와하라까 코리아
CD012-08

CD012 · 8번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음

sammā tisaraṇa가 의지처다

සම්මා තිසරණ සරණයි.

ganna hun̆gāk vædagatma koṭasak tamayi a api rāgakkhayō nibbānaṁ, dvēśakkhayō nibbānaṁ, mōhakkhayō nibbānaṁ kiyalā nivana pennalā tiyenavā rāgak sē kirīma nivanayi, dvēśak sē kirīma nivanayi, mōhak sē kirīma nivanayi kiyalā. dæn nivan dækīmaṭa nam rāgaya

알아 두어야 할 아주 중요한 부분은 이것입니다. 'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'이라고 nibbāna를 보여 주셨습니다. rāga가 다함이 nibbāna요, dosa가 다함이 nibbāna요, moha가 다함이 nibbāna라고.

nivanayi kiyalā. dæn nivan dækīmaṭa nam rāgaya kṣēnna ōnǣ, dvēśayek sēvæyi mōhayek kṣē venna ōnē. nikanma kṣē karanna bæhæ. hētuphala dækkahamayi kṣē vennē.

이제 nibbāna를 보려면 rāga가 다해야 하고, dosa가 다하고 moha가 다해야 합니다. 그냥 다하게 만들 수는 없습니다. 까닭과 열매를 보았을 때 비로소 다하는 것입니다.

ehenam etakoṭa apiṭa dænaganna ōna rāgakṣaya karanavā nemeyi rāgakṣaya venavā.

그러니 우리가 알아야 할 것은, rāga의 다함은 우리가 '하는' 것이 아니라 '되는' 것이라는 점입니다.

ēkaṭa avaśya karana mūla dharma dæn api leḍē hon̆da karagannavā nemeyi. behet kivvahama leḍē hon̆da venavā.

그에 필요한 근본 dhamma도 그렇습니다. 우리는 병을 낫게 하는 것이 아닙니다. 약을 마시면 병이 낫는 것입니다.

menna mē vagē. leḍak tiyenakoṭa api leḍē æraganna behetak bonavā. leḍaya hon̆da karanavā nemeyi. beheta bonakoṭa leḍē hon̆da venavā.

바로 이와 같습니다. 병이 있을 때 우리는 병을 없애려고 약을 마십니다. 병을 낫게 하는 것이 아닙니다. 약을 마시면 병이 낫는 것입니다.

karanavayi venavayi kiyannē dekak.

'한다'와 '된다'는 서로 다른 두 가지입니다.

menna mē vagē dharma mārgaya dharmaya næmati auṣadhaya gannakoṭa rāgayē nævati rōgaya hon̆da venavā. dvēśayē nævati rōgaya hon̆da venavā. mōhaya næmati rōgaya hon̆da venavā. hon̆da vunāṭa passē dakinavā

이와 같이 dhamma의 길, dhamma라는 약을 먹을 때 rāga라는 병이 낫습니다. dosa라는 병이 낫습니다. moha라는 병이 낫습니다.

rōgaya hon̆da venavā. hon̆da vunāṭa passē dakinavā dæn maṭa pera rāgaya enavā. dæn ennē næha. pera dvēśayē enavā dæn ennē næ. pera mōhaya enavā. dæn ē mōhē ennē næ. ē kṣē velā.

나은 뒤에는 보게 됩니다. '전에는 rāga가 일어났는데 이제는 일어나지 않는다. 전에는 dosa가 일어났는데 이제는 일어나지 않는다. 전에는 moha가 일어났는데 이제는 그 moha가 일어나지 않는다. 그것이 다해 버렸다.'

anna tamanma dakina hariyak enavā. ēka kṣaya karanavā nemeyi. kṣaya venavā. leidē hon̆da karanavā nemeyi hon̆da venavā. anna ē vagē. itin mē vagē api dækaganna ōnē etakoṭa

바로 스스로 보게 되는 부분이 옵니다. 그것은 다하게 '하는' 것이 아니라 다하게 '되는' 것입니다. 병을 낫게 하는 것이 아니라 병이 낫는 것, 바로 그와 같습니다.

vagē. itin mē vagē api dækaganna ōnē etakoṭa ēkaṭa avaśya karana mārgayama tamayi tōrāganna ōnē. dæn apiṭa velā tiyennē hun̆ga api

그러니 이렇게 보아야 하고, 그에 필요한 길 자체를 골라야 합니다.

ōnē. dæn apiṭa velā tiyennē hun̆ga api balāporottu vennē rāgayak enavanē mēka næti karaganna ōnē. dvēśayak enavā mēka mæḍa pavatvanna ōnē. api ē oya vidihaṭa eka hari amāruven karanna hadana væḍak hæṭiyaṭa karanna hadanavā. siddha venna ōna dē siddha karanna hadanavā.

그런데 지금 우리에게 벌어진 일은 이렇습니다. 우리는 흔히 'rāga가 일어나니 이것을 없애야 한다, dosa가 일어나니 이것을 눌러야 한다'고 기대합니다. 우리는 그것을 아주 힘들게 해내야 하는 일처럼 하려 듭니다. 저절로 일어나야 할 것을 억지로 일으키려 듭니다.

itin metandi api dakinna ōna yamak siddha vena vennē kohomada?

그러니 여기서 우리가 보아야 할 것은, 어떤 일이 어떻게 일어나느냐 하는 것입니다.

dæn rāgaya ayin karanna hæbæyi ayin venavā. ē kohomada vennē? anna ēka tamayi atyāvaśyama kramaya. api oya ṭika

우리는 rāga를 없애려 하지만, 실은 rāga가 없어지는 것입니다. 그것은 어떻게 일어날까요? 바로 그것이 가장 꼭 필요한 방법입니다.

atyāvaśyama kramaya. api oya ṭika tōrāgattā nam apiṭa ōken puḷuvankamak læbenavā. hariyaṭama ārya mārgaya tōrāganna.

그것들을 제대로 가려 안다면 거기서 힘을 얻습니다. ariya의 길을 정확히 고르십시오.

ārya mārgaya nævati dharma auṣadhaya anugamanaya karuvahama etandi siddha viya yutu deyak tamayi oya kiyana kāraṇaya.

ariya의 길이라는 dhamma의 약을 따르면, 거기서 일어나야 할 것이 바로 앞서 말한 일입니다.

ehenam api dakinna ōnē ēka siddha karagannavā nemeyi siddha venna mokakda væḍiya yutu mārgaya kiyalā. kohomada balanna ōnē kohoma bæluvotda ēka vennē. anna daham auṣadhaya gattā vennē anna ē ṭika hariyaṭa karagattot.

그러니 우리가 보아야 할 것은, 그것을 일으키는 것이 아니라 그것이 일어나도록 어떤 길을 닦아야 하는가, 어떻게 보아야 하고 어떻게 보면 그것이 일어나는가 하는 것입니다. 그것들을 제대로 해내면 바로 dhamma의 약을 먹은 것이 됩니다.

itin daham auṣadhaya gannavā kiyannē dæn api dænaganna ōnē menna mehema deyak.

그러니 dhamma의 약을 먹는다는 것에 대해 우리가 알아야 할 것은 이런 것입니다.

noyek novēek aramuṇu mul karagena dæn [goravanavā] hitaṭa ena aramuṇak mul karagena aramuṇehi api visin bæhæganna nigamanayak tiyenavā. aramuṇa piḷiban̆da apē dænīmak tiyenavā.

이런저런 대상을 바탕으로, 마음에 오는 대상을 바탕으로 [코 고는 소리] 그 대상에 대해 우리가 내리는 결론이 있습니다. 대상에 대한 우리의 앎이 있습니다.

monavak hō aramuṇak āpuvahama pr̥thagjana gati lakṣaṇa hō nætnam sasara pævætmē gati lakṣaṇa anuva, avidyāvē tr̥ṣṇāvē gati lakṣaṇaya anuva ē āpu aramuṇaṭa api piḷituru dakvannē ekō ælīm vaśayen. ēkō gæṭīm vaśayen. ekkō mulā vaśayen.

어떤 대상이든 오면, puthujjana의 성질, 곧 saṃsāra를 이어 가는 성질, avijjā와 taṇhā의 성질에 따라 우리는 그 대상에 반응합니다. 들러붙거나, 부딪치거나, 홀리는 방식으로요.

aramuṇu vena eka vaḷakvanna bæ. æhæṭa rūpa eka, kanaṭa śabda ena eka, nāsayaṭa gandha ena eka, divaṭa rasa ena eka, kayaṭa pahasa ena eka, hitaṭa hitivili ena eka ēka nemeyi navatvannē.

대상이 오는 것은 막을 수 없습니다. 눈에 형상이 오는 것, 귀에 소리가 오는 것, 코에 냄새가 오는 것, 혀에 맛이 오는 것, 몸에 닿음이 오는 것, 마음에 생각이 오는 것—그것을 멈추는 것이 아닙니다.

ēvā enakoṭa api ḷan̆ga avidyāva kiyalā yamkisi koṭasak tibuṇa nam ē nisā apiṭa apiṭa karanna bæri ekak siddha venavā oya atarē.

그것들이 올 때 우리에게 avijjā라는 어떤 부분이 있다면, 그 때문에 그 사이에 우리가 어찌할 수 없는 일이 일어납니다.

ē aramuṇa piḷiban̆dava ekkō api apiṭa ætivena adahasa ælīm sahagatayi. [goravanavā] ekkō gæṭīm sahagatayi. ekkō mulāvīm sahagatayi.

그 대상에 대해 우리에게 생기는 생각이 들러붙음과 함께하거나, [코 고는 소리] 부딪침과 함께하거나, 홀림과 함께합니다.

ælīma nisā ælīmaṭa praticāra karanna. anna ælīmen sakas karannā vū saṁkāra ipadavanna hētu.

들러붙음 때문에 들러붙음에 따라 반응하게 됩니다. 바로 그것이 들러붙음으로 짓는 saṅkhāra를 일으키는 까닭입니다.

ælīmak æti vuṇā nam ælīmaṭa anukūlava hitanna kiyanna karanna api peḷam̆benavā. gæṭīmak æti vuṇā nam gæṭīmaṭa anuva hitanna kiyanna karanna peḷam̆benavā. mulāvak æti vuṇā nam mulāvaṭa anuva hitanna kiyanna karanna peḷenavā.

들러붙음이 생기면 들러붙음에 맞게 생각하고 말하고 행동하도록 이끌립니다. 부딪침이 생기면 부딪침에 맞게 생각하고 말하고 행동하도록 이끌립니다. 홀림이 생기면 홀림에 맞게 생각하고 말하고 행동하도록 이끌립니다.

ehenam hitanna kiyanna karanna peḷam̆bennē ælīmak æti vunot, gæṭīmak æti vunot mulāvak æti vunot

그러니 생각하고 말하고 행동하도록 이끌리는 것은 들러붙음이 생기거나, 부딪침이 생기거나, 홀림이 생길 때입니다.

aramuṇu navattanna apiṭa bæha.

대상을 멈출 수는 없습니다.

ena ena aramuṇa piḷiban̆dava æti vuṇa ælīmak ætivenavā nam anna ēkaṭayi pratikarmaya hoyāganna ōnē.

오는 대상마다 그에 대해 들러붙음이 생긴다면, 바로 그것에 대한 처방을 찾아야 합니다.

etakoṭa ælīma kṣaya velā giyā nam ælīmen karana hik hituvillā kriyāvak katāvak venavā dæn æti venna hētu næ.

그래서 들러붙음이 다해 사라졌다면, 들러붙음으로 하던 생각, 행동, 말이 이제는 생길 까닭이 없습니다.

gæṭīmaṭa hētu næti velā kiyanna. gæṭīma nisā haṭagannakaṭa kriyāvaṭa katāva hētu matu vennē nætnam hitilak kriyāvak katāvak vidyāmānaya vennē næ. gæṭīm sahagata

부딪침의 까닭이 사라졌다면, 부딪침 때문에 생기던 생각, 행동, 말의 까닭이 드러나지 않으니 생각도 행동도 말도 나타나지 않습니다. 부딪침과 함께하는 것들이요.

mulāva næti velā giyānam mulāven matuvena hituvillak kriyāvak katāvak matu vennē nǣ.

홀림이 사라졌다면 홀림에서 나오는 생각, 행동, 말이 드러나지 않습니다.

ehenam metandi apiṭa avaśya vennē ælīmaṭa, gæṭīmaṭa, mulāvaṭa hētu vena aramuṇak enakoṭa apē hitavaṭa bæn̆dennē ē ælīmaṭa, gæṭīmaṭa, mulāvaṭa kiyana eka mulāvaṭa pat vennē matu velā ennē. yamak hariyaṭa dækē næti nidan.

그러니 여기서 우리가 알아야 할 것은 이렇습니다. 들러붙음, 부딪침, 홀림의 까닭이 되는 대상이 올 때 우리 마음이 그 들러붙음, 부딪침, 홀림에 묶이고 홀림에 빠져 그것들이 드러나는 것은, 무언가를 제대로 보지 못했기 때문입니다.

ē ælīmaṭa tibicca hētuva mokakda kiyalā dækka nam. gæṭīmaṭa hētuva mulāvaṭa hētuva dækka nam ælīmaṭa gæṭīmaṭa mulāvaṭa tibicca avaśyatāvaya mūla dharmaya nætivelā yanavā.

그 들러붙음의 까닭이 무엇인지 보았다면, 부딪침의 까닭과 홀림의 까닭을 보았다면, 들러붙음, 부딪침, 홀림이 일어날 필요, 그 근본 dhamma가 사라집니다.

menna mēkayi karaganna ōnakama tiyennē.

바로 이것을 해내야 합니다.

aramuṇa næti karanna bæhæ. dæn kavuru hari baninavā. bina eka næti karanna apiṭa bæhæ. bahinava apiṭa taraha enavā. anna ē taraha yana eka næti karagattot api dinuvā.

대상을 없앨 수는 없습니다. 누군가가 욕을 합니다. 욕하는 것을 우리는 없앨 수 없습니다. 욕을 들으면 화가 납니다. 그 화가 나는 것을 없앤다면 우리가 이긴 것입니다.

taraha yana ekaṭa api iḍavā tibuṇā nam ēkaṭa hētu tibuṇanam taraha manasak apiṭa æti vunā anna dvēśa sahagata viññāṇayak pahaḷa venavā.

화가 날 여지를 우리가 두었다면, 그 까닭이 있었다면, 화난 마음이 생겨 바로 dosa와 함께하는 viññāṇa가 나타납니다.

etakoṭa apiṭa nikan inna bæha. ē viññāṇayaṭa tanu hitannayi kiyannayi perannayi api vahinakoṭa apiṭa hitenavā bænnavot bayinna bænnot gahanna bænnot sōka venna saṁvēganna mē vidiṭa ēkaṭa monavāhari kampāvak ēkaṭa praticārayak daknna hētu venavā.

그러면 가만히 있을 수 없습니다. 그 viññāṇa에 맞게 생각하고 말하고 하려 듭니다. 욕을 들을 때 우리는 생각합니다. 욕하면 맞받아 욕하자, 욕하면 때리자, 욕하면 슬퍼하고 마음 아파하자—이렇게 거기에 어떤 흔들림, 어떤 반응을 보일 까닭이 됩니다.

etakoṭa dūṣitāntamen hitanna kiyanna karanna api peḷamenavā.

그러면 더럽혀진 마음으로 생각하고 말하고 행동하도록 이끌립니다.

itin mēka dūta vidihaṭa hitanna epā kiyanna epā karanna epā hira karagena hiṭavan kivvaṭa mēka hariyannē næ.

그러니 '이것을 더럽혀진 식으로 생각하지 마라, 말하지 마라, 하지 마라, 꾹 누르고 있어라' 해도 이것은 해결되지 않습니다.

anna ēka tamayi budu dahamen pratiphalaya gannē mēvā hira karagena inna kiyana eka nemeyi. mēvā karanna kiyana ekat nemeyi. bænnahama bayinna kiyana ekat gahanna kiyana ekat nemeyi kiyanna. ēvā hira karannē tada karagena inna kiyana ekak nemeyi kiyannē. api ē velāvēdī api

Buddha의 dhamma에서 열매를 얻는다는 것은 이것들을 억누르고 있으라는 것이 아닙니다. 이것들을 하라는 것도 아닙니다. 욕을 들으면 맞받아 욕하라거나 때리라는 것도 아닙니다. 억누르라는 것도 꽉 참고 있으라는 뜻이 아닙니다.

nemeyi kiyannē. api ē velāvēdī api dakinna ōnē. æyi maṭa baninna hitennē bahinakoṭa æyi maṭa gahanna hitennē bahinakoṭa monavāhari āvaṭak anitya aramuṇak enakoṭa īṭa viruddhava praticāra dakvalā ēkaṭa gæṭenna hitennē æyi?

그때 우리가 보아야 합니다. 욕을 들을 때 왜 나는 욕하고 싶어지는가? 욕을 들을 때 왜 나는 때리고 싶어지는가? 덧없는 대상이 올 때 왜 그에 맞서 반응하며 부딪치고 싶어지는가?

māgē manasa tuḷa ē aramuṇa enakoṭa ēka daranna hētuvak tiyenavā. mama kæmati nǣ kiyanavaṭa.

내 마음 안에 그 대상이 올 때 그것을 붙들게 하는 까닭이 있습니다. 내가 그것을 좋아하지 않는다는 것입니다.

ē nisā tamayi mama kæmati næti nisā tamayi mama ēkaṭa viruddhava kriyātmaka kriyāk gannē.

그 때문에, 내가 좋아하지 않기 때문에 그에 맞서 무언가 행동을 하는 것입니다.

bayinavaṭa kæmati nǣ. kæmati næti kenāṭa vayinakoṭa inna bæ. dæn eyāṭa siddha venavā ēkaṭa monavāhari væḍapilak karanna ōnē ēken navatinna.

욕먹는 것을 좋아하지 않습니다. 좋아하지 않는 사람은 욕을 들을 때 가만히 있을 수 없습니다. 이제 그는 그것을 멈추게 하려고 무언가 대책을 세워야 하게 됩니다.

bæma natara karaganna. ohuṭa siddha venavā monavāhari ēkaṭa avaśya karana væḍapilak karanna.

욕을 멈추게 하려고요. 그는 그에 필요한 어떤 대책을 세워야 하게 됩니다.

mama kohomada ē væḍuvama natara karagannē kiyalā eyā ēkaṭa anuva hitanavā.

'나는 어떻게 그 욕을 멈추게 할까' 하고 그는 그에 맞춰 생각합니다.

ē velāvēdī eyāṭa kramayak nætnam ehema mēkaṭa bayina næti karanavā mama mokaṭa binna ōnē. āyē maṭa nobanainna muṭa baninna ōnē. ekkō āyē maṭa novanainna mulaṭa gahanna ōnē. næ āyē maṭa nobennagē hadipat karanna kaṭaya æda karanna ōnē goḍu karanna ōnē maṭa puḷuvan nam ehema ekaṭa mama ēka hari karanavāmaṭa menna ēkō baya gannanavā. menna mehema api gannavā praticāra dakvana kramayak.

그때 그에게 마땅한 방법이 없으면 이렇게 생각합니다. '이 욕을 없애야지, 내가 왜 욕을 먹어야 하나. 다시는 나에게 욕하지 못하게 이놈에게 욕해야 한다. 아니면 다시는 욕하지 못하게 아예 때려야 한다. 아니면 다시는 욕하지 못하게 혼내 주고, 입을 비뚤어지게 하고, 벙어리로 만들어야 한다. 할 수만 있다면 그렇게 해서라도 바로잡겠다.' 아니면 겁을 줍니다. 이렇게 우리는 반응하는 방법을 택합니다.

menna mē nisā tamayi sasara pævætmaṭa hētu vena anātha venna hētu vena saṁkhāra goḍanægennē.

바로 이 때문에 saṃsāra를 이어 가는 까닭, 의지할 데 없게 되는 까닭이 되는 saṅkhāra가 쌓이는 것입니다.

ē bayinaya eka maṭa praśnayak novunānam dæn maṭa ganna tīraṇayakut ganna oya dē karanna.

그 욕이 나에게 문제가 되지 않았다면, 이제 내가 무슨 결정을 내리고 그런 일을 할 까닭이 있겠습니까.

ganna tamāyi moka.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna praśnē ivarayi.

그러면 문제는 끝납니다.

ehenam menna metenṭa patvenna puḷuvan nam tamayi budu dahama pratiphalaya hamba vunē.

그러니 여기에 이를 수 있다면 그때 비로소 Buddha의 dhamma의 열매를 얻은 것입니다.

lōkē bayina eken tora karanna budu dahamak nǣ.

세상에서 욕하는 일을 없애 주는 Buddha의 dhamma는 없습니다.

bayina kenā bahinakoṭa ēka maṭa vadinnē nætnam. anna etana budu dahama pratiphalaya hambavunā.

욕하는 사람이 욕할 때 그것이 나에게 닿지 않는다면, 바로 거기서 Buddha의 dhamma의 열매를 얻은 것입니다.

ælenna hētu kārakayak enakoṭa ælīmak ennē nætnam. anna buddhāma pratiphala hamba velā.

들러붙게 하는 까닭이 올 때 들러붙음이 일어나지 않는다면, 바로 Buddha의 dhamma의 열매를 얻은 것입니다.

mulā karanna hētukārayak enakoṭa mulā vennē nætnam. mulāva matu vennē nætnam ehema ekak. anna buddhahama pratiphalaya hamba velā.

홀리게 하는 까닭이 올 때 홀리지 않는다면, 홀림이 드러나지 않는다면, 바로 Buddha의 dhamma의 열매를 얻은 것입니다.

itin api balāporottu vennē budu dahamen ehema karannē nemeyi. mēka maṭa bayinavā. kohoma harimagē banima næta karaganna puḷuvan nam anna æyi balāporottu vena eka.

그런데 우리가 Buddha의 dhamma에서 기대하는 것은 그런 것이 아닙니다. '이 사람이 나에게 욕을 한다. 어떻게든 나에 대한 욕을 없앨 수만 있다면'—바로 이것이 우리가 기대하는 것입니다.

met varalā hari kamak nǣhæ. met vanṭa ma bayinnē nætnam hari. anna api hitā ainnē ekak.

'mettā를 닦아서라도 상관없다. mettā 덕분에 나에게 욕만 안 하면 된다.' 바로 이것이 우리가 생각하고 있는 것입니다.

ārya āryayan tuḷa dækiya yutu.

ariya들에게서 보아야 할 것은 이렇습니다.

edat bænnā. edā maṭa ridunā. ada bayinavā. ada maṭa ridennē næ. anna ehema ekak enavānam anna nivan maga hamba velā.

'그날도 욕을 들었다. 그날 나는 아팠다. 오늘도 욕을 듣는다. 오늘은 아프지 않다.' 바로 그런 것이 온다면, nibbāna의 길을 얻은 것입니다.

edā bænapa eka ada maṭa gahanavā. hæbæyi edā bayinakoṭa maṭa hariyaṭa hin̆dunā. ada maṭa gahanakoṭa hitennē næ. anna ehema ekakvānam anna budu dahama tuḷin mānasikatvaya væḍilā.

'그날 욕하던 사람이 오늘은 나를 때린다. 그런데 그날 욕할 때는 몹시 아팠는데 오늘 맞을 때는 마음에 걸리지 않는다.' 바로 그렇게 되었다면, Buddha의 dhamma를 통해 마음가짐이 자란 것입니다.

namut api etakoṭa dæn hoyannē ōka nemeyi. met varalā met varalā aru maṭa ādarayen āyasarayak maṭa yaṭat velā hiṭiyanē. malla ḷan̆gaṭa enu danagahana tattvayaṭa pat karanna kramayak tibuṇā. anna buddhahama prativalana maṭa hambavelā kiyalā api hitāē.

그러나 우리가 지금 찾는 것은 그것이 아닙니다. 'mettā를 닦고 닦았더니 저 사람이 나에게 다정해져서 다시 나에게 고개를 숙였다. 내 곁에 와서 무릎 꿇게 만드는 방법이 있었다. 바로 Buddha의 dhamma의 열매를 얻었다'고 우리는 생각합니다.

budu dahamē pratiphalaya kiyannē ehema ekak.

Buddha의 dhamma의 열매란 이런 것입니다.

pera mana vaḍana rūpa dakinakoṭa ælīmak æti venavānam. āsāvak ællamak æti vuṇānam adat ē manavaḍana rūpa īṭa væḍi ēvā dækkā. maṭa ehema āsāvak ælmak ennē nǣnē kiyalā tattvayaṭa mānasikatvayak gonnæguṇa nam kiyi budu dahamen vaṭinā pratiphalayak maṭa hambavelā tiyenavā.

전에는 마음에 드는 형상을 볼 때 들러붙음이, 바람과 애착이 생겼는데, 오늘은 그런 마음에 드는 형상, 그보다 더한 것들을 보고도 '나에게 그런 바람이나 애착이 오지 않는구나' 하는 마음가짐이 쌓였다면, Buddha의 dhamma에서 값진 열매를 얻은 것입니다.

ē maṭa bayinakoṭa hari amāruyi. ivasanna bæ. ada maṭa bayinavā æṭa væḍiyi. ē vunaṭa maṭa edā tiyena ada tē gānakvat. ēka nikan kavuruhari katā karanavā vagē vitarayi maṭa ohu kiri tarahak ennet næ. ohu koccara væna kiyalā maṭa hinnet næ.

'전에는 욕을 들으면 몹시 힘들었고 참을 수 없었다. 오늘은 그보다 더 많이 욕을 듣는다. 그래도 그날 겪던 것의 한 조각만큼도 없다. 그저 누군가 말하는 소리일 뿐이고, 조금도 화가 나지 않는다. 그가 얼마나 욕했는지조차 마음에 남지 않는다.'

ehema śāntiyak maṭa læbuṇā kivva. anna nivan śāntiya nivīmē śāntiya kiyannē onna ohoma ekak.

그런 평온을 얻었다면, 바로 그것이 nibbāna의 평온입니다. 꺼짐의 평온이란 바로 그런 것입니다.

etakoṭada dæn bayinḍa inna eka bayinnē nætuva giyāṭa passē maṭa tarahaya næti eka ōka kāṭat tiyena ekak.

그런데 욕하던 사람이 욕하지 않게 된 뒤에 나에게 화가 나지 않는 것—그것은 누구에게나 있는 일입니다.

kavuru hari bayinakoṭa taraha enavā. anē maṭa samāṭa passē kavada tavat samanna nǣhæ kiyalā nam ehema kamā kramayak vunot minihāgē taraha vennē næha ṭahā taraha ennē næhæ. ēka sāmānya minihāgē hæṭennē.

누군가 욕하면 화가 납니다. 그런데 그가 '제발 용서해 주세요, 다시는 욕하지 않겠습니다' 하고 용서를 빈다면 그 사람에게는 화가 나지 않습니다. 그것이 보통 사람의 모습입니다.

ēkaṭa āryayangē hæṭiya aya ēka koyi minihāgetda hæṭiyennē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bænapa eka ævidinan samāva gattā nam mīṭa passē mama bayinnē nǣha kivvā nam anē maṭa samā vennē. mīṭa passē mama oyā kavadā bayinnē næha. ē jātiya pratiphalayak hambavunā nam ehema ēka mē sāmānya minihat kampāva novena tænak.

욕하던 사람이 와서 용서를 빌며 '이제부터는 욕하지 않겠습니다, 제발 용서해 주세요, 앞으로 당신에게 결코 욕하지 않겠습니다' 했다면, 그런 결과를 얻었다면, 그것은 보통 사람도 흔들리지 않는 자리입니다.

vainikā bayina næti venat dæn sahanayak. bauddhatvaya tuḷa diyinavā kiyannē vainakā æyiṭa væḍiyannat dæn sahanayak. mokada koccara pænnam kampāven næt atayaṭa pat velā.

욕하던 사람이 욕하지 않게 되어서 얻는 안도만이 아닙니다. 불자로서 이긴다는 것은, 욕하는 사람이 그보다 더 욕해도 안도하는 것입니다. 왜냐하면 아무리 욕해도 흔들리지 않는 상태에 이르렀기 때문입니다.

menna mehema ekak tiyenavā. budu dahamē pratiphalaya kiyannē onna ōka matu kara gænīma.

이런 것이 있습니다. Buddha의 dhamma의 열매란 바로 그것을 드러내는 것입니다.

lōkayā bayin næti tattvayaṭa pat velā hiṭan ganna śāntiyak nemeyi buddha dahama kiyannē. lōkaya apiṭa viruddhatvayaṭa pat vennē nættatvayaṭa pat karalā labāganna śāntiyak nemeyi budu dahama kiyannē.

세상 사람들이 욕하지 않게 되어서 얻는 평온이 Buddha의 dhamma가 아닙니다. 세상이 우리에게 맞서지 않게 만들어서 얻는 평온이 Buddha의 dhamma가 아닙니다.

muḷu lōkē hæma tæninma enna paṭan gannavā hiṁgisā. hæbæyi ē ekakvat maṭa praśnayak novena tatvaṭa pat vunānam. magē manasē vikṣipta karanna bæri vuṇānam anna etana buduhāma pratiphalaya matuvelā.

온 세상 사방에서 해침이 몰려오기 시작해도, 그 가운데 하나도 나에게 문제가 되지 않는 상태에 이르렀다면, 내 마음을 흐트러뜨릴 수 없었다면, 바로 거기서 Buddha의 dhamma의 열매가 드러난 것입니다.

namut api ada ēkē yathārthayen api hitalā tiyennē nivana kiyalā hitannē nivīma kiyalā ēka dakinnē næti kara.

그러나 오늘 우리는 그것을 참모습대로 생각하지 않고, nibbāna라고, 꺼짐이라고 생각하면서도 그것을 보지 못하고 있습니다.

rāgakṣa sē vuṇā kiyalā kiyannē anna ēkayi. dvēśak sē vuṇā kiyannē ēkayi. mōhak sē vuṇā kiyannē ēkayi. nivana kiyannē ēkayi.

rāga가 다했다는 것은 바로 그것입니다. dosa가 다했다는 것도 그것입니다. moha가 다했다는 것도 그것입니다. nibbāna란 그것입니다.

nivanama nātayi kiyalā kiyanava nivana kiyannē anna evan gahaddī baniddī hiṁgi hiṁsā karaddī tamanṭa gæṭīmak ennē næti tattvayaṭa mānasa patvelā nam. anna nimi.

nibbāna라고들 말하는데, nibbāna란 바로 그렇게 때릴 때, 욕할 때, 해칠 때 자신에게 부딪침이 오지 않는 상태에 마음이 이른 것입니다. 바로 꺼진 것입니다.

anna nimukiya satya dænaganna ōnē.

바로 그 꺼짐의 참을 알아야 합니다.

dæn lī dekak aragena ēkaṭa hayiyen ætuilluvot mē lī deka rat venavā. tavat ætuluvot ginigannavā.

나무 두 개를 가져다 세게 비비면 두 나무가 뜨거워집니다. 더 비비면 불이 붙습니다.

hæbæyi mē mē liya vaturē dālā tiyalā gannavā polā tiyennē. dæn aturalā bala. koccara ætuluva sat vennet næhæ kirigannet næha. mokada lī deka pokupu nisā.

그런데 이 나무를 물에 담가 두어 흠뻑 젖었습니다. 이제 비벼 보십시오. 아무리 비벼도 뜨거워지지도 불이 붙지도 않습니다. 두 나무가 젖었기 때문입니다.

kriyāvaliya karagena yanavā. lī deka æti līmē kriyāvaliya karanavā. ara vēlā tiyennē lī deka tiyena vela kriyāvaliya tiyenakoṭa sat velā ginigannavā.

비비는 일은 계속됩니다. 두 나무를 비비는 일을 합니다. 전에는 두 나무가 마른 상태에서 그 일을 하니 뜨거워져 불이 붙었습니다.

peruvalī deka tiyenavā. ara kriyāvaliya dænut tiyenavā. eka eka atul venavā. hæbæyi rattayā giniganna satvaya nǣ. oya līpa karanna.

전처럼 두 나무가 있습니다. 그 비비는 일도 지금 있습니다. 서로 비벼집니다. 그런데 뜨거워져 불이 붙는 성질이 없습니다. 그 나무가 젖었기 때문입니다.

menna mē vagē dakinna ōnē. [ugura kǣrīma]

바로 이와 같이 보아야 합니다. [헛기침]

æsayi rūpayayi kiyana deka piḷiban̆da yathārthaya api dækkā nam etandi api dænagannavā ariyali kāṣṭayak velā tibuna hā samānava tibena eka yathā dharmayen ponavā. dharma jalāsayen ponavā.

눈과 형상이라는 두 가지의 참모습을 보았다면, 거기서 우리는 압니다. 마른 나무토막 같던 것이 참된 dhamma로 젖습니다. dhamma의 물로 젖습니다.

ken̆guvaṭa passē æhæt polā dharma jalāsayen rūpayak pon̆galā. dæn æhæyi rūpayayi koccaraṭa hæpuṇā ēken haṭagannē nǣhæ. ælīmak gæṭīmakkaṭa hētuvak haṭagannē næhæ. gæṭīmaṭa mula hētuvat ælīmak.

젖은 뒤에는 눈도 dhamma의 물에 젖고 형상도 젖었습니다. 이제 눈과 형상이 아무리 부딪쳐도 거기서 불이 일지 않습니다. 들러붙음이나 부딪침의 까닭이 생기지 않습니다. 부딪침의 뿌리가 되는 까닭도 들러붙음입니다.

ælīma haṭagattē nætnam gæṭīmaṭa hētu næha. mula allaganna æ dæn metandi api dakinna ōnē. æyi ælīmaṭa hētuvak ennē?

들러붙음이 생기지 않았다면 부딪침의 까닭도 없습니다. 뿌리를 붙잡아야 합니다. 이제 여기서 보아야 합니다. 왜 들러붙음의 까닭이 오는가?

api ē æsa dihǣ ē rūpayēdī dihā balāpu kramayak tiyenavā væradi ākalpaya. ē væradi ākalpayen balapu kramaya tiyena tākkalma apiṭa ōken bērenna bæ.

우리가 그 눈을, 그 형상을 바라보는 방식이 있습니다. 잘못된 태도입니다. 그 잘못된 태도로 보는 방식이 있는 한 우리는 거기서 벗어날 수 없습니다.

æhæ piḷiban̆da væradi ākalpayakin balanna purudu velā tiyenavā. rūpaya piḷiban̆da væradi ākalpayakin balanna purudu velā tiyenavā. tavin kiyana avidyā sahagatava æhæ piḷiban̆da balannat avidyā sahagatava rūpaya dihā balannat purudu velā tiyena tāttā. apiṭa puḷuvankamak næhæ. ē ælīmen bērenna ōna.

눈을 잘못된 태도로 보는 데 익숙해져 있습니다. 형상을 잘못된 태도로 보는 데 익숙해져 있습니다. 곧 avijjā와 함께 눈을 보고 avijjā와 함께 형상을 보는 데 익숙해져 있는 한, 우리는 그 들러붙음에서 벗어날 수 없습니다.

ē ælum karana dēval hoyā yana ē pasuba ham̆bā yana eken bērenna puḷuvan kamak. ēvaṭa viruddhatāvayan enakoṭa ēvaṭa gæṭīma ēkāntayēma hētu veyi.

들러붙는 것들을 찾아 그 뒤를 쫓는 데서 벗어날 수 없습니다. 그것들에 맞서는 것이 오면 반드시 부딪침의 까닭이 됩니다.

æhen rūpa pallā mana vaṭana āśvādayak labanna balāporottuva tiyenavā nam ē sāk ēkaṭa viruddha hæma dēkaṭama ohu viruddhayi. ohu gæṭenavā.

눈으로 형상을 보며 마음에 드는 맛을 얻으려는 기대가 있다면, 그에 맞서는 모든 것에 그는 맞섭니다. 그는 부딪칩니다.

kanen śabdayak ahalā mana vaḍana mihiriyāvak āśvādanna balāporottu tiyenavā nam ēkaṭa viruddha vena hæma ekakma ohuṭa karadarayak, bādhakayak. ohuṭa viruddhava nægenavā. bādhakaya jayagena esēva mama śravana madhuratvaya labanna ōnē.

귀로 소리를 들으며 마음에 드는 달콤함을 맛보려는 기대가 있다면, 그에 맞서는 모든 것이 그에게 성가심이요 걸림돌입니다. 그는 그에 맞서 일어납니다. '걸림돌을 이겨서라도 나는 듣는 달콤함을 얻어야 한다.'

nāsayayi, gandhayayi mul karennē gāna viññāṇayak haṭagannakoṭa āśvādayak suvan̆da læbīmē balāporottuvak tiyenavā nam. ē balāporottuva tiyena tākkal īṭa viruddha vena hæma ehekaṭama api viruddha velā gæṭilā. api pratikarmayak hoyanavā. næha upakramayak hoyenavā. ē viruddhatāvaya mæḍa pavatvāganna.

코와 냄새를 바탕으로 ghāna viññāṇa가 생길 때 좋은 향을 맛보려는 기대가 있다면, 그 기대가 있는 한 그에 맞서는 모든 것에 우리는 맞서 부딪칩니다. 처방을 찾습니다. 아니, 꾀를 찾습니다. 그 맞섬을 누르려고요.

mokaṭada? ara āśvādayaṭa tiyena balāporottuva nisā.

무엇 때문에? 그 맛에 대한 기대 때문입니다.

divaṭa rasayak aragena rasādaya balāporottu vena tākkal ēvā hon̆dayi kiyalā ganna tākkal īṭa viruddha deyak enakoṭa api hæma velēma īṭa viruddhava gæṭenavā.

혀로 맛을 보며 맛의 즐거움을 기대하는 한, 그것들이 좋다고 여기는 한, 그에 맞서는 것이 오면 우리는 언제나 그에 맞서 부딪칩니다.

gæṭalā mokada karannē? ælum karana prasādaya labā gænīmaṭama krama hoyanavā ē paspata ham̆bā yanavā. ēvaraṭa viruddhayana hæma dēkaṭama gæṭi gæṭiya ēkaṭa pratikarma hō hoya ēka mæḍa pavattāna pratikarama hē ē pasapata ham̆bā yanavā. anna ælīmaṭayi gæṭīmaṭayi ē pasapata ham̆bā venna hētuva.

부딪쳐서 무엇을 합니까? 들러붙는 즐거움을 얻을 방법을 찾으며 그 뒤를 쫓습니다. 그것에 맞서는 모든 것에 부딪치고 또 부딪치며, 그에 대한 처방이나 그것을 누를 처방을 찾아 그 뒤를 쫓습니다. 바로 그것이 들러붙음과 부딪침, 그리고 그 뒤를 쫓게 되는 까닭입니다.

kaya piḷiban̆dava væradi ākalpayen hitana sakkal. avidyā sahagatava hitana sākkhāra sparśayaṭa hētukāraka vannā vū rūpaya piḷiban̆dava nætnam ēṭa avaśya karana poṭṭhabbayaṭa hētuvena dē piḷiban̆dava væradi ākalpayana hitana takkal api oya deka ekatu karagena apiṭa ōna hæṭiyaṭa ekatu karagannat ē āśvādaya vin̆dinnat balāporottu venavā.

몸에 대해 잘못된 태도로, avijjā와 함께 생각하는 한, 닿음의 까닭이 되는 형상에 대해, 혹은 그에 필요한 phoṭṭhabba의 까닭이 되는 것에 대해 잘못된 태도로 생각하는 한, 우리는 그 둘을 우리가 원하는 대로 모으고 그 맛을 누리기를 기대합니다.

ē balāporottuva pasu passē ēvā hoyāgena aham̆bā yanavā. ēvaṭa viruddha vena hæmehekaṭama viruddhava gæṭi kæḍī pratikarma hoyenavā. upakrama hoyanavā ēvā mæḍa pavatvanna. gæṭi gæṭiya ē pæsa mata ham̆bā yanavā.

그 기대를 따라 그것들을 찾아 쫓아갑니다. 그것에 맞서는 모든 것에 맞서 부딪치며 처방을 찾고 꾀를 찾아 그것들을 누르려 합니다. 부딪치고 또 부딪치며 그 뒤를 쫓아갑니다.

dæn mē siyallaṭama mula vunē mokakda? æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya, mana kiyana mē piḷiban̆da avidyā sahagata hitayi. avidyā sahagata dr̥ṣṭiyayi.

그러면 이 모든 것의 뿌리는 무엇이었습니까? 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음에 대한 avijjā와 함께하는 마음입니다. avijjā와 함께하는 diṭṭhi입니다.

ēvaṭa gōcara vena rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa dharma piḷiban̆dava avidyā sahagatava akisivala gonnægena dr̥ṣṭiyayi.

그것들의 대상이 되는 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma에 대해 avijjā와 함께 쌓인 diṭṭhi입니다.

menna mē dr̥ṣṭiyē yamtākkal tiyenavada ē tākkal apiṭa ēvā atharinna bæ.

이 diṭṭhi가 있는 한 우리는 그것들을 놓을 수 없습니다.

ēvā æsuru karanna ōnē. ēvayen āsvāda labana āsvādaya priyamanāpaya ōnē. ēvā hoyāganna ēvā pasupata ham̆bā yanna ōnē hiten kayen vacanayen situvillen, kriyāven, katāven ē pasupata ham̆bā yanna ōna ēvaṭa ennā vū dahasak viruddhatāvayan mæḍa pavatvāganna viruddhatāvayanṭa pahara denna ē vatu pata hiten kaya vacanayen ham̆bā yanna ōnē. ē ṭika karagattahama ē tuḷama moṭa vecca ē tuḷamē mæḍicca hitakin mulā sahagatava ē pasu pasama atharinna bæruvenna bæn̆dilā hæn̆dilā inna ōnē.

그것들을 가까이해야 하고, 그것들에서 맛과 즐거움을 얻어야 합니다. 그것들을 찾아 그 뒤를 쫓아야 합니다. 마음으로, 몸으로, 말로, 생각으로, 행동으로, 말로 그 뒤를 쫓아야 합니다. 그것들에 다가오는 천 가지 맞섬을 누르고 쳐부수며 마음과 몸과 말로 그 뒤를 쫓아야 합니다. 그렇게 하고 나면, 그 안에서 무뎌지고 짓눌린 마음으로 홀린 채 그것을 놓지 못하고 묶이고 얽혀 있어야 합니다.

menna lōka satvayāṭa svabhāva velā tiyennē onna oya ṭikayi. mē lōka satvayāgē svabhāvaya

세상의 존재들에게 본성이 된 것이 바로 이것입니다. 이것이 세상 존재들의 본성입니다.

ē nisā mē lōka satvayā tamanṭa ōna dē jayaganna maṭa ōna vidihaṭa pavatinna ōnē maṭa ōna vidihaṭa mēvā tiyenna ōnǣ kiyana dr̥ṣṭiyakaṭa bæhælā. tamanṭa ōna vidihaṭa pavatvanna utsāha karanavā.

그래서 세상의 존재들은 자기가 원하는 것을 이루려고, '내가 원하는 대로 있어야 한다, 이것들이 내가 원하는 대로 있어야 한다'는 diṭṭhi에 빠져 자기 뜻대로 유지하려 애씁니다.

eyā dækalā nǣ mē tamanṭa ōna vidihaṭa pavatvanna puḷuvan ekak nemeyi mē lōkaya kiyannē kiyalā.

그는 이 세상이 자기 뜻대로 유지할 수 있는 것이 아니라는 것을 보지 못했습니다.

lōka kiyannē tamanṭa ōna vidihaṭa pavatvanna puḷuvan deyak nemeyinē kiyana eka hariyaṭa dækadā. eyāgē tibicca væradi balāporottuva athæralā yanavā.

세상은 자기 뜻대로 유지할 수 있는 것이 아니라는 것을 제대로 보면, 그가 품었던 잘못된 기대를 놓아 버립니다.

lōkaya kiyannē maṭa ōna vidihaṭa pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi. mama kiyannē maṭa ōna vidihaṭa pavatvanna puḷuvan kiyalā ehema deyak nemeyi.

세상은 내 뜻대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. '나'라는 것도 내 뜻대로 유지할 수 있는 그런 것이 아닙니다.

kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi æhæ kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi kana kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi nāti kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi diva kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi kaya kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi mana kiyannē. ēka yathārthaya ēkamayi vena ekak nemeyi kiyalā yathārthayama dækka nam dækiya yutta onna ōkayi.

눈은 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. 귀도 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. 코도 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. 혀도 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. 몸도 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. 마음도 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. 그것이 참모습이며 그것뿐 다른 것이 아니라고 참모습 그대로 보았다면—보아야 할 것은 바로 그것입니다.

kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi rūpa kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi śabda kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi gandha kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi rasa kiyanna. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi pahasa sparśa kiyannē. kæmati sē pavatvanna puḷuvan deyak nemeyi dharma kiyannē.

형상은 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. 소리도, 냄새도, 맛도, 닿음도 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다. dhamma도 마음대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다.

onna oya ṭika api tērum gattā nam kæmati sē pavatvanna bæri dēkaṭa nēda api mē utsāha karannē.

이것들을 알아들었다면, '마음대로 유지할 수 없는 것을 두고 우리가 이렇게 애쓰고 있지 않은가' 하고 보게 됩니다.

menna mēka api īḷan̆gaṭa dakina deyak venavā. anna nuvalā pahaḷa vuṇā. hitalā hitalā balanakoṭa nōnak pahaḷa venavā.

이것이 우리가 다음에 보게 되는 것입니다. 바로 지혜가 나타났습니다. 생각하고 또 생각해 보면 지혜가 나타납니다.

kæmati sē pavatvanna bæri æhækaṭa, kanakaṭa, divakaṭa, nāsayakaṭa, manakaṭa kayakaṭa manakaṭa nēda? api mē kæmati sē pavatvanna ōnǣ kiyalā utsāha karanna paṭan gena mē dr̥ṣṭiyen innē.

마음대로 유지할 수 없는 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음을 두고 우리는 마음대로 유지해야 한다고 애쓰기 시작해 이 diṭṭhi에 머물고 있지 않습니까?

ē vagēma kæmati sē pavatvanna bæri rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa, dharma kiyana bāhira lōkayakaṭa nēda? kæmati sē pavatvanna balāporottuven mama mē dr̥ṣṭi gatava innē.

마찬가지로 마음대로 유지할 수 없는 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma라는 바깥 세상을 두고 마음대로 유지하겠다는 기대로 나는 이 diṭṭhi에 빠져 있지 않습니까?

itin kæmati sē pavatvanna bæri lōkaya tuḷa mama monavada balāporottu vennē?

그러니 마음대로 유지할 수 없는 세상에서 나는 무엇을 기대하는가?

kæmati sē pavatvanna bæri dēnam dharmatāvaya ēka nam ēvaya urumaya. mama balāporottu vennē ēvā monavā karannada?

마음대로 유지할 수 없다는 것이 그 본성이라면, 그것이 그것들의 타고난 몫이라면, 나는 그것들이 무엇을 해 주기를 기대하는가?

en magē balāporottuva hariyayida? kæmati pavatvanna mama karana balāporottuva sārthaka pratiphalayak gena denna deyakda? ēka veyida? venna hētu tiyenavada?

그러면 내 기대는 옳은가? 마음대로 유지하려는 내 기대가 성공적인 결과를 가져다줄 수 있는 것인가? 그것이 이루어질까? 이루어질 까닭이 있는가?

menna mēka vimaselā balanakoṭa hari kokana væḍak venavā metendi. api meccara kal mē praśnayaṭa piḷituraṭiya hoya hoya ōka nemeyi.

이것을 따져 보면 여기서 아주 묘한 일이 벌어집니다. 우리가 지금껏 이 물음의 답으로 찾고 또 찾은 것은 이것이 아니었습니다.

kohomahari kæmati sa pavatvanna puḷuvan kramayak hoyana eka.

어떻게든 마음대로 유지할 수 있는 방법을 찾는 것이었습니다.

menna mēkaṭayi mē lōkē in̆dagena okkoma ekaṭa dan̆galannē sahanaya hoyāgena kæmati sē pavatvanna kramayak hoyanē eka.

바로 이를 위해 이 세상에서 모두가 함께 발버둥 칩니다. 안도를 찾아, 마음대로 유지할 방법을 찾아서요.

maṭa ōna hæṭiyaṭa inna maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatinna sænasillē jīvat venna karadarayak nætuva inna dukak asāhanayak nætuva sænasillē inna mē okkō mataya mokakda kæmati sē pavatvanna kramayak hoyana eka nēda

내가 원하는 대로 있고, 원하는 대로 유지되고, 편히 살고, 성가심 없이 지내고, 괴로움과 불편 없이 편히 지내려는 것—이 모든 생각은 무엇입니까? 마음대로 유지할 방법을 찾는 것 아닙니까?

kæmati sē pavatvanna bæri lōka mama ē adahasa tiyena tākkal mama in̆dalā tiyennē vidyāvēda avidyāvada menna dakinna ōnē ekak

마음대로 유지할 수 없는 세상인데 내가 그런 생각을 품고 있는 한, 나는 vijjā 안에 있는 것입니까, avijjā 안에 있는 것입니까? 바로 이것을 보아야 합니다.

vidyāvē hiṭiyā ehanam eyā dakinavā. kæmati sē pavatvanna bæri aṁśu lōkeka. aṁśu mātra deyak hō aṁśu mātra mohotak hō kæmati sē pavatvanna mama balāporottu venavā nam mē hæki deyakda magē balāporottu.

vijjā 안에 있다면 그는 봅니다. '티끌만큼도 마음대로 유지할 수 없는 세상이다. 티끌만 한 것이나 티끌만 한 순간이라도 마음대로 유지하기를 내가 기대한다면, 그 기대는 이룰 수 있는 것인가?'

horanna bæri deyak gæna balāporottu tiyāgena mama teranavā nēda mē? menna mēkayi dækiya yuttē.

'이룰 수 없는 것에 대한 기대를 품고 나는 애쓰고 있지 않은가?' 바로 이것을 보아야 합니다.

hæbæyi ōka dakinakoṭa viśāla kalirīmak enavā. anē mēkada piḷitura budu dahama piḷitura ōkada kiyalā.

그런데 이것을 볼 때 큰 혼란이 옵니다. '아, 이것이 답인가? Buddha의 dhamma의 답이 이것인가?' 하고.

api meccara kal hoyāgena meccara kalāhoma piḷiturak ganna nemeyi.

우리가 지금껏 찾아 헤맨 것은 이런 답을 얻으려던 것이 아니었으니까요.

anna apē avidyāva nisā apiṭa væhilā tibicca dahamak. apiṭa nivana væhilā kiyannē onna ōkayi.

바로 우리의 avijjā 때문에 가려져 있던 dhamma입니다. nibbāna가 우리에게 가려져 있다는 것은 바로 이것입니다.

lōkayā nivana hæṭiyaṭa bāhira lōkayē śāntiyak balāporottu velā nivana piḷiban̆da dr̥ṣṭiyaṭa pat venavā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. nivana piḷiban̆da mityā dr̥ṣṭiya kiyanavā onna ōka

세상 사람들은 nibbāna라고 하여 바깥 세상의 평온을 기대하며 nibbāna에 대한 diṭṭhi에 빠진다고 Buddha께서 설하셨습니다. nibbāna에 대한 micchā diṭṭhi란 바로 이것입니다.

dæn nivana piḷiban̆da mityā dr̥ṣṭiyat api dænaganna ōnē. nivana nivana kiyā lōka satvayā mityā dr̥ṣṭiyen badāganna ekak tiyenavā. nivana novana deyak nivana hæṭiyaṭa hoyanavā.

이제 nibbāna에 대한 micchā diṭṭhi도 알아야 합니다. 세상 존재들이 nibbāna, nibbāna 하며 micchā diṭṭhi로 끌어안는 것이 있습니다. nibbāna가 아닌 것을 nibbāna로 찾습니다.

mēka tamayi lōka satvayāṭa tērum ganna bærida tiyennē. ē nisāma lōka satvayā ælena gæṭena mulāvena pættakaṭa ahuvelā ēken bērenna bæruva innavā.

이것이 바로 세상 존재들이 알아듣지 못하는 것입니다. 그 때문에 세상 존재들은 들러붙고 부딪치고 홀리는 쪽에 걸려 거기서 벗어나지 못하고 있습니다.

hæbæyi rǣ daval tisē utsāha karannē ara nivana kiyalā hadāgatta dr̥ṣṭiya labanna. ohuṭa kisi dāsaka nivan dakinna bæ. ē dr̥ṣṭiya in̆da.

그러면서도 밤낮으로 애쓰는 것은 nibbāna라고 지어낸 그 diṭṭhi를 얻으려는 것입니다. 그 diṭṭhi에 머무는 한 그는 결코 nibbāna를 볼 수 없습니다.

hæbæyi niyama vidihaṭa nivana kiyannē mēka kiyalā dænagattahama. anē mama balāporottu vecca pratiphalaya ēkē næhænē. anē mama nivana kiyā sænasu balāporottu nnē ohoma kramayakin nemeyi.

그런데 참된 nibbāna란 이것이라고 알게 되면 이렇게 됩니다. '아, 내가 기대한 결과가 거기에는 없구나. 아, 내가 nibbāna라고 기대한 안식은 그런 방식이 아니었구나.'

mē pævætma tuḷama sænasumak nivan balāporottu vunē kohoma hari nivī sænasenna.

'이 존재 안에서 안식을, nibbāna를 기대한 것은 어떻게든 꺼져 편안해지려는 것이었는데.'

anna api dakina tænak kiyanavā. lōkayē monavā hō pævætmak nivī sænasīmaṭa balāporottu venākkalda api yathārthayen nivana kiyannē mokakda? hariyaṭa tērum.

바로 우리가 보는 지점을 말씀드립니다. 세상의 어떤 존재 안에서 꺼져 편안해지기를 기대하는 한, 우리는 참으로 nibbāna가 무엇인지 제대로 알아듣지 못합니다.

nivana hariyaṭa tērum gattā nam ē tērum gatta tæn paṭahama ohu dænagannavā. pævætma nivana nǣ. pævætmat ekkalā nivana sambandhaya nǣ.

nibbāna를 제대로 알아들었다면, 알아들은 그 자리에서부터 그는 압니다. 존재 안에 nibbāna는 없다. 존재와 nibbāna는 아무 관계가 없다.

pævætma yam tænaka nædda ē pævætmat ekē tiyena sambandhaya yam tænaka nædda nivana etanayi.

존재가 없는 곳, 존재와의 관계가 없는 곳—nibbāna는 바로 거기입니다.

pævætma svabhāvaya mokakda? ekkō kæḍenavā, bidenavā, vināśa venavā. ekkō kaḍanavā, bidinavā, vināśa karanavā. ekkō kæḍī yanavā, bidī yanavā vināśa vī yanavā.

존재의 본성은 무엇입니까? 부서지고 깨지고 망가지거나, 부수고 깨고 망가뜨리거나, 부서져 가고 깨져 가고 망가져 가는 것입니다.

taman kæmati kæmæti vunot ehema ēka yamkisi vidihaṭa pavatvanna ēkāntayen īṭa viruddha balavē kiyanna ēka goduru venavā.

자기가 원해서 그것을 어떤 식으로 유지하려 하면, 그것은 반드시 그에 맞서는 힘에 먹잇감이 됩니다.

ēkayi lōkē kiyannē. oyi dihā lōkayak nǣ. lōkē gonnægilā tiyennē oya dharmatāvayen.

그것이 세상입니다. 그 너머에 세상은 없습니다. 세상은 그 본성으로 쌓여 있습니다.

itin epasa dharmatāvayen gonnægicca lōkayaka nokæḍenna, nobidenna, vināśa venna mātrayak velāvak api hitanavā nam mēka mesē pavatvā gata yutuyi. mēka apē mulāvē tīraṇayak misak vena deyak nemeyi.

그런 본성으로 쌓인 세상에서 부서지지 않고 깨지지 않고 망가지지 않게, 티끌만 한 순간이라도 이것을 이렇게 유지해야 한다고 생각한다면, 그것은 우리의 홀린 결정일 뿐 다른 무엇이 아닙니다.

anna api dækaganna ōnē. etakoṭa apiṭa pēnavā kæḍennē, bidennē, vināśa vennē næti vidihaṭa mēka pavatvanna ōnǣ mama kiyana adahasakin inna tākkal.

바로 그것을 보아야 합니다. 그러면 보입니다. 부서지고 깨지고 망가지지 않게 이것을 유지해야 한다는 생각에 머무는 한,

at mē lōkē dharmatāvayaṭa viruddha pættak hitaṭa aragena api væra horanna bærihaṭa nagalanavā. balāporottu venavā.

이 세상의 본성에 맞서는 쪽을 마음에 품고 우리는 할 수 없는 일에 발버둥 칩니다. 그렇게 기대합니다.

kaḍana bin̆dina vināśa karana dharmatāvaya æti lōkayē kaḍanna dennē nǣ, bin̆dinna dennē nǣhæ, vināśa karanna dennē nǣhæ kiyalā oya hæpipi inna tākkal api koranna bæri deyak passē ham̆bā yanavā. væḍak næti harayak næti deyak passē ham̆bā yanavā.

부수고 깨고 망가뜨리는 본성을 지닌 세상에서 '부수게 두지 않겠다, 깨게 두지 않겠다, 망가뜨리게 두지 않겠다'고 버티는 한, 우리는 할 수 없는 일의 뒤를 쫓습니다. 쓸모없고 알맹이 없는 것의 뒤를 쫓습니다.

api api mē apramāṇa saṁsārayē paṭan inna āpu gamanak tibuṇam. kæḍennē nætuva bidennē nætuva vināśa vennē nætuva inna mona monavā hari allagena dæn̆gala priyamanāpa dēval kiyalā hadāganna kaḍanna bedanna vināśa karanna dennē nǣha kiyalā taran̆ga kara dæn̆gilavā utsāha karalā ēvā rækaganna

헤아릴 수 없는 saṃsāra의 처음부터 우리가 걸어온 길이 있었습니다. 부서지지도 깨지지도 망가지지도 않게 무엇이든 붙잡고 발버둥 치며, 좋아하는 것들이라고 지어내고, 부수게도 깨게도 망가뜨리게도 두지 않겠다며 다투고 발버둥 치고 애써서 그것들을 지키려 했습니다.

mama kæmatiyē pavatvanna ōnē mē mē dē kiyalā balāporottuven utsāha kaḷā vīriya kaḷā nānā prakāra dēval valaṭa siyaluma balāporottuva okkoma kaḍa karalā pussa karalā puhukara damalā

'이것저것을 내 마음대로 유지해야 한다'는 기대로 온갖 것에 애쓰고 힘썼습니다. 그런데 그 모든 기대를 다 부수고, 헛되게 하고, 텅 비게 해 버렸습니다.

apē balāporottu vu mātrayak āvat iṣṭa karannē nætuva ē dharmatāvaya siyallaṭama kriyātmaka tiyena bava ada oppu venavā.

우리가 기대한 것은 티끌만큼도 이루어 주지 않은 채, 그 본성이 모든 것에 작용하고 있음이 오늘 증명됩니다.

deviyek vecca næti, brahmayek vecca næti, mārayek vecca næti, manussayek vecca næti sakviti raja kenek vecca næti, situvarayek vecca næti sāmānya rajayek vecca næti mē lōkē priya sampat æsuru karanavā kiyana kenek vecca næti kisima satvayek lōkē nǣ.

deva가 되어 보지 않은 존재, brahma가 되어 보지 않은 존재, māra가 되어 보지 않은 존재, 사람이 되어 보지 않은 존재, cakkavatti 왕이 되어 보지 않은 존재, 큰 부자가 되어 보지 않은 존재, 보통 왕이 되어 보지 않은 존재, 이 세상의 즐거운 재물을 누려 보지 않은 존재는 세상에 하나도 없습니다.

labalā tiyena vāra meccarayi kivvot ehema vāra gāna niyama karanna bæhæ meccarayi kiyalā. metek dahas vārayak metek lakṣa vārayak metek kōṭivārayak metek prakōṭivārayak mama mē mē tattvayaṭa pat vuṇē kiyalā kivvot. ehema kiyanna bæri bæri apramāṇa vāra velā tiyenavā. devi velā tiyenavā, manussa velā tiyenavā, brahma velā tiyenavā noyek ākāra satva koṭas velā tiyenavā. balāporottu iṣṭa kara gænīmaṭa ē priyamanāpayak læbuvā læbuvā kiyana tænaṭa patvelā tiyenavā.

얻은 횟수가 몇 번이냐고 하면, 몇 번이라고 정할 수가 없습니다. 지금까지 천 번, 십만 번, 천만 번, 억만 번 내가 이런저런 처지가 되었다고 말할 수도 없을 만큼 헤아릴 수 없이 많았습니다. deva도 되었고, 사람도 되었고, brahma도 되었고, 온갖 존재가 되었습니다. 기대를 이루어 그 즐거움을 얻었다, 얻었다 하는 자리에 이르렀습니다.

namut ada balanakoṭa ē ekakvat apiṭa matakevat nǣ. læbuvatiya.

그러나 오늘 보면, 그렇게 얻은 것들 가운데 하나도 우리는 기억조차 하지 못합니다.

ēvā mama karaganna magē karaganna magē ātmayi kiyalā ganna nigamanaya karaganna karapu utsāha apramāṇayi.

그것들을 내 것으로 삼으려고, 내 것이라고, 내 attā라고 결론 내리려고 한 노력은 헤아릴 수 없습니다.

ē siyalu utsāhayēma antima pratiphalaya bæluvahama apē balāporottuvaṭa biṁduva 100īkma balāporottuva iṣṭa velā tiyennē kæḍīmē, bedīmē, vināśa vīmē dharmatāvayaṭa kaḍā pinna vināśa kara dæmīmē dharmatāvayaṭayi 100kma lakuṇu læbilā tiyennē.

그 모든 노력의 마지막 결과를 보면 우리 기대는 0점입니다. 100점을 받은 것은 부서지고 깨지고 망가지는 본성, 부수고 깨고 망가뜨리는 본성입니다.

kotek takṣaṇaya kaḷat, pōṣaṇaya kaḷā kæḍī piṭī vināśa vī yāmaṭa api koccara kæmatina kæmættaṭa anukūla novada ēkaṭa pat velā vænasīmaṭa % 100īṭa 100k lunē.

아무리 다듬고 아무리 길러도 부서지고 깨지고 망가져 가는 것, 우리가 아무리 원해도 그 원함에 맞지 않게 그리되어 망가지는 것—그쪽이 100에 100점입니다.

api namut balāporottu vuṇē mokakda? ēvā etē novī pavatvāganna apē balāporottu valaṭa lakuṇa biṁduvayi.

그러나 우리는 무엇을 기대했습니까? 그것들이 그렇게 되지 않게 유지하는 것이었습니다. 우리 기대의 점수는 0입니다.

menna api dækiya yuttada? mēka boruvak nemeyi. boruvak nemeyi kiyana eka apiṭa oppu venna ōnē.

바로 이것을 보아야 하지 않겠습니까? 이것은 거짓이 아닙니다. 거짓이 아니라는 것이 우리에게 증명되어야 합니다.

mehema sasara gamanak tibuṇā nam ē gamana tuḷa siddha vuṇē mēka nemeyi nam apē balāporottuva iṣṭa vecca tenā api ada inna epæ.

이런 saṃsāra의 여정이 있었다면, 그 여정에서 일어난 것이 이것이 아니었다면, 우리는 오늘 기대가 이루어진 자리에 있어야 하지 않겠습니까.

alut ara mē mataka mahattayakavat tiyenavada deviyek velā divya sampat labāgena devaru dēvanam pirivarāgena divya sampat deviyā mama mē magē sampat kiyalā mama magē deyak goḍanagāgena hiṭapu ātmabhāva gæna hituvot

그 기억이 조금이라도 남아 있습니까? deva가 되어 하늘의 재물을 얻고 deva들과 하늘 여인들에게 둘러싸여 '나는 deva, 이것은 나의 재물'이라며 나와 내 것을 쌓아 올리고 지냈던 삶들을 생각해 보면,

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mē maha poḷovē passa aragena nelli geḍi taramaṭa ge guli kaḷot ehema guli koccara ædda muḷu maha poḷavē passē senna onna oya guliya valaṭa væḍivaragāna oya mama kiyana dēvatvaya aragena magē kiyana dēva sampattiya badāgena inna hadapu vāra ohoma oya guli valaṭa væḍiyi.

Buddha께서 설하십니다. 이 큰 땅의 흙을 가져다 nelli(āmalaka) 열매만 하게 뭉친다면, 온 땅의 흙으로 뭉친 덩이가 얼마나 되겠느냐. '나'라는 deva됨을 지니고 '내 것'이라는 deva의 재물을 끌어안고 있으려 한 횟수는 그 덩이들보다 많습니다.

brahmayek velā mama brahmaya kiyana vacanē tiyāgena ē sammataya in̆dagena mē magē sampat kiyalā brahma sampattiya væḷan̆dagena inna hasapu vāra bæluvot ara mahapaḷova pas nelligiri taramaṭa guli karot guli koccarada īṭa væḍiyi.

brahma가 되어 'brahma'라는 이름을 지니고 그 관습에 머물며 '이것이 나의 재물'이라며 brahma의 재물을 끌어안고 있으려 한 횟수를 보면, 큰 땅의 흙을 nelli 열매만 하게 뭉친 그 덩이들보다 많습니다.

namut balāporottuvaṭa lakuṇu biṁduvayi. balāporottu iṣṭa velā nǣ poḍḍakvat. lakuṇu læbilā tiyennē kārada um̆ba koccara magē kiyalā mama kiyalā kæmati vunat um̆ba kæmati sē pavatina ekak lōkē næhæ kiyana ekaṭu. siddha velā tiyennē ēkayi.

그러나 기대의 점수는 0입니다. 기대는 조금도 이루어지지 않았습니다. 점수를 받은 것은 무엇입니까? '네가 아무리 내 것이다, 나다 하고 원해도, 네 뜻대로 있는 것은 세상에 없다'는 쪽입니다. 일어난 일은 그것입니다.

oba sæpa balāporottu vunat obaṭa balāporottu vecca sæpataṭa harayaṭa lakuṇu biṁduvayi. oba sæpa hoya hoyā ham̆bā giyā. obaṭa sæpa hambavunē næhæ. oya balāporottuva sæpa sæpa labana eka. sæpa labanavā kiyana balāporottuvaṭa lakuṇa biṁduvayi.

즐거움을 기대해도, 기대한 즐거움의 알맹이에는 0점입니다. 즐거움을 찾고 찾아 쫓았지만 즐거움을 얻지 못했습니다. 그 기대는 즐거움을 얻는 것이었습니다. 즐거움을 얻는다는 기대의 점수는 0입니다.

obaṭa duka dīvā okkoma væḍasilā yanavā kiyana eka lakuṇa sīra 100yi. siddha velā tiyennē ōkayi.

괴로움을 주며 모두 망가져 간다는 쪽의 점수는 100입니다. 일어난 일은 그것입니다.

mē mama kiyana tæna magē kiyana yamak ætnam mama kivva yamak ætnam ēka hari sāravat kiyana eka api hitāgena hiṭiyā.

이 '나'라는 자리에, '내 것'이라는 무언가가 있다면, '나'라고 한 무언가가 있다면, 그것이 알맹이 있는 것이라고 우리는 생각하고 있었습니다.

asāra andhen gevilā giyā. kāratvayak tibena ekak magē balāporottu tibunē nætnam. ēvā asārandemen væḍalā giyā misak asāratvayaṭa pat vuṇā misak mama balāporot vecca sāratvaya næ. magē balāporottuvaṭa lakuṇu biṁduvayi. magē balāporottuvaṭa viruddhava tib asāratvayaṭa % siyi.

그런데 알맹이 없는 방식으로 지나가 버렸습니다. 내가 알맹이 있는 것을 기대했다 해도, 그것들은 알맹이 없이 망가져 갔을 뿐, 알맹이 없음에 이르렀을 뿐, 내가 기대한 알맹이는 없습니다. 내 기대의 점수는 0입니다. 내 기대에 맞섰던 알맹이 없음은 100%입니다.

menna lōkaya menna lōkē hæṭi balanna kivvā. nitarama sihi karanna lōkē hæṭi. lōkaya kiyannē meccara.

이것이 세상입니다. 이것이 세상의 모습이니 보라고 하셨습니다. 늘 세상의 모습을 떠올리라고. 세상이란 이만큼입니다.

anna lōkē hæṭi sihi karanakoṭa dakinavā apē balāporottuvaṭa lakuṇu biṁduvayi. kisi davasaka eka lakuṇakvat meccara anat apramāṇa saṁsāraya hambavelā næ.

그렇게 세상의 모습을 떠올리면 봅니다. 우리 기대의 점수는 0이다. 이토록 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 단 하루도 1점조차 얻지 못했다.

api balāporottu ussa vindavayi gevilā giyā misā eka lakuṇakvat apiṭa hambavelāna apē balāporottuvaṭa. apē balāporottuva mokakda?

우리는 기대를 높이 품고 견디며 지나왔을 뿐, 우리 기대에 1점도 얻지 못했습니다.

balāporottuvaṭa. apē balāporottuva mokakda? mē mama mē magē [ugura kǣrīma] kæmati sē mēka pævætviya yutuyi. mē tuḷin mama sæpa læbiya yutuyi. mēvā hari haravat dēval.

우리의 기대는 무엇입니까? '이것은 나, 이것은 내 것, [헛기침] 이것은 마음대로 유지되어야 한다. 이것을 통해 나는 즐거움을 얻어야 한다. 이것들은 알맹이 있는 것이다.'

menna mama pævætma balāporottu tunak hadāgattā.

이렇게 나는 존재에 대한 기대 세 가지를 지었습니다.

kæmati sē pavatvanna balāporottu vuṇā. sæpa vin̆dinna balāporottu vuṇā. mamayi magē kiyannē nonæsatiya maṭa ōna hæṭiyaṭa pavatvāgena haravat deyak kiyalā vaṭinādayak kiyalā balāpoḷot.

마음대로 유지하기를 기대했습니다. 즐거움을 누리기를 기대했습니다. 나와 내 것이 사라지지 않고 원하는 대로 유지되며 알맹이 있고 값진 것이기를 기대했습니다.

onna apramāṇa saṁsāraya paṭan gena vecca balāporottu koṭasa. oya tamayi balāporottu.

이것이 헤아릴 수 없는 saṃsāra의 처음부터 품어 온 기대들입니다. 그것이 기대입니다.

lakuṇu dālā balapuvahama kæmati sē pavatinavada? kæmati sē pavatinnē nædda kiyana eka balapuvahama velā tiyennē mokakda? kæmati sē pævætmak nǣ kiyana eka lakuṇu sīsīyi. kæmati sē pavatvanavā kiyana balāporot valaṭa lakuṇu biṁduvayi.

점수를 매겨 보면, 마음대로 유지되는지 안 되는지를 보면 어떻게 되어 있습니까? 마음대로 되는 존재는 없다는 쪽이 100점입니다. 마음대로 유지한다는 기대는 0점입니다.

sæpa vin̆dinavā kiyana balāporottuva tibuṇā nam ēkaṭa lakuṇu vinduvayi.

즐거움을 누린다는 기대가 있었다면 그것은 0점입니다.

duka dīlā vanasanavā kiyannē lakuṇu balapuvahama 100yi.

괴로움을 주며 망가뜨린다는 쪽은 점수를 보면 100입니다.

sārayi kiyana ekaṭa balāporottuvala lakuṇu biṁduvayi. sāratvayak nætuva gevillā yanavā kiyana lakuṇu 100yi.

알맹이 있다는 기대의 점수는 0입니다. 알맹이 없이 지나가 버린다는 쪽은 100점입니다.

menna lōkē. koccarayi lōkē gæna balāganna tiyennē. dæn ōka vigraha karagena balana ekayi tiyennē. oya mūla dharmaya. oyi nihara tavat lōkayak nǣ.

이것이 세상입니다. 세상에 대해 볼 것은 이만큼입니다. 이제 남은 것은 그 근본 dhamma를 쪼개어 살펴보는 일뿐입니다. 그 밖에 다른 세상은 없습니다.

ehenam lakuṇu biṁduvak vecca apē balāporottu valara tava tavat balāporottu tibuvot ēka lakuṇu kīyak hamba veyida?

그러면 0점이 된 우리 기대 위에 또 기대를 둔다면 그것은 몇 점을 받겠습니까?

apramāṇa saṁsāraya paṭan inna mē dakvāha læbilā tiyena okkoma bæluvaha lakuṇu biṁduvak. lakuṇu næ. apē balāporottu vana dæn mē pavatvagena yannat lakuṇu binduvayi. lakuṇu dānna bæhæ. lakuṇu hinnē næhæ.

헤아릴 수 없는 saṃsāra의 처음부터 지금까지 얻은 것을 다 보면 0점입니다. 점수가 없습니다. 우리의 기대로 지금 이어 가는 것도 0점입니다. 점수를 줄 수 없습니다. 점수가 생기지 않습니다.

dekakvat tava balāporottu paradi næha.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam matu anāgatayēdī ohoma ekak balāporottu vuṇā nam kavada hari ēket apē pratiphalaya læbunē biṁduva milak kavadāvat ekakvat ena davasak næha.

그러면 앞으로 미래에 그런 것을 기대한다 해도, 언젠가 거기서 얻을 결과도 0일 뿐, 1점이라도 오는 날은 결코 없습니다.

ehenam apē balāporottuṭa viruddha kæmati sē nopatina pættaṭa lakuṇu 100yi. atītayet tibunē ayaṭa 100yi. dæn tiyennē ē ayaṭa 100yi. matu balāporottu veccara lakuṇu kæmati sē pavatinnē nǣ kiyana lakuṇu 100yi.

그러니 우리 기대에 맞서는 쪽, 마음대로 되지 않는 쪽이 100점입니다. 과거에도 그쪽이 100, 지금도 그쪽이 100, 앞으로 아무리 기대해도 마음대로 되지 않는다는 쪽의 점수는 100입니다.

sæpa hoya hoyā duka karāgenavā misak kavadāvat sæpak hamvelā hiṭan sæpaka natara karannē nǣha kiyana ekaṭa lakuṇu 100yi.

즐거움을 찾고 또 찾다 괴로움에 이를 뿐, 결코 즐거움을 얻어 즐거움에 머무르지 못한다는 것이 100점입니다.

ehema venna bǣ. ē sæpa tamā rækaganna ōnǣ lakuṇu biṁduvat.

'그럴 리 없다, 그 즐거움을 지켜야 한다'는 것은 0점입니다.

asāra andamin gevilāsilā yanavā misā harayak dennē nǣha kiyana eka lakuṇu 100yi.

알맹이 없는 방식으로 지나가며 망가져 갈 뿐 알맹이를 주지 않는다는 것이 100점입니다.

ehenam ehema venna bæhæ sāra dharmayak hæṭiyaṭa maṭa mama kiyalā magē kiyalā pavatvanna ōnē mēka maṭa ōna tiyāganna mēka haravat deyak kiyana eka lakuṇa biṁduvak. dænut eccarayi. perat eccarayi matut eccarayi.

'그럴 리 없다, 알맹이 있는 것으로서 나와 내 것으로 유지해야 한다, 이것을 내 뜻대로 지녀야 한다, 이것은 알맹이 있는 것이다'라는 것은 0점입니다. 지금도 그만큼, 전에도 그만큼, 앞으로도 그만큼입니다.

menna mēkē yaḷi yaḷi sihi karanna ōnē. mēka ætta misak mēka boruva nemeyi.

바로 이것을 거듭거듭 떠올려야 합니다. 이것은 참이지 거짓이 아닙니다.

mē lōkē kisima upan kisima satvayekuṭa mona paṇḍitayekuṭavat mona jātiyē vidyāgnayekuṭavat mona jātiyē dhārśanayakuṭuvak mēka mehema nemeyi oya katāva væradiyi. menna ætta kiyalā pennanna ekak ehema næha lōkē.

이 세상에 태어난 어떤 존재도, 어떤 학자도, 어느 나라의 과학자도, 어느 나라의 철학자도 '이것은 그렇지 않다, 그 말은 틀렸다, 여기 참이 있다'고 보여 줄 수 있는 것은 세상에 없습니다.

tava ekak ætta karalā pennanna nǣ. menna budupiyāṇan vahansēgē sīlanā dē. unvahansē vitarayi oya dharmaya pennuvē.

다른 무엇을 참이라고 보여 줄 수 없습니다. 이것이 Buddha께서 설하신 것입니다. 그분만이 이 dhamma를 보여 주셨습니다.

ōka kohoma bava dænenatuṭa oppu venavā. ohoma nemeyi kiyalā oppu karanna kisima sātakayak tun lōkaya kisima satvayek næhæ.

이것이 어떠한지는 느끼는 만큼 증명됩니다. 그렇지 않다고 증명할 어떤 증거도 세 세상의 어떤 존재에게도 없습니다.

kisima paṇḍitaya vavara okkoma nemeyi kiyanna bæ. menna api dænagata yutu parama parama satyaya onna otanayi tiyennē. lōkē dænagannavā kiyannē onna ōkayi.

어떤 학자도 이것이 다 아니라고 말할 수 없습니다. 우리가 알아야 할 가장 높은 진리가 바로 거기에 있습니다. 세상을 안다는 것은 바로 이것입니다.

oya mūla dharmayama tērum gattaṭa passē muḷu lōkema tērum gattā. ehenam muḷu lōkema hædilā tiyennē monava yannēda?

그 근본 dhamma를 알아들은 뒤에는 온 세상을 알아들은 것입니다. 그러면 온 세상은 무엇으로 이루어져 있습니까?

æsa, kana, diva, nāsayē śarīrayē mana kiyana mē abhyantara mama kiyalā hadāgatta kǣllayi. rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa dharma magē kiyalā hadāgatta koṭasayi.

눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는, 안에서 '나'라고 지어낸 조각입니다. 그리고 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma라는, '내 것'이라고 지어낸 부분입니다.

menna mē kiyana koṭas deken tamayi lōkaya hædilā tiyennē. oṭa ehā lōkaya hædicca ekak næha. olen ehā paḷanavā lōkayak næha.

이 두 부분으로 세상이 이루어져 있습니다. 그 너머로 이루어진 세상은 없습니다. 그 너머로 내세울 세상은 없습니다.

æsayi, kanayi, divayi, nāsayayi, śarīrayayi, manayi kiyana mē hayayi. rūpayayi, śabdayayi, gandhayayi, rasayayi, sparśayayi dharmayayi kiyana oya hayayi ærenna tavat lōkayā panavanna kisi tenakin kisi dēkin bæ. lōkayā yamak yam tænakī nam oya ṭiken. dæn yam tænaka veyi nam oya ṭiken. matu yamdasaka vannē nam oya ṭiken misak vena dēkin nemeyi.

눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 이 여섯, 그리고 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma라는 이 여섯 말고는 세상을 내세울 곳도 것도 없습니다. 세상이 어딘가에 있었다면 이것들로 있었고, 지금 있다면 이것들로 있으며, 앞으로 언젠가 있다면 이것들로 있을 뿐 다른 것으로가 아닙니다.

ehenam oya atara æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya yamana kæmati sē pavatvanna mama ōnǣ kiyana balāporottuvak magē tibuṇā nam horanna bærikaṭa balāporottuvak tibbā misak vena ekak karalā næhæ. dæn magē balāporottuvaṭa lakuṇu biṁduvayi.

그러니 그 가운데 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음을 마음대로 유지해야 한다는 기대가 나에게 있었다면, 할 수 없는 것에 기대를 둔 것일 뿐 다른 무엇을 한 것이 아닙니다. 이제 내 기대의 점수는 0입니다.

pavatvanna bǣha kiyana dharmatāvayaṭa kæma si pavatvanna bæhæ kiyana dharmatāvayaṭa lakuṇu 100yi etana.

유지할 수 없다는 본성, 마음대로 유지할 수 없다는 본성이 거기서 100점입니다.

rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma yamkisi lōkayē yamkisi pævætmak vidyāmāna vunāda ēvā kæmati sē pavatvanna mama puḷuvan kiyana ekaṭa maṭa lakuṇu biṁduvayi. kæmati sē pavatvanna bæri tattvayaṭa patvīma lakuṇu 100yi. onna dharmatāvaya.

형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma로서 세상의 어떤 존재가 나타났든, 그것들을 마음대로 유지할 수 있다는 것에 나의 점수는 0입니다. 마음대로 유지할 수 없게 되는 것이 100점입니다. 이것이 본성입니다.

itin occarayi lōkē kiyannē. onna ōka dænagattā nam lōkaya hæṭi dænagattā.

세상이란 그만큼입니다. 이것을 알았다면 세상의 모습을 안 것입니다.

lōkē hæṭi dænagattā nam magē balāporottu vala lakuṇu biṁduva bava dænagattā nam mama ganna tīraṇaya maga tavaduraṭat ara lakuṇu biṁduvak ena harayak næti balāporottuvē maga hita pihiṭavāgena tavat duraṭa yanavā dē pasupenam 100īṭa 100k raka tiyena anicca vū dukkha vū asāra vū dharmatāvaya tērum aragena ē anuva tīraṇayak araganna ada mē kiḷuvanda magē balāporottu athærīma hara noyalma hæra midīma hæra tavamakda mama karanna tiyennē tiyenavā.

세상의 모습을 알았다면, 내 기대의 점수가 0임을 알았다면, 내가 내릴 결정은 무엇이겠습니까? 계속 0점만 나오는 알맹이 없는 기대의 길에 마음을 세워 더 멀리 그 뒤를 쫓겠습니까, 아니면 100에 100 맞는 anicca요 dukkha요 알맹이 없는 본성을 알아듣고 그에 따라 결정을 내리겠습니까? 오늘 기대를 놓아 버리고 다 놓고 벗어나는 것 말고 내가 할 일이 무엇이 있겠습니까.

anna ehā balāporottu athæriyaṭa passē tiyena lōkē tiyeyi tiyena lōkayā duk diyunē balāporottuva. dr̥ṣṭiyani nema mula paṭangena dunnē.

기대를 놓아 버린 뒤에 보면, 세상 사람들에게 괴로움을 준 것은 기대였습니다. 처음부터 괴로움을 준 것은 diṭṭhi였습니다.

bayinakoṭa ivasanna bæri vunē? gahanakoṭa ivasanna bæri vuṇē. maṭa ōna vidihaṭa pavatvennē næti vunāma ivasanna bæri vunē. mokada ē dharmatāvaya væṭilā tibicca næti nisā.

욕을 들을 때 참을 수 없었던 것, 맞을 때 참을 수 없었던 것, 내 뜻대로 되지 않을 때 참을 수 없었던 것은 왜입니까? 그 본성이 마음에 와닿지 않았기 때문입니다.

itin puduma venna ōnē ēka nemeyi. maṭa ōna vidihaṭa pavatvanna puḷuvan mohotak hamba vuṇānē. ēkayi puduma venna ōnē. tamanṭa ōna vidiyaṭa pavatvanna bæri eka nemeyi puduma venna tiyennē. ēka hæṭi. tamanṭa ōna vidihaṭa lōkaya pavatvanna puḷuvan kiyana tattvayak hambavunā nam anna ēkaṭayi puduma venna ōnē. ehema deyak lōkē næha.

그러니 놀라야 할 것은 그것이 아닙니다. 내 뜻대로 유지할 수 있는 순간을 얻었다면 그것이야말로 놀라야 할 일입니다. 자기 뜻대로 유지할 수 없는 것은 놀랄 일이 아닙니다. 그것이 본래 모습입니다. 자기 뜻대로 세상을 유지할 수 있는 상태를 얻었다면 그것에 놀라야 합니다. 그런 것은 세상에 없습니다.

dækiyi onna ōkayi. oya dharmaya yaḷi yali sihi keruvānam. anna ē velāvēdī apiṭa dakinna hambavenavā ættā. onna lōkaya kiyannē ōkayi.

보아야 할 것은 바로 이것입니다. 이 dhamma를 거듭거듭 떠올리면 그때 참을 보게 됩니다. 세상이란 바로 이것입니다.

itin ehema lōkē haṭagannē æyi? oya ætta dakinnē nætuva oya pasu mata habā venavā yali yali goḍa naganavā. lōka satyayō poduvē ekatu velā karapu goḍanægillē goḍanægīma nisā. pudgalika karapu goḍanægīma nisā. podu saha pudgalika kiyana depættakin goḍanægīmak goḍanægena ēkaṭa api kivvā jīvat venna lōkē kiyalā.

그러면 그런 세상이 왜 생겨납니까? 그 참을 보지 못하고 그 뒤를 쫓으며 거듭거듭 쌓아 올리기 때문입니다. 세상의 존재들이 함께 모여 쌓아 올린 것 때문이요, 저마다 쌓아 올린 것 때문입니다. 함께와 저마다라는 두 쪽으로 쌓아 올린 것을 우리는 살아가는 세상이라고 불렀습니다.

anna lōkē haṭaganna hitu yathārthaya dækalā hitanna oya lōkē væḍak nǣha harayak nǣha kiyana vacanaya gattaṭa passē āya lōket ekka pævætmat karalā mohotakvat tiyannē nætnam pat veccadāṭa dækīma sampūrṇayi. atdækīma sampūrṇayi. edāṭa arihat vēdāṭa

바로 세상이 생겨나는 마음입니다. 참모습을 보고 '그 세상은 쓸모없다, 알맹이 없다'는 말을 받아들인 뒤, 다시는 세상과 함께 한순간도 존재를 이어 가지 않는 데 이른 날, 봄이 완성되고 겪음이 완성됩니다. 그날 arahant가 됩니다.

tavavārayak mē lōkayat ekkalā sambandha vennacca siyalu balāporottu ivarayi. rækaganna balāporottu ivarayi. monavā rakinnada?

다시 한 번 이 세상과 이어질 모든 기대가 끝났습니다. 지키려는 기대가 끝났습니다. 무엇을 지킨다는 말입니까?

monavā maṭa ōna vidihaṭa pavatvanna. pavatina eka mæranakam tiyena vidihaṭa tiyennē. kohoma pævadat maṭa æti praśnayaknē. maṭa mēkē vin̆dina balāporottuka sambandhayak mēkē næha.

무엇을 내 뜻대로 유지한다는 말입니까? 있는 것은 죽을 때까지 있는 대로 있을 뿐입니다. 어떻게 있든 나에게 무슨 문제이겠습니까. 거기서 무언가를 누리려는 기대와 나는 아무 관계가 없습니다.

itin hena gæhuvot ehena gahalā mæreyi.

그러니 벼락이 치면 벼락 맞아 죽을 것입니다.

vahaganna vaha kālalā mærennē nætæ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

væḍak næti haravak næti pævætma vikmaṭa ivarayi. udā gamana ivarayi.

쓸모없고 알맹이 없는 존재는 이제 끝났습니다. 그 여정이 끝났습니다.

anna dakina eka antima etana læbanna sænasumak tiyenavā ōkaṭa kiyanavā nivan sænasu nivuṇē etanayi.

그렇게 보는 것이 마지막입니다. 거기서 얻는 안식이 있습니다. 그것을 nibbāna의 안식이라고 합니다. 꺼진 곳이 바로 거기입니다.

namut pævætmak tuḷa nivena tænak hoyanna yana tākkallā api nivana piḷiban̆da innē mityā dr̥ṣṭiya. onna ōka dakinna ōnē.

그러나 존재 안에서 꺼질 자리를 찾아가는 한, 우리는 nibbāna에 대해 micchā diṭṭhi에 있는 것입니다. 바로 이것을 보아야 합니다.

śāntava inna praṇītava inna kenegen karadarayak nætuva sænasillē jīvat venna maṭa mārgayak kiyanna ō kiyanakoṭa avidyāvayema praśnayak. ēka avidyā sahagata praśnayak. koṭa kiyana eka mōḍa praśnayak.

'평온하게, 훌륭하게, 성가심 없이 편안하게 살 길을 말해 주십시오'라고 하는 것은 avijjā의 물음입니다. avijjā와 함께하는 물음입니다. 줄여 말하면 어리석은 물음입니다.

maṭa sænasillē inna kramayak budu dahamen nædda æhuvot ehema budu dahamen mōḍa praśnaṭa piḷitura illanavā.

'Buddha의 dhamma에는 편히 지낼 방법이 없습니까?' 하고 묻는다면, Buddha의 dhamma에 어리석은 물음의 답을 청하는 것입니다.

sænasillē inna tæna ahaval tenayi kiyalā ahaval ākārayayi kiyalā kiyanna ehema ada yathārthaya dækka kenāṭa kiyanna deyak nǣha. eyā ehema balāporottuvak kiyannet nǣha. mokada sænasillē inna balāporottu vena lōkayak lōkayakan tuḷa næti bava dænaganna nisā. ē praśnē nagannē næ.

편히 지낼 자리가 어디라고, 어떤 방식이라고 말해 줄 것이 참모습을 본 사람에게는 없습니다. 그는 그런 기대를 말하지도 않습니다. 편히 지내기를 기대할 세상이 세상 안에 없다는 것을 알기 때문입니다. 그런 물음을 일으키지 않습니다.

sænasilla kohē innēda? sænasuna tænak hoyannē kohē yannada anna yathārthaya dækara passē sænasuvama hoyāgena yanna tænakna. sænasuma hoyāgena sænasumaka kiyalā inna tænakutnē.

안식이 어디에 있습니까? 안식할 자리를 찾아 어디로 가겠습니까? 참모습을 본 뒤에는 안식을 찾아갈 자리가 없지 않습니까. 안식을 찾아 '여기가 안식'이라며 머물 자리도 없지 않습니까.

ehenam ēka dækkaṭa passē eyā yanna tænak næti nisā atītayē næ. sænasuma hoyāgena inna tænak næti nisā vartamānayak næ. eyā sænasumak hoyāganna balāporottuvaka lōkaya næti nisā anāgatayet

그러니 그것을 본 뒤 그에게는 갈 자리가 없기에 과거가 없습니다. 안식을 찾아 머물 자리가 없기에 현재가 없습니다. 안식을 얻으려 기대할 세상이 없기에 미래도 없습니다.

atītaya athærinna nam vartamānayat atæærilā nam anāgatayak atæralā nam allapu kisi tænak næha. allapu næti tænak tænak næti kenāṭa uppattiya vaśayen allanna tænak næha. upata ivarayi. pævætma keḷavarayi.

과거를 놓았다면, 현재도 놓았다면, 미래도 놓았다면, 붙잡은 자리가 하나도 없습니다. 붙잡은 자리가 없는 사람에게는 태어남으로 붙잡을 자리가 없습니다. 태어남이 끝났습니다. 존재가 끝났습니다.

evelē malat ekayi, pahu velāva malat ekayi koyi velē malat ekayi. ē avabōdhaya tibuna kānṭa pævætma ivarayi. ōvā atītayēt næhæ. vartamānayet nǣ anāgatayēt nǣ. lōkayaka panavana deyak nǣ unvahansēṭa ē tamā arihatun vahansēgē svabhāvaya.

지금 죽어도 같고, 나중에 죽어도 같고, 언제 죽어도 같습니다. 그 깨달음이 있는 사람에게 존재는 끝났습니다. 과거에도 없고 현재에도 없고 미래에도 없습니다. 그분에게는 세상에 내세울 것이 없습니다. 그것이 arahant의 본성입니다.

edā kaṭayutu karagena innavā kisima ælīmaṭa sambandhayak næha. chandarāgaya sahambalin keḷavara nam edāṭa nivuṇā sænunā.

그날부터 일을 하며 지내도 어떤 들러붙음과도 관계가 없습니다. chandarāga가 뿌리째 끝났다면, 그날 꺼지고 편안해진 것입니다.

baḍi kinaṭa kana poḍa deyak kanavā. pipāsayaṭa bona deyak bonavā. śarīrayaṭa avaśyatāvayak tiyenavā nam jīvitayē pævætmēdī ætiena apahasavala næduru karaganna ē gata yutta gannavā. ē ēkakavat bæn̆dilā nǣ.

배고프면 먹을 것을 먹습니다. 목마르면 마실 것을 마십니다. 몸에 필요한 것이 있으면 삶을 이어 가며 생기는 불편을 덜려고 받아야 할 것을 받습니다. 그 어느 것에도 묶이지 않았습니다.

itin onna oya ṭika tērum gattā nam kæmati sē pavatinnē nǣ kiyana dækaṭa passē lōkē aniccayi kiyalā dækkā. kæmati kæmati sē pavatinnē næti lōkaya allaganna yana ekkenāṭa dukaṭa bhājanaya venavā misak ēken velakenna bæha kiyalā kiyā dækkā.

그러니 이것을 알아들었다면, 마음대로 되지 않는다는 것을 본 뒤에 세상은 anicca라고 보았습니다. 마음대로 되지 않는 세상을 붙잡으러 가는 사람은 괴로움을 받을 뿐 거기서 벗어날 수 없다고 보았습니다.

eban̆du vannā vū lōke hitama harayak nǣha kiya dæk. harayak næti lōkē monavā patannada? mona sampattiyak hoyannada? anna antima keḷavara otanayi.

그런 세상에는 알맹이가 없다고 보았습니다. 알맹이 없는 세상에서 무엇을 바라겠습니까? 무슨 재물을 찾겠습니까? 마지막 끝이 바로 거기입니다.

ēka tamayi satyayē tīraṇaya. kæ kæṭi karalā gattē oya ṭika itin ōka vigraha karana eka tamayi davasa gannē tiyennē. api innē ōgen anit pættē innē.

그것이 진리의 결론입니다. 압축해 담은 것이 바로 이것들이고, 그것을 풀어 설명하는 데 시간이 걸릴 뿐입니다. 우리는 그 반대편에 있습니다.

mama kæmati sē pavatvanna maṭa hon̆da priyamanāpa deyak lōkē tiyenavā kiyalā harayak æti deyak tiyenavā kiyana dr̥ṣṭiya in̆dagena sæpa deyak, suva deyak, sukha āsvāda vaśayen min̆dinna pavatinna sudusu deyak tiyenavā kiyana nigamanaya in̆dagena. yamtākalva mātr̥ka inna tākal ohu lōka pævætma mātrayaka innavā.

'내 마음대로 유지할 좋고 즐거운 것이 세상에 있다, 알맹이 있는 것이 있다'는 diṭṭhi에 머물며, 즐겁고 편하고 맛있게 누리며 머물기에 알맞은 것이 있다는 결론에 머무는 한, 그는 티끌만큼이라도 세상의 존재 안에 있습니다.

ē ē mātrayak nætuva gihillā atralalā giyāhama tamayi arihatya kiyannē.

그 티끌만큼도 없어지고 다 놓아 버렸을 때 그것을 arahant라고 합니다.

sampat āśvāda hari vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiya balavat nam ōna asādhāraṇayak ōna naraka væḍak karalā ōna avæḍak karalā magē balāporottuva iṣṭa karaganna ōnǣ kiyana dr̥ṣṭiyē inna tākkālaya. ohu satara apāyen nidahas vennē nǣ.

재물과 맛이 아주 값지다는 diṭṭhi가 강하여, 어떤 부당한 일이든, 어떤 나쁜 짓이든, 어떤 해로운 일이든 해서 내 기대를 이루어야 한다는 diṭṭhi에 있는 한, 그는 네 apāya에서 벗어나지 못합니다.

sādhāraṇayen dæmīma kāma sambhōgayen kāma sampattiyen yuttava jīvat velā apē pirisat eka sænasillē innavā kiyalā adahasa tiyena tākkal. obaṭa manussayā atdæva læbīmen nidahas velā næha.

정당하게 감각의 즐거움과 감각의 재물을 누리며 살고 우리 식구도 함께 편히 지낸다는 생각이 있는 한, 당신은 사람의 몸을 받는 데서 벗어나지 못했습니다.

mama bohōma nidahas pudgalayek hæṭiyaṭa santōsayen lōkē allaganna badāgannet nætuva anunṭat yahapavata karalā mama āriyahasa hamba karapu deyak itin annaṭa udav upakāra karalā jīvat velā sænasillē innavā kiyalā hitā inna tākkal divyat bæn nidahasak labalā næ.

'나는 아주 자유로운 사람으로 기쁘게, 세상을 붙잡고 끌어안지도 않고, 남에게도 좋은 일을 하고, 바르게 번 것으로 남을 도우며 편히 지낸다'고 생각하는 한, deva의 삶에서도 벗어나지 못했습니다.

mama hari nidahas bohō vivēkī pudgalayek hæṭiyaṭa jīvat vennē kiyalā inna tākkal brahma atdyen nidahasak labalā næha.

'나는 아주 자유롭고 한가로운 사람으로 산다'고 하는 한, brahma의 삶에서 벗어나지 못했습니다.

pævætma tuḷa inna tænak kiyalā allanna kisima deyak nǣha kiyalā nidahas vena tākkal lōkaya ū kotana hari allagatta vena eka innē.

존재 안에 머물 자리라고 붙잡을 것이 하나도 없다며 벗어나기 전까지, 그는 세상 어딘가를 붙잡고 있습니다.

yam davasaka pævætma tuḷa allanna harayak hon̆dayi kiyalā ganna aṁśu mātrayak nǣha kiyalā dækkaṭa passē ohu atītaya allat nǣ. vartamānayet nǣha. anāgatayēt nǣha. ohuṭa pævætmak nǣha. pævætma keḷavarayi. antima dēhaya ē kaya antima dēharī kiyanavā arihatun vahansēṭa ituru vena nivan magin

어느 날 존재 안에 붙잡을 알맹이, 좋다고 여길 티끌만 한 것도 없다고 본 뒤에는, 그는 과거를 붙잡지 않습니다. 현재도, 미래도 붙잡지 않습니다. 그에게 존재는 없습니다. 존재가 끝났습니다. 그 마지막 몸을 지닌 arahant를 'antimadehadhārī', 곧 마지막 몸을 지닌 이라고 부르며, 남은 몸과 함께하는 nibbāna로 지내십니다.

oya ṭika tōragena yanna ōnē. ēkayi kāraṇa.

이것들을 가려 알며 가야 합니다. 그것이 요점입니다.

api ada udē karmasthānayak vaśayen gattā. sammāti saraṇa saraṇayi. mamada siyalu lōka siyalu satvayō niduk vetvā, nirōgī vetvā, suvapat vetvā. nibbāna parama sukhayen sukhita tara vetvā. nibbāna parama sukhayen sukhita tara vetvā. nibbāna parama sukhayen sukhita tara vetvā kiyalā mē karmasthāna.

오늘 아침 우리는 kammaṭṭhāna로 'sammā tisaraṇa가 의지처이다'를 받았습니다. '나도, 모든 세상의 모든 존재도 괴로움 없기를, 병 없기를, 편안하기를. nibbāna라는 가장 높은 즐거움으로 즐겁기를, nibbāna라는 가장 높은 즐거움으로 즐겁기를, nibbāna라는 가장 높은 즐거움으로 즐겁기를'이라는 이 kammaṭṭhāna입니다.

dæn mē ṭika apiṭa hun̆gāk vædagatyak tiyenavā apiṭa mokada nivan dakinna avaśya karana apiṭa tērum ganna puḷuvan koṭasak ōkē tiyenavā.

이것은 우리에게 아주 중요합니다. nibbāna를 보는 데 필요한, 우리가 알아들을 수 있는 부분이 그 안에 있기 때문입니다.

sammā tisaraṇa saraṇayi kiyalā vacanayak. tisaraṇa saraṇayi kiyannē nætuva sammā kiyalā kǣllak mulaṭa dænna.

'sammā tisaraṇa saraṇayi'라는 말이 있습니다. 'tisaraṇa saraṇayi'라고만 하지 않고 'sammā'라는 조각을 앞에 붙였습니다.

dæn tisaraṇaya kiyana vacanayak

이제 tisaraṇa라는 말이 있습니다.

sammā kiyana vacana dhammanuprahaṁ kiyana viśēṣaṇayak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

api tōrāganna ōnē.

우리는 그것을 가려 알아야 합니다.

tisaraṇa kiyana vacanayēdī budu saraṇa, dam saraṇa, san̆ga saraṇa kiyana krama tunak tiyenavā.

tisaraṇa라는 말에는 Buddha saraṇa, dhamma saraṇa, saṅgha saraṇa라는 세 길이 있습니다.

mēka tamayi lōkayē laukika vaśayen hō lōkōttara vaśayen pūrṇa sæsumaṭa hō yamkisi sārthaka kriyā paṭipiyak mārgayak tiyenavā nam ē nænavatun visin anugamanaya kaḷa yutu mārgaya tisaraṇaya. budu saraṇē, dam saraṇa, san̆ga saraṇaya kiyana mē tuna.

세상에서 lokiya로든 lokuttara로든 온전한 안식에 이르는 어떤 성공적인 실천, 어떤 길이 있다면, 지혜로운 이들이 따라야 할 그 길이 tisaraṇa입니다. Buddha saraṇa, dhamma saraṇa, saṅgha saraṇa 이 셋입니다.

mēkedi budu saraṇē tōraganna ōnē. budu saraṇa kiyannē mokakda?

여기서 Buddha saraṇa를 가려 알아야 합니다. Buddha saraṇa란 무엇입니까?

hon̆da hō naraka yamak vēnam ē kumakda? ēka haṭaganna hētuva kumakda? ēka næti karaganna ōna nam næti karagannē kohomada? hon̆da eka nemeyi narakayaku.

좋든 나쁘든 무언가가 있다면 그것은 무엇인가? 그것이 생긴 까닭은 무엇인가? 그것을 없애야 한다면 어떻게 없애는가? 좋은 것 말고 나쁜 것을요.

yam naraka yamak ætnam ē kumakda? ē naraka yamak haṭagattē kohomada? ē naraka yamak haṭagatta hētuva næti kaḷot ē narakayi kivva yamak næti karagatta hæki.

어떤 나쁜 것이 있다면 그것은 무엇인가? 그 나쁜 것은 어떻게 생겼는가? 그 나쁜 것이 생긴 까닭을 없애면 나쁘다고 한 그것을 없앨 수 있다.

ē narakayi kiyana yamak næti karaganna tiyena mārgaya mokakda? haṭagatta hētuva næti karapuhama hētuvē phalaya næti velā yanavā. naraka phalaya næti velā yanavā.

그 나쁜 것을 없앨 길은 무엇인가? 생긴 까닭을 없애면 그 까닭의 열매가 사라집니다. 나쁜 열매가 사라집니다.

menna mēka tōrā gænīmaṭa kiyanavā budu saraṇa.

이것을 가려 아는 것을 Buddha saraṇa라고 합니다.

dæn budu saraṇa tōragattahama bauddhayek hæṭiyaṭa yā yuttē onna oya mārgaya.

Buddha saraṇa를 가려 알았다면, 불자로서 가야 할 길은 바로 그 길입니다.

dæn apiṭa asanīpayak hædenavā. dæn mē asanīpaya mēban̆du karadarakāriya dukkha dahayaka deyak. mēban̆du vasahanakāriyen pāḍu sahagatta deyak kiyalā api dakinavā. asanīpaya hæṭi.

우리에게 병이 났다고 합시다. 이 병은 이렇게 성가시고 괴로운 것, 이렇게 불편하고 해로운 것이라고 우리는 봅니다. 병의 모습을요.

ehema asanīpayak haṭagattē mona hētuva tiyennē? hētuva hoyāganna.

그런 병이 생긴 것은 어떤 까닭 때문인가? 그 까닭을 찾아내십시오.

ē hētuva tiyena tākāla ē asanīpaya næti karanna bæha. hon̆da manā nuvanin ē hētuva hoyāgena ē hētuva duru karagattot ē asanīpa pavatinna hētu næha. ē asanīpa næti vennē.

그 까닭이 있는 한 그 병을 없앨 수 없습니다. 좋은 지혜로 그 까닭을 찾아 없애면 그 병이 이어질 까닭이 없습니다. 그 병이 사라집니다.

ē kramaya nuvaṇin tērum gattā. ē næti karana hētuva kriyātmaka karapuvahama ē asanīpaya duru venavā.

그 방법을 지혜로 알아들었습니다. 그 까닭을 없애는 일을 실행하면 그 병이 물러갑니다.

mena kaḷa yutuda apiṭa yam karadarayak enavā. ē karadaraya apiṭa asahanayak nam ē karadaraya mokakda kiyalā balannavā menna mehema karadarayak. anna tōragattā.

이렇게 해야 합니다. 우리에게 어떤 성가신 일이 닥칩니다. 그 일이 우리에게 불편이라면 그 일이 무엇인지 봅니다. '이런 일이다.' 바로 가려 안 것입니다.

mē ban̆du karadarayak æti vennē mona hētuvada? ē karadarayaṭa hētuva tōraganna. ē hētuva duru koḷot ærenna ē karadarayen midenna bǣha kiyana mē nyāya dharmaya tōraganna.

이런 일이 생기는 것은 어떤 까닭인가? 그 일의 까닭을 가려 아십시오. 그 까닭을 없애지 않고는 그 일에서 벗어날 수 없다는 이 이치를 가려 아십시오.

ē hētuva duru kaḷot tamayi mēkē nidena kiyalā nigamanaya karagannē.

그 까닭을 없애야 이것에서 벗어난다고 결론 내립니다.

īṭa passē ē karadaraya duru karannā vū hētuva kriyātmaka karanakoṭa ē karadaraya duru venavā.

그 뒤에 그 일을 없애는 까닭을 실행하면 그 일이 물러갑니다.

menna mē kramayaṭa kiyanavā budu saraṇa.

이 방법을 Buddha saraṇa라고 합니다.

ē vidihaṭa kramaya darāgena ē kramaya piḷigaraṇa kara gænīmaṭa kiyanavā damsaraṇa vena piḷivet valaṭa yannē nætuvada? ē krama piḷiveta anugamanaya kirīmen ē apiṭa avaśyaṭa patvīmaṭa kiyanavā san̆ga saraṇa

그렇게 방법을 지니고 그 방법을 의지처로 삼는 것을 dhamma saraṇa라고 합니다. 다른 실천으로 가지 않고 그 실천을 따라 우리에게 필요한 데 이르는 것을 saṅgha saraṇa라고 합니다.

menna budu saraṇa dam saraṇa san̆ga saraṇa kiyana tuna

이것이 Buddha saraṇa, dhamma saraṇa, saṅgha saraṇa라는 셋입니다.

dæn mēken api īṭa vaḍā gæm̆buru pættak budu dahama tuḷin bæhælā dænaganna mokakda mē lōkayē haṭagatta yamak haṭagena tiyenavā nam pævætmak vidyāmāna vunānam menna mēvaṭa kiyanavā saṁ kiyalā.

이제 여기서 Buddha의 dhamma를 통해 더 깊은 쪽으로 들어가 알아야 할 것은 무엇인가. 이 세상에 무언가가 생겨났다면, 존재가 나타났다면, 이것을 'saṃ'이라고 합니다.

mē sanna næmati pævætma yamtāk pavatinavada pævætmaṭa uruma vana siyaluma karadara enavā.

이 'saṃ'이라는 존재가 있는 한, 존재에 딸린 모든 성가심이 옵니다.

ehenam mē pævætma yam dāsaka mē pævætmayen midunāda? ē siyalu karadara valin midunā.

그러니 어느 날 이 존재에서 벗어났다면, 그 모든 성가심에서 벗어난 것입니다.

pævætma satu siyalu karadara valin midenna ōna. ē saṁvætmen mā kiyana midīmaṭa patvenna ōna. pævætmayen midīmaṭa kiyanavā saṁmā menna mē san̆dahā.

존재에 딸린 모든 성가심에서 벗어나야 합니다. 그 'saṃ'에서 'mā'라는 벗어남에 이르러야 합니다. 존재에서 벗어나는 것을 'saṃmā'라고 합니다. 바로 이를 위해서입니다.

mē pævætma mokakda pævætma hæṭi kohomada mē pævætmaṭa hētuva mokakda ē tæna bæn̆duna tr̥ṣṇāva mē pævætma hētu nirōdha karannē kohomada pævætma næti karannē ē tæna bæn̆dena tr̥ṣṇāven midenna ōna ē tr̥ṣṇāven midunot ē pævætma næmæti phalaya ivarayi. edānaṭa duken nidaha

이 존재는 무엇인가, 존재의 모습은 어떤가, 이 존재의 까닭은 무엇인가—거기에 묶인 taṇhā입니다. 이 존재의 까닭을 어떻게 nirodha에 이르게 하는가—존재를 없애려면 거기에 묶이는 taṇhā에서 벗어나야 합니다. 그 taṇhā에서 벗어나면 존재라는 열매가 끝납니다. 그날 괴로움에서 자유롭습니다.

menna mē hatara ākārayē tērum ara gænīmaṭa kiyanavā saṁmā buddha saraṇa

이 네 가지를 알아듣는 것을 'saṃmā Buddha saraṇa'라고 합니다.

ē pævætmaṭa hētu vena tr̥ṣṇāva bava dænagena ē siyalu tr̥ṣṇāven midī aya yutuyi kiyalā dænagattā nam anna midī yana kramaya tr̥ṣṇāven midena kramē saṁ ekatuven midīmē dam saraṇa sammā damsaraṇa

존재의 까닭이 taṇhā임을 알고, 그 모든 taṇhā에서 벗어나야 한다고 알았다면, 바로 그 벗어나는 방법, taṇhā에서 벗어나는 방법, 'saṃ'이라는 모임에서 벗어나는 dhamma saraṇa가 sammā dhamma saraṇa입니다.

ē anugamanaya kirīma nisā yam tr̥ṣṇāvak sēka dæmmanam keḷavara karalā duken nidahas vuṇā. saṁ ekatuven midīmē san̆ga saraṇa ahapavunā. anna sividha ratnaya ahapa vuṇā.

그것을 따라 taṇhā를 다하게 하여 끝냈다면 괴로움에서 자유로워졌습니다. 'saṃ'이라는 모임에서 벗어나는 saṅgha saraṇa에 이르렀습니다. 바로 세 가지 보배에 이른 것입니다.

ōkaṭa kiyanavā saṁmā tisaraṇa saraṇayi. apē balāporottu otanayi kiyannē. ēka tamayi mulē sihi kaḷē.

이것을 'sammā tisaraṇa saraṇayi'라고 합니다. 우리의 바람이 바로 거기에 있다는 뜻입니다. 처음에 떠올린 것이 그것입니다.

dæn ōka pættakin tiyalā. ara datas mahā puruṣa laṇa 890dena sahita vannāvū kayat ivilā kiyana devan 2005ṭa issellā hiṭiyā kiyana buduhāmuduruvō mama mē saraṇē kiyalā gattot ehema eyā sammā buddha saraṇayē nemeyi gihi tiyennē vena.

이제 그것을 한쪽에 두고, mahāpurisa의 서른두 가지 표시와 여든 가지 작은 표시를 갖춘 몸을 지니고 2500여 년 전에 계셨던 Buddha를 '나는 이분께 의지한다'고 받아들인다면, 그는 sammā Buddha saraṇa에 간 것이 아니라 다른 데로 간 것입니다.

unvahansē dēśanā mama passē ædilā væḍakna.

그분은 '내 뒤를 끌려다녀 봐야 소용없다'고 설하셨습니다.

um̆bulak gæḍi um̆bu karagannā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tummēhi giccaṁ ātappaṁ akkātā tathāgatā attāhi attanō nātō kōhi nātō parōtiyā oya tæn valin budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā. um̆balā um̆balāgē tarpanaya karagannavā misā kaṇikē kohomada vēranna mama kohomada um̆bala ē goḍa karannē onna mārgaya onna kramaya anugamanaya karalā midi alla

'tumhehi kiccaṃ ātappaṃ, akkhātāro tathāgatā'(애씀은 너희가 해야 하고, tathāgata는 길을 알려 줄 뿐이다), 'attā hi attano nātho, ko hi nātho paro siyā'(자기가 자기의 의지처이니 남이 어찌 의지처가 되랴)—이런 곳에서 Buddha께서 몸소 설하십니다. 너희가 너희 스스로 건너야지, 내가 어떻게 너희를 건져 주겠느냐. 여기 길이 있고 여기 방법이 있으니 따라서 벗어나라.

ē kramaya kiyaddī tava tavat duraṭa nǣ nǣ ehema nemeyi oba vahansēma apiṭa saraṇayi. ēkē hiṭiya mokak vennē? mē mōḍayinṭa nidahas venna dharmayak kiyā dīlā tiyenavā. on tava tavat mama passen enavā magē pē mona mōḍakamada kiyalā ahana budurajāṇan vahansē ēka nemeyidi etakoṭa vennē.

그 방법을 말씀하실 때 '아니요, 아니요, 그게 아니라 당신 자신이 우리의 의지처입니다' 하고 거기에 머물면 어떻게 되겠습니까? '이 어리석은 이들에게 벗어날 dhamma를 일러 주었는데 오히려 더 내 뒤를 따라오니 이 무슨 어리석음이냐'고 Buddha께서 물으시게 되지 않겠습니까.

itin budu saraṇa kivva gama api mē laukikatvaya adahasakin araganna paṭan gattot. ara buduhāmuduruvō ē buduhāmuduruvō tamayi gautama buduhāmuduruvō tamayi apiṭa saraṇa vennē kiyalā ehema giyot ehema apiṭa kivvama ga ahak velā vena maga api yanna api budu saraṇaya næhæ. etakoṭa

그러니 Buddha saraṇa라고 하자마자 이것을 세속적인 생각으로 받아들여 '그 부처님, 바로 Gotama Buddha께서 우리의 의지처'라고 그렇게 간다면, 우리에게 일러 주신 길을 벗어나 다른 길로 가는 것이니 우리는 Buddha saraṇa에 있지 않습니다.

api budu saraṇaya næhæ. etakoṭa um̆balā budu kiyana tattvayaṭa pat venna nam um̆balā oya buddhiya gōcara karagena yathārthaya tērum karalā menna mē hataraya.

그러면 '너희가 buddha라는 상태에 이르려면, 그 지혜를 대상으로 삼아 참모습을 알아들어라. 바로 이 넷을'이라는 것입니다.

yamak duka vēda ē yamak kivva duka tērum gayi kumakda duka vennē?

무엇이 괴로움인가, 그 괴로움을 알아들어라. 무엇이 괴로움이 되는가?

æsa rūpē cakkhu viññāṇaya kana śabdē sōta viññāṇaya diva rasē gahana viññāṇaya diva rasayē jivahā viññāṇaya nāsayē gandhayē gahana viññāṇaya kaya poṭṭhabbayē kāya viññāṇaya mana dharma manō viññāṇaya kiyana onna oya ṭika tuḷa tamayi oya duka ræn̆dennē. duka matu vennē otana

눈과 형상과 cakkhu viññāṇa, 귀와 소리와 sota viññāṇa, 혀와 맛과 jivhā viññāṇa, 코와 냄새와 ghāna viññāṇa, 몸과 phoṭṭhabba와 kāya viññāṇa, 마음과 dhamma와 mano viññāṇa—바로 이것들 안에 괴로움이 머뭅니다. 괴로움은 거기서 드러납니다.

oya tuḷin tamayi duka haṭaganna avaśya karana mūla dharmaya tiyennē. ōvā æsuru karagena tamayi lōka sattvayā dr̥ṣṭiyen bæn̆dilā innē. onna ōvat ekkalā bæn̆dilā innavā dr̥ṣṭiyakin hari vaṭinavā kiyalā.

이것들을 통해 괴로움이 생기는 데 필요한 근본 dhamma가 있습니다. 이것들에 기대어 세상의 존재들이 diṭṭhi로 묶여 있습니다. '아주 값지다'는 diṭṭhi로 이것들과 함께 묶여 있습니다.

onna oya ṭika hariyaṭa tērum gattahama kotana hinda duka goḍanægennē kiyalā dænagatta hæki. kumak tibunotda duka goḍanægennē? kumak æsuru karagenada duka goḍanægennē? onna ēka tōraganna.

이것들을 제대로 알아들으면 어디에서 괴로움이 쌓이는지 알 수 있습니다. 무엇이 있으면 괴로움이 쌓이는가? 무엇에 기대어 괴로움이 쌓이는가? 바로 그것을 가려 아십시오.

etakoṭa tōraganna puḷuvan lōkayē yamak dukayi kivvā nam menna mē ṭikaṭayi. æsa kana diva nāsaya śarīrayē mana rūpa sabda gandha rasa sparśakkhu viññāṇa sōta viññāṇa gāna viññāṇa jivahā viññāṇa kāya viññāṇa manō viññāṇa onna duka goḍanægena mūla dharmaya tiyena tæn.

그러면 가려 알 수 있습니다. 세상에서 무언가를 괴로움이라고 했다면 바로 이것들입니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, cakkhu viññāṇa, sota viññāṇa, ghāna viññāṇa, jivhā viññāṇa, kāya viññāṇa, mano viññāṇa—괴로움이 쌓이는 근본 dhamma가 있는 곳입니다.

kotanin avidyā sahagata vecca pudgalayā. ōvā priyayi, manāpayi, yahapatayi, niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭiyaṭa bæhælā. ōvā allagenavā. ōvā samaga bæn̆duṇu sparśayak æti karaganna ōnē.

거기서 avijjā에 물든 사람은 이것들이 좋고, 마음에 들고, 이롭고, nicca요, sukha요, attā라는 diṭṭhi에 빠집니다. 그것들을 붙잡습니다. 그것들과 묶인 phassa를 일으켜야 합니다.

etakoṭa kiyanavā cakkhu sampassa, sōta sampassa, gāna sampassa, jihā sampassa, kāya sampassa, manō sampassa kiyalā. sampassa hayak hadāgannavā avidyāva nisā.

그것을 cakkhu samphassa, sota samphassa, ghāna samphassa, jivhā samphassa, kāya samphassa, mano samphassa라고 합니다. 여섯 samphassa를 avijjā 때문에 지어냅니다.

hari vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiya ē vindraṇaya ohu priya karalā. cakkhu sampassajā vēdanā, sōta sampassā vēdanā, gāna sampassā vēdanā, jivahā sampassā vēdanā kāya sampassā vēdanā, manō sampassajā vēdanā kiyana onna oya vēdanāva haya ākārayaṭa bæhægannavā. avidyāva nisā hadāgatta sparśa saha vēdanā dekaṭa

아주 값지다는 diṭṭhi로 그는 그 누림을 좋아합니다. cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā라는 여섯 가지 vedanā에 빠져듭니다. avijjā 때문에 지어낸 phassa와 vedanā 두 가지에요.

oya avidyā sahagata sparśayayi vēdanāva haṭaganna mul vuṇē monavada? æhæ rūpaya cakkhu viññāṇaya, kana śabdaya sōta viññāṇaya nāsayē gandhayē gāna viññāṇaya, diva rasayē jivahā viññāṇaya, kaya poṭṭhabbayē kāya viññāṇaya mana dharma manō viññāṇaya onna oya ṭika tamayi allagena saṁsparśa karagattē saṁsyen vēdanāvaṭa bæhægattē. ē tākal duken nidahas vīmak nǣ.

그 avijjā와 함께하는 phassa와 vedanā가 생기는 뿌리는 무엇이었습니까? 눈·형상·cakkhu viññāṇa, 귀·소리·sota viññāṇa, 코·냄새·ghāna viññāṇa, 혀·맛·jivhā viññāṇa, 몸·phoṭṭhabba·kāya viññāṇa, 마음·dhamma·mano viññāṇa—바로 이것들을 붙잡아 phassa를 짓고, phassa로 vedanā에 빠진 것입니다. 그러는 한 괴로움에서 벗어남은 없습니다.

menna mē ṭika tōragattahama issellā anna dænakaṭa koheda duka haṭagannē? anna budu piḷinayen tōragatta eka tamayi duka haṭaganna tæna. buddhi gōcarava hariyaṭa tērum aragena kalpanā karalā tōrāgattē yotana.

이것들을 가려 알면 먼저 압니다. 괴로움은 어디서 생기는가? Buddha의 지혜로 가려 안 바로 그곳이 괴로움이 생기는 자리입니다. 지혜의 대상으로 삼아 제대로 알아듣고 깊이 생각하여 가려 안 곳이 거기입니다.

dæn ōka haṭagannē kohomada? mula haṭagattot tamayi aga haṭagannē.

이제 그것은 어떻게 생깁니까? 처음이 생겨야 끝이 생깁니다.

ehenam æhæ rūpaya cakkhu viññāṇaya yam tænaka haṭagattā nam kana śabdaya sōta viññāṇaya yam tænaka haṭagattā nam diva rasayē gāna viññāṇaya yam tænaka nāsayē gandhayē gāna viññāṇaya yam tænaka haṭagattā nam diva rasē jivhā viññāṇaya yam tænaka haṭagattā nam kaya poṭṭhabbayē kāya viññāṇaya yam tænaka haṭagattā nam mana dharma manō viññāṇaya yam tænaka haṭagattā nam menna duka haṭaganna tæna

눈·형상·cakkhu viññāṇa가 어딘가에 생겼다면, 귀·소리·sota viññāṇa가 생겼다면, 코·냄새·ghāna viññāṇa가 생겼다면, 혀·맛·jivhā viññāṇa가 생겼다면, 몸·phoṭṭhabba·kāya viññāṇa가 생겼다면, 마음·dhamma·mano viññāṇa가 생겼다면, 바로 그곳이 괴로움이 생기는 자리입니다.

eham duka haṭaganna tænē yam tænaka ē haṭagatta hētuva mokakda kiyalā balapuha æhæ rūpaya cakkhu viññāṇaya kiyana eka haṭagannavā æhæ piḷiban̆da haṭagannā vū tr̥ṣṇāva nisā. rūpaya piḷiban̆da haṭagatta tr̥ṣṇāva nisā. cakkhu viññāṇaya nisā haṭagatta tr̥ṣṇāva nisā. ē tr̥ṣṇāva avidyāva nisā bæn̆dilā tiyena nisā.

그러면 괴로움이 생기는 그 자리에서 그것이 생긴 까닭이 무엇인지 보면, 눈·형상·cakkhu viññāṇa가 생기는 것은 눈에 대해 생기는 taṇhā 때문, 형상에 대해 생긴 taṇhā 때문, cakkhu viññāṇa 때문에 생긴 taṇhā 때문입니다. 그 taṇhā가 avijjā 때문에 묶여 있기 때문입니다.

matu matut æhæk, rūpayak, cakkhu viññāṇayak haṭagænīmaṭa tibicca hētuven gælavenna bæ. ēka tiyena kanna. hētuva

앞으로도 눈, 형상, cakkhu viññāṇa가 생기게 하는 까닭에서 벗어날 수 없습니다. 그것이 있는 한. 그것이 까닭입니다.

kanayi, śabdayayi, sōta viññāṇayayi dukaṭa mul vuṇā. kanayi, śabdayayi, sōta viññāṇayayi yam tænaka haṭagatta nisā tamayi duka vin̆dinna hētu vuṇē.

귀와 소리와 sota viññāṇa가 괴로움의 뿌리가 되었습니다. 귀와 소리와 sota viññāṇa가 어딘가에 생겼기 때문에 괴로움을 겪게 된 것입니다.

kana piḷiban̆da yamkisi tr̥ṣṇāvak ætda śabdaya piḷiban̆da yam tr̥ṣṇāvak ætda sōta viññāṇaya piḷiban̆da yam tr̥ṣṇāvak ætda oya tr̥ṣṇāva avidyāva saman̆gayi væn̆dennē.

귀에 대한 taṇhā가 있든, 소리에 대한 taṇhā가 있든, sota viññāṇa에 대한 taṇhā가 있든, 그 taṇhā는 avijjā와 함께 묶입니다.

oya piḷiban̆da avidyāven tr̥ṣṇāven yutta tākkal ohuṭa mē kana mæralā yanakoṭa tava kaṇak hædenna tibipicca hētu næti velā næha. ē nisā kana næmati dukkha ehen bērenna bæha. śabdaya nisāna duk ehen bērenna bæha. sōṭa viññāṇaya nisā haṭaganna dukkhen bērenna bæha. oya piḷiban̆da avidyāven tr̥ṣṇāven inna ekak. ēkayi hētu.

그것들에 대해 avijjā와 taṇhā를 지니는 한, 이 귀가 죽어 없어질 때 또 다른 귀가 생길 까닭이 사라지지 않았습니다. 그래서 귀라는 괴로움에서 벗어날 수 없습니다. 소리 때문의 괴로움에서도 벗어날 수 없습니다. sota viññāṇa 때문에 생기는 괴로움에서도 벗어날 수 없습니다. 그것들에 대해 avijjā와 taṇhā로 있는 것, 그것이 까닭입니다.

kana piḷiban̆dava yam avidyāvak tr̥ṣṇāvak tibilā ivat kaḷā nam kana piḷiban̆da balāporottuva ivaranam śabdaya piḷiban̆da tibicca āsāva balāporottuva ivaranam. sōta viññāṇayan pævætvīma piḷiban̆da āsāva balāporottu ivara nam kanayi śabdayayi sōta viññāṇaya haṭaganna tibicca hētuva ivaralā.

귀에 대한 avijjā와 taṇhā가 있다가 그것을 없앴다면, 귀에 대한 기대가 끝났다면, 소리에 대한 바람과 기대가 끝났다면, sota viññāṇa를 이어 가려는 바람과 기대가 끝났다면, 귀와 소리와 sota viññāṇa가 생길 까닭이 끝난 것입니다.

vena hētuva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nāsayē tiyena tākkal gandhayē tiyena tākkal gāna viññāṇaya tiyena tākkal duka samagaya bæn̆dilā tiyenavā ēken ivat venna bæ. yam tænaka nāsayē nædda gandhaya nædda gāna viññāṇaya nædda duka haṭagana tibi vecca mula etanin ivarayi.

코가 있는 한, 냄새가 있는 한, ghāna viññāṇa가 있는 한 괴로움과 함께 묶여 있어 거기서 벗어날 수 없습니다. 코가 없고 냄새가 없고 ghāna viññāṇa가 없는 곳에서는 괴로움이 생길 뿌리가 거기서 끝납니다.

ehenam ēka ivara karaganna nam ēka haṭagatta hētuva balanna ōnē. nāsaya piḷiban̆da tibena āsāva balāporottuva tiyena tākkal gandhaya æsuru kirīmē āsāva balāporottuva tiyena tākkal gahana viññāṇa pævætvīmē āsāva balāporottuva tiyena tākkal mē nāhaya metana mæralā koṇu vunat ivarayak vennē næha. tavat yam tænaka ēṭa gælapena nāhayak haṭaganna hētu tiyenavā.

그러니 그것을 끝내려면 그것이 생긴 까닭을 보아야 합니다. 코에 대한 바람과 기대가 있는 한, 냄새를 가까이하려는 바람과 기대가 있는 한, ghāna viññāṇa를 이어 가려는 바람과 기대가 있는 한, 이 코가 여기서 죽어 썩어도 끝나지 않습니다. 또 어딘가에 그에 맞는 코가 생길 까닭이 있습니다.

anna nāsaya næmati duka pævætvīmaṭa gandhaya næmæti duka pævætvīmaṭa gahana viññāṇaya næti duka pævætvīmaṭa hētu vena mūla dharmayan ahak karanna puḷuvan kamak nǣha. oya āsāva balāporottu tiyena tāttā. oya āsāva balāporottuva yam tænaka hin̆dī giyāda hētuva keḷavarak. hētuva næti vena phalayak næti nisā mē antima nāhaya venavā. mēka dænena gandhayan antima gandhaya venavā. mē nāsayayi gandhaya nisā haṭaganna gāna viññāṇayak ætda antima ghāna viññāṇaya venavā.

그 바람과 기대가 있는 한, 코라는 괴로움, 냄새라는 괴로움, ghāna viññāṇa라는 괴로움을 이어 가게 하는 근본 dhamma를 치울 수 없습니다. 그 바람과 기대가 어딘가에서 끊어졌다면 까닭이 끝난 것입니다. 까닭이 없으면 열매도 없으니 이것이 마지막 코가 됩니다. 이것으로 느끼는 냄새가 마지막 냄새가 됩니다. 이 코와 냄새 때문에 생기는 ghāna viññāṇa가 있다면 그것이 마지막 ghāna viññāṇa가 됩니다.

mēka mæricca dāṭa nævata ekak goḍanna naganna nætnam nāsaya nidahas, gandhaya nidahas, gāna viññāṇayen nidahas duken nidahas nāsaya piḷiban̆da duken nidahas

이것이 죽는 날 다시 하나를 쌓아 올리지 않는다면, 코에서 자유, 냄새에서 자유, ghāna viññāṇa에서 자유, 괴로움에서 자유, 코에 얽힌 괴로움에서 자유입니다.

anna diva yam tænaka pavatvana balāporottu tiyena tākkal rasaya pavatvana balāporottu tiyena tākkal jivhā viññāṇaya pavatvana balāporottu tiyena tākkal ohuṭa diven bērenna bæhæ, rasayen bērenna bæhæ. hā viññānayen bērenna bæha.

혀를 어딘가에 이어 가려는 기대가 있는 한, 맛을 이어 가려는 기대가 있는 한, jivhā viññāṇa를 이어 가려는 기대가 있는 한, 그는 혀에서도, 맛에서도, jivhā viññāṇa에서도 벗어날 수 없습니다.

ē avidyāven tr̥ṣṇāvenma oya balāporottuvē pasu pasa ham̆bā yanna tākkal. mē diva metana kuṇu velā mæṭilā kuṇu velā giyat. kohē hō gælapena divak āyi matu venavā. haṭagannavā. ēka rasaya āyakaṭa gōcara venavā. hā viññāṇayak āyē pahaḷa venavā. ēken midilā nǣ. en diva nisā haṭaganna duken midunnē nǣ.

그 avijjā와 taṇhā로 그 기대의 뒤를 쫓는 한, 이 혀가 여기서 썩어 흙이 되어 사라져도 어디선가 맞는 혀가 다시 드러나고 생겨납니다. 그것이 다시 맛을 대상으로 삼습니다. jivhā viññāṇa가 다시 나타납니다. 거기서 벗어나지 못했습니다. 혀 때문에 생기는 괴로움에서 벗어나지 못한 것입니다.

dæn diva haṭaganna hētuva hoyelā ē vagēma rasaya haṭaganna hētuva ovelā hā viññāṇaya haṭaganna hētuva velā ēken bedunot hētuva næti velā yanavā.

이제 혀가 생기는 까닭을 찾고, 마찬가지로 맛이 생기는 까닭과 jivhā viññāṇa가 생기는 까닭을 찾아 거기서 떨어져 나오면 까닭이 사라집니다.

dæn diva piḷiban̆dava āsāva balāporottuva athæraṇa nam rasaya piḷiban̆dicca āsāva balāporottuva athærī giyā nam jivhā viññāṇaya piḷiban̆da āsāva balāporottuva athærī giyā nam mē antima diva mē dænena antima rasa peḷē yannē. antima jivahā viññāṇa paramparāva mē maraṇaya dakvā.

혀에 대한 바람과 기대를 놓았다면, 맛에 대한 바람과 기대를 놓았다면, jivhā viññāṇa에 대한 바람과 기대를 놓았다면, 이것이 마지막 혀이고, 이것으로 느끼는 맛이 마지막 맛의 줄이며, 이 죽음까지가 마지막 jivhā viññāṇa의 이어짐입니다.

īḷan̆gaṭa atbævakaṭa tavat divak hadanna rasayak ekatu karavanna jivahā viññāṇayak haṭaga mūla dharmaya ivarayi. hētuva ivarayi. ehenam dænagattā diva haṭaganna hētuva duka haṭaganna diva nisā duka haṭagattē mēken. duka haṭagattā diva nisā diva haṭagattē menna mē hētuven. hētuva næti kaḷot phalaya nǣ. ehenam diva næti phalaya maturana. ehenam matu duken nidaha.

다음 삶에 또 혀를 짓고 맛을 모으고 jivhā viññāṇa를 생기게 할 근본 dhamma가 끝났습니다. 까닭이 끝났습니다. 그러면 알았습니다. 괴로움은 혀 때문에 생겼고, 혀는 이 까닭으로 생겼다. 까닭을 없애면 열매가 없다. 그러니 혀라는 열매는 앞으로 없다. 그러면 앞으로 괴로움에서 자유입니다.

kaya piḷiban̆da āsāva tiyena tākkal poṭṭhabbayava piḷiban̆da āsāva tiyena tākkal kāya viññāṇaya piḷiban̆da āsāva balāporottuva tiyena tākkal ohu avidyāvakin yuktayi.

몸에 대한 바람이 있는 한, phoṭṭhabba에 대한 바람이 있는 한, kāya viññāṇa에 대한 바람과 기대가 있는 한, 그는 avijjā를 지니고 있습니다.

mē kaya metana kuṇu velā mærilā giyat keḷavara vennē næhæ. ē āsāva balāporottuva nisā matuviṭa gælapennā vū kayak ēkaṭa gælapena sparśayak ēkaṭa gælapena kāya viññāṇayak yaḷi pahaḷa karavanavā hētu tiyenakak.

이 몸이 여기서 썩어 죽어도 끝나지 않습니다. 그 바람과 기대 때문에 앞으로 맞는 몸, 그에 맞는 닿음, 그에 맞는 kāya viññāṇa를 다시 나타나게 합니다. 까닭이 있으니까요.

kaya piḷiban̆dava āsāva balāporottu keḷavarada? sparśa āsāva balāporottu keḷavarada? ē kāya viññāṇa piḷiban̆da āsāva balāporottu keḷavarada? matuvaṭa kayak haṭagannaṭa tibi vecca hētuva ivarayi. ehenam mē antima kayayi mē labana antima sparśayi. mē antima labana kāya viññāṇa paramparāvayi mē kiyannē maraṇaya dakvā. oyin ehāṭa ayisarayak oya ṭika haṭaganna hētuvak nætnam dukaṭa mul vecca kayen nidahaṭa kayak ivarayi.

몸에 대한 바람과 기대가 끝났는가? 닿음에 대한 바람과 기대가 끝났는가? kāya viññāṇa에 대한 바람과 기대가 끝났는가? 그렇다면 앞으로 몸이 생길 까닭이 끝났습니다. 이것이 마지막 몸이요, 이것으로 얻는 닿음이 마지막 닿음입니다. 이것이 죽음까지 이어지는 마지막 kāya viññāṇa의 이어짐입니다. 그 너머 다시 이것들이 생길 까닭이 없다면, 괴로움의 뿌리였던 몸에서 자유로워지고 몸은 끝납니다.

mana piḷiban̆da balāporottu āsā tiyena tākkal dharmaya piḷiban̆da āsā balāporottu tiyena tākkal ēvāyē ekatuvē manō viññāṇa piḷiban̆da āsāva balāporottu tiyena tākkal mē minis kaya samaga tiyena minis mana metanin mærilā keḷavara vuṇat ē āsāven balāporottuven anukūla manak ipadanāvāā yam tænaka ēta nisā manen nidahas venna bæhæ. dharmayangen nidahas venna bæhæ. manō viññāṇayangen nidahas venna bæhæ. duken nidahas venna bæhæ.

마음에 대한 기대와 바람이 있는 한, dhamma에 대한 바람과 기대가 있는 한, 그것들이 모인 mano viññāṇa에 대한 바람과 기대가 있는 한, 이 사람 몸과 함께하는 사람의 마음이 여기서 죽어 끝나도 그 바람과 기대에 맞는 마음이 어딘가에 생겨납니다. 그러니 마음에서 벗어날 수 없습니다. dhamma에서도, mano viññāṇa에서도, 괴로움에서도 벗어날 수 없습니다.

ehenam mana haṭagannē kohomada? dharmaya haṭagannē kohomada? manō viññāṇa haṭagannē kohomada kiyalā balanakoṭa mana piḷiban̆da āsāva balāporottu yamtāk tiyenavada ē tākkal mana haṭagænīma navattanna bæhæ. ē āsāva balāporottu yam tænaka nædda mana haṭagana tibicca hētuva ivarayi. dharmaya piḷiban̆da āsahā balāporottu yam tænaka tiyenavada ē tākkal dharmayangen nidahas venna bæha. dharmaya piḷiban̆da āsā balāporottu yam talaya keḷavarada matu dharmaya haṭaganna tibicca sambandhayen hētuva ivarayi. manō viññāṇa piḷiban̆da āsā balāporotu keravara tiyena tākkal mēken midenna bæhæ. ē āsā balāporottu keḷavarada manō viññāṇaya matu haṭagænīmaṭa tiyena āsā balāporottu navada hētuva ivarayi.

그러면 마음은 어떻게 생기는가, dhamma는 어떻게 생기는가, mano viññāṇa는 어떻게 생기는가를 보면, 마음에 대한 바람과 기대가 있는 한 마음이 생기는 것을 멈출 수 없습니다. 그 바람과 기대가 없는 곳에서는 마음이 생길 까닭이 끝났습니다. dhamma에 대한 바람과 기대가 있는 한 dhamma에서 벗어날 수 없습니다. dhamma에 대한 바람과 기대가 끝나면 앞으로 dhamma가 생길 까닭이 끝납니다. mano viññāṇa에 대한 바람과 기대가 있는 한 이것에서 벗어날 수 없습니다. 그 바람과 기대가 끝나면 mano viññāṇa가 앞으로 생길 바람과 기대가 없으니 까닭이 끝납니다.

ehenam hētuva dænagattā mana saha dharma saha manō viññāṇa haṭaganna hētuva ē haṭaganatā kal duken nidahas vīmak nǣha kiyalā dænagattāē. ehenam manayi dharmaya manō viññāṇaya pirantipicca āsā balāporottu yam dasa keḷavarada mē antima manayi. mē antimaṭa gaṭṭanaya vena dharma paramparāvayi. mē antimaṭa yana manō viññāṇa paramparāvayi. maraṇayen ehāṭa īḷan̆ga atbavak hadanna hētu næti nisā ē avasānayayi.

그러면 까닭을 알았습니다. 마음과 dhamma와 mano viññāṇa가 생기는 까닭을 알았고, 그것이 생기는 한 괴로움에서 벗어남이 없다는 것을 알았습니다. 그러니 마음과 dhamma와 mano viññāṇa에 대한 바람과 기대가 어느 날 끝나면, 이것이 마지막 마음이고, 마지막으로 부딪치는 dhamma의 이어짐이며, 마지막 mano viññāṇa의 이어짐입니다. 죽음 너머 다음 삶을 지을 까닭이 없으니 그것이 끝입니다.

ehenam dukē avasānaya. menna mē ṭika dænagattaṭa passē mokada karannē?

그러면 괴로움의 끝입니다. 이것을 안 뒤에는 무엇을 합니까?

duka dænagattā dukaṭa hētuva dænagattā. duka nirōdhaya dænagattā. æsa kana diva nāsaya śarīrayē mana rūpa sadda gandha rasaya spar dharma cakkhu viññāṇa sōta viññāṇa ghāna viññāṇa jivva hā viññāṇa kāya viññāṇa manō viññāṇa yam tænaka nædda dukkha nirōdhayayi.

괴로움을 알았고, 괴로움의 까닭을 알았고, 괴로움의 nirodha를 알았습니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma, cakkhu viññāṇa, sota viññāṇa, ghāna viññāṇa, jivhā viññāṇa, kāya viññāṇa, mano viññāṇa가 없는 곳이 dukkha nirodha입니다.

ehenam ēkaṭa tiyena mārgaya mokakda ēvaṭa ælīmak bæn̆dīmak tibuṇa avidyā sahakata tr̥ṣṇāvak tibuṇanam menna mēka midahæra dāpu davasaṭa mūla dharmaya hētuva ivarayi. hētuva næti karaṇam antima dēharī kiyana antima phalaya mēkayi. pera bhavīti vecca avidyā tr̥ṣnā hētuya mēka haṭagattē mēka karanna deyak næhæ. mēka vipākaya mēka keḷavara maraṇaya maraṇayen pasuva īḷan̆ga upatak haṭagannacca ē vipākinna hētuva ivarayi. ehenam avasāna kālē mēka vuṇā mituvaṭa gatak hitak lōkayak ēka sambandha ivarayi. ehenam duken nidahas ivarayi.

그러면 그에 이르는 길은 무엇인가. 그것들에 들러붙고 묶인 avijjā와 함께하는 taṇhā가 있었다면, 이것을 벗어 던진 날 근본 dhamma, 곧 까닭이 끝납니다. 까닭을 없애면 'antimadehadhārī'라고 하는 마지막 열매가 이것입니다. 전생의 avijjā와 taṇhā라는 까닭으로 이것이 생겼으니 이것은 어찌할 것이 없습니다. 이것은 vipāka입니다. 이것의 끝은 죽음이며, 죽음 뒤에 다음 태어남을 일으킬 vipāka의 까닭은 끝났습니다. 그러니 마지막으로 이것이 되었고, 앞으로 몸과 마음과 세상과의 관계는 끝났습니다. 괴로움에서 자유, 끝났습니다.

o nirōdha vena o

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

okkoma ivarayi. rōgat ivarayi, pævætmak ivarayi, bayat ivarayi. kampā ivarayi okkoma ivarayi. menna avasānaya

모두 끝났습니다. 병도 끝, 존재도 끝, 두려움도 끝, 흔들림도 끝, 모두 끝났습니다. 바로 이것이 끝입니다.

itin mēkaṭa monavada tarka karanna tiyennē? dæn mēkaṭa monavada sākacchā karanna tiyennē? dænagatta kenākin ahagena piḷipadalā ham tamanga væḍi karagannavā misak. mēkaṭa mokakda ekatu velā sākacchā kara tarka vāda karanna tiyennē.

그러니 여기에 무엇을 따질 것이 있습니까? 무엇을 의논할 것이 있습니까? 아는 사람에게 듣고 실천하여 자기 일을 이루는 것일 뿐, 함께 모여 의논하고 따지고 다툴 것이 무엇이 있습니까.

mokakda ahalā tiyennē? oya ṭikē tērum gatana praśnē ivara budurajāṇan vahansē oya ṭika tamayi dēśanā kalā nivan avabōdha karā.

무엇을 물을 것이 있겠습니까? 이것들을 알아들으면 문제가 끝납니다. Buddha께서 바로 이것들을 설하셨고 nibbāna를 깨달으셨습니다.

kotanē karapalā genā antirōtayen tamayi genā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

rāhula hāmuduruvō antima ṭaka eka gihillā pennuvit oya ṭika onna oya ṭika tōraganna ōka tōragattahama duken itān keḷavarak nēdī

Rāhula 스님께도 마지막에 가서 바로 이것들을 보여 주셨습니다. 이것들을 가려 알라, 이것을 가려 알면 괴로움의 끝이 아니겠느냐고.

suvāsa dahasak dharmākandhaya kiyalā keḷavarak næta dēśanā karapu dahama hoya ovā kaṭapānlā puḷuvanda midē

팔만 사천 dhammakkhandha라 하여 끝없이 설하신 dhamma를 찾아 다 외운다고 벗어날 수 있습니까?

ē eka ekka eka ekkenāṭa midenna pennapu krama eka eka adahasa ē ē aya ē adahas ati ayaṭa ē daham ahalā oya ṭika tōragattā tōragena attara velimi midī keḷavara karā gattā. duken nidahas venna. pævætmayen ivaranna. itin apiṭa oya ṭika tērenavā oya ṭika æti.

그것은 저마다의 사람이 벗어나도록 보여 주신 방법, 저마다의 생각에 맞춘 것입니다. 그런 생각을 지닌 이들이 그 dhamma를 듣고 이것들을 가려 알았고, 가려 알아 놓아 버리고 벗어나 끝을 보았습니다. 괴로움에서 자유로워지려고, 존재를 끝내려고. 그러니 우리에게 이것들이 이해된다면 이것으로 충분합니다.

oya ṭika tōraganna bæhæ. dharmaya keḷavarak oya dēśanā kaḷē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin oya ṭika apiṭa tērenavā nam api væḍē karaganna dæmba bæyinē.

그러니 이것들이 우리에게 이해된다면 우리 일을 이루지 못할 까닭이 없지 않습니까.

eham duka dækkā, dukaṭa hētuva dækkā, duka, nirōdhaya dækkā dæn itin anugamanaya karana ekayi tiyennē. monavada anugamanaya? æhæ tiyenavā rūpaya tiyenavā cakkhu viññāṇaya pahaḷa venavā. dæn api dækaganna ōna. allaganna ekak vaṭinā ekak ōkē næhæ. oyā ekakvat kæmati sē næhæ.

괴로움을 보았고, 괴로움의 까닭을 보았고, 괴로움의 nirodha를 보았으니 이제 남은 것은 따르는 일뿐입니다. 무엇을 따릅니까? 눈이 있고 형상이 있어 cakkhu viññāṇa가 나타납니다. 이제 보아야 합니다. 그 안에 붙잡을 것, 값진 것은 없습니다. 어느 하나도 마음대로 되지 않습니다.

kæma nætivā pavatvanna giyahama boru mulāven duka vin̆dinavā. harayak nætivā harayak tiyenavā kiyalā hitāgena mā mulāvaṭa pat velā goduru velā ēva haraya hoya yanavā. mona mōra kara matanē væḍak næhæ. atralā dæmana etanama athæra kiyanna.

마음대로 안 되는 것을 유지하려 들면 거짓된 홀림으로 괴로움을 겪습니다. 알맹이 없는 것을 알맹이 있다고 여겨 홀림에 빠지고 먹잇감이 되어 그 알맹이를 찾아갑니다. 아무 소용이 없습니다. 놓아 버리라, 그 자리에서 놓으라고 합니다.

itin hispoḷaka haṭaganna tr̥ṣṇāva oya vidihaṭa dækalā athæriyā pavat tr̥ṣṇā sē vuṇā. taṇk vēvā sabba dukkhaṁ jinati. taṇhāya venavā siyalu duk dinavā. siyalu duken nidahanavā.

그러니 다섯 자리에서 생기는 taṇhā를 그렇게 보고 놓으면 taṇhā가 다합니다. 'taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti'—taṇhā가 다하면 모든 괴로움을 이깁니다. 모든 괴로움에서 자유로워집니다.

æhæ piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, rūpaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, cakkhu viññāṇaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, cakkhu sampassaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, cakkhu sampassa jā vēdanā piḷiban̆da tr̥ṣṇāva æhæ mul karagena haṭaganna paspoḷaka tr̥ṣṇāva oya.

눈에 대한 taṇhā, 형상에 대한 taṇhā, cakkhu viññāṇa에 대한 taṇhā, cakkhu samphassa에 대한 taṇhā, cakkhusamphassajā vedanā에 대한 taṇhā—이것이 눈을 바탕으로 생기는 다섯 자리의 taṇhā입니다.

kana piḷiban̆da tr̥ṣṇāva śabdaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva kanayi śabdayan nisā haṭaganna sōta viññāṇaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva sōta saṁsparśaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva sōta saṁsparśayen janita vana vēdanā piḷiban̆da tr̥ṣṇāva athæruvahama kana piḷiban̆da pas poḷakin tr̥ṣṇāva athæriyahama kana haṭaganna ticca siyalu hētu ivarayi.

귀에 대한 taṇhā, 소리에 대한 taṇhā, 귀와 소리 때문에 생기는 sota viññāṇa에 대한 taṇhā, sota samphassa에 대한 taṇhā, sota samphassa에서 생기는 vedanā에 대한 taṇhā를 놓으면, 귀에 대한 다섯 자리의 taṇhā를 놓으면 귀가 생길 모든 까닭이 끝납니다.

nāsaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva gandhaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva gahana viññāṇaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva gāna saṁsraya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva gāna sampassayen janitavana gāna sampassajā vēdanā piḷiban̆dava tr̥ṣṇāva kiyana mē pas polē tr̥ṣṇāva atrapuvahama nāhē haṭaganna tibicca nāhaya nisā haṭaganna tibicca siyalu duk ivaranna tr̥ṣṇāva ivara diva piḷiban̆da

코에 대한 taṇhā, 냄새에 대한 taṇhā, ghāna viññāṇa에 대한 taṇhā, ghāna samphassa에 대한 taṇhā, ghāna samphassa에서 생기는 ghānasamphassajā vedanā에 대한 taṇhā라는 이 다섯 자리의 taṇhā를 놓으면, 코가 생기고 코 때문에 생길 모든 괴로움이 끝나도록 taṇhā가 끝납니다.

siyalu duk ivaranna tr̥ṣṇāva ivara diva piḷiban̆da tr̥ṣṇāva rasaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva jihā viññāṇaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva jivhā saṁsraya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva jivhā sampassajā vēdanā piḷiban̆da tr̥ṣṇāva atrapuvahama divahaṭa ṭagati vecca siyalu hētu ivarayi.

혀에 대한 taṇhā, 맛에 대한 taṇhā, jivhā viññāṇa에 대한 taṇhā, jivhā samphassa에 대한 taṇhā, jivhāsamphassajā vedanā에 대한 taṇhā를 놓으면 혀가 생길 모든 까닭이 끝납니다.

kaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, poṭṭhabbaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, kāya viññāṇaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, kāya saṁsparśaya piḷiban̆dava tr̥ṣṇāva, kāya saṁs vēdanā piḷiban̆dava tr̥ṣṇāvat ærapuhama kaya mul karagatta pasphalaya tr̥ṣṇāva ivarayi.

몸에 대한 taṇhā, phoṭṭhabba에 대한 taṇhā, kāya viññāṇa에 대한 taṇhā, kāya samphassa에 대한 taṇhā, kāya samphassa에서 생기는 vedanā에 대한 taṇhā까지 놓으면, 몸을 바탕으로 한 다섯 자리의 taṇhā가 끝납니다.

mana piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, dharmayava piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, manō viññāṇa piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, manō saṁsraya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva, manō sampassajā vēdanā piḷiban̆da tr̥ṣṇāva kiyana pahat ærapuma mana haṭaganna tibi vecca tr̥ṣṇāva ivarayi. onna taṇhāva vigraha kaḷā. issāyakaṭa

마음에 대한 taṇhā, dhamma에 대한 taṇhā, mano viññāṇa에 대한 taṇhā, mano samphassa에 대한 taṇhā, manosamphassajā vedanā에 대한 taṇhā라는 다섯을 놓으면 마음이 생길 taṇhā가 끝납니다. 이렇게 taṇhā를 풀이했습니다.

[ugura kǣrīma] hædena tæn vaśayen pragnāva koyi koyi tænvala pihilalāda haṭagannē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

cakkhu lōkē piyarūpaṁ sata rūpaṁ ittēsā taṇhā uppajjamāna uppajjatta nivīsamāṇanā nibesaya onna budurajān taṇhā pihiṭana tena pennavā.

'cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—이렇게 Buddha께서 taṇhā가 자리 잡는 곳을 보여 주십니다.

æhæ lōkayē priya svabhāvayen yuttayi madhura svabhāvayen yuttayi mē æhæ pimā tr̥ṣṇāva æhē haṭagannavā. æhē pavatinavā. menna tr̥ṣṇāvak haṭaganna tæna.

눈은 세상에서 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 지닙니다. 이 눈에 대한 taṇhā가 눈에서 생깁니다. 눈에 머뭅니다. 바로 taṇhā가 생기는 자리입니다.

rūpaṁ lōkē priya rūpaṁ sahata rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamāṇā uppajjatitta nivīsanā nivēsa rūpayō lōkayē priya svabhāvayen yuttayi matuura svabhāvayen yuttayi ē rūpayan mul kara ætuḷuru karagena ē rūpa vilivā tr̥ṣṇāva ehi haṭagannavā ehi upadinavā.

'rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—형상은 세상에서 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 지닙니다. 그 형상을 바탕으로, 그것에 기대어 형상에 대한 taṇhā가 거기서 생기고 거기서 일어납니다.

cakkhu viññāṇaṁ lōkē piyarūpaṁ sāta rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamā uppajjatita etta nivēsamānaṁ niva cakkhu viññāṇaya lōkayē piya svabhāvayen yuttayi matura svabhāvayen yuttayi. ē cakkhu viññāṇaya piḷiban̆da tr̥ṣṇāva ē cakkhu viññāṇaya haṭagannavā. ehi pavatinavā.

'cakkhuviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—cakkhu viññāṇa는 세상에서 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 지닙니다. 그 cakkhu viññāṇa에 대한 taṇhā가 그 cakkhu viññāṇa에서 생기고 거기 머뭅니다.

cakkhu sampassa jā lōkayē piyara rūpaṁ sata rūpaṁ ittēsā taṇhā uppajjamāṇā uppajjatitta nivēsamāṇā nivēsa cakkhu saṁsparśaya lōkayēhi priya svabhāvayen yuttayi matura svabhāvayen yuttayi ē tr̥ṣṇāva ehi haṭagannavāhi pavatina cakkhu sampassajā vēdanā

'cakkhusamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—cakkhu samphassa는 세상에서 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을 지닙니다. 그 taṇhā가 거기서 생기고 거기 머뭅니다.

haṭagannavāhi pavatina cakkhu sampassajā vēdanā lōkayē piyarūpaṁ sahata rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamānāva uppajjati etanevītamānā nivasu cakkhu saṁsyen janitana vēdanāvak ætda ē tr̥ṣṇāva ehiṭagannavā. ehi pavatinavā. menna tr̥ṣṇāva æhæ piḷiban̆da haṭaganna pasu. tava æhæ piḷiban̆da r̥ṣṇāva haṭagannē næha.

'cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati'—cakkhu samphassa에서 생기는 vedanā가 있다면 그 taṇhā가 거기서 생기고 거기 머뭅니다. 이것이 눈에 대해 taṇhā가 생기는 다섯 자리입니다. 그 밖에서 눈에 대한 taṇhā는 생기지 않습니다.

kana piḷiban̆da oya vidihaṭa pahayi, nāsaya piḷiban̆da pahayi, diva piḷiban̆da pahayi, kaya piḷiban̆da pahayi, mana piḷiban̆da pahayi. hispoḷaka tr̥ṣṇāva haṭaganna tænayi pavatina tænayi dækkaṭa passē ayin karanna tiyennē oya tæna valin misak venaka ehemat bæhæna.

귀에 대해서도 그렇게 다섯, 코에 대해 다섯, 혀에 대해 다섯, 몸에 대해 다섯, 마음에 대해 다섯입니다. 다섯 자리에서 taṇhā가 생기는 곳과 머무는 곳을 본 뒤에는, 치워야 할 것은 바로 그 자리들에서이지 다른 데서가 아닙니다.

ehenam kohoma kiyalā ayin karannē ē mohotē æhæṭa ena rūpaya dækalā. ēkaṭa prayōjanayaṭa gattā æhæyi rūpayayi dækalā. æhæ rūpayayi nisā cakkhu viññāṇayak āpu hæri dækalā. ēkaṭa sparśayaṭa priyamanāpaya bæn̆dicca hæri dækalā. ē vindanayaṭa āsā karenna ē passē duhabāyana gatiya dækalā. menna

그러면 어떻게 치웁니까? 그 순간 눈에 오는 형상을 보고, 그 일에 쓰인 눈과 형상을 보고, 눈과 형상 때문에 cakkhu viññāṇa가 온 모습을 보고, 그 닿음에 즐거움이 묶인 모습을 보고, 그 누림을 바라 그 뒤를 쫓는 성향을 봅니다.

karenna ē passē duhabāyana gatiya dækalā. menna mēka tamayi æhæk æhæ næmæti duka pavatinna æhæk nisā duka pavatvanna ananta saṁsāraya paṭan maṭa hitunē menna mēka dækkē næti eka menna mēka atærapu næti ekayi. menna mē harayak næti eka tērum ganna mē tr̥ṣṇāva atælā dæmaṭa passē ananta apramāṇa saṁsārayē mē æhæk gælavenaṭa æhæk hadāgattā āyē ēka kaṇi venu tava æhæk hadāgattā ēka mæralalā kaṇu venna tava ekak hadāgattā. oya kramayaṭa āpu gamana, [kæssa] avidyā [ugura kǣrīma] sahagata gamana oya paskolē tr̥ṣṇāva ayin karapuhama āyuhasarayak haṭagannē nǣha kiyalā dænagattā nam anna dharmaya dækalā ivarayi.

'바로 이것이 눈이라는 괴로움이 이어지게, 눈 때문에 괴로움이 이어지게 끝없는 saṃsāra부터 나에게 있었던 것이다. 이것을 보지 못하고 이것을 놓지 못했던 것이다.' 이 알맹이 없음을 알아듣고 이 taṇhā를 놓아 버린 뒤, 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 눈 하나가 떨어지면 또 눈을 짓고, 그것이 썩으면 또 눈을 짓고, 그것이 죽어 썩으면 또 하나를 지으며 그렇게 걸어온 여정, [기침] avijjā와 [헛기침] 함께한 그 여정이 다섯 자리의 taṇhā를 치우면 다시는 생기지 않는다는 것을 알았다면, 바로 dhamma를 다 본 것입니다.

anna ōka dænagattaṭa passē apiṭa tiyennē apē væḍē karaganna ōnǣ ōka ayin karaganna.

그것을 안 뒤에 남은 것은 우리 일을 하는 것, 그것을 치우는 것입니다.

dæn harayak næti æhæ piḷiban̆dava tiyena tr̥ṣṇāva harayak næti ekaṭa mukaṭa pavatvanavā harayak næti rūpayan piḷiban̆dava æyi mē tr̥ṣṇāven bæn̆dennē? harayak næti cakkhu viññāṇayan piḷiban̆da mokaṭada balāporottu vennē? harayak næti cakkhu saṁsparśayan monavaṭa priyamanāpayi kiyalā gannada harayak næti cakkhu sparśaya labana vēdanā passē monavaṭa hon̆dayi kiyalā yanavada mē harayak næti ēvā. asārayi.

알맹이 없는 눈에 대한 taṇhā를 알맹이 없는 것에 무엇 때문에 이어 갑니까? 알맹이 없는 형상에 왜 taṇhā로 묶입니까? 알맹이 없는 cakkhu viññāṇa에 무엇 때문에 기대를 겁니까? 알맹이 없는 cakkhu samphassa를 무엇 때문에 즐겁다고 여깁니까? 알맹이 없는 cakkhu samphassa로 얻는 vedanā를 무엇 때문에 좋다고 쫓아갑니까? 이 알맹이 없는 것들을요. 알맹이가 없습니다.

asāra dharmaya tērum ganna tērum ganna mokada vennē? oya paskolē tr̥ṣṇāvagē evila yanavā.

알맹이 없는 dhamma를 알아들으면 알아들을수록 어떻게 됩니까? 그 다섯 자리의 taṇhā의 매듭이 풀려 갑니다.

asāra vū kana piḷiban̆da monavaṭa āsā karannada? mokaṭa hari vaṭinavā kiyalā hitannada? asāra vū śabdayan piḷiban̆da monavaṭa vaṭinavā kiyalā ganna monavaṭa aṭayak tiyenavā kiyalā hitannada? asāra vū sōta viññāṇa monavaṭa harayak tiyenavā kiyalā hitanna vaṭinavā kiyalā gannada asāra vū sōta saṁsparśa monavaṭa hon̆dayi kiyalā gannada harayak tiyenavā kiyalā gannada asāra vū saṁspardhayen haṭagannē sōta vēdanā monavaṭa hon̆dayi kiyalā gannada mona harayak tiyenavā kiyalā ganna asārayina harayak nē nitara sihi

알맹이 없는 귀에 무엇 때문에 바람을 둡니까? 무엇 때문에 아주 값지다고 생각합니까? 알맹이 없는 소리를 무엇 때문에 값지다고, 알맹이 있다고 여깁니까? 알맹이 없는 sota viññāṇa를 무엇 때문에 알맹이 있다고, 값지다고 여깁니까? 알맹이 없는 sota samphassa를 무엇 때문에 좋다고, 알맹이 있다고 여깁니까? 알맹이 없는 samphassa에서 생기는 sota vedanā를 무엇 때문에 좋다고, 무슨 알맹이가 있다고 여깁니까? 알맹이 없다, 알맹이가 없다고 늘 떠올립니다.

kiyalā ganna asārayina harayak nē nitara sihi karanavā. sihi karana mokada vennē? ananta apramāṇa saṁsāraya oya ṭika dækkē næti nisā avidyāven tr̥ṣṇāven kana piḷiban̆da avidyāven tr̥ṣṇāven midilā pasoḷaka vædagat tr̥ṣṇāva keḷavaracca dāṭa matu kanak haṭaganna tibicca hētuva keḷavarak.

떠올리면 어떻게 됩니까? 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 이것들을 보지 못했기에 avijjā와 taṇhā에 있었는데, 귀에 대한 avijjā와 taṇhā에서 벗어나 다섯 자리의 taṇhā가 끝나는 날, 앞으로 귀가 생길 까닭이 끝납니다.

asāra vū nāsayak piḷiban̆da monavaṭa priyayi manāpayi mēka pavatvanna ōnē kiyalā ganna asāra vū gandhayan priyayi manāpayi yahapatayi kiyalā asāra dēval pati mokaṭa yannada monavaṭa gannada asāra vū gahana gahana viññāṇa monavaṭa hon̆dayi kiyalā piyayi manāpa kiyalā allanna yannada monāṭa hariṭa ē pasē ham̆bā yannada asāra vū gāna saṁsparśayan hon̆dayi kiyalā monavaṭa gannada unāṭa passē ham̆bā yannada ē asāra vū gāna sampassa vēdanāva monavaṭa hon̆dayi kiyalā ham̆bā yannada ē passē yannada harayak nǣnē kiyalā. nāsaya piḷiban̆da paspulē tr̥ṣṇāva ayin

알맹이 없는 코를 무엇 때문에 좋고 마음에 든다며 이어 가야 한다고 여깁니까? 알맹이 없는 냄새를 좋고 마음에 들고 이롭다며 무엇 때문에 그 알맹이 없는 것들을 쫓아가 붙잡습니까? 알맹이 없는 ghāna viññāṇa를 무엇 때문에 좋다고, 사랑스럽다고 붙잡으러 가고 그 뒤를 쫓습니까? 알맹이 없는 ghāna samphassa를 무엇 때문에 좋다고 여겨 그 뒤를 쫓습니까? 알맹이 없는 ghānasamphassajā vedanā를 무엇 때문에 좋다고 쫓아갑니까? 알맹이가 없는데요.

kiyalā. nāsaya piḷiban̆da paspulē tr̥ṣṇāva ayin karapudāṭa [kæssa][ugura kǣrīma] apramāṇa saṁsāraya paṭan genavā. ōka dannē næti nisā āpu nāhayak mærilā kuṇu venakaṭa tava ekak hadāgena ēka mærilak kuṇu ve tava ekak hadāgena āpu gamanak tibuṇā. oya gamana keravarayi.

코에 대한 다섯 자리의 taṇhā를 치운 날, [기침][헛기침] 헤아릴 수 없는 saṃsāra의 처음부터 이것을 알지 못해 코 하나가 죽어 썩으면 또 하나를 짓고, 그것이 죽어 썩으면 또 하나를 지으며 걸어온 여정이 있었는데, 그 여정이 끝납니다.

ehenam matu nāhayakaṭi ṭicca himikan ivarayi.

그러면 앞으로 코를 가질 몫이 끝났습니다.

asāra vū diva piḷiban̆da monavaṭa hon̆dayi kiyalā gannada? asāra vū rasayan passē monavaṭa hon̆dayi kiyalā ham̆bā yannada? asāra vū divhā viññāṇa monāṭa hon̆dayi kiyalā nigamanaya karannada? asāra vū divhā sampassaya monavaṭa hon̆dayi kiyalā ē passē yannada? asāra vū jivhā sampattiya labana vēdanāva hon̆dayi kiyalā monavaṭa passē yannada? væḍak næhænē harayak næhænē. oya ṭika tērum gattahama diva piḷiban̆da paspulē tr̥ṣṇāva duru venavā.

알맹이 없는 혀를 무엇 때문에 좋다고 여깁니까? 알맹이 없는 맛을 무엇 때문에 좋다고 쫓아갑니까? 알맹이 없는 jivhā viññāṇa를 무엇 때문에 좋다고 결론 내립니까? 알맹이 없는 jivhā samphassa를 무엇 때문에 좋다고 그 뒤를 쫓습니까? 알맹이 없는 jivhā samphassa로 얻는 vedanā를 좋다고 무엇 때문에 쫓아갑니까? 소용없고 알맹이가 없습니다. 이것을 알아들으면 혀에 대한 다섯 자리의 taṇhā가 없어집니다.

ehenam ananta apramāṇa saṁsāraya paṭan oya tr̥ṣṇāva duru karaganna bæruva eka divak mæṭilā kuṇu venakoṭa tava divak hadāgannavā. ēka mærilā kena tava divak hadāgannavā. ohoma āpu sasara gamana ivarayi. mē antima diva mēka mærilā puṇu vanaṭa passē ivarayi. āyasarayak hada nætnam ara gamana ivarayi. diva pævætma ivarayi.

그러면 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra의 처음부터 그 taṇhā를 없애지 못해, 혀 하나가 흙이 되어 썩으면 또 혀를 짓고, 그것이 죽으면 또 혀를 지으며 걸어온 saṃsāra의 여정이 끝납니다. 이 마지막 혀가 죽어 썩은 뒤에는 끝입니다. 다시 짓지 않는다면 그 여정은 끝입니다. 혀의 존재가 끝났습니다.

asāra vū kaya hon̆dayi kiyalā mokaṭa gannada? asāra vū poṭṭhabbayō hon̆dayi kiyalā mokaṭa gannada? asāra vū kāya viññāṇaya hon̆dayi kiyalā monavaṭa gannada? asāya vū kāya saṁsparśa hon̆dayi kiyalā mokaṭa allannada? asāra vū kāya saṁspara vēdanāva hon̆dayi kiyalā mokaṭa allannada? væḍak næhænē harayak næhænē. oya avabōdhaya læbuva nam

알맹이 없는 몸을 무엇 때문에 좋다고 여깁니까? 알맹이 없는 phoṭṭhabba를 무엇 때문에 좋다고 여깁니까? 알맹이 없는 kāya viññāṇa를 무엇 때문에 좋다고 여깁니까? 알맹이 없는 kāya samphassa를 무엇 때문에 좋다고 붙잡습니까? 알맹이 없는 kāya samphassa의 vedanā를 무엇 때문에 좋다고 붙잡습니까? 소용없고 알맹이가 없습니다.

næhænē harayak næhænē. oya avabōdhaya læbuva nam dakinavā. oya avabōdhaya næti vecca nisā avidyāven tr̥ṣṇāven kaya hon̆dayi kiyalā bahā gatta muḷu karagena paskoḷaka tr̥ṣṇāven bæn̆dilā. mē kayama eka kayak hædilā mærilā hædilā vælā mærilā kuṇu vunahama tava kayak hadāgannavā. ēkat hædilā væḍilā mærilā kuṇu vunahama tava kayak hadāgannavā. ohoma ahapu sasara gamanaka antima mærilā kuṇu vena kaya mē hamba vuē. oya pasvalē tr̥ṣṇāva nætnam mēka mærilā kuṇu velā yayi matu kayak hadāganicca hētu ivarayi. ehenam kaya nisā tuḷin duken nidahara

그 깨달음을 얻었다면 봅니다. 그 깨달음이 없었기에 avijjā와 taṇhā로 몸이 좋다고 빠져들어 홀린 채 다섯 자리의 taṇhā에 묶였습니다. 몸 하나가 생겨 자라 죽어 썩으면 또 몸을 짓고, 그것도 생겨 자라 죽어 썩으면 또 몸을 짓고, 그렇게 걸어온 saṃsāra 여정의 마지막으로 죽어 썩을 몸으로 이것을 얻었습니다. 그 다섯 자리의 taṇhā가 없다면 이것이 죽어 썩어 가고 앞으로 몸을 지을 까닭은 끝납니다. 그러면 몸 때문의 괴로움에서 자유입니다.

vū mana hon̆dayi kiyalā mokaṭa nigamanaya karannada? asāra vū dharmayō harayak tiyenavā kiyalā mokaṭa nigamanaya karannada? asāra vū manō viññāṇaya harayak tiyenavā vædagat kiyalā mokaṭa nigamanaya karannada asāra vū manō saṁsra harayak tiyenavā vædagat mokaṭa nigamanaya karannada asāra vū manō saṁsrasayen janita vana vēdanāva harayak tiyenavā vædagat kiyalā mokaṭa nigamanaya karanna o harayak nætivana dækkaṭa passē mana piḷiban̆da pas polē tr̥ṣṇāva duru vunahama

알맹이 없는 마음을 무엇 때문에 좋다고 결론 내립니까? 알맹이 없는 dhamma를 무엇 때문에 알맹이 있다고 결론 내립니까? 알맹이 없는 mano viññāṇa를 무엇 때문에 알맹이 있고 중요하다고 결론 내립니까? 알맹이 없는 mano samphassa를 무엇 때문에 알맹이 있고 중요하다고 결론 내립니까? 알맹이 없는 mano samphassa에서 생기는 vedanā를 무엇 때문에 알맹이 있고 중요하다고 결론 내립니까? 알맹이 없음을 본 뒤에 마음에 대한 다섯 자리의 taṇhā가 없어지면,

dænagannavā anādiyē paṭan mē tr̥ṣṇāva duru karaganna bæruva hiṭapu nisā. eka manak haṭagena nætivelā yanakoṭa tava manak hadāgannavā. ēkat ē kālē in̆da haṭagena væḍasilā yanakoṭa tava manak hadāgannavā. ēka vænasilana tava manak hadāgannavā. ohoma āpu apramāṇa sasara gamana tuḷa mana haṭagena mana pavatvagena midapu duka ivarayi. ehenam mē antima atbævē mana mē hari nævata manak haṭaganna tibivicca pas poḷovē tr̥ṣṇāva nætnam āyē mana haṭaganna ivarayi. mē antima mana maraṇayen minis mana ivarayi. ehenam matu manak

압니다. 시작 없는 때부터 이 taṇhā를 없애지 못했기에 마음 하나가 생겼다 사라지면 또 마음을 짓고, 그것도 생겼다 망가지면 또 마음을 짓고, 그것이 망가지면 또 마음을 지었습니다. 그렇게 걸어온 헤아릴 수 없는 saṃsāra 여정에서 마음이 생기고 마음을 이어 가며 겪은 괴로움이 끝납니다. 이 마지막 삶의 마음 다음에 다시 마음이 생길 다섯 자리의 taṇhā가 없다면, 다시 마음이 생기는 일은 끝입니다. 이것이 마지막 마음이며, 죽음으로 사람의 마음은 끝납니다.

maraṇayen minis mana ivarayi. ehenam matu manak nǣha. ehenam kohoma mokakda pennannē lōkē æsa kana diva nāsaya śarīraya mana ivarana rūpa śabda gandha rasapara dharma sambandhiyat ivarayi. ehenam cakkhu sampassa sōtta sampassa gāna sampassa jivahā sampassa kāya sampassa manō sampassa kiyana sparśayak ivarayi. ēken labana vēdanāvat ivarayi ēken labannā vū ē sparśayat ivarayi vēdanāvat ivarayi. ehenam satvayāya yamak pævatunada pævætma dukayi pævætma keravara nam dukaya keḷavarayi.

그러면 앞으로 마음은 없습니다. 그러면 무엇을 보여 주는 것입니까? 세상의 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 끝나고, 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma와의 관계도 끝납니다. cakkhu samphassa, sota samphassa, ghāna samphassa, jivhā samphassa, kāya samphassa, mano samphassa라는 phassa도 끝나고, 그것으로 얻는 vedanā도 끝납니다. 그러니 존재에게 무엇이 있었든, 존재는 괴로움이니 존재가 끝나면 괴로움도 끝납니다.

onna nivana

바로 이것이 nibbāna입니다.

itin ōkaṭa monavada sākacchā karannada tiyennē? kivva baṇa ahalā tērum aran tamalā maga vadāgannavā misā. tavat tarkavāda monavada? paṇḍitavāda monavāda tiyennē tama?

그러니 여기에 무엇을 의논할 것이 있습니까? 들려준 가르침을 듣고 알아들어 스스로 길을 닦을 뿐, 또 무슨 논쟁입니까? 무슨 학자들의 논쟁이 있습니까?

itin kālaya dēśanā hoyanna dēkut næ. koyi kālat sadākālē koyi kālē bælut atīta anāgata vartamāna tun kallē oya dharmaya venas karanna bæhæ. ōka tamayi sattis bōti vākyika dharma.

그러니 '시대에 맞는 설법'을 찾을 것도 없습니다. 어느 때든, 영원히, 과거·미래·현재 어느 때를 보아도 그 dhamma는 바꿀 수 없습니다. 그것이 바로 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma입니다.

dæn otana oya okkoma ṭika sambandha.

그 모든 것이 거기에 이어져 있습니다.

kaya piḷiban̆da yam dænīmak læbuvada satiyen tērum gattā nam satiya pihiṭa eevvā nam mē kaya asārayi. mēken monavā allannada? ehenam mē kaya allagena monavā karannada? mona āśvādayan passē bæn̆di bæn̆dī yannada? mē vēdanā allagena monavaṭa oya passē duvannada? monavā harayak æti vēdanāvada? monavaṭa oya passē duvannada? ē hit pahaḷa kara monavaṭa duvannada? monavā allagannada? ē ē dharmaya hon̆dayi kiyalā monavaṭa allagannada harayak nǣna eka dænagattahama satara polē satiya pihiṭapuhama satara satipaṭṭhānaya hiṭa

몸에 대해 얻은 앎을 sati로 알아들었다면, sati를 세웠다면 이렇게 봅니다. '이 몸은 알맹이가 없다. 이것으로 무엇을 붙잡겠는가? 이 몸을 붙잡고 무엇을 하겠는가? 무슨 맛 뒤에 묶여 가겠는가? 이 vedanā를 붙잡고 무엇 때문에 그 뒤를 달리겠는가? 무슨 알맹이 있는 vedanā인가? 그 마음들을 일으켜 무엇 때문에 달리겠는가? 무엇을 붙잡겠는가? 그 dhamma들을 좋다고 무엇 때문에 붙잡겠는가?' 알맹이 없음을 알면 네 자리에 sati가 세워지니 네 satipaṭṭhāna가 섭니다.

satara iradi etakoṭa satara satipaṭṭhānaya

네 iddhipāda, 그리고 네 satipaṭṭhāna입니다.

dæn mē piḷiban̆da mē yathārthaya dænagænīmaṭa yamkisi utsāhayak vīryak karanavā. chandayak kæmættak æti venavā. ætta dænagannavā. chanda iddhipādaya

이제 이것의 참모습을 알려고 애쓰고 힘씁니다. chanda, 곧 하고자 함이 생깁니다. 참을 압니다. chanda iddhipāda입니다.

ē vagēma ē ætta dænaganna utsāhayak vīryak karanavā. vīrya irapāla

마찬가지로 그 참을 알려고 애쓰고 힘씁니다. viriya iddhipāda입니다.

ætta dænaganna pihiṭapu oba hitak tiyāgena ætta dæni san̆dahā vehesa kaṭayutu karanavā. citta idapāda ætta dænagænīmaṭa dharmaya piḷiban̆da yathā dharmaya vimarśanaya karanavā. vimaṁ siddhipāda

참을 알려고 세운 마음을 지니고 참을 알기 위해 애써 일합니다. citta iddhipāda입니다. 참을 알려고 dhamma에 대해 참된 dhamma를 살핍니다. vīmaṃsā iddhipāda입니다.

ehenam satara satipaṭṭhāna satara iradhipada oya san̆dahā karannā vū yamkisi utsāhayak æta satara samyak pradhāna

그러니 네 satipaṭṭhāna, 네 iddhipāda, 그리고 그를 위해 하는 애씀이 있다면 그것이 네 sammappadhāna입니다.

etakoṭa mokada vennē? dharmaya dakinna dakinna śraddhāva næmati indriya væḍenavā. mēkayi ættama mē satvayamanē mē dharmaya ættama. ē san̆dahā vīrya kaḷa yutuyi. ætta dænaganna. etakoṭa vīrya indriya væḍenavā. ē san̆dahā satiya yaḷi yali matu kaḷa yutuyi. satiya indriya væḍenavā.

그러면 어떻게 됩니까? dhamma를 보면 볼수록 saddhā라는 indriya가 자랍니다. '이것이 참이다, 이 dhamma가 참이다.' 그를 위해 참을 알려고 힘써야 합니다. 그러면 viriya indriya가 자랍니다. 그를 위해 sati를 거듭 일으켜야 합니다. sati indriya가 자랍니다.

ē san̆dahā ākampabhāvayaṭa patviya yutuyi allanna deyak nǣhæ. athærayen væli akampaya bhāvayaṭa samādhiyaṭa pa samādhi indriya væḍenavā. lōkayē yathārthaya vidarśanātmakava dakinakoṭa pragnā indriya væḍenavā. paṁca indriya væḍenavā.

그를 위해 흔들리지 않는 상태에 이르러야 합니다. 붙잡을 것이 없으니 놓아 버리고 흔들리지 않는 상태, samādhi에 이르면 samādhi indriya가 자랍니다. 세상의 참모습을 vipassanā로 볼 때 paññā indriya가 자랍니다. 다섯 indriya가 자랍니다.

ehenam satara satipaṭṭhāna, satara sampradhāna, satara iddhipāda ē vagēma paṁca indriya. oya ṭika balanagalā balanagalā viruddha balavēgayanṭa yaṭat novī. eyin piṭasra lōka kāma balavēgayanṭa māra balavēgayanṭa at goduru vennē nætuva dharmaya balanagāgena otanṭa enakoṭa paṁca bala śraddhā bala vīrya bala satipada bala samādhi bala pragnā bala anna paṁca bala væḍenavā.

그러니 네 satipaṭṭhāna, 네 sammappadhāna, 네 iddhipāda, 그리고 다섯 indriya가 있습니다. 그것들을 힘 있게 하고 또 힘 있게 하여, 맞서는 힘에 굴하지 않고, 바깥의 세상 감각적 즐거움의 힘과 māra의 힘에 먹잇감이 되지 않으며 dhamma를 힘 있게 하여 거기에 이르면, 다섯 bala—saddhā bala, viriya bala, sati bala, samādhi bala, paññā bala—가 자랍니다.

paṁca indriya paṁca bala etakoṭa mokada vennē?

다섯 indriya, 다섯 bala입니다. 그러면 어떻게 됩니까?

sammā diṭṭhiya otana tiyenavā. dæn sammā saṁkalpayat otana tiyenavā vācā kammanta ājīva vāyāma sati samādhiyat otana tiyenavā ārya aṣṭhāṁgika mārga

sammā diṭṭhi가 거기 있습니다. sammā saṅkappa도 거기 있고, vācā, kammanta, ājīva, vāyāma, sati, samādhi도 거기 있습니다. ariya aṭṭhaṅgika magga입니다.

sati sampūjjhaṁgayat væḍenavā. dhamma vica sampajjhaṁgayat væḍenavā para pīti sampajañjhayat væḍenavā. passaddhi sampajjagayat væḍenavā. ē vagēma viriya sambujñagayat væḍenavā. samādhi sampaṁjṁgayat væḍenavā. upēkṣā sampajjhaṁgayat væḍenavā. satta bojja 37ma væḍenavā.

sati sambojjhaṅga도 자랍니다. dhammavicaya sambojjhaṅga도, pīti sambojjhaṅga도, passaddhi sambojjhaṅga도, viriya sambojjhaṅga도, samādhi sambojjhaṅga도, upekkhā sambojjhaṅga도 자랍니다. 일곱 bojjhaṅga입니다. 서른일곱 모두가 자랍니다.

oya 37n ahaka nemeyi oya tiyennē. næn oya 37 atītayē tarkavāda karalā venas karanna kenekut nǣ. hiṭiyē næha. dæn tarkavādayaṭa venas karanna puḷuvan ehekut nemeyi dæn venas venakuṭa neve dharmatāvaya ohomayi. matu anāgatayē pævætmak haṭagattā nam pævætmen midenna oya dharmatāvaya misak vena ekakin nemeyi. oyaṭa dænagattaṭa passē atīta anāgata vartamāna tun kālē ehema nos vana dharmatāvaya ōkayi kiyalā dakinavā. midena dharmatāvaya ōkayi.

그 서른일곱을 벗어난 것이 아닙니다. 그 서른일곱을 과거에 논쟁으로 바꾼 사람은 없었습니다. 지금 논쟁으로 바꿀 수 있는 것도 아니고, 지금 바뀌는 것도 아닙니다. 본성이 그러합니다. 앞으로 미래에 존재가 생긴다면 존재에서 벗어나는 것은 그 본성으로이지 다른 것으로가 아닙니다. 그것을 알고 나면 과거·미래·현재 세 때에 바뀌지 않는 본성이 그것이라고 봅니다. 벗어나는 본성이 그것입니다.

oya ṭika tērum gattā nam sattis bōdhi pākṣika dharmayangen ehāṭa apiṭa baṇa hoyanna deyak nǣha. oya ṭika tamayi mārgaya oya ṭika tamayi væḍennē oya dharmaya sihi karanakoṭa

이것들을 알아들었다면 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma 너머로 가르침을 찾을 것이 없습니다. 이것들이 바로 길이고, 그 dhamma를 떠올릴 때 자라는 것이 바로 이것들입니다.

itin hæki taram duraṭa dharmaya sihi karalā apramādava vimuktiya labāganna balanavā misak vena mokakda kara tiyennē?

그러니 할 수 있는 만큼 dhamma를 떠올려 게으름 없이 vimutti를 얻으려 할 뿐, 다른 무엇을 하겠습니까?

amatarava baṇa karē tiyanna tarka vāda karanna giya eka atara maṁ enavā. bæri væḍa koralanna gihillā.

그 밖에 가르침을 덧붙이고 논쟁하러 가면 길을 잃습니다. 할 수 없는 일을 하러 가서요.

ō tarka vāda karalā nam kohe iraganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

taman pāpayak nokarā. pāpaya karanna tibenna anik ayaṭa avavāda anuśāsanā demin anik ayaṭa æhi pāpayen vengiyaṭa samādan karavalā.

스스로 나쁜 짓을 하지 않고, 나쁜 짓을 할 법한 다른 이들에게 충고와 가르침을 주며 그들도 나쁜 짓에서 벗어나도록 이끌었습니다.

karaganna kenek karagani anungē væḍa apiṭa ævigila gahanna bæhæ. inna ehāṭa balahatkārayen lōkaya pavvalin bedavanna giyot ehema mēka apiṭa horanna bæri deyak. midena kaṭa maga pennavā demin taman vin̆dilā tamangē væḍiya karaganna ekayi.

할 사람은 할 것입니다. 남의 일에 우리가 끼어들어 손댈 수는 없습니다. 그 너머로 억지로 세상을 나쁜 짓에서 떼어 놓으려 한다면 그것은 우리가 할 수 없는 일입니다. 벗어나는 길을 보여 주면서 스스로 누리며 자기 일을 이루는 것입니다.

ada ōken ahakaṭa giya tarkavāda tamayi kālīna dēśanā kiya kiva kiyannē. [ugura kǣrīma] namut ēvā kālīna dēśanā kiyalā dænagena nemeyi. oya baṇa kiyanna yanna.

오늘날 거기서 벗어난 논쟁이 바로 '시대에 맞는 설법'이라고들 하는 것입니다. [헛기침] 그런데 그것들이 시대의 이야기일 뿐임을 알지 못한 채 그런 가르침을 하러 갑니다.

ē vagēma allagannavā baṇa hæṭiyaṭa. allagena tamayi tarka pada goḍoḍanagannē.

그리고 그것을 가르침으로 붙잡습니다. 붙잡아서 논쟁거리를 쌓아 올립니다.

anik aya satun marannē nætuva inna horakam karavannē nætuva inna mahā saṁvidhāna hadalā balakam pennalā ē jātiya paṭan gat giyāma api yannē dharmayen piṭa vena pættaka.

다른 사람들이 살생하지 않게, 도둑질하지 않게 하려고 큰 조직을 만들고 힘을 내보이며 그런 일을 시작하면, 우리는 dhamma에서 벗어나는 쪽으로 가는 것입니다.

apiṭa tiyennē hædena kenek hædiyā. tērum ganna kenek tērum ganīma.

우리에게 남은 것은, 바르게 될 사람은 바르게 되고 알아들을 사람은 알아들으리라는 것뿐입니다.

paññāvanta āyan dhammō nāyan dhammō duppaññassa kivva menna mē dharmaya mēkayi. mē dharmaya pragnāvantayāṭayi duṣpragnāṭa nemeyi. ehenam anik ayaṭa duṣprāgnāṭa balen kavannada mē dharmaya monavā karannada?

'paññavantassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa'—이 dhamma는 지혜로운 이를 위한 것이지 지혜 없는 이를 위한 것이 아니라고 하셨습니다. 그러면 지혜 없는 다른 이들에게 이 dhamma를 억지로 먹이겠습니까, 무엇을 하겠습니까?

ē aya kirehi upēkṣāvaṭa patvelā api ganna kenāṭa kiyamin apē maga api yana ekayi tiyennē. ēkayi midena maga.

그들에 대해서는 upekkhā에 머물고, 받아들일 사람에게 말해 주며 우리 길을 우리가 가는 것뿐입니다. 그것이 벗어나는 길입니다.

lōkayē pavka ena pāpa vipāka vidiena lōka satvayangē væḍavalaṭa api muku gahanna giyot ehema mēka budu dahama nemeyi.

세상에서 나쁜 짓의 열매를 받는 세상 존재들의 일에 우리가 끼어들려 한다면, 그것은 Buddha의 dhamma가 아닙니다.

ada purudu velā tiyennē anungē pav valaṭa muku gahana budu dahamak hadāgena ē passē yanavā nivan maga pættakaṭa yanavā.

오늘 익숙해진 것은 남의 나쁜 짓에 끼어드는 Buddha의 dhamma를 지어내 그 뒤를 쫓는 것입니다. nibbāna의 길은 한쪽으로 밀려납니다.

īṭa passē mokada karannē lōkayē sattu maraṇa ayagin ēken mudavanna saṁvidhāna hadanavā. lōkayē hora mæravaಂ karanayi ēken buduvanna saṁvidhāna hadanavā. balakoṭa pihiṭavanna hadanavā. surāsū durācāra karannā vū lōkayā ēvayibuduvalā hiṭan sucarita samādhiyak bihi karanna kiyalā saṁvidhāna hadanna yā.

그 뒤에는 무엇을 합니까? 세상에서 살생하는 이들을 거기서 벗어나게 하려고 조직을 만듭니다. 도둑질과 살인을 하는 이들을 거기서 벗어나게 하려고 조직을 만듭니다. 힘을 세우려 합니다. 술과 나쁜 행실에 빠진 세상 사람들을 거기서 벗어나게 해서라도 바른 행실의 사회를 만들자고 조직을 만들러 갑니다.

menna mē vidihaṭa nānā prakārayen amatuu jātiya saṁvidhānayak karalā lōkayā sucaritā karanna hadanavā. lovturā budurajāṇan vahansē ṭavat bæri vecca deyak lōkayā karanna hadanavā.

이렇게 갖가지로 별의별 조직을 만들어 세상 사람들이 바른 행실을 하게 하려 합니다. 세상에서 가장 높으신 Buddha께서도 하실 수 없었던 일을 세상 사람들이 하려는 것입니다.

allapu væṭē hiṭapu nigaṇayē sucaritā karannavat anit pætē hiṭapu śunda sūkara sucarita karannavat tamangē ḷan̆gama hiṭapu devidattaṭa sacaritā karannavat budurajāṇan vahansēṭa bæri vuṇē. unvahansē ē san̆dahā dæn̆giḷuvē næha.

이웃에 살던 Nigaṇṭha들을 바른 행실로 이끄는 것도, 다른 쪽에 살던 돼지 백정 Cunda를 바른 행실로 이끄는 것도, 바로 곁에 있던 Devadatta를 바른 행실로 이끄는 것도 Buddha께서는 하실 수 없었습니다. 그분은 그것을 위해 발버둥 치지 않으셨습니다.

ehenam ada dānamāna pūjādīn pasuva apiṭa sākacchā ārambha karamu. sǣma siyalu sila denaṭa ehapatak karanavā.

그러면 오늘은 dāna와 공양을 마친 뒤 대화를 시작합시다. 모든 이에게 좋은 일이 있기를 바랍니다.

api dæn tērum araganna ōnē api ara muladī kivvā karmasthānayak gæna api kivvā sammātisaraṇa saraṇayi kiyana vacanaya. dæn api ēka vigraha kaḷā.

이제 우리가 알아들어야 할 것은, 처음에 kammaṭṭhāna로 말했던 'sammā tisaraṇa saraṇayi'라는 말입니다. 이제 그것을 풀이했습니다.

saṁ kiyana ekatuven midīma tamayi apiṭa avaśya vennē. saṁmā vennē. saṁ kiyannē mē lōkē tiyena ekatuva. dæn saṁ vacanaya hon̆daṭa tērum araganna ōnē.

'saṃ'이라는 모임에서 벗어나는 것이 우리에게 필요합니다. 'saṃmā'가 되는 것입니다. 'saṃ'이란 이 세상에 있는 모임입니다. 이제 'saṃ'이라는 말을 잘 알아들어야 합니다.

dæn saṁyōga, sambandha, saṁpiṇḍa oyadi vaśayen api kiyanavā. mē saṁ vacanayen pennannē monavada? yam yam dēval vala ekatuvak nisā yamak naipada venakoṭa ē ekatu vecca arthayen tamayi sakas vuna arthayen tamayi saṁ kiyannē.

우리는 saṃyoga, sambandha, saṃpiṇḍa 같은 말을 씁니다. 이 'saṃ'이라는 말로 보여 주는 것은 무엇입니까? 이런저런 것들이 모여 무언가가 생겨날 때, 그 모였다는 뜻, 지어졌다는 뜻으로 'saṃ'이라고 합니다.

eka dēkin mē lōkē eka deyak nepada vennē nǣ. vidyāmānaya hæma sammatayakma nægilā tiyennē. vividhākāra koṭas vala ekatu vīmē.

이 세상에서 한 가지로 한 가지가 생겨나지는 않습니다. 나타나는 모든 sammuti는 갖가지 부분이 모여 생겨난 것입니다.

dæn mē lōkē gaha koḷa satva pudgala kiyana mē vidyāmānaya atinnē okkoma āpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhavi dhātuva kiyana menna mē dhātu hataraka ekvīmen tamayi hædilā tiyennē.

이 세상의 나무와 풀, 존재와 사람이라는 나타난 것들은 모두 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavi dhātu라는 네 dhātu가 모여 만들어졌습니다.

saṁyōga velā. saṁ bandha velā. saṁ velā. hædit tamayi æhæ kiyannē. kana kiyannē, nāsaya kiyannē, diva kiyannē, kaya kiyannē okkoma

saṃyoga 되고, sambandha 되고, 'saṃ'이 되어 만들어진 것이 눈이고, 귀, 코, 혀, 몸 모두입니다.

ē vagēma dravya vastu kiyannē gas koḷan kiyalā kiyannē mē okkoma tiyena gas gal parvata mē hæma deyakma. oya āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyana mē dhātu hatara ekatu vīma nisā eyin janita vecca dēval.

마찬가지로 물건이니 나무와 풀이니 하는 것, 여기 있는 나무, 돌, 산 이 모든 것이 āpo, tejo, vāyo, paṭhavi라는 네 dhātu가 모여 거기서 생겨난 것들입니다.

eham saṁ vecca ēvā tamayi ē tiyennē. lōkē okkoma haṭagatta ēvā tiyennē bāhira abhyantara okkoma saṁ.

그러니 거기 있는 것은 'saṃ'이 된 것들입니다. 세상에 생겨난 모든 것은 바깥이든 안이든 모두 'saṃ'입니다.

etakoṭa vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa mē okkēma ekatu vecca tamayi hita tuḷa tiyena saṁ ka sǣma viññāṇayak væṭunē vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra vala podiyak. ēvā tamayi api eka eka vidiyaha hit kiyalā kiyannē.

그러면 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa 이 모두가 모인 것이 마음 안의 'saṃ'입니다. 모든 viññāṇa는 vedanā, saññā, saṅkhāra의 꾸러미입니다. 그것들을 우리는 이런저런 마음이라고 부릅니다.

mē okkōma sāmōhikava hadāgatta goḍaval valaṭa api tiyāgatta sammata saṁ ekatuvaṭa tiyāgatta matayak tamayi. sammataya kiyannē.

이 모든 것을 모아 만든 덩어리에 우리가 붙인 동의, 'saṃ', 곧 모임에 붙인 생각(mata)이 바로 sammata입니다.

mata mat vecca hindā tamayi mē ætta dækkē nættē. næti deyak æti ākārayen api nigamanaya karalā matak hadāgannavā. matayak hadāgannavā.

생각에 취했기 때문에 이 참을 보지 못했습니다. 없는 것을 있는 것처럼 결론 내려 생각을 지어냅니다.

oya ekatu vecca atara hadāgatta mataya tamayi sammataya. ē sammata sammata kiyannē onna okayi. ē lōkaya kiyalā kiyannē sammata.

그 모인 것을 두고 지어낸 생각이 sammata입니다. sammata란 바로 그것입니다. 그 세상이라는 것이 sammata입니다.

api æhæṭa mē āpō dhātuvē, tējō dhātuvē, vāyō dhātuvē, paṭhavi dhātuva ekatuvakaṭayi mē æhæ kiyannē kiyalā kiyannē nǣhæ api kiyanakoṭa æhæ kiyana ekama masguliyak hæṭiyaṭa ē kiyava salakanavā. anna matayak hadāgattā.

우리는 눈을 두고 이것이 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavi dhātu의 모임이라고 말하지 않습니다. 눈이라고 할 때 그것을 하나의 살덩이로 여깁니다. 바로 생각을 지어낸 것입니다.

dhātu hataraka ekvīma ē vidihaṭa dakinnē nætuva dhātu hatarak vaśayen ven venva dakinnē nætuva ē okkema haṭan gatta eka ēka hæk hæṭiyaṭama dakinavā. ē æhæ æhæ hæṭiyaṭama dakinavā. kana kana hæṭiyaṭama dakinavā. nāsayē diva kaya nāsaya diva kaya hæṭiyaṭama dakinavā. dakinakoṭa næti ākāra rūpa ākārayak ætivayak hæṭiyaṭa lōkayak gannavā. onna ōka tiyenavā ātma vaśayen bætilā dr̥ṣṭiyen gattā.

네 dhātu의 모임인데, 그렇게 보지 않고 네 dhātu로 따로따로 보지 않고, 그 모두가 모여 생겨난 것을 눈 그대로 봅니다. 눈은 눈 그대로, 귀는 귀 그대로, 코·혀·몸은 코·혀·몸 그대로 봅니다. 그렇게 보면서 없는 모양을 있는 것으로 여겨 세상을 받아들입니다. 그렇게 attā로 빠져들어 diṭṭhi로 받아들인 것입니다.

mēka æti ākāraya penunaṭa mēka haṭagena tiyennē mē eka vargayē goḍaval ekatu velā mē pennum karana hæṭi. ē goḍaval valaṭa ven velā kiyanavā mēka mehe pēna ekak nǣha metana anna ehema dænagannavā. dæn gahak aragena

이것이 있는 것처럼 보여도, 실은 한 종류의 덩어리들이 모여 이렇게 드러나는 모습입니다. 그 덩어리들로 나누면 '여기 보이는 것은 없다'고 바로 그렇게 압니다.

anna ehema dænagannavā. dæn gahak aragena ilalāna vatura ṭika mirikalā mirikalā pættakaṭa karā nam ēkecca vāyu koṭas ṭika pættakaṭa karā nam ēka ticca uṣṇē pættakaṭa karā nam tada ṭika pættakaṭa karā nam gahak nǣhæ etana. etana gahak pennanna vidihak nǣha. dæn gaha kiyana eka hædilā tiyennē mokakda? oya dhātu hatara kiyana koṭas hatara yam yam kramavalaṭa saṁyōga velā ekatu velā ē haṭagatta ākāraya tamayi gaha kiyannē. śarīraya kiyannē etannē ē vagē.

나무 하나를 가져다 그 안의 물을 짜고 또 짜서 한쪽에 두고, 그 안의 바람 부분을 한쪽에 두고, 그 안의 열을 한쪽에 두고, 단단한 것을 한쪽에 두면 거기에 나무는 없습니다. 거기서 나무를 보여 줄 길이 없습니다. 그러면 나무라는 것은 무엇으로 만들어져 있습니까? 네 dhātu라는 네 부분이 이런저런 방식으로 결합되고 모여 생겨난 모습이 나무입니다. 몸이라는 것도 그와 같습니다.

menna mēvaṭa kiyanavā mē saṁva. itin mē saṁā vū ekatuvaṭa lōka eyā bæn̆dilā. satva, pudgala dravya vastu kiyana ēkīya vastu hæṭiyaṭa aragena pavatina dēval hæṭiyaṭa nam ōya hita bæn̆dagannavā.

이것을 'saṃ'이라고 합니다. 이 'saṃ'이 된 모임에 세상이 묶였습니다. 존재, 사람, 물건이라는 하나의 것으로, 머무는 것으로 받아들여 그 마음을 묶습니다.

ōyā tamayi lassana dakinnē, kæṭa dakinnē. vaṭinavā dakinnē novaṭinavā dakinnē okkoma dakinnē oya tuḷa ohun goḍanagāgatta śarīrayakin eban̆du dēval pariharaṇaya kirīmen lōka satyāva oya tuḷa taraṁkārīva gamān karanavā. hon̆da hoya hoya pavatina dēval hoya hoya ekākārava mohotakvat ekākārava pævætmak noti oya vagē eka kǣli ekatu velā haṭagatta dēval valaṭa lōka satyayā mulā venavā.

그 안에서 아름다움을 보고, 추함을 보고, 값진 것을 보고, 값없는 것을 보고, 모든 것을 그 안에서 봅니다. 쌓아 올린 몸으로 그런 것들을 다루며 세상 존재는 그 안에서 물결처럼 오갑니다. 좋은 것을 찾고 또 찾고, 머무는 것을 찾고 또 찾지만, 한순간도 한결같이 머무름이 없는 그런 조각들이 모여 생긴 것들에 세상 존재는 홀립니다.

menna mēka dakina mēken midenavaṭa kiyanavā saṁmā venavā. midenna nam mēka ætta dakinna ōnē. vibhajjavādī [ugura kǣrīma] kiyannē bedalā balanavā kivvē ēkayi.

이것을 보고 이것에서 벗어나는 것을 'saṃmā'가 된다고 합니다. 벗어나려면 이것의 참을 보아야 합니다. vibhajjavādī [헛기침]가 나누어 본다는 뜻이라고 한 것이 그것입니다.

etakoṭa dakina mokada saṁyana ekatuven midīma dakinna ōnē. anna ē san̆dahā api araganna ōnē. sammā tisaraṇa saraṇayi kivvā. yam tisaraṇaya gannē oya væḍē.

그러면 볼 때 무엇을 봅니까? 'saṃ'이라는 모임에서 벗어남을 보아야 합니다. 바로 그를 위해 받아야 할 것이 'sammā tisaraṇa saraṇayi'라고 했습니다. tisaraṇa를 받는 것은 바로 그 일을 위해서입니다.

anna buddhiyen dakinavā. mē yamak kivvē mē yamak mēka mokakda ēka api haṁgalā bæhæ. ēka amataka karalā bæhæ. ē ē ākārayen ekākārayen pēna dē eka ākārayen ara ēka mokakda kiyalā balanna ōnē.

바로 지혜로 봅니다. '이 무엇'이라고 한 것, 그것이 무엇인지 우리는 감출 수 없습니다. 잊을 수 없습니다. 하나로 보이는 것이 실은 무엇인지 보아야 합니다.

etakoṭannam api ēka gattā mokakda balanna ara geḍi piḍin tibicca dhātu hatara ekatu ēka sampiḍanayak gattā. mēka mokakda kiyalā balamu ekak vāgē penunaṭa mēkē tiyennē tada dēval, drava dēval, vāyu dēval, uṣṇa dēval kiyana mē hatara ākārayaka dēval vala ekatuvak nemeyi tiyennē. ekatuven haṭagatta ekaknē. mē ekatuka ēvaṭa ven karalā dæmut ehema mēka nǣhænē metana mehema vidihaṭa pēnnē. ehenam mē pēnna tiyennē mē pēna eka ættak nemeyi mē pēnnē. ekatuvaṭuvak nisā haṭagattā māyāvak. anna api dakina hædīma.

그러면 그것을 가져다 무엇인지 봅시다. 덩어리로 뭉쳐 있던 네 dhātu의 모임, 그 압축물을 가져다 이것이 무엇인지 봅시다. 하나처럼 보여도 여기 있는 것은 단단한 것, 물 같은 것, 바람 같은 것, 뜨거운 것이라는 네 가지의 모임, 모여서 생겨난 것 아닙니까. 이 모인 것들을 나누어 버리면 여기 이렇게 보이는 것은 없지 않습니까. 그러니 여기 보이는 것은 참이 아닙니다. 모임 때문에 생겨난 māyā입니다. 바로 우리가 보는 생겨남입니다.

itin menna mē vagē yamak haṭagatta nam ē mokakda kiyalā balanna ōnē ēka haṭaganna hētuva balanna ōnē. ē hētuva nætnam ēka næti hæṭi balanna ōnē. etakoṭa api væḍak æti nemeyi allagena hita bæn̆dagena inna kiyalā sakinna ōnē.

그러니 이렇게 무언가가 생겨났다면 그것이 무엇인지 보아야 하고, 그것이 생긴 까닭을 보아야 하고, 그 까닭이 없으면 그것도 없는 모습을 보아야 합니다. 그러면 그것은 쓸모 있는 것이 아니니 붙잡아 마음을 묶어 둘 것이 아니라고 보아야 합니다.

anna etakot dakinna ōṭa kiyanavā buddha venavā. buddha ē dakina kramaya dhamma dækīma nisā pat venavā yamkisi deka atara atharina vaḷimi midī yana nikelek tatvayaṭa ēka saṁgha

그렇게 보는 것을 buddha가 된다고 합니다. buddha, 그 보는 방법이 dhamma를 보는 것이고, 그 때문에 둘 사이에서 놓아 버리고 벗어나 kilesa 없는 상태에 이르는 것이 saṅgha입니다.

anna anna saraṇa tuna oya magin yathārthaya dænena midena hamasak vena kramayaken midenna bæ. saṁvalin midenna ōna oya kiyana tisaraṇaya saraṇa karaganna ōnē. itin sammā tisaraṇa saraṇayi kiyana oya adahasa enna ōnē

바로 세 의지처, 그것으로 참모습을 알고 벗어나는 것입니다. 다른 방법으로는 벗어날 수 없습니다. 'saṃ'에서 벗어나야 합니다. 그 tisaraṇa를 의지처로 삼아야 합니다. 그러니 'sammā tisaraṇa saraṇayi'라는 그 뜻이 와닿아야 합니다.

vāgē kiyanakoṭa itin ēka tamayi lōka satvayanṭan midenna tiyannē ekama kiyalā mē koyi satvayaṭa midenna kavadahari oya dhammā saraṇa saraṇaya tamayi midenna ōnē. nivan avabōdha karanna ōnē. kivvē onna oya ṭikayi. oya ṭika

그렇게 말하면, 그것이 세상 존재들이 벗어날 유일한 길입니다. 어느 존재든 언젠가 벗어나려면 그 dhamma를 의지처로 삼아 벗어나야 합니다. nibbāna를 깨달아야 합니다. 말씀하신 것은 바로 그것들입니다.

budurajāṇan vahansē edā hiṭapu budurajāṇan vahansē maṭa piḷi saraṇayi. ē dēśanā karapu dharmaya tamayi magē mē pot valayi okkoma tiyennē ma ēvayi piḷisaraṇa karagattē. itin ēvā sivuru bæn̆dagena inna kaṭiya tamayi ē saṁghayā ēgollangē rāvaka tamayi ēgollō tamayi maṭa piḷisaraya kiyalā mehema gattot ehema kavadā midena magak ahuvelā næ. budun piḷi saraṇayi dharmaya piḷi saraṇayi saṁghayā piḷi saraṇayi kiyalā mē lōkē bāhirō pēna sammata ṭariyak aragattahama eyā kohomada midennē?

'그때 계셨던 Buddha께서 나의 의지처요, 그분이 설하신 dhamma가 이 책들에 다 있으니 그것을 의지처로 삼았다. 그리고 가사를 두르고 있는 이들이 saṅgha이니 그들이 나의 의지처다'—이렇게 받아들이면 결코 벗어나는 길에 닿지 못합니다. Buddha가 의지처, dhamma가 의지처, saṅgha가 의지처라며 이 세상에서 바깥으로 보이는 관습의 무리를 받아들이면, 그가 어떻게 벗어나겠습니까?

itin budu piḷiharaṇa kiyannē mokakda mē yamakda mē mēka haṭaganna hētuva mē hētuva næti. dæn ē hētuva næti vennē kriyātmaka vunāma mēka næti venavā. yamak apiṭa duka nam ē mokeda duka dennē? anna duka dena eka hoyāgattā. ē mēka tamayi duka dennē. mēka mokakda? kohomada hædunē? mē mēka tiyenakan duka enavā. ehenam mēka haṭagatta hētuva hoyanna ōnē. mēka æti karaganna na. etakoṭa mēka næti karaganna kramaya hamba vennē. dæn monavāhayenda mēka haṭagattē? kohomada haṭagattē? hoyāgena yanavā. hoyāgena kiyalā mokada karannē?

그러면 Buddha를 의지처로 삼는다는 것은 무엇입니까? 이것이 무엇인가, 이것이 생긴 까닭, 그 까닭이 없어짐입니다. 그 까닭을 없애는 일이 실행되면 이것이 없어집니다. 무언가가 우리에게 괴로움이라면 무엇이 괴로움을 주는가? 괴로움을 주는 것을 찾아냈습니다. '이것이 괴로움을 준다. 이것은 무엇인가? 어떻게 생겼는가? 이것이 있는 한 괴로움이 온다.' 그러면 이것이 생긴 까닭을 찾아야 합니다. 그래야 이것을 없앨 방법을 얻습니다. 무엇으로 이것이 생겼는가? 어떻게 생겼는가? 찾아갑니다.

hoyāgena yanavā. hoyāgena kiyalā mokada karannē? anta hētuva dækkaṭa passē mē duk phalaya maṭa næti karaganna mē hētuva næti karanna ōnē. hētuva næti kaḷot mē phalaya maṭa matu venna vidihak næha. ēkayi vidyāva. ēka nemeyi ēka næti karagannavā. etakoṭa raken nidahas vuṇā.

찾아서 무엇을 합니까? 그 까닭을 본 뒤에는 '이 괴로움의 열매를 없애려면 이 까닭을 없애야 한다. 까닭을 없애면 이 열매가 나에게 드러날 길이 없다.' 그것이 vijjā입니다. 그렇게 그것을 없앱니다. 그러면 괴로움에서 자유로워진 것입니다.

onna kramaya ōkaṭa kiyanavā budu saraṇa. budu saraṇa kiyannē onna ōkayi. caturāya buddhō kiyu buddha kiyana eken pennannē oya ṭikayi apiṭa apiṭa ganna [ugura kǣrīma] vennē. ōka tamayi api dænagata yutu buddha

바로 그 방법을 Buddha saraṇa라고 합니다. Buddha saraṇa란 바로 그것입니다. 'buddho'라는 말로 보여 주는 것도 바로 그것들이고, [헛기침] 그것이 우리가 알아야 할 buddha입니다.

śrāvayan kṣaya karana buddha valaṭa kiyanavā śrāvaka buddha śrāvaya kṣaya kara damannē śrāva kiyalā kiyannē āśrava āśravayan kṣaya karanna nisā kiyanavā śrāvaka itin api āśravayan kṣaya karagena nam yathābōdhayaṭa pat venna ōnē.

āsava를 다하게 하는 buddha를 sāvaka buddha라고 합니다. 'sāva'라는 것은 āsava입니다. āsava를 다하게 하기에 sāvaka라고 합니다. 그러니 우리는 āsava를 다하게 하여 참된 깨달음에 이르러야 합니다.

yathāpōyaṭa pat vanā śrāvaka buddha apiṭa venna tiyennē otanṭayi. buddha śrāvaka kiyannē onna ōkayi.

참된 깨달음에 이른 sāvaka buddha—우리가 되어야 할 것은 바로 거기입니다. buddha sāvaka란 바로 그것입니다.

ē buddha śrāvaka kiyannē ēka vunāma api karannē ehema nemeyi buddha sāka sammataya ganna itin supaṭipanna hō rūja paṭipannava gnāya paṭipannava ādī vaśayen kiya itin aramē pudgalayama hæmalēma allaganna yanavā. etanin śrāvakaya kiyalā.

buddha sāvaka란 그렇게 되는 것인데, 우리가 하는 것은 그렇지 않고 바깥의 관습을 받아들여 'supaṭipanno, ujupaṭipanno, ñāyapaṭipanno' 하고 외며 그 사람 자체를 언제나 붙잡으러 갑니다. 그것을 sāvaka라고 여기면서요.

ē supaṭipanna vennet suvē gena dena denna piḷipanna kenāṭa supaṭipanna kiyanavā. ē pratiphalaya nisayi. pratiphalaya yam tænaka matuunā nam etana supaṭipannayi. etana uju paṭipannayi etana gnāya paṭipannayi etana sāmij paṭipannayi. dæn mokēda mē ṭikē tiyennē?

supaṭipanna라는 것도, 즐거움을 가져다주는 길을 따른 사람을 supaṭipanna라고 합니다. 그 결과 때문입니다. 결과가 어딘가에 드러났다면 거기가 supaṭipanna요, ujupaṭipanna요, ñāyapaṭipanna요, sāmīcipaṭipanna입니다.

paṭipannayi. dæn mokēda mē ṭikē tiyennē? mē dharma māgaya anugamanaya kirīmē śāntiyaṭa pat vuṇāda? ē pat vecca śāntiya patvecca yam

그러면 이것들에 담긴 것은 무엇입니까? 이 dhamma의 길을 따라 평온에 이르렀는가? 그렇게 이른 평온, 이른 어떤 자리가

tænak vidyāmāna venakan oya ṭikē vidyāmāna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기