnē dan tamayi. æssi masliyama tamayi dunnē.

준 것은 분명 dāna입니다. 눈과 머리와 살과 피를 준 것입니다.

dæn api dakinna ōnē ē jātiya ēvā koccara api dīlā ætda

그런데 우리가 보아야 할 것은, 그런 것을 우리가 얼마나 많이 주었겠느냐는 것입니다.

dæn ōjāṇan vahansē lōkē pahaḷa vecca næti kālayak vunāna abuddhōtpāda kālayak. api koccara mē æs dan dīlā, is dan dīlā, mas dan dīlā, lēn dīlā, amudan dīlā, darudan dīlā mē kiyana eyā okkoma kaḷot eyāṭa nivan tiyeyi. ēka nivan magakda?

Buddha께서 세상에 나지 않으신 때, abuddhuppāda의 때에 우리는 얼마나 눈을 주고 머리를 주고 살을 주고 피를 주고 아내를 주고 자식을 주었겠습니까. 그것을 다 했다면 nibbāna를 얻겠습니까? 그것이 nibbāna의 길입니까?

dæn pāramī kiyana vacana tōrāganna ōnē. mokakda pāramitā karanavā puraṇavā kiyannē?

이제 pāramī라는 말을 가려내야 합니다. pāramitā를 한다, 채운다는 것은 무엇입니까?

api yahapat dēval perāgena perāgena yanavā kumak san̆dahā yannē yahapat dē kotana ē nisā yahapata dækalā tiyenna ōnē. nivanen mepiṭa lōka satvayāṭa suvayak yahapatak tiyenavā kiyalā hitā inna tākkal ohuṭa bōdhisatvakamakut næhæ. budukamakut næ. śrāvakamakut nǣha aśāsanayakut næ.

우리는 좋은 것을 거르고 또 걸러 갑니다. 무엇을 위해 갑니까? 좋은 것이 어디 있는지, 그러니 좋은 것을 보았어야 합니다. nibbāna 이쪽에 중생에게 즐거움과 좋음이 있다고 여기는 한, 그에게는 bodhisatta됨도 없고 Buddha됨도 없고 sāvaka됨도 없고 sāsana도 없습니다.

yam bōdhisatvaya hæbæm bōdhisatvaya nivana mokakda kiyalā dækalā tiyenavā. dækapu nivana karā yāmaṭa mokakda mama kaḷa yuttē kiyalā dakinavā īḷan̆gaṭa.

참된 bodhisatta는 nibbāna가 무엇인지 보았습니다. 그다음에는 본 nibbāna에 이르려면 내가 무엇을 해야 하는지를 봅니다.

ē san̆dahā gnāna gōcara venna gnānayē nivan dækīmaṭa avaśya karana dharmaya avabōdha karanna. ē gnāna śaktiya labāganna mama monavada karanna ōnē? monavada dan denna ōnē? monava dunnotda pragnāva væḍennē? ēka dakinna ōnē.

그것을 위해, 지혜로 다가가 nibbāna를 보는 데 필요한 dharma를 깨닫고 그 지혜의 힘을 얻으려면 나는 무엇을 해야 하는가? 무엇을 주어야 하는가? 무엇을 주어야 paññā가 자라는가? 그것을 보아야 합니다.

dæn æs dan dunnahama pragnā væḍenavāya kivvot ehema mona æs dan dunnot pragnāva væḍēda mē maslē tiyena æsbuli deka dan dunnot pragnāva væḍenavada

눈을 주면 paññā가 자란다고 한다면, 어떤 눈을 주어야 paññā가 자랍니까? 살과 피로 된 이 두 눈알을 주면 paññā가 자랍니까?

mama mē kanāva vagē poṭṭiyā vagē mē karalā tiyennē væḍavala hæṭi balalā palallama dæn api katāvaṭa kiyanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin andēva āvāyē gaman karanavā. api katāvaṭa kiyanavā. mak æs deka nam tiyenavā. maga hon̆daṭa penēnam, tibēnam, yanṭa pārat penēnam kima bævala yannē mama mulā vū ekek sē. dæn apiṭa mehema katāvak tiyenavā.

눈먼 이처럼 길을 간다고 우리는 흔히 말합니다. ‘두 눈은 멀쩡히 있지 않으냐. 길이 잘 보이고 갈 길이 훤히 보이는데 어째서 길 잃은 사람처럼 덤불 속으로 들어가느냐.’ 우리에게는 이런 말이 있습니다.

dæn itin mē æs deka tiyenavā. maga penavā. itin magat hon̆daṭa tiyenavā yannaṭa pārak pēnavā. dæn ōka balamuma ōna ola moṭalekuṭa pēnnē nædda?

자, 두 눈이 있습니다. 길이 보입니다. 길도 잘 나 있고 갈 길이 보입니다. 이 정도는 어떤 바보라도 보이지 않겠습니까?

piṭin pēna arthaya bæluvē.

그것은 겉으로 보이는 뜻을 본 것입니다.

mārgayak tiyenavā æt ekka tiya hindā pārak pēnavā. itin bædda yanna ōnē næhæ mēhaṭa pāra dagiya giya hæki. ōkē uḍinten tiyena arthaya ē ōkayi.

길이 있고 눈이 있으니 길이 보입니다. 그러니 덤불로 갈 필요 없이 이 길로 가면 됩니다. 겉에 있는 뜻은 그것입니다.

namut ōka nemeyi metana mē pennannē. menna nivana menna nivanaṭa maga ēka hon̆daṭa pēnavānam.

그러나 여기서 보여 주는 것은 그것이 아닙니다. 여기 nibbāna가 있고 여기 nibbāna로 가는 길이 있다는 것, 그것이 잘 보인다면,

mē nivanayi kiyalā dakinna puḷuvan gnānayak mē nivan magayi kiyalā dakinna puḷuvan gnānayak tiyenavānam. dǣsa hambavunā. yanṭa dǣsa hambavuṇē etakoṭayi.

‘이것이 nibbāna다’ 하고 볼 수 있는 지혜, ‘이것이 nibbāna의 길이다’ 하고 볼 수 있는 지혜가 있다면 두 눈을 얻은 것입니다. 길을 갈 두 눈을 얻은 것은 그때입니다.

mityā dr̥ṣṭa mārgayak tiyenavā ōka tamayi bædda.

micchā diṭṭhi의 길이 있습니다. 그것이 바로 덤불입니다.

æyi væddaṭa yannē? mityā dr̥ṣṭi mārgaya mokada yannē?

왜 덤불로 갑니까? 왜 micchā diṭṭhi의 길로 갑니까?

ehen maṁ mulā vū tamayi pr̥thagjanayō hæṭiyaṭa mityādr̥ṣṭ mārgavala gaman karannē. æyi ehema yannē ōkayi ōkē arthaya. anna daham arthaya.

길을 잃은 puthujjana로서 micchā diṭṭhi의 길을 걸어가는 것입니다. 왜 그렇게 가느냐, 그것이 그 말의 뜻입니다. 그것이 dharma의 뜻입니다.

dæn mē vagē daham arthayak tiyenavā lōka arthayak tiyenavā. lōka arthaya nivan vagak nemeyi daham arthaya nivan magak. ekama padavæla artha dekak.

이처럼 dharma의 뜻이 있고 세상의 뜻이 있습니다. 세상의 뜻은 nibbāna의 길이 아니고, dharma의 뜻은 nibbāna의 길입니다. 같은 말줄기에 뜻이 둘입니다.

menna mē vagē mē nivan dækīmaṭa mē ekama padavæla tuḷa laukika arthayak tiyenavā. nivan dækīmaṭayi ēka tiyennē lōkōttaratvaya ganna ōnē.

이처럼 같은 말줄기 안에 세속의 뜻이 있습니다. nibbāna를 보려면 세상을 넘어선 뜻을 잡아야 합니다.

laukika arthaya tiyennē lōkeṭayi.

세속의 뜻은 세상을 위한 것입니다.

lōkaya væḍa karalā nivan dakinna bæha. nivanṭa hētuven nuvaṇa diyuṇu karagannat bæ. ehenam ēkē tiyenna ōnē daham pætta. dahamaṭa anukūlatāvayak.

세상일을 해서는 nibbāna를 볼 수 없습니다. nibbāna로 이끄는 지혜를 키울 수도 없습니다. 그러니 거기에는 dharma의 쪽, dharma에 맞음이 있어야 합니다.

minissu andayō oya vāgē væḍa karanavā. ætta pēnnē nǣ. mas æhæṭa pēna mē darśanaya nemeyi mē kiyannē.

눈먼 사람들이 그런 일을 합니다. 참을 보지 못합니다. 여기서 말하는 것은 살로 된 눈에 보이는 광경이 아닙니다.

æhæ kiyalā kiyanakoṭa mas æhæ kiyannē mē laukikatvaya tuḷa tiyena mē laukika dēval tuḷa avidyāven tr̥ṣṇāven habāyana mārgayaṭa avaśya karana upakaraṇayak.

눈이라고 할 때, 살로 된 눈은 세속 안의 세속적인 것들 속에서 avijjā와 taṇhā로 뒤쫓아 가는 길에 필요한 도구입니다.

novanæsa kiyannē ēkat æsak.

지혜의 눈, 그것도 눈입니다.

nivan dakinna nam yamkisi pudgalayaṭa nuvanæsa pæhædenna ōna.

nibbāna를 보려면 사람의 지혜의 눈이 밝아져야 합니다.

ē nuvaṇaæsa tuḷin pragnā cakṣusaya pædeena prakāraya dakina nuvaṇa pahaḷa venna ōnē.

그 지혜의 눈을 통해 paññā cakkhu가 열리는 모습을 보는 지혜가 생겨나야 합니다.

menna mē æs deka tamayi atyāvaśya æs deka

바로 이 두 눈이 꼭 있어야 할 두 눈입니다.

nuvaṇa matu karaganna yamak kaḷa yutuda ēkaṭa avaśya karannā vū dēṭa anupūrava goḍanagāganna ōnē gnānavanta mārgaya nuvaṇa matuvena mārgaya

지혜를 끌어내려면 해야 할 일이 있다면, 그에 필요한 것에 맞추어 지혜로운 길, 지혜가 솟아나는 길을 쌓아 가야 합니다.

menna mē nuvaṇa pahaḷa karanna nuvanæsak tiyenavā nam menna mē nuvaṇaæsa anugamanaya karagena giyot eyāṭa kavada hari nivan tiyenavā. nivan dakīmaṭa kaḷa yuttava mokakda kiyalā dakinna puḷuvan gnānaya pahaḷa venavā.

이 지혜를 일으킬 지혜의 눈이 있다면, 이 지혜의 눈을 따라가면 그에게 언젠가는 nibbāna가 있습니다. nibbāna를 보려면 무엇을 해야 하는지 볼 수 있는 지혜가 생겨납니다.

ē nisā ē nuvaṇaæsa pahaḷa karaganna lōka satyayāṭa ekapāra ārya aṣṭhāṁgika mārgaya kiyavaṭa caturārya satyaya kivvaṭa tērennē næha. etanṭa avaśya karannā vū gnāna maṭṭama vala ohu mōralā inna ōnē. mē jātī gnāna vaḍṭama

그러므로 그 지혜의 눈을 일으키려 할 때, 중생에게 대뜸 ariya aṭṭhaṅgika magga나 cattāri ariyasaccāni를 말해도 알아듣지 못합니다. 거기에 필요한 지혜의 단계들에서 그가 무르익어 있어야 합니다.

mōralā inna ōnē. mē jātī gnāna vaḍṭama kompiyuṭar hadanna dakṣa vunāṭa ē vagēma misayila nipadavanna dakṣa vunāṭa yuddha yuddha yānā nipadavanna dakṣa vunāṭa næva nadavanna dakṣa vunāṭa eyāṭa mē nivan dækīmaṭa avaśya karana æhē aṁśu mātrayakvat pahillanavā. hæbæyi mē lōkeṭa pora kanna

이 세상의 지혜로 컴퓨터를 만드는 데 능하고, 미사일을 만드는 데 능하고, 전투기와 군함을 만드는 데 능하다 해도, 그에게는 nibbāna를 보는 데 필요한 눈이 티끌만큼도 없습니다.

pahillanavā. hæbæyi mē lōkeṭa pora kanna lōkayaṭa saraṇa karanna lōkē tiyena ēvā karanna ēvaraṭa kaṭayutu karanna mē laukika pætta væḍa karanna nam æhæt tibuṇā nuvæsak. hæbæyi ēka laukika ekak misak kavadāvat nivan dakina ekak nemeyi.

다만 이 세상에서 겨루고, 세상일을 하고, 세상 쪽 일을 해 나가는 데에는 눈이, 지혜의 눈이 있었습니다. 그러나 그것은 세속의 것일 뿐, 결코 nibbāna를 보는 눈이 아닙니다.

nivan dækīmaṭa nam caturārya satyaya dækīmaṭa avaśya karana nuvaṇaæsa pahaḷa venna ōnē.

nibbāna를 보려면 cattāri ariyasaccāni를 보는 데 필요한 지혜의 눈이 생겨나야 합니다.

anna ē nuvaṇaæsa pahaḷa karanakoṭa eyā dannē nǣhæ rokaṭ hadanna dannet næhæ. kan̆daṭa yanna dannet næhæ. vena ekak karanna dannet næhæ. misayila hadanna dannet næhæ. mē mukut næhæ eyā ē aṁśaya bæluvot ehema mirō hatarak dannē næti kenek. mama ōvā

그 지혜의 눈을 일으킨 사람은 로켓을 만들 줄도 모르고, 달에 갈 줄도 모르고, 다른 일을 할 줄도 모르고, 미사일을 만들 줄도 모릅니다. 아무것도 모릅니다. 그쪽으로 보면 그는 아무것도 모르는 사람입니다.

mirō hatarak dannē næti kenek. mama ōvā dækē nætuvaṭa duka hædennē kohomada kiyalā dannavā. mē dukaṭa hētuva mokakda kiyalā maṭa væṭahenavā mama ēka dannavā.

‘나는 그런 것은 몰라도 괴로움이 어떻게 생기는지 안다. 이 괴로움의 원인이 무엇인지 나는 깨닫는다. 나는 그것을 안다.

ē dukaṭa hētuva næti kara dæmmot duka næti venavā kiyalā maṭa tērenavā dannavā. mama ē maga yanavā. menna meyāgē æhæ anik siyallanṭa

그 괴로움의 원인을 없애면 괴로움이 사라진다는 것을 나는 알고 깨닫는다. 나는 그 길을 간다.’

yanavā. menna meyāgē æhæ anik siyallanṭa vaḍā balavat. mokada hētuva? ē hatara danna kenāṭa sasara duken sadahaṭama nidahas venna puḷuvan anāgata pratiphalayak tiyenavā.

바로 이 사람의 눈이 다른 모든 이의 눈보다 힘셉니다. 왜냐하면 그 넷을 아는 사람에게는 saṃsāra의 괴로움에서 영원히 벗어날 수 있는 앞날의 열매가 있기 때문입니다.

ē nisā ēka vaṭinavā. mama rokaṭ hadanna dannavā, misayila hadanna dannavā. ahasyānā hadanna dannavā. ē vagēma yuddha næv hadanna dannavā. ē nuvaṇa maṭa tiyenavā bohoma kompiyuṭar hadanna dannavā. ēkenpadavalat dannavā. ehema nuvaṇak tiyenavā. tava kenekuṭa hæbæyi sasara duken vidiyahaṭa hasu mātravakvat danna ekak eyā ḷan̆ga næhæ. anna laukika nuvaṇayi,

그래서 그것이 값집니다. ‘나는 로켓을 만들 줄 안다, 미사일을 만들 줄 안다, 비행기를 만들 줄 안다, 군함도 만들 줄 안다. 나에게는 그런 지혜가 있다. 컴퓨터도 얼마든지 만들 줄 안다.’ 그런 지혜는 있습니다. 그러나 그에게는 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나는 길을 아는 것이 티끌만큼도 없습니다.

ekak eyā ḷan̆ga næhæ. anna laukika nuvaṇayi, lōkōttara nuvaṇayi deka tōrāganna ōnē.

그러니 세속의 지혜와 세상을 넘어선 지혜, 이 둘을 가려내야 합니다.

ehenam menna mē lōkōttara nuvaṇaṭa kenek avatīraṇa karanna. [ugura kǣrīma] ēkaṭa avaśya karannā vū gnāna maṭṭamaṭa avaśya vena pasutalaya hadanna. yamak hētu venavānam anna ē jātiya væḍapilalā tiyenavā nam ēka nivan dakinna hētu vena pāramitāvak enavā.

그렇다면 누군가를 이 세상을 넘어선 지혜로 들어서게 하려고, 그에 필요한 지혜의 단계에 맞는 바탕을 마련하려고, 무엇이 그 원인이 된다면 그런 일을 해 나갈 때, 그것이 nibbāna를 보는 원인이 되는 pāramitā가 됩니다.

pāramī kiyannē perāgena perāgena yanavā mī hoyāgena mē kiyannē rasavat dē. nivan rasaya hærenna tavat mē lōkē rasayak nǣha kiyalā dharmānukūlava dækalā.

pāramī란 거르고 또 걸러 꿀을 찾아가는 것, 곧 맛있는 것을 찾아가는 것입니다. nibbāna의 맛 말고는 이 세상에 다른 맛이 없다는 것을 dharma에 맞게 보고서요.

anna etanṭa perāgena perāgena yanavā kuṇu suddha karagena kuṇu suddha karagena yanavānē. onna oya væḍēṭa kiyanavā pāramitā kiyalā.

거기까지 거르고 또 걸러, 찌꺼기를 씻어 내고 또 씻어 내며 갑니다. 바로 그 일을 pāramitā라고 합니다.

pāramitā puraṇavā kiyannē goḍa gahagannavā nemeyi. yathārthaya karā ehema avaśya karana tattvayaṭa manasa suddha karanavā. ē manasa ē ākārayen suddha vīmaṭa gnāna gōcaratvayaṭa mahā gnāna pahaḷa vīmaṭa hētu vena tīkṣaṇa nuvaṇak æti vennada? yamak kaḷa yutuda ē dē kirīmaṭa kiyanavā pāramitā poranna avaśya karanna væḍapiḷi karanavā.

pāramitā를 채운다는 것은 쌓아 올리는 것이 아닙니다. 참모습에 이르는 데 필요한 상태로 마음을 맑히는 것입니다. 마음이 그렇게 맑아지도록, 지혜로 다가갈 수 있도록, 큰 지혜가 생겨나는 원인이 되는 날카로운 지혜가 생기도록 해야 할 일이 있다면, 그 일을 하는 것을 pāramitā를 채우는 데 필요한 일을 한다고 합니다.

ehenam monavada pahaḷa venna ōnē ǣs issellāma mēka hon̆dayi mēka narakayi kiyalā tērum ganna puḷuvan æhædinna ōnē.

그렇다면 무엇이 생겨나야 합니까? 눈입니다. 먼저 ‘이것은 좋고 이것은 나쁘다’를 알아볼 수 있는 눈이 있어야 합니다.

sāmānya manussayāṭa ōka væradi nisā tamayi lōka satyaṭa mēken eterenna hitannat bæri.

보통 사람은 그것이 어긋나 있기 때문에, 중생은 여기서 건너갈 생각조차 하지 못합니다.

hon̆da naraka tērum ganna puḷuvan venna ōnē. pinpav tērum ganna puḷuvan venna ōna

좋고 나쁨을 알아볼 수 있어야 합니다. puñña와 pāpa를 알아볼 수 있어야 합니다.

mūlika avasthāva menna mēka tērum ganna bæri kenāṭa menna mēka tērum karalā dīlā ārambha karanna ōnē. hon̆dayi narakayi kiyannē menna mēvā. pinpa kiyannē mēvā. laukika lōkōttara kiyannē menna mē dahama. etakoṭa menna mē ṭika vigraha karalā dīlā issellāma mūlika vaśayen hon̆da naraka tērum ganna sucarita duccarita tōrāganna ārambha karalā. anna etana paṭan gena eyāṭa denna ōnē ēkaṭa avaśya karana dē.

첫걸음은 이것입니다. 이것을 알아듣지 못하는 사람에게 이것을 알려 주는 데서 시작해야 합니다. 좋고 나쁨은 이런 것이고, puñña와 pāpa는 이런 것이고, 세속과 세상을 넘어섬은 이런 dharma라고요. 이것들을 풀어 주어 먼저 기본적으로 좋고 나쁨을 알아보고 sucarita와 duccarita를 가려내는 데서 시작합니다. 거기서부터 그에게 필요한 것을 주어야 합니다.

menna mē ṭika dunāṭa passē dænnam maṭa pēnavā hon̆da naraka kiyannē monavada kiyalā. anna æhæ pahaḷa vuṇā.

이것을 받은 뒤 ‘이제야 좋고 나쁨이 무엇인지 보인다’ 한다면, 거기서 눈이 생겨난 것입니다.

dænnam maṭa sucarita ducarita kiyana eyā væṭahenavā. anna æhæk pahaḷa velā. menna mē æhæt lōka satvayanṭa nivan dakinna amāru venna hētuva ēkayi. [ugura kǣrīma]

‘이제야 sucarita와 duccarita가 무엇인지 알겠다’ 한다면 눈이 하나 생겨난 것입니다. 바로 이 눈마저 없다는 것이 중생이 nibbāna를 보기 어려운 까닭입니다. [헛기침]

ehenam lōka satvayāṭa nivan avabōdha karanna nam issellāma menna mēvā sucarita menna mēvā duccarita mē hētu vaeneyi durita mē hētu vaeneyi duṣcarita kiyalā. menna mē piḷiban̆dava mūlikavannā vū dharmayak dēśanā kirīmē hækiyāva tiyenna ōnē paṭan gannavā.

그렇다면 중생이 nibbāna를 깨달으려면, 먼저 ‘이것이 sucarita요 이것이 duccarita다, 이런 원인으로 duccarita가 된다’ 하는 바탕이 되는 dharma를 가르칠 수 있어야 하고, 거기서 시작합니다.

menna mē æs tamayi maha bōsatvaru issellāma lōkeṭa dunnē.

바로 이 눈이 위대한 bodhisatta들이 맨 먼저 세상에 준 눈입니다.

andaya oyāgē sucarita duccarita dannē nætuva guṇadharma guṇāguṇa dannē nætuva hon̆da naraka tērum ganna bæruva naraka dē hon̆dayi kiyalā, hon̆da dē narakayi kiyalā mē vagē mulā sahakata avidyāven bæhægatta nigamaṇa valin. mōhayen bæhægatta nigamalin lōka sattvaya maṁulā velā innakoṭa menna mē maṁgulāva duru karanna ē pudgalayāṭa mūlika ārambhaka vannadē labā denīmaṭa

중생이 눈먼 채 sucarita와 duccarita를 모르고, 덕과 허물을 모르고, 좋고 나쁨을 알아보지 못하고, 나쁜 것을 좋다 하고 좋은 것을 나쁘다 하는, avijjā와 moha에 빠진 미혹한 결론 속에서 길을 잃고 있을 때, 그 미혹을 걷어 내도록 그에게 첫 바탕을 주려고,

ara mahā bōsatvayāṇan vahansēlā nivana kiyannē mokakda kiyalā tērum aragena ē nivanaṭa maga tērum aragena ēkaṭa āvitīraṇa vanna kara yutu pasutalaya tērum aragena ēkaṭa maga pādalā dena kaṭayutu karanavā.

그 위대한 bodhisatta들은 nibbāna가 무엇인지 알고, nibbāna로 가는 길을 알고, 거기에 들어서는 데 필요한 바탕을 알고서 그 길을 열어 주는 일을 합니다.

menna mē ārambhaka kaṭayutu karagena yannē unvahansēlā ektarā pirisak sāmānya lōkayāgen næva ara pahat peḷē inna pr̥thagjana lōkayāgen koṭasak mēken nidahas karanna unvahansēlāma ārambha karana gamanak ēken nidahas karanna pæssa nidahas karanna tænaṭa pūrṇa karagatta budupiyāṇan vahansēlā dunna dharmaya aragena nemeyi unvahansēlā yannē.

이 첫걸음의 일을 해 나가는 것은, 그분들이 보통 사람들, 낮은 자리에 있는 puthujjana의 한 무리를 여기서 벗어나게 하려고 스스로 시작하는 길입니다. 이미 완성에 이른 Buddha들이 주신 dharma를 받아 들고 가는 것이 아닙니다.

ē budupiyāṇan vahansēlā yam nuvaṇak vartanaya karenna yam pūrṇabhāvayaṭa pat karenna lōkayā mudavannaṭa væḍapillak kaḷāda mamat eban̆duma ara mulāvaṭa væhilā inna lōkayāgē koṭasak aragena ekatu karalā hadalā eyi ē kramenma genihillā hiṭā mamat mudalā dānna. ēkaṭa væḍa karanavā. ēkayi magē væḍa piḷivilalā kiyalā gattā nam anna eyāṭa kiyanavā mahā bōsatvarungē caritaya.

‘그 Buddha들이 어떤 지혜를 이루고 어떤 완성에 이르러 세상을 건지려고 일을 하셨듯, 나도 그처럼 미혹에 덮인 세상의 한 무리를 데려다 모으고 다듬어 그 방법대로 이끌어 건져 내리라. 그 일을 하리라. 그것이 나의 일이다’ 하고 받아들였다면, 그것을 위대한 bodhisatta의 삶이라고 합니다.

unvahansēlā ē nisā paṭan ganna tæna paṭan. mēvā duṣcarita menna mē hētuven duṣcarita vennē. menna sucaritaya mē hētuven sucarita vennē. menna metana paṭan vena mūlika dharma dēśanāvak lōkayāṭa karanavā. menna mē nisā lōka satyayāgē mulā asāgata dr̥ṣṭiya nætivelā.

그러므로 그분들은 시작해야 할 자리에서 시작합니다. ‘이것이 duccarita이고 이런 원인으로 duccarita가 된다. 이것이 sucarita이고 이런 원인으로 sucarita가 된다’ — 여기서 시작하는 바탕의 dharma를 세상에 가르칩니다. 그로써 중생의 미혹한 견해가 사라집니다.

hon̆da naraka tērum ganna sucarita duṣcarita tērum ganna ārambhaka æhæk pahaḷa karalā denavā. menna mēvā apramāṇa lōka satvayanṭa apramāṇa dunnā.

좋고 나쁨을 알아보고 sucarita와 duccarita를 알아보는 첫 눈을 열어 줍니다. 이것을 헤아릴 수 없는 중생에게 헤아릴 수 없이 주었습니다.

menna nivan dækīmaṭa pāramipamitā puranna pūjā karapu æs. lōkayāṭa parityā karapu æs onna ōvayi. dæn mēken apiṭa tērenavā. yam

이것이 nibbāna를 보기 위해 pāramitā를 채우며 바친 눈, 세상에 내어 준 눈입니다. 바로 이것입니다.

onna ōvayi. dæn mēken apiṭa tērenavā. yam kenekuṭa nuvaṇa dunno nuvaṇaṭa maga pādalā dunno. hētuvē phala vaśayen nuvaṇa labanna hētu venavā.

이제 여기서 우리는 압니다. 누군가에게 지혜를 주었다면, 지혜로 가는 길을 열어 주었다면, 원인과 열매로서 그것이 지혜를 얻는 원인이 됩니다.

anna hētuvaṭa phalaya dunna dē læbennē.

원인에 맞는 열매가 돌아오는 것입니다.

pæpuru dēṭa anuvayi asvænnē.

뿌린 대로 거둡니다.

mē mas mas æs ṭikak dunna nam ehema unvahansēṭa yana aya tæna mas æs goḍāk hamba vennē. phalaya vaśayen.

살로 된 눈을 몇 개 주었다면, 그분에게는 열매로서 살로 된 눈이 잔뜩 돌아올 뿐입니다.

olu ehema dunnanam olu dahakaṭa hamba veē ekkenekuṭa hambavenna tiyennē ehema mas geḍi oya mas nilē valin tiyena olu geḍi ṭika æṭa kaṭukolin tiyena olu gæḍa ṭika dunna nam ehema ē jātiyē oḷu gæḍi goḍāk hētuvara phalaya vaśayen hamba vennē. anna hētuvaṭa phalaya dakinna ōnē.

머리를 주었다면 한 사람이 머리 열 개쯤을 얻게 되겠지요. 살과 피로 된 머리, 뼈로 된 머리를 주었다면 그런 머리통을 열매로 잔뜩 얻을 뿐입니다. 원인에 맞는 열매를 보아야 합니다.

hæbæyi api lōkayaṭa kaṭayutu karanakoṭa api kiyanavā mēka api oluvak nædda mē karalā tiyena væḍē balapa

그런데 우리는 세상에서 일할 때 ‘머리가 없느냐, 해 놓은 꼴을 봐라’ 하고 말합니다.

oluva tiyana eka mehema ēvā karanavada? dæn mē vacanaya api adat bhāvitā karanavā. ē mona oluvada? ara æṭakaṭu sahita mas lē sahita oluvada oya kivvē?

‘머리 있는 사람이 이런 짓을 하느냐?’ 이 말을 우리는 오늘도 씁니다. 그것은 어떤 머리입니까? 뼈와 살과 피가 있는 그 머리를 말한 것입니까?

nǣ mē tērum ganna puḷuvan nuvanaṭayi mē kiyannē oluva kiyalā. mēka oluvak næti væḍama karalā tiyennē. anna ē vagē tērum ganna hækiyāvak næti manussayinṭa yathārthaya pennā denakoṭa tērum gænīmē olu hamba venavā. tērum ganna puḷuvan olu geḍi hamba venavā.

아닙니다. 알아듣는 지혜를 머리라고 하는 것입니다. ‘머리 없는 짓을 했다’는 것이지요. 그처럼 알아들을 힘이 없는 사람들에게 참모습을 보여 주면, 알아듣는 머리를 얻게 됩니다. 알아들을 수 있는 머리통을 얻게 됩니다.

meccara kal oluva tibuṇā. maslē oluvak vitarayi. væḍak karanna giyahama oluva næha. anna oluva nǣha kiyana eka tēruvā ganna ōnē. ē kiyannē maslē olu ehema nætuvā nemeyi. ehema ēma lōkē næhæ.

지금까지도 머리는 있었습니다. 살과 피로 된 머리뿐이었지요. 일을 하려 들면 머리가 없습니다. ‘머리가 없다’는 말을 그렇게 알아들어야 합니다. 살과 피로 된 머리가 없다는 것이 아닙니다. 그런 일은 세상에 없습니다.

ē geḍiya kāṭat tiyenavā enna enna hæma viniyaṭama oloṭa ōnaṭa tiyenavā. mahōḍayāṭat ēva tiyenavā. hæbæyi eyāṭa næti ekak tiyenavā. næna nuvaṇin kāraṇākāraṇa hariyaṭa vaṭahaganna puḷuvan oluvaknē.

그 머리통은 누구에게나 있습니다. 어떤 짐승에게나 머리는 있습니다. 바보에게도 있습니다. 그러나 그에게 없는 것이 하나 있습니다. 지혜로 옳고 그름을 바르게 가려낼 수 있는 머리입니다.

anna ara maslē olu geḍiya ætulē tiyena hasbōkaṭa yathārthaya denavā menna mēka dāganin ōgaṭa oluvak nætuva jīvat yamīṭa passē. ammā tāttā han̆dunāgani.

그 살과 피로 된 머리통 속 빈자리에 참모습을 넣어 줍니다. ‘머리 없이 살아왔으니 이제 이것을 넣어라. 어머니 아버지를 알아보아라.

væḍi hiṭiya han̆dunapan. guruvaru han̆dunagani. oluvak ætiva væḍa karapan. læjjā næti karanna epā. mē vagē vidyut cakka karanna epā. oluvak ætiva væḍa karanna purudu eyallā.

어른을 알아보아라. 스승을 알아보아라. 머리를 갖고 일하라. 부끄러움을 잃지 마라. 이런 짓을 하지 마라. 머리를 갖고 일하는 버릇을 들여라.’

menna mē kiyana avavāda anuśāsanāva mul karagena ēkē tiyena vaṭinākama pennalā dīlā. anna ēkaṭa karanna dharma dēśanā karanavā bōsatan vahansē velāvē sasara enakoṭa menna mē vidihaṭa oluvak næti ayaṭa oluvak læbenna kiyana gnāna darśanayak pahaḷa karanna hētu veena parisarayak hadalā denavā. gnānayaṭa parisarayak hædut hētuya phalaya vaśayen sarvatta sahat gnānayaṭa hētukāraka vana pāramitā pirenavā.

이런 일깨움과 가르침을 바탕으로 그 값어치를 보여 주며, bodhisatta께서는 saṃsāra를 거쳐 오면서 그것을 위해 dharma를 가르칩니다. 이렇게 머리 없는 이들이 머리를 얻도록 지혜의 눈을 일으키는 환경을 만들어 줍니다. 지혜를 위한 환경을 만든 것이 원인이 되어, 그 열매로 sabbaññuta ñāṇa의 원인이 되는 pāramitā가 채워집니다.

menna nuvaṇa puranna. buddhō sabbaṁcita gnānō kiyana anna ē mahā gnānaya praguṇa karanna avaśya karana hētuva tamayi lōka satvayā gnānavanta kirīma. ēkaṭa maga pādāīma. ē hētuvē phalaya vaśayen sarvatta gnānaya labanna avaśya karana pāramitā pirenavā.

이렇게 지혜를 채웁니다. ‘Buddho sabbaññuta ñāṇo’라 하는 그 큰 지혜를 닦는 데 필요한 원인은 중생을 지혜롭게 하는 것, 그 길을 열어 주는 것입니다. 그 원인의 열매로 sabbaññuta ñāṇa를 얻는 데 필요한 pāramitā가 채워집니다.

æn̆gē tiyena mas dunnot onam henas kuṭṭiyak hambē pratiphalaya vagē. masanaṭa masa hambava.

몸의 살을 주었다면 그 열매로 살덩이나 얻겠지요. 살에는 살이 돌아옵니다.

hæbæyi māṁsa kiyannē monavada?

그런데 māṃsa(살)란 무엇입니까?

sāra dharma valaṭa kiyanavā mahansa.

sāra dhamma(알찬 덕목)를 살이라고 합니다.

yamkisi pudgalayekgē sāra dharma nætuvahama ū æṭṭarayi kaṭṭayi. æṭṭarakam karanavā, kaṭṭakam karanavā, æṭayi kaṭuyi matu vennē.

어떤 사람에게 sāra dhamma가 없으면 그는 뼈처럼 고집스럽고 가시처럼 거칩니다. 고집을 부리고 거칠게 굴며, 뼈와 가시가 드러납니다.

menna mē æṭa kaṭu væhilā tiyennē monavada? sāra dharma nævati mahansaya.

이 뼈와 가시를 덮는 것은 무엇입니까? sāra dhamma라는 살입니다.

yathaharthaya dænagattā nam sāravaddaya haravaddaya dænagattā nam eyā æṭṭaraṭa vennē nǣhæ kaṭṭa vennē næ. æṭṭara gati kaṭṭa gati næti velā. niyama dæhævi gætiya æti yahapat pudgalayek bavaṭa patvenavā. menna mēkaṭa kiyanavā māṁsaya læbuvā kiyalā.

참모습을 알았다면, 무엇이 알차고 무엇이 알맹이인지 알았다면, 그는 고집스럽지도 거칠지도 않습니다. 고집스럽고 거친 성미가 사라지고 바른 성품을 지닌 좋은 사람이 됩니다. 이것을 살을 얻었다고 합니다.

menna mē māṁsaya tamayi mahōsaturu pāramitāpura valaṭa lōkayāṭa labā dena mahansaya.

바로 이 살이 위대한 bodhisatta들이 pāramitā를 채우며 세상에 내어 준 살입니다.

ara sāhitya pot liyanna gihillā ōvā okkoma mē laukikatvayē tiyena æṭa kaṭu valaṭayi mas valaṭayi mē kaya tiyena kǣli valaṭa ayi ven karalā ōvaṭa tamayi itin mahā mē raksaṭa meccaraṭa dan dunnā æs dandunā ahasē taru gahanna itin mehema kiya kiyana o mē sāhitya gotanavā. sāhitya katāvala gattaṭa passē api dharmayen piṭa gihillā mē laukikatvayaka ræn̆denavā. yathābōdhaya labanna bæruva yanavā.

그런데 문학 책을 쓰는 이들은 이것을 모두 세속의 뼈와 살, 몸의 조각으로 돌려, 큰 나찰에게 이만큼 dāna를 주었다, 하늘의 별을 덮을 만큼 눈을 주었다 하는 식으로 이야기를 엮습니다. 문학 이야기를 받아들이고 나면 우리는 dharma 밖으로 나가 세속에 머뭅니다. 참된 깨달음을 얻지 못하고 맙니다.

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

ekina ekāṭa kiyanavā dæn lēvarumakkārayā kiyalā kiyannē lēnǣyā kiyannē bohōma ḷan̆gin ætuḷu karana lanyitama pudgalayā. atharinna bæhæ lēsiyen dukak karadarayak vunāma eyāṭa nobalā inna bæha. anna ē vidihaṭa dayānukampā hæn̆gīmakin anyavana sahayōgayen kaṭayutu karana gati lakṣaṇayak tiyenavā bohoma vædagat ekak. menna mēkaṭa kiyanavā leya kiyalā.

서로를 두고 ‘피붙이’라고 하지요. 피붙이란 아주 가까이 품어 들인 가장 친한 사람입니다. 쉽게 내버릴 수 없고, 괴로움이나 어려움이 생기면 모른 척할 수 없습니다. 그렇게 자비와 연민으로 서로 도우며 지내는 아주 소중한 성품이 있습니다. 바로 이것을 피라고 합니다.

layānita bava menna mē lananitava saman̆ga samādhānayen jīvat venna maga pādalā dīlā lōkayaṭa avavāda anuśāsanā karalā ēkē tiyena vaṭinākama kiyā dīlā ekāmen jīvat vīmaṭa maga pādā denavā lōkaya tuḷa menna mēka hon̆da væḍak kiyalā.

정다움, 그 정다움으로 사이좋게 살아가도록 길을 열어 주고, 세상에 일깨움과 가르침을 주어 그 값어치를 알려 주며, 하나 되어 살아가도록 길을 열어 줍니다. 이것이 세상에서 좋은 일이라고요.

menna mēka bohōma samagaṭa samādānayaṭa udav nuvaṇakkāra gnānaka gōcara pasutalayak æti karana dharmayak. menna mē lēta dan dunnaṭa passē ēka nivan dakinna hētu vena pāramitā parīmak vaenavā. lovturā avabuddhatvayaṭa tiyena pāramitā parīmak venavā.

이것은 화합과 평화를 돕고, 지혜롭고 지혜로 다가갈 수 있는 바탕을 만드는 dharma입니다. 이 피를 dāna로 준 뒤에 그것은 nibbāna를 보는 원인이 되는 pāramitā가 되고, 세상을 넘어선 Buddha됨을 향한 pāramitā가 됩니다.

am̆bu kiyalā kiyannē gǣṇu nemeyi.

ambu(아내)라는 말은 여자를 뜻하는 것이 아닙니다.

am̆bu kiyannē hitavat karana abayāluvak abha yāḷuvā kiyannē bohōma hitavat dukēdī sæpayēdī pihiṭavena karadarayakidī maga nohana menna gati lakṣaṇaya.

ambu란 마음을 함께하는 amba yāḷuvā(아주 가까운 벗)입니다. amba yāḷuvā란 매우 가까워서 괴로울 때나 즐거울 때나 힘이 되어 주고, 어려울 때 피하지 않는 그런 성품입니다.

bhāryāvaṭa am̆buvā kiyanna hētuvat ēkayi. svāmīnyāṭa karadarayak vunāma bhāryāva dālā yannē nǣ. hæma æpasthānayakma karalā kohomahari goḍaganna balamu. magē svāmī puruṣayā anēda kiyalā. menna mē gati lakṣaṇaya æti nisāma bhārayāvaṭa am̆bu kiyanna paṭan gattē ēkayi.

아내를 ambu라고 부르는 까닭도 그것입니다. 남편에게 어려움이 생기면 아내는 버리고 떠나지 않습니다. 온갖 시중을 다 들며 ‘어떻게든 일으켜 세우자, 가엾은 내 남편’ 합니다. 이런 성품이 있기 때문에 아내를 ambu라고 부르기 시작한 것입니다.

am̆bahaḷu guṇaya ē hētu venin am̆buvā kivvē. gǣṇi hinda gǣniyak nisā buvā kivvā nemeyi.

amba 벗의 덕 때문에 ambu라 한 것이지, 여자라서 ambu라 한 것이 아닙니다.

tamanṭa avaśya karannā vū duka sæpa balalā ē kerehi bohoma ādarayen karaṇāven kaṭayutu karamin ē æpasthāna karamin ē svāmiyā kerehi gauravayen kaṭayutu karana gati lakṣaṇaya nisā ē bhāryāvaṭa ē gati lakṣaṇaya tiyena nisā eyāṭa am̆buva kivvē.

남편에게 필요한 괴로움과 즐거움을 살피고, 그를 사랑과 연민으로 대하며 시중을 들고, 남편을 공경하며 대하는 그 성품이 아내에게 있기 때문에 ambu라 한 것입니다.

ehenam am̆bu dan dunnā kivvē lōkayaṭa onna oya gati lakṣaṇaya gatiguṇaya dan dunnē.

그렇다면 ‘ambu를 dāna로 주었다’는 것은 세상에 바로 그 성품, 그 덕을 주었다는 것입니다.

ekāmen jīvat siyalla. dukē sæpedī mēmē hæma kenāma ekatu velā. ē bedā hadāgena kaṭayutu karapallā dukēdī maga arinna epā. trilak rōgayak hædunāma atæralā dālā yanna epā. ehema karanna hon̆da næha. anna ē ōnē sahayōgayen ādhārayen jīvat vena upakārayaṭa kr̥tōpakāra salakanna. menna mē ādi vaśayen pennana ēvā tamayi am̆bu.

‘모두 하나 되어 살아라. 괴로울 때나 즐거울 때나 모두 함께 모여 나누며 지내라. 어려울 때 피하지 마라. 누가 병이 들었다고 내버리고 떠나지 마라. 그러는 것은 좋지 않다. 서로 돕고 받쳐 주며 살고, 받은 도움을 갚아라.’ 이런 식으로 보여 주는 것이 바로 ambu입니다.

ē vagēma daranna sudusu dē mokakda daru? mē poḍiyevun peṭav nemeyi mē kiyannē kella kollō nemeyi mē kiyannē. tamanṭa upanna tamanṭa dāpu upanṭa nemeyi mē kiyannē daru kiyalā. monavada daranna sudusu monavada daranna nusuudusu?

또 지니기에 알맞은 것은 무엇인가, 그것이 daru(자식)입니다. 어린 아기를 말하는 것이 아닙니다. 딸아이 사내아이를 말하는 것이 아닙니다. 자기에게서 난 아이를 daru라 하는 것이 아닙니다. 무엇이 지니기에 알맞고 무엇이 알맞지 않은가입니다.

yamak lōbha sahagatana nam, dvēśa sahagata nam, mōha sahagata nam ēvā daranna sūsu ēvā nemeyi. satara apaha gata vena ēvā.

무엇이 탐욕을 띠고, 성냄을 띠고, 어리석음을 띤다면 그것은 지니기에 알맞지 않습니다. 네 apāya로 가는 것들입니다.

alōbha sahagata nam, addēśa sahagata nam, amōha sahagata nam ēvā daranna ēvā sugatiyaṭa yana ēvā.

탐욕 없음, 성냄 없음, 어리석음 없음을 띤다면 그것은 지닐 만한 것, sugati로 가는 것입니다.

uparima vaṭigatiya siyaluma sasara duka duru karanna tiyenavā menna mē dharmaya taraṁga. menna dæriya yutuyi.

가장 큰 값어치는 모든 saṃsāra의 괴로움을 걷어 내는 바로 이 dharma에 있습니다. 이것을 지녀야 합니다.

menna mēka paṭan gatta tænpaṭama duṣcaritaya daranna epā. sucaritaya daranna. pāpaya daranna epā. pina daranna. menna dæriya yutu ēvā dunna nisā kiyanavā. daruvō kiyalā daruda dan dunnā.

이것이 시작된 바로 그 자리에서부터, duccarita를 지니지 마라, sucarita를 지녀라. pāpa를 지니지 마라, puñña를 지녀라 — 이렇게 지녀야 할 것들을 주었기 때문에 ‘자식을 주었다’, daru를 dāna로 주었다고 하는 것입니다.

sahalē kiyannē ekāgē lēva hā samānava ekā samānava tamā samānava anyayan saman̆ga hitalā jīvat vīma tamā attānaṁ upamaṁkattā nahaneya kiyana ekak tamā upamā karenna ghātanaya karanna epā nasanna epā.

‘같은 피’란 남을 제 피와 같이, 저와 같이 여기며 함께 살아가는 것입니다. ‘attānaṃ upamaṃ katvā na haneyya’, 곧 자기를 견주어 보아 죽이지 말고 해치지 말라는 것입니다.

menna mē ākārayen menna mēka tamayi. saha eya samānava jīvat venavā havā sāliya kiyannē.

이렇게, 바로 이것이 같은 피처럼 함께 사는 것, Jāli라는 것입니다.

ēka daruvek tamayi sāliya.

그것이 자식 Jāli입니다.

eka āvā vagē ekē hā samānava jīvat vennē.

자기와 같은 이와 하나처럼 함께 살아가는 것입니다.

maṭa vagēma tamayi anikarat dukak æti vennē. tamā samāna karalā balanna. mama vāyagēmayi anit pudgalayā dukaṭa kæmati nǣha. asāhanayaṭa kæmati næhæ. nindā labanna kæmati næhæ. apahata labanna kæmati nǣha. mama sænīmen inna kæmati nam anya satvayak sænasimin inna kæmatiyi.

‘나와 똑같이 남에게도 괴로움이 생긴다.’ 자기와 견주어 보라는 것입니다. 나와 같이 남도 괴로움을 싫어합니다. 불안을 싫어합니다. 모욕받기를 싫어합니다. 업신여김받기를 싫어합니다. 내가 평안히 있고 싶다면 다른 중생도 평안히 있고 싶어 합니다.

menna mē salaya ætuva jīvat venna sāliya labāgena innē. ka dan. daruvek kona sāliya dan̆dunā.

이런 마음으로 살아가는 것이 Jāli를 얻은 것입니다. 자식 Jāli를 dāna로 준 것입니다.

kr̥ṣṇa bhava hevat satara apaha dharmayangen venvelā. pahat baven venvelā. ē pahat baven dinalā yahapatak karaganna nam menna mē guṇa daranna ōnē. eyā kr̥ṣṇabhāvayaṭa hevat kaḷu bavaṭa nætnam duṣcarita bavaṭa pat vennē næha. ē kaḷu bava kr̥ṣṇa bava dināganna ōnam menna mē ārya mārgaya nætnam mē yahapat maga anugamanaya karanna. tr̥ṣṇa bava dina dharmaya tamayi krisṇa dīlā.

kṛṣṇa(검은) 상태, 곧 네 apāya의 것들에서 떨어지고, 낮음에서 떨어지는 것입니다. 그 낮음을 이기고 좋은 것을 이루려면 이런 덕을 지녀야 합니다. 그러면 그는 kṛṣṇa 상태, 곧 검은 상태, duccarita의 상태에 떨어지지 않습니다. 그 검음을 이기려면 이 ariya의 길, 이 좋은 길을 따르십시오. 검음을 이기는(jina) dharma, 그것이 Kṛṣṇājinā를 준 것입니다.

sasarē ena gaman dandunē sāli aya kris dina aya tamayi hæmatænama.

saṃsāra를 거쳐 오면서 어디서나 dāna로 준 것은 Jāli와 Kṛṣṇājinā였습니다.

ēka atda bæka vitarak nemeyi ōka kaḷē. poḍi pæṭal dan dunnā nemeyi. sāliya āyē krisṇajina aya dan dunnā.

그것은 단지 그 일만 한 것이 아닙니다. 어린 아이들을 준 것이 아닙니다. Jāli와 Kṛṣṇājinā를 dāna로 준 것입니다.

eka lēhā samānava jīvat venna ekāmayen jīvat venna pahat bhaven atamidilā yathārthayen dinā jaya grahaṇaya karā enna mēkayi kramaya. mēka tamayi sāliyaka hin̆dena tamayi saṁsārē enakoṭa pāramitā hæmatænama dan dunnē.

같은 피처럼 함께 살고, 하나 되어 살고, 낮은 자리에서 벗어나 참모습으로 이겨 승리에 이르는 것, 이것이 그 길입니다. 이것이 바로 saṃsāra를 거쳐 오며 pāramitā로서 어디서나 준 Jāli와 Kṛṣṇājinā입니다.

sāhi katāvaṭa inakoṭa oya dennā kellekuyi kollekuyi viva vuṇā.

문학 이야기로 들어가면서 그 둘은 딸아이와 사내아이가 되었습니다.

ē katāvaṭa tamayi antima ṭa goḍa næguvē. īṭa passē katāva goḍanna ægalā katāva oppu karanna sākṣakayak ahaval kiya tamayi ē kālē sāliya kivvē. hāl kiyena tamayi krisjanā kivvē kiyalā tava sāhibu nægu. antimaṭa balanakoṭa ara laukika katāvama uppu karanna sādhaka hadalā minihā moṭa vuṇā daham avabōdhayen torava vuṇā. itin mēken tērum ganna ōnē mē

그 이야기를 끝까지 쌓아 올렸습니다. 그 뒤에는 이야기를 부풀리고 그것을 증명하려고 ‘그때 Jāli라는 말은 무엇을 뜻했다, Kṛṣṇājinā라는 이름은 어떤 까닭에서 나왔다’ 하는 식으로 또 문학을 덧쌓았습니다. 끝에 가서 보면, 그 세속 이야기를 증명하려고 근거를 만들다가 사람은 둔해지고 dharma의 깨달음과는 멀어졌습니다.

vuṇā. itin mēken tērum ganna ōnē mē hæma ekakma guṇa yahapat guṇadharma laukika guṇadharmayen in̆dalā ekin ekaṭa pūrṇaya karalā praguṇa vecca kenāṭa lōkōttara guṇadharmaya kiyā dena tanṭa unvahansē lovturā buduvelā kaṭayutu kaḷā. etanin sasara duken sadahaṭama nidahas velā nivuṇā ē guṇaya æsuru karalā. ēkayi niyama kramaya.

그러니 여기서 알아야 합니다. 이 모든 좋은 덕을 세속의 덕에서부터 하나하나 채워 닦은 이에게, 세상을 넘어선 덕을 가르치는 자리에까지 그분은 세상을 넘어선 Buddha가 되어 일하셨습니다. 거기서 그 덕에 기대어 saṃsāra의 괴로움에서 영원히 벗어나 꺼지셨습니다. 그것이 참된 길입니다.

tathā praśnayak tiyenavā mē ārya maitrī bhāvanāvē duka rōgaya ē vagēma baya ginna dāhaya sōkaya rāgaya bæmma sayura katara an̆dura mē san̆dahan eyā pæhædili karalā ham ē gænīmaṭa avaśyayi kiyalā kiyanavā bohoma hon̆dayi eka mokada maitrī bhāvanāvēdī ārya maitriya kiyana ekayi lōka sammata maitriya kiyayi dekak. ōka tōrāganna ōnē. [ugura kǣrīma] budupiyāṇan vahansē

또 물음이 있습니다. ariya mettā bhāvanā에 나오는 괴로움, 병, 그리고 두려움, 불, 타오름, 슬픔, 탐욕, 묶임, 바다, 사막, 어둠을 풀어 달라는 것입니다. 아주 좋은 물음입니다. mettā bhāvanā에는 ariya mettā와 세상이 정한 mettā, 이렇게 둘이 있기 때문입니다. 그것을 가려내야 합니다. [헛기침]

ōnē. [ugura kǣrīma] budupiyāṇan vahansē dēśanā karanavā mama dēśanā karapu maitrī bhāvanāva. ēkē arthaya dannavānam māgen ahagatta kenek hæra.

Buddha께서 설하십니다. 내가 가르친 mettā bhāvanā의 뜻을 아는 이는, 나에게서 들은 사람 말고는,

ē bhāvanāvē arthaya tun lōkayē tava kisivet dannē næha. budupiyāṇan vahansē pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā.

그 수행의 뜻을 세 세계에서 아무도 알지 못한다고. Buddha께서 분명하게 설해 두셨습니다.

unvahansē dēśanā karapu maitrī bhāvanāvē niyama arthaya unvahansēt unvahansēgen ahagatta śrāvakayakut ærenna tavat lōkē danna kenek nǣ.

그분이 가르친 mettā bhāvanā의 참뜻은, 그분과 그분에게서 들은 sāvaka 말고는 세상에 아는 사람이 없습니다.

ehenam anyakuṭa gōcara nǣ.

그러니 다른 이에게는 닿지 않는 것입니다.

ehenam mokada vennē?

그러면 어떻게 됩니까?

mē duka kiyana eka kiyanakoṭa lōkayāṭa gōcara vena dukak tiyenavā. ēka laukikatvayē laukika mānasikatvayaṭa gōcara vena duka.

괴로움이라고 말할 때, 세상 사람에게 와닿는 괴로움이 있습니다. 그것은 세속의, 세속적인 마음에 와닿는 괴로움입니다.

rōgaya kiyalā ekak tiyenavā. laukika mānasikatvayaṭa gōcara vena minissunṭa hædena unna sannipātaya baḍē ajīraṇaya oḷuva ekækkuma mē okkoma rōga onna oya rōgaya tamayi lōkayā dakina rōgaya.

병이라는 것이 있습니다. 세속적인 마음을 지닌 사람들에게 생기는 열병, 고열, 배탈, 두통 — 이 모든 병, 그것이 세상 사람이 보는 병입니다.

ehenam lōkayā dækkē næti lovturā budupiyāṇan vahansē namak pamaṇak dækalā. dēśanā kaḷa passē ē budurajāṇan vahansēgē śrāvakayinṭa gōcara vena rōgayak tiyenavā.

그런데 세상 사람이 보지 못하고 세상을 넘어선 Buddha 한 분만이 보신 병이 있습니다. 그분이 가르치신 뒤에야 그분의 sāvaka들에게 와닿는 병입니다.

ē rōgaya tavat adahatakin dena ekak. lōka sammata rōgaya tava adak. ārya vinaya rōgaya ekak lōka sammatayē tiyena rōgaya tava ekak. ārya vinayē duka ekak. lōka sammataya satvayāgē duka tava ekak. vacana ēkayi.

그 병은 다른 뜻을 지닌 것입니다. 세상이 정한 병은 또 다른 것입니다. ariya vinaya의 병이 하나, 세상의 관습 속 병이 또 하나. ariya vinaya의 괴로움이 하나, 세상이 정한 중생의 괴로움이 또 하나. 말은 같습니다.

ē vagēma āryō dakina baya ekak. lōkayāgē baya tava ekak. ē baya kiyana vacanaya kiyanakoṭa ārya arthaya ekak lōka arthaya ekak. ginna kiyanakoṭa lōkayāgē arthaya ekak āryayangē arthaya tava ekak. kivvat lōkayāgē dāhaya ekak ārya dakina tava ekak. sōkaya kivvat lōkayā dakina sōkaya ekak āryō dakina sōkaya ekak.

마찬가지로 ariya가 보는 두려움이 하나, 세상 사람의 두려움이 또 하나입니다. 두려움이라는 말을 할 때 ariya의 뜻이 하나, 세상의 뜻이 하나입니다. 불이라고 할 때 세상 사람의 뜻이 하나, ariya의 뜻이 또 하나입니다. 타오름이라고 해도 세상 사람의 타오름이 하나, ariya가 보는 것이 또 하나입니다. 슬픔이라고 해도 세상 사람이 보는 슬픔이 하나, ariya가 보는 슬픔이 하나입니다.

hariyaṭa uḍu yæṭi karalāva vāgē væḍak tamayi metana tiyennē.

여기에는 마치 위아래를 뒤집어 놓은 것 같은 일이 있습니다.

lōkayā yamak sæpayi kiyanavā nam āryō ēka dukayi kiyanavā. dæn puduma siddhiyan.

세상 사람이 무엇을 즐거움이라고 하면 ariya는 그것을 괴로움이라고 합니다. 놀라운 일이지요.

lōkaya āya dukayi kiyana yamak ænam āryō ēka vēgaṭa dukayi kiyannē nǣ.

세상 사람이 괴로움이라고 하는 것이 있다면, ariya는 그것을 그런 식으로 괴로움이라고 하지 않습니다.

mula paṭan gannakoṭama ārya dharmayen tērum ganna ōnē.

맨 처음부터 ariya의 dharma로 알아들어야 합니다.

lōkayā duka hæṭiyaṭa dakinnē monavada? avidyāven, tr̥ṣṇāven, mulā velā vælilā mē lōkayē āśvādayayi hari vædagat tiyena nigamanayaṭa bæhælā.

세상 사람은 무엇을 괴로움으로 봅니까? avijjā와 taṇhā로 미혹되어 얽혀, 이 세상의 즐김(assāda)이 아주 중요하다는 결론에 빠져서,

ē vædagat sāravat dēval anē apiṭa labanna nǣnē. ē sāravadaya næti velā giyānē. menna mē nisā ætivena dukak lōkayaṭa tiyenavā. mēka lōkayā han̆duna duka.

‘그 중요하고 알찬 것들을 아, 우리는 얻지 못하는구나. 그 알맹이가 사라져 버렸구나’ 합니다. 이 때문에 생기는 괴로움이 세상에 있습니다. 이것이 세상 사람이 아는 괴로움입니다.

mē lōkē pavatina oya du sæpayi sæpayi kiyalā ganna lōkayā balāporottu vennē nætuvahama dævi dævi tævi tævi hoyena duk veī hoyana yamak ætnam. mona taram mulā sāhakata deyakda mē lōkayā hoyannē.

이 세상에 있는 것들을 ‘즐겁다, 즐겁다’ 하고 붙들다가 바라던 대로 되지 않으면 타고 애태우며 괴로워하면서 찾는 것이 있다면, 세상 사람이 찾는 것은 얼마나 미혹된 것입니까.

lōkayā sæpayi kiyana ēvā kisima harayak næti ēvā. harayak næti ekak passē sæpayi sæpayi kiyana mulāven lōka satvayā ē pasu pasa ham̆bā venanavā duk vevī.

세상 사람이 즐거움이라고 하는 것들은 아무 알맹이 없는 것들입니다. 알맹이 없는 것을 두고 즐겁다 즐겁다 하는 미혹으로 중생은 괴로워하며 그 뒤를 쫓아갑니다.

ē nisā lōka satvayā mahā dun̆gakaṭa bhājanaya velā innē.

그래서 중생은 큰 괴로움을 겪고 있습니다.

mē sæpayi sæpayi kiyana ēvā tamayi lokuma māyāva.

이 ‘즐겁다, 즐겁다’ 하는 것들이 가장 큰 māyā(허깨비)입니다.

onna ōvā passē gihillā tamayi ugulaṭa ahuvennē.

그것들을 뒤쫓아 가다가 덫에 걸리는 것입니다.

ēvā duk goḍaṭa ayiti ēvā misak nidahasa karā yanna ayiti ēvā nemeyi.

그것들은 괴로움 더미에 속한 것이지, 자유로 가는 데 속한 것이 아닙니다.

lōkayē yamak sæpayi sammatada lōkayē apramāṇa dukginnaṭa dāhayaṭa pat karamin sæsara særisaramin geniyanna hētuven lokuma māyāva ugula ōka tamayi.

세상에서 무엇이 즐거움이라고 정해져 있다면, 그것이 바로 세상을 헤아릴 수 없는 괴로움의 불과 타오름에 빠뜨리며 saṃsāra를 떠돌게 하는 가장 큰 허깨비요 덫입니다.

lōkayā sæpayi sæpayi giyā sammata karagena tiyennē. oya passē gihin tamayi mē lōka satyaya ananta apramāṇa saṁsārē ataramaṁ velā innē.

세상 사람은 ‘즐겁다, 즐겁다’ 하고 정해 두었습니다. 그것을 뒤쫓아 가다가 중생은 끝없는 saṃsāra에서 길을 잃고 있습니다.

sasaren midenna bæri.

saṃsāra에서 벗어나지 못합니다.

jāti, jarā, vyādhi, maraṇa, sōka, paridēva, duk dommanas, upāyāsādīmē laukika vaśayen pævætmak tuḷa vin̆dina siyallaṭama gōcara velā asānariyē mānasikatvayakin, kāyikatvayakin dævi dævī tævi tævī nimak næti sasara gamanaṭa gōcara velā innē. mē sæpayi kiyana ēvaṭa sævaṭilā inna hindā.

태어남, 늙음, 병듦, 죽음, 슬픔, 비탄, 괴로움, 근심, 절망 같은 세속의 존재 속에서 겪는 모든 것에 휘말려, 불안한 마음과 몸으로 타고 애태우며 끝없는 saṃsāra의 길에 놓여 있습니다. 이 즐거움이라는 것들에 속았기 때문입니다.

mē sæpayi kiyannē mahā ugulā kiyā dækaṭa passē. lōkayā sæpayi kiyana ēvā duk goḍaṭa ayiti duk han̆dē kǣllak nēda kiyalā dakinavā ārya

이 즐거움이라는 것이 큰 덫임을 본 뒤에, ariya는 세상 사람이 즐거움이라 하는 것들이 괴로움 더미에 속한 것, 괴로움 덩어리의 한 조각이 아니냐고 봅니다.

menna āryō dakina duka.

이것이 ariya가 보는 괴로움입니다.

āryō dukayi kiyalā dækka ēvā lōkayā sæpayi kiyalā bhāra gannē ēvā.

ariya가 괴로움이라고 본 것을 세상 사람은 즐거움이라고 받아들입니다.

yathābōdhaya læbū āryayō lōkayā sæpayi kiyalā bhāragannē maragul kiyalā dakinna.

참된 깨달음을 얻은 ariya는 세상 사람이 즐거움이라고 받아들이는 것을 죽음의 덫으로 봅니다.

maragulaṭa rævaṭilā sæpayi sæpayi kiyalā ē passē ham̆bā yannavā.

죽음의 덫에 속아 즐겁다 즐겁다 하며 그 뒤를 쫓아갑니다.

dukaṭa ædalā damana lokuma koṭasa tamayi lōkayā sæpayi kiyalā mē bārāvan innē.

괴로움으로 끌어당기는 가장 큰 몫은 세상 사람이 즐거움이라고 붙들고 있는 것입니다.

ōka hariyaṭa dækka nam dukaṭa adina varavugula sæpak vennē kohomada

그것을 바르게 보았다면, 괴로움으로 끌어당기는 죽음의 덫이 어떻게 즐거움이 될 수 있습니까?

ēka mulāvaknē sæpayi kiyana dr̥ṣṭiya

즐거움이라는 그 견해는 미혹입니다.

ēkē yathārthaya bæluvot oya taram bhayānaka tavada næha mē duk goḍē. dukaṭa væḍiya bhayānakayi dukaṭa ædalā damana hētuvaṭa mokak nisāda duka kiyana eka āvā giya avindā keḷavara vuṇā.

그 참모습을 보면 이 괴로움 더미 속에 그보다 더 위험한 것은 없습니다. 괴로움보다 더 위험한 것은 괴로움으로 끌어당기는 원인입니다. 괴로움 자체는 왔다가 가고, 겪고 나면 끝나기 때문입니다.

hæbæyi dukaṭa hētuva tiyena priyamanāpayaṭa tiyena bæn̆dīma avidyāva tr̥ṣṇāva kiyana eka ananta duk dēvalaṭa ædagena yanavā.

그러나 괴로움의 원인인 좋아하고 마음에 드는 것에 대한 묶임, avijjā와 taṇhā는 끝없는 괴로움으로 끌고 갑니다.

ekin ekaṭa sambandha kara denavā. ehenam mēkē lokuma duka genak dennē mokakda lōkayā sæpayi sæpayi kiyalā sammata kara inna mulā sahakata væḍa piḷinna

하나를 다른 하나에 이어 줍니다. 그렇다면 여기서 가장 큰 괴로움을 가져오는 것은 무엇입니까? 세상 사람이 즐겁다 즐겁다 하고 정해 둔 미혹된 짓입니다.

mēka dækkaṭa passē āryō dakinavā menna mē duken nidahas venna ōnē.

이것을 본 뒤 ariya는 봅니다. 바로 이 괴로움에서 벗어나야 한다고.

menna mē duka sæpayi kiyalā hitā inna duken. kavadā hari nidahas venna puḷuvan vunot edāṭa sasara gamana ivarayi.

즐거움이라고 여기고 있는 이 괴로움에서 언젠가 벗어날 수 있다면, 그날 saṃsāra의 길은 끝납니다.

māyāva sæpayi kiyalā hitāgena innavā. māyāva yathārthayen bælama dukgulē tiyena paḷaveniva mara ugula

허깨비를 즐거움이라 여기고 있습니다. 허깨비를 참모습으로 보면, 괴로움의 구덩이에 놓인 첫째 죽음의 덫입니다.

ēka dukkan̆daṭa dānavā misā kohomada sæpa pættaṭa dānnē?

그것은 괴로움 덩어리에 던져 넣을 뿐, 어떻게 즐거움 쪽으로 던져 넣겠습니까?

sæpa sē penunaṭa āśvādenā ākārayen penunaṭa lōkayā sæpayi kiyalā sammata kaḷāṭa ēka dukaṭa ædalā damana hētuva.

즐거움처럼 보여도, 즐길 만한 모습으로 보여도, 세상 사람이 즐거움이라고 정했어도, 그것은 괴로움으로 끌어당기는 원인입니다.

ēkanē maravgula ē maravgula sæpayi kiyalā ganna sudusu

그것이 바로 죽음의 덫입니다. 그 죽음의 덫을 즐거움으로 받아들여도 되겠습니까?

anna ēka dækka davasaṭa eyā dakinavā lōkayā dækkē næti pættaka dukak.

그것을 본 날, 그는 세상 사람이 보지 못한 쪽에 있는 괴로움을 봅니다.

lōkayā yamak sæpayi kiyalā allagannavada badāgannavada? ēka lokuma maragulak ēka tamayi dukē mula kiyalā dakinavā.

세상 사람이 무엇을 즐거움이라고 붙들고 끌어안는다면, 그것이 가장 큰 죽음의 덫이요 그것이 괴로움의 뿌리라고 봅니다.

anna dækkāṭa passē mokada vennē? anna ē duka yam davasaka satvayāṭa nædda? sæpayi sæpayi kiyana mulāva yam davasaka nædda? anna edāṭa eyā duken nidahas venna maga pāda gattā.

그렇게 보고 나면 어떻게 됩니까? 그 괴로움이 중생에게서 사라지는 날이 있는가? 즐겁다 즐겁다 하는 미혹이 사라지는 날이 있는가? 그날 그는 괴로움에서 벗어날 길을 연 것입니다.

menna mē nisā lōka satvayāṭa saṁ mē ekatu sārayi kiyanna oya yam nigamanayak ætta. mēkaṭa nam saṁsāraya

그래서 중생에게는 ‘saṃ’, 곧 이 모임들이 ‘sāra’(알맹이)라는 결론이 있습니다. 그것이 saṃsāra입니다.

ōka sæpayi kiyalā tamayi lōka satyā hitannē. onna ōka duk goḍak kiyā dænagatta davasaṭa saṁsāra duken nidahas vīmē hækiyāva læbenavā.

중생은 그것을 즐거움이라고 여깁니다. 그것이 괴로움 더미임을 아는 날, saṃsāra의 괴로움에서 벗어날 힘을 얻습니다.

menna mēkaṭa kiyanavā āryava lōkayāṭa patanavā meccara kallā avidyāven tr̥ṣṇāven mulā vecca lōkayā.

이것을 두고 ariya가 세상을 위해 바라는 것이라 합니다. 이토록 오래 avijjā와 taṇhā로 미혹된 세상을 위해서요.

mōhaya nisā, avidyāva nisā bæhælā innavā. mahā mara ugulak sæpayi kiyana dr̥ṣṭiya bæhælā ēka badāgena innavā. kavadāvat sasara duken midilā sænasumak labanna puḷuvankama nǣ. oya tattvayē inna tākkal lōka satyā.

moha 때문에, avijjā 때문에 빠져 있습니다. 큰 죽음의 덫을 즐거움이라 보는 견해에 빠져 그것을 끌어안고 있습니다. 중생이 그 상태에 있는 한, saṃsāra의 괴로움에서 벗어나 평안을 얻을 수 없습니다.

lōka satyayā kerehi yahapat dayāvak anukampāvak æṭa nam sasara dukin sadahaṭama nidahas velā keḷavara vīmak ætda ē nivana hæra tavat lōka sattvayāṭa sænasumak nǣha kiyalā āryava dakinavā. ārya guṇa ættava dakinavā.

중생에게 참된 자비와 연민이 있다면, saṃsāra의 괴로움에서 영원히 벗어나는 끝이 있는 곳, 그 nibbāna 말고는 중생에게 다른 평안이 없다고 ariya는 봅니다. ariya의 덕을 지닌 이는 그렇게 봅니다.

dækkaṭa passē lōkayāṭa patanna tiyennē mokakda? ē uttarītara vannāvū nivana hærenna sadahaṭama dukē nidahas vennē ē maga hærenna tavat vaṭinādiyak mē lōka satyayāṭa patanna tiyenavada kiyalā dakinavā. monavada patanna tiyennē vena ekak. ehenam anna ārya guṇa

그렇게 보고 나면 세상을 위해 바랄 것이 무엇이겠습니까? 그 더없는 nibbāna 말고, 괴로움에서 영원히 벗어나는 그 길 말고, 중생을 위해 바랄 다른 값진 것이 있느냐고 봅니다. 무엇을 다른 것을 바라겠습니까.

tiyennē vena ekak. ehenam anna ārya guṇa æti hæti uttama vaitriyen pætik tiyenavā nam nivana hæra tavat pālanna deyak nǣhæ lōka satvayāṭa.

그렇다면 ariya의 덕을 지닌 이가 거룩한 mettā로 바라는 것이 있다면, 중생을 위해 nibbāna 말고는 바랄 것이 없습니다.

nætnam mulāvaṭa patvelā hiṭan mē duka sæpayi sæpayi kiyalā aragena dukaṭa tiyena maravvagula sæpayi kiyalā allā inna mulāva atæraṇa davasaṭa. lōka satvayā dukaṭa hētuven nidahas venavā. hētuva næti vecca tæna phalaya næti nisā jarā maraṇa sōka paridēva duk domanas upāyāskā lōkaya vin̆dina asāhanayak ætda ēken sadahaṭama nidahas vīmē hækiyāva læbenavā. menna mē haraya dækka

달리 말하면, 미혹에 빠져 이 괴로움을 즐겁다 즐겁다 하고 붙들고, 괴로움의 죽음의 덫을 즐거움이라고 붙들고 있는 미혹을 놓아 버리는 날, 중생은 괴로움의 원인에서 벗어납니다. 원인이 사라진 자리에는 열매가 없으니, 세상이 겪는 늙음, 죽음, 슬픔, 비탄, 괴로움, 근심, 절망의 불안이 있다면 그것에서 영원히 벗어날 힘을 얻습니다.

hækiyāva læbenavā. menna mē haraya dækka āryayō anē mē lōka satyayāṭa mulā pætumak nemeyi mama patanna. sadahaṭama duken nidahas vīmē sænasumak yam tænakada anna ēka hærenna tavat sænasumak lōkayaṭa nǣha kiyalā dækalā anna ēka læbēvā.

이 알맹이를 본 ariya는 ‘아, 내가 중생을 위해 바라는 것은 미혹된 바람이 아니다. 괴로움에서 영원히 벗어나는 평안이 있는 곳, 그것 말고는 세상에 다른 평안이 없다’고 보고서, ‘그것을 얻기를’ 하고 바랍니다.

[ugura kǣrīma] ē san̆dahā maṭa hiten kayen vadanaya yam kāya karmayak, vacaya karmayak, manō karakmayak kaḷa hækida mama anna ē udavva lōkayāṭa karanavā kiyana adahasak āvā nam menna mēkaṭa kiyanavā āryayangē maitriya.

[헛기침] ‘그것을 위해 내가 마음과 몸과 말로 할 수 있는 몸의 kamma, 말의 kamma, 마음의 kamma가 있다면 그 도움을 세상에 하리라’ 하는 뜻이 일어났다면, 이것을 ariya의 mettā라고 합니다.

ehenam mē sæpayi kiyalā hitā inna eka maragulā kiyā pennu dunna ekama uttamayā lovturā budupiyāṇan vahansē pamaṇayi ōka dækkē. dækalā tamayi lōkē ara pennalā dunnē. ehenam ē duka han̆dunāganna kramayak tava vidihakin nǣhæ. lovturā budurajāṇan vahansē nāgen dunna dharmaya tuḷin api dænagattot ærenna ē soyambut gnānayen avabōdha karapu budupiyāṇan vahansē ærenna mē maragula dukayi kiyalā hiṭan dækkē nǣha kavuruvak. mēkema kotana harieenak sæpayi kiyalā allagattā.

그렇다면 즐거움이라고 여기는 것이 죽음의 덫임을 보여 주신 오직 한 분의 거룩한 이, 세상을 넘어선 Buddha만이 그것을 보셨습니다. 보시고서 세상에 보여 주셨습니다. 그러니 그 괴로움을 알아볼 다른 길은 없습니다. 세상을 넘어선 Buddha께서 주신 dharma를 통해 우리가 알게 되는 것 말고는, sayambhū 지혜로 깨달으신 Buddha 말고는, 이 죽음의 덫을 괴로움이라고 본 이는 아무도 없었습니다. 모두 그 안의 어딘가를 즐거움이라고 붙들었습니다.

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

sasara gamanaṭa hētu vena ē ētæna bæn̆dīmaṭa hētu vena mara ugula mara ugulak hæṭiyaṭa dækkē lovturā budurajāṇan vahansē anna ē kisima kenek ōka dækkē næti nisā atana hon̆dayi, metana hon̆dayi, divya lōkē hon̆dayi, sargaya hon̆dayi, brahma lōkaya hon̆dayi, brahma lan̆gaṭa yana eka hon̆dayi. atana metana hon̆dayi kiyalā pævætmē tibena ara upādānaya karannā vū ugulakma allā dunā hon̆dayi kiyalā. ehenam hon̆da ēka dækalā næha kavuruvak. ada venakan oppu ka næhæ.

saṃsāra의 길과 곳곳의 묶임을 일으키는 죽음의 덫을 죽음의 덫으로 보신 분은 세상을 넘어선 Buddha이십니다. 다른 누구도 그것을 보지 못했기에, ‘저기가 좋다, 여기가 좋다, 천신의 세계가 좋다, 하늘나라가 좋다, Brahma 세계가 좋다, Brahma 곁으로 가는 것이 좋다’ 하며 존재 속에서 붙들게 하는 바로 그 덫을 좋다고 붙들어 주었습니다. 그러니 그 참된 것을 본 이는 아무도 없습니다. 오늘에 이르기까지 아무도 증명하지 못했습니다.

ōna taram dārśanikaya lōkē pahaḷa vecca aya gæna api ahalā tiyenavā. mē kālē vena tavat dārśanika han̆denavā.

세상에 나타난 숱한 철학자들에 대해 우리는 들었습니다. 이 시대에도 철학자는 또 생겨납니다.

oya atara budurajāṇan vahansēt tēgolē ekkenek hæṭiyaṭa dhārśanikayek hæṭiyaṭa api san̆dahan karanavā. ehenam mē maragula maragulē yathārthaya pennalā dunna aya tavat innavada?

그 가운데 Buddha도 그들 가운데 한 분, 한 철학자로 우리는 말합니다. 그렇다면 이 죽음의 덫, 죽음의 덫의 참모습을 보여 준 이가 또 있습니까?

pævætma tuḷa yam tænaka innavā nam yamek haṭagattu. ē haṭagænīma nisā jarāvaṭa vyādhiyaṭa maraṇayaṭa sōkayaṭa dukaṭa domnasaṭa siyallaṭama pat vennavayi kiyalā pennunē uttamayā kavuda tama ætta pennu duna ekama uttamayek innavā ē tamayi lovturā budurajāṇan vahansē kivva uttamaya tavat koccara davasanagi hiṭiyat otana nam pennuvē næha. tāvakālika satara bādhakayen nidahas velā inna tæn pelā ēka hon̆dayi kivvā. hæbæyi ēgoran dos kiyanna bæhæ. mē pævætma hæṭiyaṭa ēkat hon̆dayi.

존재 속 어딘가에 누가 있다면 그는 생겨난 것이고, 그 생겨남 때문에 늙음, 병듦, 죽음, 슬픔, 괴로움, 근심, 그 모든 것에 놓인다고 보여 준 거룩한 이는 누구입니까? 그 참을 보여 준 거룩한 이는 오직 한 분, 세상을 넘어선 Buddha이십니다. 다른 이들은 아무리 오래 있었어도 그것을 보여 주지 못했습니다. 잠시 네 apāya에서 벗어나 있는 자리들을 보여 주며 그것이 좋다고 했습니다. 그렇다고 그들을 탓할 수는 없습니다. 존재로서는 그것도 좋은 것입니다.

hæbæyi yathārthavat dækīmē mahā pragnāvantayā kiyalā gattot etan ahala karavā tiyanna bæhæ. mahā pragnāvantayā pennapu yamak ætanam kavadāvat nævatat ē tattvayen sænasu læbuvot ēka venas novena ekak inna ōnē.

그러나 참모습을 보는 크게 지혜로운 이라고 한다면 거기에 머물러 둘 수는 없습니다. 크게 지혜로운 이가 보여 준 것이 있다면, 그 경지에서 평안을 얻으면 다시는 바뀌지 않는 것이어야 합니다.

pævætmak tuḷa yamak haṭagatta nam haṭagatta ekak suvayi kiyalā pennuvot vænasena deyakma hon̆dayi kiyalā pennuvā. kæmati sē nopatina deyakma hon̆dayi kiyalā pennuvā. asānayaṭa pītitaṭa pat vena deyakma hon̆dayi kiyalā pennuvā misak. hon̆da deyak hon̆dayi kiyalā pennanna ekak tibunē næhæ.

존재 속에서 무엇이 생겨났다면, 생겨난 것을 즐거움이라고 보여 주었다면 그것은 무너질 것을 좋다고 보여 준 것입니다. 뜻대로 되지 않는 것을 좋다고, 불안과 두려움에 빠지는 것을 좋다고 보여 준 것일 뿐, 참으로 좋은 것을 좋다고 보여 줄 것은 없었습니다.

pævætma haṭaganna yam tænaka deviyat bævak kivvat, bam̆bāt bævak kivvat, minist bævak kivat mona sugatiyat bævak kivvat haṭagattā nam vipariṇāmayaṭa pat velā vænasillā yanavā taman kæmasē næha. balāporottu vena dē kæmati sē nætnam ēkāntayen asahanaya pirenavā.

존재가 생겨나는 곳이면 천신의 상태라 하든, Brahma의 상태라 하든, 사람의 상태라 하든, 어떤 sugati의 상태라 하든, 생겨났다면 변하여 무너져 갑니다. 제 뜻대로 되지 않습니다. 바라는 것이 뜻대로 되지 않으면 틀림없이 불안이 가득 찹니다.

ehenam ēvaya harayak nǣ. menna mēka pelā dīlā. æyiṭa ædalā yannē ehema ēvaṭa.

그러니 그런 것들에는 알맹이가 없습니다. 바로 이것을 보여 주셨습니다. 왜 그런 것들에 끌려가겠습니까.

mē lōkayē mana vaḍana rūpa mana vaḍana śabda mana vaḍana gandha mana vaḍana rasa mana vaḍana poṭṭhabba kiyana mē pahaṭa vaṭinavāyayi kiyalā hitāgena bæn̆dilā innakan. lōka satyayārayāṭa mēken nidahas vīmak næmenna dukaṭa hētuva. oya dukaṭa hētuva lokuma maragula mē dukaṭa ædalā damana. oya maravugula kohomada hon̆dayi kiyalā sammata karannē. maravugula sāravat kiyalā kiyannē kohomada? anna dharmānukūlava dækkaṭa passē lōka satyayā mē mara ugula sāravat kiyalā gannē mulāva nisā. ē mulāva nisā tamayi duken midenna bæri.

이 세상의 마음을 끄는 형상, 마음을 끄는 소리, 냄새, 맛, 감촉, 이 다섯이 값지다고 여기며 묶여 있는 한, 중생에게는 여기서 벗어남이 없습니다. 그것이 괴로움의 원인입니다. 그 괴로움의 원인이 괴로움으로 끌어당기는 가장 큰 죽음의 덫입니다. 그 죽음의 덫을 어떻게 좋다고 정합니까? 어떻게 알차다고 합니까? dharma에 맞게 보고 나면, 중생이 이 죽음의 덫을 알차다고 받아들이는 것은 미혹 때문입니다. 그 미혹 때문에 괴로움에서 벗어나지 못합니다.

asāhanayen midenna bæri. oya mulāva yam tænaka nædda asahanayaṭa hētuva ivarayi. ehenam hētuva nættana phalaya næha. asāhana kāritvaya upaddana phalaya nætinam duken nidahas

불안에서 벗어나지 못합니다. 그 미혹이 없는 곳에서는 불안의 원인이 끝납니다. 원인이 없는 곳에는 열매가 없습니다. 불안을 낳는 열매가 없다면 괴로움에서 벗어나고,

siyalu duken nidaha. menna mē nisā duka dakinavā āryō. saṁsāra duka dakinavā.

모든 괴로움에서 벗어납니다. 그래서 ariya는 괴로움을 봅니다. saṃsāra의 괴로움을 봅니다.

saṁsāra sæpayi kiyalā hitāgena saṁ kiyannēma mē ekatun sārayi kiyalā ēvā sæpayi kiyalā hitāgena innē. ēkayi saṁsārē sæpa kiyalā hitā innavā kivvē. avidyāva nisā tr̥ṣṇāven bæn̆dilā ēvā sæpayi kiyalā hitāgena innēṭa saṁsārē sæpayi. namut

saṃsāra를 즐거움이라고 여기고 있습니다. ‘saṃ’이라는 말 자체가 이 모임들이 알맹이라는 것이니, 그것들을 즐거움이라 여기고 있는 것입니다. 그래서 saṃsāra를 즐거움이라고 여긴다고 한 것입니다. avijjā 때문에 taṇhā로 묶여 그것들을 즐거움이라 여기니 saṃsāra가 즐거운 것입니다.

hitāgena innēṭa saṁsārē sæpayi. namut yathārthaya mokakda saṁkīrṇa ēvā sārayi kiyalā hitā innavā ē saṁsāra kiyannē mara ugu. dukaṭa ædalā damana koṭu karana tonḍu. mara ugul. ēvā sæpayi kiyana hon̆dayi kiyana guṇayaṭa ganna puḷuvanda kiyalā dharmānukūlava balanakoṭa mara ugulalā sæpayi kiyalā gannavā nam mōḍakamak visaka vena mokakda yathārthayaṭa enna. eham lōka satvayāṭa mē maragulen bērenna bæri nisā nēda ananta dukaṭa væṭinnē. ehenam kavadā hari

그러나 참모습은 무엇입니까? 모여 이루어진 것들을 알맹이라고 여기는 그 saṃsāra란 죽음의 덫입니다. 괴로움으로 끌어당겨 가두는 올가미, 죽음의 덫입니다. 그것들을 즐겁다, 좋다는 덕으로 받아들일 수 있느냐고 dharma에 맞게 살펴보면, 죽음의 덫을 즐거움이라고 받아들인다면 어리석음 말고 무엇이겠습니까. 참모습으로 오십시오. 중생이 이 죽음의 덫에서 빠져나오지 못하기 때문에 끝없는 괴로움에 떨어지는 것이 아닙니까?

nēda ananta dukaṭa væṭinnē. ehenam kavadā hari avidyāva durelā ætta æti ākārayen dækadā lōka satyā mara ugula mara ugulak hæṭiyaṭa dækgannavā. āśvādaya nætuva nemeyi.

그러니 언젠가 avijjā가 걷히고 참을 있는 그대로 보게 되면, 중생은 죽음의 덫을 죽음의 덫으로 보게 됩니다.

dækgannavā. āśvādaya nætuva nemeyi. āśvādaya pennannē mara ugulē hæṭi. ē āśvādaya nætnam oyu ugula hædennē næha. lōkayē priya svabhāvayak, madhura svabhāvayak vidyāmāna novunā nam lōka satyayā bæn̆dennē nǣ kiyalā dēśanā karanavā. ehenam

즐김이 없는 것이 아닙니다. 즐김은 죽음의 덫이 어떤 것인지를 보여 줍니다. 그 즐김이 없다면 그 덫은 만들어지지 않습니다. 세상에 좋아할 만한 성질, 달콤한 성질이 드러나지 않았다면 중생은 묶이지 않는다고 설하십니다.

bæn̆dennē nǣ kiyalā dēśanā karanavā. ehenam dukaṭa væṭennē næ. oya priya svabhāvaya madhura svabhāvaya næti mara ugula nisāma tamayi lōkayaken ælennē velennē. ē nisāma tamayi duken nidahas venna bæri. asānayen nidahas venna bæri. ehenam asāhanayaṭa pat karana paḷaveni mara

그러면 괴로움에 떨어지지도 않습니다. 좋아할 만하고 달콤한 성질이 있는 죽음의 덫 때문에 중생은 들러붙고 얽힙니다. 그 때문에 괴로움에서 벗어나지 못하고 불안에서 벗어나지 못합니다.

bæri. ehenam asāhanayaṭa pat karana paḷaveni mara ugula hon̆dayi kiyalā nigamanaya karannē kavuda?

그렇다면 불안으로 몰아넣는 첫째 죽음의 덫을 좋다고 결론짓는 이는 누구입니까?

sammata karanna hētu tiyenavā. anna ē ara dakinavā mē maragula taram bhayānakayak lōkē tavat næhæ. mokakda maravugula? mana vaḍana rūpa taram bhayānaka maragulalā tava nǣ. mana vaḍana śabda taram bhayānaka maragulalā tava nǣ. mana vaḍana gandha taram, mana vaḍana rasa taram, mana vaḍana pahasa taram bhayānaka maravagul nemeyi lōkē tava nǣ. menna mēka hariyākārava dækkahaṭa passē dakinavā.

그렇게 정하는 데에는 까닭이 있습니다. 그런데 ariya는 봅니다. 세상에 이 죽음의 덫만큼 위험한 것은 없다고. 죽음의 덫이란 무엇입니까? 마음을 끄는 형상만큼 위험한 죽음의 덫은 없습니다. 마음을 끄는 소리만큼 위험한 덫은 없습니다. 마음을 끄는 냄새, 맛, 감촉만큼 위험한 죽음의 덫은 세상에 없습니다. 이것을 바르게 본 뒤에 그는 봅니다.

menna mēka tamayi dækiya yuttē duka hæṭiyaṭa. mē maravgul dukayi kiyalā dakina duk goḍaṭa dānavā misā sæpa goraṭa dānna bæhæ. sænasem goraṭa dānna bæhæ. sahanadāyi goḍaṭa dānna bǣha kiyalā dækkaṭa passē menna mē lōka satvayā mē māyā mulāven duru venvelā yathārthaya pihiṭalā hitā mē duken nidahas vēvā.

‘바로 이것을 괴로움으로 보아야 한다. 이 죽음의 덫들은 괴로움 더미에 넣을 것이지 즐거움 더미에 넣을 수 없다. 평안의 더미에도, 위안의 더미에도 넣을 수 없다’ 하고 본 뒤에, ‘이 중생이 이 허깨비 미혹에서 떨어져 참모습에 자리 잡아 이 괴로움에서 벗어나기를’ 하고 바랍니다.

mē saṁsārayi kiyana sæpak nemeyi mēka. sæpayi kiyalā hitayinna dukak. mē saṁsāraya kiyana duka mula onna ōken nidahas vēvā kiyana eka tamayi saṁsāra duken midetvā kiyannē.

이 saṃsāra라는 것은 즐거움이 아닙니다. 즐거움이라고 여겨지는 괴로움입니다. saṃsāra라는 괴로움의 뿌리, 그것에서 벗어나기를 바라는 것, 그것이 ‘saṃsāra의 괴로움에서 벗어나기를’이라는 말입니다.

etakoṭa rōgaya mokakda? rōga satyaya anē rōgayak hædenna nam epā. rōgayak hædenna dæn epā ki mokakda balāporottu vennē? rōgayaṭa nidhānayak allagena rōgayaṭa hētu kārkayak allagena anē ēkaṭa rōga hædenna epā kiyana kenenna mē lōkayā kiyannē.

그러면 병이란 무엇입니까? ‘아, 병이 나지 않기를’ 하는데, 병이 나지 말라는 것은 무엇을 바라는 것입니까? 병의 곳간을 붙들고, 병의 원인을 붙들고서 ‘아, 여기에 병이 나지 말기를’ 하는 이가 세상 사람입니다.

rōgayaṭa nidhānayak vana rōgayangen gahana vecca piricca ekak vana mē kaya allagena anē kisi kenekuṭa mē kayaṭa rōga hædenna epā kiyalā kē kiya innavānam.

병의 곳간이요 병으로 빽빽이 가득 찬 이 몸을 붙들고서, ‘아, 누구의 이 몸에도 병이 나지 말기를’ 하고 줄곧 말하고 있다면,

dæn mē siddha venna deyakda?

그것이 이루어질 수 있는 일입니까?

rōgayak næti kisima satvayek lōkē næha. lōkē nǣ. monavā hō rōgayakin peḷenavā.

병 없는 중생은 세상에 하나도 없습니다. 세상에 없습니다. 무슨 병으로든 시달립니다.

ēvā atara lokuvā tiyenavā puṁci ēvā tiyenavā. mahā rōga tiyenavā kuḍā rōga tiyenavā.

그 가운데 큰 것도 있고 작은 것도 있습니다. 큰 병도 있고 작은 병도 있습니다.

lokuma ekak hædunahama tamayi aṁśa bhāga hædunā piḷikāva hædunā onna meyā velā giyā bat bara væra diruvā okkoma gihillā dæn itin okkoma ṣnāva mærilā giyā itin okkoma kiyannē loku lokuvaṭa poḍi poḍi rōga valin pirilā ætula.

가장 큰 것이 생기면 마비가 왔다, 암이 생겼다, 그 사람이 이렇게 됐다, 입맛도 기운도 다 스러지고 모두 사라져 이제 죽고 말았다 하며 크게들 말합니다. 그 속은 작은 병들로 가득 차 있습니다.

rōga næti kayak nemeyi rōga hædena rōgayaṭa nidhāna vecca kayak aragena anē mē kaya rōgayak novēvā kayaṭa rōgayak novavā kiyalā patapatā innavā nam budurajāṇan vahansēma ahanavā rōga kārkayak vecca mē kaya rōga kārakayak novevā kiyalā patanat mōḍayek inna nam oyaṭalā tavat mōlayek innavada kiyalā ahanavā. dæn ada

병 없는 몸이 아니라 병이 생기는, 병의 곳간인 몸을 붙들고서 ‘아, 이 몸에 병이 나지 않기를, 몸에 병이 없기를’ 하고 바라고 또 바란다면, Buddha께서 몸소 물으십니다. 병을 만드는 이 몸이 병을 만들지 않기를 바라는 바보가 있다면, 그보다 더한 바보가 있겠느냐고.

mōlayek innavada kiyalā ahanavā. dæn ada nirōgī vevā kiyalā api mokakda karannē?

그런데 오늘 우리는 ‘병 없이 지내기를’ 하며 무엇을 하고 있습니까?

ēvā kivvot hari hariyayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

muḷu laṁkāvē lōkē hæma tema hoyāgena obat pahalapama balanna bæluvā. suvan̆da ekak eyak ekakvat næhæ. dæn minihā patanavā anē ēvaṭa kavada hari gan̆da gahannē næti vasuru pirīḍak hamba venavā. mē hamba veyi.

온 스리랑카와 온 세상을 다 뒤져 보았습니다. 향기 나는 똥은 하나도 없습니다. 그런데 사람이 바랍니다. ‘아, 언젠가 냄새 안 나는 똥을 얻게 되겠지. 얻게 될 거야.’

asūciya gan̆da gahanavā.

똥은 냄새가 납니다.

ē eka ekāgē asūciya valā hiṭena suve ekak hoyāgena giyot ehema apiṭa hambaveda muḷu lōkē okkēma asūcī ipalā bæ. kavuruvat ehema ekak pahalannē næē.

사람마다의 똥 가운데 향기로운 것을 찾아 나선다면 찾을 수 있겠습니까? 온 세상의 똥을 다 뒤져도 없습니다. 누구도 그런 것을 내놓지 않습니다.

itin api hoyāgena yanavā nam patanavā nam ehema suvan̆dā ekak. hētu tiyenavada hamba vennē?

그런데 우리가 그런 향기로운 것을 찾아 나서고 바란다면, 그것을 얻을 까닭이 있습니까?

leḍa vena kayak leḍa novēvāyi pætuva leḍak næti kayak hambavenna hētuvak mē lōkē nætnam. apē pætum harayakō.

병드는 몸이 병들지 않기를 바란다고 해서 병 없는 몸을 얻을 까닭이 이 세상에 없다면, 우리의 바람은 알맹이가 없습니다.

leḍak nætuva jīvat venna læbēvā kivvot ehema jīvitayak lōka sattvayāṭa uruma nætnam. leḍak næti jīvitaya kiyana ekak kisi davasaka mē lōkē hædennē nætnam. leḍak næti jīvitayak patapa patā inna vaṭinā adahasakda ēka.

‘병 없이 살게 되기를’ 하는데, 그런 삶이 중생에게 주어져 있지 않다면, 병 없는 삶이라는 것이 이 세상에 결코 생기지 않는다면, 병 없는 삶을 바라고 또 바라는 것이 값진 생각입니까?

anna budupiyāṇan vahansē dēśanā karanavā leḍavena kaya leḍa novēvāyi yamē paṭapatā innavā nam ohu taram mōlayē tavat nǣhæ kiyalā dēśanā kaḷā.

그래서 Buddha께서 설하십니다. 병드는 몸이 병들지 않기를 바라고 또 바라는 이가 있다면 그보다 더한 바보는 없다고 설하셨습니다.

ehenam mokakda nirōgītvaya?

그렇다면 병 없음이란 무엇입니까?

yam tænaka kaya pavatinavada? etana rōgaya ahak karanna bæ. kayaṭa urumē rōgayak.

몸이 있는 곳이라면 거기서 병을 떼어 낼 수 없습니다. 병은 몸에 주어진 몫입니다.

rōga epānam rōgayaṭa [ugura kǣrīma] hētu vana kaya ivarenna ōnē.

병이 싫다면 [헛기침] 병의 원인인 몸이 끝나야 합니다.

kaya yam tænaka nædda etana rōgaya nǣ.

몸이 없는 곳에는 병이 없습니다.

ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karana dēśanāvaka pennavā. mē lōka satvayāṭa paṁca upādānaskandhaya rōgayak hā samānayi.

그래서 Buddha께서 어느 가르침에서 보여 주십니다. 중생에게 pañca upādānakkhandha는 병과 같다고.

mē lōkayē yamek rōgayayi kiyanavā nam paṁca upādānaskandhayaṭa rōgayayi kiyannē.

이 세상에서 누가 병이라고 한다면, pañca upādānakkhandha를 병이라고 하는 것입니다.

æyi ehema kiyannē?

왜 그렇게 말합니까?

yam tænaka upādānaya nægunot upādāna paccayā bhava bhava paccayā jāti jāti patyā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanassa upāyāsā sambhāvanti kiyana menna mē kriyāvaliyē siddha venavā.

어디서든 upādāna가 일어나면 ‘upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsā sambhavanti’라는 이 과정이 일어납니다.

upādānaya yam tænaka tibunot upādāna pratyayen bhava vakkavanna bæha. bhava pratyayen jātiya haṭagannavā vaḷakvanna bæha. jāti haṭagattot jarāvaṭa maraṇayaṭa sōkayaṭa paridēvayaṭa dukaṭa dōmanassayaṭa upāyāsayaṭa pat venna ehenam vaḷakvanna bæ.

upādāna가 어디에 있다면, upādāna를 조건으로 한 bhava를 막을 수 없습니다. bhava를 조건으로 jāti가 생겨나는 것을 막을 수 없습니다. jāti가 생겨나면 늙음, 죽음, 슬픔, 비탄, 괴로움, 근심, 절망에 놓이는 것을 막을 수 없습니다.

ē nisā yam tænaka upādānaya nædda upādāna [ugura kǣrīma] nirōdhā bhava nirōdhō bhava nirōdhā jāti nirōdhō jāti nirōdhā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanasa upāsā nirujjhanti vena næti vena tæna

그러므로 upādāna가 없는 곳, ‘upādānanirodhā [헛기침] bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsā nirujjhanti’, 그것들이 사라지는 자리입니다.

rōgaya yam tænaka næti karanna ōna nam upādānaya næti karanna upādānaya næti karapu dāṭa rōgayaṭa mula ivarayi.

병을 없애려면 upādāna를 없애야 합니다. upādāna를 없앤 날 병의 뿌리는 끝납니다.

ehenam budurajāṇan vahansē rōgaya næti karanna kivvē paṁca upādānaskandhaya næti rōgaya duru karanna.

그러니 Buddha께서 병을 없애라고 하신 것은 pañca upādānakkhandha라는 병을 걷어 내라는 것입니다.

paṁca upādānaskandhaya mahā nirōgī kan̆dak hæṭiyaṭa tamayi lōka satyā avidyāven badā innē.

중생은 avijjā로 pañca upādānakkhandha를 아주 건강한 덩어리로 여기고 끌어안고 있습니다.

yathārthaya dæka budupiyāṇan vahansē paṁca upādānaskandhita rōga mūlaya kiyalā pennavā. menna mēka duru karaganna.

참모습을 보신 Buddha께서는 pañca upādānakkhandha를 병의 뿌리라고 보여 주십니다. 이것을 걷어 내라고.

nirōgī vetvā kiyana vacanaya gannakoṭa lōka satvayā paṁca upādānaskandhaya næti rōgayen midilā upādāna nirōdhayaṭa patvetvā.

‘병 없기를’이라는 말을 할 때, 그것은 중생이 pañca upādānakkhandha라는 병에서 벗어나 upādāna의 소멸에 이르기를 바라는 것입니다.

anna nirōgītyemi ārya.

그것이 ariya의 병 없음입니다.

kō ārya adahatada?

ariya의 뜻은 어디에 있습니까?

dæn mē ṭika api dakinna ōna hari.

이것을 우리는 바르게 보아야 합니다.

ektarā bamanekuṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ārōgayā paramālābhā nibbānaṁ paramaṁ sukhaṁ aṭṭhaṁgikōca maggōca kēmaṁ amata gāmi nanti kiyalā gāthāvak dēśanā karanavalalā bunā bohōma

Buddha께서 어떤 brāhmaṇa에게 ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ, aṭṭhaṅgiko ca maggānaṃ khemaṃ amatagāminaṃ’이라는 게송을 설하십니다.

kiyalā gāthāvak dēśanā karanavalalā bunā bohōma santōsayak budurajāṇan vahansēṭa praśaṁsā karanavā. svāmīni mama nam oba vahansē piḷigannavā. mokada apiṭat oya gāthāvē baṇa kiyanavā. apē vēdayat oya gāthāva tiyenavā. itin apit ōken dharma dēśanā oba vahansē kiyannet api kiyana banē.

그러자 brāhmaṇa는 몹시 기뻐하며 Buddha를 칭찬합니다. ‘존자여, 저는 당신을 받아들입니다. 우리도 그 게송으로 가르침을 폅니다. 우리 Veda에도 그 게송이 있습니다. 우리도 그것으로 가르치니, 당신이 하시는 말씀은 우리가 하는 가르침입니다.’

itin apē kenek nisā apit bohoma kæmati kiyalā mē bamugē tiyena mānakkārakamaṭa nodanna moṭkamaṭa budurajāṇan vahansē taman hadanavā dharma dēśakayek vaśayen. obat ekayi apit ekayi.

‘그러니 당신은 우리 편이라 우리도 무척 좋습니다’ 하며, 그 brāhmaṇa는 자만과 무지한 둔함으로 Buddha를 자기네와 같은 설교자로 만들려 합니다. 당신도 우리도 같다고.

dæn budurajāṇan vahansē dænatā mē mōḍayak tiyena mūlayakama koccarada tathāgatayan vahansēgē lovturā budurajāṇan vahansēgē tiyena taramayi samavenna hadannē koccara moṭṭakamada koccara nodænīmakda

Buddha께서는 아셨습니다. 이 어리석은 이의 어리석음이 얼마나 깊은지, Tathāgata, 세상을 넘어선 Buddha의 크기에 맞먹으려 하니 얼마나 둔하고 얼마나 모르는 것인지.

yathārthaya pennanna ōna kiyalā bamuṇa ārōgayā paramālābhā kiyalā gāthāvak tiyenavā kiyalā mulak tiyenavānē mulagē vēdaya poḍḍak maṭa tērum karalā denna kokō oya ārōgayā paramā lābhā kiyana eka mokakda kiyalā.

참모습을 보여 주려고 말씀하십니다. ‘brāhmaṇa여, 그대들의 Veda에 ārogyaparamā lābhā라는 게송이 있다 하니, ārogyaparamā lābhā가 무엇인지 나에게 좀 풀어 주시오.’

budurajāṇan vahansēlā bamuṇāṭa kiyanakoṭa æyi svāmīni nirōgikama koccara lābhayakda ē kiyannē dæn maga hari nirōgī mē balanna vagē hataya a piri mæda mæda pennanavā hari nirōgīnna. itin maṭa koccara lābhayakda mēka dæn mēṭa ārōgayā paramālābhā kiyannē nirōgīkama parama lābhayayi kiyalā budurajāṇan vahansēṭa bamuṇā kiya kiya vigraha karanavā.

Buddha께서 그렇게 말씀하시자 brāhmaṇa가 답합니다. ‘아니, 존자여, 병 없음이 얼마나 큰 이득인지요. 보십시오, 저는 아주 건강합니다’ 하며 제 몸을 쓰다듬어 보이며, ‘얼마나 큰 이득입니까. 그래서 ārogyaparamā lābhā란 병 없음이 가장 큰 이득이라는 뜻입니다’ 하고 Buddha께 풀어 말합니다.

adat kiyannē ōka nēda? ara bamuṇa kiyanē adat kiyannē. dek nætuva innam parama lābhayak kiyalā rōhalēt bōḍ gahalā tiyenavā lē ganna tænat ārōgayā paramā lābhā gahalā gannē ōkanē karanna bamuṇagē adahasanē.

오늘도 그렇게 말하지 않습니까? 그 brāhmaṇa가 한 말을 오늘도 합니다. 병 없이 지내는 것이 가장 큰 이득이라고, 병원에도 써 붙이고 피를 뽑는 곳에도 ārogyaparamā lābhā라고 써 붙여 둡니다. 그것은 brāhmaṇa의 생각입니다.

budurajāṇan vahansē bamuṇaṭa kiyanavā. bamuṇa maṭa hon̆da upamāvak matak venavā. mē avasthāvēdī obaṭa mama mēka kiyanavā obaṭa væṭahenaṭa varu uttarayak dennakō.

Buddha께서 brāhmaṇa에게 말씀하십니다. ‘brāhmaṇa여, 지금 좋은 비유 하나가 떠오르오. 내가 말할 테니 그대가 아는 대로 답해 보시오.’

andha manussayek innavā. æs pēnnē næ. oya andha manussayāṭa eyāgē hitavatayek æn̆dumak genak denavā. kaḷu gomas kara æn̆dumak genak dīlā kiyanavā. hitavata hon̆da sudu tān æn̆dumak hari lassanayi mēka ændaha mēka æn̆dagannakō.

‘눈먼 사람이 있소. 눈이 보이지 않소. 그 눈먼 사람에게 친구가 옷 한 벌을 가져다줍니다. 검고 때 묻은 옷을 가져다주며 말합니다. 벗이여, 이건 좋은 흰 고운 옷이라네, 아주 아름답지, 이걸 입게나.’

kaḷu sudu an̆duraganna bæhæ æs vennē næti nisā ara andaya.

‘그 눈먼 이는 눈이 보이지 않으니 검은색과 흰색을 가려낼 수 없소.

ara hitavatāgē kīma viśvāsa karalā araka æn̆dagena harima sudui tamā. harima tā tamā. mehema kiyanavā nam ara andhayak. ē andhyāganna bamuṇa obaṭa mokada hitennē?

그는 친구의 말을 믿고 그 옷을 입고서 참 하얗다, 참 곱다 하고 말한다면, 그 눈먼 이 말이오, brāhmaṇa여, 그대는 어떻게 생각하오?’

mēkaṭa kiyanakoṭa bamuṇa uttarayak denavā anē svāmīni andhakama mōḍakama ærennē tava mokakda tērum ganna bæri mærennē tava mokakda ē kiyanna tiyennē. ē andagena maṭa kiyanna tiyennē uccarayi.

이에 brāhmaṇa가 답합니다. ‘아, 존자여, 눈멂과 어리석음 말고 무엇이겠습니까. 알아보지 못하는 것 말고 무슨 할 말이 있겠습니까. 그 눈먼 이에 대해 제가 할 말은 그것뿐입니다.’

bamuṇa ārōgayā paramā lābhā kiyannē mokakda kiyalā oben ahapu hāmu mē æn̆ga penna penna æn̆gē nirōgikama koccara lābhayak tiyalā oba maṭa dunna uttaraya ara andhyāgē hari hon̆dayi hari pirisidu kiyalā ænda uttaraya gæna dekama ekayi maṭa nam pēnnē. ē andiyāgē adahasaṭa vaḍā obagē adahasē kisi venasak næhæ. oya dekama ēkayi.

‘brāhmaṇa여, ārogyaparamā lābhā가 무엇이냐고 그대에게 물었더니 그대는 몸을 자꾸 보여 주며 몸의 건강이 얼마나 큰 이득이냐고 답했소. 그대의 그 답과, 그 눈먼 이가 참 좋다, 참 깨끗하다 하며 입은 그 답, 내게는 둘이 똑같아 보이오. 그 눈먼 이의 생각과 그대의 생각은 조금도 다르지 않소. 둘은 같소.’

dæn mēṭa vaḍā mēkē adahasak tērumak dannē næti nisā ara itin ara bamuṇa dæn uḍa balanavā pim balanavā vaṭaviṭa balanavā denna uttarayekut næhæ. mokakda mē kivvē kiyalā dannet næha. oya vidihaṭa innavā.

그보다 깊은 뜻을 알지 못하니 그 brāhmaṇa는 위를 보고 땅을 보고 사방을 둘러봅니다. 할 대답도 없고, 무슨 말을 들었는지도 모릅니다. 그렇게 서 있습니다.

īṭa passē bamuṇā obaṭa oya gāthāva obalāgē vēdayaṭa oya gāthāva kohenda kiyanava oba dannavā. ēken e muḷuvak dannē nǣhana nē. inmanā ēkaṭat uttarayak dænatu balā innē.

그러자 ‘brāhmaṇa여, 그 게송이 그대들의 Veda에 어디서 들어왔는지 아시오? 그대는 그것을 조금도 모르는구려’ 하시니, 그는 그 물음에도 답을 못 하고 그저 바라보고 있습니다.

mē lovturā buduna maṭa mīṭa issellā maṭa pera mē lōkē tavat lovturā buduvarē pahaḷa velā hiṭiyē. kāsayava budurajāṇan vahansē gæna.

‘나보다 앞서 이 세상에 또 다른 세상을 넘어선 Buddha들이 나셨소. Kassapa Buddha 말이오.

unvahansē lōkayāṭa onna oya gāthāven dharmayak dēśanā kaḷā nivan dakinna nivan avabōdha karanna.

그분이 바로 그 게송으로 세상에 dharma를 가르치셨소. nibbāna를 보고 nibbāna를 깨닫도록 말이오.

ohi śāsanika arthaya ārya arthaya yaṭapat velā. laukika arthayak ōkaṭa paṭabæn̆dagena anna ē arthayat ekka tamayi oya vēdayaṭa oya gāthāva āvē.

그 sāsana의 뜻, ariya의 뜻은 묻히고 세속의 뜻이 거기에 덧붙었소. 그 뜻과 함께 그 게송이 그대들의 Veda에 들어온 것이오.

bhunā edā nivan nāvabōdha karanna dēśanā karapu arthaya hada ōkē væhilā.

brāhmaṇa여, 그때 nibbāna를 깨닫게 하려고 가르친 뜻은 그 속에 덮여 있소.’

obaṭa mama ārōgayā paramālābhā kiyannē mokakda kiyalā dharma avabōdhayen edā dunna gāthāvē ārya arthaya vigraha karalā denna kiyalā budurajāṇan vahansēvaṭa vigrahaya karalā dunnā.

‘ārogyaparamā lābhā가 무엇인지, 그때 dharma의 깨달음으로 주신 게송의 ariya 뜻을 내가 그대에게 풀어 주겠소’ 하시며 Buddha께서 풀어 주셨습니다.

balanna mē paṁca upādānaskandhayayi rōgaya kiyannē.

‘보시오, 이 pañca upādānakkhandha가 바로 병이라는 것이오.

mē paṁca upādānaskandhayen bæn̆duna lōka satvayāṭa asahanayen vidīmak nǣ. dāhayaṭa patvemin noyek ākāra dukkam kaṭavalaṭa patvemin mahā asahānaritvayen yuttava vannā vū svabhāvayak mēkē tiyennē.

이 pañca upādānakkhandha에 묶인 중생에게는 불안에서 벗어남이 없소. 타오르고, 온갖 괴로움과 고통을 겪으며, 큰 불안을 안고 있는 것이 그 성질이오.

mē paṁca upādānaskandhayē yathārthaya nodat lōka satvayā. mēka yathārtha daham nodakina andha bava nisā. mē paṁca upādānaskandhaya hari pirisidu deyak, hari vaṭinā deyak kiyalā ussagena badāgena bæ pirida bæn̆da innavā.

이 pañca upādānakkhandha의 참모습을 모르는 중생은 참된 dharma를 보지 못하는 눈멂 때문에, 이 pañca upādānakkhandha를 아주 깨끗한 것, 아주 값진 것이라며 치켜들고 끌어안고 묶여 있소.

yan davasaka mē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen mehi yathārthaya hariyākārava dharmānukūlava dækkaṭa passē. anē mē eyāṭa dahama æsa pahaḷa venavā. anna æs handa vecca kenāṭa æs pahaḷa vunā. anna æhæ pahaḷa venakoṭa

어느 날 이것을 anicca로, dukkha로, anatta로 그 참모습을 dharma에 맞게 바르게 본 뒤에는, 아, 그에게 dharma의 눈이 생겨나오. 눈멀었던 이에게 눈이 생긴 것이오.

kenāṭa æs pahaḷa vunā. anna æhæ pahaḷa venakoṭa dakinavā. sudu tāṁ ekak hæṭiyaṭa dænagatta kenā kaḷu gomasyak kiyalā æhæṭa minihā gæs pēnna ōnanam dakinavā vāgē. daham æsa pahaḷa veccahama dakinavā paṁca upādānaskandhaya kiyana eka mahā duk goḍaknē.

눈이 생기면 보게 되오. 고운 흰 옷인 줄 알았던 사람이 눈이 뜨이면 그것이 검고 더러운 옷임을 보듯이. dharma의 눈이 생기면 pañca upādānakkhandha가 큰 괴로움 더미임을 보게 되오.

paṁca upādānaskandhaya ekama rōgayaknē. hulaknē. særa piraṇu geḍiyak væni svabhāvayaknē mēkē tiyennē. mē upādānaskandhaya kohomada hon̆dak kiyalā ganna. āśravayan vaguravanavā.

pañca upādānakkhandha는 그저 병이오, 가시(salla)요, 고름이 가득 찬 종기 같은 성질이오. 이 upādānakkhandha를 어찌 좋은 것이라 받아들이겠소. āsava를 흘러나오게 하오.

lōkayaṭa bæn̆da sabanavā. mē nānā prakāra ādīnava genak mē upādānaskandhaya nisā ēkayi dækkaṭa passē menna mē paṁca upādānaskandhaya tiyena kal hō rōgiya kiyalā dakinnē.

세상에 묶어 가두오. 이 upādānakkhandha 때문에 온갖 허물이 생기니, 그것을 본 뒤에는 pañca upādānakkhandha를 지닌 동안은 병자라고 보게 되오.

menna paṁca upādānaskandhaya priya vaśayen gatta ekkenā rōgiyā.

pañca upādānakkhandha를 사랑스러운 것으로 붙든 이, 그가 병자요.

yam kenek mē yathā dharmaya aragena paṁca upādānaskandhaya dek kiyalā dækkaṭa passē rōgayak hæṭiyaṭa dækkaṭa passē mē upādānaskandhayen ven venna tiyena nam nidahas venna tiyena edāṭana nirōgī bava kiyalā dakinna.

누구든 이 참된 dharma를 받아 pañca upādānakkhandha를 괴로움으로 보고 병으로 본 뒤에는, 이 upādānakkhandha에서 떨어져 벗어나는 그날이 병 없음이라고 보게 되오.

anna ē nirōgī bava balāporottu vecca kenāṭa upādānaya vennē yam canda rāgayak venavā kiyalā næti velā yanavā. ehenam upādāna nirōdha nam bhava nirōdha venavā. bhava nirōdha nam jāti nirōdha venavā. jāti nirōdha nam jarā maraṇa sōka paridi duk domanassa pāvat siyallen nirōdha velā ohu yathā sukhayaṭa pat venavā. onna suvapat vīma onna nirōgī bava menna mēkayi ārōgaya kiyannē mē śāsanaya kiyalā pennavā.

그 병 없음을 바라는 이에게는 붙들게 하는 chanda-rāga가 사라져 가오. 그러면 upādāna가 사라지니 bhava가 사라지고, bhava가 사라지니 jāti가 사라지고, jāti가 사라지니 늙음, 죽음, 슬픔, 비탄, 괴로움, 근심, 절망, 그 모든 것이 사라져 그는 참된 즐거움에 이르오. 그것이 나음이요, 그것이 병 없음이오. 이것이 이 sāsana에서 말하는 ārogya라고 보여 주십니다.

nirōgī bava kiyannē onna ōkaṭayi. ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ārya arthaya adat væhilā nirōgī vetvā kiyalā ara bamuṇa

병 없음이란 바로 그것입니다. 그런데 Buddha께서 가르치신 ariya의 뜻은 오늘도 덮인 채, ‘병 없기를’ 하며 그 brāhmaṇa가 말한 뜻으로,

adat væhilā nirōgī vetvā kiyalā ara bamuṇa kivva rōgaya næti karana eka kotta mallibana taranvara lōgē satvayaṭa leḍak dukak hædenna epā hædenna epā kiya patapatā innavā. horanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

epā hædenna epā kiya patapatā innavā. horanna bæri deyak venna pata patā innavā. dæn ōken apiṭa ārya maitriyak væḍenavā.

될 수 없는 일이 되기를 바라고 또 바라고 있습니다. 그런 것으로 우리에게 ariya mettā가 자라겠습니까?

avidyāven yutta nigamanayakaṭa mokakda væḍennē gnānaya?

avijjā로 가득 찬 결론으로 무슨 지혜가 자라겠습니까?

gnānaya vardhanaya venna nam gnānānvita arthayak hari nam menehi karanna ōnē.

지혜가 자라려면 지혜가 깃든 뜻을 바르게 마음에 두어야 합니다.

ehenam mē paṁcaskandhayē rōgayak samānava hitanna.

그러니 이 다섯 khandha를 병과 같다고 생각하십시오.

paṁcaskandhayē rōgayak sē dakinnē, paṁca upādānaskandhayē rōgayak sē dakinnē. anurōmak śāntiyaṭa patve nivana nirōgī sē dakinnē samyatva niyāmayaṭa vasnēya.

다섯 khandha를 병처럼 보는 이, pañca upādānakkhandha를 병처럼 보는 이는 anulomika khanti에 이릅니다. nibbāna를 병 없음으로 보는 이는 sammatta niyāma에 들어섭니다.

anurōmak śāntiyaṭa nopat kenek samyak niyāmayaṭa vasnayē yanu sidu novannakin. samyaktta niyāmayaṭa nopatta kenek sōvān, sakr̥dāgāmī, anāgāmī, arihat yana mārga phalayan avabōdha karanu sidunavanna kiyalā.

anulomika khanti에 이르지 못한 이가 sammatta niyāma에 들어서는 일은 일어날 수 없습니다. sammatta niyāma에 이르지 못한 이가 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga-phala를 깨닫는 일은 일어날 수 없다고 했습니다.

anulōmak śāntiyaṭa pat kenek samtvaya niyāmiyaṭa praśnayē yanu siduvanna kiyalā.

anulomika khanti에 이른 이가 sammatta niyāma에 들어서는 일은 일어날 수 있다고 했습니다.

ehenam mokakda paṁca upādānaskandhaya rōgayak sē dakinnē anulōmak śāntiyaṭa patvenna. anna anulōmak śāntiya. anulōmak śāntiyaṭa patvecca kenek samyak niyāmayaṭa praśnaya ē yanu siduvanna kiyi. ehenam mokakda samtva niyāmaya kivvē? nivana nirōgī sē dakinnē samyatva nāmayaṭa praśnaya.

그렇다면 무엇입니까? pañca upādānakkhandha를 병처럼 보는 것이 anulomika khanti에 이르는 것입니다. 그것이 anulomika khanti입니다. anulomika khanti에 이른 이가 sammatta niyāma에 들어서는 일은 일어날 수 있다고 합니다. 그렇다면 sammatta niyāma란 무엇입니까? nibbāna를 병 없음으로 보는 이가 sammatta niyāma에 들어섭니다.

samyata nāmayaṭa pat kenek sōvān sakr̥dāgāmī, anāgāmī arihat yana mārga phalayan læbīmu siduvanna. ehenam nivana nirōgī sē sihi karana kenekuṭa sōvān sakr̥dāgāmī, anāgāmī arihat mārgaval ṭika læbennē.

sammatta niyāma에 이른 이가 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga-phala를 얻는 일은 일어날 수 있습니다. 그러니 nibbāna를 병 없음으로 떠올리는 이에게 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga가 얻어지는 것입니다.

ehenam ada tiyena bhāvanāva ehakama nivana pætta kiyalā tiyenavada?

그렇다면 오늘날의 수행에 그 nibbāna 쪽이 들어 있습니까?

æhæt aniccayi, rūpayet aniccāyi, kanat aniccāyi, saddayet aniccayi. divat aniccayi nāsayat aniccayi anicca nam dukayi duka nam anātmayi kiyalā magē nemeyi mama nemeyi. ādīna pættē etana nēda balannē mē hæmatænama ehenam koraṭa kivvē kō

눈도 anicca, 형상도 anicca, 귀도 anicca, 소리도 anicca, 혀도 anicca, 코도 anicca, anicca이니 dukkha, dukkha이니 anatta, 내 것이 아니고 내가 아니다 — 어디서나 허물(ādīnava) 쪽만 보고 있지 않습니까? 그러면 다른 쪽은 어디 있습니까?

ehenam mokakda hon̆da nicca mokakda śāntiya mokada? hō ē kǣlla kiyanavā.

그렇다면 무엇이 좋고 늘 그러하며, 무엇이 고요입니까? 그 부분을 말합니까?

samyayak nāmaya næhæ. anulōmak śāntiya bhāvitā kara kara innavā.

sammatta niyāma는 없습니다. anulomika khanti만 닦고 또 닦고 있습니다.

anulōma śāntiya bhāvitā karapu kenāṭa sōvān sakr̥dāgāmī, anāgāmī ariha tiyena phala hatarama læbennē næ. ēka ādhārayā pamaṇayi anulōma venna.

anulomika khanti만 닦은 이에게는 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant라는 네 phala가 얻어지지 않습니다. 그것은 받침, anuloma가 될 뿐입니다.

nivana nicca sē dakinnē, nivana sukha sē dakinnē, nivana nirōgī sē dakinnē, nivana sitil sē dakinnē mē ākārayen 40 ākārayakin vigraha karanavā nivana dakina hæṭa. menna mēken ekakin dækkot ehema nivana.

nibbāna를 늘 그러한 것(nicca)으로 보는 이, nibbāna를 즐거움(sukha)으로 보는 이, nibbāna를 병 없음으로 보는 이, nibbāna를 시원함으로 보는 이 — 이렇게 마흔 가지로 nibbāna를 보는 법을 풀어 줍니다. 이 가운데 하나로 nibbāna를 본다면,

anna eyāṭa sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī arihat kiyana mārga phalāvabōdhaya siddha venavā.

그에게 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga-phala 깨달음이 일어납니다.

ehenam ada hæmatænama tiyena karmasthāna valin ēka vaṭa nivana tiyenavada balanna.

그러니 오늘날 어디서나 하는 kammaṭṭhāna에 그 nibbāna가 들어 있는지 살펴보십시오.

lōkaya anātayi kiyalā dækkahama anulōmak [ugura kǣrīma] śāntiyaṭa patvenavā. nivana nātayi kiyalā dækkahama sātariyāmayaṭa bahinavā.

세상을 anātha(의지할 데 없음)로 보면 [헛기침] anulomika khanti에 이릅니다. nibbāna를 nātha(의지처)로 보면 sammatta niyāma에 들어섭니다.

lōkē anāthā kiyanna nodækka kenekuṭa nivana nāthā kiyā dakinna bæha. ehenam lōkaya anāthā kiyalā dakinna ōnē. anāthā dækka phaliyaṭa nætara

세상을 anātha로 보지 못한 이는 nibbāna를 nātha로 볼 수 없습니다. 그러니 세상을 anātha로 보아야 합니다.

kiyalā dakinna ōnē. anāthā dækka phaliyaṭa nætara koḷot ehema anulōmak śāntiya innavā misān ehāṭa yanna. nivana nāthāva kiyā dækkā davasaṭa ē tattvaya ikmavā giha samta niyāmayaṭa hēvat niyama ēkāyana mārgayaṭinavā. yathārthayaṭama enavā. anna etenṭa pæhæpu kenāṭa sōvān

anātha로 본 것에서 멈춘다면 anulomika khanti에 머물 뿐 그 너머로 가지 못합니다. nibbāna를 nātha로 본 날, 그 경지를 넘어 sammatta niyāma, 곧 참된 ekāyana magga에 들어섭니다. 참모습 그 자체에 이릅니다.

enavā. anna etenṭa pæhæpu kenāṭa sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī ahalā tiyena mārga phalāvabōdhaya læbenavā. nivana ānisaṁsaya nodakina tākkal samyaktta niyāmē nǣ.

거기에 이른 이에게 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga-phala 깨달음이 얻어집니다. nibbāna의 ānisaṃsa(이로움)를 보지 못하는 한 sammatta niyāma는 없습니다.

lōkē ādīnava nodakina tākkal anulōmak śāntiya nǣ.

세상의 허물을 보지 못하는 한 anulomika khanti는 없습니다.

anulōmak śāntiya pamaṇa tibanaṭa nivan avabōdha karanna madi.

anulomika khanti만으로는 nibbāna를 깨닫기에 모자랍니다.

lōkē anāthayi kiyalā dækalā enam anulōmak śāntiya labanna ōnē. nivana nātayi kiyalā sammættat veni labanna ōnē. nivana nātayi kiyalā sihi karanakoṭa tamayi sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī arihat tiyena paḷa samāvataya pihiṭannē.

세상을 anātha로 보아 anulomika khanti를 얻어야 합니다. nibbāna를 nātha로 보아 sammatta niyāma를 얻어야 합니다. nibbāna를 nātha로 떠올릴 때 비로소 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 phala samāpatti가 자리 잡습니다.

itin rōgaya anika baya itin baya kiyana ekat ehemayi.

병이 그러하고, 다음은 두려움입니다. 두려움도 마찬가지입니다.

rōgayak hæṭiyaṭa dakinna ōnē bayak hæṭiyaṭa dakinna ōnē. sasara bayak hæṭiyaṭa dakinavā ekak.

병으로 보아야 하고 두려움으로 보아야 합니다. saṃsāra를 두려움으로 보는 것이 하나입니다.

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

etakoṭa lōkaya bhaya sē dakinnē anulōmak śāntiyaṭa patvīma nivana nirbhaya sē dakinnē samtayāmiṭa praśnaya anulōmakṣāntiyaṭa pat kenek samtayā yāmayaṭa basnayē yana siduvannakin samta nāyāmayaṭa pat kenek sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī arihat yana mārga phala avabōdha karanna māyu siduvannaeka

세상을 두려움으로 보는 이는 anulomika khanti에 이르고, nibbāna를 두려움 없음으로 보는 이는 sammatta niyāma에 들어섭니다. anulomika khanti에 이른 이가 sammatta niyāma에 들어서는 일은 일어날 수 있고, sammatta niyāma에 이른 이가 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga-phala를 깨닫는 일은 일어날 수 있습니다.

ehenam ē ṭika karanna ōnanam lōkayē baya hæṭiyaṭa dakinna ōnaya nivana nirbhaya hæṭiyaṭa sihi karanna

그러니 그것을 이루려면 세상을 두려움으로 보고 nibbāna를 두려움 없음으로 떠올려야 합니다.

ehenam lōka sattvayāṭa saṁsāraya bayak hæṭiyaṭa dakinavā nam nivana nirbhaya hæṭiyaṭa dakinavā.

그렇다면 중생이 saṃsāra를 두려움으로 본다면 nibbāna를 두려움 없음으로 봅니다.

anna anurōmat śāntiyat væḍenavā. samyata niyāmiyat læbenavā.

그러면 anulomika khanti도 자라고 sammatta niyāma도 얻어집니다.

ē ṭika sampūrṇa vunahama mārga phalāvabōdhaya læbevā.

그것이 다 갖추어지면 magga-phala 깨달음이 얻어집니다.

etakoṭa lōkayē baya hæṭiyaṭa dakinavā. mokak nisāda?

그런데 세상을 두려움으로 봅니다. 무엇 때문입니까?

mē lōkē pævætma yamtāk kal tiyenavada? kæḍīma vin̆dīma vināśa vīma kaḍāpida vināśa kara dæmīma koccara lakṣaṇaya pōṣaṇaya kaḷā kæḍīma vin̆dī vināśa viyāma kæmati sē nopævætma nānā prakāra ādīnava nisā baya æti venavā. kæḍeda bin̆deyida vināśa veyida? kaḍayida bin̆dīda vināśa karayida? kæḍī bin̆dī vināśa vī yayida? horu pæhæra ganīda etakoṭa mama kæmati nætta tatvayanṭa patveyida? venas veyida? mē siyaluma ākāra bayen tætigænīmen tamayi mē pævætma inna enna tākāra lōka satyā kālēvannē.

이 세상의 존재가 이어지는 동안에는 깨짐, 부서짐, 무너짐, 깨뜨려 없앰이 있습니다. 아무리 가꾸어도 깨지고 부서지고 무너지며 뜻대로 이어지지 않는 온갖 허물 때문에 두려움이 생깁니다. 깨질까, 부서질까, 무너질까? 누가 깨뜨릴까, 부술까, 망가뜨릴까? 깨지고 부서져 없어질까? 도둑이 빼앗아 갈까? 그러면 내가 싫어하는 처지에 놓일까? 바뀌어 버릴까? 이런 온갖 두려움과 떨림 속에서 중생은 존재가 이어지는 동안 세월을 보냅니다.

menna mēkaṭa kiyanavā mē pævætma hon̆dayi kiyalā allaganna giyāma siddha vennē baya.

이것을 두고, 이 존재를 좋다고 붙들려 할 때 생기는 것이 두려움이라고 합니다.

mē pævætma yam tænaka nædda etana mē kiyana baya ekakvat næ. baya nidahas nam nirbhaya nam nivana.

이 존재가 없는 곳에는 이런 두려움이 하나도 없습니다. 두려움에서 벗어난 곳, 두려움 없는 곳, 그것이 nibbāna입니다.

nivanaṭa kēma kiyanavā. nirbhaya tæna kiyanavā.

nibbāna를 khema라고 합니다. 두려움 없는 곳이라고 합니다.

etakoṭa ginna

다음은 불입니다.

lōkaya ginnak sē dakinnē anulōmak śāntiyaṭa patve. ehenam paṁca upādānaskandhayō ginisē dakinnē anulōmak śāntiyaṭa patvennē. ehenam mona ginida mē dakinnē?

세상을 불처럼 보는 이는 anulomika khanti에 이릅니다. 곧 pañca upādānakkhandha를 불처럼 보는 이가 anulomika khanti에 이릅니다. 그렇다면 어떤 불을 보는 것입니까?

rāga gini, dvēśa gini, mōha gini, jāti gini, jarā gini, vyādhi gini, maraṇa gini, sōka gini, paridēva geni, duk gini, dōmanasa gini, upāyāsa gini kiyana ekoḷos ginnak tiyenavā nopena pættē ævilena ekak.

탐욕의 불, 성냄의 불, 어리석음의 불, 태어남의 불, 늙음의 불, 병듦의 불, 죽음의 불, 슬픔의 불, 비탄의 불, 괴로움의 불, 근심의 불, 절망의 불, 이렇게 열한 가지 불이 보이지 않는 쪽에서 타오르고 있습니다.

lōkayā ginna kiyannē api mē dara ṭikak gahalā pattu karalā haṭa gindaraṭa passē pat vena ginnana lōkayā gini kiyana.

세상 사람이 불이라 하는 것은 장작 몇 개를 쌓아 불을 붙여 타오르는 불입니다. 세상 사람이 말하는 불은 그것입니다.

ē lōkayā dakina kiyanavā. lōkayāṭa væhilā tiyena āśvāda vaśayen ganna ēvā tiyenavā jātaya gani, jarāgena kiyanavā jāti suva kiyana ekayi rōkayā gannē. jātiya tamayi mūlika vaśayen suvayi kiyalā gannē. ē gænīma nisā ginnak hæṭiyaṭa dakinnē nǣhæ. ēka sisik hæṭiyaṭa dakinna.

세상 사람은 그것을 봅니다. 세상 사람에게 가려져 있는 것, 즐김으로 받아들이는 것들이 있습니다. 세상 사람은 태어남을 즐거움으로 받아들입니다. 태어남을 바탕부터 즐거움으로 여깁니다. 그렇게 받아들이니 그것을 불로 보지 않고 시원한 것으로 봅니다.

ē nisā mē lōka satvayāṭa apramāṇa duk gini dāha gina valaṭa muhuṇē denna siddha venavā.

그래서 중생은 헤아릴 수 없는 괴로움의 불, 타오르는 불을 마주해야 합니다.

ehenam menna mē ākārayen ginna dakinna ōnē lōkaya ginisē dakinna ōnē. paṁca upādānaskandhaya ginnak hamānava dakinna ōnē.

그러니 이렇게 불을 보아야 합니다. 세상을 불처럼 보아야 합니다. pañca upādānakkhandha를 불과 같이 보아야 합니다.

ginna ulpata upādānaskandhaya upādāna pratyayen bhava venavā, bhava pratyayen jāti venavā. jāti vecca tæna paṭan jāti gini, jarā gini, vyāda gini varṇa geniṭama gōcara venna siddha venavā.

불의 샘은 upādānakkhandha입니다. upādāna를 조건으로 bhava가 되고, bhava를 조건으로 jāti가 됩니다. jāti가 된 자리부터 태어남의 불, 늙음의 불, 병듦의 불, 죽음의 불에 놓이게 됩니다.

upādā nirōdhanā bhava nirōdha venavā. bhava nirōdhanam jāti nirōdhanam jātiya nisā haṭagata siyalu ginē edāṭa keḷavarayi.

upādāna가 사라지면 bhava가 사라집니다. bhava가 사라지면 jāti가 사라지고, jāti가 사라지면 jāti 때문에 생긴 모든 불이 그날 끝납니다.

anna api dakinna ōnē etakoṭa upādānaya nirōdha karagannē nivani.

우리는 보아야 합니다. upādāna를 사라지게 하는 것이 nibbāna입니다.

upādānaskandhaya nirōdha vunāma bhava nirōdhayi, bhava nirōdha vanā nam jāti nirōdhayi pratiphalaya antimaṭa keḷavara balana. jarā maraṇa sōka okkoma nirōdhayi.

upādānakkhandha가 사라지면 bhava가 사라지고, bhava가 사라지면 jāti가 사라지며, 그 열매로 끝에 가서는 늙음, 죽음, 슬픔이 모두 사라집니다.

menna metani ginna han̆dunāganna ōnē. lōkē sammata ginna ekak. nopena ādhyātmikaginna tava ekak.

여기서 불을 알아보아야 합니다. 세상이 정한 불이 하나, 보이지 않는 안의 불이 또 하나입니다.

sammata ginnaṭa væḍiyi. ādhyātmika ginna bohōma lokuyi.

세상이 정한 불보다 안의 불이 훨씬 큽니다.

ādhyātmayaṭa ætivaca nætnam abhyantaraya ætivecca ginna darāganna bæri dāhaya væḍi vunot ehema mē bāhira lōkē tiyena ginna bohōma puṁciyak karalā ōka dagena æn̆ga dālā pæṭrōl dālā giri tiyāgannā.

마음속, 안에서 일어난 불의 뜨거움을 견딜 수 없을 만큼 커지면, 바깥 세상의 아주 작은 불을 가져다 몸에 휘발유를 붓고 불을 붙입니다.

æyi gini tiyāgena piṭṭu vunē. bāhira ginnaṭa væḍiya abhyantara ginna daranna bæri taram loku vuṇā.

왜 불을 붙여 타 죽었습니까? 바깥 불보다 안의 불이 견딜 수 없을 만큼 커졌기 때문입니다.

dāhē ivasaganna bæruva giyā. maṭa pilā mærana eka īṭa vaḍā hon̆dayi kiyalā kiyana nam mē bāhira lōkē tiyena ginnak dānna puāgena malak.

그 뜨거움을 견디지 못했습니다. ‘차라리 타 죽는 게 낫다’ 하며 바깥 세상의 불을 가져다 죽은 것입니다.

mokaṭada sahanayak balāporottu va mokakda sahanaya? abhyantarayē vecca dāhanayaṭa pratikakmayak karanna bælut siyadivi hāni karaganna gini tiyāgena mærilā kiyā nigamanayak karalā. ē mokaṭada?

무엇 때문입니까? 어떤 위안을 바라서입니다. 그 위안이란 무엇입니까? 안의 뜨거움을 다스려 보려다 제 목숨을 끊기로, 불을 붙여 죽기로 결론을 낸 것입니다. 무엇을 위해서입니까?

ara dāhayen midenna mē kaya tiyāgena bæhæ. ka mēka tiyāgena mēka pævætmaṭa væḍi dānna værena eka kiyalā.

이 몸을 지니고서는 그 뜨거움에서 벗어날 수 없다고, 이 몸을 지니면 존재를 더 키울 뿐이라고 여겨서입니다.

mē lōkē lōkē davana tavana ginna ēkaṭa rupilak karena puṁci kǣllak karenna ēken gini tiyāgannā. mokak nisāda? īṭa væḍiya mahā bhayānaka ginnak ohugē ætulē pat venavā. ēka pēnna bæhæ darāgena inna bæha.

이 세상을 태우고 애태우는 그 불의 아주 작은 조각을 가져다 제 몸에 불을 붙입니다. 무엇 때문입니까? 그보다 훨씬 무서운 불이 그의 안에서 타오르기 때문입니다. 그것은 보이지 않고, 견딜 수도 없습니다.

ehenam mē abhya ginna koccara lokuda bāhira ginnaṭa ram gāk lokuyi mē manussaya kiyalā ivasanna bæri hariyannē oyē tiyennē.

그렇다면 이 안의 불은 얼마나 큽니까? 바깥 불보다 훨씬 커서, 이 사람이 견딜 수 없게 된 것입니다.

mærenna puḷuvan kiyalā upakramaśa sīlīva danna nisā minihā gini tiyāgena mærenavā.

그렇게 하면 죽을 수 있다는 것을 영리하게 알기에 사람은 불을 붙여 죽습니다.

mærala velā bhūtaya perētakunot dæn gina tiyāganna ēkayi ginna koccarada

죽어서 bhūta나 peta가 되면 이제 무엇에 불을 붙이겠습니까? 그 불이 그만큼 큽니다.

minis kālē darāganna bæri vecca ginnavā vagēda guṇayaka ginnat dæn daranavā asāhana kālīva dæn monavāgannada

사람일 때 견디지 못한 불보다 몇 곱절 되는 불을 이제 불안 속에서 견디고 있으니, 이제 무엇을 붙잡겠습니까?

minis kaya puccāgena pērenna hæduvā minis kahaṭa gini tiyāgena dæn puḷuvanda pērennē? dæn ēka manō mēka haṭagini tiyanna

사람의 몸을 태워 벗어나려 했습니다. 사람의 몸에 불을 붙여서요. 이제 벗어날 수 있습니까? 이제는 마음으로 된 몸인데 불을 붙이려 해도,

dæn ēkaṭa gi tiyanna kramayak nǣhæ. eka uccanna vidihak. ara minissu vin̆dinakoṭa yam asāhana kārityak vin̆danam ē vagē lakṣa kōṭi gānaka asāhana kāritvayak dæn manasen vin̆dinavā.

이제 거기에 불을 붙일 방법이 없습니다. 태울 길이 없습니다. 사람들이 겪는 어떤 불안이 있다면, 그런 것의 수십만 수천만 배 되는 불안을 이제 마음으로 겪습니다.

dæn kāṭa kiyannada monavā karannada?

이제 누구에게 말하고 무엇을 하겠습니까?

ehenam menna mē nisā mē ætulē tiyena ginna bohōma lokuyi.

그러니 이 때문에 안에 있는 불은 아주 큽니다.

ēka ati balavat. menna mēkaṭa kiyanavā sārayi kiyalā ganna giyahama tamayi mē ginna pat vennē.

그것은 몹시 거셉니다. 알맹이라고 붙들려 할 때 바로 이 불이 타오른다고 합니다.

saṁ mē ekatun sārāyayi kiyalā gannē avidyāvē nigamanaya ē nisā. [ugura kǣrīma] ē nisā tamayi mē dæḍiva upādānayen upādānaya kaḷē.

‘saṃ’, 이 모임들을 알맹이라고 받아들이는 것이 avijjā의 결론이고, 그래서 [헛기침] 그래서 이토록 굳게 upādāna로 붙든 것입니다.

menna mē nisā kiyanavā saṁsārayē mahā ginnak kiyā dakinna.

그래서 saṃsāra를 큰 불로 보라고 합니다.

ginna lokuma ginna tiyennē otana gini mūlaya etana menna mēka ginnak kiyā dækka edāṭa mokada vennē? anulōmak śāntiyaṭa pat venavā. nivana sil kiyā dækkadāṭa samyakttanayāmayaṭa bahinavā. nivana sisil kiyā sihi karapu kenāṭa sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī arihat tiyena mārgaphala læbenavā.

가장 큰 불은 거기에 있습니다. 불의 뿌리가 거기 있습니다. 이것을 불로 본 날 어떻게 됩니까? anulomika khanti에 이릅니다. nibbāna를 시원하다고 본 날 sammatta niyāma에 들어섭니다. nibbāna를 시원하다고 떠올린 이에게 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga-phala가 얻어집니다.

nivana sil kiyā dakina lōkē gini udēna rǣ vanakan kiya kiya hiṭiyat anlōmak śāntiya kiyana maṭṭama ikmavak næha. ehenam sōvān vennavat bæha.

nibbāna를 시원하다고 보지 않고 아침부터 밤까지 ‘세상은 불타고 있다’고만 되뇌어도 anulomika khanti의 단계를 넘어서지 못합니다. 그러니 sotāpanna조차 될 수 없습니다.

koccara udē rǣ vanakan lōkē dukayi kiya ekē hinnā lōkē gini kiya eka sihi kaḷā. ē maṭṭama ikmala yanakam mārga phala avabōdhayak læbennē næ. lōkē geninnam nivanama sisil mokakda kiyalā dakinna ōnē. nivana sil kiyā dækkāṭayi mārga phala avabōdhaya læbennē.

아무리 아침부터 밤까지 세상은 괴로움이다, 세상은 불이다 하고 떠올려도, 그 단계를 넘어서기 전에는 magga-phala 깨달음은 얻어지지 않습니다. 세상이 불이라면 nibbāna의 시원함이 무엇인지 보아야 합니다. nibbāna를 시원하다고 볼 때에야 magga-phala 깨달음이 얻어집니다.

ada væhilā tiyennē tonna oya ṭika deken paṁguvak væhilā. pættak viruta karalā dīlā tiyenavā pættak vahalā. nivan nivandhayaṭa avaśya karana koṭasayi væhilā tiyennē.

오늘날 가려져 있는 것은 이 둘 가운데 한 쪽입니다. 한쪽은 풀어 주고 한쪽은 덮어 두었습니다. nibbāna를 깨닫는 데 필요한 쪽이 가려져 있습니다.

itin okkoma mē vidihaṭa tōrāganna mē dāhaya sōkaya rāgaya bæmma itin oya okkoma tiyennē upādānaya nisā haṭaganna dēval.

그러니 모두 이렇게 가려내십시오. 이 타오름, 슬픔, 탐욕, 묶임, 이 모든 것은 upādāna 때문에 생겨나는 것들입니다.

mē lōkayē manavadana rūpa manavardhana śabda ādī mē paṁca upādānayan mēvaṭa bæn̆dilā rūpa upādāna vēdanā upādāna saṁgnā upādāna saṁkhāra upādāna viññāṇa upādāna kiyana mē upādānaskandhayangen bædunahama upādāna paccayā bava bhava patyā jāti jāti patyā jarānāraṇa sōka paridēva dukkha dommanasa upāyatā sambhāntiya kiyana mē væḍapiḷilavala digaṭama yedavanna venavā. kavada hari mē upādānaya midica dālāṭa upādā nirōdhā bhava nirōdhō bhava nirōdhā jāti nirōdhō jāti nirōdhā jarāmaraṇa sōka paridēva duka dōmana upāyāsā nirujjanti kiyalā keḷavara karanna hētu venavā. itin mē

이 세상의 마음을 끄는 형상, 마음을 끄는 소리 같은 다섯 upādāna에 묶여, 형상의 upādāna, 느낌의 upādāna, 인식의 upādāna, saṅkhāra의 upādāna, 의식의 upādāna라는 이 upādānakkhandha에 묶이면, ‘upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsā sambhavanti’라는 과정에 줄곧 매이게 됩니다. 언젠가 이 upādāna에서 벗어난 날, ‘upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsā nirujjhanti’ 하며 끝맺게 됩니다.

kiyalā keḷavara karanna hētu venavā. itin mē anuva tamayi mē ārya maitrī bhāvanā kiyannē mēka tamayi gini haṭaganna tæna duka haṭaganna tæna pennalā duken nidahas vena svabhāvaya pennalā an ē tattvayaṭa mē siyalu lōka satyaya patvelā sadākālika duken nidahas vēvā kiyana pætuk ætnam. mēka tamayi āryaka vaśayen lōkaya ara dækapu harayē patanna tiyena haraya menna mēkaṭa ārya maitrī bhāvanāva.

그러니 이에 따라 ariya mettā bhāvanā라 하는 것은 이것입니다. 불이 생기는 곳, 괴로움이 생기는 곳을 보여 주고 괴로움에서 벗어나는 성질을 보여 주며, ‘모든 중생이 그 경지에 이르러 영원한 괴로움에서 벗어나기를’ 하는 바람이 있다면, 이것이 ariya의 방식으로 세상을 보고 그 알맹이에서 바라야 할 알맹이입니다. 이것이 ariya mettā bhāvanā입니다.

itin oya ṭiken tērum araganna næ oya vidihaṭa saṁsārayē dukak hæṭiyaṭa saṁsārayē rōgayak, saṁsārayē bayak, saṁsārayē ginnak mē ādi vaśayen dakinna purudu venna ōnē. api dækalā tiyennē ehema nemeyi. saṁsārayē dukak hæṭiyaṭa yathārthayen dækiya yutu dē saṁsārayē sæpayi kiyalā dækalā tiyennē.

그러니 이것으로 알아들으십시오. 그렇게 saṃsāra를 괴로움으로, 병으로, 두려움으로, 불로 보는 데 익숙해져야 합니다. 우리는 그렇게 보아 오지 않았습니다. 참으로 saṃsāra의 괴로움으로 보아야 할 것을 saṃsāra의 즐거움으로 보아 왔습니다.

saṁsārayē rōgayak kiyalā dakinna kivvē eka api dækalā tiyennē saṁsāraya hon̆da nirōgī tænak hæṭiyaṭa. nirōgī bava hoyahā sasara gamanema yanavā.

saṃsāra를 병으로 보라고 한 것을 우리는 좋은 건강한 곳으로 보아 왔습니다. 병 없음을 찾아 saṃsāra의 길만 갑니다.

saṁsārayē mahā bayak hæṭiyaṭa tiba kiya eka api dækalā tiyennē baya næti tænak hæṭiyaṭa nirbhaya tænak hæṭiyaṭa pævætma. pævæt venama baya næti tæn hoyāgena yanavā. rōga næti tæn hoyāgena yanavā. ginna næti tæn hoyāgena yanavā. avidyāva nisā tr̥ṣṇāven bæn̆dilā oya mulā nigamanayaṭa bæhælā lōka satvayā mē pævætma pasu pata ham̆bā yanavā. menna mēka

saṃsāra를 큰 두려움으로 보라고 한 것을, 우리는 존재를 두려움 없는 곳으로 보아 왔습니다. 존재 안에서 두려움 없는 곳을 찾아갑니다. 병 없는 곳을 찾아갑니다. 불 없는 곳을 찾아갑니다. avijjā 때문에 taṇhā에 묶여 그 미혹한 결론에 빠져 중생은 존재의 뒤를 쫓아갑니다.

pævætma pasu pata ham̆bā yanavā. menna mēka yathārthaya ādīnava vaśayen dækalā athærīmē novælma midīmē ānisaṁsaya nivana ānisaṁsa vaśayen dækalā nitara nivanē ānisaṁsa sihi karana kenāṭa mārga phala avabōdhaya læbenavā. eyāṭa nivan tiyenavā.

이 참모습을 허물로 보고, 놓아 버림과 들러붙지 않음과 벗어남의 이로움, 곧 nibbāna를 이로움으로 보아, 늘 nibbāna의 이로움을 떠올리는 이에게 magga-phala 깨달음이 얻어집니다. 그에게 nibbāna가 있습니다.

mē kiccō manussa paṭilābhō kiyalā mē padayaka tēruma ahanavā.

‘kiccho manussapaṭilābho’라는 구절의 뜻을 묻습니다.

minis pratilābhaya kiyannē mokakda kiyalayilayi mē ahannē. [ugura kǣrīma]

사람으로 다시 얻음(paṭilābha)이란 무엇이냐고 묻는 것입니다. [헛기침]

kumakda minis pratilābhaya kiyannē? ē kiyannē minihek velā in̆dalā hō yamkisi kenek mærilā nævatat manussayek vaśayen pahaḷa venavā nam ē kohomada ēka vennē kohomada kiyalā ahanavā.

사람으로 다시 얻음이란 무엇인가? 곧 사람이었다가, 또는 누가 죽어 다시 사람으로 나타난다면 그것이 어떻게 되는가, 그것이 어떻게 이루어지느냐고 묻는 것입니다.

manussa pratilābhaya kiyannē lābhaya kiyana eka læbicca eka. pratilābhaya kiyalā kiyannē nævata vārayak læbenavā nam anna ē læbīma.

manussa paṭilābha에서 lābha는 얻은 것입니다. paṭilābha란 한 번 더 얻는다면 그 얻음입니다.

etakoṭa manussa pratilābhayak labannē kohomada?

그렇다면 사람으로 다시 얻음은 어떻게 얻습니까?

yam dharmayak manussa dharma tiyenavada?

manussa dhamma라는 것이 있습니까?

mē lōkē manussa dharma deyak tiyenavā. yahapat dēval. hitā hitā mēnāti jānātītō manussō kiyalā. mē hita hitā hita mē mē aya dænaganna puḷuvan kenā manussayā kiyalā. mē manussa dharmaya svabhāvayak pennanavā. menna mē vagē yamkisi ākārayakin mē minis daham monavada kiyalā tērum araganna puḷuvan vecca kenā.

이 세상에는 manussa dhamma라는 것이 있습니다. 좋은 것들입니다. ‘hitāhitaṃ jānātīti manusso’라고, 이로움과 해로움을 알 수 있는 이를 사람이라 합니다. 이것이 manussa dhamma의 성질을 보여 줍니다. 이처럼 어떤 식으로든 사람다운 dharma가 무엇인지 알아들을 수 있게 된 사람이,

ē minis daham tuḷa kaṭayutu karanavā nam ēkē upādānaya kaḷot ohuṭa upādāna patriyā bava kiyalā læbenavā minis bavak. minissu upādānaya minis bava ēken minis jātiya anna minis jātiya læbunāṭa passē minis pratilābhaya nævata læbuvā.

그 사람다운 dharma 안에서 살아가며 그것을 붙든다면, upādānapaccayā bhavo로 그에게 사람의 bhava가 얻어집니다. 사람에 대한 upādāna, 사람의 bhava, 그로부터 사람의 jāti — 사람의 jāti를 얻은 뒤에 사람으로 다시 얻음을 얻은 것입니다.

in manussayek velā upadinna monavada karanna ōnē? kohomada ēka vennē kiyana ekayi æhuda?

다시 사람으로 태어나려면 무엇을 해야 하는가, 그것이 어떻게 되는가를 물은 것입니다.

mēka mē ipasmī mēka kayā mattē mē kēma mattē kiyalā tiyennē. etakoṭa

여기에는 ‘imasmiṃ byāmamatte’, 곧 ‘이 한 길 되는 몸에’라고 되어 있습니다.

vyāmak kēma mattē kalērē kiyalayi mēkē vacanē tiyennē pāliyaṭa liyā tiyennē. bā nikanma ehema nemeyi tiyennē.

‘byāmamatte kaḷevare’라는 말이 Pāli로 적혀 있습니다. 그냥 그렇게만 있는 것이 아닙니다.

dāmak ehema mat kalēvarē a sasañam samī kiyana mē vidihaṭayi mēkē tiyennē. saṁgnā sahitavan

‘byāmamatte kaḷevare saññimhi samanake’, 이렇게 되어 있습니다. saññā를 지닌,

ē vagēma amasmiṁca imasminca pana bayāmak ehemamē.

그리고 ‘imasmiñca pana byāmamatte’ 하고 이어집니다.

dæn ōkaṭa kiyannē mē bam̆bayak pamaṇavannā vū mē śarīraya tuḷama mē metana perilā tiyenavā oya dukkhayē pañagnāpaya dukkha samutayē paññāpaya vadi vaśayen duka panavanavā. dukaṭa hētuva panavenavā. dukkha nirōdhaya panavā. dukkha nirōdhayaṭa mārgaya panavā kiyalā caturārya satyayama panavanavā kiyalā dæn mē vidihē gāthā pāṭhayak tiyenavā.

이것을 두고 이렇게 말합니다. 한 길 되는 이 몸 안에 바로 여기에 dukkha를 세우고 dukkha의 일어남을 세운다, 괴로움을 세우고 괴로움의 원인을 세우고 괴로움의 소멸을 세우고 소멸에 이르는 길을 세운다, 곧 cattāri ariyasaccāni를 세운다는 게송 구절이 있다고.

itin bam̆bayak pamaṇa vana śarīraya tuḷa giyā tamayi mēkaṭa mēka tōralā tiyennē.

그래서 한 길 되는 몸 안으로 들어가는 것으로 이것을 풀어 놓았습니다.

dæn etakoṭa anik ayaṭa etakoṭa nivana tiyennē koheda panavannanē?

그렇다면 다른 이들에게 nibbāna는 어디에 세워집니까?

dæn gav gaṇan yodum gaṇan śarīraya tiyena asurayō innavā. dēvatāva innavā. brahmayō innavā. dæn bamayak pamaṇa vannā vū kayaṭa pænuvivaṭa passē ēgollanṭa panavannē kohæda saturārya satya vennē

gāvuta나 yojana만 한 몸을 지닌 asura가 있고, 천신이 있고, Brahma가 있습니다. 한 길 되는 몸에 세운다면, 그들에게 cattāri ariyasaccāni는 어디에 세워집니까?

hurumaṭṭa vāgē minissu innavā.

난쟁이 같은 사람들도 있습니다.

n aḍi hayaka minihaṭa idalā caturārya satyaya pannavā tibunaha manika ayaṭa nædda?

여섯 자 되는 사람에게만 cattāri ariyasaccāni가 세워진다면 다른 이들에게는 없다는 말입니까?

dæn bam̆bayak pamaṇa vannā vū mē saṁgnā sahitavannā vū kayehi mē caturārya satyayama panavanavā kiyalā dæn mē vidiṭa mēka uttara mēka vigraha karannē ehemayi.

한 길 되는, saññā를 지닌 이 몸에 cattāri ariyasaccāni를 세운다는 것을 그런 식으로 풀이하고 있습니다.

poḍi ēka avurudu hata lamagē bam̆bayak pamaṇa kayak tiyenavada namut ēt caturārya sasatya avabōdhaya nædda arihattayaṭa pat vunē nædda?

일곱 살 난 어린아이에게 한 길 되는 몸이 있습니까? 그래도 cattāri ariyasaccāni를 깨닫지 않았습니까? arahant가 되지 않았습니까?

mana kiyana bhaya kiyana eka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn bāmak hēma mattē kiyanakoṭa pennannē mē mē lōka satvayā visin beya ama kama kiyana eka tamā bayāmak ehema kivvē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē lōkayē pahaḷa vena ēvā amr̥taya karagena mama haṭaganna venasena mē lōkayē vaṭinādiyak kiyalā hitāgena ē mata innavā nam yamkisi pudgalē mē saṁgnā sahitava eban̆du saṁgnā sahitava innavā nam menna mē satvayā tamayi mē dukaṭa duka æsuru karana yana kenā.

이 세상에 나타나는 것들을 amata(죽지 않는 것)로 삼아, 이 세상의 값진 것이라 여기며 거기에 머문다면, 어떤 사람이 그런 saññā를 지니고 있다면, 바로 이 중생이 괴로움에 기대어 가는 이입니다.

menna mē nisā etana panava. dukak dukaṭa hētuvat, dukkha nirōdhayak, dukkha nirōdha mārgayat panavanavā. menna mē mul karagena

그래서 거기에 세웁니다. 괴로움과 괴로움의 원인, 괴로움의 소멸과 괴로움의 소멸에 이르는 길을 세웁니다. 바로 이것을 바탕으로 해서요.

ælemin gæṭimin mē lōkayē allavāgena vaṭinavā kiyalā yana pudgalayāṭa menna mēkē tērum gatdāṭa duken nidahas venna puḷuvan.

들러붙고 부딪치며 이 세상을 값지다고 붙들고 가는 사람이 이것을 알아들은 날, 괴로움에서 벗어날 수 있습니다.

itin mē kayaṭa panavanavā kiyana vacanaya tamayi ōkē gannē.

그러니 거기서 받아들이는 것은 ‘이 몸에 세운다’는 말입니다.

dæn mē kayaṭama panavanavā kiyalā gattē. dæn ōka samahara aya varaddalā gannavā.

그것을 ‘이 몸에만 세운다’고 받아들였습니다. 어떤 이들은 이것을 그르쳐 받아들입니다.

mē kayaṭa pænevvayi kiyalā. caturārya satiyan meyin bāhira kisīma deyak balannavat ahannavat anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen vidarśanā karannavat deyak næhæ mēkemayi okkoma tiyennē kiyalā.

‘이 몸에 cattāri ariyasaccāni를 세웠다. 그러니 이 밖에는 보거나 듣거나 anicca로, dukkha로, anatta로 vipassanā할 것이 하나도 없다. 모든 것이 이 안에 있다’고요.

buddhahama budurajāṇan vahansē ehema pelā tiyenavā kiyalā ōka vigraha karanna yanavā mē bam̆bayak pamaṇa vū kaya tuḷa caturārya satyaya panna vanāvā kivvā kiyalā mē vistarayak.

Buddha께서 그렇게 보여 주셨다며, 한 길 되는 몸 안에 cattāri ariyasaccāni를 세운다고 하셨다는 식으로 풀이하려 듭니다.

hæbæyi mahā satipaṭṭhāna sūtrayan koṭasak ayin karanna enavā etakoṭa mokada hētuva? dæn bam̆bayak pamaṇa vannā vū kaya tuḷa mē hatara pannanavā meyin piṭasaṭa balanna deyak nǣha kiyalā.

그러나 그러면 Mahāsatipaṭṭhāna sutta의 한 부분을 빼 버려야 합니다. 왜냐하면 한 길 되는 몸 안에 이 넷을 세우니 이 밖에 볼 것이 없다고 하니까요.

udu mātaka vinīlaka vipuka jātā ādī vaśayen pelā tiyenavā mē ē pudgalayāṭa mē sihi kara yutu kramayak.

‘uddhumātaka, vinīlaka, vipubbaka’ 하는 식으로, 그 사람이 떠올려야 할 방법이 보여 주어져 있습니다.

idimu maḷa sirura mæricca maḷura, idima malasura, nil mala siruru kuṇu vecca eka, ōjas galana eka, æṭa sækili vecca eka, mē ādi vaśayen balanakoṭa balana mē sasan̆dalā balana kramayak kiyanavā.

부풀어 오른 주검, 죽은 몸, 퍼렇게 된 주검, 썩은 것, 진물이 흐르는 것, 해골이 된 것, 이런 것을 보면서 견주어 보는 방법을 말합니다.

mē mala sirura mīṭa issellā mē vagē kayak. ada mala sirurak. mē kayat ē vagēma matu kāleka mala sasivak bavaṭa pat venavanē.

이 주검도 예전에는 이런 몸이었다. 오늘은 주검이다. 이 몸도 그처럼 언젠가 주검이 된다.

mē æṭa sækilla pera kāleka mē vagē kayak. mē kayak matu kāleka mē æṭa sækila tatvayaṭa pat venavanē. mē vidihaṭa mēka vaḍanna kiyalā pennanavā nava sivati kāya pabba kiyalā ōka pennanavā.

이 해골도 예전에는 이런 몸이었다. 이 몸도 언젠가 이 해골처럼 된다. 이렇게 닦으라고 보여 줍니다. nava sivathika pabba라고 그것을 보여 줍니다.

dæn etakoṭa dæn ara mē kaya venna nam æti kivvahama ara upamāva gattē nætuvahama dæn ēka ōnē nǣha kiyalā kivvot ehema dæn oya vidihaṭa gihillā budurajāṇan vahansēgē dēśanā parasparayi nēda?

그런데 이 몸만으로 충분하다며 그 견줌을 받아들이지 않고 그것은 필요 없다고 한다면, 그렇게 가면 Buddha의 가르침이 서로 어긋나는 것 아닙니까?

satipaṭṭhāna sūtrayaṭa parasparayinnē ara katāva ehema ganna giya. dæn budu dahama tuḷa paraspara tiyenavada?

그 이야기를 그렇게 받아들이면 Satipaṭṭhāna sutta와 어긋납니다. 그런데 Buddha의 dharma 안에 서로 어긋남이 있습니까?

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

satya mārgaya tuḷa paraspara venna bæ. ehenam mēka ætulen okkoma karaganna puḷuvan kiyalā budurajāṇan vahansē mēkenma pænenivā mēken piṭa hoyanna deyak nǣha kivvā kiyalā gattā ē adahasa ehema gattot ara satipaṭṭhāna sūtraya ara kayaṭa sama karalā balanna kivvē kohomada gannē? ēvan upasaṁharadī mesē saṁsandanaya karanna ē dharmayaṭa kohomada galapannē etakoṭa eka tenaka eka vidihaṭa tava tenaka tava vidihaṭa gælapennē næti ekak kiyanavā kivvat buddha dahama ehema ekak nǣha. adahasa varadda gattahamayi apiṭa oya praśnaya ennē.

참된 길 안에서는 어긋날 수 없습니다. 이 안에서 모든 것을 할 수 있다고, Buddha께서 이것 안에만 세우시고 이 밖에서 찾을 것은 없다고 하셨다는 뜻으로 받아들인다면, Satipaṭṭhāna sutta에서 그 몸과 견주어 보라고 하신 것은 어떻게 받아들입니까? ‘evam upasaṃharati’, 이렇게 견주라는 것을 그 dharma에 어떻게 맞춥니까? 한 곳에서는 이렇게, 다른 곳에서는 저렇게 맞지 않는 말을 한다고 해도, Buddha의 dharma는 그런 것이 아닙니다. 뜻을 그르쳐 받아들일 때 우리에게 그런 문제가 생기는 것입니다.

dæn yaṁ kiṁci samudaya dhammaṁ sabbantaṁ nirōdha dhammaṁ dæn mēkat mē kaṭṭiyagē katāvak. budurajāṇan vahansē pæivvē ætivīmayi nætivīmayi. ætivīmayi nætivīmayi. oya deka vitarak kiyanavā. vipariṇāma katāva gannē nætuva. dæn ēka pennannat pennannē yamkisi samudaya dhammāṁ sabbantāṁ nirōdha dhammāṁ haṭagatta yamak ætanam næti venavā. vipariṇāmayak gæna etanat pelā næhæ kiyana eka hat kara tamayi ēka pennannē. haṭagatta nam yamak næti venavā kiyana ekayi mēkē pelā tiyennē kiyalā.

또 ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ’, 이것도 어떤 무리의 이야기입니다. Buddha께서 보여 주신 것은 생겨남과 사라짐, 생겨남과 사라짐뿐이라며 그 둘만 말하고 vipariṇāma 이야기는 받아들이지 않습니다. 그것을 보여 주려고 ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ’, 곧 생겨난 것이 있다면 사라진다고 하며, 거기에 vipariṇāma는 나와 있지 않다는 것을 증거로 삼습니다. 생겨난 것은 사라진다는 것만 여기 나와 있다고요.

nætivena dharma kiyana eka ekak. æti næti kiyana vacana dekama mē anta dekakaṭa ayin karalā tiyena ekak mē buddha śāsanayē mē anta dekaṭa arannē næha.

사라지는 dharma라는 것이 하나 있습니다. ‘있다’, ‘없다’라는 두 말은 모두 두 극단으로 밀어내 버린 것입니다. 이 Buddha의 sāsana에서는 그 두 극단을 받아들이지 않습니다.

attha kilamatāniyōgayayi kāma sukallikāyōgayayi anta dekak æta kiyana antayak, næta kiyana antayak mē anta dekak. anta deka oya vidihaṭa noya eka ākārayen tērum karanavā.

attakilamathānuyoga와 kāmasukhallikānuyoga가 두 극단이고, ‘있다’는 극단과 ‘없다’는 극단도 두 극단입니다. 두 극단을 이렇게 여러 가지로 풀어 줍니다.

etakoṭa nætivena dharma ætivena dharma kiyana dekak mē buddha śāsanayē yathābhōtiyaṭa sambandha karanna næha.

그러니 사라지는 dharma, 생겨나는 dharma라는 둘을 이 Buddha의 sāsana에서 참된 깨달음과 이어 놓을 수는 없습니다.

yamak næti vena dharma æti vecca ekak tiyenna ōnē.

사라지는 dharma라면 생겨난 것이 있어야 합니다.

udā vīma saha særi saranna vaṭinākamak nǣ. udā vena hæma dharmayakma særisaranna vaṭinnē nǣ. ēka ravun gahanna vaṭinnē næ. nirōdha kivvē ēkayi.

떠오름과 떠돌아다님에는 값어치가 없습니다. 떠오르는 모든 dharma는 떠돌아다닐 값어치가 없습니다. 맴돌 값어치가 없습니다. nirodha라고 한 까닭이 그것입니다.

mē lōkē yamak udā vuṇāda æti vuṇā nam kiyana vacanaya buddha śāsanayaṭa gattē næha. atthi natya kiyana mē dekama anta dekaṭa dālā ayin karalā tiyennē. ætu ekāntayak næta yanuva ekāntayak. ē anta dekama ayin karalā tiyenavā.

이 세상에 무엇이 떠올랐다, 생겨났다고 할 때 ‘있게 되었다’는 말은 Buddha의 sāsana에서 받아들이지 않았습니다. atthi와 natthi, 이 둘을 모두 두 극단에 넣어 밀어냈습니다. ‘있다’가 한 극단이고 ‘없다’가 한 극단입니다. 그 두 극단을 모두 밀어냈습니다.

udayabba gnānaya kiyalā gnānayakin pennanavā issellāma mē vidarśanā nuvanā.

udayabbaya ñāṇa라는 지혜를 맨 처음의 vipassanā 지혜로 보여 줍니다.

udē sahaya kiyana eken tamayi udayavya gnāna kiyalā tamayi api siṁhalaṭa apiṭa vigraha karalā dennē.

udaya와 vaya라는 말에서 udayabbaya ñāṇa를 우리는 싱할라어로 풀이해 줍니다.

ætivīma nætivīmaka pelanna gnānaya kiyalā mēkaṭa api tavat vigraha karenna dæn mē kālē bhāvitā karanavā.

요즘은 ‘생겨남과 사라짐을 보는 지혜’라고 더 풀어서 씁니다.

ætivīma nætivīma dakina gnānaya udayavya gnānaya nætnam udaya gnānaya kiyalā.

생겨남과 사라짐을 보는 지혜, udayabbaya ñāṇa 또는 udaya ñāṇa라고요.

oya kramayaṭa mēka vigraha venavā.

그런 식으로 이것이 풀이됩니다.

mēka noyek ākārayen dahama artha ven karalā ganna ōnē.

이것은 여러 가지로 dharma의 뜻을 나누어 받아들여야 합니다.

dæn yamak udā venavā kiyalā vacanayak tiyenavā. udā venavā kiyana ekayi æta kiyana arthayē artha dekak.

무엇이 떠오른다는 말이 있습니다. ‘떠오른다’와 ‘있다’는 뜻이 서로 다른 두 가지입니다.

yamak æta kiyana tæna tæbuvot ēkē sadātanikatvayak aipariṇāma bavak haravat bavak kiyana mēvā ēvā ēkaṭa sambandha venna ōnē. æta kiyana arthayen gattahama

무엇을 ‘있다’는 자리에 두면 거기에는 영원함, 변하지 않음, 알맹이 있음 같은 것이 따라붙어야 합니다. ‘있다’는 뜻으로 받아들이면 그렇습니다.

næta kiyana arthayaṭa gattahama ē tibicca æti deyak næti vuṇā kiyana arthayaṭa bakinavā.

‘없다’는 뜻으로 받아들이면, 있던 것이 없어졌다는 뜻에 빠집니다.

dæn otennē noyē ākārayaṭa praśna matu venavā æta næta kiyana mē aṁśa deka uḍa yamak udā venavā. ē vagēma atthayaṭa yanavā. mē kāraṇā dekak venavā.

여기서 ‘있다, 없다’라는 두 쪽을 두고 여러 가지 물음이 생깁니다. 무엇이 떠오르고, 또 저물어 갑니다. 이 두 가지 일이 일어납니다.

æti ekak gæna næti ekak gæna gannē nætuvada? hētūngē samavāyen nætnam hētungē samāna sāmōhikatvayen yamak goḍanægenavā.

있는 것이니 없는 것이니 하는 것을 받아들이지 않고, 원인들의 어우러짐, 곧 원인들이 함께 모임으로 무엇이 쌓여 이루어집니다.

æti sē goḍanæguṇā. ætina aṁśa etana næ. ē hētu gevilā yanakoṭa ē goḍanægicca eka gevilā yanavā.

있는 것처럼 쌓여 이루어졌습니다. ‘있다’는 면은 거기에 없습니다. 그 원인들이 닳아 없어지면 그렇게 이루어진 것도 닳아 없어집니다.

etakoṭa æta næta kiyana dekaṭa sambandha næti hētuphala kriyāvaliyan ōka minna ōnē.

그러니 이것은 ‘있다, 없다’ 둘과 상관없는 원인과 열매의 과정으로 헤아려야 합니다.

udayagē gnānaya kiyana vacanayen gannēt onna otana eka arthayak.

udayabbaya ñāṇa라는 말로 받아들이는 것도 바로 거기 있는 뜻입니다.

hētū nisā udā vuna dē hētu gevilā yanaṭa gevilā yanavā.

원인 때문에 떠오른 것은 원인이 닳아 없어지면 닳아 없어집니다.

ehenam æta ekakvat næti ekakvat kiyana katāvaka sambandhayak otenna tibbē næha. æta næta kiyannē ōkē dr̥ṣṭiya ātma dr̥ṣṭiya hētu nisā goranægena deyak hētu gevillā yanakoṭa gevilā yanavā dækkaha ātma dr̥ṣṭiyen balana kenāṭa æti vuṇā næti vuṇā kiyana mē adahas deka enavā.

그러니 거기에는 있는 것이니 없는 것이니 하는 이야기와 아무 관계가 없었습니다. ‘있다, 없다’는 거기에 붙은 견해, attadiṭṭhi입니다. 원인으로 이루어진 것이 원인이 닳으며 닳아 없어지는 것을 보았을 때, attadiṭṭhi로 보는 사람에게는 ‘생겼다, 없어졌다’라는 두 생각이 떠오릅니다.

ætivena dē næti venavā kiyalā innatā kāla ātma dr̥ṣṭiya adahasema ēka nikamanaya karana misā æta næta kiyana deken. udaya vignānayak pahaḷa vuṇē nǣ.

생기는 것이 사라진다고 여기는 동안에는 attadiṭṭhi의 생각으로 ‘있다, 없다’ 둘을 가지고 결론지을 뿐, udayabbaya 지혜는 생겨나지 않았습니다.

eyā æta kiyana antayayi næta kiyana antiyi deka bhāvitā kaḷā.

그는 ‘있다’는 극단과 ‘없다’는 극단 둘을 쓴 것입니다.

haṭagatta dē vināśa venavā kiyalā nam mahā varaganna æti dē næti venavā kiyalā gatta gamana ātma dr̥ṣṭiya aha karapu adahasakvat etana nigamanayak āvē nǣ.

생겨난 것이 무너진다는 것을 ‘있던 것이 없어진다’고 받아들이는 순간, 거기에는 attadiṭṭhi를 걷어 낸 생각도, 결론도 나오지 않았습니다.

saṁ udaya samudaya saṁ kiyana ekatuvak udā venavā. ekvīmak udā venavā.

saṃ, udaya, samudaya. ‘saṃ’이라 하는 모임이 떠오릅니다. 함께 어우러짐이 떠오릅니다.

æti deyak kiyana vacana nemeyi gattē.

‘있는 것’이라는 말을 받아들인 것이 아닙니다.

dæn gini penilā karakovanna paṭan gattahama karakōna vēgaya anuva gini ravumak udā vuṇā. samudaya vuṇā.

불붙은 막대를 돌리기 시작하면, 돌리는 빠르기에 따라 불의 고리가 떠오릅니다. samudaya가 일어났습니다.

udā vecca dē hētuvakin udā vecca nisā. karakōṇa. hētuva tiyennē tākkal gini pænalā tiyeena tākal gini ravuma pēnavā.

떠오른 것은 원인 때문에 떠올랐습니다. 돌림이라는 원인이요. 원인이 있는 동안, 불붙은 막대가 타고 있는 동안 불의 고리가 보입니다.

yam mohotakada gini pelena kærakīmē vēgaya natara karāda? dæn pēnnē nætuva kiyalā.

불붙은 막대를 돌리는 빠르기를 멈추는 순간, 이제 보이지 않게 됩니다.

anna nirōdha dharma kivvē mokada? ē udā vecca dēval valaṭa harayak nǣ.

nirodha dharma라고 한 것은 왜입니까? 그 떠오른 것들에는 알맹이가 없습니다.

eyā udā vecca eka næti vunāma kiya niruddha vuṇā. nirdā vuṇā kiyana eka niruddha vuṇā kiyannē.

떠오른 것이 사라지면 niruddha, 그쳤다고 합니다. 가라앉았다는 것이 niruddha라는 뜻입니다.

nirōdha dharma kivvē anna ēkayi.

nirodha dharma라고 한 것이 그것입니다.

udā vunē yam hētuvak kriyātmaka vīmenda ē hētuva næti venakoṭa ē udā vecca eka pēnnē nætuva giyā.

떠오른 것이 어떤 원인이 작용해서라면, 그 원인이 사라질 때 떠오른 것은 보이지 않게 되었습니다.

æti sē pinicca mulāva æti sē nopeni giyā.

있는 것처럼 보이던 미혹이 있는 것처럼 보이지 않게 되었습니다.

æti deyak næti vuṇā kivvot ātma dr̥ṭṭiyē in̆dan ē nigamanaya ganna næta kiyana anta deka ahak karalā ōnē yathābōdhaya labanna.

‘있던 것이 없어졌다’고 한다면 그것은 attadiṭṭhi에서 나온 결론입니다. 참된 깨달음을 얻으려면 ‘있다, 없다’ 두 극단을 걷어 내야 합니다.

udā vunā nam yam hētuvakin udā vecca hētuva næti venakoṭa nirdā vuṇā niruddha vuṇā nirōdha vuṇā.

떠올랐다면 어떤 원인으로 떠오른 것이고, 그 원인이 사라질 때 가라앉고, niruddha가 되고, nirodha가 됩니다.

anna ē dharmayangē hæṭi dakinavā.

그 dharma들의 모습을 봅니다.

hētuvak nisā udā venavā. hētuva gevenakoṭa nirdhā venavā. udā vennē nætuva yanavā. udā vunahama æti sē pēnavā. udā vunē nætnam æti sē pēnnē næha. ēkayi arthaya.

원인 때문에 떠오르고, 원인이 닳으면 가라앉습니다. 떠오르지 않게 됩니다. 떠오르면 있는 것처럼 보이고, 떠오르지 않으면 있는 것처럼 보이지 않습니다. 그것이 뜻입니다.

dæn mē æta næta dekaṭa bæhælā mē lōkē æti venavā næti venavā. æti venavā næti venavā. ehema balanakut dæn mē kālē kiyanavā.

그런데 요즘은 이 ‘있다, 없다’ 둘에 빠져 ‘이 세상은 생기고 사라진다, 생기고 사라진다’ 하고 보라고들 합니다.

ōka dutiyaṭiyakin kiyana baṇak ēka æti venavā næti venavā æti venavā næti venavā mēka dakinna ōnē kiyalā.

그것은 어떤 견해에서 나온 가르침입니다. ‘생기고 사라지고 생기고 사라진다, 이것을 보아야 한다’ 하는.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā anya anya vēdanāvakma udā venavā anya saṁgnāvakma udā venavā anya saṁgnāvakma næti venavā. anya rūpayakma udā venavā. anya rūpayakma næti nirōdha venavā.

Buddha께서는 설하십니다. 다른 느낌이 떠오르고, 다른 인식이 떠오르고, 다른 인식이 사라진다. 다른 형상이 떠오르고, 다른 형상이 사라져 nirodha가 된다.

dæn daruvek hæṭiyaṭa upannā. malē mahalyek hæṭiyaṭa tibunē nædda? vipariṇāmayā pennuvē nædda?

아기로 태어났습니다. 죽은 것은 늙은이로서가 아니었습니까? vipariṇāma를 보여 주지 않았습니까?

ehenam anyayakma udā venavā anyayakma nirōdha venavā.

그러니 떠오르는 것도 다른 것이고, 사라지는 것도 다른 것입니다.

vayasaka minihek malā daruvek upannavā. æti vuṇā næti vuṇā kiyana daruvā upanna daruvāma næti vuṇā. etakoṭa næti venna ōnē.

늙은이가 죽었는데 아기가 태어났다고 합니다. ‘생겼다가 없어졌다’고 한다면, 태어난 그 아기가 그대로 없어졌어야 합니다.

ætivīma nætivīma pavatinnē lōkayē ātma dr̥ṣṭiya uḍa goḍa nagāgatta sammata uḍa ætivīmak nætivīmak dakinna.

생겨남과 사라짐은, 세상에서 attadiṭṭhi 위에 쌓아 올린 sammuti 위에서 생겨남과 사라짐을 보는 데에 있습니다.

yamak æti vuṇā yamak næti vuṇā kiyanakoṭa oya hæma ekakma ætivīmak nætivīmak pennannē lōka sammatayanṭayi. goḍanagāgatta sammata.

무엇이 생겼다, 무엇이 없어졌다 할 때, 그 모든 것은 세상이 정한 sammuti에 대해 생겨남과 사라짐을 보여 주는 것입니다. 쌓아 올린 sammuti입니다.

sammata goḍanagāgannakoṭa kuḍā kuḍā avasthā samūhayaka sampiḍanaya karin sammatayak goḍanaganavā. eban̆du avasthā samūhayaka sampiḍanaya kara tavat sammatayak goḍanaganavā. mehemayi sammata goḍanæginnē.

sammuti를 쌓을 때는 아주 작은 단계들의 무리를 뭉쳐 하나의 sammuti를 쌓습니다. 그런 단계들의 무리를 또 뭉쳐 다른 sammuti를 쌓습니다. sammuti는 이렇게 쌓입니다.

dæn manussayā kiyana sammataya avurudu 80k 100k āyuṣak tuḷa kāla sīmāvak tuḷa upatakin goḍanægilā mahaḷu maraṇayakin avasāna venavā. mē mahā sammatayak. goḍanagāgattā.

‘사람’이라는 sammuti는 여든, 백 해의 목숨이라는 기간 안에서 태어남으로 쌓여 늙음과 죽음으로 끝납니다. 이것은 큰 sammuti입니다. 쌓아 올린 것입니다.

dæn oya sammataya hædilā tiyennē kuḍā kuḍā sammata. ēvā sammatak paramārtha nemeyi.

그 sammuti는 아주 작은 sammuti들로 이루어져 있습니다. 그것들은 sammuti이지 paramattha가 아닙니다.

monāda ladaruva avasthāva daru avasthāvamā avasthāva gæṭavara avasthāva taruṇa avasthāva mædi avasthāva mahaḷu avasthāva avasthāva samūhayaka sampiḍanayakin kivvā manusa avasthāva anna manussayā kiyana sammataya goḍannægicca hæ. ē tuḷa gonnæguna avasthāvan tamayi ladaru avasthāva daru avasthāva ḷamā avasthāva ē tibicca sammataya.

무엇입니까? 갓난아기 때, 어린아이 때, 아이 때, 사춘기, 젊은 때, 중년, 늙은 때, 이런 단계들의 무리를 뭉쳐 사람의 단계라고 했습니다. 그렇게 ‘사람’이라는 sammuti가 쌓였습니다. 그 안에 쌓인 단계들이 갓난아기 때, 어린아이 때, 아이 때라는 sammuti입니다.

labāt eka ekākārayi.

그것들도 다 마찬가지입니다.

avurudu gaṇanaka sīmā sahita sammatayak ēkak. ē avasthāva gonna næægilā tiyennē īṭa goḍāk kuḍā sammata vunē.

그것은 몇 해라는 테두리가 있는 sammuti입니다. 그 단계는 그보다 훨씬 작은 sammuti들로 쌓였습니다.

dæn api hitamukō dæn ladaruva avasthāva kiyalā gannavā avuruddak. avuruddak tuḷa tiyena kāla sammatayēdī upanna lan̆daru avasthāva ekak. dadaru avasthāvē avasānayē avuruddakaṭa passē ekak.

갓난아기 때를 한 해라고 해 봅시다. 한 해라는 시간의 sammuti 안에서 막 태어난 갓난아기 때가 하나이고, 한 해 뒤 갓난아기 때의 끝이 하나입니다.

avuruddaka ḷamayā mōrapu ladaru avasthāva paṭan ganna ladaru avasthāva upan hæṭiya.

한 살 된 아이의 무르익은 갓난아기 때, 그리고 막 태어났을 때 시작하는 갓난아기 때가 있습니다.

ē avasthāva aragena balanakoṭa ē avasthāva kohomada hædilā tiyennē?

그 단계를 놓고 보면, 그 단계는 어떻게 이루어졌습니까?

ēket tiyenavā itin. ē avasthā avasthāva tavat bedanna puḷuvan. īṭa kuḍā kuḍā avasthā kohomada? hædena avasthā, væḍena avasthā ē vagēma dan̆galana avasthā itin an̆ḍana avasthā kiri bona avasthā ēdu avasthāva sampinnanaeka sammatiyak tamayi laduruva avasthāva kiyannē.

거기에도 있습니다. 그 단계를 더 나눌 수 있습니다. 그보다 작은 단계들은 어떻습니까? 자라는 때, 커 가는 때, 그리고 버둥거리는 때, 우는 때, 젖 먹는 때 — 그것들을 뭉친 sammuti가 갓난아기 때라는 것입니다.

kiri bona avasthāva kiyannē ēkat ara vagēma kuḍā kuḍā avasthāvalin hædilā tiyennē. kiriboḍa hadanavā, kaṭadigaranavā. mē vagēma piyavara kaṭṭa gannavā, uranavā, gilanavā. ē pan̆duma kuḍu poḍi avasthāvalin tamayi ē avasthāva ædilā tiyennē. kirivā kiyana avasthāva ēkat sammatayā. menna mē vagē hæma velēma sammata valin tamayi api mē avasthāva pennannē sammata valin.

젖 먹는 때라는 것도 마찬가지로 아주 작은 단계들로 이루어져 있습니다. 입을 오므리고, 입을 벌리고, 젖꼭지를 물고, 빨고, 삼키는, 그런 아주 작은 단계들로 그 단계가 이루어져 있습니다. 젖 먹는 때라는 것도 sammuti입니다. 이처럼 우리는 늘 sammuti로 단계를 보여 줍니다. sammuti로요.

paramārtha vaśayen avasthāvak pennanna kisi kenekuṭa bæhæ. itā kuḍā kuḍā avasthāva sampin̆dena yanna api yamkisi nam sammata karagena tiyenavā. ē sammata karagatta nam valin tamayi api avasthāva pennannē. anna ē avasthā ætivīma, vipariṇāmaya, vænasīma kiyana kāraṇā tunakin yuttayi.

paramattha로 어떤 단계를 보여 줄 수 있는 사람은 아무도 없습니다. 아주 작은 단계들을 뭉쳐서 우리는 어떤 이름을 정해 두었습니다. 그 정해 둔 이름으로 우리는 단계를 보여 줍니다. 그 단계들은 생겨남, vipariṇāma, 무너짐이라는 세 가지를 갖추고 있습니다.

ætivīma nætivīma kiyalā ven karanna puḷuvan kamak oya hatara næhæ. ætivīmak nætivīmak hatarak tiyenavā. ēka sammatayak. sammatayak hæbæyi nam sammatayaṭa hatarak tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

næti ekak hoyāgena giyāma pævætmē nǣ. pævætma siyallama atarak tiyena eka.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

næti tæna kotanada? ipadumak yam tænaka nætnam etana pævætmak nǣha maraṇayat nǣ. ē tamayi atahærīma novælama midīma.

‘없는’ 자리는 어디입니까? 태어남이 없는 곳이라면 거기에는 존재도 없고 죽음도 없습니다. 그것이 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남입니다.

atahæriyā kiyannē æti kaḷā nemeyi.

놓아 버렸다는 것은 있게 만든 것이 아닙니다.

æti karagena āpu væḍapilā udā karagena āpu væḍapilā keḷavara kaḷā.

있게 만들어 오던 일, 떠오르게 해 오던 일을 끝낸 것입니다.

keḷavara karā nam ætivī upatak næti nisā. vipariṇāmayak maraṇayak etana næha.

끝냈다면 생겨나는 태어남이 없으니, 거기에는 vipariṇāma도 죽음도 없습니다.

eham keḷavara karapu eka dē mokakda lōkayen etera vīma lōkōtarattvaya. ehenam nivana.

그렇다면 그렇게 끝낸 것은 무엇입니까? 세상을 건너감, 세상을 넘어섬입니다. 그렇다면 nibbāna입니다.

nivana kiyannē ætivena ekak nemeyi. meccara kalanna apa kriyālāpayak yathābōdhaya tiyena nætika ē kriyātmaka nokiriyana tatvayaṭa pat kirīma.

nibbāna는 생겨나는 무엇이 아닙니다. 지금까지 참된 깨달음 없이 해 오던 과정을 더는 작동하지 않는 상태로 이끄는 것입니다.

kriyātmaka kirīmak nætnam jātiyaka pahaḷa vīmak nǣ. jātiyak pahaḷa vunot upatak pæna venavā. vipariṇāmayak pænenavā. maraṇayak pæna venavā. jātiyak yam tænaka nætnam upatak panavanna bæhæ. vipariṇāmayak panavanna bæhæ. maraṇayak panavanna bæhæ. ehenam ē tiyennē ætivīmakin athæri novæli midī keḷavara karapu nivana.

작동함이 없다면 jāti가 나타나는 일이 없습니다. jāti가 나타나면 태어남이 세워지고 vipariṇāma가 세워지고 죽음이 세워집니다. jāti가 없는 곳에서는 태어남을 세울 수 없고, vipariṇāma를 세울 수 없고, 죽음을 세울 수 없습니다. 그러니 거기 있는 것은 생겨남에서 놓아 버리고, 들러붙지 않고, 벗어나 끝낸 nibbāna입니다.

ōken oya ṭikaṭiya tōraganna ōnē.

여기서 이 점들을 가려내야 합니다.

dæn mē maitrī bhāvanāven nivana dakina ayu pæhædili karalā denna kiyalā illīmak karanavā.

이번에는 mettā bhāvanā로 nibbāna를 보는 길을 풀어 달라는 부탁입니다.

dæn maitrī bhāvanāva krama dekak kiyalā api kivvet ōka ekak laukika kramayak anika lōkōttara kramaya. anna lōkōttara kramaya tamayi mē āryaṁ visin mē vaḍana maitrī bhāvanāva.

mettā bhāvanā에는 두 방법이 있다고 우리가 말한 것이 그것입니다. 하나는 세속의 방법, 다른 하나는 세상을 넘어선 방법입니다. 세상을 넘어선 방법이 ariya들이 닦는 mettā bhāvanā입니다.

nivanahæra nivana nivanaṭa hæra nivan magahæra tavat suvayak lōkayāṭa satvayāṭa nodakīma budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. bojjhaṁga dharma hæra tapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hæra nivana hæra lō satunla suvayak tava nodakīma.

nibbāna 말고, nibbāna의 길 말고는 중생에게 다른 즐거움을 보지 않는다고 Buddha께서 설하십니다. bojjhaṅga dharma 말고, tapo의 덕 말고, nibbāna 말고는 중생에게 다른 평안을 보지 않는다고요.

ehenam pævætma tuḷa suvayak budurajāṇan vahansē sammata kaḷē nǣhæ. suvasthānayak panevvē nǣ.

그러니 Buddha께서는 존재 안의 어떤 즐거움도 인정하지 않으셨습니다. 즐거운 자리를 세우지 않으셨습니다.

pævætnat tuḷa ehenam suvapat vetvā kiyana adahasa aragena yam satvayekuṭa met varenavā nam pævætmaka suvapat vīmak patana tākkal ohuṭa āryak dakina maitriya læbilā næha.

그러니 존재 안에서 ‘즐거워지기를’이라는 생각으로 어떤 중생에게 mettā를 보낸다면, 존재 안에서 즐거워지기를 바라는 한 그는 ariya가 보는 mettā를 얻지 못한 것입니다.

nivan dakina maitriya etana næha. ohu pævætmaka suvayak patanavā nam ohu pævætmakma varṇanā karanavā. pævætmakma hon̆dayi nigamanaya karanavā. pævætmaka karalā sāra dharmayak hodinavā. pævætmat tuḷa sāra dharmayak nǣha kiyalā mūla dharmaya vaṭahāgatta āryanṭa pævætma sāra dharmayak panavanna puḷuvanda lōka satvayanṭa suvapat vetvā kiyalā pævætmak panavanna puḷuvanda

거기에는 nibbāna를 보는 mettā가 없습니다. 그가 존재 안의 즐거움을 바란다면 그는 존재를 찬탄하는 것입니다. 존재를 좋다고 결론짓는 것입니다. 존재 안에서 알찬 것을 찾는 것입니다. 존재 안에는 알찬 것이 없다는 근본 dharma를 깨달은 ariya가 존재 안에 알찬 것을 세울 수 있겠습니까? 중생에게 ‘즐거워지기를’ 하며 존재를 세울 수 있겠습니까?

pævætmaka aṁśu mātrayakavat suvayak panavanna senak næti bava dækkana [ugura kǣrīma] eyā mē pævætmak tuḷa suvapat veccavā kiyalā pævætmak panavanna puḷuvan.

존재 안에 티끌만큼의 즐거움도 세울 길이 없음을 본 이가 [헛기침] ‘이 존재 안에서 즐거워지기를’ 하며 존재를 세울 수 있겠습니까?

dukak næti pævætmak nǣ kiyalā dækkanam. pævætmak tuḷa niduk vettavā kiyannam niduk tæna panavanna puḷuvan. rōgayak næti pævætmak svabhāvaya dækka nam pævætmak tuḷa nirōgī vetvā kiyalā nirōgitvayak panavanna puḷuvanda?

괴로움 없는 존재란 없다고 보았다면, ‘존재 안에서 괴로움 없기를’ 하며 괴로움 없는 자리를 세울 수 있겠습니까? 병 없는 존재란 없다는 성질을 보았다면, ‘존재 안에서 병 없기를’ 하며 병 없음을 세울 수 있겠습니까?

ehenam ārya maitriya kiyannē mokakda? pævætmak tuḷa mē okkoma pavatvanna puḷuvankamak nǣha panavanna puḷuvan kamak næhæ.

그렇다면 ariya mettā란 무엇입니까? 존재 안에서는 이 모든 것을 이어 갈 수도, 세울 수도 없습니다.

niduk venna nam nivan avabōdha karanna ōnē nirōgī venna nam nivan avabōdha karanna bæhæ. suvapat vena nam nivan avabōdha karanna ōnē.

괴로움 없으려면 nibbāna를 깨달아야 합니다. 병 없으려면 nibbāna를 깨달아야 합니다. 즐거워지려면 nibbāna를 깨달아야 합니다.

nivana mul karagattā vū aramuṇa nivana nam satiya nivana nam tiyennē gihillā tiyennē. ohuṭa nivan dakinna tava mokak tiyenavā. ēka nivan vagē nemeyi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

maitrī bhāvanāven nivan dakinna hētuva maitrī bhāvanāvaṭa āryayangē maitrī bhāvanāvaṭa antima sammata velā antima keḷavara kotanada paramārthaya velā tiyena nivana.

mettā bhāvanā로 nibbāna를 보는 까닭은, ariya들의 mettā bhāvanā에서 마지막으로 정해진 끝, 궁극의 목표가 nibbāna이기 때문입니다.

nivanen mepiṭa āryayanṭa maitrī bhāvanāva karana tænak næha.

nibbāna 이쪽에서는 ariya들이 mettā bhāvanā를 할 자리가 없습니다.

nivana hæra nidukak næhæ. nivana hæra nirōgittayak næhæ. nivana hæra suvayak næhæ. nivana hæra nirbhayatanak næhæ. nivana hæra gini næti ssīl tænak næhæ. mehema dækka kenā. lōka satvayaṭa panavannē anna ē śāntiyaṭa pat vēvā. etanayi śāntiya. etanayi praṇīta.

nibbāna 말고는 괴로움 없음이 없습니다. nibbāna 말고는 병 없음이 없습니다. nibbāna 말고는 즐거움이 없습니다. nibbāna 말고는 두려움 없음이 없습니다. nibbāna 말고는 불 없는 시원한 자리가 없습니다. 이렇게 본 이는 중생에게 ‘그 고요에 이르기를’ 하고 바랍니다. 거기에 고요가 있고, 거기에 빼어남이 있습니다.

ētaṁ santaṁ ētaṁ panitaṁ ēmayi śānta. ehemayi praṇīta æt dam sabba saṁkhāra samathō mē saṁkhārayangē samathayak ætda sabbūpati paṭiinissaggō mē siyalu upādānayangē piri nogænmak æda nobæn̆dīmak æda taṇhākvā mē taṇhāvē kṣēk ætda virāga virāyaka bavak ætda nirōdhava mē særi særīma natara kirīmak ætda nibbānada mē bæn̆dīmen nikmīmak ætda menna mēka śāntāya praṇīk

‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ’. 이것이 고요하고 이것이 빼어나다. saṅkhāra들의 가라앉음이 있는 곳, 모든 upadhi를 붙잡지 않음, 묶이지 않음이 있는 곳, taṇhā가 다함이 있는 곳, 탐냄을 떠남이 있는 곳, 이 떠돌아다님을 멈춤이 있는 곳, 이 묶임에서 벗어남이 있는 곳, 바로 이것이 고요하고 빼어나다.

ōka dækka kenā oyin piṭas atarē ara monavā panavanna

그것을 본 이가 그 밖에 무엇을 세우겠습니까?

lōkaya ara suvayayi yamak panavanavā nam nivan suvaya haranna panavanna deyak næha āryō dakinavā.

세상이 무엇을 즐거움이라고 세운다 해도, ariya는 nibbāna의 즐거움 말고는 세울 것이 없다고 봅니다.

dæn suvapat vetvā kiyanakoṭa nivan suvayen suvapat vetvā kiyana ekama tamayi āryayanṭa ennē.

그러니 ‘즐거워지기를’이라고 할 때 ariya에게 떠오르는 것은 오직 ‘nibbāna의 즐거움으로 즐거워지기를’입니다.

ē suvaya vin̆dina suvayak nemeyi.

그 즐거움은 겪어서 누리는 즐거움이 아닙니다.

vin̆dina suva suva suvaknayak vaśayen panavannē nǣ. ehæ nivanaṭa kiyanavā sukhita tara tava vacanayak tiya viśēṣa vacanayak dānna.

겪어서 누리는 즐거움으로 세우지 않습니다. 그래서 nibbāna에는 ‘tara’라는 특별한 말을 덧붙여 sukha-tara라고 합니다.

prīti tara, sukha tara, upēkṣā taramayi panavannē.

pīti-tara, sukha-tara, upekkhā-tara로만 세웁니다.

lōkayagē tara kiyana eka dālā panavanna bæhæ.

세상 것에는 ‘tara’를 붙여 세울 수 없습니다.

prīti tarakaya kiyannē prīti caitasikaya nemeyi. prītiya caitasikaya nisā goḍanægicca pævætmakut nemeyi.

pīti-tara란 pīti cetasika가 아닙니다. pīti cetasika로 쌓아 올린 존재도 아닙니다.

meccara kal duk vindā. maṭa dæn duk vin̆dina nemeyi ven mārgaya hamba vuṇā. anna prīti sarasakaya athærīmak, midīma, noyalma mul karagatta satuṭa.

‘이토록 오래 괴로움을 겪었는데, 이제 괴로움을 겪지 않는 다른 길을 만났다’ — 그것이 pīti-tara, 놓아 버림과 벗어남과 들러붙지 않음을 바탕으로 한 기쁨입니다.

vina satuṭa kiyana ekē nemeyi. athærīmē labana nidahasa.

겪어서 누리는 기쁨이 아니라, 놓아 버림으로 얻는 자유입니다.

lōkayē sæpayi sæpayi kiyalā vinnē duka. yam tænaka lōkaya nædda etanayi sukha etana vin̆dina ekak nǣ. ēka sukha tara. menna mē prītiya tara sukha tara kiyana mē guṇayaṭa hita tiyalā lōka satvayāṭa anya ē sænasilla pæṭuvot ē sænasilla lōkayāṭa vēvā kiyalā balāporottu vunot menna mēka karagena kiyanavā āryayangē maitriya væḍīma.

세상에서 즐겁다 즐겁다 하며 겪는 것은 괴로움입니다. 세상이 없는 곳, 거기에 sukha가 있고, 거기에는 겪는 것이 없습니다. 그것이 sukha-tara입니다. 이 pīti-tara, sukha-tara라는 덕에 마음을 두고 중생에게 그 평안을 바란다면, ‘그 평안이 세상에 있기를’ 하고 바란다면, 이것을 ariya의 mettā를 닦는 것이라고 합니다.

etakoṭa etanin dakinna hæmadēma lōkayē ādīnava saha nivana ānisā

그러니 거기서 모든 것을 보십시오. 세상의 허물과 nibbāna의 이로움을요.

lōkayē ādīnava vas lōkē ādīnava vaśayen dakinavā nam anulōma śāntiyaṭa patvenavā. nivana ānisaṁsa vaśayen dakinavā nam samyata niyāmayaṭa bahinavā.

세상을 허물로 본다면 anulomika khanti에 이릅니다. nibbāna를 이로움으로 본다면 sammatta niyāma에 들어섭니다.

annōmakṣiyaṭa patvuna kenek samyaktta niyāmayaṭa bahinavā kiyana eka siddha venavā. sammayak niyāmayaṭa patvecca kenekuṭa sōvān sakr̥dāgāmī, anāgāmī arihak tiyena mārgaphala læbīma yanu siddha vīmak. siddha venavā.

anulomika khanti에 이른 이가 sammatta niyāma에 들어서는 일이 일어납니다. sammatta niyāma에 이른 이가 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 magga-phala를 얻는 일이 일어납니다.

ehenam ārya mātraya vanna kenā nivan dakinavā kiyannē amutuven karanna deyak næhæ. lōkē ādīnava dakinavā nivana ānisaṁsa dakinavā ārya mārgaya etanama tiyenavā.

그러니 ariya mettā를 닦는 이가 nibbāna를 본다는 것은 따로 할 일이 있는 것이 아닙니다. 세상의 허물을 보고 nibbāna의 이로움을 보면, ariya의 길이 바로 거기 있습니다.

lōkē ādīnava dækka nam sammā diṭṭhiya nivana nivana ānisaṁsa dækka nam ēkaṭa kiyanavā sammā diṭṭhiya. lōkē ādīnava dækīmat nivana ānisanta dækīmat sammādīṭhiya

세상의 허물을 보았다면 그것이 sammā diṭṭhi이고, nibbāna의 이로움을 보았다면 그것을 sammā diṭṭhi라고 합니다. 세상의 허물을 봄과 nibbāna의 이로움을 봄이 sammā diṭṭhi입니다.

ē deka dakinakoṭa avyāpāda avihiṁsā nikkamma kiyana mē saṁkalpanāva misak kāma vyāpāda vihiṁsā kiyana saṁkalpanāva etana pahaḷa vennē næha. ēken midena pættaṭa yanavā. ēka sammā saṁkalpa

그 둘을 볼 때, 거기에는 성냄 없음, 해침 없음, 떠남의 생각만 일어나지 감각적 욕망과 성냄과 해침의 생각은 일어나지 않습니다. 그것에서 벗어나는 쪽으로 갑니다. 그것이 sammā saṅkappa입니다.

boru kēlam parasatana pralāpa monavaṭa bhāvitā karannada monavā labāgannada? mē ādīnava lōkaya athærīmen novælmen midīmen labana nivana nisā.

거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말을 무엇에 쓰겠으며 그것으로 무엇을 얻겠습니까? 이 허물 많은 세상을 놓아 버리고 들러붙지 않고 벗어나 얻는 것이 nibbāna이니까요.

[ugura kǣrīma]

[헛기침]

kayaṭa boru kēnam parisana palāpa bhāvitāvak tiyena nam ēka natara venavā. sammā vācā væḍenavā.

거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말을 쓰던 것이 있다면 그것이 멈춥니다. sammā vācā가 자랍니다.

prāṇaghātattāna kāma vityācāraya lōkayaṭa ayitiyi. lōkē ādīna vaśayen dakina kenāṭa ēka at vælin midī yanavā. sammā kammantaya nægena

산목숨 죽이기, 도둑질, 그릇된 음행은 세상에 속한 것입니다. 세상을 허물로 보는 이에게 그것들은 놓아지고 들러붙지 않고 벗어나 사라집니다. sammā kammanta가 일어납니다.

lōkē ānisaṁsa vaśayen dakina kenek innavā nam ē pudgalayāṭa mē jīvat vīma lōkē pævætma bohoma sukhayi kiyalā gannavā. eyā jīvat vennē lōkē sukha vin̆dinna. nivana his tæna ēka nivana his tæna

세상을 이로움으로 보는 사람이 있다면, 그 사람은 이 삶, 세상의 존재를 아주 즐겁다고 받아들입니다. 그는 세상의 즐거움을 누리려고 삽니다. 그에게 nibbāna는 텅 빈 자리입니다.

nivana his kiyannē nivana duken nidahas tæna. dæn his tænak kiyalā gatta gama his dēval karannē mokada kiyalā etana tarkayak dahanna. vacanayak dānna bæhæ.

‘nibbāna가 비었다’는 것은 nibbāna가 괴로움에서 벗어난 자리라는 뜻입니다. 그런데 텅 빈 자리라고 받아들이는 순간 ‘빈 것을 왜 하느냐’는 따짐이 거기 나옵니다. 그래서 그 말을 쓸 수 없습니다.

anna ēkayi kiyannē. [ugura kǣrīma]

그래서 그렇게 말하는 것입니다. [헛기침]

his his kiyana vacanaya bhāvitā karannet nǣ. nivana duken nidahas ehemayi bhāvitā karannē.

‘비었다’는 말은 쓰지도 않습니다. ‘nibbāna는 괴로움에서 벗어남’, 그렇게 씁니다.

dæn nivana his kiyalā gatakāma tavat laukika vannāvūṭ peralak mokada karannē? his deyak karannē mokada? his væḍulin væḍak nǣha. ohoma tarkayak dānavā. ē nisā ē tarkaya dāna nisāma nivana his tænak kiyana vacanaya gannē næha. davana nivana duken nidahas dæn ēka tarka

nibbāna를 비었다고 받아들이면, 또 세속의 사람들이 ‘왜 하느냐, 빈 것을 왜 하느냐, 빈 일은 쓸모가 없다’ 하고 따집니다. 그런 따짐이 나오기 때문에 ‘nibbāna는 텅 빈 자리’라는 말을 쓰지 않습니다.

næha. davana nivana duken nidahas dæn ēka tarka dānna ebæhæ nam mokada karannē duken nidahas venna.

nibbāna는 괴로움에서 벗어남이라 하면 따질 수가 없습니다. 왜 하느냐 하면, 괴로움에서 벗어나려고 하는 것이니까요.

praśnayaṭa uttara etanama tiyennē

물음의 답이 바로 거기 있습니다.

his deyak nam mokaṭada karannē kiyalā praśnayak dānna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기