Dhamma desanā
ධර්ම දේශනා.
mē maitrī bhāvanāven nivan dakina ākārayen oya kramayaṭa tērum ganna ōnē.
이것이 mettā bhāvanā로 nibbāna를 보는 방식이니, 그렇게 알아들어야 합니다.
mē tavat ekak tiyenavā dæn mēkat mē laukika katāvak. mē vasarakaṭa varakvat geval vala bahirō pūjāvak pavatvanna ōnē kiyalā hitannam itin mēvā samahara ayagē matayak tiyenavā.
또 하나가 있는데, 이것도 세상살이 이야기입니다. 집집마다 한 해에 한 번이라도 Bahirava pūjā를 올려야 하느냐는 것인데, 어떤 사람들은 그렇게 여깁니다.
itin ēka mokakda kiyalā ten ahana satvayak tiyenavā kiyalā. mē pævætma tuḷa tiyena dēval valadī pævætmaya ætivennā vū karadaradī pævætmaṭa avaśya pratikarma kramaya ēkak.
그것이 무엇이냐고 묻는데, 그런 존재가 있다는 것입니다. 이 있음(bhava) 안의 일들, 있음에 닥치는 어려움에 맞서 있음을 지키려는 막음 방법이 그 하나입니다.
pævætma aniccayi, dukkhayi anattayi kiyalā dækapu kenā yathābōdhaya labā gænīma nivan nāmatalā pævætma keḷavara karanna balaka tava ekak.
있음을 anicca, dukkha, anatta로 본 사람이 참된 깨달음을 얻어 nibbāna라는 이름으로 있음을 끝내려는 것이 또 하나입니다.
mē krama dekak. dæn mēka mē pævætmē sænasumona ekak nēma mē tiyennē mē laukika dharmayak gæna mē kiyavennē. laukika dharma nǣha kiyalā deyak.
이렇게 두 길이 있습니다. 지금 말하는 것은 있음을 달래는 일, 곧 세속의 dhamma에 대한 이야기입니다. 세속의 dhamma가 없다는 말은 아닙니다.
mona mona vayavan hari mē laukikatvaya kiyalā kiyannē mē yamkisi denakaṭa mē bāhirava kiyana vacanaya tērum ganna ōnē.
어떤 말이든, 이 세속스러움이라는 것, 무언가를 bahirava라고 부르는 그 낱말을 알아들어야 합니다.
mē mebba kiyana mē bihivīmaṭa hira velā yavāsaya karannē kavuda? bahira baha kiyana vacanaya penannē bihivīma bhavaya bhavayaṭa hira vecca ayaṭa kiyanavā bahirava
이 태어남에 갇혀 사는 것이 누구입니까? bahira입니다. 'baha'라는 낱말은 태어남, 곧 bhava를 가리키니, bhava에 갇힌 이들을 bahirava라고 부릅니다.
mē bhavayaṭa hira vecca aya tamayi dēpola dālā yanna bæri iraṭan dālā yanna bæri gē dora dālā yanna bæri ēva allagena innē bhavayaṭa hira velā inna hindā bhavayaṭa hira vecca ekak hæṭiyaṭa upadinahama ēkaṭa kiyanavā bahira upanna kiyalā. dæn ēka mokada karannē? ēka hari vaṭinā
bhava에 갇힌 이들은 재산을 두고 떠나지 못하고, 금붙이를 두고 떠나지 못하고, 집을 두고 떠나지 못하여 그것들을 붙들고 있습니다. bhava에 갇혀 있기 때문입니다. bhava에 갇힌 것으로 태어나면 그것을 bahira로 태어났다고 합니다.
kiyalā. dæn ēka mokada karannē? ēka hari vaṭinā deyak kiyalā gē doraka hari vaṭinavā iḍa kaḍan hari vaṭinavā mēvā vastuva vaṭinavā mēvā apē mēvā api rakinna ōnē. mēvā apē ēvā. oya hæn̆gīmen tamayi innē. api tamayi mēvāṭa adhipati. api tamayi mēvā rækaga gannē. kotana tamayi ēgollaṭa innē. itin pævætma ōna
그럼 그것은 무엇을 합니까? 그것이 매우 값지다고 여깁니다. 집도 값지고 땅도 값지고 재물도 값지다, 이것들은 우리 것이니 우리가 지켜야 한다 — 그런 마음으로 지냅니다. 우리가 이것들의 주인이고 우리가 이것들을 지킨다는 것, 그들이 머무는 자리가 바로 거기입니다.
tamayi ēgollaṭa innē. itin pævætma ōna kenā pævætma inna tamayi balāporottu
그러니 있음을 바라는 사람은 있음 속에 머물기를 바랍니다.
vennē. unṭa dorapi dēna dilā bērenna eka tamangē karaganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
in pævætmak nam ōna karannē pævætmaṭa ōna kenā pævætmen ehāṭa yana dharmaya dækkē nætnam. ara moṭa vecca laukika kramaya bæn̆dilā hædilā. itin pævætmaṭa meyā vaḍananṭa katyak dǣsā jīvat vena ekayi tiyennē. ehema ōna kenek innam pūjā tiyanna inna ōnē. bura inna
있음을 바라는 사람, 있음 너머로 가는 dhamma를 보지 못한 사람은 저 무딘 세속의 방식에 묶여 길들어 있습니다. 그러니 그는 있음을 위해 살아갈 뿐입니다. 그런 사람이라면 pūjā를 올리며 지내야겠지요.
ov baharo bihivīmaṭa hira velā tava tavat sasara gamanē yanna ōna eka innavā nam pr̥thagjana moṭṭayek innavā nam ēkaṭa ēka hon̆dayi. venavā ōkak kiyannē unṭa ōnam un avuruddak gāna hiṭiyā māhasayā gaha tiyā katā kamak næ.
그렇습니다. bahirava, 곧 태어남에 갇혀 saṃsāra의 길을 더 가고 싶은 사람, 어리석은 puthujjana라면 그에게는 그것이 좋습니다. 그들이 원한다면 해마다 그렇게 하든 말든 상관없습니다.
ehenam api īḷan̆ga apē sākacchā īḷan̆gaṭa gamu daval dānamāna pūjāvalin pasuvat nætum lōka āgrava sammā sambudu piyāṇan vahansēlāgra kara mahā saṁgharatnaya mahā guṇaruva niritava væḍa sin̆denā samāna gaurava sit æti karagena ē agrahā pūjyō pārādiya tiyalā dānamāna pūjāvalin passē apē idiri sākacchāva ārambha karamu sǣma denaṭa yahapatak vēvā
그러면 다음 이야기로 넘어갑시다. 낮 dāna 공양을 마친 뒤, 세상에서 으뜸인 Sammāsambuddha와 거룩한 Saṅgha의 큰 덕을 되새기며 공경하는 마음을 일으키고, 그 으뜸가는 분들께 공양을 올린 뒤 이어서 이야기를 시작합시다. 모두에게 좋은 일이 있기를.
hada ma vāsanāvaṭa pinta
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
daval buddha purō prahāṇaya dækka vīma san̆dahā sūdānam vanna udē siyalu denāma ma pūjāvaṭa ataganna puḷuvan vena vidiṭa debenaṭa hædena salava vaṭēṭa idaganna.
낮 Buddha pūjā를 볼 수 있도록 준비하십시오. 모두가 pūjā에 손을 댈 수 있게 둘레에 빙 둘러앉으십시오.
pata pūjāva væḍē san̆dahā kīpadinē ē pūjāva vaḍam maga
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ada apiṭa daval varuvē praśna kīpayak tava tiyenavā. mē praśnayak ahalā tiyenavā mē paṁca upādānaskandha vigrahayēdī nāma han̆dunvā ættē vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa vaśayen vaśayeni. ehet paṭicca samuppāda vigrahayēdī sparśa vēdanā, saṁgnā, cētanā, manasikāra vaśayen han̆dunnavā æta. mēka ahanavā mehema depoḷakē devi vidihak mokada kiyana ekē.
오늘 낮에 아직 질문이 몇 개 더 있습니다. 이런 질문이 왔습니다. pañca upādānakkhandha를 풀이할 때는 nāma를 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 소개합니다. 그런데 paṭicca samuppāda를 풀이할 때는 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra로 소개합니다. 왜 이렇게 두 가지로 다르냐는 물음입니다.
dæn paṁcaskandha vigraha karanakoṭa paṁcaskandha vigrahayadī pennannē satvayā yanu kavaredda kiyana kāraṇayaṭa uttarayak. satvayā kiyannē mona monavā ekatu velā hædicca yam sampiḍanayakda [ugura kǣrīma] ē velāvēdī pennana deyak tamayi rūpa vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē skandha pahē sampiḍanaya kara satvayā kiyanavā kiyana eka.
pañcakkhandha를 풀이할 때 보여 주는 것은 satta(살아 있는 것)란 무엇이냐에 대한 답입니다. satta란 무엇무엇이 모여 이루어진 덩어리인가 — 그때 보여 주는 것이 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 다섯 khandha의 덩어리를 satta라 부른다는 것입니다.
etakoṭa paṭicca samuppāda vigrahayēdī pennannē avidyā pratyayen haṭaganna væḍapiḷivela.
한편 paṭicca samuppāda 풀이에서 보여 주는 것은 avijjā를 조건으로 일어나는 흐름입니다.
satvayā vaśayen pennanakoṭa kusala mūla saṁkhārayen haṭagatta ēvayi, avidyā pratyayen haṭagatta ēvāyi ādī siyallamat ekatu venavā ēkaṭa. avidyāven tr̥ṣṇāven haṭaganna væḍapiḷivela ekak tiyenavā. etakoṭa avidyāva mul karagena haṭagannavā. kusala mūlayen kiyannē alōbhayen, addēśayen, hamōhayen haṭaganna. ēvaṭa kiyannē avidyā pratyā saṁkhārak nemeyi kusala mūla paccayā saṁkhārak. satvaya særi harāgena mē dekē mat venavā.
satta로 보여 줄 때는 kusala mūla saṅkhāra에서 생긴 것들과 avijjā를 조건으로 생긴 것들이 모두 함께 들어갑니다. avijjā와 taṇhā에서 일어나는 흐름이 하나 있으니, 그것은 avijjā를 뿌리로 일어납니다. kusala mūla란 alobha, adosa, amoha에서 일어나는 것이니, 그것은 avijjā paccayā saṅkhāra가 아니라 kusala mūla paccayā saṅkhāra입니다. satta는 이 둘 모두를 지니고 있습니다.
ē kusala mūla paccayā saṁkhāra kiyana eket tiyenavā ārya dharmaya anugamanaya kirīmē kusala mūla paccayā saṁkhāra kiyalā koṭasak. ēdī ārya dharmaya anugamanaya karanna paṭan ganna tæna paṭinut arihat pat velā keḷavara karanakut ē arihat pat venakama satva kiyana avasthāvē innē.
그 kusala mūla paccayā saṅkhāra 가운데에도 ariya dhamma를 따르는 kusala mūla paccayā saṅkhāra라는 부분이 있습니다. ariya dhamma를 따르기 시작한 곳에서부터 arahant가 되어 끝낼 때까지, 곧 arahant가 될 때까지는 satta라는 단계에 있습니다.
satva kiyana avasthāvē ena siyallama kæḍi karapuvahama tamayi rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana sampiṇaḍanayaṭa gannē. eta pratyayen haṭagannā vū koṭasa kiyana eka ēka viśēṣayak tiyenavā.
satta 단계에 오는 모든 것을 갈라 보면 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 덩어리로 묶입니다. 그런데 avijjā를 조건으로 일어나는 부분에는 남다른 점이 있습니다.
avidyā pratyayen haṭagannakoṭa avidyā prathayen haṭaganna sparśa vēdanā ādī vaśayen pennannē sparśaitasikaya vēdanā caitasikaya sambandha koṭasa nemeyi.
avijjā를 조건으로 일어날 때, avijjā를 조건으로 일어나는 phassa, vedanā 등으로 보여 주는 것은 phassa cetasika, vedanā cetasika와 관련된 부분이 아닙니다.
dæn satvayek hæṭiyaṭa paṁcaskandhaya han̆dunakoṭa caitasikaya paṭan genana hariyat siyallama sambandhayi. sparśataya vēdanā caitasikaya sarvacitta sādhāraṇa caitasika satvayā kiyana sarva citta sādhāraṇa caitasikavalanut sampūrṇayi. ē vænut yuttayi hæma hitakama yedenavā.
satta로서 pañcakkhandha를 소개할 때는 cetasika에서 시작하는 부분까지 모두 관련됩니다. phassa와 vedanā cetasika는 sabbacitta sādhāraṇa cetasika입니다. satta는 모든 마음에 두루 있는 cetasika들로 채워져 있고, 그것들은 모든 마음에 딸려 일어납니다.
ē ēdana sparśayayi, vēdanāvayi, saṁgnā mē etakoṭa ādī vaśayen ganna ēvā eka kramayak.
그때 phassa, vedanā, saññā 등으로 잡는 것들이 한 가지 방식입니다.
saṁgnā ālaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov etakoṭa ē kiyannē sparśa vēdanā kiyana ēddī avidyā pratyayen haṭaganna sparśa ēkē tiyenavā. vipāka sparśi prattayen haṭaganna saṁkhāra vala vēdanāvak tiyenavā, vipāka vēdanāvak tiyenavā. etakoṭa vipāka saha saṁkhāra kiyana mē dekēma ekatuvē sampiṇaḍanaya tamayi satvayā pennanakoṭa pennanna ōnē. vipākaskandhaya venamayi, saṁkhāraskandhaya venamayi pennanna bæha.
그렇습니다. 그러니 phassa, vedanā라고 할 때, 거기에는 avijjā를 조건으로 일어나는 phassa가 있고 vipāka phassa가 있습니다. 조건으로 일어나는 saṅkhāra의 vedanā가 있고 vipāka vedanā가 있습니다. satta를 보여 줄 때는 vipāka와 saṅkhāra 이 둘을 합친 덩어리를 보여 주어야 합니다. vipāka khandha와 saṅkhāra khandha를 따로 떼어 보여 줄 수는 없습니다.
paṭicca samuppādayēdī pennannē saṁkhāraskandhaya piḷiban̆da vivaraṇayak. vipākaskandhaya gæna nemeyi. saṁkhāra goḍanægena ekayi saṁkhāra goḍanægena eka navattana ekayi tamayi paṭicca samuppādaya saha paricca samuppādaya nirōdhayen pennannē.
paṭicca samuppāda에서 보여 주는 것은 saṅkhāra khandha에 대한 풀이이지 vipāka khandha에 대한 것이 아닙니다. saṅkhāra가 쌓이는 것과 그 쌓임을 멈추는 것, 그것을 paṭicca samuppāda와 paṭicca samuppāda nirodha가 보여 줍니다.
anna metandi pennavā sparśa vēdanā, saṁgnā, cētanā, manasikāra kiyannē dæn avidyā pratyayen karana sparśaya ēkak. ēken haṭaganna vēdanāva īṭa anukūla ekak. avidyā sahagata ekak.
바로 여기서 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra를 보여 주는데, 이것은 avijjā를 조건으로 하는 phassa입니다. 거기서 일어나는 vedanā도 그에 맞는 것, avijjā가 딸린 것입니다.
dæn ēkaṭa api upamāvak kiyanavā nam dæn mehema deyak. dæn yamkisi kenekuṭa daruvek innavā. putra sēhayen ē putā kiyalā eyā kaehi bæn̆dīmak tiyenavā mav kenekuṭa. dæn ḷamayā itāma kuḍā kālē mav raṭa giyot ehema avurudu 10k 12k giyāṭa passē æn̆ga ehema gedara āvē. ekan putā gæna kisima hōḍuvā āvā dænagannavat foṭō ekakvat dakinna tibunē nætnam. dæn loku velā inna putāgē pramāṇaya dannē næhæ. eyāgē hæḍaruva matakē næhæ dæn. hæbæyi maṭa putek hiṭiyā dæn avurudu 12k vitara vayasayi gedara yanna ōnē eyā balanna kiyana hæn̆gīma tamayi dæn innē.
이것을 비유로 말하자면 이렇습니다. 어떤 사람에게 아이가 있습니다. 어머니는 아들에 대한 사랑으로 그 아들에게 매여 있습니다. 그런데 아이가 아주 어릴 때 어머니가 외국에 나가 10년, 12년 뒤에야 집에 돌아왔다고 합시다. 그동안 아들 소식을 전혀 못 듣고 사진 한 장 보지 못했다면, 이제 다 자란 아들의 모습을 모릅니다. 생김새도 기억하지 못합니다. 다만 내게 아들이 있었고 이제 열두 살쯤 되었을 테니 집에 가서 그 애를 봐야겠다는 마음만 있습니다.
dæn oya velāvēdī ataramadi ḷamayek dakinavā pārē yanavā. dækkāṭa passē ḷamayek giya bava dannavā. ē ḷamayek kiyalā æhæṭa rūpa sparśayat eyāṭa āvā. ē dænagatta daruvek kiyalā dænaganna vēdanāva dænīmat āvā. daruvek kiyalā han̆dunāgatta saṁgnāvat āvā.
그러다 길에서 한 아이가 지나가는 것을 봅니다. 보고 나서 아이 하나가 지나갔다는 것을 압니다. 아이라는 형상이 눈에 닿는 phassa가 그에게 왔습니다. 아이라고 알아차리는 vedanā, 느낌도 왔습니다. 아이라고 알아본 saññā도 왔습니다.
dæn oya daruva æn̆ga ehema hæpilā kiya ma dāma ṭika tere ehema kiyannē tērumak ætu hædiya ḷamayek nam vaṭavipiṭa ballā ehema ehedunā ara manussayāgē æn̆get hæpilā giyā nam ehema mē kollanṭa velā tiyena ekak dæ. mangē tiya nǣhædiccakama kiyalā bayinna bala tā pollē mama mē kānuvaṭa væṭenavā. kollō hadalā tiyena hæṭi mehema kiyaṭiyālā bayinavā dæn. bæna bænak tiyenavā.
그런데 그 아이가 몸에 부딪쳤다면 — 생각 없는 버릇없는 아이가 주변도 살피지 않고 그 사람 몸에 부딪치고 지나갔다면, 그 사람은 하마터면 도랑에 빠질 뻔했다며 '요즘 녀석들은 버릇이 없다, 애들을 이렇게 키웠다'고 욕을 합니다. 욕할 거리가 생긴 것입니다.
antiṭa balanakoṭa mokada karannē dæn gedara āvaṭa passē hari īṭa pahu velāvaka hari kavuda innē? kohomada an̆durānē dængamin gihillā koccara kalda? dæn avurudu gānakaṭa passē mē gedarē innē. hæpunē kavuda? kavuda? ē oyāgē putānē dannē nædda? dannē. dæn mokada vennē?
그런데 나중에 집에 와서든 얼마 뒤에든, 몇 해 만에 집에 와 보니 있는 사람이 누구냐, 부딪친 게 누구냐 하니, '그게 당신 아들인데 모르셨어요?' 합니다. 그러면 어떻게 됩니까?
avidyāven bæn̆dunā senehayak matu vuṇā putra senehaya kiyalā. ēka avidyā pratyayen haṭagatta saṁkhārayak dæn goḍanægenavā.
avijjā에 묶인 사랑, 아들에 대한 사랑이 솟아납니다. avijjā를 조건으로 일어난 saṅkhāra가 이제 쌓이는 것입니다.
dæn ara nikanma kolle nemeyi dæn dakinē ē magē putāda? anna magē putā dæka velāva ē ḷamayāma issellā dækkā. dāṁganagalayē tiyena kollek, næhadicca kollek ehemayi dækkē. æyi dæn magē pudā kiyalā dækkaṭa passē ara katāva tiyenavada
이제는 그냥 웬 녀석이 아니라 '그게 내 아들이었어?' 하고 봅니다. 내 아들인 줄 알기 전에 그 아이를 먼저 보았을 때는 버릇없는 녀석, 막 자란 녀석으로 보았습니다. 그런데 내 아들이라는 것을 안 뒤에도 그 말이 남아 있습니까?
dækka gama maha puduma kampanayak æti velā pænalā duvalā gihillā magē rattaram putā kiyalā badāgena im̆bagena dæn itin loku venasak enavā. īṭa passē
보자마자 크게 놀라 뛰어가서 '내 귀한 아들' 하고 끌어안고 입 맞추니, 큰 바뀜이 옵니다. 그다음에는,
etakoṭa anna magē putā kiyana dr̥ṣṭiya āvaṭa passē [ugura kǣrīma] læbuvā sparśayak. ara ḷamayā dækalā ḷamayā kiyana sparśaya nemeyi ē læbē magē putā kiyana sparśaya
그렇게 '내 아들'이라는 diṭṭhi가 온 뒤에 [헛기침] phassa를 얻었습니다. 그 아이를 보고 얻은 것은 아이라는 phassa가 아니라 내 아들이라는 phassa입니다.
īṭa passē putra vēdanāven ē ḷamayā mul karenna æti vuṇā yamkisi hæn̆gīmak. vindanayak. anna sparśa vēdanāva avidyā pratya haṭagatta vēdanāva īṭa passē dæn han̆dunagannē ḷamaya kiyana nama magē putā kiyalā.
그다음 아들에 대한 vedanā로 그 아이를 두고 어떤 느낌, 즐김이 일어났습니다. 이것이 avijjā를 조건으로 일어난 phassa와 vedanā입니다. 그 뒤에는 그 아이를 내 아들이라는 이름으로 알아봅니다.
saṁgnā venas vuṇā. issellā ḷamā saṁgnāven gattā kāgē hari ḷamaya kiyana saṁgnāven dæn magē putā kiyana saṁgnāva etenṭa āvā onna saṁgnāva ekatu vecca sparśa vēdanā saṁgnāva īṭa passē dæn cētanā koṭagena magē putāṭa mama meccara ē vagē āpa putāṭa misak vena kāṭada ennē. dæn okkoma sa cētanā koṭagenavā saṁkhāra mul karagena sparśa vēdanāva saṁgnā cētanā etakoṭa manasikāra dæn itin manen karaganna ussagena innē mokakda kāgē [ugura kǣrīma] ḷamayek kiyana eka nemeyi magē putā kiyana eka anna manasikāraya karapu itin menna mē vidiṭa avidyā pratyayen haṭaganna sparśa vēdanā saṁgnā cētanā manasikārayen ohokayi.
saññā가 바뀌었습니다. 처음엔 누군가의 아이라는 saññā로 잡았는데, 이제는 내 아들이라는 saññā가 거기 왔습니다. saññā가 더해진 phassa, vedanā, saññā입니다. 그다음엔 cetanā를 일으켜, 내 아들에게 내가 이만큼 해 줘야지, 아들 말고 누구에게 주겠냐 하며 모든 것을 cetanā로 삼습니다. saṅkhāra를 뿌리로 phassa, vedanā, saññā, cetanā, 그리고 manasikāra — 이제 마음에 높이 들고 있는 것은 [헛기침] 누군가의 아이가 아니라 내 아들이라는 것, 그것이 manasikāra입니다. 이렇게 avijjā를 조건으로 일어나는 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra가 이루어집니다.
dæn ara ē ḷamayā dakinna issellā eyā rūpayak dækkā. vēdanāva dæyavuṇa vuṇā ēka vēdanā skandhayaṭa ekatu vuṇā. ḷamayek kiyana saṁgnāva saṁgnā skandhayaṭa ekatu vuṇā. mēka madā dadāṁgalacca kollek tiya nam ē jātiya ekak āvā ēka saṁkhāra skandhayaṭa ekatu vuṇā. oya ṭika manasē goṇu velā hiṭa viññāṇa skandhayaṭa pahalalā maṭa mehema ekak siddha vuṇānē kiyā hiṭanna ē siddhiya siddhāntayēma manasē goṇu vuṇā. viññāṇa skandhayaṭa ekatu vuṇā. anna
그 아이를 보기 전에도 그는 형상을 보았습니다. vedanā가 일어나 vedanā khandha에 더해졌습니다. 아이라는 saññā는 saññā khandha에 더해졌습니다. 버릇없는 녀석이라는 그런 것이 와서 saṅkhāra khandha에 더해졌습니다. 그 모두가 마음에 묶여 viññāṇa khandha로 내려가, 나에게 이런 일이 있었다는 그 일의 자국이 마음에 묶였습니다. viññāṇa khandha에 더해졌습니다.
paṁcaskandhaya ekatu vecca hæṭi. dæn magē putā kiyana rūpayak dækkē næha. rūpaskandhaya īṭa passē avidyāven ekatu vunā magē putā kiyana dr̥ṣāvaṭa passē. dæn magē putā kiyana rūpaskandhayayi ekatu vunē. ē rūpaskandhaya magē putā. ā magē kiyana kǣllakut ekka ekatu vuṇā.
이렇게 pañcakkhandha가 모였습니다. 그런데 내 아들이라는 형상을 본 것은 아닙니다. 그 뒤 avijjā로 내 아들이라는 diṭṭhi가 생긴 뒤에야 내 아들이라는 rūpa khandha가 더해졌습니다. 그 rūpa khandha는 내 아들, 곧 '나의'라는 조각과 함께 더해졌습니다.
itin magē ma magē daruvā ē vindhanaya ē svabhāvaya ēkaṭa ekatu vuṇā. ehet paṁcaskandhaya mayi. hæbæyi avidyā pratyayen haṭagatta eka.
그래서 '나의, 내 아이'라는 그 즐김, 그 성질이 거기에 더해졌습니다. 그래도 pañcakkhandha이긴 합니다. 다만 avijjā를 조건으로 일어난 것입니다.
dæn magē putāga putra saṁgnāvak ekatu vunā ḷamaṭa saṁgnā skandhayaṭa ekatu vuṇā. magē putāṭa ma okkoma hari hamma karenāva āvē okkoma karē magē putāṭa nē magē putāṭa na vena kāṭa dennada? saṁkhāra skandhayaṭa lā ē ṭika ælīma hiṭiyā etana. itin ōka goṇu karagatta sampindanaya saṭahana viññāṇa skandhayaṭa ekatu velā hanam lōkayē vikr̥tiyak prakr̥tiya hæṭiyaṭa tiyāgena hitē taram gattā. viñagnā skandhayaṭa ehema ekatu vuṇā. anna paṁcaskandhayaṭa ekatu veha hæda
이제 아이에게 내 아들이라는 saññā가 더해져 saññā khandha에 더해졌습니다. 내 아들에게는 모든 것을 해 주고 싶은 마음이 왔으니, 내 아들 말고 누구에게 주겠냐는 그 들러붙음이 saṅkhāra khandha에 있었습니다. 그렇게 묶은 덩어리의 자국이 viññāṇa khandha에 더해져, 세상의 비뚤어짐을 제 모습인 양 여기며 마음에 담았습니다. viññāṇa khandha에 그렇게 더해졌습니다. 이렇게 pañcakkhandha에 더해지는 것입니다.
etakoṭa avidyāven haṭagatta eka ven karalā gattahama paṭicca samuppādaya vigraha venakoṭa avidyāvenma haṭagatta koṭasa ēkaṭayi venavā. etakoṭa ēken haṭagattahama sparśa vēdanā, saṁgnā, cētanā, manasikāra kiyalā nāma dharmaya hædenavā. ara ṭikama tamayi hædunē. poḍi venasak tibuṇā.
그러니 avijjā에서 일어난 것을 떼어 보면, paṭicca samuppāda를 풀이할 때 avijjā에서 일어난 부분은 바로 그것입니다. 거기서 일어나면 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra라는 nāma dhamma가 이루어집니다. 똑같은 것들이 이루어졌는데 작은 차이가 있었습니다.
mama magē kiyannā vū dr̥ṣṭiyen badāgatta venasāva avidyā prattayēdī mama magē kiyana dr̥ṣṭiyen badāgannē næti vēdanāvan enavā paṁcaskandhaya anati venasa paṁcaskandhayaṭa guṇa venakoṭa maga mama magē kiyana balāporottu næti ēvat ekatu velā.
avijjā를 조건으로 할 때는 나, 나의 것이라는 diṭṭhi로 끌어안은 다름이 있습니다. 나, 나의 것이라는 diṭṭhi로 끌어안지 않는 vedanā들도 옵니다. pañcakkhandha로 묶일 때는 나, 나의 것이라는 바람이 없는 것들도 함께 더해집니다.
kavuru hari kenek kivvahama mava mayi kiyana dekē eyā hiṭiyē. a mama mayi kiyana eka geṭa vecca tamayi kæḍenakoṭa binakoṭa vænasakaṭa okkoma praśnennē. dæn hin̆gaek kiyanavā pāra [ugura kǣrīma] magē hin gannā kiyannet næha. mama kiyana ekaṭa magē kiyana ekaṭa sambandhayak nætnam. eyā hin̆gānak pēnavā.
누군가 말했을 때 그는 '나'와 '나의 것' 사이에 있었습니다. 나, 나의 것이라고 붙든 것이 깨지고 무너질 때 모든 문제가 됩니다. 길에서 거지를 보고 [헛기침] '내 거지'라고 하지는 않지요. 나, 나의 것과 아무 상관이 없다면 그에게 거지 하나가 보일 뿐입니다.
hin̆gāgē rūpayat dænenavā. vēdanā skandhayaṭat ekatu vuṇā. nin̆gā kiyana saṁgnāvat ekatu vuṇā. ghaṇagē svabhāvaya saṁgnāvat eyāṭa āvā. ē piḷiban̆da yam saṁkhārayak onnanam mula kīk hari denna ōnē kiyalā ehema adahasakut āvā. ehemat dunnā. ēkat eka tuna higanna piḷiban̆dava. dæn mama hin̆gekuṭa mē maṭa magedi dækkā maga dækalā mehama iduna saṭahana saṭahanakkut pihiṭiyā. viññāṇayaṭat ekatu vuṇā.
거지의 형상도 느껴집니다. vedanā khandha에도 더해졌고, 거지라는 saññā도 더해졌습니다. 거지의 모습이라는 saññā도 왔습니다. 그에 대해 어떤 saṅkhāra가 일어나, 돈 몇 푼이라도 줘야겠다는 생각이 왔고 실제로 주었습니다. 그것도 거지에 관한 것입니다. 길에서 거지를 보고 이렇게 했다는 자국도 남아 viññāṇa에도 더해졌습니다.
hæbæyi dæn oya velāvēdi higanna magē hari hæpilā væṭenavā.
그런데 그때 거지가 내 아들과 부딪쳐 넘어진다면,
āraka væhanna nēda u tiyælika matapiṭa balanavā gēnē væṭuvē oya oya inna navatinavā api.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
[ugura kǣrīma] ara magē putā kiyana ekama hæbunavā mokada vennē? ehema navatina. papuvē atahappena kǣ galā magē rattaram putāṭa mokada mē vunē mē rasat puru pavkaraya mun kāla kannē bīlā yanavā gihillā ḷamayi happa venavā araka mēka kiyalā bælā unt bælā gaha marāganna hadalā dæn loku ælīmayi gæṭīmayi kara dē ekatu vennē.
[헛기침] 내 아들이라는 그 아이가 부딪쳤다면 어떻게 됩니까? 그렇게 그치지 않습니다. 가슴을 치며 '내 귀한 아들에게 이게 무슨 일이냐, 이 몹쓸 것들이 처먹고 마시고 다니다가 아이들을 치고 다닌다' 하고 소리치며 그들을 때려죽이려 듭니다. 이제 큰 들러붙음과 부딪힘이 더해집니다.
anna ætivena venasa mama magē kiyana eka haṭaganna eka avidyā pratya. dæn avidyāva sahamulin nirōdha karapu budupiyāṇan vahansēṭa maharahatan vahansēlāṭa pārē kavuru hari yanavā dækavot pēnavā.
그것이 생겨나는 차이입니다. 나, 나의 것이 일어나는 것은 avijjā를 조건으로 합니다. avijjā를 남김없이 꺼 버린 Buddha나 큰 arahant들은 길에 누가 지나가는 것을 보면 그저 보입니다.
samaharalā pēna kenā kavuda kiyalā kasola ratjuruva ehema kiyā dækat ā mahā raja kiyalā han̆duranavā. podula ratjjuruvanē. ēkat dannavā. ēda ē potola rajjuraya dænagatta vēdanā skandhayaṭat ekatu vuṇā. han̆duragatta saṁgnā skandhayaṭat ekatu vuṇā. æyi viññāṇa skandhaya kiya etakoṭa ēka tiyenakoṭa pravr̥ti vaśayen melova jīvat vīmēdī matu pættala hētu novanna viññāṇa skandhayak etana sakas vuṇā.
어떤 때는 보이는 사람이 누구인지, 이를테면 Kosala 왕이라는 것도 보고 '아, 대왕이시군' 하고 알아봅니다. Kosala 왕이라는 것도 압니다. 그렇게 Kosala 왕을 알게 된 것이 vedanā khandha에도 더해지고, 알아본 것이 saññā khandha에도 더해졌습니다. viññāṇa khandha는 어떠냐 하면, 이 세상에서 살아가는 흐름(pavatti)으로서, 앞날의 있음에 원인이 되지 않는 viññāṇa khandha가 거기에 지어졌습니다.
sa upadi śēṣa nisā ē ṭika ituru vuṇā. hæbæyi ē skandha arihatyaṭa pat vū tæn paṭan haṭaganna skandhaya matu pævætmaṭa haṭaganna chandara rāgayen torak. ælīma gæṭīma ælīm gæṭim mulāvaṭa ahuvennē næhæ. ēkayi venasa. ara skandha paha tiyenavā. ē skandha pahaṭa puḷuvan kamak nǣhæ. skandha pahaya canda rāgaya næti nisā. matu satara pævætmaṭa ehē tiyena balayak ipadavannē nǣ. ēkayi tiyennē venasa.
sa-upādisesa이기 때문에 그만큼은 남았습니다. 그러나 arahant가 된 때부터 일어나는 khandha에는 앞날의 있음을 위해 일어나는 chandarāga가 없습니다. 들러붙음과 부딪힘, 그 홀림에 걸리지 않습니다. 그것이 차이입니다. 다섯 khandha는 있지만, 다섯 khandha에 chandarāga가 없기 때문에 그것들은 앞날의 있음을 낳을 힘을 지니지 못합니다. 그것이 차이입니다.
[ugura kǣrīma] mē bhāvanāvē siṭina ek davasaka mē siyalu situvili nætivīgot siṭināvaṭa maṭa kisi deyak nodænī. ehenam siyaluma lōka saṁgnā nætivī. ṭika velāvak hiṭiyā. nævata maṭa dænīma læbena viṭa śarīrayē lōma rūpayak pāsā a vivr̥ta vena svabhāvayakut dænuṇā. viśāla suvayakut ē tuḷin matu vuṇā. ē avasthāva kumakda kiyalā ahanavā. dæn mehema deyak venavā.
[헛기침] 이런 질문입니다. 명상하던 어느 날 모든 생각이 사라져 아무것도 느끼지 못한 채 있었습니다. 모든 세상 saññā가 사라진 채 잠시 있었습니다. 다시 느낌이 돌아올 때 몸의 털구멍 하나하나가 열리는 듯한 느낌이 들었고, 그로부터 큰 편안함이 솟아났습니다. 그 상태가 무엇이냐고 묻습니다. 이런 일이 일어납니다.
dhyāna valaṭa samavadinakoṭa dhyāna pratyavēsā gnānaya nægenna issellā ē parivartana avasthāva pēnnē nætunavā.
jhāna에 들 때, jhāna paccavekkhaṇa ñāṇa가 일어나기 전에는 그 바뀌는 순간이 보이지 않습니다.
dæn ōkaṭa poḍi upamāvak api kiyamu kivvā dæn ara rūpa vāhana yantra vala eka rūpayak pennalā tava rūpayak pennanakoṭa hataraṭa dānavā nikan kærakilā yanna vīduru kǣllak vāgē de dālā enavā. ēka nikan ē rūpaya karalā æralā. īṭa passē atama hatarak ti næti hatarak tiyalā anirē kahak karanakoṭa āyē rūpaya tava rūpayak pēnavā. dæn ōgama dækalā tiyenavā atdækīmak tiyenavanē. dæn rūpayak pennalā ē rūpaya ahakalā tava rūpayak pennanakoṭa ekapāra nikan kæli goḍak giyā vāgē ekak velā ara rūpaya etanin aha karalā ē passē anik rūpaya tiyalā anisarya ara mē āvaraṇaya ahak karuvahama āyē deveni rūpaya pēnavā. paḷaveni rūpaya deveni rūpaya atarē araka araganna anika māru karanavā api dækkē næ. dækkē nættē mokada atara magin yamkisi ākāra āvarṇayak tiyalā ēka hæṁguvā. hæn̆gapu nisā mē rūpa deka māru karanavā dækkē næhæ. issellā rūpa dækkā passē rūpaya tiyenavā dækkā.
작은 비유를 들어 봅시다. 예전 환등기에서 그림 하나를 보여 준 뒤 다른 그림을 보여 줄 때, 유리 조각이 빙글 도는 듯한 것이 지나가며 그 그림을 치웁니다. 그다음 다른 그림을 넣고 가림막을 치우면 다시 다른 그림이 보입니다. 다들 본 적이 있을 겁니다. 그림 하나를 보여 주고 치운 뒤 다른 그림을 보여 줄 때 한순간 조각들이 휙 지나가는 듯하더니 앞 그림이 치워지고 다음 그림이 놓이고, 가림막을 걷으면 둘째 그림이 보입니다. 첫째 그림과 둘째 그림 사이에 하나를 빼고 다른 것으로 바꾸는 것을 우리는 보지 못했습니다. 왜 보지 못했느냐 하면 사이에 어떤 가림막을 두어 그것을 숨겼기 때문입니다. 숨겼기 때문에 두 그림을 바꾸는 것을 보지 못했습니다. 앞 그림을 보았고, 뒤 그림이 있는 것을 보았을 뿐입니다.
oya atara vuṇā siddha veliyak ē siddhāntaya api dækkē nættē ara āvaraṇayak mædin tibba nisā.
그 사이에 일어난 일, 그 과정을 우리가 보지 못한 것은 가운데에 가림막을 두었기 때문입니다.
menna mē vagē vidarśanā nuvana ē kiyannē dhyānayak labanakoṭa pratyavē saha gnāna matuvenakan. mul avasthāvēdī epaduva avasthāvak siddha venavā. oya avasthāva tamayi moku dæka giyāvā ekak velā nicca nǣ kohē hiṭiyada monavā karāda kiyalā dannē næhæ. poḍḍak velā kærakilā giyā ekak velā āyahasa harayak ara vena tattvayak tiyenavā. matun tattvaya venas velā. ē kærakila yanna dænennē ætinna issellā tibicca satvaya dænenna vunāṭa passē venas velā. etakoṭa dakinnē tava tatvayak.
이와 같이 vipassanā 지혜, 곧 jhāna를 얻을 때 paccavekkhaṇa ñāṇa가 솟아나기까지, 처음 단계에서는 그런 순간이 일어납니다. 바로 그때 무언가 휙 돌아가는 것 같고, 어디 있었는지 무엇을 했는지 모릅니다. 잠시 빙글 돌아간 것 같더니 다른 상태에 있게 됩니다. 상태가 바뀐 것입니다. 빙글 도는 것을 느끼기 전에 있던 상태가, 느끼고 난 뒤에는 바뀌어 다른 상태를 봅니다.
menna mē vagē kenek issellāma dhyānayakaṭa enakoṭa prathama dhyānayaṭa enakoṭat issellā tibuṇa satyaya oya ākārayen kærakilā gihillā tamayi innē. ē mūlika avasthāvala hæṭi. īṭa passē kalyānakoṭa ehema ekak vennē næhæ. kramānukūlava dænuvatvama hiṭapu tatvayen parivartanaya venavā dænenavā. dænalā dhyānaya āpu hæṭi dænenavā. ēka praguṇa venna ōnē.
이처럼 누군가 처음 jhāna에 들 때, 첫 jhāna에 들 때에도 그 전에 있던 상태가 이렇게 빙글 돌아가서 바뀌어 있습니다. 처음 단계에서는 그렇습니다. 그다음 익숙해지면 그런 일은 일어나지 않습니다. 차례차례 깨어 있는 채로 있던 상태에서 바뀌는 것이 느껴지고, jhāna가 들어오는 것이 느껴집니다. 그것이 익숙해져야 합니다.
ē mūlika praguṇatāvayak næti mul avasthāvē dæhænna valaṭa samavædinna ohoma tamayi dænennē. kærakilā giyavā ekak velā hiṭan antimaṭa śānta velā hidinna. etakoṭa vena tattvayak dæn innē. āya īḷan̆ga dannaṭa ena āyasarayak kærakilā giyā ekak velā hin āya kæ mokak vunāda kiyalā danna tilā āyasarayak dænenakoṭa āyusarayak ara vena tavat tatva īḷan̆ga usat tatvaya dæn muladī ohoma enavā. ōka mē dhyānayak læbuṇā avasthāvaka hæṭiya.
그런 익숙함이 없는 처음 단계에서 jhāna에 들면 그렇게 느껴집니다. 빙글 돌아간 것 같다가 마침내 고요해져 머뭅니다. 그러면 다른 상태에 있게 됩니다. 다음에 다시 들 때도 한 번 더 빙글 돌아간 것 같고, 무슨 일이 있었는지 모르다가 다시 느껴질 때는 또 다른, 더 높은 상태에 있습니다. 처음에는 이렇게 옵니다. 이것이 jhāna를 얻은 때의 모습입니다.
itin ēka praśnayak nemeyi. itin ōka in ē dhyāna læbena kramaya raṭāva ēkayi. pahuvenakoṭa ehema ennē næhæ. dænuvat tama parivartanaya pēnavā. hiṭapu tattvaya nam kaya sākas velā inna hæṭi mē kramānukūlavaya parivartanaya velā hæṭi hon̆daṭa dænenna paṭan gannavā. etakoṭa dænuvatvama dhyānayaṭa yanavā.
그러니 그것은 문제가 아닙니다. jhāna를 얻는 방식, 그 흐름이 그렇습니다. 나중에는 그렇게 오지 않습니다. 깨어 있는 채로 바뀜이 보입니다. 있던 상태, 몸이 놓여 있는 모습, 차례차례 바뀌어 가는 모습이 잘 느껴지기 시작합니다. 그러면 깨어 있는 채로 jhāna에 듭니다.
dæn lovturā budupiyāṇan vahansēlāgē vāgē uttamayanṭa venasak tiyenavā ē muladivat ē tattvaya næha. muladima dænuvat tamayi dhyānayaṭa yannē dænuvat tamayi dhyānayen āpahu vennē. ē dekama ekak nǣhaṭa dænenavā. parivartanaya vena avasthāva dænenavā. itin ēka siyallanṭama ē dænīma ehema hiṭennē næhæ. pratyavēkṣa saha gnāna vala balavatkamē hæṭi hæṭiyaṭa tamayi ē dænīma ennē.
그런데 lokuttara Buddha 같은 뛰어난 분들은 다릅니다. 처음에도 그런 상태가 없습니다. 처음부터 깨어 있는 채로 jhāna에 들고, 깨어 있는 채로 jhāna에서 나옵니다. 그 둘이 모두 끊김 없이 느껴집니다. 바뀌는 순간이 느껴집니다. 그러나 모든 사람에게 그런 앎이 있지는 않습니다. paccavekkhaṇa ñāṇa의 힘에 따라 그 앎이 옵니다.
[ugura kǣrīma] itin mēkē pahuva venakoṭa mē tattvayan īṭa passē dæn ohoma ævidilā hanam ēka næti velā yanavā særa ganna dæn api phalaya gæna viśāla balāporottuvak æti venavā. ēkama vikṣipta karanavā anissarya vayasarayā kālekaṭa nægenna bæri yanavā etakoṭa phalayak monavā hari læbiccakāma biduli koṭanāva vagē matu velā hiṭan gavila æhenakoṭa ē tattvaya śānta suvē okkoma dænenna paṭan gattaṭa passē hari śānta ayanē hari praṇītayinī anē vaṭa ē tattvayaṭa āyanna hannanam āyanna hannanam kiyalā hita vikṣit velā vidhāraharaṭa sambanna balanavā. ara vikṣittatāvaya nisāma araka pahuvenavā.
[헛기침] 나중에 이 상태들을 그렇게 지나다 보면 그것이 사라지기도 합니다. 그럴 때 우리에게 결과(phala)에 대한 큰 바람이 생깁니다. 바로 그것이 마음을 흩뜨려, 한동안 다시 오르지 못하게 됩니다. 무언가 결과를 얻고 싶은 마음이 번개처럼 솟아, 그 고요하고 편안한 상태를 느끼기 시작한 뒤 '아, 참 고요하구나, 참 뛰어나구나, 그 상태에 다시 들어야지, 다시 들어야지' 하며 마음이 흩어져 억지로 들어가려 합니다. 바로 그 흩어짐 때문에 그것이 지나가 버립니다.
læbena phalaya piḷiban̆dava æḷum karannē nætuva apē væḍē api karagena yanna ōnē. etakoṭa pasē kramānukūlava hariyanna ōna. [ugura kǣrīma]
얻는 결과에 매달리지 말고 우리 일을 해 나가야 합니다. 그러면 나중에 차례대로 맞아떨어집니다. [헛기침]
dæn prītiya matuvenakoṭa rōma rūpayak pāsā æti vennā vū prītiya æti venavā. rōmōt gamanaya ætivena prītiya kiyannē ēkayi. udvēga prītiya kiyalat api ōkaṭa kiyanavā. ohoma kohomayan kelin karalā tiyena prītiya ēka prīti dhyānaṁgaya hæṭiya. sukha dayanayangē tamayi śarīraya suvaya dælā dænennē. prīti sukha kiyana tive. ēkaṭa ekan̆ga velā hitaṭama ēkaggatā. mē prīti sukha ēkatā dǣyanṭa ena hæṭiya.
pīti가 솟을 때는 털 하나하나마다 일어나는 기쁨이 생깁니다. 털이 곤두서는 pīti란 그것입니다. ubbega pīti라고도 부릅니다. 그렇게 곧게 서는 기쁨, 그것이 pīti jhānaṅga의 모습입니다. sukha jhānaṅga에서는 몸이 편안하게 느껴집니다. pīti, sukha, 그리고 셋째로 그것에 모여 마음이 한곳에 모이는 것이 ekaggatā입니다. 이렇게 pīti, sukha, ekaggatā가 jhāna에 옵니다.
ē savitakka savicāra kiyannē api vaḍana karmasthānaya. nætnam ē dhyānayaṭa væḍīmaṭa mūlika vaśayen api aramuṇu karana dē hæn̆gīmak aramuṇu karanna puḷuvan nætnam vākya velā aramuṇu karanna puḷuvan ēka ekin eke ekaṭa hæṭiya.
savitakka savicāra란 우리가 닦는 kammaṭṭhāna입니다. 곧 jhāna를 닦기 위해 처음에 우리가 마음에 두는 것으로, 느낌을 대상으로 삼을 수도 있고 말을 대상으로 삼을 수도 있으니, 하나씩 하나씩 그렇게 합니다.
ē koyiken hari ē savitakka savicāra vennē dhyānayaṭa yāma san̆dahā mūlika vaśayen avaśya karana pasutalayak tiyenavā. ekkō hæn̆gīmak aramuṇu karanna ōnē ekkō vacana vælak nisā hæn̆gīmak matu karaganna ōnē. mūlika vaśayen vacana væḍak matu karagannavā. ēvaṭa kiyanavā savitakka savicāra samādhiya yantaṁ hita hiṭapuhama ekaṭa enna satyuvahama avitakka vicāra mātra samādhiya etakoṭa ēken ahak velā didhyānayaṭa ehāṭa giyāṭa passē avitakka avicāra samādhiya ēkaṭa ayi særayak ē vagē matu karanna hæn̆gīmak ganna deyak næha. ē phalayaṭama hita pihiṭanavā ē aramuṇu karagena n ēka viśēṣa deyak nemeyi mē dæhænna vaḍanakoṭa væḍena atdækīma oya vidihaṭa enavā.
어느 쪽이든 savitakka savicāra는 jhāna에 들기 위해 처음에 필요한 바탕입니다. 느낌을 대상으로 삼든지, 아니면 말을 이어서 느낌을 일으켜야 합니다. 처음에는 말로 하는 일을 일으킵니다. 그것을 savitakka savicāra samādhi라고 합니다. 마음이 겨우 자리 잡아 한데 모일 수 있게 되면 avitakka vicāramatta samādhi입니다. 그다음 거기서 벗어나 둘째 jhāna 너머로 가면 avitakka avicāra samādhi입니다. 거기서는 다시 그렇게 느낌을 일으키려고 잡을 것이 없습니다. 그 결과 자체에 마음이 자리 잡아 그것을 대상으로 삼습니다. 그것은 특별한 것이 아닙니다. jhāna를 닦을 때 자라나는 겪음이 그렇게 옵니다.
dæn mē tava ekak tiyenavā æs vasā gannakoṭama itāma ikmanin mē ēka agratāva suvayaṭa pat venavā. ē kiyannē samādhi suvayaṭa enavā kiyana eka ē samādhi suvayaṭa āvaṭa passē api dænaganna ōnē dæn itin ahanavā īṭa passē mokakda karanna ōnē kiyalā. buddha dhamma saṁgha sīyaka karana eka ætda kiyana eka. ē mona dekin hari mūlika vaśayen ē bhāvanāvaṭa gænīmaṭayi paḷaveni aramuṇa gannē.
또 하나 질문이 있습니다. 눈을 감자마자 아주 빨리 ekaggatā의 편안함에 이릅니다. 곧 samādhi의 편안함에 온다는 것인데, samādhi의 편안함에 온 뒤 무엇을 해야 하느냐고 묻습니다. Buddha, Dhamma, Saṅgha를 되새기는 것이 맞느냐는 것입니다. 그 가운데 어느 것으로든 처음에 그 bhāvanā에 들기 위해 첫 대상을 잡습니다.
ē aramuṇa gattaṭa passē ēkagratāvayaṭa āvā nam. ē aramuṇa nohitat inna puḷuvan nam. etanṭa āpu apihama द्tatiyak dhyānayaṭayi. anna द्tatiyak dhyānayaṭa enna puḷuvan maṭṭamaṭa hita sakas vunāṭa passē dhyānaṁga sihi karaganna puḷuvan etana nisā hituvili gannē nætuva.
그 대상을 잡은 뒤 ekaggatā에 이르렀다면, 그 대상을 떠올리지 않고도 있을 수 있다면, 거기 온 우리는 둘째 jhāna로 갑니다. 둘째 jhāna에 들 수 있는 정도로 마음이 갖추어진 뒤에는 생각을 잡지 않고 jhānaṅga를 되새길 수 있습니다.
ēkē śarīraya oda væḍiya genana svabhāvayak tiyenavā ēka prītiya. kayaṭa suvaya dænenavā ēka sukhaya. niścala tattvayen hita ēkāvaya nivanaṭa pihillā tiyenavā. ēkagratāvaya āryan nam nivanaṭa hita pihiṭenavā. anit anārya nam ē ē dhyāna suvēṭama hita pihiṭenavā. hita pihillā ekan̆ga venavā. itin etakoṭa ē avasthāva tuḷadī ē svabhāvaya sihi karaganna ōnē. ē svabhāvaya sihi karaganna puḷuvan anik kāraṇaya tamayi etana etana in̆dagena eyā sudusum hæralā suddha karaganna ōnē.
거기서는 몸이 부풀어 오르는 듯한 성질이 있으니 그것이 pīti입니다. 몸에 편안함이 느껴지니 그것이 sukha입니다. 움직임 없는 상태로 마음이 하나 되어 자리 잡습니다. ekaggatā — ariya라면 마음이 nibbāna에 자리 잡습니다. ariya가 아닌 이들은 저마다 jhāna의 편안함 자체에 마음이 자리 잡습니다. 마음이 자리 잡아 하나로 모입니다. 그러니 그때 그 성질을 되새겨야 합니다. 그 성질을 되새길 수 있으면, 또 하나는 거기 앉은 채로 깊은 숨을 내쉬어 깨끗이 해야 한다는 것입니다.
dæn dhyāna situvillak mē karmasthānayak aragena karmasthānayen giyāṭa passē ē tattvaya karmasthānaya nætuva ganna puḷuvan vunāma eyin ehāṭa eyā dakinavā eka deyak. ē citta suvaya enakoṭa śarīraya īṭa issellā tibicca rāga dvēśa mōha ādiya nisā ætivīlā tibicca kahaṭa ēvā okkoma dævilā piccilā yanna paṭan gannavā.
kammaṭṭhāna를 잡고 jhāna 생각으로 나아간 뒤, kammaṭṭhāna 없이도 그 상태를 얻을 수 있게 되면 그 너머에서 한 가지를 봅니다. 마음의 편안함이 올 때, 그전에 rāga, dosa, moha 따위로 몸에 생겨 있던 얼룩들이 모두 타고 그을려 사라지기 시작합니다.
ē kahaṭa nisā haṭagatta vāpissen kōpa vecca mē okkoma dævenna paṭan gannavā. anna ē dævenakoṭa apē mē apē æn̆ga tuḷa æti venavā ektarā ginnak. ginnakin davanavā kivvā. dhyāna ginnen davannē. dhyāna śaktiyen davā hari. menna mē davāharinna ōnaṭa æti vennā vū apatavagē piṭa karanna ōnē āśvāsa praśvāsa vāsayen.
그 얼룩 때문에 생긴 vāta, pitta로 흐트러진 것들이 모두 타기 시작합니다. 그것들이 탈 때 우리 몸 안에 어떤 불이 생깁니다. 불로 태운다고 했습니다. jhāna의 불로 태우는 것입니다. jhāna의 힘으로 태워 버립니다. 이렇게 태워 버릴 때 생기는 찌꺼기를 들숨 날숨의 바람으로 내보내야 합니다.
malāvalin piṭa karana eka svabhāvayen siddha venavā. ēkaṭa apiṭa karanna deyak næhæ. apiṭa kriyātmaka karalā ehenam ikmanin ēka pratiphalaya ganna næhæ ikmanin suddha karaganna apiṭa karanna puḷuvan dē tiyennē āśvāsa praśvāsa karana vātaya. hæbæyi vātaya aramuṇu karanna giyot ehema api vena pættaka yanavā. nāhēya aga hari tol poṭē hari hita tiyāena vātaya aramuṇu karanna giyot ēka vena bhāvanāvak. ēka vāyō pasana bhāvanāvak yōgīngē. api metandi ēkaṭa vannē nǣ.
똥오줌으로 내보내는 것은 저절로 일어나니 우리가 할 일이 없습니다. 빨리 결과를 얻고 빨리 깨끗이 하려고 우리가 할 수 있는 것은 들숨 날숨의 바람입니다. 그러나 바람을 대상으로 삼으려 들면 다른 쪽으로 갑니다. 콧끝이나 입술 끝에 마음을 두고 바람을 대상으로 삼으면 그것은 다른 bhāvanā, 요기들의 바람 수행입니다. 여기서 우리는 그쪽으로 가지 않습니다.
suvayi suvayi kiyalā gatta ēvā tamayi api ḷan̆gamē tibuṇē ætulē. rāga, dvēśa, mōhayen gattē ēvā okkoma suvayi suvayi kiyalā gatta ēvā. suvayi suvayi kiyalā ganna adahas nisā abhyantarayaṭa ædagatta dēval apē æn̆gē bæn̆dilā tiyenavā.
좋다 좋다 하며 붙잡은 것들이 우리 안에 쌓여 있었습니다. rāga, dosa, moha로 붙잡은 것들은 모두 좋다 좋다 하며 붙잡은 것입니다. 좋다 좋다 하며 붙잡으려는 생각 때문에 안으로 끌어들인 것들이 우리 몸에 묶여 있습니다.
ēvā utuja rūpa kalāpa kiyalā ēvaṭa kiyannē. iratu pariyāsaya aṭa hētukārakavanna. rūpa kalāpa karma citta rūpa nemeyi. menna mēda rūpa kalāpa kiyana ēvā apē śarīrayē badalā tiyenavā ræn̆dilā. rāgayen, dvēśayen, mōhayen haṭagatta ēvāya tiyena śaktiya tiyennē ēvā nam. ēvā kahaṭa sahitayi.
그것들을 utuja rūpa kalāpa라고 부릅니다. utu가 원인이 된 rūpa kalāpa로, kamma나 citta에서 난 rūpa가 아닙니다. 이 rūpa kalāpa들이 우리 몸에 붙어 머물러 있습니다. rāga, dosa, moha에서 생긴 것들이니, 그 힘을 지닌 것은 그것들입니다. 그것들은 얼룩이 끼어 있습니다.
dhyānaya suddhayi. ē suddha dhyānayen laginna citta rūpa nægilā. ēvat ē citta avasthāva ikma gīgama suddha utu rūpa bavaṭa pat venavā. ē kiyannē sudu kiraṇa dhārāva bavaṭa pat venavā api ada kiyana vacanayen kiyanavanē. ē sudu kiraṇa dhārāval valin ara kaḷu kiraṇa dhārāva kapanavā. puccārinavā. dhyāna karanavā kiv ēvā davā harīmaṭayi.
jhāna는 깨끗합니다. 그 깨끗한 jhāna로 cittaja rūpa가 솟아나고, 그것들도 마음의 순간을 지나면 깨끗한 utu rūpa가 됩니다. 오늘 말로 하면 하얀 빛줄기가 됩니다. 그 하얀 빛줄기로 저 검은 빛줄기를 끊고 태워 버립니다. jhāna를 닦는다는 것은 그것들을 태워 버리기 위해서입니다.
mēvā davā hærapuvama dæn api hitamu yamkisi kuṇu goḍak puccanakoṭa kuṇu goḍa kuṇu goḍē tibena apavvē ahakaṭa yannē ginnaṭa ahuvelā piṭ velā dum bavaṭa pat velā. ekkō kāban ḍayoksayiḍ vataya bavaṭa pat velā. ehema tamayi ēka ticata lava piṭa velā yannē. ē vagē æn̆ga ætula tibena apadravya pinaṭa nam piccunā dhyāna śaktiyen piccunāṭa patvenavā. oya apadravya bavaṭa pat velā kāban ḍayoksayiḍ bavaṭa pat velā tamayi śarīrayen piṭa karannē. tav koṭasa kiraṇa vaśayenma puccalā piṭa karanavā. mē dekama otana siddha venavā.
이것들을 태워 버린다는 것은 이렇게 생각해 봅시다. 쓰레기 더미를 태우면 쓰레기 더미에 있던 찌꺼기는 불에 걸려 연기가 되거나 이산화탄소 가스가 되어 빠져나갑니다. 그렇게 빠져나가는 것입니다. 마찬가지로 몸 안에 있던 찌꺼기도 jhāna의 힘으로 타서 찌꺼기가 되고 이산화탄소가 되어 몸 밖으로 나갑니다. 또 한 부분은 빛줄기로 태워져 나갑니다. 이 둘이 모두 거기서 일어납니다.
aṁśa aṁśu aśinu piṭa venavā. oya hæma atinma siddha venna paṭan gannavā. mēkedī suvayi suvayi kiyalā gatta ēvā sūm karana arthayen susum kiyanavā. susum kiyana ekē arthaya ēkayi. anna rāgayen, dvēśayen, mōhayen mūlika vaśayen rāgaya mul karagena ara gatta suvayi suvayi kiyalā gatta ēvā. apiṭa mē kāyika suvayaṭa bādhāvak. dhyāna suvayaṭa bādhāvak.
알갱이들이 빠져나갑니다. 사방으로 일어나기 시작합니다. 여기서 좋다 좋다 하며 붙잡은 것들을 내쉰다는 뜻으로 'susum'(숨 내쉼)이라고 합니다. susum이라는 말의 뜻이 그것입니다. rāga, dosa, moha로, 무엇보다 rāga를 뿌리로 좋다 좋다 하며 붙잡은 것들은 우리 몸의 편안함에 걸림돌이고 jhāna의 편안함에 걸림돌입니다.
ē nisā ēvā sun kara hari. sun kara hari sudusum valin. mahansiyak aṭina kramaya hitaṭa aragena ē kramayaṭa āyāsayen balannet nætuva āpu mahansiya piḍa karana gānnaṭa sudusum harenavā. vena situvillak ganna yannē næha. ara samādhi suvayaṭa pat velā samādhi suvē in̆dagena sudusum harinakoṭa enna enna avaśyarayak dīpatimat velā hiṭiyē द्विtiya dhyānayaya nam r̥tiya dhyānayaṭa kriyātmaka venavā. īṭa passē caturat dhyānayaṭa yanavā. etan ehāṭa yannē ehemayi.
그러니 그것들을 끊어 버리십시오. 깊은 숨을 내쉬어 끊어 버리십시오. 피로를 푸는 방식을 마음에 두고, 애써 살피지도 말고, 지친 사람이 숨을 몰아쉬듯 깊은 숨을 내쉽니다. 다른 생각을 잡으러 가지 않습니다. samādhi의 편안함에 이르러 그 편안함에 머문 채 깊은 숨을 내쉬다 보면 점점 밝아져서, 둘째 jhāna에 있던 이라면 셋째 jhāna로 움직입니다. 그다음 넷째 jhāna로 갑니다. 그 너머로 가는 것도 그렇습니다.
[ugura kǣrīma] ōkaṭa kiyanavā satta bojjhaṁga dharma deyākārayen vaḍanavā kiyalā. satta bojjhaṁga hata hata ekaṭa vaḍanna bæ. sati sampajjhaṁgiya hæma velēma tiyenna ōnē. ēka praśnayak nætiviya yutumayi. dhamma vicaya sambujjhaṁgē prīti sambujjhaṁga viriya sambujjhaṁgaya kiyana bojjhaṁga dharma tuna karmasthānaya sihi karanakoṭa væḍenavā. hæbæyi karmasthānaya sihi karannē vaḍāgena yanakoṭa hariyaṭa rasāyanayak dālā hiṭan kaṇupen eevvā vagē. ara apē æn̆gē tiyena kuṇugaṭa piccilā hiṭan matu velā hæmatenama visirenna paṭan gannē. dæn mē velāvaṭa tavaduraṭat api ara karmasthānayama sihi karagena giyot. apiṭa vehesenna paṭan gannavā. mahansinna paṭan gannavā. ē velāvaṭa api dænaganna ōnē karmasthānaya navattalā ituru bojjhaṁga tuna vaḍanna.
[헛기침] 이것을 satta bojjhaṅga dhamma를 두 가지로 닦는다고 합니다. 일곱 bojjhaṅga를 한꺼번에 닦을 수는 없습니다. sati sambojjhaṅga는 언제나 있어야 합니다. 그것은 틀림없이 빠짐이 없어야 합니다. dhammavicaya sambojjhaṅga, pīti sambojjhaṅga, viriya sambojjhaṅga라는 세 bojjhaṅga는 kammaṭṭhāna를 되새길 때 자랍니다. 그런데 kammaṭṭhāna를 되새기며 닦아 가면 마치 약품을 넣어 때를 불린 것처럼, 우리 몸에 있던 때가 타서 솟아올라 사방으로 퍼지기 시작합니다. 그때 계속 그 kammaṭṭhāna만 되새기면 지치기 시작하고 피곤해지기 시작합니다. 그때 우리는 kammaṭṭhāna를 멈추고 나머지 세 bojjhaṅga를 닦아야 한다는 것을 알아야 합니다.
passaddhi sampajjhaṁgaya kiyannē śarīrayaṭa ætuna sæhælluva sihi karanna ōnē. ē tamayi passaddhi sampajjhaṁgaya. nidahas vīmē sæhælluva sihi kirīmē. [ugura kǣrīma] samādhi sambujjhaṁgaya tamayi ēken ahakuṇāva læbena niścalatāvaya nætnam niharatāvaya. bohoma niccala bhāvayaṭa pat velā hiṭinavā. etakoṭa niccalāvaya sihi karannat ōnē samādhiya sihi karanna ōnē. ælena gæṭena pætten ahak velā okkoma atærapuvahama læbennāū upēkṣāva sihi karanna ārya upēkṣāva
passaddhi sambojjhaṅga란 몸에 생긴 가벼움을 되새기는 것입니다. 그것이 passaddhi sambojjhaṅga, 풀려남의 가벼움을 되새기는 것입니다. [헛기침] samādhi sambojjhaṅga는 거기서 벗어나 얻는 움직임 없음, 곧 고요함입니다. 아주 움직임 없는 상태에 이르러 머뭅니다. 그러면 그 움직임 없음을 되새기고 samādhi를 되새겨야 합니다. 들러붙고 부딪치는 쪽에서 벗어나 모두 놓아 버렸을 때 얻는 upekkhā를 되새기십시오. ariya upekkhā입니다.
upēkṣā sampajgna menna mē sampūñña tuna ē ḷan̆gaṭa vaḍannavā. ēka vaḍanakoṭa karmasthāna sihiya karannē næha. ahapu suvēṭa hita tiyāgena nidahas ara nidahas pavaṭa hita tiyāgena ē tuḷa innakoṭa væḍennē ē bojjhaṁga tuna. dæn ēka væḍilā gihillā ara śarīradayē tibicca apadravyaya okkoma ahak vunāṭa passē. ēken væḍana hari āyati velā āya sāmānya tattvayaṭa pat vunā vagē. hæbæyi issellā tibuna sāmānya tatvaya nemeyi. īṭa suddha sāmānya tatvayak.
upekkhā sambojjhaṅga — 이 세 bojjhaṅga를 그다음에 닦습니다. 그것을 닦을 때는 kammaṭṭhāna를 되새기지 않습니다. 얻은 편안함에 마음을 두고, 풀려난 그 상태에 마음을 두고 그 안에 머물 때 그 세 bojjhaṅga가 자랍니다. 그것이 자라나 몸에 있던 찌꺼기가 모두 빠져나간 뒤에는 다시 보통 상태로 돌아온 것처럼 됩니다. 그러나 전에 있던 보통 상태가 아니라 그보다 깨끗한 보통 상태입니다.
anna etakoṭa api īḷan̆gaṭa dænaganna ōnē. āyasarayak ara karmasthānaya varanna. ehenam dhamma veccaya sambuṁyayi prīti sambuṁyayi viriya sambujjhaṁgaya ārambha karanna ōnē. ārambha karana āyasarayak suddha karenna yanavā tava bhārak. seddaka kuṇu kramaya hōdanavā, saban gānavā, akullanavā ēka væḍa kiyalā. īṭa passē saban kǣlā pættakin dīlā akulana ekak navatta vaturaṭa dālānam kalat karanavā. ē tava væḍapiṭalā.
그때 우리는 다음으로 알아야 합니다. 다시 한 번 그 kammaṭṭhāna를 닦으십시오. 곧 dhammavicaya sambojjhaṅga, pīti sambojjhaṅga, viriya sambojjhaṅga를 시작해야 합니다. 시작하면 다시 한 번 깨끗이 하러 가는 것이니 또 한 짐입니다. 더러운 옷을 빨 때 비누칠하고 주무르는 것이 한 가지 일입니다. 그다음 비누를 치우고 주무르기를 멈추고 물에 넣어 헹구는 것이 또 한 가지 일입니다.
hōda hōdama saban gāgāmē hiṭiyā tiyana nam redda kuuṇē yannat næhæ. vaturaṭa dālānam hōda hōda mē mehen mē kalata hiṭiyā nam ēt kuṇu yannē næ. oya deka eken eka karanna ōnē.
빨고 빨며 비누칠만 계속하면 옷의 때가 빠지지 않습니다. 물에 넣어 계속 헹구기만 해도 때가 빠지지 않습니다. 이 둘을 하나씩 번갈아 해야 합니다.
kuṇu giyāṭa passē balanakoṭa āyē vatura hēdura kuṇu yannē næha. koccara kattalā hiṭan eedda poḍi karalā vaturē dālā bæluvat vaturē kuṇu næha. hæbæyi hedda balanakoṭanakoṭa kahaṭa pælam tiyennē. etakoṭa ē kahaṭa yanna avaśya rasāyanayak dāna elalāṭa āyē vaturē hō dannē næhæ. ēka pættakaṭa ṭeḍḍa pættakaṭa aragena ēkaṭa rāśaya rasānita dālā āya akulanavā. etakoṭa kuṇu bonavā. hæbæyi kuṇu yannē næha. kuṇu pen̆gevvā ēken. āyu særayak vaturaṭa dālā āya kalat venavā. etakoṭa āyē vaturē kuṇu dāgena vaturaṭa kuṇu misarelāna heda sudu venavā.
때가 빠진 뒤 보면 다시 물에 헹궈도 때가 나오지 않습니다. 아무리 헹구고 옷을 비벼 물에 넣어 봐도 물에 때가 없습니다. 그런데 옷을 보면 얼룩이 남아 있습니다. 그러면 그 얼룩을 빼는 데 필요한 약품을 넣어야 하니, 다시 물에 헹구지 않고 옷을 따로 꺼내 약품을 넣고 다시 주무릅니다. 그러면 때가 불어납니다. 그러나 때가 빠지지는 않습니다. 그것으로 때를 불렸을 뿐입니다. 다시 한 번 물에 넣어 헹굽니다. 그러면 때가 물에 섞여 나가고 옷이 하얘집니다.
īṭa passē āyē vatura ekak dālā balanavā. ohoma dekak tunak dālā balanakoṭa āya sudu vennē vatura eka ahaṭa nǣhæ āyē særayak. heda dihā balapuhama pēnavā tavat ehemen issellaṭa aḍu kuḍu pallam ṭikak tiyenavā. etakoṭa mokada āyudda pættaṭa aran ēṭa davasē rasayi nædda dalā āya akul venavā. poḍi karanavā. etakoṭa āya hari ituru kuṇu ṭiya pama venavā. ēken kuṇu pegē pamisa kuṇu arinna bæ. kuṇu arinna mokada karannē āya særayak vatura ekaṭa dālā āyēt venavā. etakoṭa yituruk suddha velā yanavā. īṭa passē redda balakama ohoma gihama reddē antiraṭa puṇitak vala næti sedunāma dæn dannavā āya hayen dālā væḍakut næhæ. vatura dālā hōdalā væḍaku næhæ. dæn itin mirilā hiṭa vēlā gannayi tiyennē.
그다음 또 물을 갈아 봅니다. 두세 번 물을 갈아 보면 더는 물로는 하얘지지 않습니다. 옷을 보면 전보다 덜하지만 얼룩이 조금 남아 있습니다. 그러면 옷을 꺼내 다시 약품을 넣고 주무르고 비빕니다. 그러면 남은 때가 불어납니다. 그것으로 때를 불릴 뿐 뺄 수는 없습니다. 때를 빼려면 다시 물에 넣어 헹굽니다. 그러면 나머지도 깨끗해집니다. 그렇게 하다가 옷에 얼룩 하나 없이 깨끗해지면, 이제 약품을 넣어도 소용없고 물에 헹궈도 소용없다는 것을 압니다. 이제는 짜서 말리는 일만 남았습니다.
menna mē vagē tamayi hita reddakaṭa upamā karalā tiyenavā. reddak hōdana vidihaṭa mē væḍapiḷivala tiyenna ōnē. dæn sedda hōdanakoṭa api dænaganna ōnē. dæn mē velāvēdī mē reddē tattvaya mokakda? dæn mē redda suddha karanna mokakda kaḷa yutu īḷan̆ga pratikarmaya? ēka manā nuvaṇin sihiyen ēka dænaganna ōnē ē velāvē.
이처럼 마음을 옷에 비유해 두었습니다. 옷을 빨듯이 이 일의 순서가 있어야 합니다. 옷을 빨 때 우리는 알아야 합니다. 지금 이 옷의 상태가 어떤가? 이 옷을 깨끗이 하려면 다음에 무엇을 해야 하는가? 그때 바른 지혜와 sati로 그것을 알아야 합니다.
ē sihiya nætnam ehema eyā sedda hōdāganna dannē næ. eyā kuṇu tiyena sidda patura dāgena apula innavā. ē vagē hōda hōda innavā. ēnam kuṇu nætiṭama mē rasāyana dāhilān ēka akula akula innavā. ēka kuṇu vivara vecca heda hōda hōda innavā. mē mokak hari ek eyā karagena yanavā.
그 sati가 없으면 옷 빠는 법을 모릅니다. 때가 낀 옷에 비누를 바르고 주무르기만 하거나, 그렇게 헹구기만 합니다. 때도 없는데 약품을 넣어 계속 주무르거나, 때가 불어난 옷을 계속 헹구기만 합니다. 무엇이든 하나만 계속합니다.
satiyen yuttava nætnam hæmatænama ōkē tiyenna ōnē dænuvat tiyenna ōnē. ē ṣeddi satvaya dænaganna. īḷan̆gaṭa kaḷa yuttē mokakda dænaganna anna ēkaṭa kiyanavā sati sambudan. ēka hæmelēma tiyenna ōnē. ē sati sambu hita næmati hedda suddha karanna sati sambungaya nitarama bhāvitā karannē kuṇu suddha karaganna kuṇu pon̆gavā ganna velāva kuṇu urupvā ganna velāvaṭa rasāyanaya dālā hiṭan apulana kāraṇaya ētana karami. kogapu kuṇa ṭika suddha karanna vaturaṭa dālā karatta vanaṭa ēka karami. yali sedda dihē balalā hinām seddē tiyennē tattvaya han̆dunā ganimin. nævata kahaṭa yanna tiyena vargaya dænagena ē kahaṭa vargaya yanna avaśya karana eka īḷan̆gaṭa rasāyanaya dālā ēṭa passē akulave. īṭa passē ē āpula purahama gælavicca kinṭa yanna āya hōdīma kramayak tuḷin hariyākāravedda suddha karagannā vāgē mē hita næmatida suddha karaganna kiyalā dēśanā karalā tiyenavā.
sati를 갖추고 모든 곳에 깨어 있어야 합니다. 옷의 상태를 알고 다음에 할 일이 무엇인지 아는 것, 그것을 sati sambojjhaṅga라고 합니다. 그것은 언제나 있어야 합니다. sati sambojjhaṅga는 마음이라는 옷을 깨끗이 하기 위해 늘 쓰는 것입니다. 때를 불려야 할 때는 약품을 넣고 주무르는 일을 그때 하고, 불어난 때를 빼려 할 때는 물에 넣어 헹구는 일을 합니다. 다시 옷을 보며 옷의 상태를 알아보고, 남은 얼룩의 종류를 알아 그 얼룩을 빼는 데 맞는 약품을 넣어 주무르고, 주물러서 떨어진 것을 빼려 다시 헹굽니다. 이런 방식으로 옷을 제대로 깨끗이 하듯 마음이라는 옷을 깨끗이 하라고 가르치셨습니다.
dæn mēka tērum ganna bæri kenā satta bojjhaṁga bhāvanāva vaḍanna dannē næha. bojjhaṁga hata ekaṭa vaḍanna giyot ekaṭa vanna bæhæ. ē kuṇuvā pullana ekayi hōdana ekayi eka karalā hæ. siddhē saban gānavā siddhē vatura dāgena hōdenavā mē deka eka karanna bæha. saban gālā akula næṭa saban gālā akulanē elaṭa vaturē hōda hōda innē næ. vaturē dālā hōda venaṭa saban kagāpula aula innē næha. hedda dihā balalā heddi svabhāvaya dænagattē nam mē dekama hari ākāra karannat bæha. oya upamāvenma tōraganna ōnē hitak suddha karaganna ākāraya
이것을 알아듣지 못하는 사람은 satta bojjhaṅga bhāvanā를 닦을 줄 모릅니다. 일곱 bojjhaṅga를 한꺼번에 닦으려 하면 한꺼번에 되지 않습니다. 때를 불리는 것과 헹구는 것을 하나로 할 수는 없습니다. 옷에 비누칠하는 것과 물에 넣어 헹구는 것을 동시에 할 수 없습니다. 비누칠해 주무를 때는 물에 헹구지 않고, 물에 넣어 헹굴 때는 비누칠해 주무르지 않습니다. 옷을 보고 옷의 상태를 알지 못하면 이 둘을 바르게 할 수도 없습니다. 바로 이 비유로 마음을 깨끗이 하는 법을 가려내야 합니다.
itin mēka ekkenāṭa kiyā denna bæhæ tamangē hitē tattvaya taman dænaganna ōnē. cakraya igena ganna ōnē. karana kramaya ahagena taman kramaya darāgena kramaya guruvarayā karagena taman īṭa anukūlava manāsaya sihi karalā pihiṭalā tamangē væḍiya karaganna ōnē. ēka nætnam anit kenekuṭa mēka suddha karanna bæhæ. kramaya kiyā denna puḷuvan.
이것은 남에게 가르쳐 줄 수 있는 것이 아닙니다. 제 마음의 상태는 스스로 알아야 합니다. 그 돌아감을 익혀야 합니다. 하는 법을 듣고 그 법을 지니고 그 법을 스승 삼아, 스스로 그에 맞게 잘 되새기고 자리 잡아 제 일을 해야 합니다. 그렇지 않으면 다른 사람이 이것을 깨끗이 해 줄 수 없습니다. 방법은 가르쳐 줄 수 있습니다.
tunēccaṁ ātappaṁ akkātārō tathāgata budurajāṇan vahansē penna onna um̆balā virpaṇaya obalā karaganna ōnē. hita tavā gæna kuṇu kudda obalā karaganna ōnē. tathāgatayan vahansē monavā tathāgatayan vahansē ēka karanna bæhæ. tathāgatayan vahansē onna mārgayak kiyā dunnā. ka kaḷa yutu hariya kiyā dunnā. um̆balā obalagē væḍa ē kramaya darāgena karagannavā.
'Tumhehi kiccaṃ ātappaṃ, akkhātāro tathāgatā' — Buddha께서 보여 주셨습니다. 애씀은 그대들이 해야 한다, 마음을 달구어 때를 태우는 것은 그대들이 해야 한다. Tathāgata께서는 그것을 대신 하실 수 없다. Tathāgata께서는 길을 알려 주셨고 해야 할 바를 알려 주셨다. 그대들은 그 법을 지니고 그대들의 일을 하라.
itin ē kramaya apit dænaganna ōnē. itin budupiyāṇan vahansē penna tava kenekuṭa puḷuvanda kenek næ dhyānayaṭa pat karanna tama taman ēka karaganna ōnē. hæbæyi dhyānayaṭa pat vennē mona kramenda kiyalā hapuvahama kramaya ahaganna ōnē. ēka kalyāṇa mitra sampattiyen læbenavā. budurajāṇan vahansē dēśanā karana dharmaya tuḷin satyākārayama kramē avabōdha karagena atdækīm læbū tavat guragalayek tavat kenek innavā nam kalyāṇa mitriya menna mē kramayaṭa ōka karaganna menna mehema tattvayan æti venavā. menna mē tattvayadī mehema mē vidihaṭayi vennē kiyana eka kivvahama manāsaya ēka darāgena mataka tiyāgena taman gæṭi karaganna ōnē. ehemayi suddha karagannē.
그러니 우리도 그 방법을 알아야 합니다. Buddha 말고 다른 누가 jhāna에 이르게 해 줄 수 있습니까? 아무도 없습니다. 스스로 해야 합니다. 다만 어떤 방법으로 jhāna에 이르는지는 물어서 들어야 합니다. 그것은 kalyāṇamitta를 만나는 복으로 얻습니다. Buddha께서 설하신 dhamma를 통해 참답게 그 방법을 깨닫고 겪어 본 스승이나 다른 사람이 있다면, 그 kalyāṇamitta가 '이 방법으로 하라, 이런 상태들이 생긴다, 이 상태에서는 이렇게 된다'고 일러 줄 때 그것을 잘 지니고 기억하여 스스로 해 나가야 합니다. 그렇게 깨끗이 합니다.
itin buddha, dhamma, saṁgha kiyana sihi kirīmama pramāṇavat vennē næhæ. ēka tamayi satiyen tērum ganna kivvē. hīna valin dharmaya tōrāganna ōnē. ēken karana væḍē ēken karanavā.
그러니 Buddha, Dhamma, Saṅgha를 되새기는 것만으로는 넉넉하지 않습니다. 그래서 sati로 알아들으라고 한 것입니다. 그 가운데서 dhamma를 가려내야 합니다. 그것으로 할 일은 그것으로 합니다.
dæn nikan śuddha hōdenakoṭa ēkē tiyennē kuṇu duvili bāhiren gǣvicca hari hariya yanavā. eha yanavā dækka ara passē ituru ṭikat ēkama kare nikama hōdōdi hiṭiyada harida kiyalā kivvot hari yanavā. nǣ īḷan̆gaṭa karanna ōnē mokakda saban dālā hōdanna ōnē. tava kaku kuṇu koṭasak yanavā. īṭa passē balamu saban valaṭa yanna næti kuṇu pulli ṭikak tiyenavā. kahaṭa pællanna ṭika. itin enek æhuvot dæn issellā saban dāpuma giyānē. itin oya ṭikē yanakama saban tā hōdanna æhuvot itin hari yanavāda? saban valaṭa yana hari ēken giyā. nikan vaturen hōdanna yana hari ēken giyā. īṭa passē ēkaṭa viśēṣa rasāyanayak dānna ōnē. etakoṭa ē guṇa gælavilā yanna ōna. ē ākārayen dharmaya sihi karanakoṭa dharmaya sihi karanna ōnē kramānukūlava anupiḷivela yanna ōnē.
그냥 물로 빨면 밖에서 묻은 먼지 같은 때는 빠집니다. 그것이 빠지는 것을 보고, 남은 것도 똑같이 그냥 계속 빨면 되느냐 하면 되지 않습니다. 다음에 해야 할 것은 비누를 넣어 빠는 것이고, 그러면 또 한 부분의 때가 빠집니다. 그다음 보면 비누로도 안 빠지는 얼룩이 조금 남아 있습니다. 그때 누가 '아까 비누를 넣으니 빠졌으니 다 빠질 때까지 비누로 빨면 되느냐'고 묻는다면, 되겠습니까? 비누로 빠질 만큼은 그것으로 빠졌고, 물로 빠질 만큼은 그것으로 빠졌습니다. 그다음엔 특별한 약품을 넣어야 그 얼룩이 빠집니다. 마찬가지로 dhamma를 되새길 때도 차례대로, 순서를 따라 되새겨야 합니다.
dæn budun pudamin vandanāmāna karamin, budu guṇa sī karamin innakoṭa ektarā maṭṭamaka suddhatāvayak enavā. paḷaveni suddhatāvaya hæbæyi ælīmayi gæṭīmayi deka ætivena rāga, dvēśa apiṭa haṭagannakoṭa ēka ayin kara gænīmaṭa īḷan̆gaṭa apiṭa bæn̆dilā tiyena eka holā viśēṣa ekak dānna ōnē. viśēṣa rasāyanayak.
Buddha께 공양하고 예배하며 Buddha의 덕을 되새기며 지내면 어느 정도의 깨끗함이 옵니다. 첫째 깨끗함입니다. 그러나 들러붙음과 부딪힘, 곧 rāga와 dosa가 일어날 때 그것을 없애려면 그다음엔 우리에게 붙어 있는 것을 빼는 특별한 것, 특별한 약품을 넣어야 합니다.
itin maṭa taraha enavada væḍiyen anik aya kerehi nikan dævena kævena gati innē. ehenam mama ēkaṭa dānna ōnē magē rasānē mettānussatiya. mettānussatiya næsāna ēkaṭa dānna ōna. maṭa rāgaya matuvenavada? ælīmē āsāvalada matu vennē? kāma hæn̆gīmda ennē? mama ēkaṭa dannē asubhānussatiya. etakoṭa maṭa oya ōna lakanna bæriyā passē karaganna bæriyā mehema kammæli hitenavada eyā dānna maraṇānussatiyaṭa ōna hæṭiyaṭa. maṭa mē monavā karatma magē śarīraya hæḍa væḍa velā tiyenavā nam lassanaṭa tiyenavā. ōka balanna hitienavā. kaṇnāḍiyen poḍḍak velā gihin bala balā inna hitenavā. dæn oya adahasen innavā. āta asubhānussatiya.
남들을 향해 화가 많이 나고 늘 속이 타고 끓는 성질이라면 거기에 넣어야 할 내 약은 mettānussati입니다. 그것을 넣어야 합니다. rāga가 솟습니까? 들러붙는 욕심이 솟습니까? kāma 느낌이 옵니까? 거기에 넣을 것은 asubhānussati입니다. 해야 할 일을 미루고 게을러지는 마음이 듭니까? 그 사람은 마음껏 maraṇānussati를 넣어야 합니다. 무엇을 해도 내 몸이 잘생기고 예뻐서 자꾸 보고 싶고, 거울 앞에서 한참 들여다보고 싶은 마음으로 지냅니까? 그렇다면 asubhānussati입니다.
ēka tamanṭa ena ekaṭa anusan tērum ganna dæn caritānukūla karmasthānayē guruvarayāgē iillā ganna balāporottuven ada innavā. guruvarayā kiyā denna ōnē mē karmasthānayē citānukūlava vena eka um̆ba hoyā gænīma kramaya guruvarayā dennē anna ēkayi.
자기에게 오는 것에 맞추어 알아들으십시오. 요즘 사람들은 성품에 맞는 kammaṭṭhāna를 스승에게서 받기를 바랍니다. 스승이 가르쳐 줄 것은 성품에 맞는 kammaṭṭhāna를 그대 스스로 찾는 방법입니다. 스승이 주는 것은 그것입니다.
guruvarayāṭa puḷuvan kamak ne. ē karanna eha puḷuvan guruvarayek hiṭiyā. ya tamayi loturā budurajāṇan vahansē. unvahansēṭa āsē anusayat gnānaya kiyalā gnānayak tiyenavā. indriya parōparanta gnānaya kiyalā gnānayak tiyenavā. eham svāmīni maṭa karmasthānayak denna kivvā budurajāṇan vahansē dannavā mohuṭa mē karmasthānayayi metenṭa gælapennē mo무hugē āsaya anusaya mehemayi tiyennē. mohu śraddhā indriya meccarayi væḍilā tiyennē. indriya satī indriya meccarayi tiyennē. mogē prabala indriya menna mēkayi. ohuṭa menna mē jātiya karmasthānayak denna ōnē kiyalā ē ē gnānayen yutta budupiyāṇan vahansē ēka danna nisāma ella karapu karmasthānaya denavā. hæbæyi ēka lovturā budurajāṇan vahansēṭa tiyena viśēṣa satvayak misā kak maharahatan vahansē namaṭat ē viṣa satvaya. itin dæn anik aya pennannē paryēṣaṇaya kiyalā.
스승이 그렇게 해 줄 수는 없습니다. 그렇게 할 수 있는 스승이 한 분 계셨으니 lokuttara Buddha이십니다. 그분께는 āsayānusaya ñāṇa라는 지혜가 있고, indriyaparopariyatta ñāṇa라는 지혜가 있습니다. 누가 '스승님, 제게 kammaṭṭhāna를 주십시오' 하면 Buddha께서는 아십니다. 이 사람에게는 이 kammaṭṭhāna가 맞다, 이 사람의 āsaya와 anusaya는 이렇다, 이 사람의 saddhindriya는 이만큼 자랐고 satindriya는 이만큼이다, 이 사람의 강한 indriya는 이것이니 이런 kammaṭṭhāna를 주어야 한다 — 그 지혜를 갖추신 Buddha께서는 그것을 아시기에 딱 맞는 kammaṭṭhāna를 주십니다. 그러나 그것은 lokuttara Buddha만의 특별한 힘이지 큰 arahant에게도 없는 힘입니다. 그래서 다른 이들이 보여 주는 것은 살펴 찾는 길입니다.
ē paryēṣaṇayak karanakoṭa apē tiyena abhyantara gati lakṣaṇaya anuva tamayi apē kriyādāmayan katāva saha kriyāva sakas vennē.
그렇게 살펴 찾을 때, 우리 안의 성품에 따라 우리의 행동, 곧 말과 몸짓이 이루어집니다.
bohōma avadhānayen etana tiyāgena innavā ektaraha koṭasak. pragnāvantaya nam kramaya kiyā dīlā oba yaḍiyen oba karaganī onna kramaya kiyalā. ehema pragnāvak næti kenā tērum ganna bæri kenāṭa udav gak dīma vaśayen eyā ḷan̆ga tiyāgannavā gōlayek vaśayen. hæbæyi tiyāgannakoṭa eyāṭa kelinma gannavā. oba taraha venavā nam dæma phalayak. mama kiyana eka ahanna kæmati nætnam dæn vaktiya āya maṭa vehesa denna epā. mama kiyana eka karanna purann̆du venavā nam ma tiyāgena gōlayan tiya ma kiyā denna. hæbæyi oba kiyana vidihaṭa karalā him ēken jaya gannē. ē vidihaṭa kiyalā mokada karannē eyā yana hæṭi ena hæṭi karana hæṭi katā karana hæṭi vaṭapiṭa balana hæṭimē maḷu hamadina hæṭi ē vagēma tiyena væḍa ēgodu mahat kaṭayutu karana hæṭi mē hæma ehēma avadhānayen innavā. avadhānayen innakoṭa pēnavā pudgalayāgē carita lakṣaṇaya. meyāgē carita lakṣaṇaya mehemayi. mē rāga caritaya mulaṭa tiyennē. mu sadda nætuva billak vāgē innavā anna kellak āvā anna gǣniyek āvā dækā poḍḍak hæṭa kottarayi. anna yanavā ō katāva ana mū būda dannē nǣhæ. ū yannē mokada kiyalā. maṭa pēnavā mu tiyena rāga caritaya. anna guruvarayā pættaka in̆dilā balāgannāgē caritaya oba asubha karmasthānaya varapa ēka denavā eyāṭa.
어떤 스승들은 아주 주의 깊게 곁에 두고 지켜봅니다. 지혜로운 사람이라면 방법을 알려 주고 '그대 스스로 해 보라, 이것이 방법이다' 합니다. 그런 지혜가 없어 알아듣지 못하는 사람은 도와주려고 제자로 곁에 둡니다. 다만 곁에 둘 때 대놓고 말합니다. '그대가 화를 낸다면 소용없다. 내 말을 듣기 싫다면 지금 가라, 나를 다시 힘들게 하지 마라. 내 말대로 할 준비가 되어 있다면 곁에 두고 제자로 삼아 가르치겠다. 다만 내가 말하는 대로 해야 이길 수 있다.' 그렇게 말해 두고, 그 사람이 걷는 모습, 오는 모습, 일하는 모습, 말하는 모습, 두리번거리는 모습, 마당 쓰는 모습, 그 밖의 일을 하는 모습을 모두 주의 깊게 지켜봅니다. 주의 깊게 지켜보면 그 사람의 성품이 보입니다. 이 사람의 성품은 이렇다, rāga 성품이 앞서 있다. 이 녀석은 고양이처럼 말없이 있다가 여자아이가, 여자가 오면 보고 살짝 웃고는 그쪽으로 간다. 왜 가는지 본인은 모르지만 내게는 이 녀석의 rāga 성품이 보인다. 이렇게 스승은 옆에서 지켜보며 성품을 알아보고 '그대는 asubha kammaṭṭhāna를 닦으라' 하며 그것을 줍니다.
tava ekkenek inna va balanakoṭa mē poḍḍak ennakō. gattā atura enna. damā gæhuvalā yanna giyā. mokada ā mokē tiyennē dvēśa caritaya. anna cariyāvē balāganna caritaya mokakda kiyalā. anna ē vagē balāgena ivelā haṭanam caritānukūla karmasthāna denama śraddhādhikayinṭa śraddhādhikayā kiyannē kiyapu eka viśvāsa karana eka karanavā misā pragnāven kaḷita nokaḷa hita sērum ganna puḷuvan kenā nemeyi. śraddhādhika pudgalayā ḷan̆ga tiyāgena caritānukūla karmasthānayak oya vidihaṭa dena dena denavā guruvō.
또 한 사람을 보면, '좀 이리 와 보라' 하면 잡고 있던 것을 내던지고 가 버립니다. 왜 그런가? dosa 성품이 있기 때문입니다. 이렇게 행동을 보고 성품이 무엇인지 알아봅니다. 그렇게 지켜보며 성품에 맞는 kammaṭṭhāna를 줍니다. saddhādhika, 곧 믿음이 앞선 사람이란 들은 대로 믿고 행하는 사람이지 지혜로 따져 알아듣는 사람이 아닙니다. 스승들은 믿음이 앞선 사람을 곁에 두고 그렇게 성품에 맞는 kammaṭṭhāna를 줍니다.
ē kalyāṇa vistarā karannē ē kramayaṭa pragnā pudgalayekuṭa ēvā kiya innē nǣha. obama tōrāganna obama obē kramaya dænaganna rāgayak āvot menna mehema tērum ganna obama mē vidihaṭa obē caritaya obama tōrāganna ēkaṭa gælapena karmasthānaya menna ēka balanna dvēśayak āvot oba caitaya menna mē obaṭa væṭehi. ehema hitak āvota ēka næti karan mē karmasthānaya balanna menna mēkayi kramaya kiyalā kiyadda dæn itin man inna ōnǣæhilā obē karaganna kiyalā yavanavā.
kalyāṇamitta는 그런 방식으로 이끕니다. 지혜로운 사람에게는 그런 것을 일일이 말하지 않습니다. '그대 스스로 가려내라, 그대 스스로 그대의 방법을 알라. rāga가 오면 이렇게 알아들어라. 그대 스스로 그대의 성품을 가려내고 거기 맞는 kammaṭṭhāna, 이것을 보라. dosa가 오면 그대 마음에 이것이 떠오를 것이다. 그런 마음이 오면 그것을 없애는 이 kammaṭṭhāna를 보라. 이것이 방법이다' 하고 일러 준 뒤 '이제 내 곁에 있을 필요 없다, 가서 그대 일을 하라' 하고 보냅니다.
ēka tamayi tibunē budurajāṇan vahansē væḍenna kalēt oya krama dekama tibuṇā. anna araṇya lokumala sunyākāra tiyenavā gihin oyagē væḍa karaganna samahara aya ehema yānavanā. samahara bhikṣūn vahansēlā kiyanavā yanna saṁghēra saṁghayā ataraṭa gihillā ōkathāna kara kaṭayutu karagena inna ē kiyana vidihaṭa kaṭayutu karanna. anna śraddhā digāya ætaṭa yānava eyāṭa denavā ævætnam onna ævæt mālāva onna varadda gattahama ovaṭa dan̆ḍuvā. oya vidihaṭa karena kohoma hari bērenna balanna kiyalā ehema yānavā ē aya. pragnāti kiyalā oya ekakvat kivvē næhæ. adhiśīla sikhā adhicitta sika adhipañagnā sika marī śikṣāva dalāgena tamanma værada varada hæṭiyaṭa dækalā tērum nam atragena midenna. oba ē vagē maganna. ehaṭa ē kramaya tiyenavā. itin ēkayi kramaya.
Buddha께서 계실 때에도 이 두 방법이 다 있었습니다. '숲과 빈집이 있으니 가서 그대 일을 하라' — 어떤 이들은 그렇게 갔습니다. 어떤 비구들에게는 'Saṅgha 가운데로 가서 그들이 말하는 대로 지내라' 합니다. 믿음이 앞선 이는 그렇게 가고, 그에게는 āpatti 목록을 주며 '잘못하면 이런 벌이 있으니 어떻게든 피하도록 하라' 합니다. 지혜로운 이에게는 그런 말을 하나도 하지 않았습니다. adhisīla sikkhā, adhicitta sikkhā, adhipaññā sikkhā라는 세 sikkhā를 지니고 스스로 잘못을 잘못으로 보고 알아들어 놓아 버리고 벗어나라, 그대는 그렇게 가라 하셨습니다. 그런 방법이 있습니다. 그것이 방법입니다.
itin ēkatā suvayaṭa pat vunā nam ē velāvēdī nivana mul karagena inna ōnē. athærīma hæra noyalma hæra midīma hara tava sænasumak nǣha. monavada atharina chanda rāgaya yam yam dravya vastu valaṭa yam yam dēṭa bæn̆duna chandara rāgayak ætnam ē canda rāgaya ataharinavā. anna ē canda rāgaya ataharapuvahama labanavā viśāla sænasumak nidahas suvayak. saṁsin̆dīm suvayak labanavā. menna mē saṁsin̆dīm suvayaṭa hita tiyāgattahama ēka tamayi nivana. nivanaṭa hita tibbā kiyannē ēkayi. anna ē nivanaṭa hita tiyāgatta kenā dannavā mē siyaluma saṁsidīmaṭa pat vuṇā nam siyaluma canda rāgaya duru vecca dāṭa koccara śāntada koccara praṇītada edā araṭara sasara gamanaṭa hētu vena keles balanna næhænē. mama yanna ōnē yanna etenṭayi. paramārthaya magē ēkayi. ēkama śāntayi ēkama praṇītayi kiyalā yana maṭṭana atdækinna dakina gāna maṭa væṭahenavā. lōkē gini goḍak kiyalat maṭa væṭahenavā. athæricca taramaṭa nidahas kiyalat væṭahenavā. ehenam maṭa ōnē anna ē kiyana nidahasak kiyalā hita pihiṭavā gattahama kiyalā nivanaṭa hita pihiṭavāgattā.
그러니 ekaggatā의 편안함에 이르렀다면 그때는 nibbāna를 뿌리로 삼아 머물러야 합니다. 놓아 버림, 내려놓음, 벗어남 말고 다른 평안은 없습니다. 무엇을 놓느냐 — chandarāga입니다. 어떤 물건, 어떤 것에 묶인 chandarāga가 있다면 그 chandarāga를 놓아 버립니다. 그 chandarāga를 놓아 버리면 큰 평안, 풀려남의 편안함, 가라앉음의 편안함을 얻습니다. 이 가라앉음의 편안함에 마음을 두면 그것이 바로 nibbāna입니다. nibbāna에 마음을 두었다는 것은 그것입니다. 그 nibbāna에 마음을 둔 사람은 압니다. 모든 것이 가라앉아 모든 chandarāga가 사라진 날, 그날은 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어날 것인가. 그날은 saṃsāra의 길로 이끄는 kilesa가 없을 것이다. 내가 가야 할 곳은 거기다. 나의 paramattha는 그것이다. 그것이야말로 고요하고 뛰어나다는 것을 겪어 볼수록 깨닫게 됩니다. 세상이 불더미라는 것도 깨닫고, 놓은 만큼 자유롭다는 것도 깨닫습니다. 그러니 내가 바라는 것은 그 자유다 하고 마음을 자리 잡으면 nibbāna에 마음을 자리 잡은 것입니다.
anna ara sudusum harina velāvēdī nivanaṭa hita pihiṭavāgena sudusum harenna ōnē. susumen susumaṭa tiyena ēvā gælavenavā. nivana sihivanna sihivenna prabhāsara cittayē nægenavā. cittaya prabhāsara venna āgantuka upak lēsa dævilā piccila yanavā. ēvā nisā haṭagata vāpissemādiya okkoma nidahas velā ivat velā yanavā. ēvā ivat karanna tiyena pahasuma mārgayak tamayi sudusum hærīma. mē sudusum haramin hiṭiya karaganna. etakoṭa dhyānayaṭa balavat ætilā enavā. oya kramaya suddha karaganna ōna.
깊은 숨을 내쉴 때 nibbāna에 마음을 자리 잡은 채 숨을 내쉬어야 합니다. 숨 하나하나마다 붙어 있던 것들이 떨어져 나갑니다. nibbāna를 되새길수록 pabhassara citta가 솟아납니다. 마음이 빛나면 āgantuka upakkilesa가 타서 그을려 사라집니다. 그것들 때문에 생긴 vāta, pitta 따위도 모두 풀려나 빠져나갑니다. 그것들을 없애는 가장 쉬운 길이 깊은 숨 내쉬기입니다. 숨을 내쉬며 그렇게 하십시오. 그러면 jhāna에 힘이 붙습니다. 그 방법으로 깨끗이 해야 합니다.
mē abhidharmaya piḷiban̆dava mūlika avabōdhaya nivan læbīma san̆dahā avaśya venavada kiyalā ahanavā. dæn metandi [ugura kǣrīma] dænaganna ōnē abhidharmaya kiyanakoṭa mokakda abhidharmaya kivvē? dæn mēka budurajāṇan vahansē væḍa inna kālēt abhidharmadara bhikṣūn vahansēlā hiṭiyā. hæbæyi 45 avuruddak tuḷa dēśanā karapara abhidharma piṭakayē belā tiyena vistaraya nemeyi ē kiyannē. ēka hadāgatta tunveni dharma saṁghāyanāvaṭa enakoṭa 45 avurudaka daham kāṇḍa okkoma ekatu karagena ē tuḷin skandha gæna pennapuvā, dhātu gæna pennapuvā āyatana gæna pennapuvā parihama upādhaya gæna pennapuvā ēvā piḷiban̆da vistara dēśanā karuvā ānanda hāmuduruvangen tavat ē kala hiṭapu ēka svāmīn vahansēlāgen dharma hāmuduruvaru ekatu karalayi sivisa bǣpat maharahatan vahansēlāgen dunna adahas ṭika okkōma kæṭi karalā aragena ēvayayin tamayi sakas karalā dunnē abhidharma piṭakaya kiyana eka. ē abhidharma piṭakayē tiyena abhidharmaya ekak. ēka dharmaya tiyena gæm̆buru koṭasak. siyum nuvaṇaṭa gōcara vena daham koṭasak. abhidharma kiyana vacanayen pennannē abhyantarayen nægenna ōnē dharmaya.
Abhidhamma에 대한 기본 이해가 nibbāna를 얻는 데 필요하냐고 묻습니다. [헛기침] 여기서 알아야 할 것은 Abhidhamma라고 할 때 무엇을 Abhidhamma라 하느냐입니다. Buddha께서 계실 때에도 Abhidhamma에 밝은 비구들이 있었습니다. 그러나 그것은 45년 동안 설하신 Abhidhamma piṭaka에 적힌 풀이를 말하는 것이 아닙니다. Abhidhamma piṭaka는 셋째 saṅgāyana에 이르러 45년 동안의 가르침 묶음을 모두 모아, 그 가운데 khandha에 대해, dhātu에 대해, āyatana에 대해, paṭicca samuppāda에 대해 보여 주신 것들과 그 풀이로 설해진 것들을, Ānanda 스님과 그 시절의 여러 스님들, 신통을 갖춘 큰 arahant들이 전한 뜻을 모두 모아 엮어 만든 것입니다. 그 Abhidhamma piṭaka에 있는 Abhidhamma가 하나입니다. 그것은 dhamma의 깊은 부분, 섬세한 지혜에만 닿는 가르침입니다. 그런데 Abhidhamma라는 말이 가리키는 것은 안에서 솟아나야 하는 dhamma입니다.
anungen kiyana eka ahagena apiṭa kavadāvak nivan dakinna bæha. nivan dakinna maga ahagattaṭa passē ovun dænnam maṭa tēruṇā menna mēkayi nivana kiyannē. menna mēkayi lōkē kiyannē. menna mēkayi rāgaya kiyannē menna mēkayi dvēśaya kiyannē. dæn maṭa tērenavā dæn maṭa ēka kāgenvat ahanna ōnē næhæ. yam kenāṭa hitanna puḷuvan vunānam. ē ohugē abhyantarayen nægicca niyama dharmaya. ē dharmaya anugamanaya kirīmen tamayi ohuṭa mārgaya vaḍanna puḷuvan. ehenam menna mēkaṭa abhidharmaya dannē nætuva nivan dakinna bæha kiyalā. abhidharmaya atyāvaśyayi kiyalā.
남이 하는 말을 듣기만 해서는 결코 nibbāna를 볼 수 없습니다. nibbāna를 보는 길을 들은 뒤, '이제 알겠다, 이것이 nibbāna다, 이것이 세상이다, 이것이 rāga다, 이것이 dosa다, 이제 알겠으니 더는 누구에게 물을 필요가 없다'고 스스로 생각할 수 있게 되었다면, 그것이 그 사람 안에서 솟아난 참된 dhamma입니다. 그 dhamma를 따름으로써 그는 길을 닦을 수 있습니다. 그러니 이런 뜻에서 Abhidhamma를 모르면 nibbāna를 볼 수 없다, Abhidhamma는 꼭 필요하다고 하는 것입니다.
abhidharmaya kiyalā kivvē ara tripiṭakayē tiyena vinē sūtra abhidharma kiyana eken kivvā abhidharmaya nemeyi. hitana citta rūpa nuna itin ēvā piḷiban̆dava ē tiyennē ara vigraha karapu hariya oya tiyennē. oya taram lokuvaṭa yanna deyak næha abhidharmaya kiyannē. dæn api dænaganna ōnē. ara kiyannā vū dæn satara satipaṭṭhānayaṭa pennapu hariya api tuḷin dænaganna apiṭa hækiyāval læbuṇā nam api ḷan̆ga api dharmaya næguṇā.
여기서 Abhidhamma란 tipiṭaka의 Vinaya, Sutta, Abhidhamma에서 말하는 Abhidhamma가 아닙니다. citta, rūpa 같은 것들에 대해서는 앞서 풀이한 정도면 됩니다. Abhidhamma라고 해서 그렇게 거창하게 갈 것이 없습니다. 우리가 알아야 할 것은, 앞서 말한 네 satipaṭṭhāna에서 보여 준 것을 우리 스스로 알 수 있는 힘을 얻었다면 우리 안에서 dhamma가 솟아난 것이라는 점입니다.
menna mē kriyākalāpaya rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu venavā kiyalā kāgenvat ahannē nætuva tamanṭama dænaganna hækiyāvak tiyenavānam. menna mēṭa anukūlavan̆du pratiāra kriyāva rāgak kṣaya karanna dvēśak kṣaya karanna mōhak kṣaya karanna hētu venavā kiyalā tamanṭa væṭahenavā nam dænenavā nam tamanṭa tērum ganna hækiyāva tibuṇā nam etakoṭa ē vagēma meban̆du dē dvēśayaṭa hētu venavā. meban̆du kriyāva dvēśaya nægenna hētu venavā. menna mē kriyāva dēśak kṣaya karanna hētu venavā kiyalā ē kriyāva piḷiban̆dē dænunānam men̆du kriyāva mōhayaṭa hētu venavā. meban̆du kriyāva mōhaya næti karanna hētu venavā. tamanṭa tērum ganna hækiyāvak æhunamnam taman karana kriyā kalāpa gæna kiyannē rāga dvēśa mōhanna dālā balanna ēka dæn kāgenvat ahanna deyak nǣha tamanṭa dæn tamanṭa avaṁkava tamāgē hita dihā ehā balanakoṭa tamangē abhyantaraya balanakoṭa abhyantara tattvaya tōraganna puḷuvan kaḷa yutta tōraganna puḷuvan. ē dharmaya tamā tuḷin nægiyana tattvayaṭa āvaṭa passē tamayi. eyā ḷan̆ga abhidharmaya ægena paṭan gannē. anna ē abhidharmaya avaśyayi nivan avabōdha karannaōna.
이런 행동이 rāga, dosa, moha의 원인이 된다는 것을 누구에게 묻지 않고 스스로 알 수 있다면, 이에 맞서는 이런 행동이 rāga를 없애고 dosa를 없애고 moha를 없애는 원인이 된다는 것을 스스로 깨닫고 느끼고 알아들을 수 있다면, 또 이런 것이 dosa의 원인이 되고 이런 행동이 dosa를 일으키고 이런 행동이 dosa를 없앤다는 것을 알게 되었다면, 이런 행동이 moha의 원인이 되고 이런 행동이 moha를 없앤다는 것을 스스로 알아들을 수 있다면 — 자기가 하는 행동들을 rāga, dosa, moha에 비추어 보는 것은 이제 누구에게 물을 일이 아닙니다. 스스로 정직하게 제 마음을 들여다보고 제 안을 들여다볼 때 안의 상태를 가려낼 수 있고 해야 할 일을 가려낼 수 있습니다. 그 dhamma가 자기 안에서 솟아나는 단계에 이르러서야 그에게 Abhidhamma가 자라기 시작합니다. 그 Abhidhamma가 nibbāna를 깨닫는 데 필요합니다.
nivan avabōdha karana abhidharmaya kiyannē yamkisi vēdanāvak enakoṭa sarāgīka vēdanāvakda āvē vīta rāgi vēdanāvakda mē dōṣa sahita vēdanāvakda āvē vīta dōṣī vēdanāvakda mōha sahagata vēdanāvakda mē dænennē vīta mōhī vēdanāvakda mē ādī vaśayen vēdanāva piḷiban̆da dakinna ōnē mē sæpa vēdanāva keban̆du jātiyen haṭagatta ekakda tamanṭama tērum ganna puḷuvan hækiyāvak āvānam anna vēdanānupassanāva dakina abhidharmaya
nibbāna를 깨닫게 하는 Abhidhamma란, 어떤 vedanā가 올 때 이것이 rāga 있는 vedanā인가 rāga 없는 vedanā인가, dosa 있는 vedanā인가 dosa 없는 vedanā인가, moha 딸린 vedanā인가 moha 없는 vedanā인가 하고 vedanā를 보는 것입니다. 이 즐거운 vedanā는 어떤 종류에서 일어난 것인가를 스스로 알아들을 수 있는 힘이 생겼다면, 그것이 vedanānupassanā를 보는 Abhidhamma입니다.
[ugura kǣrīma] maṭa mē pahaḷavena vecca hita sarāga hitakda vīta rāgī hitakda sadōṣa hitakda vīta dōṣa hitakda mōha sahagata hitakda samōha hitakda vīta mōha hitakdacca hitakda visiricca hitakda samādhi hitakda nivanaṭa pihiṭavapu upēkṣāva pihiṭapu hitakda menna mē ākārayen tamāgē hita dihǣ balanakoṭa tamāṭama tērum gænīmē abhyantara nuvaṇā pahaḷa vunāna menna mēka cittānupassanāva dakina avidharmaya
[헛기침] 내게 일어난 이 마음이 rāga 있는 마음인가 rāga 없는 마음인가, dosa 있는 마음인가 dosa 없는 마음인가, moha 딸린 마음인가 moha 없는 마음인가, 움츠러든 마음인가 흩어진 마음인가, samādhi 마음인가, nibbāna에 자리 잡은 upekkhā가 선 마음인가 — 이렇게 제 마음을 들여다볼 때 스스로 알아듣는 안의 지혜가 솟았다면, 이것이 cittānupassanā를 보는 Abhidhamma입니다.
mē lōkayē haṭagatta mē mē adahas mona mona gati lakṣaṇaṭa ayiti. mēka kāmacchandayaṭa ayitiyi, mēka vyāpādayaṭa ayitiyi, mēka thīnamiddhayaṭa ayitiyi. mēka uddacca kukkuccayaṭa ati mēka vitikiccāvaṭa ayiti kiyalā tamā piḷiban̆dava dharmayan paṁcana nīvaraṇa dharmayan tamā tuḷa dækīmē hækiyāva tamanṭa læbuṇa nam dharmayan piḷiban̆da abhidharmaya tamanṭa pahaḷa vuṇā. dhammānupassanā piḷiban̆da abhidharmaya mē anicca dharmayak, mē dukkha dharmayak, mē anatta dharmayak eyā dæka gænīmē hækiyāva dækalā anungayen ahannē nætuva tamanṭa tērum gænīmē hækiyāva læbuṇā. dhammānupassanāva piḷiban̆da tuḷa pihiṭapu abhidharmaya
이 세상에서 일어난 이 생각들이 어떤 성품에 속하는가. 이것은 kāmacchanda에, 이것은 byāpāda에, 이것은 thīnamiddha에, 이것은 uddhacca kukkucca에, 이것은 vicikicchā에 속한다 하고, 다섯 nīvaraṇa dhamma를 제 안에서 볼 수 있는 힘을 얻었다면 dhamma에 대한 Abhidhamma가 그에게 솟은 것입니다. dhammānupassanā에 대한 Abhidhamma입니다. 이것은 anicca dhamma, 이것은 dukkha dhamma, 이것은 anatta dhamma라고 보는 힘, 남에게 묻지 않고 스스로 알아듣는 힘을 얻었다면, 그것이 dhammānupassanā 안에 선 Abhidhamma입니다.
onna oya vidihaṭa kāyānupassanā, vēdanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanāva piḷiban̆da abhidharmaya tamā tuḷa pahaḷa vuṇānam. anna eyāṭa puḷuvankamak tiyenavā tava guruvarayekgē avaśyatāvayak nætuva tamāṭama tamā bælagena dækalā tamāgē tattvaya tērum aragena midenakan kaṭayutu karaganna. menna mē avidharma darahaṭa kāgevat ādhārayak ōnē næ. ē tamayi guruvalayā.
이렇게 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā에 대한 Abhidhamma가 제 안에 솟았다면, 그는 더는 스승이 필요 없이 스스로 저를 살펴보고 제 상태를 알아들어 벗어날 때까지 해 나갈 수 있습니다. 이 Abhidhamma를 지닌 이에게는 누구의 도움도 필요 없습니다. 그것이 바로 스승입니다.
etakoṭa citta caitasika rūpa nibbāna kiyalā vigraha karalā tiyenavā daham vigrahayak. ēka mul karagatta dēśanāvak abhitarama piṭa kē tiyenavā. ēka vena aṁśayak. ēka dharmaya piḷiban̆dava atitīkṣaṇa nuvaṇakaṭa gōcara karagatta budurajāṇan vahansēgē asīmita gnāna śaktiya huvādak vanavā. dharma dēśanāvak tamayi tiyennē abhidharmayaṭa hita piḷiban̆da vigraha. ēvā avaśya karannē nivan dakina maṭṭamaṭama nemeyi. ēvayēdī ēka cakra.
한편 citta, cetasika, rūpa, nibbāna로 풀이한 dhamma 풀이가 있고, 그것을 뿌리로 한 가르침이 Abhidhamma piṭaka에 있습니다. 그것은 다른 갈래입니다. 그것은 dhamma를 아주 날카로운 지혜로 꿰뚫으신 Buddha의 끝없는 지혜의 힘을 드러내는 가르침입니다. Abhidhamma에 있는 마음에 대한 풀이들은 nibbāna를 보는 데 꼭 필요한 것이 아닙니다. 그것들은 그 안의 하나의 바퀴입니다.
dæn api sūtra piṭakayēdī yamak pennalā tiyenavā nam ē pennapu ekaṭa apiṭa visan̆daganna bæri tænak ehema āvo praśnayak næguno. oya praśnaya visan̆da gænīmaṭa avaśya karana mūla siddhānta anna ē citta caita rūpa nibbāna vigrahaya tiyenavā. anna ēkedī ē pamaṇak nemeyi. abhidharmayaṭa ayiti pot hataka vigraha karalā tiyenavā abhidharma piṭakayaṭa ayiti ēvā. anna ēkedī dhamma saṁghanī kiyana ekē vigraha karalā tiyenavā oya hirava dharmatāvayan piḷiban̆dava ēka kiyana eka saṁgraha gatalā. mē mē dharmaya mē koṭas valin yuttayi. anna ēka eka koṭasak ē dharmayama koṭasak. itin ēka vigraha karalā dænaganna ōnē næha nivan dakinna.
Sutta piṭaka에서 무엇을 보여 주었는데 우리가 풀 수 없는 곳이 나오거나 물음이 생기면, 그 물음을 푸는 데 필요한 뿌리 원리가 citta, cetasika, rūpa, nibbāna 풀이에 있습니다. 그뿐 아니라 Abhidhamma piṭaka에 속하는 일곱 권의 책에 풀이가 되어 있습니다. 그 가운데 Dhammasaṅgaṇī에서는 여러 dhamma들을 모아 묶어 풀이해, 이 dhamma는 이런 부분들로 이루어진다, 이것이 한 부분이다 하고 보여 줍니다. 그것을 풀어 알아야만 nibbāna를 보는 것은 아닙니다.
ēvā yedennē menna mehemayi. itin oya ādi vaśayen eka tiyenavā. vibhaṁga prakaraṇaya pelā tiyenavā ekin eka vigraha karalā. menna paṭicca samuppādaya vistaraya. menna ānāpāna satiya vistaraya ānāpāna vibhaṁgaya menna paṭicca samuppāda vibhaṁgaya mema menna indriya vibhaṁgaya menna dhātu vibhaṁgaya mē ādī vaśayen ekin eka oya kiyana āpō dhātu tējō dhātu ādī vaśayen kiyanakoṭa dhātu koṭas kīyak tiyenavada ē mona monavada tavat dhātu koṭas tiyenavadin eka vigraha karanavā. itin ē dhātu vibhaṁgaya dæn api ahalā tiyenavā āpō dhātu, tējō dhātu, vāya dhātu, paṭhavi dhātu kiyalā hatarak gænavā. hatara dhātuvagen hætuunā kiyalā api ē ṭika dænagannavā mē sūtra piṭa gænuva apiṭa ē ṭika æti mē kayak haṭagattē kohomada kiyalā dænaganna mē kaya kiyannē ēka vastuvak nemeyi. mē eka eka koṭas vala sampiḍanayagen æti sē mæhigilā pēna æti sē haṭagatta ākārayen lōkayā ravaṭṭana ektarā māyā skandhika goḍak tamayi mē tiyennē rūpa goḍak tamayi mē tiyennē. ēṭa api eka eka nam muluvot tiyāgena api mehema han̆dunvanavā. namut ōvā okkoma hædilā tiyennē vāpas ginisulaṁ kiyana hataren nena āpō dhātu, tējō dhātu, vāya dhātu, paṭhayē dhātu kiyana hataren. apiṭa oya ṭika dænagattahama æti mē kaya piḷiban̆da tiyena mulā balāporottu atnaganna ōna. nivan avabōdha karanna ē ṭika æti. hæbæyi dæn
그것들은 이렇게 쓰인다는 식으로 하나씩 있습니다. Vibhaṅga pakaraṇa는 하나하나 풀이해 늘어놓았습니다. 여기 paṭicca samuppāda 풀이, 여기 ānāpānasati 풀이인 ānāpāna vibhaṅga, 여기 paṭicca samuppāda vibhaṅga, 여기 indriya vibhaṅga, 여기 dhātu vibhaṅga 하는 식입니다. āpo dhātu, tejo dhātu 하고 말할 때 dhātu가 몇 갈래 있는지, 무엇무엇인지, 다른 dhātu 갈래가 더 있는지를 하나하나 풀이합니다. 그것이 dhātu vibhaṅga입니다. 우리는 āpo, tejo, vāyo, pathavī dhātu 넷을 들었습니다. 네 dhātu로 이루어졌다는 것, Sutta piṭaka에서 그만큼 알면 이 몸이 어떻게 생겼는지 아는 데 넉넉합니다. 이 몸은 하나의 덩어리가 아니라 여러 조각이 모인 것이, 있는 듯이 맞물려 있는 듯이 생겨나 세상을 속이는 일종의 허깨비 덩어리, 형상의 무더기일 뿐입니다. 우리는 거기에 여러 이름을 붙여 부릅니다. 그러나 그것들은 모두 흙·물·불·바람 넷, 곧 āpo, tejo, vāyo, pathavī dhātu 넷으로 이루어졌습니다. 그만큼 알면 이 몸에 대한 홀림과 바람을 놓기에 넉넉하고, nibbāna를 깨닫는 데도 넉넉합니다.
dhātu vibhaṁgaya kiyana ekēdī. edā venakoṭat lōkē eka eka anya bramuṇu eka vēda sāstraya dænagatta aya trivida paraprāpta bhanō ēvætta ōvā gæna tibuṇā. mūlika katāvē mūlika mātr̥kā tibuṇā. padavæl tibuṇā. ōvā aragena unṭa ōna ōnō ōna ēvā kiyalā tibuṇē ē kālē unṭa hitena hitina ēvā kiyanavā. dæn ada venakoṭat mē ōṭa kiyana ekē katāva menna mē vagē ē kālēt mokada karannē unṭa ōna eyā dhātu gæna vigraha karana. ēka ekkenā tamangē mata kiyanavā. dæn minissunṭa tōrāganna bæruvē innavā.
그런데 dhātu vibhaṅga의 경우, 그 시절에도 세상에 여러 다른 바라문들, Veda를 익혀 세 Veda에 통달한 이들이 그런 것들에 대해 말하고 있었습니다. 기본 주제와 구절들이 있었고, 그것을 가지고 저마다 원하는 대로, 떠오르는 대로 말했습니다. 오늘날에도 그런 이야기들이 있지요. 그 시절에도 이처럼 저마다 dhātu를 풀이하며 제 견해를 말했고, 사람들은 가려내지 못하고 있었습니다.
menna mē velēdī budurajāṇan vahansē dhātu kiyannē menna mēkayi. dhātu varga kiyannē mēkayi. dhātu bōlan yadena ēvā menna mē mē koṭas valin mē ahaval dē haṭagannē. mē satvaya haṭagænīmaṭa avaśya karanā vū dhātu hatara nemeyi tavat ehāṭa pennavā āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu āpō, tējō vāyō paṭhavi kiyana ēva itin ākāśa dhātu saha viññāṇa dhātu kiyalā dhātu hayak pennanavā. sat dhātuvakin mē satvaya kriyātmaka vīma kiyalā ehema pennanavā. eka dena særi tava vidihakin pennavā. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sōta dhātu, sadda dhātu, sōta viññāṇa dhātu, gāna dhātu, gandha dhātu, gāna viññāṇa dhātu, jivhā dhātu, rasa dhātu, jivahā viññāṇa dhātu kāya dhātu, poṭṭhabba dhātu, kāya viññāṇa dhātu, manō dhātu, dhamma dhātu, manō viññāṇa dhātu 18 dhātuvak pennanavā. dhātu 18kin yuttayi menna mēvā satvayā kiyana ekana menna ē kramayaṭa bedena hæṭi. anna tava kramayak kiyā dunnā. dæn mē vagē mē dhātu vibhaṁgaya kiyalā ekak tiyenavā eka eka ākāraye mē dhātu kiyana vacanayen karapu vigrahayak. eka eka vidihaṭa ōka vigraha venavā. itin anna ē karapu vigraha karapu dharmuva ēka tamayi vibhaṁga prakaraṇa.
이때 Buddha께서는 dhātu란 이것이다, dhātu의 종류는 이것이다, dhātu들이 이런 부분들로 어우러져 이것이 생긴다 하고 보여 주셨습니다. satta가 생기는 데 필요한 dhātu는 넷만이 아니라 그 너머까지, āpo, tejo, vāyo, pathavī dhātu에 ākāsa dhātu와 viññāṇa dhātu를 더해 여섯 dhātu를 보여 주시고, 이 dhātu들로 satta가 움직인다고 보여 주셨습니다. 또 다른 방식으로도 보여 주십니다. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sota dhātu, sadda dhātu, sota viññāṇa dhātu, ghāna dhātu, gandha dhātu, ghāna viññāṇa dhātu, jivhā dhātu, rasa dhātu, jivhā viññāṇa dhātu, kāya dhātu, phoṭṭhabba dhātu, kāya viññāṇa dhātu, mano dhātu, dhamma dhātu, mano viññāṇa dhātu, 이렇게 열여덟 dhātu를 보여 주십니다. satta는 열여덟 dhātu로 이루어져 있고 이렇게 나뉜다고, 또 하나의 방식을 가르쳐 주셨습니다. 이처럼 dhātu vibhaṅga라는 것은 dhātu라는 말로 여러 방식으로 한 풀이입니다. 여러 가지로 풀이되는데, 그렇게 풀이한 가르침이 Vibhaṅga pakaraṇa입니다.
itin ēka dhamma sakṇī vibhaṁga itin dhātu katā kiyana ekē dhātu kiyannē ēka sampūrṇa vigrahayak ēka pennanavā. sǣma meheṭama kuḍā deka dēka paṭangena mē rūpa dhātu, sadda dhātu, gandha dhātu, rasa dhātu, poṭṭhabba dhātu, dharma dhātu ēkat pennanavā vigraha karalā nisara. ē vagē kiri karapu ati sūkṣama vistarayak ēkē tiyennē. etakoṭa ē dhātu katāva pudgala paññatta itin pudgalayangē pænavīma mē sammata goḍannagahagena tiyena hæṭi. ē sammatayaṭa aṁgi velā tiyena dēval. mē mē sammatayen pænevvē dēṭa monavada ayitiya? anna ehema gataṭa monavada ayiti hitaṭa monavada ayitiyē. menna mē ādi vaśayen mē pudgalaya pænavadīma mē mē pudgalayāṭa æyi mē nama
그렇게 Dhammasaṅgaṇī, Vibhaṅga, 그리고 Dhātukathā가 있는데, Dhātukathā는 dhātu에 대한 온전한 풀이를 보여 줍니다. 아주 작은 것부터 시작해 rūpa dhātu, sadda dhātu, gandha dhātu, rasa dhātu, phoṭṭhabba dhātu, dhamma dhātu까지 하나하나 풀이해 보여 줍니다. 그렇게 쪼갠 아주 섬세한 설명이 거기에 있습니다. 그다음 Puggalapaññatti는 사람에 대한 이름 붙임, 곧 sammuti가 어떻게 지어져 있는지, 그 약속에 딸린 것들, 이 약속으로 이름 붙인 것에 무엇이 속하는지, 몸에는 무엇이 속하고 마음에는 무엇이 속하는지, 이 사람에게 왜 이 이름이 붙는지 등을 보여 줍니다.
katāvat rūpakaraṇa kiyalā tiyenavā. ēka īṭa passē meyā mē moggali putē maharahatan vahansē mē ādīvatin mē sakas karapu paravāda babidīmaṭa haṭagattā vū praśna saha piḷituru mālāvak ēkē tiyennē. ēkennē dharma abhidharma karuṇu mul karagena ē tuḷin ara praśna nirākaraṇaya karapu krama raṭāvak. praśna 500 gaṇak nirākaraṇaya karapu hæṭi. ēkan kivvē katāvat oba karannaṭa yamaka kiyalā tiyenavā koṭas deken deken haṭagatta ēvā. dæn hon̆da naraka dekak tiyenavā. yukti ayutta kiyalā dekak tiyenavā. etakoṭa ē vagēma guṇa aguṇa kiyalā dekak tiyenavā. menna mē deka hædicca dēval depætta venna ēvā. ē vagē vistarayak tiyenavā ē paṭṭhāna prakaraṇaya kiyanaeka okkoṭa vaḍā gæm̆buru ēkē tiyennē hæma deyakma nirmāṇaya vennaṭa mona vidihē hētuphala raṭāvakinda mēka haṭagattē. paṭicca samuppādaya vigrahaya tavat vigraha karalā tiyenavā paṭṭhānā prakarṇa 24 ākārayakin pratya vena ākārayaka ati sūkṣamayi. itin menna mē vagē ati gæm̆buru daham koṭas ṭika aragena abhidharma piṭakaya kiyalā venama dharma kāṇḍayak hæduvā viśēṣa dharma koṭasak. ē dharma koṭasa tamayi api abhidharmaya piṭakaya kiyannē ēka gnānavantayaṭa gōcarena atiukṣama budu dahama ēkē pennannē.
Kathāvatthu pakaraṇa도 있습니다. 그것은 그 뒤에 Moggaliputta Tissa 큰 arahant 등이 다른 견해(paravāda)를 깨뜨리려고 엮은, 물음과 답의 묶음입니다. dhamma와 Abhidhamma의 요점을 바탕으로 그 물음들을 풀어낸 방식이니, 오백 가지쯤 되는 물음을 풀어낸 것입니다. 그것이 Kathāvatthu입니다. 그리고 Yamaka가 있으니, 둘씩 짝지어 생긴 것들을 다룹니다. 좋음과 나쁨이 있고, 옳음과 그름이 있고, 덕과 허물이 있듯 둘로 된 것들, 양쪽으로 갈리는 것들에 대한 설명입니다. Paṭṭhāna pakaraṇa는 그 가운데 가장 깊은 것으로, 모든 것이 어떤 원인과 결과의 흐름으로 생겨났는지를 다룹니다. paṭicca samuppāda 풀이를 더 풀어, 스물네 가지 paccaya 방식으로 아주 섬세하게 보여 줍니다. 이처럼 아주 깊은 가르침들을 모아 Abhidhamma piṭaka라는 따로 된 dhamma 묶음, 특별한 가르침을 만들었습니다. 우리가 Abhidhamma piṭaka라고 부르는 것이 그것이며, 거기서 보여 주는 것은 지혜로운 이에게만 닿는 아주 섬세한 Buddha의 가르침입니다.
itin oya nivan avabōdha karana avaśya abhidharmaya kiyannē abhyantarayē nivana san̆dahā mul karagena yamkisi væḍapillak kaḷa yutuda ē san̆dahā vaśayen dharmaya tamanṭa tērum ganna hækiyāva læbuṇā nam ē gnānayaṭa paralā tamanṭa tamanṭa anungen ahanna nætuva tērum gænīmē hækiyāva pahaḷa vuṇā nam menna mēkaṭa kiyanavā ēkat viśēṣayenma abhyantarayē nægena dharmaya. ē abhidharmaya avasthāyi nivan avabōdha karannē. nivan [ugura kǣrīma] avabōdha karana abhidharmaya ekak budurajāṇan vahansē væḍenna kalet abhidharma katā karana bhikṣūn vahansēlāṭa venama āsana pænevva ādī vaśayen pelā tiyenavā.
그러니 nibbāna를 깨닫는 데 필요한 Abhidhamma란, 안에서 nibbāna를 위해 어떤 일을 해야 하는지 스스로 dhamma를 알아들을 힘을 얻어, 그 지혜에 기대어 남에게 묻지 않고 알아듣는 힘이 솟았다면 그것을 특히 안에서 솟는 dhamma라고 합니다. 그 Abhidhamma로 nibbāna를 깨닫습니다. [헛기침] nibbāna를 깨닫는 Abhidhamma가 따로 있었으니, Buddha께서 계실 때에도 Abhidhamma를 이야기하는 비구들에게 따로 자리를 마련했다는 등의 말이 경전에 나옵니다.
ēkayi itin oya hæma praśnayakma abhyantarayē nuvaṇa nægi āvaṭa passē oya praśna visan̆dīmē hækiyāva læbenavā. vistara karanna hækiyāva læbenavā. eka eka maṭṭama itin ē hækiyāva maṭṭamen ē aya dharma katā gæna sākacchā karanavā. itin hētu udāharaṇa upamā pennamin ēkin eka vigraha karalā dharma vidyāven karuṇu pennamin ēvā hētu ganlā pennanavā menna mēkayi ætta mehemayi mēka ætta vennē. oya kiyana katā boru vennē menna mē hētu phalaya menna mē raṭāvaṭa oyādi vaśayen kiyanaeka vigrahaṭa tiyenavā abhidharma katā itin abhidharma katā karana bhikṣūn bohoma agaya karā budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē.
그래서 안에서 지혜가 솟은 뒤에는 그런 모든 물음을 풀 힘이 생기고 설명할 힘이 생깁니다. 저마다의 수준에 따라 그 힘의 정도로 그들은 dhamma 이야기를 나눕니다. 이유와 예와 비유를 들어 하나하나 풀고, dhamma의 이치로 요점을 보여 주며, 이것이 참이다, 이렇게 해서 참이 된다, 그대가 하는 말은 이런 원인과 결과 때문에 거짓이 된다 하고 풀이합니다. 그것이 Abhidhamma 이야기입니다. Buddha께서 계실 때 Abhidhamma를 이야기하는 비구들을 크게 높이 여기셨습니다.
itin oya ṭika dakinna ōnē mē nivan læbīma san̆dahā avaśyama vanayaka abhidharmaya avaśya venaka onna oya abhidharmaya satara satipaṭṭhānaya dakinnā vū abhyantara nuvaṇa ēka tamayi nimat dækīmaṭa davasē api dāna.
그러니 이것을 보아야 합니다. nibbāna를 얻는 데 Abhidhamma가 꼭 필요하다고 할 때 그 Abhidhamma는 네 satipaṭṭhāna를 보는 안의 지혜입니다. 그것이 nibbāna를 보는 데 우리가 놓는 바탕입니다.
pāramitā nokurā magaphala læbiya nohækida kiyanavā. dæn mē pāramitā kiyana vacanaya api ara issellat ōka vigraha karalā pāramitā kiyana eka tōrāganna ōnē. nivana aramuṇu karena nivana san̆dahā nivana tērum gatta kenek baṇa ahalā dharmaya tuḷin nivana tērum gattaṭa passē. ē nivana karā yāmaṭa tamanṭa tiyena bādhaka monavada monavada tiyena hoḷa boru ṭika nivana læbennē nættē æyi? nivana hita pihiṭalā suddha vennē nættē æyi? prabhāsvara bavaṭa pat vennē nættē æyi? āganka upak lēsayangen mē hita gahana velā viññāṇa bavaṭa pat velā tiyena nisā. menna mē nisā mokada karanna ōnē? menna mē ṭika perāgena perāgena yanavā nam mē roḍu ṭika. oya væḍa piḷivela kiyanavā śrāvaka pāramitāva.
pāramitā를 채우지 않고는 magga phala를 얻을 수 없느냐고 묻습니다. pāramitā라는 말은 앞서도 풀이했지만, pāramitā가 무엇인지 가려내야 합니다. nibbāna를 목표로, nibbāna를 위해, 법문을 듣고 dhamma를 통해 nibbāna를 알아들은 사람이 그 뒤 nibbāna로 가는 데 무엇이 걸림돌인지, 어떤 잡동사니가 있는지, 왜 nibbāna를 얻지 못하는지, 왜 마음이 nibbāna에 자리 잡아 깨끗해지지 않는지, 왜 빛나는 상태에 이르지 못하는지 봅니다. 그것은 이 마음이 āgantuka upakkilesa에 가득 덮여 viññāṇa가 되어 있기 때문입니다. 그러니 무엇을 해야 합니까? 이 쓰레기들을 걸러 내며 걸러 내며 가야 합니다. 그 일을 sāvaka pāramitā라고 합니다.
pāramitā kiyanavā lovturā budu patanna lovturā buddhatvayaṭa pāramitā raṭāvak tiyenavā. ēka buddhatvayaṭa pat vena pāramitāva sarvattatā gnānaya san̆dahā manasaddha karaganna manasa kriyātmaka karaganna manasa upamaṭṭam karaganna yamkisi roḍu boru perā hæragena yāyutu gamanak tiyenavada? anna ēka tamayi dasa pāramitā ādī vaśayen pennannē lovturā buddhatvayaṭa hētu vennē parāgena yana væḍa piḷi pira ēka ē pāramitāva loturā buddhatvayaṭa
lokuttara Buddha가 되기를 바라는 이들에게는 Buddha가 되는 pāramitā의 흐름이 있습니다. sabbaññutā ñāṇa를 위해 마음을 깨끗이 하고 마음을 움직이게 하고 마음을 끌어올리려면 쓰레기를 걸러 내며 가야 할 길이 있겠지요? 그것이 열 pāramitā 등으로 보여 주는 것이니, lokuttara Buddha가 되는 원인이 되는 채워 가는 일, 그것이 Buddha가 되기 위한 pāramitā입니다.
anungē væḍin maṭa æti væḍak næhæ. ma kohomahari magē væḍē pēragannavā maṭa bǣ eka eka bænuva aha ōvā kiyā denna yannē maṭa mahā karadarayak mama magē væḍē karagannavā. ēka maṭa hon̆daṭama hon̆dayi. oya vidiha adahat karanavā pirakka aya mokada hētuva? pr̥thagjana pudgalayāṭa dharmaya vahakaduru āvē. hæbæyi dayānukampāva væḍi pudgalayāṭa hitenavā mona vidiha maṭa vanna hari mē vaṭinādiya kohomahari hari bænu ahari denna ōnē. ohu maṭa bæna hiṭiyā bærilāāha eka vacanayak hari tōrā gattot mēkē. ohuṭa kavada hari midīmak tiyenavānē. oha maṭa bænapuvā mē ekkenek ēvā vaivasagena yanna puḷuvan dānukampāvak tiyena aya.
'남의 일은 내 알 바 아니다. 나는 어떻게든 내 일만 해내겠다. 이런저런 욕을 들어 가며 가르치러 다니는 건 큰 골칫거리다. 나는 내 일을 하겠다, 그게 내게 가장 좋다' — 이런 생각으로 채우는 이들도 있습니다. 왜냐하면 puthujjana에게 dhamma는 어렵게 다가오기 때문입니다. 그러나 연민이 큰 사람은 '내게 욕을 하더라도 이 값진 것을 어떻게든 주어야 한다. 그가 나를 욕하더라도 한마디라도 가려 알아듣는다면 언젠가는 벗어날 수 있지 않은가' 하고 생각합니다. 욕을 참아 낼 수 있는 연민이 있는 이들입니다.
ehema koṭasak tamayi mama kohomahari maṭa budu venna nam bæhæ. hæbæyi mona kālin hari mamat tērum aragena ahapu bana mama tērum aragena. ē tērum gada bana kiyā dīlā hari māt tava kāṭa hari udavvak karanna ōnē. maṭa karanna puḷuvan hæṭiyen dayānukampāvaya mama lōkeṭa mehema salakanavā kiyalā mē adahasa gatta kaṭṭiyamonna ēkaṭa gælapenna ākārayen yana væḍak tiyena ēkaṭa tiyenavā śrāvaka bhāramitā oya bænun aha ōvā karanna maṭa bænṭa mē meccara hon̆da deyak denna hadana mun enavā mē karē naginna ōna ekak ganavā maṭa tava kenek giyā dahaganna ekekuṭa kiyā denna næhæ mama magē væḍa kara ma nidahas venavā. ē adahasaṭa pæhæpu kaṭṭiyaṭa kiyanavā patka bōddha pāritāva oya adahat vunē pudgalayā enavā oya mādhiya purāgena
그런 이들 가운데 한 부류는 '나는 어떻게든 Buddha가 될 수는 없다. 그러나 언젠가는 나도 들은 법문을 알아듣고, 알아들은 법문을 가르쳐서라도 남을 도와야 한다. 내 힘 닿는 대로 연민으로 세상을 대하겠다'는 생각을 지닌 이들입니다. 그에 맞게 가는 일이 sāvaka pāramitā입니다. 한편 '욕을 들어 가며 그런 일 못 하겠다. 이렇게 좋은 것을 주려 해도 저들은 나를 욕하고 덤빈다. 남에게 가르칠 필요 없이 나는 내 일을 해서 벗어나겠다'는 생각에 기운 이들에게는 pacceka bodhi pāramitā라고 합니다. 그런 생각을 지닌 사람은 그 길을 채워 갑니다.
itin koyi ākārayen hari nivanaṭa patvennada ara prabhassavara vidhan bhikkhavē cittaṁ kiyana tennaṭa issellā hita pat karanna ōnē. ē prabhā cittayaṭa tamayi yathābōdhaya læbennē. prabhāssara cittaya sarva sampūrṇayen pahaḷa vuṇā nam yathābhūtayaṭa kisi bādhāvak nǣ. vidarśanā nuvana ē cittayaṭa hon̆daṭa pæhædiliva nægenavā. ē nisā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen tilakṣaṇa dækalā caturārya satyaya avabōdha kirīmē pradhānama pasutalaya pahasukama caturat dhyānayēdī læbena prabhāsara cittayaṭa sambandha venavā. etana paṭan gena suddha karagena anna yana mārgaṭa kiyanavā ēkak tiyenavā śrāvaka pāramitā.
어떤 방식으로든 nibbāna에 이르려면 먼저 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라는 그 자리에 마음을 이르게 해야 합니다. 그 빛나는 마음에 참다운 깨달음이 옵니다. pabhassara citta가 온전히 솟았다면 있는 그대로 보는 데 아무 걸림이 없습니다. vipassanā 지혜가 그 마음에 또렷이 솟습니다. 그래서 anicca, dukkha, anatta라는 세 특성을 보고 네 ariya sacca를 깨닫는 가장 중요한 바탕은 넷째 jhāna에서 얻는 pabhassara citta와 이어집니다. 거기서부터 깨끗이 해 가는 길을 sāvaka pāramitā라고 합니다.
pāramitā kiyalā kiyannē amutu deyak nemeyi. dan dena ekavat tilkina ekavat, bhāvanā karana ekavat ēvā nemeyi. ēvā vena ēka tamayi lovturā budurajāṇan vahansēlāgē krama raṭāvaṭa ēvā tiyennē. apiṭa tiyennē dandīmen apiṭa avaśya pasutalaya hadāganna. āyuṣa, varṇayē, sæpayē balaya nuvaṇa kiyana eka paṭihana gnānaya kiyana mē paha. āyuṣa varṇayē sæpaya balayē paṭibahana gnānaya kiyanavā. menna mē paha avaśya venavā nivan dakina kenekuṭa pasutalaya hadāgena maga valāganna.
pāramitā란 별난 것이 아닙니다. dāna를 베푸는 것, sīla를 지키는 것, bhāvanā를 하는 것 — 그런 것이 아닙니다. 그것들은 다른 것으로, lokuttara Buddha들의 길에 있는 것입니다. 우리에게 있는 것은 dāna로 필요한 바탕을 만드는 것입니다. 수명, 용모, 즐거움, 힘, 지혜, 곧 paṭibhāna ñāṇa — 이 다섯입니다. 수명, 용모, 즐거움, 힘, paṭibhāna ñāṇa라고 합니다. 이 다섯이 nibbāna를 보려는 사람이 바탕을 만들어 길을 닦는 데 필요합니다.
oya tuḷin goḍanægicca pasutalayaka in̆dan tamayi ārya aṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karaganna ōnē. oya pasutalaya duravala nam ehema āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya ārya mārgaya pūrṇaya karaganna apiṭa hækiyāva nǣ durvala venavā. etakoṭa pramāda venavā. [ugura kǣrīma] ē pramādaya duru karaganna tamayi ēkaṭa avaśya karannē yamkisi pinak kaḷa yutuda ēka karannē. ehenam āyuṣa varṇaya, sæpaya, balaya nuvaṇa kiya ṭika læbennē. api karana pindaham vama mūlika vaśayen danva ē vagēma mē mē śāsanayasā karana æpa upasthānaya pūjōpahāra mē tuḷin nægena pinvalin ē laukika vaśayen ē pættaṭa næmuṇu nivan magaṭa hētukāraka vana kusalayen pinen tamayi. ēkaṭa avaśya pætta nægilā ennē. ēnisā ē aya ēvā karanna ōna.
그렇게 쌓은 바탕 위에서 ariya aṭṭhaṅgika magga를 채워야 합니다. 그 바탕이 약하면 ariya aṭṭhaṅgika magga를 채울 힘이 없고 약해집니다. 그러면 늦어집니다. [헛기침] 그 늦어짐을 없애려면 필요한 puñña를 지어야 합니다. 그러면 수명, 용모, 즐거움, 힘, 지혜를 얻습니다. 우리가 짓는 puñña, 무엇보다 dāna, 그리고 sāsana에 하는 시중과 공양, 이런 데서 솟는 puñña, 세속적으로는 그쪽으로 기울었으나 nibbāna 길의 원인이 되는 kusala와 puñña로 그 필요한 쪽이 솟아오릅니다. 그러니 그들은 그런 일을 해야 합니다.
ēvā karanakoṭa mē atbærā koṭasak ēken kriyātmaka venavā. pera atbævala karalā tibiccā tibunā nam mē kālē ēkaṭa avaśya karana pasutalaya hædenakoṭa ēvā ædalā enavā. ædalā itin pudgalayāgē āyō varṇa sæpala nuvana vardhanaya venavā. ē vardhanaya vena nuvaṇakin mē mē kiyannē āryaṣṭhāṁgayaka mārgaya anugamanaya karanna bahinakoṭa manāsaya væṭahilā peilā maga væṭahilā ē mārgaya anugamanaya kirīmē hækiyāva matuvelā kriyātmaka karalā enavā. dhaidē utsāhaya væḍenavā. kammavæli nætuvelā yanavā. kohomahari mē pratiphaliya labanna ōnē viśāla utsāhayak, dhairyak, hækiyāvak pahaḷa venavā. ē vagēma nuvaṇa væḍenna paṭan ganna ōna. etakoṭa āryaṣṭhāṁgika mārgaya væḍenavā. itin ārya aṣṭhāṁgika mārgaya væḍīmaṭa avaśya karannā vū pasutalaya ekak. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya tava ekak. dæn ōka dakinna næti kaṭṭiyen nivan dakinna ārya aṣṭhāṁgika mārgaya æti. oya dē tīraṇayak denavā. nivan dakinna ōna nam ārya aṣṭhāṁgika mārgaya vaḍanna. vena ēvā karalā hariyannē næha kiyalā.
그것을 할 때 이번 생의 한 부분이 그것으로 움직입니다. 지난 생들에 해 둔 것이 있다면, 이번 생에 그에 필요한 바탕이 갖추어질 때 그것들이 끌려 나옵니다. 그래서 그 사람의 수명, 용모, 즐거움, 지혜가 자랍니다. 그렇게 자란 지혜로 ariya aṭṭhaṅgika magga를 따르려 할 때 잘 깨달아 길이 보이고, 그 길을 따를 힘이 솟아 실제로 움직입니다. 용기와 애씀이 자라고 게으름이 사라집니다. 어떻게든 이 결과를 얻어야겠다는 큰 애씀, 용기, 힘이 솟습니다. 또 지혜가 자라기 시작해야 합니다. 그러면 ariya aṭṭhaṅgika magga가 자랍니다. 그러니 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦는 데 필요한 바탕이 하나이고, ariya aṭṭhaṅgika magga가 또 하나입니다. 이것을 보지 못하는 이들은 nibbāna를 보는 데 ariya aṭṭhaṅgika magga면 넉넉하다고 결론 내립니다. nibbāna를 보려면 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦으라, 다른 것을 해서는 소용없다고 합니다.
ē vena ēvā karalā hariyannē nǣha kiyannē tamangē dænīmē tiyena aḍupāḍaḷuva [ugura kǣrīma] vena ēvā karalā hariyannē nǣha kiyannē mārgayak væḍīma vaśayen vena ēvā karalā hariyannē næti eka æta mārgayaṭa avaśya karana atyāvasaya pasutalaya hadāganna api ēkāntayen utsāha karanna ōnē ē pasutalaya hædennē āryayan udesā āryayan udesā yam æpasthāna pūjā satkāra garu satkāra kirīma ē vagēma ē ādī kaṭayutu kirīma ē udav upakāra kirīma mul karagena næha læbena kusalaya tamayi. tamanṭat ē ārya mārgaya nagāganna puhuṇu karaganna avaśya karana āyu varṇa sæpa pragnā kiyana mēvā læbenna hētu vennē. ē nisā ēka vatyāva vaśayenma kaḷa yutu deyak.
다른 것을 해서는 소용없다는 말은 그 사람 앎의 모자람입니다. [헛기침] 다른 것이 소용없다는 것은 길을 닦는 일로서는 그렇다는 뜻일 뿐, 길에 꼭 필요한 바탕을 만드는 데는 우리가 반드시 애써야 합니다. 그 바탕은 ariya들을 위해 하는 시중, 공양, 존경, 그런 일들, 그분들을 돕는 일을 뿌리로 해서 얻는 kusala로 만들어집니다. 그것이 스스로 ariya 길을 일으키고 익히는 데 필요한 수명, 용모, 즐거움, 지혜를 얻는 원인이 됩니다. 그러니 그것은 반드시 해야 할 일입니다.
mā bhikkhavē puññānam bhāta mahaṇeni pinaṭa viya epā. sukhassataṁ bhikkhavē adhivatanā puññanti. mē sukhayeṭa kiyana tava namak pina kiyannē. mokada mēkaṭa baya vennē? mē pina kavadāvat bādhakayak vennē nǣ. ārya mārgayaṭa sumanāvi dandiya yutumē pinkaḷa yutumē. deviuvanṭat, minissu uvvanṭat śramaṇa uvvanṭat śravaṇava nivan avabōdha karaturu pina upakāra vēvā. mē pina upakāra dahama ē pine læbennē monavada? āyuṣa, varṇaya, sæpaya balaya nuvana ē ṭika tamayi pasutalaya karennē ē tuḷa pihiṭilā tamayi āryaṣṭhāka māgaya vaḍanna ōnē. etakoṭayi væḍennē. vaḍanna apahatuk tiyenavā nam ē apahatuuvaṭa bādhāva api dakinna ōnē oya vidiṭa.
'Mā bhikkhave puññānaṃ bhāyittha' — 비구들이여, puñña를 두려워하지 마라. 'Sukhassetaṃ bhikkhave adhivacanaṃ yadidaṃ puññāni' — puñña란 즐거움의 다른 이름이다. 왜 이것을 두려워합니까? 이 puñña는 결코 걸림돌이 되지 않습니다. ariya 길에 이르도록 dāna를 베풀고 puñña를 지어야 합니다. 'deva들에게도, 사람들에게도, samaṇa들에게도, nibbāna를 깨달을 때까지 이 puñña가 도움이 되기를' 합니다. 이 puñña로 얻는 것이 무엇입니까? 수명, 용모, 즐거움, 힘, 지혜입니다. 그것들이 바탕이 되고, 그 위에 서서 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦아야 합니다. 그래야 자랍니다. 닦기 어려움이 있다면 그 어려움의 걸림돌을 그렇게 보아야 합니다.
dæn samahara velā ara hari amāri bhāvanā karanna kiyalā vidarśanāva bhāvanā karanna giyāma oluva kerin tiyāganna bæhæ. kærakilak allanavā, kaḷantiyak allanavā. hiravenna paṭan gannavā. mē jayavalaṭa pat venavā. anna ēkaṭa pat vunā mokada vennē? ara āyu varṇa sæpavala pragnāvala tibi vecca aḍupāḍuvak nisā tamayi apiṭa ara bādhakaya yāvē. dæn ē velāvēdī api dænaganna ōnē ēkaṭa avaśya karana væḍapila karalā denna. samahara velāvaṭa karana kiya mataka nǣ. dænīma nætivelā yanavā. vaṭahā gænīmaṭa dæka gænīma tiyena śaktiya næti velā yanavā. dæka gænīmaṭa vaṭahā gænīmaṭa vaṭavipiṭa balā gænīmaṭa hō avaśya karana deyak kāryayan nisā pūjā kirīmen udav upakāra kirīmen. tamanṭa læbenavā pinak ēka vahagena yanna. anna pahankē tiyena viśēṣatvaya.
어떤 때는 bhāvanā가 아주 어려워서, vipassanā bhāvanā를 하려 하면 머리를 곧게 가눌 수 없습니다. 어지럼증이 오고 메스꺼움이 오고 꽉 막히기 시작하며 이런 고비에 이릅니다. 그렇게 되면 왜 그렇습니까? 수명, 용모, 즐거움, 지혜에 있던 모자람 때문에 그 걸림돌이 온 것입니다. 그때 우리는 그에 필요한 일을 해 주어야 한다는 것을 알아야 합니다. 어떤 때는 할 일을 기억하지 못하고 앎이 사라집니다. 깨닫고 보는 힘이 사라집니다. 보고 깨닫고 둘러보는 데 필요한 일을 위해 공양하고 도와줌으로써 자기에게 puñña가 생겨 그것을 메워 줍니다. 그것이 등불 공양의 특별함입니다.
ē kiyannē pahanlōka budurajāṇan vahansēgē namasīkalā pānāpatu karana eka nemeyi ē kiyannē. āryayō yan tænaka innavā nam mārgaya tiyenavā nam yanna bæhæ karulē pēnna næti tæn tiyenavā nam aravamayā tiyenavā nam ē tænvala mārgaya hadalā denavā. tamanṭa mārga bādhaka duru venavā ārya mārgayanna. ētan ālōka karalā tiyenavā. etakoṭa ē ālōkayen ē ayaṭa yanna enna puḷuvan pahasuvāsælasenavā. ē karalā dunna pina tamanṭa tamanṭa ara bādhaka næti venna hētu venavā.
등불 공양이란 Buddha 이름으로 등을 켜는 것만을 말하는 것이 아닙니다. ariya들이 가는 곳, 머무는 곳에 길이 있는데 지나가기 어렵고 어두워 보이지 않는 곳이 있다면, 그런 곳에 길을 내어 주는 것입니다. 그러면 자기에게도 ariya 길의 걸림돌이 사라집니다. 그곳을 밝혀 두면 그 빛으로 그분들이 오가기 쉬워집니다. 그렇게 해 드린 puñña가 자기에게 걸림돌이 사라지는 원인이 됩니다.
væḍēṭa bæsaṭa passē inna yakek kanna baḍiginiyanavā. baḍigina innava bæruva yanna. æn̆gaṭa panna nætuva enavā vāgē enavā. pelak ayaṭa hari væḍē vunē. nokā innat bæ. bhāvanā karanna giha oya vena tava ekak kiyanavā. næ tava ēka hædena eka. ē aya dænaganna ōnē ē aya dan dīma nisā tibiccā vū śaktiya taman ḷan̆ga aḍuvelā tibicca nisā tamayi tamanṭa ē bādhakaya ē nisāma ennē. ē dīmē śaktiya læbilā tibuṇā tamanṭa citta rūpa nægilā hara. ara baranna næti karalā danam prabōdhaya æti karanavā.
수행에 들어간 뒤 어떤 이는 배고픔이 귀신처럼 덮칩니다. 배고파 견딜 수가 없고 몸에 기운이 빠집니다. 어떤 이들에게는 그게 큰일입니다. 먹지 않고는 있을 수가 없습니다. bhāvanā하러 가서 또 이런 일이 생긴다고 합니다. 그들은 알아야 합니다. dāna로 생겼어야 할 힘이 자기에게 모자라서 그 걸림돌이 오는 것입니다. 베풂의 힘을 얻었다면 cittaja rūpa가 솟아 배고픔을 없애고 생기를 줍니다.
dæn prītiya āhārakin jīvat venna puḷuvan davas gānak ara vidarśanā karmasthānaya vaḍamin innat puḷuvan. baḍaka innak næhæ. æn̆gaṭa aprāṇikatvayakut næhæ. anna ara pinē pinphalayak vaśayen prītiya āhāra kiyana āhāra nadavanavā. citta āhāra ipadavalā denavā. etakoṭa ara śaktiya matu velā. eka bat mīṭak aragena aragattat ē batmīṭa hon̆daṭama æti venavā davasak jīvat vennat ara vagē ara prīti āhāra karagatta kaṭṭiyaka prīti āhāraya vakṣaṇaya karamin jīvat venavā. ē āhārayen nægilā enavā. dæn [ugura kǣrīma] mehema kramayak tiyenavā. kayaṭa dubalatāvayak ēka ennē næ. prabōdhayak nægilā innavā. menna mē vagē ē avaśya karana dēval sakas karagattahama tamayi apiṭa nivan maga sapurāganna avaśya karana pasutalaya hædennē.
pīti를 먹이로 삼아 며칠이고 살 수 있고, vipassanā kammaṭṭhāna를 닦으며 지낼 수도 있습니다. 배고픔도 없고 몸이 지치지도 않습니다. 그 puñña의 결과로 pīti라는 먹이를 낳아 줍니다. 마음의 먹이를 일으켜 줍니다. 그러면 그 힘이 솟습니다. 밥 한 줌만 먹어도 그 밥 한 줌이 하루 살기에 넉넉합니다. pīti를 먹이로 삼은 이들은 pīti를 먹으며 살아가고, 그 먹이로 힘이 솟습니다. [헛기침] 이런 방식이 있습니다. 몸이 약해지지 않고 생기가 솟아 있습니다. 이처럼 필요한 것들을 갖추었을 때 nibbāna 길을 채우는 데 필요한 바탕이 만들어집니다.
itin ē nisā api adama ēka karaganna balanavā. ēkaṭa tiyena aḍu pāḷu bala balā duru karagannavā. pin væḍiyen kaḷayi kiyalā apata yannē næha. āpatayakiyat maṭa praśnayak næhæ. maṭa bādhakayak vennē næha kiya dænaganna ōnē. væḍipura pin karalā tibuṇā kiyalā hema nivanṭa kisima bādhakayak næhæ. [ugura kǣrīma] aḍu vunot tamayi bādhaka.
그러니 우리는 오늘 바로 그것을 하려 합니다. 거기 모자란 것을 살펴서 없앱니다. puñña를 많이 지었다고 해서 나쁜 데로 가지 않습니다. 해가 되지도 않고 걸림돌이 되지도 않는다는 것을 알아야 합니다. puñña를 많이 지었다고 nibbāna에 아무 걸림돌이 되지 않습니다. [헛기침] 모자랄 때 걸림돌이 됩니다.
itin ōka tērum ganna ōnē. pragnāva væḍanāṭa passē tamayi væḍicca pūrṇa karagatta kenāṭa īṭa passē pinvan æti væḍak næhæ. eyagē væḍē karagena ivarayi. namut eyā dæna gannavā nikan innē magē væḍē karagena navarayi dæn itin maṭa kamak nǣhæ mak hari anika gæhuvak kamanna nǣha kiyalā hitannē næha ārē mama karagattā nam īṭa passē mama āpu mārgaya vagē tava kī denek goḍaganna puḷuvanda ēka nama mama kiyā denna ōnē. ēka neṭa mama atduva denna ōnē. ēni ēnisā mokada karannē arihatun vahansē unvahansē arihatyaṭa patvelā hiṭiyā. dānē dena kenāṭa pūjāva tiyena kenāṭa unvahansēlā hæma æpuvat hæma utsāhayak, vīryak, dhairyayak labā denavā udav upakāra karanavā ēvā karaganna. unvahansēlā aṭavanaṭa nemeyi. ara lōkayāṭa ena varaṭyaṭa ata denna. ēka tamayi dānukampāva kiyannē. oya kramen taman pāramī guṇayan pūrṇaya karana gaman anik ayaṭa ata dena kramaya tiyenna ōnē. etakoṭa bādhaka næti velā tamanṭa maga valāganna puḷuvan.
이것을 알아들어야 합니다. 지혜가 자라 다 채운 사람에게는 그 뒤로 puñña가 소용없습니다. 그의 일은 끝났습니다. 그러나 그는 '내 일은 끝났으니 이제 아무래도 좋다, 남이야 어찌 되든 상관없다'고 생각하지 않습니다. '내가 해냈으니 이제 내가 온 길로 몇 사람이나 더 건질 수 있을까, 그것을 가르쳐야 한다, 손을 내밀어야 한다'고 합니다. 그래서 arahant 스님들은 arahant가 되신 뒤에도 dāna를 올리는 사람, 공양하는 사람에게 모든 격려와 애씀과 용기를 주고 그 일을 하도록 도우십니다. 그분들 자신을 위해서가 아니라 세상 사람들에게 손을 내밀기 위해서입니다. 그것을 anukampā라고 합니다. 이렇게 스스로 pāramī 덕을 채우면서 남에게 손을 내미는 방식이 있어야 합니다. 그러면 걸림돌이 사라져 스스로 길을 닦을 수 있습니다.
mē citta rūpa nisā kaya irahan̆da graharakā nirmāṇaya vena ākārayē dharmānukūlava pahadā denna. dæn mēka itin ma gæm̆buru vistara mēvāyē tiyennē. ēkin deken kiyilā ivara karanna puḷuvan ēvā nemeyi. lōkayak ārambha venakoṭa issellāma mē lōkaya ārambha karannē kavuruvat kāgēvat balayakin nemeyi. hæma hæma lōka satvayekma īṭa issellā kalpayaṭa sakvalaka jīvat vuṇā. ē jīvat velā hiṭapu mānasika lōkē tamāgē manasē tiyenavā. ē tiyena bava apiṭa mē sihi karapuvahama dænennē nǣha ehema ekak apiṭa tiyenavada kiyalā.
cittaja rūpa 때문에 몸, 해와 달, 별들이 생겨나는 방식을 dhamma에 맞게 설명해 달라는 질문입니다. 이것은 아주 깊은 이야기라 한두 마디로 끝낼 수 있는 것이 아닙니다. 세상이 시작될 때 맨 처음 이 세상을 시작하는 것은 누구의 힘도 아닙니다. 세상의 모든 satta는 그전 kappa에 어떤 cakkavāḷa에서 살았습니다. 그때 살았던 마음의 세상이 제 마음속에 있습니다. 우리는 떠올려 보아도 그것이 있다는 것을 느끼지 못합니다. 우리에게 그런 것이 있는지조차 모릅니다.
dæn apiṭa kivvot ehema dæn mehema innakoṭa oyā hon̆da lassana kælǣvat citrayaṭa naganna oyā gihin balapu pūjanīya sthānayak dæn dækalā tiyenavanē citrayaṭa naganna kivvot apiṭa citrayaṭa naganna matak karalā gatta nam matakayaṭa nægennē næ. ē pradēśaya ē pradēśaya ākārayen ē ēvaṭa ōna varṇa api dækalā tibunat hitalā balapuhama nægennē nǣha manasaṭa manō rūpayak issellā mavāganna bæha. hæbæyi ehema bæri api hīnayak dakinakoṭa dakinnē næha ara vagē tæna ara vandanā gamanak giya hīnen dakinakoṭa ara piyavi tatvayen manōmaya vaśayen mavalā ganna bæri ē pradēśayē svabhāvaya kisīma apahatuvak nǣhæ æhæṭa pēnavā evalē pēnavā vagē hīnen balanna puḷuvannē.
지금 누가 우리에게 아름다운 숲을 그려 보라고, 가 본 성지를 그림으로 그려 보라고 하면, 떠올려 그리려 해도 기억에 떠오르지 않습니다. 그 고장, 그 모습, 거기 있던 빛깔을 보았더라도 생각해 보면 마음에 마음의 그림을 먼저 지어낼 수 없습니다. 그런데 그렇게 못 하던 우리가 꿈을 꿀 때는 그런 곳을 보지 않습니까? 순례 꿈을 꿀 때, 깨어 있을 때는 마음으로 지어낼 수 없던 그 고장의 모습을 아무 어려움 없이 그때 보는 것처럼 꿈에서 볼 수 있지요.
dæn mē lōkē nirmāṇaya velā tiyena ākāraya obē manasē tiyenavā kivvot ehema apiṭa ekapāraṭa ēka ættada apiṭa praśnayak matu venavā. api ham hīna dækalā tiyenavada? ova hīna dækalā tiyenavā. mē manussa mē hiṭapu lōkaya vāgē tamangē gēdara iḍan vāgē pasutalaya vāgē mē gaha pihiṭapu gahagula pihiṭapu parisaraya vāgē ēvā dækalā nædda? ōna taram dækalā tiyenavā. kavuda ēvā mævvē? kavuruvat ædīma māralā dunnada? nætnam tamāgē manasē tænpat velā tibicca manōsaṭahana ākāraya lōka ākārayē nædda? oya lōkē ākāraya apē manasē tænpat velā tiyenavā. menna mēka tamayi mē bhautika lōkayē tibena ākāraya apē manō lōkē tænpat velā tiyenavā.
이 세상이 지어진 모습이 그대 마음속에 있다고 하면 우리는 대뜸 그게 참이냐고 묻게 됩니다. 꿈을 꾼 적이 있습니까? 예, 있습니다. 살던 세상 같은 것, 제 집과 땅 같은 바탕, 나무가 서 있는 숲 같은 둘레를 꿈에서 보지 않았습니까? 얼마든지 보았습니다. 누가 그것들을 지어냈습니까? 누가 그려 주었습니까? 아니면 제 마음에 자리 잡고 있던 마음의 기록, 세상의 모습이 아니었습니까? 그 세상의 모습이 우리 마음에 자리 잡고 있습니다. 바로 이 물질 세상의 모습이 우리 마음의 세상에 자리 잡고 있는 것입니다.
api mē bhautika lōkaya bhukti van̆dīma tamayi satvayā vaśayen pævætmaṭa avaśya karana rasa bhuktiya hoyāgena yannē paṁcakāma bhuktiya. ē paṁcakāma bhuktiya labanna avaśya karana pasutāla krama raṭāva tamayi mē lōkē mē vidyāmānava tiyennē. dæn apē balāporottuva matuvarat paṁcakāma bhuktiya vidīma nam balāporottuva nam ē ban̆du parisarayak api goḍanaganna ōnē. ē goranægīmē balāporottut apē manasa tænpat venavā. ē nisā mē lōkē tibena ektarā vidihaka chāyā piṭavatak. api hæma kenāgema manasē tiyenavā.
satta로서 있음을 이어 가는 데 필요한 맛을 즐기려고 찾아다니는 것이 이 물질 세상을 누리는 것, 곧 pañca kāma를 누리는 것입니다. 그 pañca kāma를 누리는 데 필요한 바탕의 짜임이 이 세상에 드러나 있는 것입니다. 앞으로도 pañca kāma를 누리기를 바란다면 그런 둘레를 지어야 합니다. 그 지으려는 바람도 우리 마음에 자리 잡습니다. 그러니 이 세상의 어떤 그림자 같은 모사본이 우리 모두의 마음에 있습니다.
mē lōkē vināśa vunāṭa passē lōka satyayō metanin gihillām ābāsara kiyana brahma lōkē brahmayan velā upadinavā. eha in̆dalā kramakramaya mokada karannē āciya āyuṣa pirihilā. prathama dhyāna talayaṭa enakan bahinavā. hæbæyi tavat mē paṁca kāma āśvāda tiyena kāma lōkayak nǣ. ēka rūpāvacara lōkayak. ēkē āyuṣa pirihenakoṭa anna āyusarayak ara issellā pera pera sakvalē pera kalpayē in̆dalā in̆dapu paṁcakāma āśvāda parisarayē matakaya tibicca eka matak velā enavā. eban̆du lōkayak matu apiṭa tibuṇana ē paṁcakābhuktiyen nainna æsuru karagena inna oya adahasa pahaḷa venavā. anna ē manō adahasaṭa anukūlavannāvū citta rūpa nægenna paṭan gannavā ara ādhikalpika ara prathamadhyāna talayen in̆dalā mē lōkeṭa enna enna brahmayanṭa [ugura kǣrīma] anna ē nægena kiyana citta rūpa vala balāporottuva mokakda paṁcakāma āśvādaya dena pera tibuṇā vāgē lōkayak apiṭa āyet hamba vuṇānē onna adahas ehenam saṭahana koheda tibilak dunnē matu kaḷē apēma manasē tibicca ādi saṭahana tamayi.
이 세상이 무너진 뒤 세상의 satta들은 여기를 떠나 Ābhassara라는 brahma 세상에 brahma로 태어납니다. 거기서 차츰 수명이 다해 첫 jhāna 단계까지 내려옵니다. 그러나 거기는 pañca kāma의 맛이 있는 kāma 세상이 아니라 rūpāvacara 세상입니다. 거기서 수명이 다해 갈 때, 예전 cakkavāḷa, 예전 kappa에서 지냈던 pañca kāma 맛의 둘레에 대한 기억이 다시 떠오릅니다. '그런 세상이 다시 있었으면, 그 pañca kāma를 누리며 지냈으면' 하는 생각이 솟습니다. 그 마음의 생각에 맞는 cittaja rūpa가 솟기 시작합니다. 첫 jhāna 단계에서 이 세상으로 내려올수록 brahma들에게 [헛기침] 솟는 그 cittaja rūpa의 바람은 무엇입니까? pañca kāma의 맛을 주는, 예전에 있던 것 같은 세상을 다시 얻었으면 하는 생각입니다. 그러면 그 설계도는 어디서 나왔습니까? 바로 우리 마음에 있던 처음의 기록입니다.
īḷan̆ga navasak vala hadanna mūlika sælæsma genak denna. anna ē sælæsmaṭa anuva nadavana citta rūpa nidahas vevī hitana hitana mohota nidahas velā. tattvayaṭa kōṭi lakṣa gāṇak citta rūpa nidahas vevī suddhāṣṭaka næmæti paramānu bavaṭa pat venavā. anna ē suddhāṣṭaka ēka nipadanakoṭa monava kumak san̆dahāda nipadevvē? ē dē āvēika karagena ē svabhāvaya niṣpādanaya kirīmē hækiyāva aran śaktiya viśēṣaya gæp kara tamayi lōkeṭa nidahas vennē. menna mē śaktiyen tamayi nævata vāraya sampatikara mahāmaga varāva kiyalā ārambha velā.
그것이 다음 cakkavāḷa를 짓는 기본 설계를 내어 줍니다. 그 설계에 따라 솟는 cittaja rūpa가 생각하는 순간순간 풀려나, 수천억의 cittaja rūpa가 풀려나 suddhaṭṭhaka라는 paramāṇu가 됩니다. 그 suddhaṭṭhaka는 무엇을 위해 생깁니까? 그것을 품고 그 성질을 만들어 낼 힘을 담고서 세상에 풀려납니다. 이 힘으로 다시 큰 구름과 비가 시작됩니다.
hæma etanama mē jala kuṇāṭuvak vāgē næhæ. jala jalayak sakas velā. [ugura kǣrīma] mē valākulak væni pradēśayak sakas velā. ēkē gæbbecca śaktiya tamayi kriyātmaka vīgena nævata varayak jalaya bavaṭa pat velā, goḍabima bavaṭa pat velā kramānukūlava gas goḍak hædenna avaśya mūla rasāyana niṣpādanaya karalā mūlikava soyan jāta kiyana tattvayen ipadavanna paṭan ganna. menna mē ipadīmē kramayen tamayi kramānukūlava mūlika poḷova nipada vennē. en mē poḷova nipada venakoṭa nipē mokaṭada? rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana paṁcakāmayava labā dīmaṭa avaśya yamakda ē dē niṣpādanaya kirīmaṭa tamayi ē paramāṇuvala śaktiya gæp kaḷē. gæk vuṇā ara mūlika brahma kalpika manussayangen vihidicca paramāṇula kōṭi prakōṭi gāna brahmīngen vihidena paramāṇu śaktiya antakkalpa gaṇāvat tissē vihidenna antakkalpa 20k kiyana kālayak tibē. onna oya vihidena śaktiya gæbbavelā gæbbavelā tamayi ara mē lōkē hadana mūlika suddhārthaka nætnam ara kiyana mē mūlika rūpa kalāpa haṭaganna menna mē rūpa kalāpayava kriyātmaka vena kriya bhramaṇa cakraya ara æsa kana divanāsaya śarīraya mana kiyana ēvaṭa rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma kiyana mēvā muṇagassavanna avaśya kiyannē pasutalaya hadanna tamayi lōkē nirmāṇaya ārambha vennē.
모든 곳에 물의 폭풍 같은 것이 일어나 물이 생깁니다. [헛기침] 구름 같은 곳이 생기고, 거기 담긴 힘이 움직여 다시 물이 되고 땅이 되며, 차례로 많은 나무가 생기는 데 필요한 기본 물질을 만들어 처음엔 저절로 나는(sayaṃjāta) 상태로 낳기 시작합니다. 이 낳음의 방식으로 차츰 처음의 땅이 생깁니다. 그 땅은 무엇을 위해 생깁니까? 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음이라는 pañca kāma를 주는 데 필요한 것을 만들기 위해 그 paramāṇu들에 힘이 담겼습니다. 처음의 brahma 같은 사람들에게서, 수천억 brahma에게서 퍼져 나온 paramāṇu의 힘이 담겼습니다. 스무 antarakappa라는 시간 동안 퍼져 나갑니다. 그렇게 퍼진 힘이 담기고 담겨 이 세상을 짓는 기본 suddhaṭṭhaka, 곧 기본 rūpa kalāpa가 생깁니다. 이 rūpa kalāpa가 움직이는 회전의 바퀴, 곧 눈·귀·코·혀·몸·마음에 형상·소리·냄새·맛·닿음·dhamma를 만나게 하는 데 필요한 바탕을 만들기 위해 세상 짓기가 시작됩니다.
ēvā ekin ekaṭa paramāṇu ekin ekaṭa sambandha velā, ganībhavanaya velā ēvā kāyē særayak nævata sambandha velā āyi ganībhavalā ēvā nævata sambandha velā ēvā āya gaṇī bavalā menna pinvattu kriyāvaliyak mē lōkē siddha venavā. āpō, tējō, vāyō, paṭhavi kiyana mūlika hitē tiyena gati hatarak mul karagena haṭaganna mūlika koṭasak tamayi. issellāma haṭagannē haṭagannē lōkaya. āpō, tējō, vāyō paṭhavi vaṇgandha, rasa, ōjā kiyana mē suddhāṣṭhakaya kiyana paramāṇuva issellā haṭagannavā. mēka haṭagattaṭa passē mokada vennē? mēvāyin āpō bhūta, tējō bhūta, vāyō bhūta, paṭhavi bhūta kiyalā. mūlika vannā vū avasthāvak aragannavā mē gati hataraka avasthā hatarak. rūpa avasthā hatarak. īṭa passē ēvā yaḷiya ekatu velā. āpō mahābhūta, tējō mahābhūta, vāyō mahābhūta, paṭhavi mahābhūta kiyalā īṭa vaḍā ganībhavana avasthāvak nirmāṇaya karanavā. ēvāyi aliyakatu velā. āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhi dhātu kiyalā pas jala ginisulan kiyana hatarak niṣpādanaya karanavā.
그것들이 하나하나 paramāṇu끼리 이어지고 뭉치고, 다시 이어지고 다시 뭉치고, 또 이어지고 또 뭉치는, 여러분, 이런 과정이 이 세상에서 일어납니다. 마음에 있는 āpo, tejo, vāyo, pathavī라는 네 기본 성질을 뿌리로 생기는 기본 부분, 그것이 맨 처음 생기는 세상입니다. āpo, tejo, vāyo, pathavī, vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 suddhaṭṭhaka paramāṇu가 먼저 생깁니다. 이것이 생긴 뒤 어떻게 됩니까? 이것들로부터 āpo bhūta, tejo bhūta, vāyo bhūta, pathavī bhūta라는 기본 상태, 네 성질의 네 rūpa 상태가 됩니다. 그다음 그것들이 다시 모여 āpo mahābhūta, tejo mahābhūta, vāyo mahābhūta, pathavī mahābhūta라는 더 뭉친 상태를 이룹니다. 그것들이 다시 모여 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, pathavī dhātu, 곧 흙·물·불·바람 넷을 만들어 냅니다.
anna ē niṣpādanaya karagattahama lōka bhuktiyaṭa avaśya pasutalaya hæduvā. ta bhuktiyaṭa avaśya karana baḍubāṇḍa, bāhirādiya hæduvē næ. las koḷan ādī avaśya dē hæduvē næha. anna dhātu hatarē īḷan̆ga sammissaraṇaya haṭagattahama rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa āśvāda yam dravyāva vastuvak ōnæda? satva pudgala vaśayen yam kayak ōnæda? ēka niṣpādanaya karanna. mama magē kiyana dekak nætnam ādhyātmika bāhira dekak niṣpādanaya karalā sampūrṇa karanavā. oyi ehāṭa sampūrṇa karana śaktiyak ēvaṭa gæp kaḷē nǣha. mokada paṁcakāma bhuktiyen ehāṭa lōkayāṭa avaśyatāvayak tibunē næha. dæn paṁcakāma bhuktiya labā dena maṭṭama tamayi yamkisi davyavayak kriyātmaka velā suddhāṣṭakayā kriyātmaka velā niṣpādanaya antima avasthāvaṭa naeka innē on tana. ēkē antima avasthāva tamayi paścala ginisulaṁ kiyana eka hētuvelā ēka saṁkalgen avaśya karana rasa bhuktiya vin̆dinnaṭa avaśya karana satva pudgala dravya vastu gas koḷan ādī siyaluma dē haṭaganna eka oya keṭin kiv ṭika mokada vayan eka vigraha karanna giyot nitigāk vigrahayana velāvak mūla dharmaya ōkayi.
그것을 만들어 내면 세상을 누리는 데 필요한 바탕이 지어졌습니다. 그러나 누리는 데 필요한 물건이나 바깥 것들은 아직 지어지지 않았고, 나무와 풀 같은 것들도 지어지지 않았습니다. 네 dhātu가 다음 단계로 섞일 때, 형상·소리·냄새·맛·닿음의 맛을 주는 물건이 필요한가? satta와 사람으로서 몸이 필요한가? 그것을 만들어 냅니다. 나와 나의 것, 곧 ajjhatta와 bahiddha 둘을 만들어 마무리합니다. 그 너머를 마무리할 힘은 담지 않았습니다. pañca kāma를 누리는 것 너머로는 세상이 바라는 것이 없었기 때문입니다. pañca kāma를 주는 수준, 곧 suddhaṭṭhaka가 움직여 만들어 내는 마지막 단계가 거기입니다. 그 마지막 단계는 흙·물·불·바람이 원인이 되어, 바라던 맛을 누리는 데 필요한 satta, 사람, 물건, 나무와 풀 등 모든 것이 생기는 것입니다. 짧게 말한 이것을 하나하나 풀이하려면 끝없는 시간이 걸립니다. 뿌리 원리는 이것입니다.
itin īrahada graharakā niṣpādanayat oya kramayaṭama mulin haṭagattē irahada nemeyi. maha poḷova haṭagena maha poḷova haṭagena mē poḷovē tamayi ē mūlika avasthāva haṭagattē. metana haṭagatta tæn paṭan mokada karannē pudgalayāṭa soyam prabhā ālōkaya kiyana ara prabhāssara cittayē ālōkaya tibu. haṭagattē vāyuvak vaśayen vāyuvak vaśayen haṭagatta eka ghanībhāvanaya velā sakas vuṇē. dæn mē sakas vecca mē mahapoḷava sakas velā mēkē ganībhavana kaya sakas vīmaṭa bohō kālayak antakkalpa 20 vissak gata vuṇā. ē antakkalpassa gata velā īṭa passē mē lōkē hædunā. issellāma bhūmi paṭakayak væni ara rasa āhāraya bhukti vin̆dilā næham paṁcakāma rasayen rasā āśvādaya labanna gandha āśvādaya labanna avaśya karana vidihaṭa poḷova nipadunā. anna ēka tamayi brahma kalpaka mē brahma kalpika hiṭa brahmayā ādī brahmaya ēvā. etanin cutēlā minis paṭisandhiyak labalā brahma kalpika manussaya læbuvā. ē brahma kalpika manussaya prītiya āhāra kirin jīvat vena ākāśarīya gaman karanna puḷuvan eban̆du citta prabōdhaya prasādayen yutta kayak. ati sūkṣamayi. ēkayi særisarāgena kalpa antak kalpa gaṇanak innavā.
해와 달과 별이 생기는 것도 이 방식입니다. 처음 생긴 것은 해와 달이 아니라 큰 땅입니다. 큰 땅이 생기고, 이 땅에서 그 기본 단계가 생겼습니다. 여기서 생긴 때부터 사람들에게는 스스로 내는 빛(sayaṃpabhā), 곧 pabhassara citta의 빛이 있었습니다. 처음엔 기체로 생겨난 것이 뭉쳐서 이루어졌습니다. 이 큰 땅이 이루어지고 몸이 뭉쳐 이루어지기까지 오랜 시간, 스무 antarakappa가 흘렀습니다. 그 뒤 이 세상이 지어졌습니다. 맨 처음 bhūmi papaṭaka 같은 맛있는 먹이를 누리며, pañca kāma 가운데 맛의 즐거움과 냄새의 즐거움을 얻을 수 있도록 땅이 생겨났습니다. 그것을 누린 이들이 처음의 brahma들입니다. 그들이 거기서 죽어 사람으로 다시 태어나(paṭisandhi) brahma 같은 사람이 되었습니다. 그 brahma 같은 사람은 pīti를 먹이로 살며 하늘을 날 수 있는, 마음의 생기와 맑음을 갖춘 아주 섬세한 몸이었습니다. 그렇게 돌아다니며 여러 antarakappa를 지냅니다.
oya kālē venakoṭa ēgollangē balāporottuven hadapu meha niṣpādanaya mē lōkē hadalā ganī bhava karalā ara drava maṭṭama drava hadalā drava mata mē suvan̆da mē āhāra taṭṭuvak hadalā kiriyō deyak væni svabhāvaya rasayak æti ēn̆du āhāra taṭṭuvakin mē muḷu poḷo vahagena yanavā. jala poḷa vahanavā. anna ē jala poḷova vahagattaṭa passē ēka tamayi rasa poḷova kiyannē. anna rasa poḷova hædunāma suvan̆da tiyenavā rasa tiyenavā. paṁcakāma sampattiyen dekak vigraha dekak vin̆dīmaṭa dæn hædilā. ara uḍaṭa vihidilāma ara suvan̆da ara ākāśāriva gaman karana ayaṭa issellāma paṁcakāma āśvādayen gandha āśvādaya labanna avasthāval læbenavā. anna paṁcakāmayen issa issara idapu gati lakṣaṇaya dæn matuvelā enavā. īṭa issellā kalpaya vinda suvan̆da. dæn eyāṭa ayi aluten læbenakoṭa ē issara kalpati vecca paṁcakāma āsvādayan vidagena hiṭapu kāma lōkayē yam āśvādayak vinda yam svabhāvayak pariharaṇaya kaḷāda ē pan̆du pariharaṇaya kirīmē mataka saṭahana āya matu velā enavā. matu velā enakoṭa ēgollanṭa tiyenavā nam ēka ham̆bum̆ba inna ōnē. ē āśvādaya ganna ōnē kiyalā. itin suvan̆da passē ham̆bāgena enavā.
그때쯤 그들의 바람으로 지은 것이 이 세상에 생겨 뭉치고, 액체 단계를 이루고, 그 액체 위에 향기로운 먹이 층을 이루어, 우유 같은 맛을 지닌 먹이 층이 온 땅을 덮어 갑니다. 물의 땅을 덮습니다. 그렇게 물의 땅을 덮은 것이 rasa pathavī, 맛의 땅입니다. 맛의 땅이 생기니 냄새가 있고 맛이 있습니다. pañca kāma 가운데 두 가지를 누릴 수 있게 이제 지어진 것입니다. 그 냄새가 위로 퍼져 하늘을 나는 이들이 맨 처음 pañca kāma 가운데 냄새의 즐거움을 얻을 기회가 생깁니다. 그러면 pañca kāma에 예전에 젖어 있던 성품이 이제 솟아오릅니다. 그전 kappa에서 맡았던 냄새입니다. 이제 다시 새로 얻으니, 예전 kappa의 kāma 세상에서 어떤 즐거움을 누렸고 어떤 것을 다루었는지, 그 다룸의 기억이 다시 솟아납니다. 솟아나니 그것을 좇아야겠다, 그 즐거움을 얻어야겠다 합니다. 그래서 냄새를 따라 내려옵니다.
æyi api balana kohenda mē suvan̆da ennē kiyalā mūla sthānayaṭa æyiin balanakoṭa rasa venasda etanin tamayi suvan̆da innē. ēka tamayi rasa poḷova. anna etenṭa enakoṭa mokada vennē? rasa vin̆dapu ekakē rasāma tr̥ṣṇāvak dæn nægilā enavā. ara pera rasa vin̆da tibicca adahasa matu velā enakoṭa pera īṭa issellā kalpaya eyāṭa hitenavā ēkaṭa gālā balanna. dæn bāhirin ē dē hadanakoṭa ādhyātmika vaśayen ara suvan̆da āgrahaṇaya karana kālayak ē suvan̆daṭa anukūla vannā vidihaṭa kaya hædilā. īṭa passē kaya sakas karalā denavā. enna enna garanī bhavanaya karanavā. ēka nætna siyum rasaya ganna puḷuvan rasalāṭuva kaṭālā balanavā ēken æn̆gillen aragena kaṭālā balanakoṭanakoṭa mokada vennē? ēka hari rasa dæenavā. dæn etakoṭa āgrahaṇaya nisā gatta mē kāma rāgayak āvā. gandha kāmaya rasaya gattahama rasa kāmayak āvā. tama keṭiyen kiyannē o hædicca ākāra itin monavada gāna kiyannē koda rasa kiyannē mokada oya nirr̥ti tiyenavā. oyā kiyanna kiv mē avaśya kālē vena ēvaṭa yanavā. itin etanaṭa gāttaṭa passē mokadannē ēka dālā yanna bæru yanavā. ē æturema inna hitenavā. ēvama kaṭagāgena ēvama bhuktinavā kaya ganī bava venavā.
이 냄새가 어디서 오나 하고 근원을 찾아보니, 거기서 냄새가 납니다. 그것이 맛의 땅입니다. 거기에 이르면 어떻게 됩니까? 맛을 보았던 데서 맛에 대한 taṇhā가 이제 솟습니다. 예전에 맛보았던 생각이 솟아, 그전 kappa에서처럼 그것을 맛보고 싶어집니다. 바깥에서 그것을 지어낼 때, 안으로는 그 냄새를 받아들일 수 있도록 그 냄새에 맞게 몸이 지어졌습니다. 그다음 몸을 갖추어 줍니다. 점점 뭉쳐 갑니다. 섬세한 맛을 보려고 맛의 땅을 손가락으로 찍어 혀에 대 봅니다. 그러니 어떻게 됩니까? 아주 맛있게 느껴집니다. 그러면 받아들임 때문에 kāma rāga가 왔습니다. 냄새의 kāma, 맛을 보니 맛의 kāma가 왔습니다. 짧게 말하면 이렇게 생겨난 것입니다. 냄새가 무엇이고 맛이 무엇인지 하는 풀이들이 있지만, 그러면 정해진 시간이 다른 데로 갑니다. 그렇게 맛본 뒤에는 그것을 두고 떠날 수 없습니다. 그 안에 있고 싶어집니다. 그것만 맛보며 그것만 누리니 몸이 뭉쳐 갑니다.
kaya ghanībhavanaya venna giyāṭa passē mokada vennē kramakramaya paṁcakāma āśvādaya vamidīmaṭa hētukāra vana adahas venna paṭan ganna kālaṭa ganī bhavanaya hædenavā. kramakramayen paṁcakāmayan san̆dahāyi pudgalayā næm̆buru vennē. næm̆buru venakoṭa anukūlava mē lōkē parivartanayat ē ākārayama siddha velā pasa bavaṭa pat karanavā mē maha poḷo matuvaṭa. anna etakoṭa bhūmi paṭaka kiyana āhārayak hatuvæni āhārayā kīlaṭa hambavenavā. īṭa vaḍā ganībha bhavanayaka. ara ektarā maṭa ganī rasa vin̆dalā ganībha bhavanaya vecca kayin. dæn ara hatu āhārayaṭa ganna puḷuvan. api ganna hatuvāga nemeyi hatu nama vitarayi oya kiyannē. ēvā itāma sumudu budulak vargayak ēka ada kiya api hatu kiyannē ada tiyena upamāven ada ē hatula svabhāvayak ada ganīpanna velā rasa næti velā tiyennē. poḷovenma nægena hatu vargayak hædenavā āhārayaṭa kanna puḷuvan ekak. ulā pihilā kanna ōna ekak nemeyi. ara puṇya iratiyamayi ēka nægilā innē anukūlava ara ara rasa dhātuva vaśayen poḷovē rasayē bhuktiya idapu aya dæn hatu valin ōnē ēka ganna.
몸이 뭉쳐 가면 차츰 pañca kāma의 즐거움을 누리는 원인이 되는 생각들이 일어나기 시작하는 만큼 뭉침이 생깁니다. 차츰 사람이 pañca kāma 쪽으로 기웁니다. 기울어 갈 때 그에 맞게 이 세상의 바뀜도 그렇게 일어나 이 큰 땅 위를 흙으로 만듭니다. 그러면 bhūmi papaṭaka라는 먹이, 버섯 같은 먹이를 얻게 됩니다. 그보다 더 뭉친 단계입니다. 뭉친 맛을 보아 뭉쳐진 몸으로 이제 그 버섯 같은 먹이를 먹을 수 있습니다. 우리가 먹는 버섯이 아니라 이름만 버섯이라고 할 뿐입니다. 그것은 아주 부드러운 덩이 같은 것으로, 오늘의 비유로 버섯이라 부르는 것이고, 오늘날 버섯은 그 성질이 뭉쳐져 맛이 사라진 것입니다. 땅에서 바로 나는 버섯 같은 것이 생기니 그대로 먹을 수 있는 것입니다. 껍질을 벗기거나 익혀 먹어야 하는 것이 아닙니다. 그 puñña의 힘으로 그에 맞게 솟아 있는 것입니다. 맛의 땅을 누리던 이들이 이제 버섯으로 그것을 먹습니다.
menna mē hatubhuktiyaṭa paṭan gattaṭa passē pudgalayāgē muḷu śarīraya tuḷama ætienavā venas karanavā. lin̆gē indriyan pahaḷa velā hanam lin̆gē indriyan balavat venna paṭan gannā. menna metenṭa āvaṭa passē istrīnṭa istrī lakṣaṇa pera bhavayē strīva hiṭapu ayaṭa istrī lakṣaṇa pahaḷa venavā. pera bhavaya kiyana īṭa issellā kalpayē ē kalpayēdī puruṣava hiṭapu ayaṭa puruṣa lakṣaṇa pahaḷa venavā. [ugura kǣrīma] mēken istrī puruṣada pārisayak mē lōkē tænin tæna vidyāmāna. istrīṭa purusayā puruṣayāṭa istriya dakinakoṭa ē pera īṭa issellā kalpi tibicca kāma saṁbhōgayangē svabhāvayan matuvelā yana enavā. ē adahas matuvelā enavā. etakoṭa strī puruṣa sambhōgayanṭa mē satvaya purudu venavā. anna purudu venakoṭa mokada vennē? ara tibi vecca āhāraya ganna bæhæ. īṭat hara dæn kramakramaya mē dūṣitāvaya karannē āgantaka upak lēsa valaṭa mē bæn̆dinnē. [ugura kǣrīma] tava puṇyēdiya duru karanna taram śaktiyak āvē næhæ. dū sevunē næhæ. ēni ē nisā ēken haṭagannavā badā vatā kiyalā væl vargaya.
이 버섯을 먹기 시작한 뒤 사람의 온몸 안에 바뀜이 생깁니다. liṅga indriya가 생겨나고, liṅga indriya가 강해지기 시작합니다. 여기에 이르면 앞선 kappa에서 여인이었던 이에게 여인의 특징이 생기고, 그 kappa에서 남자였던 이에게 남자의 특징이 생깁니다. [헛기침] 이렇게 여자와 남자가 이 세상 곳곳에 나타납니다. 여자가 남자를, 남자가 여자를 볼 때 그전 kappa에 있던 kāma 어울림의 성질이 솟아오릅니다. 그런 생각이 솟습니다. 그러면 satta가 남녀의 어울림에 익숙해집니다. 익숙해지면 어떻게 됩니까? 있던 먹이를 먹을 수 없습니다. 차츰 더럽혀져 āgantuka upakkilesa에 묶입니다. [헛기침] puñña가 그것을 없앨 만큼 힘이 있지 않았고, 더러움이 걷히지 않았습니다. 그래서 거기서 badālatā라는 덩굴이 생깁니다.
ēkema tiyeenē īḷan̆ga dæn hatuvala venasarin adahatu dækkā vāgē badāḷatā kiyana ekē ada mōralā roḍu velā api eka tamayi batalā kiyannē. edā tiyenē badāḷatā ēkaṭa kivvē. ēkē mula etana ē mulin haṭaganna ēvā. īṭa passē kalpaya mulinma paṁca lōyak ætiva nisā paṁca kāmayanṭa lol vecca nisā ætivena mānasikatvayen ara kiḷuṭu gæṭiyen. ēkaṭa gælapena āhāra sahitavanna gahak haṭagannavā kalpayē mulaṭama haṭagatta vr̥kṣaya. kalpa vr̥kṣaya kiyalā api kiyanavā ēkaṭa kiyanavā pahala ol karana nisā pōl gaha kiyalā. anna kalpaya ādī gahak haṭagatta æ.
버섯이 바뀌어 오늘의 버섯이 된 것처럼, badālatā라는 것이 오늘날 자라서 거칠어진 것이 우리가 고구마라고 부르는 것입니다. 그 시절에는 그것을 badālatā라 불렀습니다. 그 뿌리가 거기 있고 그 뿌리에서 생기는 것들입니다. 그다음 kappa 처음에 pañca kāma에 탐이 생겨, pañca kāma에 흔들린 데서 생긴 마음가짐, 그 더러운 성품에 맞는 먹이를 지닌 나무가 생깁니다. kappa 맨 처음에 생긴 나무입니다. 우리는 그것을 kappa 나무라고 부르고, 코코넛 나무라고 합니다. 그렇게 kappa 처음의 나무가 생겼습니다.
mē lōka satyaya mokada karannē? eka koṭasak priyamanāpa koṭasa hæḍa væḍa koṭasa ekka ēgollō goḍak gæhenavā. ēgollō venama goḍak gæhenavā. anik aya maḍavanna paṭan gannavā. um̆balā kætayi um̆balā rasara næha. um̆balā api ovā oyāgē hæḍayi væḍayi nemeyi. um̆balāgē hama kætayi. ongē varṇa vēdaya tamayi issellama haṭagannē. lassana passē gihillā depættak velā. menna mē velē koṭasak hælenna paṭan gannavā. hælenna paṭan gannavā. etakoṭa mānasikatvaya āya āgantaka upak lēsayangē kahaṭa aragena kannaṭa vadā. ara vadāḷatā kiyana ekat ahak velā sælavicca kaṭiyagē gati lakṣaṇaṭa āhārayak vaśayen hævī pahaḷa venavā. mahantva vecca ayagē gati lakṣana mahā vī pahaḷa venavā. goḍa ayaṭa māvī pahalā maḍapu ayaṭa hævī pahalā goḍa mara dekē hævī māvī mē buvadina tamayi kalyāṇavaṭa pahaḷa vennē. isselalāma soyaṁ jātava haṭaganna.
이 세상의 satta들은 어떻게 합니까? 한 무리, 곧 보기 좋은 무리, 잘생긴 무리끼리 한데 뭉칩니다. 그들끼리 따로 뭉치고, 다른 이들을 깔보기 시작합니다. '너희는 못생겼다, 너희는 볼품없다, 우리 같은 생김새가 아니다, 너희 살갗은 흉하다.' 이렇게 빛깔의 차별이 맨 처음 생깁니다. 아름다움을 좇아 두 편으로 갈립니다. 이때 한 무리가 떨어져 나가기 시작합니다. 그러면 마음가짐은 다시 āgantuka upakkilesa의 얼룩을 지니게 되니, 그 badālatā도 사라지고 떨어져 나간 무리의 성품에 맞는 먹이로 벼가 생깁니다. 거만해진 이들의 성품에 맞게 큰 벼가 생기고, 깔보인 이들에게는 작은 벼가 생겨, 이 두 무리에게 두 가지 벼가 kappa 시작에 생겨납니다. 처음에는 저절로 나는 것으로 생깁니다.
kallayanna yanna mokada vennē pudgalayā dūsē velā dūsē velā væṭakoḷu gahagena eka ekkenāṭa ayiti dēval mē tamangē mē podu lōkayē pudgalayō bhuktiyaṭa aragena ohoma gannavalaṭa oba podu pahaḷa velā enna enna rabuḍu væḍi velā rasaya aḍu velā oya kramayaṭa mē ara soyan jātaya næti velā vavāgena hadāna kaṇḍa velā hamahu krama kramayen velā enavā. itin krama dūṣaṇaya nisā dasa akusalayanma dūṣa vunāṭa passē pudgalayāṭa īṭa vaḍā dōṣa venna deyak næhæ. oya avasthāvē īṭa kælapenna satara apāyayi. okkoma pahaḷa vecca soyam prabhā lōkaya næti velā giha an̆duru venna paṭan inna kramak kramaya oya dasakusala næti vena mulma kālē soyam prabhā lōkaya næti vunāma anē apiṭat dæn kārya sūrāndamē yanna bæhæ. enna bæhæ pēnavā aḍuyi. apē varṇaya bohoma an̆durayi. apiṭa issarayi kārya sūratvaya yanna ena karanna kiyanna bæhænē vanavā. anē apiṭa okkoṭama kārya surava væḍa karanna sūra balayak tibuṇanē. sūra balayak pahala nam koccara hon̆dada api aṭuda oya okkoma ekalā oya adahata gattahama sūra balayak pahaḷa vīma nisā ē śaktiyan haṭagatta eka tamayi sūryayā. ēnam sūratvaya nisā haṭagattā apē balāporottuva nisā haṭagattā kiyalā api ēkaṭa apiṭa sūratya gena denna api eyāṭa sūryayā kiyamu kiyalā sūryā kiyana vacanayen bhāvitā karagattā. sūryā kiyama kiyana.
kappa가 흘러가며 어떻게 됩니까? 사람이 더럽혀지고 더럽혀져 울타리를 치고 저마다 제 것을 갖고, 함께 쓰던 세상에서 사람들이 제 몫으로 차지하며, 쭉정이가 늘고 맛이 줄어, 저절로 나던 것이 사라지고 길러서 가꾸어야 하는 것으로 차츰 바뀝니다. 그렇게 차츰 더럽혀져 열 akusala로 모두 더럽혀진 뒤에는 사람이 더 더러워질 것도 없습니다. 그때 그에 맞게 네 apāya가 모두 생깁니다. 스스로 내던 빛의 세상이 사라져 어두워지기 시작합니다. 열 akusala가 생기던 첫 시절에 스스로 내던 빛의 세상이 사라지자 '아, 이제 우리는 일을 하러 씩씩하게 오가지 못한다, 잘 보이지 않는다, 우리 빛깔이 아주 어둡다, 예전처럼 씩씩하게(sūra) 오가며 일할 수가 없다. 아, 우리 모두가 씩씩하게 일할 수 있는 sūra의 힘이 있었는데, sūra의 힘이 나타나면 얼마나 좋을까' 하고 모두 그런 생각을 하자, sūra의 힘이 나타나 그 힘으로 생긴 것이 해(sūriya)입니다. 씩씩함 때문에, 우리의 바람 때문에 생겼으니 우리에게 씩씩함을 가져다준다는 뜻으로 sūriya라고 부르자 하여 sūriya라는 말을 쓰게 되었습니다.
itin etakoṭa mokada vennē kālin kalaṭa oya tattvaya matuvelā innavā. dæn ara issellā vāgē nemeyi. issellā tamangē śarīrayē svabhāvaya ara kalāṭa onna væḍi karanna puḷuvan onna næti karanna puḷuvan han̆gaganna puḷuvan. dæn dennē dæn vena bāhira lōkē eḷiyak nǣ. kǣ velāvaka eḷiyak karā yanavā vagē tamayi ē kālē giyē. mahat ālōkaya æti venunā śarīra ālōkaya sayam prabha ālōkaya kāmayan bhukti oyalāṭa mokada karannē ara ani ayaṭa pēna soyam prabhā lōkaya natara karanavā. etakoṭa ē anik ayaṭa pēnnē nǣhæ ēgollō inna. oya kramaya tamayi issara geniccē. dæn poduvē pahaḷa vecca ālōkayak āvā ēka ehema natara karanna puḷuvan ekak nemeyi irēliya hæmatenema liyannavā ara anikāraṭa pēnavā ēgollanṭa kāma sambhōdhagayan labanna vidihak næ. itin ēgollanṭa anik ayaṭa hæn̆gavilā yanna bæhæ. iralē vinavida gihilā hæma tænama hæn̆gilā yana ekat pēnavā. hæn̆gilā inna tænat pēnavā.
그러면 어떻게 됩니까? 때때로 그 상태가 솟아 있습니다. 이제 예전 같지 않습니다. 예전에는 자기 몸의 성질로 그 빛을 키울 수도 있고 없앨 수도 있고 숨길 수도 있었습니다. 이제는 바깥 세상에 빛이 없습니다. 어두울 때 빛을 찾아가듯 그 시절을 지냈습니다. 몸에 큰 빛, 스스로 내는 빛이 있었는데, kāma를 누리려는 이들은 다른 이들에게 보이는 그 빛을 멈춥니다. 그러면 다른 이들에게 그들이 있는 것이 보이지 않습니다. 예전에는 그렇게 했습니다. 이제 모두에게 나타난 빛이 왔으니, 그것은 그렇게 멈출 수 있는 것이 아닙니다. 햇빛이 모든 곳을 비추니 다른 이들에게 다 보여서 그들이 kāma 어울림을 할 방법이 없습니다. 다른 이들에게서 숨어 갈 수가 없습니다. 햇빛이 뚫고 들어가 숨어 가는 것도 보이고 숨어 있는 곳도 보입니다.
dæn apē chandaya pavatvā ganna īṭa gælapena parisarayak tibuṇana ara ira hædenna paṭan gatta pāyan vahin paṭan gatta kramaya hædunē. eḷiyē tiyeena lāraṭat bæhæ anikāraṭa tadakaruvalā ēṭē apē chandaya pavatanna yantaṁ eliyak tibunē. anna candaya kæmættaṭa anukūlava pahaḷa vecca eliyē candraya. ēkaṭa chandaya nama tibbā. candara sūrya pahalē mūla dharmaya ōkayi kiyalā pennavā mēsāgen citta svabhāvayen pahaḷa vecca hæṭi. ē vagē tamayi anigraha pahala vunet ekkenaeka grahaṇaya karapu hæṭi hæṭiyaṭa ēvaṭa vipāka denna avaśya karannā vū deyak ē parisaraya tuḷa ē karma śaktiyama pahaḷa kaḷā. karma śaktiya mul velā. ēken haṭagatta lōkaya tamayi api ada jīvat vena lōkaya.
그러자 '우리의 chanda를 이어 갈 수 있는 둘레가 있었으면' 하는 데서, 해가 생기기 시작해 해가 뜨고 지는 방식이 생겼습니다. 바깥이 밝으면 다른 이들에게 드러나 곤란하니, 우리의 chanda가 이어질 만큼 희미한 빛이 있었으면 했습니다. 그렇게 chanda, 곧 바람에 맞게 나타난 빛이 달(canda)입니다. 그래서 chanda라는 이름을 붙였습니다. 달과 해가 생긴 뿌리 원리가 이것이라고, 이렇게 마음의 성질로 생겨났다고 보여 줍니다. 다른 별들이 생긴 것도 마찬가지로, 저마다 붙든 대로 그에 결과를 주는 데 필요한 것을 그 둘레 안에서 그 kamma의 힘 자체가 낳았습니다. kamma의 힘이 뿌리가 되어 거기서 생긴 세상이 우리가 오늘 사는 세상입니다.
trihētuka pariṭisandhiyak nolabā mārga phala læbiya nohækida kiyalā ahanavā. dæn metaninma tērum ganna menna mē ṭika mārgaphala avabōdhayaṭa avaśya karannā vū pasutaphalaya api ḷan̆ga goḍanæguṇē nætnam. ē pragnāva pahaḷa venna avaśya karanna pihiṭanna avaśya karana mānasikatvaya goḍanæguṇē nætnam. ē mārgaphala avabōdhaya labannē kohomada? mārgaphala avabōdha labanna mahā pragnā guṇayak. tīkṣaṇa pragnāvak apē manasaṭa manasē caitasikayak vaśayen pragnā caitasikayak nægenna ōnē. ē pragnā caitasikaya nægīmaṭa avaśya karana pasutalaya yam tænaka durvalanavā. ē durvala pasutalayak tuḷa mānasika pasutalayak tuḷa pragnā caitasikaya nægeni hētu. ē nisā alōbha advēśa amōha kiyana mē gati lakṣaṇa tuna nisā haṭaganna mānasikatvaya tamayi suddha pasutalaya. anna ē pasutalaya tuḷa avaśya karana pragnāva pahaḷa karanna avaśya mē mānasikatvaya goḍanægenavā. ēka tamayi trētuka paṭisandhiyakin yuttana mānasikatvaya kivvē.
tihetuka paṭisandhi를 얻지 않고는 magga phala를 얻을 수 없느냐고 묻습니다. 여기서 바로 이것을 알아들으십시오. magga phala 깨달음에 필요한 바탕이 우리에게 쌓이지 않았다면, 그 지혜가 솟아 자리 잡는 데 필요한 마음가짐이 쌓이지 않았다면, magga phala 깨달음을 어떻게 얻겠습니까? magga phala 깨달음을 얻으려면 큰 지혜의 덕, 날카로운 지혜가 우리 마음에 cetasika로서, paññā cetasika로서 솟아야 합니다. 그 paññā cetasika가 솟는 데 필요한 바탕이 어딘가에서 약합니다. 그 약한 바탕, 약한 마음의 바탕에서는 paññā cetasika가 솟지 않습니다. 그래서 alobha, adosa, amoha라는 세 성품으로 생기는 마음가짐이 깨끗한 바탕입니다. 그 바탕에서 필요한 지혜를 일으키는 마음가짐이 쌓입니다. 그것이 tihetuka paṭisandhi를 갖춘 마음가짐이라는 것입니다.
lōbha mōhayen næ alōbhayen amōhayen, advēśayen amōhayen alōbhayen, advēśayen amōhayen mē tun koṭasenma lōka satyaya upadinavā. etakoṭa upadinakoṭa alōbhayayi amōhayayi deken upannavot eyāṭa tiyennē hētu dekayi. advēśaya hētuvak nǣ. hētu dekakin suddha venakin asuddhayi. advēśa amōha kenekuṭa tiyenavā. eyāṭa alōbha hētuva næha. taraha yannet næ. mulāvaṭa pat velā ehenam hon̆daṭa næti karagannet nǣ. hæbæyi āsāva lōbhakama nisā tamangē ēva annaṭa dennē næha. sækagena innavā. ē pudgalayā ē mānasikatvayen īḷan̆gaṭa upanat manussaya kiyalā dvē hētuka paṭisandhiyak æta manussayek velā upadinavā. ara kāraṇā tuḷinma suddha næti nisā suddhabhāvayaṭa mānasikatvaya yaha. ehenam ē suddhatāvayen aḍu vecca mānasikatvayak tuḷa pragnā caitasikaya nagana pasu taralaya nǣha. ē nisā eyāṭana magaphala labanna bæhæ. ē mānasikatvaya eyāt bæva in̆dalā.
lobha, moha가 아니라 alobha, adosa, amoha, 이 세 부분으로 세상의 satta가 태어납니다. 태어날 때 alobha와 amoha 둘로 태어나면 그에게는 원인이 둘뿐입니다. adosa라는 원인이 없습니다. 두 원인으로는 깨끗하지만 하나로는 깨끗하지 않습니다. adosa와 amoha를 지닌 사람도 있습니다. 그에게는 alobha 원인이 없습니다. 화도 내지 않고, 홀려서 일을 망치지도 않습니다. 그러나 욕심, 곧 lobha 때문에 제 것을 남에게 주지 않고 아까워하며 지냅니다. 그 사람은 그 마음가짐으로 다음에 dvihetuka paṭisandhi를 지닌 사람으로 태어납니다. 그런 까닭으로 깨끗하지 않으니 마음가짐이 깨끗함에 이르지 못합니다. 그 깨끗함이 모자란 마음가짐에는 paññā cetasika를 일으킬 바탕이 없습니다. 그래서 그는 magga phala를 얻을 수 없습니다. 그는 그 마음가짐으로 그 생을 삽니다.
ehidī alōbha advēśa amōha sahagata vannā vū saṁkhārayak vaḍalā purudu velā ē saṁkhārayen yamkisi viññāṇayak īḷan̆gaṭa pahaḷa karalā īḷan̆ga uppattiya labalā dunnā. anna etanidi trihē duka paṭisandhiyak āya labanavā. ē trihē duka pariṭisandhiya læbuvot āyasarayak puḷuvan venavā. eyat bævi īṭa avaśya pasutalaya læbuṇu ara pragnāva pahaḷa karaganna avasthāva tiyenavā. kalyāṇa mitra sampattiyak læbunot ē velāvēdī pragnā pahaḷa karaganna ē avasthāva ādhāra karagena pragnā pahala karanna hækiyāvak na. etakoṭa avadhan avabōdha karanna puḷuvan. dæn itin api mēka ekapāra nigamanaya karanna bæhæ trihētuka paṭisandhiyak tiyenavada nædda kiyana eka. ēka nigamanaya karanna api itin apiṭa avaśya karana baṇa ahalā daham sihi karalā ē kāraṇā ṭika api karagena apiṭa tiyennē eccarayi. vihēka parisandhiyak tibuṇa nam mē ātmayama atbævēdīma avabōdhaya læbeyi. ehema nætnam matu atbævaṭa hitu vena alōbha advēśa amōha mānasikatvaya kriyātmaka velā sudusu parisaraya upidilā ēka karaganna hamba vennē.
그 생에서 alobha, adosa, amoha가 딸린 saṅkhāra를 닦아 익히고, 그 saṅkhāra로 다음에 어떤 viññāṇa를 일으켜 다음 태어남을 얻게 했다면, 그때 다시 tihetuka paṭisandhi를 얻습니다. 그 tihetuka paṭisandhi를 얻으면 다시 할 수 있게 됩니다. 그 생에서 필요한 바탕을 얻었으니 그 지혜를 일으킬 기회가 있습니다. kalyāṇamitta를 만나는 복을 얻으면 그 기회에 힘입어 지혜를 일으킬 수 있습니다. 그러면 nibbāna를 깨달을 수 있습니다. 그런데 우리는 tihetuka paṭisandhi가 있는지 없는지 단번에 결론 낼 수 없습니다. 우리는 필요한 법문을 듣고 dhamma를 되새기며 그 일들을 해 나갈 뿐입니다. 그것이 우리에게 있는 전부입니다. tihetuka paṭisandhi가 있다면 바로 이 생에서 깨달음을 얻을 것이고, 그렇지 않다면 다음 생의 원인이 되는 alobha, adosa, amoha 마음가짐이 움직여 알맞은 둘레에 태어나 그것을 이루게 될 것입니다.
apiṭama dænenavānam lōbha gati api ḷan̆ga nǣha kiyalā. gīmē cētanā pahaḷa venavā nam. ē vagēma apiṭa kavuru hari ēka raṇaḍu venavaṭa væḍiya api kæmati han̆ḍu novī in̆dalā nam samagiyen innā apē kæmætta tiyennē. apiṭa ōnakama tiyennē praśnayak kavuruvak kivvaṭa darāganna nemeyi hon̆daṭa hētuphala nætuva tērum aragena darāganna ōnakama tiyennē. api vimarśanaya karana hækiyāvak balāporottuvaknu tiyenavā nam ē hækiyāva tiyena bavat pēnavā nam. kiyanakoṭa arthava væṭahenavā nam. api ḷan̆ga alōbha hētu advēśa hētu amōhatu tiyena bavaṭa sākṣi. tri hētuka pariṭisandhiyak tiyena bavaṭa sākṣi. ē ṭika eka dænaganna ōnē.
우리에게 lobha의 성품이 없다고 스스로 느껴진다면, 베풀려는 cetanā가 솟는다면, 또 누구와 다투기보다 다투지 않고 화목하게 지내기를 좋아한다면, 누가 무슨 말을 해도 원인과 결과 없이 받아들이기보다 잘 알아듣고 받아들이기를 바란다면, 살펴볼 힘과 바람이 있다면, 그 힘이 있다는 것이 보인다면, 말할 때 뜻이 깨달아진다면 — 그것은 우리에게 alobha 원인, adosa 원인, amoha 원인이 있다는 증거, tihetuka paṭisandhi가 있다는 증거입니다. 그것을 알아야 합니다.
dæn ada metenṭa baṇa ahanna enakoṭa ektaraha pirisakaṭa enna bæhæ inna bæhæ. mokada tamangē væḍa kararatuvē īṭa vaḍā lōke. ehenam alōbha hitu næhænē. [ugura kǣrīma] īṭa vaḍā vaṭina ekak lōkē tiyenavā. dharmayaṭa væḍi vaṭināyaka ēka hindā dharmaya ahana eka deveni karalā vaṭināyaka paḷaveni karagattahama alōbhaya eyāṭa oya praśnē enavā. anē mada baṇa ahanna āvaṭa maṭa bæhæ maṭa matak venā maṭa hari karadarayi. gedara giyāma bayinavā gaha ganna enavā raḍi venna enavā. ovun inna ekakan maṭa oya hætikan oya hatura ikan maṭa nam bæhæ kavadat mēka karanna eka hari bæna bæna sāpa karakaṭa manasen ætulē innanam ādēśa gatiya dharmaya deveni karalā haṭan ē gæṭiyaṭa paḷaveni tæn dunna eyāgē mānasikatvaya advēśa mānasikatvayen upan kenek kiyalā hitanna amāru tatvayak tiyenavā.
오늘 여기 법문을 들으러 올 때 어떤 무리는 올 수 없고 머물 수 없습니다. 자기 일이 그보다 더 크다고 여기기 때문입니다. 그렇다면 alobha 원인이 없는 것이지요. [헛기침] 그보다 값진 것이 세상에 있다, dhamma보다 더 값진 것이 있다 — 그래서 dhamma 듣는 것을 둘째로 미루고 값진 것을 첫째로 둘 때, 그 사람에게 alobha 문제가 옵니다. '아, 법문 들으러 와도 나는 안 된다, 생각나면 너무 괴롭다, 집에 가면 욕하고 때리러 오고 싸우러 온다, 그들이 있는 한, 그 원수가 있는 한 나는 절대 이걸 할 수 없다' 하며 마음속으로 욕하고 저주하며 지낸다면, 그것이 dosa의 성품입니다. dhamma를 둘째로 미루고 그 미움에 첫자리를 준 사람을 adosa 마음가짐으로 태어난 사람이라고 생각하기는 어렵습니다.
999k maralā ammā मnna pannapu aṁguli māṭa baṇak ahanna veccahama okkoma mataka vuṇā nēda? karanna giyē guru pūjāvat amataka vuṇā. mama nævatunā obat navatinna kiyana ōka tērum ganna ōnē unā. īṭa okkoṭa valā. ara tibicca dvēśa sahagata mānasikatvaya deveni karalā hiṭan paḷaveni karalā araka dænaganna ōnē ēka. anna advēśa mānasikatvayakin upan venavā bāhira upakramayak nisā dvēśayaṭa væṭalā hiṭiyē. dvēśaya tibuṇa paḷiyaṭama pudgalaya advēśa pudgalayekda nædda kiyana eka nigamanaya karanna bæha. anna epadu avasthāvak enakoṭa ohu dakinavā. dharmayak avabōdha karanna avasthāva enakoṭa anit siyallama deveni karalā ēkaṭa ran̆denna ē savanaya karana ēka avabōdha karanna nam eyāgē mānasikatvaya tiyennē. ēkāntayenma eyāṭa ara advēśa mānasikatvayak uppattak tibena bavaṭa læbuṇā. alōbha, addēśa amōha mānasikatvayak tibuna bavaṭa læbuṇā.
999명을 죽이고 어머니까지 쫓아가던 Aṅgulimāla가 법문을 듣게 되자 모든 것을 잊지 않았습니까? 하려던 스승 공양마저 잊었습니다. '나는 멈추었다, 그대도 멈추어라'라는 그 말을 알아들어야 했고, 그 앞에 모든 것을 내려놓았습니다. 품고 있던 dosa 딸린 마음가짐을 둘째로 미루고 그것을 아는 것을 첫째로 두었습니다. 그는 adosa 마음가짐으로 태어났는데 바깥의 꾐 때문에 dosa에 빠져 있었던 것입니다. dosa가 있었다는 것만으로 그 사람이 adosa한 사람인지 아닌지 결론 낼 수 없습니다. 그런 때가 오면 그는 봅니다. dhamma를 깨달을 기회가 오면 다른 모든 것을 둘째로 미루고 그것에 머물러 듣고 깨달으려는 것이 그의 마음가짐입니다. 그것으로 그에게 adosa 마음가짐의 태어남이 있다는 것이 틀림없이 드러났습니다. alobha, adosa, amoha 마음가짐이 있었다는 것이 드러났습니다.
itin ēken dakinna ōnē. itin oya mē inna piris satarē alōpa dvēśa ammō nǣha kiyalā kiyanna bæhæ. pihēka paṭisanta hindā tamayi daham magaṭa bæhælā mē parēṣana karena daham pariēṣana karēna hariya eka væradi eka ven karalā hoyāgena mē magaṭa ennē. nætnam itin lōpa tiyenavā gedara tamanṭa væḍa tiyenavā mēṭa vaḍā dvēśaya tibunam anu kiyiya pśna gæna hitenavā maṭa bana ahanna velāvak næhæ maṭa okkoma karanna nidahasak læbenna ōnē maṭa hita nidahasak nætuva karanna bæhæ. ē jātiya adahasa tiyennē ad mānasikatvayak nætnam. ad mānasikatvayak tiunā ēgalē taraha ena eka nemeyi mē praśna taraha ena gānē siṭinavā. mēken ahak velā maṭa nidahas venna nætnam eka davasak hari mē baṇa padayak aha inna maṭa mē praśna ekak vuṇā. koccarada ehema iinda tiyenavā. anna āvā aēśa mānasikatvaya adahasa. itin ē anuva taman dænagannavā tamangē mānasikatvaya mokakda kiyalā. dahamaṭa næm̆buru karanakoṭa bohoma avadhānayen næm̆buru karaganna tērum ganna tērum gænīmē prasādaya nægenavā nam ē okkoma enavānam. eyāṭa ēkāntēma nǣ kiyanna bæhæ alōbha asāmata hētuka paṭisandhiyak tiyenna api tamayi ēvā.
그러니 그것으로 보아야 합니다. 여기 있는 네 무리에게 alobha, adosa, amoha가 없다고 말할 수 없습니다. tihetuka paṭisandhi이기 때문에 dhamma 길에 들어 살펴 찾고, 옳은 것과 그른 것을 가려 이 길로 오는 것입니다. 그렇지 않다면 lobha가 있어 '집에 이보다 중요한 일이 있다' 하고, dosa가 있으면 남이 한 말과 문제들이 떠올라 '법문 들을 시간이 없다, 다 처리할 여유가 있어야 한다, 마음이 풀려야 할 수 있다' 합니다. 그런 생각은 adosa 마음가짐이 없을 때 나옵니다. adosa 마음가짐이 있다면 그들에게 화가 나는 것이 아니라, 이 문제들 때문에 마음이 상할 때마다 '여기서 벗어나 자유로워지거나 하루라도 법문 한 구절 듣고 싶다, 이 문제들이 걸림이 되었다, 얼마나 오래 이렇게 지냈나' 합니다. 그것이 adosa 마음가짐의 생각입니다. 그렇게 자기 마음가짐이 무엇인지 스스로 압니다. dhamma 쪽으로 기울 때 아주 주의 깊게 기울이고 알아들으려 하며, 알아듣는 기쁨이 솟는다면, 그것이 모두 온다면, 그에게 tihetuka paṭisandhi가 결코 없다고 말할 수 없습니다.
mē tava ekak tiyenavā yam kusalayak kirīmen pasu ē pāramitāvak bavaṭa patvē prārthanā kirīmen. nivanaṭa pævīma kalyāmak hētu veyida kiyalā ahanavā. dæn metandi api dakinna ōna yaha mehema deyak. yamak karalā pāramitāva bavaṭa pat vēvā kiyanakoṭa pāramitāvak venna hētu vena deyak karadē mama ē pætum pætu kiyalā dakinna ōnē. monavāhari karalā pāramitamitāvak bavaṭa pat vēvā kivvaṭa api ēka gnāna sampitta næhæ. pāramitāvak pirenna nam gnāna sampittava vannā vū sitivili kriyāvatana valin goḍanægena kusalayak pinak tiyenna ōnē. pāramitāvak sakas vennē etakoṭayi. eheni gnāna sampicca nam kohomada ēka pāramitāvak vennē? kumakda ēken pirennē? kumakda? kumakda mēken pūrṇa bavaṭa pat vennē? anna ēka api tuḷa dænagena tiyenna ōnē. etakoṭa api kramānukūlava karuṇu dænagena kiyanavā. īṭa anukūla vannā vū dharmacariyāven samacarayāven yuktava pætuva venavā. [ugura kǣrīma] ē vagē pætumak ēka iṣṭa venavā. pāramitāvak vunat iṣṭa vennē ehemayi. api karana ekak karalā hiṭanna mē pāramitāvak mē pætuvot ehema dæn ehema issarat minisu pætuva budurajāṇan vahansē væḍena kālēt mityā dr̥ṣṭiyaṭa ahuvecca aya ē kālē ēkenāgē kriyā mama ahalā.
또 하나 질문이 있습니다. 어떤 kusala를 지은 뒤 '이것이 pāramitā가 되기를' 하고 바라는 것이 nibbāna에 이르는 데 원인이 되느냐고 묻습니다. 여기서 우리가 볼 것은 이렇습니다. 무엇을 하고 '이것이 pāramitā가 되기를' 할 때, pāramitā가 될 원인이 되는 일을 하고 그것을 바랐는지 보아야 합니다. 아무거나 하고 pāramitā가 되기를 바란다고 해서 그것이 ñāṇa sampayutta, 곧 지혜를 갖춘 것은 아닙니다. pāramitā가 채워지려면 지혜를 갖춘 생각과 행동으로 쌓은 kusala, puñña가 있어야 합니다. 그래야 pāramitā가 이루어집니다. 지혜를 갖추지 못했다면 어떻게 pāramitā가 되겠습니까? 무엇이 그것으로 채워집니까? 무엇이 이것으로 온전해집니까? 그것을 우리 안에서 알고 있어야 합니다. 그러면 우리는 차례대로 요점을 알고 말합니다. 그에 맞는 dhamma의 행실, 바른 행실을 갖추어 바라면 [헛기침] 그런 바람은 이루어집니다. pāramitā라도 그렇게 이루어집니다. 아무 일이나 하고 pāramitā를 바란다면 — 예전에도 사람들은 바랐습니다. Buddha께서 계실 때에도 micchā diṭṭhi에 걸린 이들이 그 시절 저마다의 일을 했다고 들었습니다.
oya anna ē ācāryangē kiyaman ahalā satturu sattu meccara maralā haṭam bi pūjāvak dennakō ginna deviyanṭa brahma lōkē yanna puḷuvan. dæn oya katāva ahalā satva maralā maralā puccalakam mē pine maṭa bam̆balava yanna hētu ēvā kiyalā patanavā. dæn kisima gnāna sampita væḍak nemeyi ēkalin. kāgē hari kiyamanak ahalā kiyamana viśvāsa karalā væḍak kaḷā. karalā pæ. menna mē vagē patana pætum kavadāvat ē væḍaṭa iṣṭa vena pāramitā guṇayak vennē nǣha. tamanma dakinna ōnē mēka kesēda mēka mē sambandhaya innē? magē balāporottuva yamak karanna nam ē dēṭa monavada maṭa avaśya vennē? ē dē labāganna maṭa mē karana væḍavilla kohomada ēkaṭa upanissaraya vennē? ādhāra vennē. menna mē ṭika dækalā tiyenna ōnē.
스승들의 말을 듣고 짐승을 이만큼 죽여 불의 신에게 제물을 바치면 brahma 세상에 갈 수 있다고 합니다. 그 말을 듣고 짐승을 죽이고 죽여 태우며 '이 puñña로 내가 brahma 세상에 가기를' 하고 바랍니다. 그것은 지혜를 갖춘 일이 전혀 아닙니다. 누군가의 말을 듣고 그 말을 믿고 일을 했고, 하고서 바랐습니다. 이런 바람은 결코 그 일로 이루어지는 pāramitā 덕이 되지 않습니다. 이것이 어떻게 이어져 있는지 스스로 보아야 합니다. 내가 무엇을 하기를 바란다면 그것에 무엇이 필요한가? 그것을 얻는 데 지금 내가 하는 일이 어떻게 upanissaya가 되고 도움이 되는가? 이것을 보고 있어야 합니다.
dæn yamkisi pāramitāvak puranakoṭa mona pāramitāvakda purannē? lovturā budu bavada pasē monavā hari ē vagē yamkisintarā bōdhiyen bōdhiyak patanavā kiyalā ekak kiyamukō. etakoṭa ēkedī maṭa monavada avaśya vennē? maṭa nuvaṇa avaśyayi. etakoṭa ē vagē maṭa kalyāṇa mitara sampattiya avaśyayi. maṭa īṭa vannā vū satpuruṣa sēvanaya avaśyayi. mē ādī vaśayen avaśyatāvayan taman dækalā mama ada mē karana dē labāganna kete duraṭa hētu venavada? hētuya phalaya kohomada? værū dēṭa anuvasayanna. ehenam mama væpiruvē satpuruṣa āśrayaṭa avaśya dīenam. maṭa satpuruṣa āśrayak labanna hētu ēken hamba venavā. mama kalyāṇa mitrava sambandhava nam mama samīpa nam gata kaḷē. kalyāṇa mitrayā āśraya nam mama hiṭiyē. ē hētuvē phalaya maṭa kalyāṇa mityā āśrayak labannama hētu venavā. ehenam sataṁ samāgama hōtu yāva nibbāna patyā kiyalā patanna puḷuvan prārthanā karanna puḷuvan. ohu dænut satpuruṣa samāgamayak āśraya karamin kaṭayutu karanavānam. ē hētuven ē piṇisatvayen maṭa matu satuṭa samāgamayak læbēvā kiyalā padanna puḷuvan. ēka læbenna hētu tiyenavā.
어떤 pāramitā를 채울 때 어떤 pāramitā를 채우는 것입니까? lokuttara Buddha가 되는 것인지, pacceka, 아니면 그런 어떤 bodhi를 바라는 것인지, 하나를 들어 봅시다. 그러면 내게 무엇이 필요합니까? 지혜가 필요합니다. 또 kalyāṇamitta를 만나는 복이 필요합니다. 그에 맞는 sappurisa와의 사귐이 필요합니다. 이런 필요한 것들을 스스로 보고, 오늘 내가 하는 일이 그것을 얻는 데 얼마나 원인이 되는지, 원인과 결과가 어떤지, 뿌린 대로 거둔다는 것을 봅니다. 내가 sappurisa와 사귀는 데 필요한 것을 뿌렸다면 그것으로 sappurisa를 사귈 원인을 얻습니다. 내가 kalyāṇamitta와 가까이 지냈다면 그 원인의 결과로 kalyāṇamitta를 사귈 원인이 생깁니다. 그러니 'sataṃ samāgamo hotu yāva nibbāna pattiyā'(nibbāna에 이를 때까지 선한 이들과 만나기를)라고 바랄 수 있습니다. 지금도 sappurisa와 사귀며 지내고 있다면, 그 원인으로 앞으로 선한 이들과의 만남을 얻기를 바랄 수 있습니다. 그것을 얻을 원인이 있습니다.
mokada śraddhā sīla, tyāga, pragnā kiyana kāraṇā hatarakin yuttayi etana. hētuphala dharmaya viśvāsa karanavā. paṭicca samuppāda dharma viśvāsa karanavā. hētuvaṭa anukūlayi phalaya kiyalā viśvāsa karanavā. ehenam etana śraddhāva tiyenavā. īṭa anukūla śikṣaṇayak tiyennē. alōbhava advēśa, amōha gatiyen yuttava īṭa anukūlava hikmīmak tiyennē. ēkaṭa yavasēda karanna. sīlayak tiyenavā sīla tiyenavā. ē vagēma tyāga karanna. tyāga karanna puḷuvan ē tamangē kālaya kæpa karanna puḷuvan, dhanaya kæpa karanna puḷuvan, śramaya kæpa karanna puḷuvan. mē hæma ekakma mē san̆dahā kæpa karanna hækiyāva tiyenavā. dhāguṇayē tiyenavā. mē kramaya hētuvaṭa anuva mē phalaya læbenavā kiyana eka mama dakinavā kiyalā nuvaṇin tērum ganna puḷuvan venavā nyāya dharmaya. etakoṭa pragnāva tiyenna. śraddhā sīla tyāga pragnā kiyana kāraṇāvangen yuttava yamak karalā īṭa anukūla pætumak pætuvot ēka iṣṭa venavā kiyalā dēśanā karanavā. iṣṭa vena pæn ēgā.
왜냐하면 거기에는 saddhā, sīla, cāga, paññā라는 네 가지가 갖추어져 있기 때문입니다. 원인과 결과의 dhamma를 믿습니다. paṭicca samuppāda dhamma를 믿습니다. 결과는 원인에 맞는다고 믿습니다. 그러면 거기에 saddhā가 있습니다. 그에 맞는 익힘이 있습니다. alobha, adosa, amoha의 성품으로 그에 맞게 다스림이 있고, 그렇게 애씁니다. 그러면 sīla가 있습니다. 또 내놓을 수 있습니다. 자기 시간을 내놓고, 재물을 내놓고, 수고를 내놓을 수 있습니다. 이 모든 것을 이를 위해 내놓을 힘, 그 덕이 있습니다. 이 방식, 원인에 따라 이 결과를 얻는다는 것을 나는 본다고 지혜로 알아들을 수 있습니다. 그 이치입니다. 그러면 paññā가 있습니다. saddhā, sīla, cāga, paññā를 갖추고 무엇을 하고 그에 맞는 바람을 바라면 이루어진다고 설하십니다. 이루어지는 바람이 그것입니다.
ara budurajāṇan vahansē saṁkāsa puradyen bæhælā abhidharma dēśanāven passē enakoṭa kōṭi gānak hiṭu balā hiṭapu pirisa amāt buduvā māt buduvā kiyalā pætuvala budu bava. kōṭi gānak budubhāva ætivala. ānanda hāmuduruvō mēka ahalā gana budurajāṇan vahansē ganna svāmīni kōṭi gānak risa budu bavana. koṭa budu hambaveyida okaṭa anukūlava kaṭayutu karapu ayaṭa hambaveyi næti ayaṭa næha kiyalā. anukūlava kaṭayuda karana ayaṭa ēka hamba vennē. pætuṭa hariyannē næ. menna mēvāgē anukūla kaṭayutuva taman dækalā tiyenna ōnē. sellam væḍak nemeyi budu bava kiyannē.
Buddha께서 Abhidhamma를 설하신 뒤 Saṅkassa 성문으로 내려오실 때, 바라보던 수천만의 무리가 '나도 Buddha가 되리라, 나도 Buddha가 되리라' 하며 Buddha 됨을 바랐습니다. 수천만이 Buddha 됨을 바랐습니다. Ānanda 스님이 이것을 듣고 여쭈었습니다. '스승님, 수천만이 Buddha 됨을 바라는데, 그들이 Buddha가 되겠습니까?' 그것에 맞게 행한 이들은 얻고 그렇지 않은 이들은 얻지 못한다고 하셨습니다. 맞게 행하는 이들이 얻는 것이지 바라기만 해서는 되지 않습니다. 이런 맞는 행함을 스스로 보고 있어야 합니다. Buddha 됨은 장난이 아닙니다.
etakoṭa ē vaṭināma dē tamayi budu bava patana kenek dænaganna ōnē budurajāṇan vahansēgē hon̆da pætta neveyi. ada nam mokada velā tiyennē? ara elipata miṭivayi, uḍipata nam uḍayi usmēṭi samavayi samuda nonæmīma geṭa væḍamayi. mamat yanakoṭa eḷipatema yayi eyāṭa pallē hariya. mama næmenna ōnē næhænē. koccara miṭa tiyenavat dorilpati kelinma uḍa yayi. mona prātihārayakda? minissu sādukāra denna. mayi yanakoṭa budu velāva misak nævata tiyennē. budu vena ekak nememayi mē tiyennē mahā mahantta kuvakakamak mē hiṭiyē tiyannē mē kiyannē. mē tamangē lokukama mē purasārama koccara ihella hitalā arakda tiyennē. anna ara gata gatiyanna. bima yanakoṭa kan̆du pallak miṭi velā samatalā.
그 값진 것, Buddha 됨을 바라는 사람이 알아야 할 것은 Buddha의 좋은 면만이 아닙니다. 오늘날은 어떻게 되어 있습니까? 문지방은 낮고 위 문틀은 높아서, 높은 곳은 낮아지고 굽히지 않고도 집에 들어가신다고 합니다. 내가 갈 때도 문지방이 그렇게 낮아지겠지, 굽힐 필요가 없겠지, 아무리 낮아도 문틀이 바로 올라가겠지 — 무슨 기적입니까? 사람들이 sādhu를 외치게 하려고? 그것은 Buddha가 되는 것이 아니라 큰 거만함입니다. 제 잘남과 뽐냄을 얼마나 키우려는 생각입니까? 땅을 걸으면 산비탈이 낮아져 평평해진다는 그런 것 말입니다.
hæbæyi sāhitya potkārayagē sāhitya potē nam ōka tiyenavā. budurajāṇan vahansēṭa antima tænavala ānanda gannakō hæramiṭi. 0 avuruddak gihillā haram mētæma yodun gānak gevalā yanna siddha vuṇā malla rajavan kusināra nuvaraṭa ganna kohananda hærami miṭīma kakul deka atē tibimi milā. koheda miṭi vunē? ara hærami ṭikak gaha giyā. mahansi ānanda mama in̆dagannavā ṭikak. 16 poḷokaṭa daka in̆dagattā kiyanavā yanakoṭa koheda miṭi vunē koheda ussanē. hæbæyi unvahansēṭa iradhi balayak tibuṇā. ēka unvahansē karē ehema pāvicci karē næha. lōkayāṭa ehāpata yamak pāvicci karā nam ē vidila pættakin tiyalā svabhāvika jīvitaya gata kaḷā. lōkaya haṭa ehapataṭa mē kanda rattaran vēvā kiyanavā rattan vēvā kiyalā rattan karanna balayak tibuṇā iradi balayak.
그런 이야기는 문학가의 문학책에나 있습니다. Buddha께서는 마지막 무렵 'Ānanda, 지팡이를 가져오너라' 하셨습니다. 여든 살이 되어 지팡이를 짚고 여러 yojana를 걸어 Malla 왕들의 Kusinārā로 가셔야 했습니다. 지팡이를 짚고 두 다리로 걸어가셨습니다. 어디가 낮아졌습니까? 지팡이를 짚고 조금 가시다가 'Ānanda, 피곤하구나, 잠시 앉겠다' 하셨습니다. 가시는 길에 열여섯 군데에서 앉으셨다고 합니다. 어디가 낮아졌고 어디가 높아졌습니까? 물론 그분께는 iddhi의 힘이 있었습니다. 그러나 그분은 그것을 그렇게 쓰지 않으셨습니다. 세상 사람 너머의 것이 있었지만 그것은 접어 두고 자연스러운 삶을 사셨습니다. 이 산을 금이 되라 하면 금이 되게 할 iddhi의 힘이 있었습니다.
mē kaya prāṇavat ēvā kiyalā prāṇavat karaganna balayak nættē næha. hicca ṭikak karanna puḷuvan kenāṭa anna paturati bāhaya vatura ṭikak gēnna kiyanna deyak næhæ. vatura ṭikak mævavā kiyana nam vatura ṭikak kṣaṇayakin mævenavā. metana lakṣayak innā lakṣayaṭama vatura vǣvā kivvā jala kan̆dan galā innipāta hari pennanna puḷuvan kiyalā. vavanna puḷuvan. ēṭa ānanda hāmuduruvanṭā svabhāva lōkayen vatura ṭikak genak denakama kapāsī vasagena hiṭiyā misā kānanda vatura ṭikak aran inna giya ara væḍagatta nē. mokada ē hæma mohotak gānēma kenekuṭa yahapatak bæluvā. dæn api dakinna næti budupiyāṇan vahansē dakinnē. apiṭa hæn̆gavicca pæti. pipāsita budupiyāṇan vahansēṭa vatura ṭikak dīmē pina avaśyaka tiyunam ehema ānanda hāmuduruvangē væḍē sampūrṇa karaganna. budurajāṇan vahansē iradi balen vatura māḷa kivva taraka hari.
이 몸이 살아나라 하면 살아나게 할 힘이 없지도 않았습니다. 그만큼 할 수 있는 분에게 Ānanda에게 물 좀 떠 오라고 할 필요가 없었습니다. 물이 생겨라 하시면 한순간에 물이 생깁니다. 여기 십만 명이 있으면 십만 명 모두에게 물이 생겨라 하시면 물줄기가 흘러넘치게 보여 주실 수도 있습니다. 그런데도 Ānanda 스님이 자연에서 물을 떠다 드릴 때까지 목마름을 참고 기다리셨고, Ānanda에게 물을 떠 오게 하는 일을 시키셨습니다. 왜냐하면 매 순간 누군가에게 좋은 것을 살피셨기 때문입니다. 우리가 보지 못하는 Buddha, 우리에게 숨겨진 면을 보아야 합니다. 목마른 Buddha께 물을 드리는 puñña가 필요했기에, Ānanda 스님의 일을 온전히 이루게 하려 하셨습니다. Buddha께서 iddhi의 힘으로 물을 만드셨다고 해도 그 나름 이치에는 맞았을 것입니다.
ānanda hāmuduruvō haya māsayak utsāha kaḷā budurajāṇan vahansē piruvam pāṭa passē arihat pat venna. occara dharma bhāṇḍāgārika velā budurajāṇan vahansē ḷan̆ga ætu ānanda hāmuduruvanṭa haya māsayak gata vuṇā arihatyaṭa pat venna. etakoṭa bādhaka tibilā nædda tun māsē a o tun māsayak māsa tunak gata vuṇānē. itin eccara kālayak gata vuṇā. dæ māsa gaṇan gata venna avaśyatāvayak tibuṇada mē gulu dē gihillā havatvenna arihatayaṭa pat venna puḷuvan sāmānyat hētu tibunam occara dharmaya piḷiban̆da siyalu ākārayen dæravīmak darāgena hiṭapu budurajāṇan vahansēṭa æpasthāna karagena hiṭapu ānanda hāmuduruvanṭa tavat aḍupāḍuvak tibicca nisā sampūrṇa karanna ōna nisā idanēda budurajāṇan vahansē kaṭa iḍa dunnē. ehenam lovturā budupiyāṇan vahansē namakaṭa siyalu āvatēva karanna maṭa læbēvā kiyana prārthanāva mudun pat novuṇā nam ehema unvahansēṭa vikṣiptatāvaya balapānavā ariya karaganna ōna.
Ānanda 스님은 Buddha께서 parinibbāna에 드신 뒤 arahant가 되려고 여섯 달을 애썼습니다. 그만큼 dhamma의 창고지기가 되어 Buddha 곁에 있던 Ānanda 스님이 arahant가 되는 데 여섯 달이 걸렸습니다. 그렇다면 걸림돌이 없었겠습니까? (누가 석 달이라고 하자) 아, 석 달이 걸렸지요. 그렇게 오래 걸렸습니다. 몇 달이 걸릴 까닭이 있었습니까? 보통이라면 몇 걸음 걷는 사이에 arahant가 될 수 있었을 겁니다. 그만큼 dhamma를 모든 면에서 지니고 Buddha를 모셨던 Ānanda 스님에게 아직 모자람이 있었고 그것을 채워야 했기 때문에 Buddha께서 그 기회를 주신 것 아닙니까? 그러니 lokuttara Buddha께 모든 시중을 들게 해 달라는 바람이 이루어지지 않았다면 그분께 흩어짐이 미쳐 arahant가 되는 데 걸림이 되었을 것입니다.
ehenam lovturā budupiyāṇan vahansēṭa upasthāna kirīmē antima upasthānaya pipāsayaṭa vatura ṭikak dena antima ēka budurajāṇan vahansē karaganna giyā nam ehema ara upasthāyakayāgē upasthānayaṭa pæduma piṭu venavā. pu kapūrṇa vennē næ. ē nisā budurajāṇan vahansē pipāsaya vivagena ānanda giha vaturiyaganna kiyalā antima vaturalā ānanda hāmuduruvangen gattā. mokada balāporot veja pæma sampūrṇa venna nam ēka ehema venna ōnē. etan minissu dakinnē næhæ minissu kalpanā karanavā buduhāmuduruvō kiyannē sāmānya kenek antimaṭa vatura ṭikat illagenna bivvē svabhāvikat ekma oba kenek nemeyi. mē ādī vaśayen yathārthaya tōraganna bæru nigamanaṭa bayanavā. ē vagēma svāmīn vahansa dharmatāvaya dharmatāvaya kiyana āśvādaya nisā api midaṭa pat velā tiyennē. ē dharmatāvaya ājiniva æti dænagænīma san̆dahāmayi mē ēkamayi ē siyalu dēma pennanna ōnē. lovturā budu vunat mē lōkē svabhāvaya mēkayi. ē ayaṭat mē svabhāvaya enavā. ēka pennanna ōnē.
그러니 lokuttara Buddha를 모시는 마지막 시중, 목마름에 물을 드리는 마지막 시중을 Buddha께서 스스로 하셨다면 그 시자의 시중에 대한 바람이 어긋나 온전해지지 않았을 것입니다. 그래서 Buddha께서는 목마름을 참으시며 'Ānanda, 가서 물을 떠 오너라' 하시고 마지막 물을 Ānanda 스님에게서 받으셨습니다. 바람이 온전해지려면 그렇게 되어야 했기 때문입니다. 사람들은 그것을 보지 못하고, Buddha도 보통 사람이다, 마지막에 물 한 모금도 달라고 해서 마셨으니 그저 자연스러운 한 사람일 뿐이다 하는 식으로 참모습을 가려내지 못한 결론에 빠집니다. 또 스님, dhammatā, dhammatā라는 말의 맛 때문에 우리가 헷갈려 있습니다. 그 dhammatā를 바로 알게 하려고 그 모든 것을 보여 주어야 했습니다. lokuttara Buddha라도 이 세상의 성질은 이렇다, 그분들에게도 이 성질이 온다는 것을 보여 주어야 했습니다.
itin mē vagē etakoṭa yamkisi kenek ehema pætumak patanavā nam dakinna ōnē hon̆da pættē pætta nemeyi. anna ara kalābhu kiyana raja raja kenek velā inna kālē bōsatāṇan vahansē tavusayaka velā inna kālē anik aya satkāra karanaṭa nihan̆ḍayi. ēvaṭa uddāma vennet næhæ. mona tāpasaya dahuva mama śāntivādī tāpasayek kivvahama śāntiya mama pennannam kiyalā atta kæpuvā, kana kæpuvā ē nāhe kæpuvā kakul kæpuvā etakoṭa tavat śānta vādī. tavat śāntiya tiyena atē. itin oya vidihaṭa āhā vada dunnā. itin maharaja attalavat, payavalavat, nāheyavat, kanvalavat neveyi magē śāntiya magē hadavata. ehema ṭikakā pakuvaṭa yanna ænnahama lē bamana dālā unvahansē etana kaḷuṭiya kaḷā. menna meban̆du avasthāvaka pavā mē śāntiya kaḍa karanna næti uttamayayi lovturā budu vennē ehenam mahat ehema kenek venna ōnē kiyalā hitana anna bohoma van̆dinna navæn̆du ban̆dina vaṭinavā eya adahasin ara budubhāganavā.
그러니 누가 그런 바람을 바란다면 좋은 면만 보아서는 안 됩니다. Kalābu라는 왕이 있던 때, bodhisatta가 tāpasa였을 때, 남들이 받들어도 잠자코 있고 그것에 들뜨지도 않았습니다. 왕이 '무슨 tāpasa냐' 하니 '나는 khanti를 말하는 tāpasa(Khantivādī)입니다' 했고, 그러자 왕이 '네 khanti를 보여 주마' 하며 손을 자르고 귀를 자르고 코를 자르고 다리를 잘랐습니다. 그래도 그는 여전히 khanti를 말하며 khanti가 있었습니다. 그렇게 괴롭혔습니다. '대왕이여, 내 khanti는 손이나 발이나 코나 귀에 있지 않고 내 가슴에 있습니다.' 그러자 왕이 가슴을 걷어차니 피를 토하며 그분은 거기서 숨을 거두셨습니다. 이런 때에도 khanti를 깨뜨리지 않는 뛰어난 이가 lokuttara Buddha가 됩니다. 그런 사람이 되어야 한다는 생각 없이, 크게 절 받고 받들어진다는 생각으로 Buddha 됨을 바라서는 안 됩니다.
anna budubhava pætuū uttamayangē śāntiya tarama venna mehema ehenam madhuruvē kanavā ivasaganna bæruva ōtana maṭa monavā budu pāvada kiyalā nam poḍḍak hitannakō. yathārthaya balanna ōna vena ehenam issellā mama magē æn̆gē kana madhuruvaṭa talanna nætuva bēraganna ōnē. ma budubhāpattanam tava lābha budubhāpatana bōdhisatvayā mama issellā mama madhuruvek æn̆gē ū maranna nætivat bērena tattvayaṭa magē śāntiyama purudu karagannavā kiyalā paṭan ganna ōnē. oya paṭan ganna ī etana in̆dan nemeyi paṭan gannē. ara mahēśasāya buduvaraṇan vahansēlāgē uttarītara guṇa gæna uttarītara śrēṣṭhatvayan gæna minissungē vandanāmāna pūjā satkāra gæna sāhitya pot liyā tiyenavā. oya sāhiya pot kiyavalā balalā
Buddha 됨을 바란 뛰어난 분들의 khanti가 그 정도라면, 지금 내 몸을 무는 모기 하나도 못 참는 내가 무슨 Buddha 됨을 바라나 하고 조금 생각해 보십시오. 참모습을 보아야 합니다. 그렇다면 먼저 내 몸을 무는 모기를 때려죽이지 않고 견뎌야 합니다. Buddha 됨을 바란다면, Buddha 됨을 바라는 bodhisatta로서 먼저 모기가 몸에 앉아도 죽이지 않고 견딜 만큼 내 khanti를 익히겠다는 데서 시작해야 합니다. 시작은 거기서 하는 것이지 다른 데서 하는 것이 아닙니다. 위대한 Buddha들의 뛰어난 덕과 훌륭함, 사람들의 예배와 공양에 대해 문학책들이 쓰여 있습니다. 그 문학책들을 읽어 보고…