hetu-phala 풀이
හේතු ඵල විග්රහය.
itin buddha dhamma saṁgha kiyannē menna mē ṭikaṭayi. itin api apiṭa avaśya karannē saṁ ekatuven midīmaṭa mē buddha dhamma saṁgha prētanayaṭa ganna ēkayi.
그러니 buddha, dhamma, saṅgha라는 것은 바로 이만큼입니다. 우리가 바라는 것은 이 모임에서 벗어나는 것이고, 그러려고 buddha, dhamma, saṅgha를 쓰는 것입니다.
etakoṭa buddha kiyalā kivvē edā hiṭapu ara pudgalen hiṭapu budurajāṇan vahansē nemeyi oya kiyannē. unvahansē dēśanā karapu dharmaya tuḷin avabōdhaya labāgannavā nam yam avabōdhayak æyida ēka buddha.
여기서 buddha라고 한 것은 그때 한 사람으로 살았던 부처님을 말하는 것이 아닙니다. 그분이 가르친 dhamma를 통해 깨달음을 얻는다면, 그 깨달음이 바로 buddha입니다.
bhavaya udurā damannē bhava uddha karannē buddhayi. bhavaya udurā damanin buddha kiyanavā. itin bhavaya udurā damana tanṭa api pat vunot api buddhatvayaṭa patvuṇā.
bhava를 뿌리째 뽑아 버리는 것, bhava를 뽑아내는 것이 buddha입니다. bhava를 뽑아 버리기 때문에 buddha라고 합니다. 우리가 bhava를 뽑아 버리는 자리에 이르면 우리는 buddha가 된 것입니다.
lōkē ara dharma dēśanā karanna ē hækiyāvala sarvaca satgnānaya hiṭiyot sarva buddhaya āśrayan kṣaya karana maṭṭamaṭa avabōdhi læbuvot śrāvaka buddhayō oya pæmina dænaganna ōnē.
세상에 dhamma를 가르칠 힘과 sabbaññutañāṇa를 갖추면 sammāsambuddha이고, āsava를 다 없애는 데까지 깨달음을 얻으면 sāvaka buddha입니다. 이것을 알아야 합니다.
tamanṭa misak lōkayāṭa dēśanā karanna bæi. namut tamanṭa caturāga satya avabōdha karana tatvayaṭa pat vunot ēṭa pratyaka buddha. buddha kiyana vanīma tamayi palēmēdilā tiyennē. itin
자기 자신 말고는 세상에 가르칠 수 없지만, 스스로 네 가지 ariya sacca를 깨닫는 데 이르면 그것이 paccekabuddha입니다. buddha라는 말의 뜻이 pāḷi에 그렇게 나와 있습니다.
kiyana vanīma tamayi palēmēdilā tiyennē. itin apit buddha venna ōnē mona buddhada lovturā buddha venna bæri nisā api śrāvaka buddha venavā. lovturā buddha venna pāramitā puralalā ē kramayaṭa yanna ōnē. itin apiṭa lēsīyan nivanna balaganna api śrāvayan āśravayan saya karalā buddha venna ōnē. anna buddha kiyana dēṭa pat vuṇā nam
그러니 우리도 buddha가 되어야 합니다. 어떤 buddha일까요? 세상을 넘어선 으뜸 buddha는 될 수 없으니 우리는 sāvaka buddha가 됩니다. 으뜸 buddha가 되려면 pāramī를 채워 그 길로 가야 합니다. 그러니 우리가 쉽게 nibbāna에 이르려면 āsava를 없애 buddha가 되어야 합니다.
ōnē. anna buddha kiyana dēṭa pat vuṇā nam ohu dakinavā mē dukayi. mē dukaṭē hētuvayi. mē dukaṭa hētuva næti kaḷu kaḷot mē duka nirōdha venavā. ehenam hētuva kriyātmaka karalā mama duken midenavā. anna ē kriyātmaka karapu kenāṭa duken midīmē pratiphalaya hamba venavā. anaka buddha vuṇā.
buddha라는 것에 이르렀다면 그는 봅니다. 이것이 dukkha이고, 이것이 dukkha의 까닭이다. 이 까닭을 없애면 이 dukkha가 사라진다. 그러니 그 까닭에 맞게 행하여 나는 dukkha에서 벗어난다. 그렇게 행한 사람은 dukkha에서 벗어나는 열매를 얻습니다. 그렇게 buddha가 된 것입니다.
anna ē buddhatvaya apiṭa pirisaraṇayi. bhavaya udurā dæmmahama duken nidahas. ē nisā budu pirisaraṇa kiyannē.
바로 그 buddha됨이 우리의 의지처입니다. bhava를 뽑아 버리면 dukkha에서 풀려납니다. 그래서 buddha를 의지처라고 하는 것입니다.
lōkē pudgalaya pirisaraṇa vunot ehema kohomada api duken midennē?
세상의 한 사람이 의지처라면 우리가 어떻게 dukkha에서 벗어나겠습니까?
ehema puḷuvan nam budurajāṇan vahansē enavā māva mē mē maslē kayak æti māva barahapallā um̆bulaṭa dukenma denna puḷuvan. ehema dēśanā karanavada
그럴 수 있다면 부처님께서 ‘와서 살덩이 몸을 가진 나를 붙잡아라, 너희를 dukkha에서 건져 줄 수 있다’고 하셨겠지요. 그렇게 가르치십니까?
kumhēhi piccaṁ ātappaṁ mama monavā karannada um̆balā visin karagatiya obalā karana ākātahā sadāgatā tathāgatayan vahansē etara karannē næha. maga pennavā denavā. um̆balayi itingē væḍi karaganna ōnē kiyalā pennavā.
‘tumhehi kiccaṃ ātappaṃ’ — 내가 무엇을 해 주겠느냐, 너희가 스스로 해야 한다. ‘akkhātāro tathāgatā’ — tathāgata는 건네주지 않는다. 길을 보여 줄 뿐이다. 너희가 스스로 일을 해내야 한다고 보여 주십니다.
ehema pennaddi mokada karannē? oba vahansē apiṭa pi saraṇayi oba vahansēma apiṭa pirisa sarayi
그렇게 보여 주시는데 사람들은 어떻게 합니까? ‘당신이 우리의 의지처입니다, 당신만이 우리의 의지처입니다’라고 합니다.
kiyalā kiya api passen hiṭapu mona molakama kiyalā n vahansēma ahana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mama piḷi saraṇa kara gattaṭa obalat puḷuvanda bērenna mama piḷi saraṇa karagannavā kiyannē menna mē dharmaya piḷi saraṇa karaganna ekak dharmaya paraṇa kara gattot unāṭa mama piḷi saraṇa karagatta vennē etakoṭa ehema kiyalā pæhædiliva pelā tiyenavā.
‘나를 의지처로 삼는다고 너희가 구원받을 수 있겠느냐? 나를 의지처로 삼는다는 것은 바로 이 dhamma를 의지처로 삼는 것이다. dhamma를 의지처로 삼으면 그것이 나를 의지처로 삼은 것이다.’ 경전에 이렇게 분명히 나와 있습니다.
itin etakoṭa api dakinavā mokakda dæn siyalu mamada siyalu lōka siyalu satvayō dæn mē apiṭa mē praśnayē tiyena mula dæn api dænagannavā eka deyak mē duken mama midunot mamayayi yana saṁgnāven yamkisi dukak vain̆dagena āpu vælapillalā tibuṇada ēken ē tattvaya nidaha
그러면 우리는 봅니다. 나도, 모든 세상도, 모든 중생도 — 이 물음의 뿌리를 이제 압니다. 한 가지를 압니다. 내가 이 dukkha에서 벗어나면, ‘나’라는 saññā로 겪어 온 dukkha와 울부짖음이 무엇이든 그 처지에서 풀려납니다.
ana ē vunā tavat lōka satvaya innavanē ē satvaya inna mokada karannē ē ayat ani mē śānti læbunā koccarada
그렇게 되었습니다. 그런데 세상에는 다른 중생들이 있지요. 그 중생들은 어떻게 됩니까? 그들도 이 평온을 얻는다면 얼마나 좋을까.
menna mēkaṭa kiyanavā ārya maitriya āryayanṭa enavā maitrī hitā
이것을 ariya mettā라고 합니다. ariya에게는 mettā의 마음이 일어납니다.
mē lōka satvaya apramāṇa duk vin̆dinavā. anē mē anya apramāṇa duk pan̆dina lōka satyan mē yathābōdhaya læbuṇānam ē satyayot mēken midenavā.
세상의 중생은 헤아릴 수 없는 dukkha를 겪습니다. 아, 헤아릴 수 없는 dukkha를 겪는 이 다른 중생들도 이 참된 깨달음을 얻는다면 그들도 여기서 벗어날 텐데.
koccara śānta dēka anē ē śāntiya lōka satvayāṭa læbenavā nam koccara hon̆da onna oya mānasikatvaya udā venavā. anna etakoṭa lōka satyayakdī apramāṇa maitriyak nenavā.
얼마나 평온한 일인가, 아, 그 평온을 세상 중생이 얻는다면 얼마나 좋을까 — 바로 그런 마음이 일어납니다. 그러면 세상 중생에게 헤아릴 수 없는 mettā가 일어납니다.
mēkaṭa kiyanavā āryan visin vaḍina apramāṇa maitriya lōka satvayā
이것을 ariya가 세상 중생에게 키우는 헤아릴 수 없는 mettā라고 합니다.
itin etakoṭa api dakinavā eka deyak. siyalu lōka siyalu satvayō api dekaṭama kiyanavā. mokada hētuva? mē lōkē haṭagena tiyennē rāga, dvēśa, mōha kiyana mē tunē sampiḍanayangē manasē haṭaganna sampiḍanayangē pratiphalayak vanna.
그러면 우리는 한 가지를 봅니다. 우리는 ‘모든 세상, 모든 중생’ 두 가지를 다 말합니다. 왜일까요? 이 세상은 rāga, dosa, moha 셋이 뭉친 것, 마음에서 일어나는 뭉침의 열매로 생겨났기 때문입니다.
n mēkē lōbha, dvēśa, mōha deken haṭagatta mēvā vikr̥ti velā tiyenavā.
lobha, dosa, moha로 생겨난 이것들은 비틀어져 있습니다.
etakoṭa svabhāvikava mē lōka satyayāṭa enna tiyennē yahapatak enna tiyenavā nam ē kiyannē dukak arada eyak yam taramakin æraganna puḷuvan nam. ēka æraganna bæri vecca lōkayak bihivelā tiyenavā. lōkayama goḍunakāpu lōbha, dvēśa, mōha nisā.
본디 세상 중생에게 좋은 것이 오려면, 곧 dukkha를 얼마쯤이라도 덜어 낼 수 있어야 합니다. 그런데 그것을 덜어 낼 수 없는 세상이 생겨났습니다. lobha, dosa, moha로 세상 자체를 쌓았기 때문입니다.
ēvaya saṁkalyak vaśayen haṭagatta lōkē āpahu praticāra dakvannē dupa praticāra ehenam mē lōka satvayanṭa mē duk praticasāriyen midennā. ēvā nikan haṭagatta nemeyi lōbha, dvēśa, mōhayangē visiren haṭagatta nikan. api śāntiya paturavanna ōnē ē vaṭa.
그것들이 뭉쳐 생겨난 세상은 다시 dukkha로 되받아칩니다. 그러니 세상 중생이 이 dukkha의 되받아침에서 벗어나기를. 그것들은 그냥 생겨난 것이 아니라 lobha, dosa, moha가 흩뿌려져 생겨난 것입니다. 우리는 거기에 평온을 퍼뜨려야 합니다.
etakoṭa mokada vennē? dæn yam tænaka yamak giniyan karalā tibbot allapu allapu eka kenāṭa kataviccavā. ginan karapu nisā ēka vennē. dæn karanekē dālā tiyenavā dælakaṭa hari kambiyakaṭa asatpuratayō mehema karanna puḷuvan. allapa mælla væṭenavā.
그러면 어떻게 될까요? 어디엔가 무언가에 전기를 흘려 두면 거기 닿는 사람마다 해를 입습니다. 전기를 흘려 두었기 때문에 그렇게 됩니다. 그물이나 철사에 전기를 걸어 두는 일, 못된 사람들은 이런 짓을 할 수 있습니다. 닿는 이는 쓰러집니다.
dæn eyā hæduvā eyā ganen yanna giyā. hæbæyi bhautika vastuvak dæn mahā vināśayaṭa pat velā. lōkayāṭa vināśaya kara bhautika vastuva goḍanægilā. ibē goḍana nægunēnē. pudgalaya lōbhayen, dvēśaya, mōhayen karapu væḍak nisā ara vagē vināśa karāri dēvala goḍa nægi.
그 사람은 만들어 놓고 제 갈 길로 갔습니다. 하지만 물질 하나가 이제 큰 해를 끼치는 것이 되었습니다. 세상에 해를 끼치는 물질이 세워진 것입니다. 저절로 세워진 것이 아니지요. 사람이 lobha, dosa, moha로 한 일 때문에 그런 해로운 것이 세워졌습니다.
dæn vaḷak kapalā hanam ulivalā tiyenavā. dæn mokada vennē? ulla hiṭa passē minihāgē væḍapilla ivarayi. hæbæyi lōkē hadapu væḍapilla tiyenavā. ēka karayi vinayak vināśayak karanna. poḍi vinayak karanavā. pireva minihā karalā pættakin tibbā. ēken ena viha kiyana kene minihāṭa vināśayak karanavā.
구덩이를 파고 꼬챙이를 박아 두었다고 합시다. 어떻게 될까요? 꼬챙이를 박고 나면 그 사람의 일은 끝납니다. 하지만 그가 세상에 만들어 놓은 장치는 남아 있습니다. 그것이 해를 끼치고 망가뜨립니다. 사람이 만들어 한쪽에 두었는데, 그 길로 오는 사람을 해칩니다.
suvak hæduvā, ṭīpanasayak hæduvā, bōmbayak hæduvā. lōkayā vināta vennē yamak nirmāṇaya karā. nirmāṇaya karapu eka lōkē davya pas ē davyatvaya minakalā denna vināśayak. anna ē
총을 만들고, 폭약을 만들고, 폭탄을 만들었습니다. 세상이 망가지는 것은 무언가를 만들었기 때문입니다. 만들어진 것이 세상에 물질로 남아 해를 줍니다.
davyatvaya minakalā denna vināśayak. anna ē nisā api dakinavā mē lōbha, dvēśa, mōhayen goḍanagapu lōkaya mē mahā aparādhayak venavā lōka satvayā. menna mē lōkaya goḍoḍanæguvana. ēkani
그래서 우리는 lobha, dosa, moha로 쌓아 올린 세상이 세상 중생에게 큰 잘못이 된다는 것을 봅니다. 이 세상은 그렇게 세워졌습니다.
niba maṇa yahama śaktiyak pæta. ē paturama śaktiyan ēkat nemeenavā. ēkat lōkē ara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dahannē. siyalu lōka siyalu satvayō kiyalā gannē yannē ēkayi.
‘모든 세상, 모든 중생’이라고 하는 까닭이 그것입니다.
siyalu etakoṭa siyalu lōka siyalu satvayō niduk vetvā. dæn niduk venavā kiyanakoṭa mēke krama dekak tiyenavā. ekak laukika niduk vīma. anika sadahaṭama niduk velā yana eka.
그러니 ‘모든 세상 모든 중생이 dukkha에서 벗어나기를.’ 그런데 dukkha에서 벗어난다고 할 때 두 길이 있습니다. 하나는 세간에서 dukkha를 벗어나는 것이고, 다른 하나는 영원히 dukkha에서 벗어나는 것입니다.
dæn ārya dharmaya tuḷa ārya maitriya tuḷa [ugura kǣrīma] oya dekama aḍaṁgu venna ōnē. niduk vetvā kiyanakoṭa oya kiyana mē daukika vaśayen bin̆dilā tiyena duken nidahas venna. lōbhayen, dvēśayen, mōhayen goḍanagu lōbhaya apramāṇa dukak goḍa nagalā tiyenavā.
ariya dhamma 안에서, ariya mettā 안에서는 그 둘이 다 들어 있어야 합니다. ‘dukkha에서 벗어나기를’이라고 할 때, 세간에서 터져 나온 dukkha에서 풀려나기를 바라는 것입니다. lobha, dosa, moha로 쌓은 세상은 헤아릴 수 없는 dukkha를 쌓아 놓았습니다.
alōbhayen, advēśayen, amōhayen śāntiya paturanakoṭa anna ēkaṭa pārak vatinavā. lōbhayen, dvēśayen, mōhayen naipadavapu visalōbhayen advēśayen amōhayen śāntiya patura vanakoṭa ara ætinavā. etakoṭa minihaṭa bāhira lōkayen ennē śāntiyak. yāya hitaṭama gedara yamkisi
alobha, adosa, amoha로 평온을 퍼뜨리면 거기에 길이 열립니다. lobha, dosa, moha에서 나오지 않은 alobha, adosa, amoha로 평온을 퍼뜨리면 그것이 깨집니다. 그러면 사람에게 바깥 세상에서 오는 것은 평온입니다.
ennē śāntiyak. yāya hitaṭama gedara yamkisi sthānayaṭa koḍi vinayak karanavā. mēvā nætuvanē mē ohama vidyāvak lōkē tiyenavā. anura vina karanna. dæn ēgollō maturalā sāpa karalā hanam ekak mēka ākāriya ahaval ekak kāpiya kæpu ahaval ṭikak gan yakāyadī metana hiṭapiya mehema kiyema mēka mē matulā tiyannē. dæn tibbaṭa passēma itin ēka viśākarṣaṇaya bæn̆dilā tiyenavā. dæn api mokada karannē? lōka
앙심을 품고 남의 집 어느 곳에 kodivina(주술)를 걸기도 합니다. 남을 해치는 그런 기술이 세상에 있습니다. 그들은 주문을 외고 저주하며 ‘이것을 먹어라, 저것을 잘라라, 이만큼을 가져가라, yakkha여 여기 머물러라’ 하고 외워서 묻어 둡니다. 묻어 둔 뒤로는 거기에 독한 끌림이 묶여 있습니다.
tiyenavā. dæn api mokada karannē? lōka satyayāṭa mē lōkayen kisi tænakin dukak novavā kiyalā paturavaniya ē śānti arakaṭa vædunam minna ēka pitcinna.
그러면 우리는 어떻게 합니까? 세상 중생에게 이 세상 어디에서도 dukkha가 오지 않기를 하고 퍼뜨립니다. 그 평온이 그것에 닿으면 그것이 타 버립니다.
īṭa passē ēka tiyena kanaṭa gedara inna isuṭa karadara tē. dæn mokada śāntiya paturuvanṭa araka viṣa bidunāṭa passē ara mē tunaṭa bhautika lōkan inna karadarat aḍu venavā. mehema dharma kāryak tiyannēnē hētu phalaya dakinna ōnē.
그 뒤로는 그것이 묻힌 집에 사는 사람들의 괴로움이 사라집니다. 평온을 퍼뜨려 그 독이 깨진 뒤에는 물질 세계에서 오는 괴로움도 줄어듭니다. 이런 dhamma의 일에서는 hetu와 phala를 보아야 합니다.
etakoṭa niduk venavā kiyanakoṭa ēka niduk vīma anika tamayi dharmayē yathābōdhaya læbū kenā sadahaṭama satara apāyen nidahas venavā. eyāṭa satara apā dukin sadahaṭama nidahas vīmak tiyena nisā. ēka mul karagena tamayi ēka athæralā nemeyi niduk vetvā kiyannē. ēka pradhāna karagena.
그러니 ‘dukkha에서 벗어나기를’이라고 할 때, 그것이 한 가지 벗어남이고, 다른 하나는 dhamma를 참되게 깨달은 사람이 네 apāya에서 영원히 풀려나는 것입니다. 그에게는 네 apāya의 dukkha에서 영원히 풀려남이 있기 때문입니다. 그것을 뿌리로 삼아, 그것을 버리지 않고, 그것을 으뜸으로 삼아 ‘dukkha에서 벗어나기를’이라고 하는 것입니다.
ēkat pradhānayi apradhāna deveniyā tamayi mē bhautika duk hara. ē bhautika duk haradanna niruk venna ē vagēma sadātanika satara apā duken nidahas vemē nidukanna kiyana eka adahasa aran tamayi niduk vetvā kiyanna ōnē.
그것이 으뜸이고, 버금은 몸의 괴로움을 덜어 내는 것입니다. 몸의 괴로움을 덜어 dukkha에서 벗어나고, 또 영원한 네 apāya의 dukkha에서 벗어난다는 뜻을 담아 ‘dukkha에서 벗어나기를’이라고 해야 합니다.
dæn rōka hædenavā. mē bhautika lōkē hatvenna aḍu pāḍuvā karadarakayak bādhakayā æn ēkat mēkē ek koṭasak nirōgī veccavā kiyanakoṭa ē vagēma dakinna ōnē mē kāmaya mahā rōgayak oyā gælenavā, gæṭenavā, dǣsayaṭa pat venavā kāmaya nisā. mē kāmē namati rōgaya duru vunot. ēka tamayi mahā nirōgī tattvaya.
병이 납니다. 이 물질 세계에서 생기는 모자람, 괴로움, 걸림돌, 그것도 ‘병 없기를’이라고 할 때의 한 부분입니다. 그와 함께 이 kāma가 큰 병이라는 것을 보아야 합니다. kāma 때문에 들러붙고, 부딪히고, 괴로움에 빠집니다. kāma라는 이 병이 사라지면 그것이 크게 병 없는 상태입니다.
ēka labāganna nam dharmāvabōdhaya tuḷin ælīm gæṭīm deka tuna tunī karaganna. sakr̥dāgāmī mārgayaṭa pat vunahama ælīma rōgayayi gæṭīma rōgayayi ivarayi. mēka tamā maharōgaya.
그것을 얻으려면 dhamma의 깨달음을 통해 들러붙음과 부딪힘 둘을 엷게 해야 합니다. sakadāgāmī의 길에 이르면 들러붙는 병, 부딪히는 병이 끝나 갑니다. 이것이 큰 병입니다.
nirōgī veccavā kiyana adahat enna ōnē. lōka satya eyā kavada dharmāvabōdhayen mē ælīmaṭa, gæṭīmaṭa hētu vena rō dvēśanī karalā ē deken śāntiyaṭa patvelā sadākālikama kāma rōgayen nidahas vetvā. ēka pradhāna venna ōna.
‘병 없기를’이라는 뜻도 그렇게 와야 합니다. 세상 중생이 언젠가 dhamma의 깨달음으로 들러붙음과 부딪힘의 까닭인 rāga와 dosa를 엷게 하여 그 둘에서 평온에 이르고, 영원히 kāma의 병에서 벗어나기를. 그것이 으뜸이 되어야 합니다.
ēkaṭa amatarava mē lōkē hædena aṭa anuvāk rō navanuvak vyādhi ādī vaśayen rōga ābādhayat ēkana nidahas vetvā. ē śāntiyak vaturā. oya dekēma sampiṇaḍanayak tamayi nirōgī vevā kiyanaṭa gannē.
그 밖에 이 세상에서 생기는 아흔여덟 가지 병과 갖가지 탈 같은 병과 아픔에서도 벗어나기를. 그런 평온을 퍼뜨립니다. 그 둘을 함께 묶은 것을 ‘병 없기를’이라고 하는 것입니다.
lōka satvayennaṭa asāhanayak nætuva mānasika dukak nætuva kāyika dukak nætuva sænamak tiyenavā nam mēkat suvayak. mē pævætmē suvaya. hæbæyi ektarā suvayak vitarayi.
세상 중생에게 불편 없이, 마음의 괴로움 없이, 몸의 괴로움 없이 편안함이 있다면 그것도 sukha입니다. 이 삶의 sukha입니다. 하지만 그것은 한 가지 sukha일 뿐입니다.
hæbæyi anāgāmī bavaṭa pat vesa nisā ælīm gætin sahamulin duru karot eyāṭa kavadātmaka mē mānasika vaśayen dukak innavā. ēka tamayi paramārtha suvaya. anna ē suva dekama gæp kara tamayi suva pat vetvā kiyanna ōnē.
하지만 anāgāmī가 되어 들러붙음과 부딪힘을 뿌리째 없애면, 그에게는 다시는 마음의 괴로움이 없습니다. 그것이 paramattha sukha입니다. 그 두 sukha를 다 담아서 ‘행복하기를’이라고 해야 합니다.
etanin okkoma vera vuṇā. paṁcaskandha saṁkhyāt dukin brahmayāṭa vērennat næhæ. anāgāmīlā anāgāmīlā suddhāśaya upadanā rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana skandha pahak nisā haṭaganna duka eyāṭat tiyenavā.
거기서 다 끝났을까요? 다섯 khandha라는 dukkha에서는 brahmā도 벗어나지 못합니다. suddhāvāsa에 태어나는 anāgāmī에게도 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 다섯 khandha 때문에 생기는 dukkha가 있습니다.
etakoṭa ēken ahak vunā tamayi nibbāna parama sukhayen sukhita saravetvā kiyannē ælīm chandara rāgaya tahāmin duru karapuvahama bæn̆dīma vivarayi. bæn̆dīma nikmīmen labana yam suvayak ætta. ēka tamā uparima nivan suvaya. arihat phala suvaya. ē suvayat pradhāna kirīma tamayi lōka satyayāṭa nibbāna parama sukhayen sukhita tara veccavā kiyana antima suvaya pennannē.
그러니 거기서도 벗어난 것이 ‘nibbāna paramaṃ sukhaṃ, sukhitattā hontu’입니다. 들러붙음, chandarāga를 뿌리째 없애면 묶임이 풀립니다. 묶임에서 빠져나와 얻는 sukha는 참됩니다. 그것이 가장 높은 nibbāna의 sukha, arahattaphala의 sukha입니다. 그 sukha를 으뜸으로 삼는 것이 ‘세상 중생이 가장 높은 행복인 nibbāna로 행복하기를’이라는 마지막 sukha를 보여 줍니다.
itin oya ārya mattiya vaḍanakoṭa oya depættama inna ōnē. eka pættak aragattahama ārya mattriya sampūrṇa vennē næhæ. laukika pætta vitarak gattot ēka laukika met væḍīmak venavā. lōkōsatara dharmayat ekka gattahama ārya maitriyak venavā. ārya maitriya siyallen pūrṇayi. ē nisā bauddhayek maitrī bhāvanāva vaḍanakoṭa oya ārya maitriya tōrāganna ōnē.
그러니 ariya mettā를 키울 때는 두 쪽이 다 있어야 합니다. 한쪽만 잡으면 ariya mettā가 온전해지지 않습니다. 세간 쪽만 잡으면 세간의 mettā 키우기가 됩니다. lokuttara dhamma와 함께 잡으면 ariya mettā가 됩니다. ariya mettā는 모든 면에서 온전합니다. 그러니 불자가 mettā bhāvanā를 할 때는 이 ariya mettā를 골라야 합니다.
satara apā duken nidahas vīmē labana niduk vīma kāma rōgayen nidahas vīmē labana nirōgī vīmat ē vagēma ēken nikut vana citta śāntiyen labana mē anāgāmī phalaya labana suvapat vīmak siyaluma saṁsāra upādānayangen midilā labannā vū siyaluma duk ara nidahasa velā labannā vū sadahaṭa dukin nidahas velā vimuktiyak. oya kiyana kāraṇā hatara atyāvaśya pradhāna kāraṇā hatara. oya ataratura
네 apāya의 dukkha에서 풀려나 얻는 dukkha 없음, kāma의 병에서 풀려나 얻는 병 없음, 그리고 거기서 나오는 마음의 평온으로 anāgāmī의 열매를 얻는 행복, 모든 saṃsāra의 upādāna에서 벗어나 모든 dukkha에서 영원히 풀려나 얻는 vimutti. 이 네 가지가 꼭 있어야 할 으뜸 네 가지입니다.
atyāvaśya pradhāna kāraṇā hatara. oya ataratura yana satvayāṭa noyet duk haradæenavā. etakoṭa ēvayen duk haradana ætivīma laukika niduk vīmak. ēkat mēkaṭa avaśyayi. ē vagēma kayaṭa
그 사이 길을 가는 중생에게는 갖가지 괴로움이 일어납니다. 그것들을 덜어 내는 것은 세간의 dukkha 없음입니다. 그것도 여기에 필요합니다.
vīmak. ēkat mēkaṭa avaśyayi. ē vagēma kayaṭa leḍa hædenavā nam duk karadarayak tiyenavā nam hitaṭa leḍa hædenavā ēkat karadarayak. ēka pævætma tiyena duk karadara ēkat bādhakayak. ē lōka satyaṭa ēkenu nidahas vēvā. ē vagēma kāyika mānasikava vannā vū duddāhayangē nidahasama suva tænasumak tiyenavā. ēkat hon̆dayi. hæbæyi ēka laukikayi. ē suvayat læbenna ōnē.
또 몸에 병이 나서 괴로움이 있다면, 마음에 병이 나면 그것도 괴로움입니다. 삶에 있는 괴로움, 그것도 걸림돌입니다. 세상 중생이 거기서도 벗어나기를. 또 몸과 마음의 시달림에서 풀려난 편안함이 있습니다. 그것도 좋습니다. 하지만 그것은 세간의 것입니다. 그 sukha도 얻어야 합니다.
ēka labā gænīmaṭa hētukāraka vana avidyā tr̥ṣṇā duru karanavā nam yamkisi dharmānukūlava dækalā kāmacchanda vyāpādaka duru karanavā nam ē dharmāvabōdhayen labannā vū sadahaṭama matuu dukē næti satvayaṭa patvīmē. ēka viśēṣayi.
그것을 얻게 하는 까닭인 avijjā와 taṇhā를 없앤다면, dhamma에 맞게 보아 kāmacchanda와 vyāpāda를 없앤다면, 그 dhamma의 깨달음으로 얻는, 다시는 dukkha가 없는 중생이 되는 것 — 그것은 특별합니다.
ē vagēma sænasumen innavā kiyalā kivvā. suken in̆dalā hiṭiyā. paṁcaskandha saṁkhyā duken bedenna bæhæ. cachandara rāgaya sahamarin duru karalā hana arihat phalayaṭa pat vunot ēken nidukmen tattvayaṭa enavā. ē antima dāyahē keḷavareccaraṭa sadāhat nidahas venavā. anna ēka tamā pūrṇa suvaya.
또 편안히 지낸다고 했습니다. sukha 속에 지냈습니다. 그래도 다섯 khandha라는 dukkha에서는 벗어나지 못합니다. chandarāga를 뿌리째 없애 arahattaphala에 이르면 그로써 dukkha 없는 상태에 이릅니다. 그 마지막 몸이 끝나는 때 영원히 풀려납니다. 그것이 온전한 sukha입니다.
ēken nibbāna parama suvaya kiyannē ēkayi. itin nibbāna parama kiyannē sukhita tara vetvā. sukhita tara kiyana vacanayen pennannē ēka vin̆dina suvē nemeyi. meccara kal vidha duka kelavala labana nidahasa ēka tamayi sukhita tara kiyalā kiyannē ēkayi. sukhayayi sukhita tarayi deka
그래서 nibbāna paramaṃ sukhaṃ이라고 하는 것입니다. 그러니 ‘nibbāna paramaṃ … sukhitattā hontu’. sukhitattā라는 말이 보여 주는 것은 누리는 sukha가 아닙니다. 그토록 오래 겪은 dukkha의 끝에서 얻는 풀려남, 그것을 sukhitattā라고 합니다.
kiyannē ēkayi. sukhayayi sukhita tarayi deka tōraganna ōnē. ōka tōragattahama oya bhāvanāva karana hæra. itin oya kramayaṭa hita tiyāgena iveralā hiṭam oya bhāvanāva vaḍanna ōnē.
sukha와 sukhitattā 둘을 가려내야 합니다. 그것을 가려낸 다음 이 bhāvanā를 합니다. 그러니 마음을 이렇게 두고 이 bhāvanā를 키워야 합니다.
etakoṭa yathārthaya dakinavā. nivana ānisaṁsa dakinavā lōkē ādīnava dakinavā. lōkē ādīnava dakinna bæhæ nivana ānisaṁsa dakinna bæhæ. mēkayi ārya mārgaya.
그러면 있는 그대로를 봅니다. nibbāna의 ānisaṃsa를 보고, 세상의 ādīnava를 봅니다. 세상의 ādīnava를 보지 못하면 nibbāna의 ānisaṃsa도 보지 못합니다. 이것이 ariya의 길입니다.
ārya mārgayaka hæmelīma tibiya yutu lōkayē ādīnavat nivanē ānisaṁsa mē deka sihi venakoṭa tamayi ārya mārgaya væḍennē. oya deka dakinna ōnē.
ariya의 길에는 늘 세상의 ādīnava와 nibbāna의 ānisaṃsa가 있어야 하며, 이 둘을 떠올릴 때 ariya의 길이 자랍니다. 이 둘을 보아야 합니다.
mē lōkaya lōkaya hæṭiyaṭa dækkē nætnam. amataka karalā dævot ehema balannē nætuva lōkē ādīnava pēnnē nætuva yanavā. balanna vidihak nætuva yanavā. nivanē vaṭinākama sihi kaḷē nætnam. nivana āniśāsaya nætnam pihiṭanna dek nætuva yanavā. lōkē ādīnava dækkahama midenavā nivana ānisaṁsa dækkahama pihiṭanavā nivana. etakoṭayi nivan dakinnē.
이 세상을 세상 그대로 보지 않으면, 잊어버리고 보지 않으면, 세상의 ādīnava가 보이지 않게 됩니다. 볼 길이 없어집니다. nibbāna의 값어치를 떠올리지 않으면, nibbāna의 ānisaṃsa가 없으면 머물 곳이 없어집니다. 세상의 ādīnava를 보면 벗어나고, nibbāna의 ānisaṃsa를 보면 nibbāna에 머뭅니다. 그때 nibbāna를 봅니다.
oya karama deka tiyenna ōna.
그 두 가지 길이 있어야 합니다.
etakoṭa kāgenvat ahanna deyak næhæ mama dæn koccara dura ævidilada kiyalā. tamanṭama tērunē taman hētuva dækalā nam hētuva ayin kaḷē. magen meccara mē hētukāraya ayin velā. ehenam ē maṭṭamaṭa tamagē ēken haraganna phalayat ayin velā. ēka deyak æhæ. hētu nirōdha maṭṭavana phala nirōdha
그러면 내가 지금 얼마나 멀리 왔는지 누구에게 물을 것이 없습니다. 스스로 압니다. 까닭을 보고 까닭을 치웠다면, 나에게서 이만큼 까닭이 치워졌다, 그러니 그만큼 그로써 받을 열매도 치워졌다. 그것이 한 가지입니다. 까닭이 사라진 만큼 열매가 사라집니다.
satara apā gata vīmaṭa hētukāra kiyannē pāpa dūṣitāvayak magē manasē nægennē nætnam. kumak nisāda? anicca nisā, dukkha nisā, asāra lōkaya tuḷa dækkahama mama monavaṭa mē saṭan karannada? monavaṭa asādhāraṇakam karannada kiyalā. asādhāraṇaya duruvelā giyāma yathābōdhayen. ohu dannavā magin mē dūṣitatāvayaṭa pat venna hiṭena mānasikatvayak udā vennē næha.
네 apāya로 가는 까닭은 악한 더러움입니다. 그것이 내 마음에 일어나지 않는다면 — 왜일까요? anicca이고 dukkha이며 알맹이 없는 세상을 보았으니, 내가 무엇 때문에 싸우고 무엇 때문에 부당한 짓을 하겠느냐 하는 것입니다. 참된 깨달음으로 부당함이 사라지면, 그는 자기에게 그런 더러움에 빠질 마음이 일어나지 않는다는 것을 압니다.
ehenam satara apāgata venna yam hētuk tiyenavā ē hētuvama allannē næhæ. ē nisā maṭa kiyanna puḷuvan sē kaḷa niratten, sēla prētaśaya ætten, sēla tirisanna ættekṣa asula nikā ætte. maṭa ēvā nǣhæ kiyalā mē hētu mama dannavā kiyalā kiyanna puḷuvan. ōka
그러니 네 apāya에 떨어질 까닭이 무엇이든 그 까닭을 붙잡지 않습니다. 그래서 ‘나에게 niraya가 다했다, peta의 세계가 다했다, tiracchāna가 다했다, apāya가 다했다, 나에게 그런 것은 없다, 그 까닭을 나는 안다’고 말할 수 있습니다.
hētu mama dannavā kiyalā kiyanna puḷuvan. ōka hāmuduruvangen ahagattā ma sōvān velāvada kiyalā ma dannanavā sahatikayak dunna sātikē aran gi gihillā. kavuda kivvē? hāmuduruvō kivvā hari. kō sandiṭṭhiya kō akālikō ehi passē kō paccatābhītab bonnē ekakvat tiyenavada?
스님께 ‘제가 sotāpanna가 되었습니까’ 하고 여쭈어 증명서를 받아 들고 가는 것이 아닙니다. 누가 말했습니까? 스님이 말했다, 좋습니다. 그렇다면 sandiṭṭhiko는 어디 있고 akāliko는 어디 있으며, paccattaṃ veditabbo는 어디 있습니까? 하나라도 있습니까?
kāgen vaṭahana deyak nǣhæ. māgaphalaya læbuṇa
누구에게서 알아낼 것이 아닙니다.
tiyaphala dharmaya deyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
taman tamanṭa dakinna puḷuvan. taman koyi taram duraṭa avidyā tr̥ṣṇāṭakin chandara rāgayen bidunāda kiyalā. ivaraṭama midunā dækka hæri ivaṭama bamidunā. itin ehāṭa maṭa midenna deyak næha. sahamulin pūrṇayi kiyalā.
자기가 avijjā와 taṇhā, chandarāga에서 얼마나 멀리 벗어났는지는 스스로 볼 수 있습니다. 끝까지 벗어났음을 보았다면 끝까지 벗어난 것입니다. 이제 더 벗어날 것이 없다, 뿌리째 온전하다고 압니다.
arayā kivvaṭa meyā kivvaṭa mama sōvan mama suddhāgamī maṁ anāgānī mama harik tiyaṭa ayahal ekkenā kivvā kivvaṭa maṭa sækayakvat æralā næhæ.
이 사람이 말하고 저 사람이 말해서, ‘나는 sotāpanna다, sakadāgāmī다, anāgāmī다, arahant다’라고 누가 말해 준다고 해서 내 의심 하나라도 걷히지 않습니다.
kohomada yasak vidin
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api niyatayēma sambōdhi parāyanaya sōtāpanna vīmē hitama kæmatinam prakāśa karanna.
‘우리는 niyato sambodhiparāyano, sotāpanna가 되었다’고, 원한다면 스스로 밝히십시오.
yaṭa onnanam kiyanna puḷuvan. dharmaya dækalā tiyenavada dharmaya dækē næti kenekuṭa anugana maṭa mehema kivvā ēkayi mama kiyanna kiyanavā metana kāgēvat ahannē nætuva maṭama kiyanna puḷuvan kiyalā kiyanna puḷuvan.
그렇다면 말할 수 있습니다. dhamma를 보았습니까? dhamma를 보지 못한 사람에게는 남이 나에게 이렇게 말했다는 것뿐입니다. 그래서 나는 여기서 누구에게도 묻지 않고 스스로 말할 수 있어야 한다고 말하는 것입니다.
kiyanna bæha
말할 수 없습니다.
dharmaya yathā phalaya akkahasin hædilā tiyennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē nisā mama yam tænaṭa pat vunā nam ē tattvayan magē saṁkhāra nǣha dæn. ē saṁkhāra næha nam ē jātiyē viññāṇat maṭa nǣha. ē jātiyē nāma rūpa vaśayen mayinnet næhæ. eban̆dan bæn̆duna salāyatanaya maṭa ættet næhæ. eban̆du sparśayak mama labannet næha. epadu vindanayak mama vidinnet næha. ēn̆du bæn̆dīmak ættet næ. ena hāvīmakut næhæ. etana bæn̆dīmakut næhæ. taṇhā upādānak næhæ. evan̆du bavak magē dænē næhæ. ēvan̆du bavakama mannē næhæ. ehenam maṭa evan jātiyak innē. eva paṁcātiyaṭa hētu allagana. anna dharmānukūlavada paṭicca samuppādaya dænagannā
그러니 내가 어떤 자리에 이르렀다면, 그 처지에서는 이제 나에게 saṅkhāra가 없습니다. saṅkhāra가 없으면 그 태어남의 viññāṇa도 나에게 없습니다. 그 태어남의 nāmarūpa로 일어나지도 않습니다. 그렇게 묶인 saḷāyatana도 나에게 없습니다. 그런 phassa를 받지도 않고, 그런 vedanā를 겪지도 않습니다. 그런 들러붙음도 없고, 붙잡음도 없고, 묶임도 없습니다. taṇhā도 upādāna도 없습니다. 그런 bhava를 나는 느끼지 않습니다. 그러니 나에게 그런 jāti는 없습니다. 그런 jāti의 까닭을 붙잡지 않습니다. 이것이 dhamma에 맞게 paṭicca samuppāda를 아는 것입니다.
mē yō paṭicca samuppādaṁ passati sō dhammaṁ passati kivvē onna okayi. yamē paṭicca samuppāda dakinakoṭa dharmaya dakinnavā. dharmaya ohoma dakinna ōna.
‘yo paṭiccasamuppādaṃ passati so dhammaṃ passati’라고 한 것이 바로 이것입니다. paṭicca samuppāda를 볼 때 dhamma를 봅니다. dhamma는 그렇게 보아야 합니다.
mē paṭicca samahama pālayen dharmaya tōragattē nætnam api innē kotanada apivat dannē næha.
paṭicca samuppāda로 dhamma를 가려내지 않으면 우리가 어디에 있는지 우리 자신도 모릅니다.
anungen ahalā mēka hariyannē næha. mē hētuphala nyāyamayak tiyenavā. n ēka api tarka vāda karanna deyak nǣhæ. ēka ætta bavenavā.
남에게 물어서는 이것이 되지 않습니다. 여기에는 hetu-phala의 법칙이 있습니다. 그것은 우리가 따지고 다툴 일이 아닙니다. 그것이 참임이 드러납니다.
satvayek pudgalayek pennanna nemeyi paṭicca samuppādaya pennalā tiyennē. mē lōkayē hētuphala nyāyak pennannayi. ē hētuphala nyāya kriyātmaka vana kramaya api dakinna ōnē.
paṭicca samuppāda는 중생이나 사람을 보여 주려고 설한 것이 아닙니다. 이 세상의 hetu-phala 법칙을 보여 주려는 것입니다. 그 hetu-phala 법칙이 움직이는 방식을 우리는 보아야 합니다.
satvēṭṭhiya kiyalā ganna ætuva hētuphala nyāya dakinnayi paṭicca samuppādaya tiyennē. etakoṭa satva pudgala kriyāvaliyak nemeyi etana pennannē. hētuphala kriyāvaliyak.
중생이라는 견해로 잡지 말고 hetu-phala 법칙을 보라고 paṭicca samuppāda가 있는 것입니다. 거기서 보여 주는 것은 중생이나 사람의 과정이 아니라 hetu-phala의 과정입니다.
i ēkedi tiyena vacana valaṭa dīlā tiyena artha api hon̆daṭa tōrāganna ōnē. nætnam ōka tōrāganna bæhæ.
거기 나오는 낱말들에 주어진 뜻을 우리는 잘 가려야 합니다. 그렇지 않으면 그것을 가려낼 수 없습니다.
dæn jāti kiyanakoṭa mē jāti kiyannē mē minissu vitarayi kiyalā ehema gattot ehema apiṭa ōka tōrāganna bæhæ. æyi gas manna gas jāti nemeyi tiyenna. gal jāti nemeyi. gāti, gal jāti, pas jāti, giri jāti, koḷa jāti, mal jāti ē okkoma jātivā. minis jāti, pati patirisaṁ jāti ēvat jātiya. hatta pudgala saṁgnāva ayin karalā jāti han̆dunaganna ōnē issellā podu.
jāti라고 할 때, 이 jāti가 사람만을 말한다고 잡으면 우리는 그것을 가려낼 수 없습니다. 나무의 jāti도 있지 않습니까? 돌의 jāti도요. 바위의 jāti, 흙의 jāti, 산의 jāti, 잎의 jāti, 꽃의 jāti, 그것이 다 jāti입니다. 사람의 jāti, 짐승의 jāti, 그것도 jāti입니다. 중생과 사람이라는 saññā를 치우고 먼저 jāti를 두루 알아보아야 합니다.
anna issellā api enna ōnē tæna jāti haṭagattā nam jāti haṭagatta hētuphala niyāmaya mokakda? patana yāmayak nemeyi. hētuphala yāmayak bhava paccayā jāti yam nirmānātmaka bavak ætanam ē hētu jāti pahaḷa vennē.
우리가 먼저 와야 할 자리는 이것입니다. jāti가 생겼다면 jāti가 생긴 hetu-phala의 법칙은 무엇인가? 바람으로 이루어지는 과정이 아니라 hetu-phala의 과정입니다. bhava paccayā jāti. 무언가를 지어내는 됨이 있다면 그 까닭으로 jāti가 나타납니다.
am̆bagaha kiyana jātiya nirmāṇaya venna āpō, tējō, vāyō paṭhina dhātu hatara yam śaktiyakan ædilā idiल्lā. īṭa anukūlava kriyātmaka vuṇā, nirmāṇaya vuṇā nam nirmāṇaya vīmē kriyāvaliya nisā daḷu jāti pēnavā, koḷa jāti pēnavā, gili jāti pēnavā, mal jāti pēnavā, atu jāti pēnavā, kan̆da jāti pēnavā, potu jāti pēnavā, mul jāti pēnavā. am̆bahakiyā jātiyak pēnavā. anna bhava pratin jāti vuṇā kivvē onna ōkayi.
망고나무라는 jāti가 지어지려면 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī 네 dhātu가 어떤 힘으로 끌려와 그에 맞게 움직여 지어져야 합니다. 그 지어지는 과정 때문에 새순의 jāti가 보이고, 잎의 jāti, 열매의 jāti, 꽃의 jāti, 가지의 jāti, 줄기의 jāti, 껍질의 jāti, 뿌리의 jāti가 보입니다. 망고나무라는 jāti가 보입니다. bhava paccayā jāti라고 한 것이 바로 이것입니다.
ēka satvanṭa idalā sambandha karalā sīmā karanna nætuva balanna ōnē muḷu lōkema haṭagena tiyennē oya kramayayi. muḷu lōkema paṭicca samupannayi kivvē ōkayi.
그것을 중생에게만 매어 가두지 말고 보아야 합니다. 온 세상이 이렇게 생겨났습니다. 온 세상이 paṭiccasamuppanna라고 한 것이 이것입니다.
upādāna patviyā bhava ehenam mē yamak nirmāṇaya vennē ēkaṭa avaśya karana dēval āsanayaṭa ædilā. upādānaya kiyannē āsanayaṭa hædenavā kiyana ekayi. upa kiyannē āsanna. ādānaya kiyannē ædilā enavā.
upādāna paccayā bhava. 그러니 무언가가 지어지는 것은 그에 필요한 것들이 가까이 끌려오기 때문입니다. upādāna란 가까이 끌려온다는 뜻입니다. upa는 가까이, ādāna는 끌려온다는 뜻입니다.
dæn gaha haṭagattē monavada? mūla davaya āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhayō dhātuvayi kiyana mē dhātu hatara mūla travya velā. mēvāyē gaha tiyannē yam tænak haṭaganna tænaṭa ē āsanayaṭa hædenna ōnē.o āya pōra dānavā vatura dānavā kiyana ka dæn maṭa ædennē næhænē. āsannaṭa ædunot tamayi gaharaya ædalā gannē upādāna. etakoṭa tamayi nirmānātmaka bava vennē. dæn mē vidyāvak. yamak haṭaganna vidyāva mē pennanna anna upādāna vecca hæṭi.
나무는 무엇으로 생겼습니까? 밑바탕 물질인 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, 이 네 dhātu가 밑바탕 물질이 됩니다. 나무가 서려면 이것들이 생겨날 자리로 가까이 끌려와야 합니다. ‘거름을 주고 물을 준다’고 해도 그것이 저절로 끌려오지는 않습니다. 가까이 끌려와야 나무가 그것을 빨아들입니다. 그것이 upādāna입니다. 그때 지어냄이 일어납니다. 이것은 과학입니다. 무언가가 생겨나는 과학, upādāna가 된 모습을 보여 줍니다.
etakoṭa taṇhā paccayā upādāna taṇhā kiyannē āsāva kiyalā kaættaṭa hariyannē næ. taṇhē hā vena nisā taṇhā kiyalā. āsannayaṭa ædi nisā upādāna kiyalā.
그러면 taṇhā paccayā upādāna. taṇhā를 바람이라고만 하면 참뜻에 맞지 않습니다. 한 자리에 들러붙기 때문에 taṇhā라고 하고, 가까이 끌려오기 때문에 upādāna라고 합니다.
ehenam āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhavi dhātuvayi pōra hæṭiyaṭa mulen urāgattā anna upādāna vuṇā. āsanayaṭa ædunā.
그러니 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī dhātu를 거름으로 뿌리가 빨아들였습니다. 그것이 upādāna가 된 것, 가까이 끌려온 것입니다.
oya mula kiyana tæna havelā tibunahenam ara pōra ṭika sīya hā vuṇē nætnam adinavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mula kohevat para kohevat tibunot ehema adinnē.
뿌리는 어딘가에 있고 거름은 다른 어딘가에 있다면 끌어당기겠습니까?
taṇhā patyā upādāna anisiddhāntaya. ehenam ē dhātu hatara mula kiyana taṇan hā vunot mokada vennē? āsanna ædalā gannavā. mulin ædalā gannavā gahaṭa upādāna venavā. anna siddhāntaya.
taṇhā paccayā upādāna, 이것이 원리입니다. 그러니 그 네 dhātu가 뿌리라는 자리에 들러붙으면 어떻게 됩니까? 가까이 끌어당깁니다. 뿌리로 끌어당겨 나무의 upādāna가 됩니다. 그것이 원리입니다.
tannē hāvecca nisayi āsanna hædunē. mula kiyana tana laṁ karalā pō ṭika atura ṭika dunnē nætnam. ēka ædena vidihak næha. anna taṇhā pacca avapādanam kiyannē siddhāntaya.
자리에 들러붙었기 때문에 가까이 끌려온 것입니다. 거름과 물을 뿌리라는 자리에 가까이 대 주지 않으면 끌려올 길이 없습니다. 그것이 taṇhā paccayā upādāna라는 원리입니다.
ē vatura vatura hæṭiyaṭa tibuṇā nam pōra pōra hæṭiya næ paṭhavi paṭhavi hæṭiyaṭat tibuṇā. ē vagēma uṣṇa uṣya hæṭiyaṭat tibuṇā vāyuva vāya hæṭiyaṭa pættaka akriyava tibuṇa nam apiṭa kavadāvat pōra saṁkharaṇayak dakinna hamba vennē nævat ara upādāna venna saniha venna vidihak næha. monavada tanihā vennē
물은 물대로, 거름은 거름대로, paṭhavī는 paṭhavī대로, 열은 열대로, 바람은 바람대로 한쪽에 움직이지 않고 있었다면, 우리는 거름이 어우러진 것을 결코 볼 수 없고 upādāna도 일어날 수 없으며 들러붙을 길도 없습니다. 무엇이 들러붙습니까?
vīmak danavanna vēdanā vīmak ekatu venakoṭa vīmak siddha venakoṭa tamayi vēdanā kiyannē. pidenavaṭa nemeyi. āsāvaṭa āśvādayaṭa vidik nemeyi vēdanā kiyannē. vīmak danavanna ōnē.
vedanā는 ‘됨’을 일으키는 것입니다. 무언가가 어우러져 하나의 됨이 일어날 때 그것을 vedanā라고 합니다. 겪는 것이 아닙니다. 바람과 즐거움을 겪는 것이 vedanā가 아닙니다. 됨을 일으켜야 합니다.
monavada vennē? jalayat ekatu venna ōna. dravyayat ekatu venna ōna. vāyuvat ekatu venna ōna uṣyat ekatu venna ōna. menna mē vīmak ekatu vunāṭa passē tamayi avaśyada saṁkal vunē. vīmak viyamak dænaga tamayi pōra kiyana eka hædilā nam ara avaśya karana ras dhātuva mula kiyana tanta hā vunē taṇhā vunē.
무엇이 일어나야 합니까? 물도 어우러져야 하고, 물질도 어우러져야 하고, 바람도, 열도 어우러져야 합니다. 이 됨이 어우러진 뒤에야 필요한 것이 뭉쳤습니다. 됨이 일어나 거름이라는 것이 생기면, 그 필요한 rasa dhātu가 뿌리라는 자리에 들러붙습니다. 그것이 taṇhā가 된 것입니다.
vēdanāpathā saṁgnā etakoṭa mē ekin eka ven velā tiyenavā sparśa vennē nætuva mēka ekatu venna puḷuvanda? ara pōra kiyana rasāyana rasa dhātuva nirmāṇaya venna puḷuvanda?
vedanā paccayā taṇhā. 그러면 이것들이 하나하나 따로 떨어져 있어서 서로 닿지 않고도 어우러질 수 있습니까? 거름이라는 rasa dhātu가 지어질 수 있습니까?
sparśa venna ōnē. jalaya jalaya dravyavalaṭa sparśa venna ōnē vāyuvaya sparśa venna ōnē. uṣṇatvaya sparśa venna næ. mē sparśaya nisā tamayi ara vīma nirmāṇaya vunē vīma dænennē. dæn vīmak danavanna sparśayak ōnē onna pasa paccā vēdanā ana siddha sparśa vuna nisā tamayi mē sakas vunnē.
닿아야 합니다. 물이 물질에 닿아야 하고, 바람이 닿아야 하고, 열이 닿아야 합니다. 이 닿음 때문에 그 됨이 지어졌고 됨이 느껴지는 것입니다. 됨을 일으키려면 닿음이 있어야 합니다. 그래서 phassa paccayā vedanā, 이것이 원리입니다. 닿았기 때문에 이것이 갖추어진 것입니다.
dæn api gahak kara næīmē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa pasa vunē salāyatana pat eyā pasvā anē sparśa vennē ēkaṭa tænak ōnē. āyatanayak ōnē. ēkaṭa bimak ōnē. monavāhari mē avaśya iḍa pramāṇayak ōnē. ēvā saṁkalpanaya vennada? ē saṁkalpanaya vennē ira padāsayak ira pradēśayak ætulē. ē sīmāvak ætulē tamayi. ēvā āyasthānayakvat ekatu karana sthānaya bavaṭa pat karanna. yamkataka jalaya han̆dā hiṭinnē nætnam. pōra han̆dā hiṭinnē nætnam. vāyuva han̆dā hiṭinnē nætnam. uṣṇa hadā hiṭinnē nætnam yam tænaka etakoṭa āyatanayak.
그러면 phassa는 saḷāyatana paccayā phassa입니다. 닿으려면 자리가 있어야 합니다. āyatana가 있어야 합니다. 바탕이 있어야 합니다. 어떤 필요한 넓이가 있어야 합니다. 그것들이 어우러지려면? 어우러지는 것은 한 구역 안, 어떤 테두리 안에서입니다. 그곳을 모이는 자리로 만들어야 합니다. 어떤 곳에 물, 거름, 바람, 열이 머물러 있어야 합니다. 그런 곳이 āyatana입니다.
āyatanayak kivvē mokakda? oya jātiya hatara yam tænaka hadā hiṭinavā nam anna ē parisarayaṭa kiyanavā āyatana
āyatana란 무엇입니까? 그 네 dhātu가 어떤 곳에 머물러 있다면 그 둘레를 āyatana라고 합니다.
mē salāyatana patyā passava kiyannē. dæn oya æhæ haṭaganna kana haṭaganna nāsaya haṭaganna diva haṭaganna kaya haṭaganna mana haṭaganna ehenam rūpa haṭaganna śabda haṭaganna gandha haṭaganna rasa haṭaganna sparśa haṭaganna dharma haṭaganna āyatana hayak haṭaganna tēk tiyenna ōnē. anna āyasthāna kiyannē anna ē haṭaganna sthāna
이것이 saḷāyatana paccayā phassa입니다. 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음이 생기려면, 그리고 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma가 생기려면 여섯 āyatana가 생길 자리가 있어야 합니다. āyatana란 바로 그 생겨나는 자리입니다.
mama kiyana mē śarīraya nam æsa kana divanāsaya śarīraya mana haṭaganna sthānayak ōna bāhira lōkaya nam rūpa śabda gandha rasa viśpasa dharma haṭaganna sthānayak.
내가 ‘나’라고 하는 이 몸이라면 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 생길 자리가 있어야 하고, 바깥 세상이라면 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma가 생길 자리가 있어야 합니다.
ē bāhira salāyatanaya nemeyi abhyantara salāyatanaya anna bāhira salāyatanayak gænayi api mē dæn katā karanna gahak gæna anna ēkaṭa avaśya salāyatana rūpa haṭaganna śabda haṭaganna gandha haṭaganna rasa haṭaganna sparśa haṭaganna dharma haṭaganna āsē parisarayak mē lōkaya ætuilin niṣpādanaya vecca. anna ē āyatana haya sakas venna ekatu vena sthāna haya haṭagattā nam yam tænaka api ē ṭika poḷova ē gahaṭa ganna gælapenavā. anna salāyatana nisā mē sparśaya ekatu vīma haṭagattē. ara jalaya sparśanē vāyuvaya sparśanē satara sparśa karalā ekaṭa ganna.
안의 saḷāyatana가 아니라 바깥의 saḷāyatana, 우리는 지금 나무에 대해 바깥의 saḷāyatana를 말하고 있습니다. 그것에 필요한 saḷāyatana, 곧 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma가 생겨날 둘레가 이 세상 안에서 만들어졌습니다. 여섯 āyatana가 갖추어지도록 모이는 여섯 자리가 어떤 곳에 생겼다면, 그 땅이 그 나무에 맞습니다. saḷāyatana 때문에 이 닿음, 어우러짐이 생겼습니다. 물이 닿고 바람이 닿고, 넷이 닿아 하나로 어우러집니다.
kalāyatana patyā pa nāma rūpa patyā salāyatana onna vædagatma tērenāma.
saḷāyatana paccayā phassa, nāmarūpa paccayā saḷāyatana. 이제 가장 중요한 알아차림입니다.
ē ē parisaraya kohomada haṭagattē? ēka nikan haṭagannē. anna nāma rūpayak nisā haṭagannavā. anna manussa mirisiṭa
그 둘레는 어떻게 생겼습니까? 그냥 생긴 것이 아닙니다. nāmarūpa 때문에 생깁니다.
haṭagannavā. anna manussa mirisiṭa væhægannavā. minisk tuḷin in̆gaṭa nagāgannavā. avassē parisara mānasikatvayak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē pārisikatvaya namayatāvayakin hæḍalaya rūparaṇaya karanavā manasin mehema parisarayak ætnam anna adahasa gattā. mehema parisarayāgē parisara ākāraya manasen gattā. ēkaṭa nam nitāgē dækkulā manasen. anna śaktiyak haṭagattā parisaraya goḍanægenna. anna ara āyatana parisaraya goḍanægena nāma rūpayā salāyatanin
마음으로 그 둘레에 이름을 붙이고 모양을 그립니다. ‘이런 둘레가 있다면’ 하는 생각을 가졌습니다. 이런 둘레의 모습을 마음으로 잡았습니다. 마음으로 그것을 보았습니다. 그러자 그 둘레가 세워지도록 힘이 생겼습니다. 그것이 āyatana의 둘레를 세우는 nāmarūpa, 곧 nāmarūpa paccayā saḷāyatana입니다.
manasa tuḷa oya vidihē parisarayak gonna nægenna bæhæ. anukūla viññāṇayak tibuṇā.
마음속에 그런 둘레가 그냥 세워질 수는 없습니다. 그것에 맞는 viññāṇa가 있었던 것입니다.
annatin bāhira lōkayē viññāṇayaṭa bæhægatta hæ satvayāṭa bæhægatta hæ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
viññāṇayak yam tænaka niṣpādanaya vuṇā api mē dænenavā kiyana maṭa ikmavāgē mehema deyak ænnam kiyana hæn̆gīmaṭa enna ōnē. etakoṭa mē lōkē pavatina deyak gæna mānasikatvayak manasaṭa āvā. pævætma hon̆dayi kiyana mānasikatvayak āvā. ē pævætma mehema ekak tiyena mānasikatvayak goḍanæ.
어떤 곳에 viññāṇa가 만들어졌다는 것은, 우리가 ‘이런 것이 있으면 좋겠다’는 느낌에 이르렀다는 것입니다. 그러면 이 세상에 있는 무언가에 대한 마음가짐이 마음에 왔습니다. ‘있음은 좋다’는 마음가짐이 왔습니다. 그런 있음이 있어야 한다는 마음가짐이 세워졌습니다.
anna mānasikatvaya kiḷuṭu vuṇā. candharāgayen yukta vuṇā.
그러자 마음가짐이 더럽혀졌습니다. chandarāga와 함께하게 되었습니다.
anna prabhāssavara citta kiyana eken tiyennē nættē. prabhāssavara cittayē āgantakandha rāgaya upak lēsa gatta nisā. ēka viññāṇa guṇā. anna cittayi viññāṇayayi dekak kivvē ōkayi. anna viññāṇa pahaḷa
그래서 그것을 pabhassara citta라고 하지 않습니다. pabhassara citta에 chandarāga가 손님 같은 upakkilesa로 들어왔기 때문에 그것이 viññāṇa의 성질이 되었습니다. citta와 viññāṇa를 둘로 말한 것이 이것입니다.
dekak kivvē ōkayi. anna viññāṇa pahaḷa venna mokada avidyā sahagatava hitanna ōna kiyanna ōnæ karanna ōnē lōka satya hitanakoṭa kiyanakoṭa avidyāvenma hitapu nisā kivva nisā karapu nisā. avidyā sahagata mānasikatvayak goḍanna næguṇa eban̆du parisarayak hon̆dayi kiyalā.
viññāṇa가 나타나려면 어떻게 해야 합니까? avijjā와 함께 생각하고 말하고 행해야 합니다. 세상 중생이 생각하고 말할 때 avijjā로 생각하고 말하고 행했기 때문입니다. avijjā가 깃든 마음가짐, 곧 ‘그런 둘레가 좋다’는 마음가짐이 세워졌습니다.
anna viññāṇayak gonagi saṁkhāra hētu saṁkhāra macayā viññāṇa ætta æti ākārayen dækkanam ōka hon̆dayi kiyana nigamanayak karannē næha.
그렇게 viññāṇa가 세워졌습니다. 그 까닭은 saṅkhāra, saṅkhāra paccayā viññāṇa입니다. 있는 그대로를 보았다면 그것이 좋다는 결론을 내리지 않았을 것입니다.
ehenam hiten kayin vacanaya ehema hik goḍanaganna kaṭayutu karanna. hiten kayi vacanaya saṁkhāra goḍak næguvē mokada ætta pēnæti avidyāven ēka hon̆da sārā kiyalā api hapunēma itin avidyāva mul vunā antiṭa palava mē pævætna anna gahē paṭicca samuppādaya
그러고는 마음과 몸과 말로 그것을 세우려고 움직입니다. 왜 마음과 몸과 말로 saṅkhāra를 쌓아 올렸습니까? 참을 보지 못하는 avijjā로 우리가 그것을 좋고 알맹이 있다고 여겼기 때문입니다. 그러니 avijjā가 뿌리가 되었고, 마지막 열매로 이 있음이 생겼습니다. 이것이 나무의 paṭicca samuppāda입니다.
mē oya gahakak paṭicca samuppādayak tiyenavā. gahē paṭicca samuppādayannē
나무 하나에도 paṭicca samuppāda가 있습니다. 나무의 paṭicca samuppāda입니다.
dæn minihā kiyana ekat ēt paṭicca samuppādaya ara kramayaṭa mayanna ōnē. dæn minis jātiya dæn apiṭa tiyenavā. dæn mē kohomada mē jātiya hædunē? siddhantaya mokakda bhava paccayā jātiya mayi siddhantaya. ara gahaṭa vāgēma tamayi meneha bhava paccayā jāti nirmāṇatmaka kriyāvaliya nisayi mē jāti goḍana hænnē.
이제 사람이라는 것도 그 방식으로 paṭicca samuppāda를 보아야 합니다. 우리에게는 지금 사람의 jāti가 있습니다. 이 jāti는 어떻게 생겼습니까? 원리는 무엇입니까? bhava paccayā jāti가 원리입니다. 그 나무와 똑같이 여기서도 bhava paccayā jāti입니다. 지어내는 과정 때문에 이 jāti가 세워집니다.
kes lom niyadas sammas nahara æṭa æṭa midu mē ādī maḷaye koṭas ṭikak tiyenavanē. mē koṭas ṭika nirmāṇaya venna ōnē avaśya karana nirmāṇa kriyākārītvayak notibuṇā nam kes gahak nirmāṇaya venna bæhæ. næ kes jātiyak dakinna bæha. lom gahak nirmāṇaya novanā lom jātiyak dakinna bæhæ. niyapotta nirmāṇaya novunam niyapotu jātiyak dakinna bæha. nirmāṇaya vecca nisā mē minis niyapatui mē minis kes mē minis lom minis niyapu minis saṁ, minis ma, minis nahara ovun goḍanægenavā okkoma ēvā goḍanægena nirmānātmaka kriyāvaliyak tibuṇa nisā tamayi ēvā lōkeṭa nirmāṇaya vunē. anna bhavajjādha jālati
머리털, 몸털, 손발톱, 이, 살갗, 살, 힘줄, 뼈, 골수 같은 몸의 부분들이 있지요. 이 부분들을 지어내는 데 필요한 지어냄의 움직임이 없었다면 머리털 한 올도 지어질 수 없습니다. 머리털의 jāti를 볼 수 없습니다. 몸털이 지어지지 않으면 몸털의 jāti를 볼 수 없습니다. 손톱이 지어지지 않으면 손톱의 jāti를 볼 수 없습니다. 지어졌기 때문에 사람의 손톱, 사람의 머리털, 사람의 몸털, 사람의 이, 살갗, 살, 힘줄이 세워집니다. 그 모두를 세우는 지어냄의 과정이 있었기 때문에 그것들이 세상에 지어진 것입니다. 그것이 bhava paccayā jāti입니다.
mē śarīraya śarīrayē paṭicca samaha pādaya oya kiyannē. śarīraya nirmāṇaya vecca. nirmāṇatmaka kriyāvaliyā kriyātmaka vecca nisā tamayi. ēka pratiphalayak vaśayen ē mohotē ē jāti gonnægennē. gonnægicca nisā tamayi mē mē minis jātiyak kiyalā minis kayak dækē.
이것이 이 몸, 몸의 paṭicca samuppāda입니다. 몸은 지어냄의 과정이 움직였기 때문에 지어졌습니다. 그 열매로 그 순간 jāti가 세워집니다. 세워졌기 때문에 사람의 jāti, 사람의 몸이 보이는 것입니다.
jarāvak maraṇaya atdakinnē mokada minis kayak gonna næti nisā tamayi kaya jarāvaṭa patvīmak dakinnē kaya maraṇayaṭa patvīmak dakinnē. minis kayak goḍana næguṇē nætnam. jarāvak maraṇayak vidyāmānaya vennē næha.
늙음과 죽음을 왜 겪습니까? 사람의 몸이 세워졌기 때문에 몸이 늙고 몸이 죽는 것을 봅니다. 사람의 몸이 세워지지 않았다면 늙음도 죽음도 드러나지 않습니다.
eyāsā kiyanavā jāti paccayā jarāmaraṇaṁ jāti nirōdhā jarāmaraṇa nirōdhā miniskaya nirmāṇaya vecca nisā tamayi jarāmaraṇa vidyāmānē. minis vidyāmāna ōna nam jarāmaraṇa vidyāmāna vennē næha. anna siddhāntaya
그래서 ‘jāti paccayā jarāmaraṇaṃ, jāti nirodhā jarāmaraṇa nirodho’라고 합니다. 사람의 몸이 지어졌기 때문에 늙음과 죽음이 드러납니다. 사람이 드러나지 않으면 늙음과 죽음도 드러나지 않습니다.
vidyāmāna vennē næha. anna siddhāntaya satva pudgala sambandhayak næha. satva pudgalaya gattot ehema lōkē ætta dakinna bæ. eham satva pudgala dr̥ṣṭiya ayin karanna kivē onna ōkaṭa ayin karalā yathā hētuphala nyāya dakinna. etakoṭa dakinavā karannē nǣ.
이것이 원리입니다. 중생이나 사람과는 아무 상관이 없습니다. 중생과 사람으로 잡으면 세상의 참을 볼 수 없습니다. 그래서 중생과 사람이라는 diṭṭhi를 치우라고 한 것입니다. 치우고 참된 hetu-phala 법칙을 보라는 것입니다. 그러면 하는 자가 없다는 것을 봅니다.
kriyāvak vēvā. kriyāvak vidyāvaya karannē kotana næ. anna ēkayi dakinna kivē. karannenna tākkāla tamayi ātma dr̥ṣṭiya tiyennē. eyā ātma saṁgnāva ærennē. mama kiyā karana kenek innavā kiyana dr̥ṣṭiya.
행위는 있습니다. 그러나 행하는 자는 어디에도 드러나지 않습니다. 그것을 보라고 한 것입니다. 하는 자가 있는 한 atta diṭṭhi가 있습니다. 그에게는 atta saññā가 남아 있습니다. 행하는 ‘나’라는 누군가가 있다는 diṭṭhi입니다.
anna mama kiyana dr̥ṣṭiya araganna nam mē hētuphalayak bava dakinna ōna. kriyākalāpayak bava dakinna ōna. hētuphala kriyāvaliyak bava etakoṭa mama ēka hadanavā nemeyi hētuphala kriyāvaliya hædi ohoma tamayi. mehemayi ē hētuphalaya ennē. anna etoṭa danna yamak goḍanægennē kohomada bhava paccayā jāti kiyana siddhā.
‘나’라는 diṭṭhi를 걷어 내려면 이것이 hetu-phala임을, 하나의 움직임임을, hetu-phala의 과정임을 보아야 합니다. 그러면 내가 그것을 만드는 것이 아니라 hetu-phala 과정이 그렇게 만든다, 이렇게 hetu-phala가 온다는 것을 압니다. 그때 무언가가 어떻게 세워지는지, bhava paccayā jāti라는 원리를 압니다.
minis kaya nirmāṇaya karana yam bavak æti. ē bava kriyātmaka vīma nisā ehi pratiphalayak vaśayen minijjā niṣpādana vuṇā. ēken minis kayak vidyāmāna. anna paḷaveni minis kaya hædi paṭicca samavādaya oya kiyannē.
사람의 몸을 지어내는 어떤 bhava가 있습니다. 그 bhava가 움직였기 때문에 그 열매로 사람의 jāti가 만들어졌습니다. 그로써 사람의 몸이 드러납니다. 사람의 몸이 생긴 첫 paṭicca samuppāda가 이것입니다.
etakoṭa bhava hadāgannē kohomada upādāna patiyā bava dæn minisyē monavada tiyennē? āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhayē dhātuvayi minis. mēkē tiyennet oya ṭika ara gahē tibuṇā vāgē.
그러면 bhava는 어떻게 생깁니까? upādāna paccayā bhava. 사람에게는 무엇이 있습니까? āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu입니다. 여기에도 그 나무에 있던 것과 똑같이 그것들이 있습니다.
ehenam monavada upādānaya venna? āpō dhātuva tējō dhātuva vāyō dhātuva paṭhavi dhātuva kiyana eka ēka ekaṭa saṁkal vecca dhātu sasara dhātuvak hædilā. ēka ara mas hædena tenṭa, lē hædena tenna, æṭa hædena tenṭa, æṭamidu hædena tenṭa, mē muḷu śarīraya ē hædena tenṭa ēka āsanayaṭa ædilā yanna ōnē.
그러면 무엇이 upādāna가 됩니까? āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu가 하나로 어우러져 rasa dhātu가 생겼습니다. 그것이 살이 생기는 곳, 피가 생기는 곳, 뼈가 생기는 곳, 골수가 생기는 곳, 온몸이 생기는 곳으로 가까이 끌려가야 합니다.
ē rasa dhātuuva ē āsanayaṭa ædunot tamayi ēken nirmāṇaya karannē ē jātiya. itin kecca்கāgna nirmāṇaya karanna kes hadana kasa dhātuva kes velakaṭa ædalā yanna ōnē. lom hadana kasa dhātuva lom vitara ædalā yanna ōnē. lom mūla niya pottē mūlayaṭa niyamatu hædena rasa dhātuva hædinna ōnē. data hædena mūlayaṭa datē rasa dhātuva hædinna ōnē. hama hædena mūlayaṭa hamē rasa dhātuva hædennavā. hama hadenaṭa rasa dhātuva hædinna ōnē. rasa dhātuva kivvē mokakda? āpō dhātu, tējō dhātu, vāya dhātu, paṭhavi dhātu kiv dhātu hatarē saṁkalaya anna ēka etenṭa hædinna ōnē. etakoṭa tamayi upādāna vunē anna hædicci.
그 rasa dhātu가 가까이 끌려가야 그것으로 그 jāti를 지어냅니다. 그러니 머리털을 지으려면 머리털을 만드는 rasa dhātu가 머리털 뿌리로 끌려가야 합니다. 몸털을 만드는 rasa dhātu는 몸털로 끌려가야 합니다. 손톱 뿌리로는 손톱을 만드는 rasa dhātu가, 이 뿌리로는 이의 rasa dhātu가, 살갗 뿌리로는 살갗의 rasa dhātu가 끌려가야 합니다. rasa dhātu란 무엇입니까? āpo, tejo, vāyo, paṭhavī 네 dhātu가 어우러진 것, 그것이 거기로 끌려가야 합니다. 그때 upādāna가 된 것, 끌려간 것입니다.
āsanayaṭa hædunā. mokakda āsanayaṭa hædunē monavada ē rasa dhātu ehenam mokeda hædunē? taṇhā paṭaccā upādāna taṇhāva vuṇē nætnam āsānayaṭa ædena eka hædenna vidihak næhæ. næha rasa dhātuva hædenna vidihak næha. monavada ē tan vū āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhavi dhātuvayi. ē dhātu hatarama eka tænaka vidihaṭa hā vuna. sasa dhātu næmi tani hā vunē. tani hā vecca nisā samuda vunē? upādānayavat āsanna æti. anna taṇhā paccayā upādāna
가까이 끌려갔습니다. 무엇이 끌려갔습니까? 그 rasa dhātu입니다. 그러면 어떻게 끌려갔습니까? taṇhā paccayā upādāna. taṇhā가 없었다면 가까이 끌려갈 길이 없습니다. rasa dhātu가 생길 길도 없습니다. 무엇이 들러붙었습니까? āpo, tejo, vāyo, paṭhavī dhātu, 그 네 dhātu가 한 곳에 들러붙었습니다. rasa dhātu가 그 자리에 들러붙었습니다. 들러붙었기 때문에 upādāna, 가까이 끌려간 것입니다. 이것이 taṇhā paccayā upādāna입니다.
vēdanā paccayā taṇhā īḷan̆ga siddha āpa dhātu kohinda āpō dhātuva kohenda apiṭa tējō dhātuva vāya dhātuva paṭē dhātuva koyida kana bobana āhāra gannavā. mē āhāra gattahama mēkē tamayi mē ṭika okkoma tiyennē. tibunē bāhira dravya vaśayennē. minit dravya vasennē nemeyi. bāhira dravya valin tibuṇā. itin bāhirava minit dravyayak bavaṭa parivartanaya kaḷatana innē. anna sanna hāvenna tænak tiyenavā.
vedanā paccayā taṇhā, 다음 원리입니다. āpo dhātu는 어디서 옵니까? 우리에게 tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu는 어디서 옵니까? 먹고 마시는 음식에서 옵니다. 음식을 먹으면 거기에 이것들이 다 들어 있습니다. 그것들은 바깥 물질로 있었지 사람의 물질로 있던 것이 아닙니다. 그러니 바깥의 것을 사람의 물질로 바꾸어야 합니다. 들러붙을 자리가 있어야 합니다.
āpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhi dhātuva kiyana dhātu hatva vena ākārayen hāvelā tibuṇē. ēvā satvanā kana bouṇa āhāra bat æṭa oya ādi vaśayen hāvelā tibicca ekak. dæn mē parivartanayak karaganna kohomada minis kayaṭa avaśya vena rasa dhātuva næsi sannihā karanna dæn kriyātmaka venna ōna.
네 dhātu는 다른 모습으로 들러붙어 있었습니다. 중생이 먹는 음식, 쌀알 같은 것으로 들러붙어 있었습니다. 이제 이것을 바꾸어야 합니다. 사람의 몸에 필요한 rasa dhātu를 들러붙게 하려면 이제 무엇이 움직여야 합니까?
anna etakoṭa tamayi ara rasa dhātu niṣpāda etakoṭa tamayi upādānayat āsanna æḍilā kiyalā ara væḍi karannē bhava karalā jāti pahaḷa karanna oya siddhāntaya ē ōkayi.
그때 rasa dhātu가 만들어지고, 그때 upādāna로 가까이 끌려가며, 그렇게 bhava가 되어 jāti가 나타납니다. 그 원리가 이것입니다.
etakoṭa mokada karannē? vēdanā pajā taṇhā vīmak danavanna ōnē. āpō dhātuva tējō dhātuva minis minis deyak minis rasa dhātuvak bavaṭa pat karanna. ēkaṭa avaśya vīma danavanna ōnē. ara ehema tibunot tiyennē. tāvu pat āva pat hæṭiyaṭa tibunot. ōja nisā bavaṭa pat vennē næ. anna vīmak ganavanakoṭa mokada vennē? anna avaśya ōjasa niṣpādanaya venavā. vīma daranavā.
그러면 무엇을 합니까? vedanā paccayā taṇhā, 됨을 일으켜야 합니다. āpo dhātu, tejo dhātu를 사람의 rasa dhātu로 바꾸려면 그에 필요한 됨을 일으켜야 합니다. 밥이 밥 그대로 있으면 ojā가 되지 않습니다. 됨을 일으키면 어떻게 됩니까? 필요한 ojā가 만들어집니다. 됨이 일어납니다.
etakoṭa vēdanāvaṭa hētu venavā. passa paccāya vēdanāva itin āhāra pættaka tibunot, kaya pættaka tibunot mēkaṭa sparśa venna vidihak næha ēka danavanna. eyā vīmak danavanna nam ēkaṭa sparśa karavanna ōnē. itin kaṭen āhāra tāpamahama paṭa yanna ōnē. etakoṭa tamayi sparśayaṭa avaśya laṁ karalā tiyennē.
그러면 vedanā의 까닭이 됩니다. phassa paccayā vedanā. 음식이 한쪽에 있고 몸이 다른 쪽에 있으면 닿아서 그것을 일으킬 길이 없습니다. 됨을 일으키려면 닿게 해야 합니다. 그러니 입으로 먹은 음식이 배 속으로 가야 합니다. 그래야 닿음에 필요하게 가까이 놓인 것입니다.
ē sparśaya koheda pihiṭannē? ēka tavat ē āyatanaya vaṭa nævati āyatanayak ēkat tiyenna ōnē. kaya nævati āyatanaya tiyenna ōnē. ē āyatanaya dæmaṭa pa tamayi amma tarāyatana pattā pas vennē. æsa æsaṭa kanaṭa nāsayaṭa divaṭa kayaṭa ōja hadalā denna ē āyatana tiya. ē āyatanaya karā giyāmanna saralāyatanaya ēvayien tamayi sparśaya labā.
그 닿음은 어디에 자리 잡습니까? 또 그 āyatana, 그것도 있어야 합니다. 몸이라는 āyatana가 있어야 합니다. 그것이 saḷāyatana paccayā phassa입니다. 눈, 귀, 코, 혀, 몸에 ojā를 만들어 주는 그 āyatana들이 있습니다. 그 āyatana에 이르면 saḷāyatana, 그것들로 닿음을 얻습니다.
salāyatanayak koyi dakinnē haṭagatta nāma rūpaccayā salāyatana anna pælin nāma rūpaya.
saḷāyatana는 어디서 생겼습니까? nāmarūpa paccayā saḷāyatana. 그러니 그 앞에 nāmarūpa가 있습니다.
pera bhavayēdī minisat bava hon̆dayi kiyana mānasikatvaya goḍagapuvahama ēkē haṭagatta mānasika minis ākāraya minissu ākāraya tibunamya menna mē deka kriyātmaka ven nāma rūpayak goḍannægava kana te. gonnægamu nisā mokada vennē? avaśya āyatanayaṭa havaśana pradēśaya haṭagattā.
앞선 bhava에서 사람됨이 좋다는 마음가짐을 세웠을 때 거기서 생긴 마음의 사람 모습, 사람의 꼴이 있었고, 이 둘이 움직여 nāmarūpa가 세워졌습니다. 세워졌기 때문에 어떻게 됩니까? āyatana에 필요한 구역이 생겼습니다.
śakti viśēṣaya haṭagattā āyatanayak haṭaganna. anna ē minihek bavaṭa pat karanna yamak ekatu kaḷa yutu ēkaṭa avasthāvē ē kiyiyēma viśvayen haṭagattā. ekatu karalā. anna salāyatanaya haṭagattā nāma rūpayak. nāma rūpa valaṭa mula mokakda? anna
āyatana가 생기도록 특별한 힘이 생겼습니다. 사람이 되게 하려면 모아야 할 것이 있는데, 그 기회가 온 우주에서 생겼습니다. 모아졌습니다. 그렇게 saḷāyatana가 생겼습니다, nāmarūpa로부터.
nāma rūpayak. nāma rūpa valaṭa mula mokakda? anna viññāṇayak tibuṇē. minis bava hon̆dayi kiyana mānasikatvayak goḍinagapu nisayi. minis bava piḷiban̆da canda rāgayen bæn̆dicca sitagati gatiyak æti karapu nisayi. anna ē viññāṇayak haṭagatta minissu viññāṇaya. minissu viññāṇaya goḍagamu nisayi anukūla nāma rūpa goḍannagalā hanam ara ḷamayatāvē hæda talaya goḍanna næti. śaktiya goḍanæpi. dæn viññāṇayayi goḍanna hæpiē.
nāmarūpa의 뿌리는 무엇입니까? viññāṇa가 있었던 것입니다. 사람됨이 좋다는 마음가짐을 세웠기 때문입니다. 사람됨에 대한 chandarāga에 묶인 마음 버릇을 만들었기 때문입니다. 그렇게 생긴 viññāṇa가 사람의 viññāṇa입니다. 사람의 viññāṇa가 세워졌기 때문에 그에 맞는 nāmarūpa가 세워지고, 그 바탕이 세워지고 힘이 세워졌습니다. 이제 viññāṇa가 세워졌습니다.
minis minis vidihaṭa hitapu kiyapu karapu nisā. ēken goḍanægāgat minis māsikatvaya. anna saṁkhāra paṭcā viññāṇa.
사람으로서 사람답게 생각하고 말하고 행했기 때문입니다. 그로써 세운 사람의 마음가짐입니다. 그것이 saṅkhāra paccayā viññāṇa입니다.
æyi saṁkhāra konna nægi? minihat bava hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiya mēka hon̆da vennē kohomada? api mulāvē hon̆dayi kivvē. anna avidyāva minehak vena eka hon̆dayi manussayek velā upadina eka hon̆dayi kiyana avidyāva nisā. mē kuṇu goḍa goḍa vahagat ayisāra. oya avidyāva notibuṇā nam ehema minihe kenek kohomada hon̆da vennē?
왜 saṅkhāra가 쌓였습니까? 사람됨이 좋다는 diṭṭhi, 이것이 어떻게 좋습니까? 우리는 홀려서 좋다고 했습니다. 그것이 avijjā입니다. ‘사람이 되는 것이 좋다, 사람으로 태어나는 것이 좋다’는 avijjā 때문입니다. 이 썩은 무더기를 덮어 놓고 알맹이 있다고 여겼습니다. 그 avijjā가 없었다면 사람이 되는 것이 어떻게 좋겠습니까?
ǣ
그렇지 않습니까?
anna ēkayi kivvē ēkayi etanayi mula giya etanṭa ennē. antima avidyāva tamayi mē koṭu velā tiyennē. canda rāgaya bæn̆dena itin ōka anna mulaṭa giyā. oya avidyāva nisā ōka kavuruvak ropu ekak nemeyi. apima koragat. itin apiṭama kayin karaganna puḷuvan
그래서 거기, 뿌리까지 간다고 한 것입니다. 끝내 avijjā가 여기 몰려 있습니다. chandarāga가 묶이니, 그렇게 뿌리까지 갔습니다. 그 avijjā는 누가 심어 준 것이 아닙니다. 우리가 스스로 만든 것입니다.
koragat. itin apiṭama kayin karaganna puḷuvan avidyāva duru karaganna avidyāva duru karagaṭa asa mokada vennē anna hiṭen kayen vacanayen ē dē goḍanaganna avaśya væḍapiliya karanna bæhæ. avidyāva næti nisā hæḍak næ. a saṁkhāra nirōdha ehemanam mokada vennē?
그러니 우리가 스스로 avijjā를 없앨 수 있습니다. avijjā를 없애면 어떻게 됩니까? 마음과 몸과 말로 그것을 세우는 데 필요한 일을 할 수 없습니다. avijjā가 없으니 꼴이 없습니다. saṅkhāra nirodha입니다.
næ. a saṁkhāra nirōdha ehemanam mokada vennē? ara citta kiyana eka kiriṭi velā mānasikatvayen ara chandarāgayen bæn̆dilā kiriṭi mānasikatvayen viññāṇa pāṭa pat vena eka etanama ivarayi. n minissu viññāṇaya pahaḷa
그러면 어떻게 됩니까? citta가 더럽혀져 chandarāga에 묶이고, 그 더러운 마음가짐으로 viññāṇa의 빛깔이 되는 일이 거기서 끝납니다.
eka etanama ivarayi. n minissu viññāṇaya pahaḷa karannē næha. ehenam anē varaṭa manusa ākāraya koccara hon̆da hæn̆dīmak ennē næhæ. nāma rūpēnnē næha. ehemanam āyusarayak śaktiyak panganna næha nævata minihe haṭaganna manussa kayak haṭanak saralāyatanaya haṭaganna saralāyatana nirōdha
사람의 viññāṇa를 일으키지 않습니다. 그러니 다시 사람의 꼴이 얼마나 좋은가 하는 느낌이 오지 않습니다. nāmarūpa가 없습니다. 그러니 다시 한 번 사람이 생겨나도록, 사람의 몸, saḷāyatana가 생기도록 하는 힘이 세워지지 않습니다. saḷāyatana nirodha입니다.
ehema nam etandi sparśa venna deyak næ. dhātu hatara hatara pættē tibunaṭa sparśa venna tiyena deyak. viśpasa nirōdhayi. ehemanam etana vīmak danavanna vidihak næhæ. minihek vipāyak haṭaganna dhātu vataraya karalā rasa dhātuva haṭaganna vidihak næhæ. anna vēdanā nirōdhayi.
그러면 거기서 닿을 것이 없습니다. 네 dhātu가 사방에 있어도 닿을 것이 없습니다. phassa nirodha입니다. 그러면 거기서 됨을 일으킬 길이 없습니다. 사람을 이루도록 네 dhātu를 어울러 rasa dhātu를 일으킬 길이 없습니다. vedanā nirodha입니다.
etakoṭa kotanaka vahā vennē tenak næha. dæn tænak nǣhæ mūla dharmayak næha. taṇhā nirōdhayi. āsāna tæda tænak nǣhæ dæn. upādāna nirōdhayi. ē kiyannē minit nirmāṇaya bava etana næha. minit nirmāṇaya nirōdhayi. ehenam minit jātiyak nirmāṇaya vīmaṭa hētu nætnam āya minit kes gahakavat ipadenna etarak næhæ. ehenam nivit jātiyak næhæ. nivit jātiyak næhanam nivi jarā maraṇayak matu haṭagannē næ. gamana ivarayi.
그러면 들러붙을 곳이 없습니다. 이제 자리가 없고 뿌리가 없습니다. taṇhā nirodha입니다. 가까이 끌어당길 자리도 이제 없습니다. upādāna nirodha입니다. 곧 사람을 지어내는 bhava가 거기 없습니다. 사람 지어냄의 nirodha입니다. 그러니 사람의 jāti가 지어질 까닭이 없으면 다시는 사람의 머리털 한 올도 생겨날 수 없습니다. 그러면 사람의 jāti가 없습니다. 사람의 jāti가 없으면 사람의 늙음과 죽음이 더는 생기지 않습니다. 길이 끝났습니다.
oya dæn satva pudgalaya hētuphala nemeyi denna. hētuphala niāvamaya mē hētuphala niyāmi dakinnē nætuva satvaya pav karanavā satvaya pin karanavā pin paḷanna satvayā enavā. mē adahasin satvayek kiyanavā satvaya karanavā kiyana dr̥ṣṭiya inna sakkal satva pudgala dr̥ṣṭiya ælalā næhæ. satva pudgala dr̥ṣṭiya ænna næt tākkal ōkaṭa bhavayen at venna bæhæ. ohu mamatvayaka innavā. mamatvaya sampūrṇa atyalā hētuphala nayāmē dakinna ōnē sætana hædena hæki balanna.
이것은 중생이나 사람이 아니라 hetu-phala입니다. hetu-phala 법칙을 보지 못하고 ‘중생이 악을 짓는다, 중생이 공덕을 짓는다, 공덕의 열매를 받으러 중생이 온다’고 여기며, 중생이 있다, 중생이 한다는 diṭṭhi가 있는 한 중생과 사람이라는 diṭṭhi는 떨어지지 않습니다. 그 diṭṭhi가 떨어지지 않는 한 bhava에서 벗어날 수 없습니다. 그는 ‘나’라는 것 속에 있습니다. ‘나’를 다 놓아 버리고 hetu-phala 법칙을 보아야 합니다. 어떻게 생겨나는지 보아야 합니다.
anna ēkayi. avidyāva dænagattā nam ēken vami midenna.
바로 그것입니다. avijjā를 알았다면 그로써 벗어납니다.
etakoṭa duk vin̆dinnē kavuda? sæpa vin̆dinnē kavuda? ē ādī vaśayen mokak gannē mē mē hētuphala kriyāvaliyē tiyena nisā tamayi okkoma vidyāmāna.
그러면 dukkha를 겪는 자는 누구입니까? sukha를 겪는 자는 누구입니까? 이런 것들은 다 이 hetu-phala 과정 안에 있기 때문에 드러나는 것입니다.
hētuphala kriyāvaliya nætikaṭa tamā duk vin̆dinnē, sæpa vin̆dinnaekka vidyāmāna vennē næhæ.
hetu-phala 과정이 없으면 dukkha를 겪는 것도 sukha를 겪는 것도 드러나지 않습니다.
hētuphala kriyāvaliya māyāvak tamayi duk vin̆dina asā sæpa vin̆dinnē.
dukkha를 겪고 sukha를 겪는 것은 hetu-phala 과정이 만든 māyā입니다.
ē māyāvē dr̥ṣṭiya tamayi kenek innavā kiyalā hagannē næhæ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kenā hæma matu vunē mokakda? oya avidyāvē kriyāvē dækena. kenā hæduna hæṭi dækenavā. oya manasē inna kenā haṭagattē oya kriyāvaliya nisak. oya kriyāvaliyan rata veccahamahama oyā matuvicca kenā ira.
그 ‘누군가’는 무엇으로 생겨났습니까? avijjā의 움직임에서 보입니다. 그 누군가가 어떻게 생겼는지가 보입니다. 마음속의 그 누군가는 그 과정 때문에 생겼습니다. 그 과정이 사라지면 생겨났던 그 누군가도 끝납니다.
ehenam vin̆dinnē, yanna ennē karannē okkoma duṭiya okkoma ōkama tiyennē mē kriyāvala kiyana oya kriyāvaṭa era dāna oya kiyannē eka duk vin̆dinnē, sæpa vin̆dinnet, yannet, ennet tiyena mānasikatvaya tiyena dr̥ṣṭiya ivarayi. edāṭa ātma saṁgnā ivarayi.
그러니 겪는 자, 가고 오는 자, 하는 자, 그 모두가 diṭṭhi입니다. 그것은 다 이 과정 속에 있습니다. 이 과정을 꿰뚫으면 dukkha를 겪는 자, sukha를 겪는 자, 가는 자, 오는 자가 있다는 마음가짐과 diṭṭhi가 끝납니다. 그날 atta saññā가 끝납니다.
asmimānaya ivara karā kivvē onna næ mama yana saṁgnāva ivara venna.
asmimāna를 끝냈다고 한 것이 바로 이것, ‘나’라는 saññā가 끝나는 것입니다.
itin ōka oya vidihaṭa dænena karanavā misā yathāya dænagena ōka vidyāva kiyannē ōkayi. dæn oya vidyāva boru karu api ahu gahak haṭagannē vena kramayaṭa puḷuvan vidyāva kiyanna kivva tiyanna na oya vidiyahaṭa mē kaya haṭagannē vena kramayakaṭada oya kramayaṭa vena kramayaṭa haṭaganna. oppu karanna bæ vena kramayakaṭa haṭagattā.
그러니 이것을 느끼는 대로가 아니라 있는 그대로 아는 것, 그것을 과학이라고 합니다. 이 과학이 거짓이라고, 나무가 다른 방식으로 생긴다고 말할 수 있겠습니까? 이 몸이 이 방식이 아닌 다른 방식으로 생깁니까? 다른 방식으로 생겼다고 증명할 수 없습니다.
kes haṭagattē oya kramayaṭada vena kramayakaṭa lom haṭagattē vena kramayakaṭada oya kramayaka kavuda hæduvē? kavuru hadanna. hētuphala riyā yanavaṭa hædenna.
머리털은 이 방식으로 생겼습니까, 다른 방식으로 생겼습니까? 몸털은 다른 방식으로 생겼습니까, 이 방식으로 생겼습니까? 누가 만들었습니까? 만드는 이는 없습니다. hetu-phala의 움직임이 흘러가면서 생겨납니다.
praśna uttaraya hambavelā. dakinna ōna ekak.
물음의 답이 나왔습니다. 꼭 보아야 할 것입니다.
mē tamayi væhilā tiyennē. paṭicca samuppādaya ævanāma muḷu lōkema dharmaya vænavā. paṭicca samahapdaya vir̥ta vuṇā nam satva pudgala dr̥ṭṭiya ivarannā.
바로 이것이 덮여 있습니다. paṭicca samuppāda가 열리면 온 세상에 dhamma가 드러납니다. paṭicca samuppāda가 열렸다면 중생과 사람이라는 diṭṭhi는 끝납니다.
bhaven bhavayaṭa paṭicca samuppāda hadanavā kiyalā krama hadāgattahama satvayekgē gamanak matana vidyāmānaya venavā nisā. oyariya vigraha karanna giyahama velā tiyennē ēkayi. jana satvaya
paṭicca samuppāda가 bhava에서 bhava로 이어진다고 틀을 만들면 거기서 한 중생의 여정이 드러나게 됩니다. 그렇게 풀이하려다 보니 그렇게 된 것입니다.
kiyana kena satvaya gænama vidyāmānaya ani hæma prētiphala dækka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hētu paṭicca saṁbhūtaṁ hētu baṁkā niruddha ōkayi penna kiyalā. etana oya dharmaya tiyennē.
‘hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati’, 이것을 보여 주려는 것입니다. dhamma는 바로 거기 있습니다.
ārañā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya oya okkoma sakas vennē mūlika dharmaya. ara ē hētuven ekatu vennē.
이 모든 것이 갖추어지는 것은 밑바탕 dhamma, 그 까닭으로 어우러지는 것입니다.
viññāṇa mūlika venavanē viññāṇa mūlika vennet mē manō mūlika vecca nisā mænagatta hindānada manō pupubbaṁgamā dhammā kivvē ēkanē.
viññāṇa가 앞서지요. viññāṇa가 앞서는 것도 마음이 앞서기 때문, 마음으로 지어내 헤아렸기 때문입니다. ‘manopubbaṅgamā dhammā’라고 한 것이 그것입니다.
mænē nætnam oya ekakvat vennē næhæ. æyi mænnē? avidyāva nisā mænaganna. avidyāva nisā vaṭinādayak tiyenavā kanakamana in̆da avidyāvayi mama kiyalā eka mæna gattē magē kiyā deyak mænagattē. mænagatta eka tamayi lōka
헤아려 지어내지 않으면 그 어느 것도 일어나지 않습니다. 왜 헤아립니까? avijjā 때문에 헤아립니다. avijjā 때문에 값진 것이 있다고 여기며, avijjā가 ‘나’라는 것을 헤아려 짓고 ‘내 것’이라는 것을 헤아려 지었습니다.
kiyā deyak mænagattē. mænagatta eka tamayi lōka satyaya innē putak danna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
manō puūbaṁkamā dhammāyana okkoṭama mula otana mænē nætnam viññāṇa hædenna. viññāṇa vaḍalā hētu vara māna okkoma adura karanna kivvē ēkayi.
manopubbaṅgamā dhammā, 모든 것의 뿌리가 거기 있습니다. 헤아려 짓지 않으면 viññāṇa가 생기지 않습니다. 모든 māna를 없애라고 한 것이 그 까닭입니다.
[kæssa]
[기침]
mē ānāpāna kiyana ekē artha dekak tiyenavā. ekak tamayi aragannē monavada? paha karannē monavada?
ānāpāna라는 말에는 두 뜻이 있습니다. 하나는, 무엇을 들이고 무엇을 내보내는가?
ōkē dænaganna ōnē. araganna deyak tiyenavā paha karana deyak tiyenavā nivan dakinna nivan dakinna nikan. nivan dakinnē ganna deyak tiyenavā. mokakda yathārthaya dænagæna dharmānukūva yathārthaya gælīma kata yutu.
그것을 알아야 합니다. nibbāna를 보려면 들일 것이 있고 내보낼 것이 있습니다. nibbāna를 보려면 들일 것이 있습니다. 무엇입니까? 있는 그대로를 알아, dhamma에 맞게 있는 그대로를 받아들여야 합니다.
dravya vastuvak aragena bæhæ. aragannē mokakda? yathā dahama
물건을 들일 수는 없습니다. 들이는 것은 무엇입니까? 참된 dhamma입니다.
hariyaṭa dakinna ōnē hariyaṭa kalpanā karanna ōnē. etakoṭa ē vidihaṭa niyama vidihaṭama sammā diṭṭhiya, sammā saṁkalppaya, sammā vācā sammā kammatādī ārya aṣṭhāṁgika mārgaya ēka tamayi āśvāsa karannē araganna. āśvāsa karanavā kiyannē aravā kiyana ekak. paha karannē mokakda
바르게 보고 바르게 생각해야 합니다. 그렇게 참되게 sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā, sammā kammanta 같은 ariya aṭṭhaṅgika magga, 그것을 들이쉬는 것, 들이는 것입니다. assāsa란 그것을 들인다는 뜻입니다.
kiyannē aravā kiyana ekak. paha karannē mokakda meccara kala mulāva nisā gatta væḍa piḷivala pasvāda kara paha karanavā. anna pasvāda kaḷē.
무엇을 내보냅니까? 그토록 오래 홀려서 붙잡은 일의 방식을 passāsa로 내보냅니다. 그것이 passāsa입니다.
ārya aṣṭhāṁgika mārgaya āsvāda karamin anārya aṣṭhāṁgayaka mārgaya væḍapiḷivala pasvāsa karamin kaṭayutu kaḷot ē āśavāda pasvāsayen antimaṭa hambavennē hari sæhærīma atarama nirōdhaya nivana
ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉬고, ariya가 아닌 여덟 갈래 길의 일을 내쉬며 살아가면, 그 assāsa와 passāsa로 끝내 얻는 것은 모든 것이 가라앉는 nirodha, nibbāna입니다.
menna mūla dharmaya ānāpānaya mūla dharmaya ōkayi. itin oya ṭika aragena kaṭayutu karana genāṭa tamayi nivan pratiphalaya hamba vennē.
이것이 밑바탕 dhamma입니다. ānāpāna의 밑바탕 dhamma가 이것입니다. 이것을 붙잡고 살아가는 사람이 nibbāna의 열매를 얻습니다.
metanadi okī vitarak tiyenavā.
여기서는 이것뿐입니다.
mūlika vaśayen oya dahama dækalā mē lōkē tiyennē mē āśvāsa kena meccara apramāṇa saṁsāraya paṭan āśvāsa karagena āvē āśvāsa karanavā kiyana æsuru karanavā kiyana ekak. mē hulakin saṁgnāven arakat eka ayin karana tākkal mēka tērennē næhæ. huḷan̆ga husma gannavā kiyana ekayi āśvāsa karanna kiyalā hitanna tākkal apiṭa āśvāsa tōraganna bæ.
근본적으로 이 dhamma를 보면, 이 세상에서 assāsa, 헤아릴 수 없는 saṃsāra 내내 들이쉬어 온 것, assāsa란 가까이한다는 것입니다. 이 바람이라는 saññā를 치우기 전까지는 이것이 이해되지 않습니다. assāsa를 공기를 숨 쉬는 것이라고만 생각하는 한 우리는 assāsa를 가려낼 수 없습니다.
āśvāsa karanavā kiyannē æsuraṭa gannavā. pasvāsa karanavā kiyannē paha kara dānavā. arthaya onna ōka
assāsa란 가까이 받아들이는 것입니다. passāsa란 내보내 버리는 것입니다. 뜻은 바로 이것입니다.
nivan dakinna monavada æsuru karanna ōnē monavada paha karanna ōnē. næ āṇa karanna ōnē pāhana karanna ōnē monavada ēka dakinna ōnē.
nibbāna를 보려면 무엇을 가까이하고 무엇을 내보내야 하는가. 무엇을 āna 해야 하고 무엇을 pāna 해야 하는지 그것을 보아야 합니다.
kumak āśvāsa kaḷa yudda kumak pasvāsa kaḷa yuttada nivan dakinna. āryaṣṭhāṁgika mārgaya āśvāsa kaḷa yutuyi. anāryaṣṭhāyaka mārga muḷu væḍapi pasvāsa kaḷa yutu.
nibbāna를 보려면 무엇을 들이쉬고 무엇을 내쉬어야 하는가. ariya aṭṭhaṅgika magga를 들이쉬어야 하고, ariya가 아닌 여덟 갈래 길의 모든 일을 내쉬어야 합니다.
manāsahen idana ōka karagena giyot ē ānāpānaya nivan dakinavā. ēka ehema nǣ kiyanna vidihak nǣha. mokada ē tuḷama gæbbalā tiyenavā arthaya
좋은 마음으로 이것을 해 나가면 그 ānāpāna로 nibbāna를 봅니다. 그렇지 않다고 말할 길이 없습니다. 그 안에 뜻이 담겨 있기 때문입니다.
husma aragatētuvi husma pahaḷa yutui nivan dakinavā kiya apiṭa praśnayak pati venavā. kohomada nivan dakinnē? husma aragena husma pahīma nivan dakinnē kohomada kiyalā praśnayak tiyanavā.
‘숨을 들이쉬어야 하고 숨을 내쉬어야 하며, 그러면 nibbāna를 본다’고 하면 우리에게 물음이 생깁니다. 어떻게 nibbāna를 봅니까? 숨을 들이쉬고 내쉬는 것으로 어떻게 nibbāna를 보느냐는 물음이 있습니다.
meccara kalāven tr̥ṣṇāven æsuru karapu væḍapiḷila paha kaḷa yutu. ē vagēma avidyāven tr̥ṣṇāven nikmīmaṭa æti āryaṣṭhāṁgika mārgaya æsuru kaḷa yutu. āśvāsa kaḷa yutuyi kiva. eyā nivan dakinnē næda?
그토록 오래 홀림과 taṇhā로 가까이해 온 일의 방식을 내보내야 한다. 또 avijjā와 taṇhā에서 빠져나오기 위한 ariya aṭṭhaṅgika magga를 가까이해야, 들이쉬어야 한다고 했습니다. 그러면 nibbāna를 보지 않겠습니까?
etana pæhædili nædda? koccara pæhædilida? nāhayen ganna husma piṭa kaḷa yutuyi. nāhen gannaṭa husma ætul kaḷa yutuyi. etakoṭa nivan dakinavā kivvot ēka kramaya mokakda?
거기에 분명하지 않습니까? 얼마나 분명합니까! 코로 들인 숨을 내보내야 하고, 코로 숨을 들여야 하며, 그러면 nibbāna를 본다고 하면 그 방법이 무엇입니까?
praśnayak ennē næta.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna api balanna mē vimarśanaya karalā væḍida hadana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
metanin dænagata yutu ekak tiyenavā. rāgayen, dvēśayen, mōhayen yutta vana mē pudgalayā meccara kal āśvāsa karana āśvāsa karanavā kiyana vacanaya tērum ganna mē nāya kulaka athæralāma dakinna ōnē.
여기서 알아야 할 것이 하나 있습니다. rāga, dosa, moha를 지닌 이 사람이 그토록 오래 들이쉬어 온 것 — assāsa라는 낱말을 이해하려면 코라는 것을 내려놓고 보아야 합니다.
æhen rūpavāsa karanavā. kanen śabda āśvāsa karagannavā. āśvāsa aragannavā. nāsayen gandha āśvāsa karanavā, diven rasa āśvāsa karanavā kayen pahasa āśvāsa karanavā manen dharma āśvāsa karanavā. menna āśavāsa dahama. mēvā tamayi meccara kayaden karapu āśavāda.
눈으로 rūpa를 들이쉽니다. 귀로 소리를 들이쉬어 받아들입니다. 코로 냄새를, 혀로 맛을, 몸으로 닿음을, 마음으로 dhamma를 들이쉽니다. 이것이 assāsa의 dhamma입니다. 이것들이 그토록 오래 몸으로 누려 온 assāda입니다.
dæn ōvā āsvāsada kirīmē væḍapili tamayi paṭicca samuppanna væḍapila tamayi mē kaya saha rāgini, dvēśa geni, mōha geni valin dævena tævena kāyika svabhāvaya
그것들을 누리는 일, paṭiccasamuppanna의 일이 바로 이 몸이며, rāga의 불, dosa의 불, moha의 불로 타고 시달리는 몸의 성질입니다.
dæn mēkē tiyennē monavada? dævena ēvā tævena ēvā misā hon̆da denavā ekakvat mē kayē. mē kayē tiyena hæma kǣllakkama dennē mokakda? dævena ekayi tævena ekayi.
여기에 무엇이 있습니까? 타는 것, 시달리는 것뿐, 이 몸에는 좋은 것을 주는 것이 하나도 없습니다. 이 몸의 조각 하나하나가 주는 것은 무엇입니까? 타는 것과 시달리는 것입니다.
rāgayen pat karanavā, dvēśayen davanavā, mōhayen mulā karana mulā karalā davana tavana eka tamayi mēka tuḷa karannē. kaya tuḷa mokada hētuva? avidyāvē tr̥ṣṇāvē pratiphalayak kaya
rāga로 달구고, dosa로 태우고, moha로 홀립니다. 홀리게 하고 태우고 시달리게 하는 것이 이 안에서 일어나는 일입니다. 몸 안에서 왜 그럴까요? 몸은 avijjā와 taṇhā의 열매이기 때문입니다.
avidyāven tr̥ṣṇāven paṭan gattahamahama rāga, dvēśa, avidyāvē tr̥ṣṇāven goḍanna næguvē mokakda rāga, dvēśa, mōha tuna. rāga, dvēśa, mōha tunē pratiphalayak tamayi mē kāyatā vidihen kiyanavā. rāgayen rat karana, dvēśayen davana mē jātiya ekat tuḷa dævīma tævīma rat kirīma næhanam vena mokakda pratiphalaya
avijjā와 taṇhā에서 시작되어 무엇이 세워졌습니까? rāga, dosa, moha 셋입니다. 그 셋의 열매가 이 몸이라고 합니다. rāga로 달구고 dosa로 태우는 이 jāti 안에서, 타고 시달리고 달구어지는 것 말고 다른 무슨 열매가 있겠습니까?
ehenam mē suva kiyannē mokakda davanakoṭa tavanakoṭa rat karanakoṭa ehāṭa hærenavā, mehāṭa hærenavā anik ataraṭa hæbæenenavā ē pætta suvayi kiyanavā anit pættaṭa hærenavā mokada mē eka vidihaṭa inna bæhæ. davanavā tavanā kat karanavā. etakoṭa dukayi. tāpattaṭa hærenna ōnē etakoṭa tāvakālika pratikāraya etakoṭa dænenavā sæpa vāgē ē kiyannē duka duken innava tibi vecca duka ē aya hæranakoṭa aḍu vena hindā tamayi sæpa vāgē dænennē. apiṭa kāyika sæpa kiyalā kiyanna purudu velā tiyennē.
그렇다면 sukha란 무엇입니까? 태우고 시달리게 하고 달굴 때 이쪽으로 돌아눕고 저쪽으로 돌아눕습니다. 저쪽이 편하다고 하다가 다시 다른 쪽으로 돌아눕습니다. 한 자세로는 있을 수 없기 때문입니다. 태우고 시달리게 하고 달굽니다. 그러면 dukkha입니다. 다른 쪽으로 돌아야 합니다. 그러면 잠깐의 처방이 되어 sukha처럼 느껴집니다. 곧 겪고 있던 dukkha가 돌아누울 때 줄어들기 때문에 sukha처럼 느껴지는 것입니다. 우리가 몸의 sukha라고 부르는 데 익숙한 것이 이것입니다.
dukaṭa pratikarmayak karalā hanam ēkaṭa sæpayi tiyenavā. duka nisā āsāhanaya vidagena innakoṭa ēka hari amāruyi. ehasam tāvakālika pratikarmayak asin iriyavva māru karanakoṭa apiṭa dænenavā ē dukē næti bavak. tāvakālika atu. etakoṭa api sæpayi gæna nigamanaya karaganna. sæpa dækalā nemeyi mē sæpayi kiyannē.
dukkha에 처방을 하면 그것을 sukha라고 합니다. dukkha 때문에 불편을 겪고 있을 때는 몹시 힘듭니다. 그래서 잠깐의 처방으로 자세를 바꾸면 그 dukkha가 없는 듯 느낍니다. 잠깐입니다. 그러면 우리는 그것을 sukha라고 결론 내립니다. sukha를 보고서 sukha라고 하는 것이 아닙니다.
dukaṭa dena piḷiturak dækalā sæpayi kiyalā nigamanayakaṭa payinna. hon̆dayi apen æhuvot eka pættakaṭa hæralā innakoṭa apiṭa ē hæralā inna mohotedi hæricca mohotēdīmak nætuva sahanadāī bavak hæn̆gunā nam ē sahanadhāya bava digaṭama tibuṇā api kæmati nædda. ehema nam apiṭa hærenna ōnē næha. nǣ nǣ ēka sidunot hon̆dayi. maṭa hænahama sæpayinē kiyalā api ehema nigamanaya karanavā.
dukkha에 준 대답을 보고 sukha라고 결론을 내립니다. 그러면 물어봅시다. 한쪽으로 돌아누웠을 때, 그 돌아누운 순간 느낀 편안함이 그대로 계속 이어진다면 좋지 않겠습니까? 그렇다면 다시 돌아누울 필요가 없겠지요. 그런데도 ‘아니, 아니, 그렇게 되면 좋지만, 나는 돌아누우면 sukha야’ 하고 우리는 결론을 내립니다.
horā deyak na hærennē. eka pætana hærelā apiṭa mokaṭada mē amatara mahansiyak gannē ē atana hærennē duka vidihaṭa noda nokara bæri nisā.
괜히 돌아눕는 것이 아닙니다. 한쪽으로 돌아누웠는데 무엇 때문에 굳이 애써 다시 저쪽으로 돌아눕습니까? dukkha 때문에 그렇게 하지 않을 수 없기 때문입니다.
itin apima hituva anē maṭa ē ban̆du vihak āvē nætnam mē kayaṭa ehāṭa mehāṭa hærenna koccara śāntada koccara kiyalā apiṭa æhe dænna
그러니 우리 스스로 생각해 보십시오. 아, 그런 괴로움이 오지 않는다면 이 몸을 이리저리 돌리지 않아도 되니 얼마나 평온할까.
śāntada koccara kiyalā apiṭa æhe dænna monavā karannada? nē mē kaya hædilā tiyennē hema kin nemeyi. ekata hæru nætnam innada pera tattvaya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn api æhi biya gahanavā. mokada æhi biya gahana. api nudenavā api æhē dævillak enavā. dævillaṭa pratikarmayak vaśayen paśen haṭagatta eka tamayi æhiya gahalā nam kan̆du valin āyasarayak et karana eka. etakoṭa āyasayak æhē aya siyum silenakan āyē dævillenavā vēlenakō. āyi æhipiya gahanavā. āyē kan̆durin pabavanavā.
우리는 눈을 깜박입니다. 왜 깜박입니까? 눈이 마르면 눈에 화끈거림이 옵니다. 그 화끈거림의 처방으로 생긴 것이 눈을 깜박여 눈물로 다시 적시는 것입니다. 그러면 다시 눈의 물기가 마를 때까지는 괜찮다가 마르면 다시 화끈거립니다. 다시 깜박입니다. 다시 눈물로 적십니다.
muḷu jīvita kālayak tuḷama æhipiya gahannē ōkaṭa āya ekapārak æhipiya karalā gannakoṭa āpu o sahanī æhē sahanadāyi svabhāvaya āya venas velā tibunē nam æhipiya gahanna bæri.
평생 동안 눈을 깜박이는 것이 그 때문입니다. 한 번 깜박였을 때 온 눈의 편안함이 그대로 바뀌지 않고 이어진다면 깜박일 필요가 없을 것입니다.
namut api danna æhi gahana ekak duken karana ekak kiyalā. [ugura kǣrīma]
하지만 우리는 눈 깜박임이 dukkha 때문에 하는 일인 줄 모릅니다. [헛기침]
api sæpa hoya hoyā ham̆bānna mē lakṣaṇaya nisā duka væhenavā.
우리가 sukha를 찾아 쫓아다니는 이 버릇 때문에 dukkha가 덮입니다.
api hitannē dukak vaenakoṭa ēkaṭa suḷu pratikarmayak enakoṭa ē duka tāvakālika yaṭapat venakoṭa apiṭa sænasuma hambunā kiyalā. ē mulā mānasikatvayen api vin̆dina duk væhenavā.
우리는 dukkha가 올 때 작은 처방이 와서 그 dukkha가 잠깐 눌리면 편안함을 얻었다고 생각합니다. 그 홀린 마음가짐 때문에 우리가 겪는 dukkha가 덮입니다.
dukaṭa pratikarmayak vaśayen api sænasuma vaśayen ē tuḷama kriyā venas kirīmak api atdækīmak bavaṭa pat karagena tiyennē.
dukkha의 처방으로, 그 안에서 움직임을 바꾸는 것을 우리는 편안함이라는 겪음으로 삼아 왔습니다.
ēken æhæ hædena hædena dukaṭa pratikriyā kara api poḍ poḍḍa nidahas vevī innē. mona tāllaṭa haravalā tibbāda ēkaṭa uruma dævīma tævīmaṭa uruma vennē. menna mēka tamayi mē svabhāvaya.
그렇게 눈에 생기는 dukkha에 맞대응하며 우리는 조금씩 풀려나며 지냅니다. 어느 쪽으로 돌려놓든 그쪽에 따르는 타고 시달림을 물려받습니다. 이것이 이 성질입니다.
dæn api paha kaḷa yutu rāga dvēśa mōha paha karannē ē vagēma dharmaya vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī svabhāvaya æti dharmaya æsuru karamin kaṭayutu karanavānam. kramak nemeyi eka deyak venavā. metek kal karagena hidi puruddaṭa pahara vadinnavā.
이제 우리가 내보내야 할 rāga, dosa, moha를 내보내고, 또 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 성질을 지닌 dhamma를 가까이하며 살아가면 한 가지 일이 일어납니다. 지금껏 해 온 버릇에 타격이 갑니다.
mē śairayē tibena kækkuma vēdanāva væḍi karalā tibuṇē. dæn dæn ipadavana rāga, dvēśa, mōha nisā. etakoṭa mēka amāru væḍīmē.
몸에 있는 쑤심과 아픔은 지금 일으키는 rāga, dosa, moha 때문에 더 커져 있었습니다. 그래서 더 힘들어집니다.
dæn api hitamukō dvēśayen dævena velāvak tērenima mokada vennē kiyalā. apūrvaramen nihaḷava tibicca æn̆ga ævenna paṭangena dāḍi amaguruva matu velā nikan dakma ṭika āgena æn̆ga
dosa로 타오르는 때에 무슨 일이 일어나는지 생각해 봅시다. 고요하던 몸이 달아오르기 시작하고 땀이 솟습니다.
daranu karagena pudgalayā vihataṭa pat velā hadi dānna paṭan genā amudu kramaya kaṭa.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mēka issellā hadagatta ekak nisā nemeyi mē hadagattē. pera vipākaya nemeyi. ēka dæn æti karagatta dvēśayen nikan. rāgayen dævenna paṭan gatā rat venna paṭan gattā mokada vennē? asāhanaritvaya mānasikatvayen kaya pelanna paṭan gattā. ēka pera baven haṭagatta vipākayak nemeyi. pera bava karma vipākayak nemeyi. dæn haṭagatta rāgayē vipākaya rāga hitē vipākaya. ana melova paḷavena vipāka onna ōkavā. dæn mē vagē avasthāvak
이것은 앞서 만든 것 때문에 생긴 것이 아닙니다. 지난 vipāka가 아닙니다. 지금 일으킨 dosa 때문입니다. rāga로 타오르고 달아오르기 시작하면 어떻게 됩니까? 불편한 마음가짐이 몸을 괴롭히기 시작합니다. 그것은 지난 bhava에서 생긴 vipāka가 아닙니다. 지난 bhava의 kamma vipāka가 아닙니다. 지금 생긴 rāga의 vipāka, rāga 마음의 vipāka입니다. 이 삶에서 익는 vipāka가 바로 이것입니다.
vipāka onna ōkavā. dæn mē vagē avasthāvak tuḷa api mokada karannē? vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī daham karuṇak aragannavā hita. ara kiyannē mē lōkē aniccayi, dukkhayi, anattayi, asārayi. maṭa mē lōkē allanna vaṭinā deyak nǣha kivvahama vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōha pættē mānasikatvayak gonna. anna pravr̥tti vipāka vaśayen nætnam mē pævætmē rāga, dvēśa, mōhasa haṭagatta dāhayaṭa viśāla pratikarmayak hamba venavā. ēka ta hētu næti nisā. etakoṭa mokada vennē?
이런 때에 우리는 무엇을 합니까? 마음이 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 dhamma 한 가지를 붙잡습니다. 곧 ‘이 세상은 anicca, dukkha, anatta, 알맹이 없다, 이 세상에 내가 붙잡을 만한 값진 것은 없다’고 하면 vītarāga, vītadosa, vītamoha 쪽의 마음가짐이 세워집니다. 그러면 pavatti vipāka로서, 곧 이 삶에서 rāga, dosa, moha로 생긴 화끈거림에 큰 처방이 주어집니다. 까닭이 없어졌기 때문입니다.
hētu næti nisā. etakoṭa mokada vennē? metek kal kayaṭa dunna dāhaya ē mohotē ē mānasikatvaya tuḷin mē kayaṭa tiyennē. etakoṭa dæn amatara atirēkava hadalā diracē dāhi āgi daḍunahama kiyanavā kayaṭa hari sæhælluvak dænena paṭan gattā bhāvanā karana anna bhāvanāvē sæhælluvakē onna ōkayi.
그러면 어떻게 됩니까? 지금껏 몸에 주던 화끈거림이 그 순간 그 마음가짐을 통해 몸에서 멈춥니다. 덧붙여 만들어 낸 화끈거림이 가라앉으면, bhāvanā를 하는 동안 몸이 아주 가벼워지기 시작한다고 말합니다. bhāvanā의 가벼움이 바로 이것입니다.
hētuva dakinna ōnē hæma ekē. æyi mē bhāvanāvadē kaya sæhællu vennē? kayaṭa suva dænennē nǣyi. rāga rāga dvēśa mōha kiyana mē situvili vikr̥tiya nisā mohotak mohotak pāsā goḍanækapu nisā. ætivecca sæhællu venna hētuva onna ōkayi.
모든 일에서 까닭을 보아야 합니다. 왜 bhāvanā에서 몸이 가벼워집니까? 왜 몸에 편안함이 느껴집니까? rāga, dosa, moha라는 생각의 비틀림이 순간순간 세워 왔던 것이 멈추었기 때문입니다. 가벼워지는 까닭이 이것입니다.
siyalu ākārayen kækunē næti vennē næ. ara amatara hadapu atirēka kækkun tamayi karannē.
모든 쑤심이 다 사라지는 것은 아닙니다. 덧붙여 만든 쑤심이 사라지는 것입니다.
onna oya velāva vidēdī. ēka deyak pēnavā. api issellā rāga, dvēśa, mōha situvili nisā goḍanagahapu cittaṭa rūpa ē citta avasthāva kṣaṇayakin ikma giya tænpatu rūpa kiyana koṭasaṭa væṭenavā. putu rūpa kiyannē goḍanagapu rūpayē parivartanaya vemin, bhramaṇaya vemin pavatinavā kālayak. ē æsuru karagena ē goḍannapu kaya æsuru karagena. menna mē nisā
그때 한 가지가 보입니다. 우리가 앞서 rāga, dosa, moha의 생각으로 세운 cittaja rūpa는, 그 마음의 순간이 한 찰나에 지나가면 utuja rūpa라는 쪽으로 넘어갑니다. utuja rūpa란 세워진 rūpa가 바뀌고 돌면서 한동안 머무는 것으로, 세워진 몸에 기대어 있습니다.
goḍannapu kaya æsuru karagena. menna mē nisā mēvayen haṭagatta dævīma tævīma mēkayi tiyenavā api dæn mē ē mohotē vartamāna mānasikatvaya arūpa advēśa amōha guṇayaṭa gattaṭa nætnam arakinnē dharmānukūla vīta rāgī vīta dōṣī vīta mōhī guṇayaṭa pat kaḷāṭa api ḷan̆ga etek hadapu yaætina ara utuuja rūpa kiyana ēvayi mē kaya tirilā tiyennē. ēvayi svabhāvayak tiyenavā mē kaya hat karanavā dāhaṭa pat karanavā davanavā tava.
그 때문에 이것들로 생긴 타고 시달림이 여기 있습니다. 지금 그 순간의 마음가짐을 alobha, adosa, amoha의 성질로, 또는 dhamma에 맞는 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 성질로 바꾸었다 해도, 우리에게는 그때까지 만든 utuja rūpa라는 것들이 이 몸에 엉겨 있습니다. 그것들은 이 몸을 달구고 화끈거리게 하고 태우고 시달리게 하는 성질이 있습니다.
bhāvanā aramuṇa hiṭiyat oya ṭika enavā.
bhāvanā의 대상에 머물러 있어도 그것들이 올라옵니다.
issellā aharalāṭa evelikoṭa ṭikayi antaralā issellā sahanayak dæenna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē velāvēdī mē citta rūpa haṭagannakoṭa ara rāga dvēśa mōha nisā haṭagannē citta rūpa paramparāva eka kramayak. ēka davana tava ēvā. ē vagēma vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī mānasikatvayen goḍanna citta rūpa tavaka kramayak. ēvā davannē nǣhæ tavan nǣhæ ara.
이때 cittaja rūpa가 생겨날 때, rāga, dosa, moha 때문에 생기는 cittaja rūpa의 흐름이 한 가지입니다. 그것들은 태우고 시달리게 합니다. 또 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 마음가짐으로 세워진 cittaja rūpa가 또 한 가지입니다. 그것들은 태우지도 시달리게 하지도 않습니다.
dæn api parivartanayaṭa bæhæma bohō velā bhāvanā karanavā. āsēvitāya bhāvitāya bahulītāya æsuru karanna, bhāvitā karanna bohō koṭa æsuru karanna kiyalā.
이제 우리는 그 바뀜 속으로 들어가 오래 bhāvanā를 합니다. ‘āsevitā bhāvitā bahulīkatā’, 가까이하고, 닦고, 거듭 가까이하라고 합니다.
mokakda mē mē kiyana vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī mānasikatvayayi mē dæn æsuru karagena mēka bohōkuṭa æsuru karanakoṭa ē mohote ipadena cittada rūpa ara ara dāhira pat venaken tōrayi. ara vagē davannē nǣha tavan næha bohoma sæhællu sulan̆ga bava sæhællu bavaṭa citta anē sæhællu mānasikatvayen sæhællu kāyikatvayaṭa avaśya karana kiyana citta rūpa naipadavanna paṭan gattāma īṭa passē ara issellā tiye rō dvēśa mōha rāga dvēśa mōhaya hiṭiyā vāhagena mē vīta rāgī vīta dōṣī vīta mōhī mānasikatvayen koḍæn̆gu cittuṭaruva mē kaya vaṭā hiṭinavā.
무엇을 말입니까? 바로 이 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 마음가짐입니다. 그것을 가까이하고 거듭 가까이하면, 그 순간 생기는 cittaja rūpa는 화끈거리게 하던 것들과 다릅니다. 그것들처럼 태우지도 시달리게 하지도 않고, 아주 가볍고 산뜻합니다. 가벼운 마음가짐으로 가벼운 몸에 필요한 cittaja rūpa를 만들어 내기 시작하면, 앞서 rāga, dosa, moha의 것들이 둘러싸고 있었듯이 이제 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 마음가짐으로 세운 cittaja rūpa가 이 몸을 둘러쌉니다.
anna ēvā hari dīptimayi. an̆duru nǣha, kaḷu nǣ dāha nǣ. menna mēvā bohōkoṭa væḍi venna ōna nisā tamayi. bohōkoṭa bhāvanā karanna kiyā.
그것들은 아주 환합니다. 어둡지 않고, 검지 않고, 화끈거림이 없습니다. 이것들이 많이 늘어나야 하기 때문에 bhāvanā를 많이 하라고 하는 것입니다.
karana karana mohotak pāsāva ara citta rūpa vaśayen vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇayaṭa avaśya citta rūpa nægilā. ēvat utuṭa rūpa kalāpa vaśayen mē śarīrayen bæhæra piṭa karalā pavatinavā ræs valaga.
할 때마다 순간순간 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 성질에 맞는 cittaja rūpa가 일어납니다. 그것들도 utuja rūpa kalāpa로서 이 몸 바깥으로 뻗어 빛의 테두리로 머뭅니다.
ēka bhāvanā karanna ganī bhava.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa mokada vennē? ēka hæmaṭa praticāra dakvanavā. ara rāga, dvēśa, mōha nisā haṭagatta davana tavana ēvā davā hari.
그러면 어떻게 됩니까? 그것이 모든 것에 맞대응합니다. rāga, dosa, moha로 생긴 태우고 시달리게 하던 것들을 태워 버립니다.
davana tava ara citta vaśayen ipadavapu utu rūpa kalāpa etnam kaḷu kiraṇa dhārā kiyalā api ōkaṭa kiyanavā. ēvā tamayi mē dævē tævē. ēvā puccanna mokada karannē? ara sudu kiyana dhārā kriyātmaka venavā.
태우고 시달리게 하는 마음으로 일으킨 utuja rūpa kalāpa를 우리는 검은 빛줄기라고 부릅니다. 그것들이 타고 시달리게 하는 것입니다. 그것들을 태우려면 어떻게 합니까? 흰 빛줄기가 움직이기 시작합니다.
ēka api karana deyak nemeyi. apiṭa karana deyak ēkē næhæ. niṣpādanaya karalā nidahas velāṭa passē tiraṇa valalllak vaśayen ræs valak vaśayen æn̆ga vaṭā in̆dalā sudu kiraṇa ræs valak vaśayen ēka praticāra dakvanna paṭan gannavā ara visa kiraṇa kapānna.
그것은 우리가 하는 일이 아닙니다. 거기에 우리가 할 일은 없습니다. 만들어져 풀려난 뒤에는 빛의 고리, 빛의 테두리가 되어 몸을 둘러싸고, 그 흰 빛의 테두리가 독한 빛줄기를 잘라 내려고 맞대응하기 시작합니다.
menna mē visa kiraṇat ekka bæn̆dilā. apē vāpissen kōpa velā apē æn̆gē tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn ēvā ākarṣaṇayaka hædilā tiyennē ara visa kiraṇavala ākarṣaṇaya.
이제 그것들은 끌림으로 묶여 있습니다. 그 독한 빛줄기의 끌림입니다.
dæn mē visa kiraṇa kæpilā yanakoṭa [ugura kǣrīma] ara visa karapu vāpissayen bæn̆dalā tibicca ākarṣaṇaya kæpilā yanavā.
이제 이 독한 빛줄기가 잘려 나가면, [헛기침] 독이 된 그것에 묶여 있던 끌림이 끊어집니다.
dæn ēvā gælilā nidahas vennē. onna nidahas vennaṭa mokada karannē? ēka mē kayi tiyanna bæhæ piṭa karanna ōna. dæn kayaṭa ākarṣaṇayavarayi vikarśanaya venavada? ēken ēvā kayen piṭa venna ōnē kaḷu kiraṇa kayen piṭa venna ōnē. anna dhyāna karanavā kiyannē ōnē davā hærīma
이제 그것들이 녹아 풀려납니다. 풀려나면 어떻게 합니까? 그것을 몸에 둘 수 없으니 내보내야 합니다. 이제 몸에서는 끌림이 끝나고 밀어냄이 됩니까? 그래서 그것들이 몸에서 나가야 하고, 검은 빛줄기가 몸에서 나가야 합니다. jhāna를 한다는 것이 바로 이렇게 태워 버리는 것입니다.
dænu hæma tænama dænenavā ēka muḷu æn̆gēma dænenavā.
느껴집니다. 모든 곳에서 느껴지고, 온몸에서 느껴집니다.
dæn oya velāvaṭa mokada karannē? ara puccana velāvaṭa dāḍiya dānavā. ē kaḷu kiyana kirenna puccanakoṭa dāḍiyayi. mokada ē samaga tiyat piccavā. piccaṭa uṣṇē piṭa karanavā. ēvaṭa avasōsatvaya usya piṭa karanna paṭan gannavā. oya uṣṇa piṭa karagena æn̆gin piṭa velā yanavā. dæn api kiyanavā mē uṣṇa kiyalā kiyannē. ektara śakti dhātuvak kiyalā.
그때는 어떻게 됩니까? 태울 때 땀이 납니다. 그 검은 빛줄기를 태울 때 땀이 나는 것입니다. 함께 있던 것까지 타기 때문입니다. 타면서 열을 내보냅니다. 그것들이 머금은 열을 내보내기 시작합니다. 그 열을 내보내며 몸에서 빠져나갑니다. 우리는 이 열을 하나의 힘의 dhātu라고 말합니다.
mē kayaṭa śaktiyena tiyennēt ē uṣnē uṣṇa vaśayen parivartanaya karalā tiyāgata śakti bavaṭa parivartanaya karuṇē. dæn ē vagēma kaḷukinna bavaṭa pat karalā hanam ēvaṭa urāgena tiyenavā uṣṇa śakti bavaṭa pat karana apē angē śaktiya dæn durvalayā tiyena hētuva rāgaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā, niṣpādanaya kaḷiraṇa hōti api apē āhāra gaṇan ādī ganna ēvā tiyena rasa dhātuva tibena tējō dhātuva śaktiya ēvaṭa hurāgena gæp karagena tiyenavā. væḍak karaganna ēvænnet næha.
이 몸의 힘도 그 열을 힘으로 바꾸어 지닌 것입니다. 그와 같이 검은 빛줄기로 바뀐 것들이 열의 힘을 빨아들여 지니고 있습니다. 지금 우리 몸의 힘이 약한 까닭은 rāga, dosa, moha 때문에 만들어진 빛줄기가 우리가 먹는 음식에 든 rasa dhātu와 tejo dhātu의 힘을 빨아들여 붙잡고 있기 때문입니다. 일에 쓰게 놓아주지도 않습니다.
ēvā ēvaya gæp karalā tiyāgena innavā. væḍak ganna dennet nætuva. api æn̆gaṭa panna nætuva innavā. itin rāgaya nisā, dvēśaya nisā pudgalayā æn̆gaṭa panna næti valā dannavā. mōhaya nisāt vennē ēkayi. ēvā ajikavana vuno mina nægiṭa ganna panna næti venavā. mokada velā tiyennē? ara śakti viśēṣaya hæmadīma aravaṭa urāgena avaśōṣaṇaya karagannavā ara kiraṇa vala etakoṭa miniha kāya kriyātmaka karanna ōna śaktiya nidahas karannē næha ē vidihaṭa. dæn menna mē ṭika tamayi bāhira amatarava avaśōṣaṇaya karagatta hariya tamayi. mē sudu kira dhāraṇāvē pūjanna paṭan gālā.
그것들은 그 힘을 붙잡고 있으면서 쓰지 못하게 합니다. 우리는 몸에 기운이 없습니다. 그래서 rāga 때문에, dosa 때문에 사람이 몸에 기운이 없어지는 것을 압니다. moha 때문에도 그렇습니다. 그렇게 되면 일어날 기운도 없어집니다. 무슨 일이 일어난 것입니까? 그 힘을 늘 그 빛줄기들이 빨아들이니, 몸을 움직이는 데 필요한 힘이 풀려나지 않습니다. 이렇게 덧붙여 빨아들인 몫을 이 흰 빛줄기가 태우기 시작합니다.
ē buccanakoṭa ēkē gæb velā tibca kiraṇa okkoma piṭa velā yana uṣṇa piṭa vennē. anna kaya uṣṇa venna paṭan gannavā. bhāvanā kara ṭikak vena śarīraya hari uṣmayak dænenna paṭan gāna. ē uṣṇa dænennē anna ēkayi. itin ēka api sil karaganna ōnē.
그것을 태울 때 그 안에 담겨 있던 빛줄기가 다 빠져나가며 열이 나옵니다. 그래서 몸이 달아오르기 시작합니다. bhāvanā를 조금 하면 몸에 열기가 느껴지기 시작합니다. 열이 느껴지는 까닭이 그것입니다. 그러니 그것을 식혀 주어야 합니다.
fǣnek næharē hari kamak næhæ. hulam pārak vadina kramayakin karaganna eka apiṭa upakramayak.
선풍기가 있든 없든 괜찮습니다. 바람이 닿게 하는 것이 우리에게는 하나의 방편입니다.
hæbæyi ōkedi ara bæn̆duṇu vāpissen paṭaka vaśayen tibicca paṭala vaśayen tibicca nætnam ara ōjasa vaśayen tibicca ēvā. ēvā ē tæn valaṭa geniyanavā apravya tæn valaṭa piṭa karalā yavanna. koṭasak maḷaputura valaṭa geniyanavā. ē śarīrayē levulin harayi yana ekak. koṭasak dāḍiya valaṭa dālā piṭa karanavā. anit koṭasa vātayen piṭa karanavā.
그런데 여기서, 묶여 있던 것이 조직처럼, 막처럼, 또는 ojā처럼 있던 것들은 찌꺼기로 내보내는 곳으로 옮겨집니다. 일부는 똥오줌으로 가서 몸 밖으로 나가고, 일부는 땀으로 나가고, 나머지는 바람으로 내보냅니다.
dæn mē vātayen piṭa karana koṭasa oya velāvaṭa vātayen piṭa nokara hiṭiyot papuvaṭa hari amāruvak dænenavā. papuva hira vagē. æn̆gaṭa mahansiyak vaeenavā. menna mē mahansiya ena velāvaṭa mē āśvāsa praśvāsa vātayen tamayi ē apataravagē piṭa karannē.
바람으로 내보낼 몫을 그때 바람으로 내보내지 않으면 가슴이 몹시 답답해집니다. 가슴이 꽉 막힌 듯합니다. 몸이 지칩니다. 이 지침이 올 때 이 들숨 날숨의 바람으로 그 찌꺼기를 내보내는 것입니다.
anna vātaya prayōjanayaṭa ganna velāvak. dæn vātaya prayōjanayaṭa gannē upakramayak vaśayen. karmasthānayak vaśayen nemeyi. ōkayi tiyennē venasa.
그때가 바람을 쓰는 때입니다. 바람은 방편으로 쓰는 것이지 kammaṭṭhāna로 쓰는 것이 아닙니다. 그 다름이 바로 이것입니다.
karmasthānayak vaśayen gannē vīta rāgī, vīta dvēṣī, vīta mōhī karmasthānaya āśavāsa praśvāsada yavannē kayē tibena ara apadrava piṭat karana upakrama.
kammaṭṭhāna로 잡는 것은 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 kammaṭṭhāna입니다. 들숨 날숨을 쓰는 것은 몸에 있는 찌꺼기를 내보내는 방편입니다.
dæn ada velā tiyennē apadravya piṭa karanna upakramaya karmasthānaya karagena. ānāpāna sati karmasthānaya kiyalā ganna hadannē vātaya hamahā yana karmasthānaya.
그런데 오늘날에는 찌꺼기를 내보내는 방편을 kammaṭṭhāna로 삼아 버렸습니다. ānāpānasati kammaṭṭhāna라고 하면서 바람이 드나드는 kammaṭṭhāna를 잡으려 합니다.
dæn ēka mē śarīraya apatarava piṭa vena upakramayak. ēka nætuva bǣ. ēka ē væḍēṭa tiyenna ōnē. hæbæyi ēka avaśya vennē ara apataraya piṭelā yanakan vitarak.
그것은 이 몸의 찌꺼기를 내보내는 방편입니다. 그것 없이는 안 됩니다. 그 일에는 있어야 합니다. 하지만 그것은 찌꺼기가 다 빠져나갈 때까지만 필요합니다.
ē nisā mokada karannē? meccara kal suvayi suvayi kiyalā gatta ēvā tamayi. oya kāmaya. oya kāmaya nisā haṭagatta kuṇugula tamayi. dæn mē pucca pucca āpahu evannē næ. suvayi suvayi kiyana katiya dæn sun kara dānna ōnē kramayak tiyenavā. suvayi suvayi kiyana kayā sum karanaṭakam susum ehenam vātaya aramuṇu karanavā nemeyi. susum harinavā.
그러면 어떻게 합니까? 그토록 오래 sukha다 sukha다 하고 잡은 것, 그것이 kāma입니다. kāma 때문에 생긴 썩은 무더기입니다. 이제 태우고 태워 다시 돌려보내지 않습니다. sukha다 sukha다 하는 버릇을 이제 끊어 버리는 길이 있습니다. sukha다 sukha다 하는 그것을 끊을 때까지 한숨을 쉽니다. 그러니 바람을 대상으로 삼는 것이 아니라 한숨을 내쉬는 것입니다.
mahank mahansi hari. dæn mēka amutē ugannanna deyak nemeyi. apiṭa mahan āpukama hari amāru husma karalā purudu venavā. anē vicca deyak. ehemat kiya hariyen husma karana arinavā. dæn husma gæna hitu veha. vātaya gæna mula bæn̆dāga lanna giyet næhæ. monavat næhæ. namut eka deyak kaḷā. papuvaṭa āpu mahansiyak uḍaṭa gatta husmak vēgayen pahatærilā piṭa karalā dænnā. apiṭa kayaṭa sæhælluvat dæenavā. dæn mēka api atdækīmak nē. menna mēka tamayi oya bhāvanāva vīta rāgī, vīta dōṣī, vītamōhī bhāvanāva karana gaman. ætivena apatara piṭa karan ganna upakramaya.
지치면 한숨을 쉽니다. 이것은 새로 가르칠 것이 아닙니다. 우리는 지치면 크게 숨을 내쉬는 데 익숙합니다. 그렇게 숨을 내쉬지요. 그때 숨에 대해 생각하지 않습니다. 바람에 마음을 묶으러 가지도 않았습니다. 아무것도 안 했습니다. 다만 한 가지를 했습니다. 가슴에 온 지침을, 위로 들이쉰 숨을 세차게 내리쉬어 내보냈습니다. 그러면 몸이 가벼워짐을 느낍니다. 이것은 우리가 겪어 본 일이지요. 바로 이것이 vītarāga, vītadosa, vītamoha bhāvanā를 하면서 생기는 찌꺼기를 내보내는 방편입니다.
dæn hæmedīma sudusum hariṭa purudu venavā. bhāvanāva ṭika velāvak karanavā. karanakoṭa ara kaḷugiraccilā goḍa gæhenavā. goragænaṭa mahansi venavā. īḷan̆gaṭa karmasthānaya navattalā sudusum hari. sudusum hæragena ennavā āya kāyaṭa sæhælluvenavā. ara vita giyāṭa passē āya karmasthānaya sihi karanavā. karmasthānaya tiyena āyetiya hiḍak āya kuṇu goḍak piccilā enavā. etakoṭa karmasthānaya navattalā āya sumaharinavā. onna oya krama deka karagena yanna ōnē.
이제 늘 한숨 쉬기에 익숙해집니다. bhāvanā를 얼마 동안 합니다. 하다 보면 검게 탄 것들이 쌓입니다. 쌓이면 지칩니다. 그러면 kammaṭṭhāna를 멈추고 한숨을 내쉽니다. 한숨을 내쉬면 몸이 다시 가벼워집니다. 그것이 지나가면 다시 kammaṭṭhāna를 떠올립니다. kammaṭṭhāna를 하다 보면 다시 썩은 무더기가 타면서 올라옵니다. 그러면 kammaṭṭhāna를 멈추고 다시 한숨을 내쉽니다. 이 두 가지 방식을 해 나가야 합니다.
eka digaṭama karmasthānaya væḍuvot æn̆gaṭa amāru venavā. mokada aparalavaya piṭakari næti nisā.
kammaṭṭhāna만 줄곧 닦으면 몸이 힘들어집니다. 찌꺼기를 내보내지 않았기 때문입니다.
eddak hōdalā edda vaturē dālā hiṭam kuṇu ṭikinavā vāgē kasāna dālā apul venavā. kuṇu peguvaṭa passē vaturaṭa dālā hōdanavā. āyē balanavā rēṭē tava kahaṭa tiyenavā. āyē rasāyana galā apullavā. hæbæyi kuṇu yannē nǣhæ kuṇu kobanavā vitarayi. muḷu hedda hæmatenama kuṇu goḍak vo. āya vatura sudu pirisidu vaturadalā āya hōdalā. hōdalā balanavā. kayiṭa velā kuṇu gihillā. kuṇu giyē hōdanakoṭa hæbæyi akulana koccara kuṇu hēdanna giyāt vaturaṭa dālā. yannē nǣ kuṇu. apul apalama hiṭiyat kuṇu yannē næhæ. kuṇu bōdha velā hiṭenavā vitarayi.
옷을 빨 때 옷을 물에 담가 두고, 때가 불도록 비누를 풀어 비벼 빱니다. 때가 불은 뒤에 물에 넣고 헹굽니다. 다시 보니 아직 얼룩이 있습니다. 다시 세제를 넣고 비빕니다. 그런데 때가 빠지는 것이 아니라 때가 불기만 합니다. 옷 전체에 때가 잔뜩 붙어 있습니다. 다시 깨끗한 물을 붓고 헹굽니다. 헹구고 보니 때가 빠졌습니다. 때는 헹굴 때 빠졌습니다. 비비기만 해서는 물에 넣고 아무리 비벼도 때가 빠지지 않습니다. 계속 비벼도 때는 빠지지 않고 불기만 합니다.
dæn heddak hōdana kramaya tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē upamāvaṭa gannē. menna mē kiliṭi heda upakramaya hōdalā pirisidu karagannavā vāgē mē kiliṭi mānasikatvaya upakramaya suddha karaganna oya kramayaṭa kiyalā pennavā.
이 옷 빠는 방식을 부처님께서 비유로 들어 가르치셨습니다. 더러운 옷을 방편으로 빨아 깨끗하게 하듯, 이 더러운 마음가짐도 그런 방편으로 깨끗하게 하라고 보여 주십니다.
dæn mēka varadda gattot apiṭa puḷuvan kamak nǣhæ ṭika karanna.
이것을 그르치면 우리는 이것을 해낼 수 없습니다.
ē nisā mēkedi bojjhaṁga tunak vaḍanna eka avasthāva tava avasthāvaka tava bojjhaṁga tunak vaḍanna bojjhaṁga taruma hayak tuna tuna parivartanaya karaga vaḍanna gilā penavā bhāvanāva væḍenna
그래서 여기서는 한때는 bojjhaṅga 셋을 키우고, 다른 때는 다른 bojjhaṅga 셋을 키웁니다. 일곱 bojjhaṅga 가운데 여섯을 셋씩 번갈아 키워야 bhāvanā가 자란다고 보여 줍니다.
sati sampajjhaṁgaya hæmalēma tiyāganna sihiyen inna hæmadēma sihiyen in̆dagena pin pavu ṭika tērum aragena væradi nokaḷa yutu tērum aragena ārya mārgaya anārya mārgaya tērum aragena ārya mārgaya anugamanaya kā nam sihiyen ivalama sihiyen inna sabja hæmēma tiyenna ōna. anna ratāyana tamayi dhamma viciyē sambujjhaṁgaya. anna karmasthānaya
sati sambojjhaṅga는 늘 지닙니다. 모든 일에 sati를 지니고, sati로 지내며 puñña와 pāpa를 알아보고, 하지 말아야 할 잘못을 알아보고, ariya의 길과 ariya 아닌 길을 알아보아 ariya의 길을 따른다면 늘 sati로 지내야 합니다. 그 세제가 바로 dhammavicaya sambojjhaṅga입니다. 그것이 kammaṭṭhāna입니다.
api gatta karmasthānaya tamayi vicakṣaṇa buddhiyen mē dharmaya sihi kirīma. dhamma vica sampajjannaṁ
우리가 잡은 kammaṭṭhāna는 날카로운 지혜로 이 dhamma를 떠올리는 것입니다. dhammavicaya sambojjhaṅga입니다.
ēka sihi karanakoṭa nirāmisa prītiya nægilā yanavā. alōbhaya nisā, advēśaya nisā, amōhaya nisā ekkō vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇaya nisā nirāmisa prītiya nægilenā anna prīti sambujgaya nægena
그것을 떠올리면 nirāmisa pīti가 일어납니다. alobha, adosa, amoha 때문에, 또는 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 성질 때문에 nirāmisa pīti가 일어납니다. pīti sambojjhaṅga가 일어나는 것입니다.
etendi utsāha vīrya naganavā. ē karagena yanna vīriya sambuññaṁgē kriyātmakayi.
그때 애씀과 viriya를 일으킵니다. 그것을 해 나가도록 viriya sambojjhaṅga가 움직입니다.
ē utsāhayen vīriyayen nirāmisa prītiyen karmasthānaya sihi karanakoṭa dhamma vicaya sambujjhaṁgayayi prīti sambujjhaṁgayayi vīriya sambujjhaṁgayayi kiyana mē bojjhaṁga tuḷa væḍenna paṭan ganna menna mēka tamayi kivvē rasāyana dālullana vahā samānayi kiyalā.
그 애씀과 viriya와 nirāmisa pīti로 kammaṭṭhāna를 떠올리면 dhammavicaya sambojjhaṅga, pīti sambojjhaṅga, viriya sambojjhaṅga라는 이 bojjhaṅga들이 자라기 시작합니다. 이것이 세제를 넣고 비비는 것과 같다고 한 것입니다.
onna oya velāvē kuṇu pogena velāva kuṇu ponavā misā kuṇu yannē nǣ. kuṇu yavanna ganna ōnē kābbōjjaṁga tunā.
그때가 때가 부는 때입니다. 때가 불 뿐 빠지지는 않습니다. 때를 빼려면 나머지 bojjhaṅga 셋을 잡아야 합니다.
īṭa passē mokada karannē? dæn æṭa vehedāpuhava dænenahama dæn karmasthānaya varaṇaya eka natara karalā. dæn ennē sæhælluva dæn væḍi velin sæhællu venna ōnē. anna sæhælluvaṭa hita tibama passa saddaya sampajjhaṁgaya
그 뒤에는 어떻게 합니까? 몸이 지친 것이 느껴지면 kammaṭṭhāna 닦기를 멈춥니다. 이제 가벼움이 옵니다. 이제 더 가벼워져야 합니다. 그 가벼움에 마음을 두면 passaddhi sambojjhaṅga입니다.
īṭa passē mokada karannē? samādhi sambōjjhaṁgaya . dæn samādhi suvayaṭa kayaṭa dænenavā suvaya anna ēkaṭa gatā samādhi sambanyatā sukhinavā samādhiyēti. ēkāgra bhāvayē tiyennē suvēdaya paṭan ganna.
그 뒤에는 어떻게 합니까? samādhi sambojjhaṅga입니다. 이제 몸에 samādhi의 sukha가 느껴집니다. 그래서 ‘sukhino cittaṃ samādhiyati’라고 합니다. 한곳에 모인 상태에서 sukha가 시작됩니다.
anna etakoṭa tamujjhaṁgaya tiyenavā. ā upēkṣā
그러면 upekkhā sambojjhaṅga가 있습니다.
ēkṣā kiyalā kiyannē mokakda kṣaya kirīmaṭama piṭapura vū nivana mul karagena hita pihiṭa vunā etana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
athærīma noyalma nidahas vīma koccara śānta praṇida mama ēkē pat vennē næ. ēkaṭa hita pihiṭavāganna. pihiṭavāgena mokada karannē?
내려놓음, 붙잡지 않음, 벗어남이 얼마나 평온하고 뛰어난가 하고 마음을 거기에 세웁니다. 세우고 나서 무엇을 합니까?
sæhællu bavaṭa pat karanna suyi suvayi kiyalā meccara kal gatta mulalān gatta sun kara hari sudusum harenavā. susum hæragena yana næ yanakoṭa mokada vennē? paḷin kaya sæhællu velā sæhælā pālagin uḍaṭa hiṭiyā vāgē purum podak vunā vagē tattvayaṭa pat velā ē niścala bhāvayaṭa pat velā athæriena vælīdiya midī gadiya mānasikatvaya hata piṭavāma kiyanavanna nam ituru sampōjannaṁgunē. dæn
가볍게 하려고, 그토록 오래 홀려서 sukha다 sukha다 하고 잡았던 것을 끊으며 한숨을 내쉽니다. 한숨을 내쉬어 가면 어떻게 됩니까? 몸이 가벼워져 바닥에서 떠오른 듯, 솜뭉치가 된 듯한 상태가 되고, 움직임 없는 상태에 이르러 내려놓고 붙잡지 않고 벗어나는 마음가짐이 됩니다. 이것이 나머지 bojjhaṅga들입니다.
kiyanavanna nam ituru sampōjannaṁgunē. dæn ōka vadāgena yanakoṭa āya ēken suvayak dæennē nætuva yanavā. īṭa ehā yanna bæruvē yanavā koccara hama vædunā dæn dænaganna ōnē. ara hedda kuṇu kuṇupa upan̆guvapuda hōdalā hōdalā ivarayi tava koccara hituvat kuṇē yanna næti vāgē tattvayaṭa pat vuṇā. dæn āyē balapuhama tava kæla tiyenavānam. ē vagē apē manasa dihā api īḷan̆gaṭa balanna ōnē. balapuhama pēnavā manasē tava magē kāgahaṭa dvēśa kahaṭa ivara velā næha. tava upak lēsa tiyenavā. eham dæn mokada karannē?
이것을 닦아 가다 보면 다시 거기서 sukha가 느껴지지 않게 됩니다. 더 나아갈 수 없게 됩니다. 이제 얼마나 되었는지 알아야 합니다. 그 옷의 때를 불려 헹구고 헹궈서 더 이상 때가 빠지지 않는 상태가 되었습니다. 다시 보니 아직 얼룩이 있다면 — 그와 같이 우리는 다음으로 마음을 보아야 합니다. 보면 마음에 아직 rāga의 얼룩, dosa의 얼룩이 끝나지 않았음이 보입니다. 아직 upakkilesa가 있습니다.
upak lēsa tiyenavā. eham dæn mokada karannē? āya puruṇu pabavanna ōnē āya rasaya nidā āya gannavā karmasthānaya. karmasthānayē āya vanna podunē ara issellā oyāgēma kuṇugoḍak pan̆ga karalā ayiharayak ara behedagat tiyenavā. ē nisā āyasaharak payinavā issellā vidiyaṭa karmasthāna navattalā ara sudusum harinna sæhællīma. oya krama deka hariyaṭa danna kenāṭa mē bhāvanāvē vipula tatvayaṭa patvenna puḷuvan bæri kenāṭa bǣha kiyanavā.
그러면 어떻게 합니까? 다시 때를 불려야 합니다. 다시 세제를 넣듯 kammaṭṭhāna를 잡습니다. kammaṭṭhāna를 다시 하면, 앞서 썩은 무더기 일부를 태웠지만 남은 찌꺼기가 있기에 다시 지침이 옵니다. 그러면 앞서처럼 kammaṭṭhāna를 멈추고 한숨을 내쉬어 가볍게 합니다. 이 두 방식을 제대로 아는 사람은 이 bhāvanā에서 크게 자라날 수 있고, 모르는 사람은 할 수 없다고 합니다.
ōka pelā tamayi kiyannē gnānavantayā eyaṭa misak dr̥ṣpragnāṭa ānāpāna satiyak nokiyama kivvē onna ōka mōḍayaṭa mēka tērum ganna bæ. tamangē tattvaya tamanṭa nuvaṇin tērum ganna puḷuvan gnānavantayaṭa vitarayi mē krama deka tērum aragena eken kramaya kara kara vaḍanna puḷuvan. ōka vaḍanna bæri kenāṭa mē bhāvanāva pratiphala ganna bæ.
경전에 그렇게 나와 있습니다. ānāpānasati는 지혜로운 이를 위한 것이지 어리석은 이를 위한 것이 아니라고 한 것이 바로 이것입니다. 어리석은 이는 이것을 알아듣지 못합니다. 자기 처지를 지혜로 알아보는 지혜로운 이만이 이 두 방식을 알아 번갈아 하며 키울 수 있습니다. 그것을 키우지 못하는 사람은 이 bhāvanā의 열매를 얻지 못합니다.
mē budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mōha caritāṭa ānāpāna satiyaṭa nogiya. mōha caritāyaṭa ōka karanna bæ. eyāṭa bohoma amāraganna mēka pragnāvantayāṭa bohoma dēśa kramayak ikmen karaganna puḷuvan.
부처님께서는 moha carita에게는 ānāpānasati가 맞지 않다고 가르치십니다. moha carita는 이것을 할 수 없습니다. 그에게는 몹시 어렵지만 지혜로운 이에게는 빨리 해낼 수 있는 방법입니다.
eyāṭa ubatō vimuktama læbenavā. dhyānaṭat læbenavā mārgaphalat læbenavā. depættama pūrṇa venavā.
그는 ubhatovimutti를 얻습니다. jhāna도 얻고 magga-phala도 얻습니다. 두 쪽이 다 온전해집니다.
itin budurajāṇan vahansē hetak upamā karalā pelā tiyenavā saṁkaḍuvē mē sattaran vala malakaṭa hari næhæ юм. hæla hæralā suddha sattan væḍaṭa upinna sattan hadāgannē kohomada? mē upamā deka pelā tiyenavā.
부처님께서는 경전에서 또 하나의 비유를 들어 보여 주셨습니다. 불순물이 섞인 금을 어떻게 일에 쓸 만한 순금으로 만드는가. 이 비유가 경전에 나와 있습니다.
bora sattaram aragena kamkaruvā damanavā kōviṭa dak raṁkaru ēka damalā. uṇu venna gini dālā pivinavā. gini pinakoṭa rattan uṇu venavā. hæbæyi rakaruvā dakṣanā eyā rattan uṇu karalā uṇu karalā antimaṭa uṇu karama innē næha. ehema karanna giyama mē rattaṭan piccilā yanavā. adhika vidiyaṭa uṇu velā. ēni ē nisā uṇu venna maṭṭamaṭa eyā uṇuṇu karagannavā.
금장이가 불순한 금을 가져다 도가니에 넣습니다. 녹도록 불을 지펴 붑니다. 불을 불면 금이 녹습니다. 하지만 솜씨 좋은 금장이는 계속 녹이고 녹여 끝까지 녹이지 않습니다. 그렇게 하면 금이 지나치게 녹아 타 버립니다. 그래서 알맞게 녹을 만큼만 녹입니다.
eyā dænagannavā mē maṭṭamaṭa uṇu vunāma tamayi mēkē tiyena ara kahaṭa pællam ætulē tibicca apada ravvē anik mē bāhira tibicca lōha varga okkoma piccara at venna.
그는 이만큼 녹으면 안에 있던 얼룩과 찌꺼기, 바깥에 붙은 다른 쇠붙이가 다 타서 떨어져 나간다는 것을 압니다.
mēṭa vaḍāt kaḷot tiyataranut piccenavā. rataraman piccana kamuṇu karannē nǣha kiyalā ædanna. dækkot ehema væḍi vena bava saratarāṭa praśna væḍi vena bava dækkot vatura poḍḍak gahana.
이보다 더하면 금까지 탑니다. 금이 탈 때까지 녹이지 않습니다. 지나쳐서 금에 탈이 커지는 것이 보이면 물을 조금 뿌립니다.
gini pibamin nǣhæ ē velāvaṭa etakoṭa dakinavā kattanam āyasarayak tibicca padamatāva āyusarayak pivinavā āyē gahanna padama enna. væḍi vunot ayagē vaturiyak gahanavā. mē vidihaṭa praśnaya væḍi vunot vatura gahamin aḍunot gini bipimin velāvē ilāvaṭa padama balamin hadāganna kaṁkaruvaṭa niyama vidihaya rattanam padamaṭa hadāganna hækiyāva læbenavā. oya kramaya danna næti saṁkaruvekuṭa padamaṭa avaśya ratanā hadāganna bæha kiyalā pennavā. mēka upamā karā mē yōgiyat.
그때는 불을 불지 않습니다. 그러고는 알맞은지 봅니다. 다시 알맞아지도록 불을 붑니다. 지나치면 다시 물을 뿌립니다. 이렇게 탈이 커지면 물을 뿌리고 모자라면 불을 불며 때때로 알맞은지 살펴 가는 금장이는 금을 제대로 알맞게 만들 수 있습니다. 그 방법을 모르는 금장이는 필요한 대로 금을 만들 수 없다고 보여 줍니다. 이것을 yogī에 빗댄 것입니다.
yōgiyāt mē vidiṭa svarṇamaya hita. svarṇamaya murutāvayaṭa pat karaganna nam kiliṭi hita menna mē upakramalin suddha karaganna ōna kiyalā pennavā. anna upakramaya pirisidu karana kramaya.
yogī도 이처럼 마음을 금처럼 순수하게 만들려면 더러운 마음을 이런 방편으로 깨끗하게 해야 한다고 보여 줍니다. 그것이 방편, 깨끗하게 하는 방식입니다.
karmasthānaya vaḍamin hiṭiyot sīmā ikmavā yanavā. veheṭa væḍi venavā. ē velāvaṭa hariyaṭa velāva dænagena ēka navattalā. diyinavā vāgē ara samādhi upēkṣā mē kiyana mē sambujjhaṁga vaḍanna ōnē. samādhi sambujjhaṁgayayi passaddhi sambujjhaṁgayayi samāja saṁbōjgayayi upēkṣā sambujjhaṁgayayi. ē ṭika balanna ōnē. ēkama vaḍāgena enakoṭa hita ēkē hiṭinavā. namut dharmāvabōdhayaṭa āyusarayak bayi.
kammaṭṭhāna를 계속 닦기만 하면 한계를 넘어섭니다. 지침이 커집니다. 그때 알맞은 때를 알아 그것을 멈추고, 물을 뿌리듯 samādhi와 upekkhā 같은 sambojjhaṅga를 키워야 합니다. samādhi sambojjhaṅga, passaddhi sambojjhaṅga, upekkhā sambojjhaṅga, 그것들을 살펴야 합니다. 그것을 키워 가면 마음이 거기 머뭅니다. 하지만 dhamma의 깨달음을 위해서는 다시 한 번 돌아가야 합니다.
dharmaya sihi karanna paṭan gannavā āyusarayak. dhammacca samujjhaṁgayayi prīti sambujjhaṁgayayi, viriya sambujjhaṁgayayi araganna. etakoṭa ēkenma lægiluvahama dharmaya tuḷin væḍilā idilā ara visa piṭa karalā āyē suddha karanna velāvak kiyalā. āyet bahinavā ara samādhi sambujjhaṁgayayi, upēkṣā sambujjhaṁgayayi ē pasati sambujjhaṁgayayi. ē tunṭa bahinavā. īṭa passē padama balanavā. dæn ha
다시 한 번 dhamma를 떠올리기 시작합니다. dhammavicaya sambojjhaṅga, pīti sambojjhaṅga, viriya sambojjhaṅga를 잡습니다. 그것으로 깊이 들어가 dhamma를 통해 자라나 있다가 독을 내보내고 다시 깨끗하게 할 때가 되면, 다시 samādhi sambojjhaṅga, upekkhā sambojjhaṅga, passaddhi sambojjhaṅga, 그 셋으로 내려갑니다.
tunṭa bahinavā. īṭa passē padama balanavā. dæn ha kohomada? anna hitē satya vimasanavā. sattaran vana satya kohomada bæruvāva oya krama tuna kriyātmakamen anukīravin yanna puḷuvan gnānavantayāṭa mē bhāvanāvē prayōjanaya ganna puḷuvan.
그 뒤에 알맞은지 봅니다. 이제 어떤가? 마음의 참을 살핍니다. 금의 참이 어떤가 살피듯이. 이 방식들을 차례로 움직여 따라갈 수 있는 지혜로운 이는 이 bhāvanā의 이로움을 얻을 수 있습니다.
oya kramaya athæralā tamayi ada kisi deneka kiyannē næha satta bojjhaṁga vaḍana kramen bhāvanāva vaḍanakoṭa satta bojjhaṁga haturavanna ōna kramayen mama dannē næha kohē kiyā denavada kiyalā. oya bhāvanā pantiyaka ekakavat ohoma kramayak ugannanavada dannē nǣ.
이 방식을 버려 두어서 오늘날 아무도 말하지 않습니다. 일곱 bojjhaṅga의 방식으로 bhāvanā를 닦을 때 일곱 bojjhaṅga를 번갈아 써야 한다는 것을 어디서 가르치는지 나는 모릅니다. 어느 bhāvanā 교실에서든 그런 방식을 가르치는지 모르겠습니다.
eka ekkenā kiyanavā. oya bhāvanāva karagena yanna mē pratiphalaya læbenavā. ohoma karagena yanna kiyanavā misak. kaḷa yutu ākāraya budurajāṇan vahansē meccara pæhædiliva dēśanā karalā tibuṇā. mē satta bojjhaṁga sama vaḍana ākāraya pæhædili karalama tiyenavā mē bhāvanāvak karana ehema karanna kiyalā.
저마다 말합니다. ‘이 bhāvanā를 해 나가면 이런 열매를 얻는다, 그렇게 계속해 나가라’고만 합니다. 그런데 해야 할 방식을 부처님께서는 이토록 분명하게 가르쳐 두셨습니다. 일곱 bojjhaṅga를 키우는 방식을 밝혀 두시고, bhāvanā를 할 때 그렇게 하라고 하셨습니다.
namut ē kramayavat dannē næhæ. po bojjhaṁga kiyannē monavada dannet næ. in kohomada hari magak araganna
하지만 그 방식조차 모릅니다. bojjhaṅga가 무엇인지도 모릅니다. 그러니 어떻게 바른 길을 잡겠습니까?
in mēvā ahalā kramaya dænagena tama taman atdækīm sahitava vaḍalā praguṇa karaganna ōnē. mēvā eka ekkenāgē manasaṭa kāvattanna bæ. manā nuvanayin vimasalā tērum maradigen taman vaḍanakoṭama tamanṭa oya tattvayan atdakinna ōnē.
그러니 이것을 듣고 방식을 알아, 저마다 스스로 겪으며 닦아 익혀야 합니다. 이것은 남의 마음에 넣어 줄 수 없습니다. 지혜로 잘 살펴 이해하며 스스로 닦을 때 그 상태들을 스스로 겪어야 합니다.
dæn mē karmasthānaya vaḍāgena enakoṭa maṭa mehema vi vehetak enavā. dæn mē papuvaṭa mehema vihata enavā. mē oluva pætta hiravā. puva pættē pættak hiravā. konੋਂ dēdē pættak hira venavā. maṭa mehema dænenavā amuttā. husma kanna hari amāru gatiyak vāgēnavā. ā dæn ehenam karmasthānaya varapaka navattalā dæn sæhæḷuvaṭa yanna ōnē. anna sudusum harimin etanin tiyannavā.
kammaṭṭhāna를 닦아 가다 보면 ‘이런 지침이 온다, 가슴에 이런 답답함이 온다, 머리 쪽이 조인다, 한쪽이 조인다, 이상한 느낌이 든다, 숨쉬기가 몹시 힘든 것 같다’ 합니다. 아, 그렇다면 이제 kammaṭṭhāna 닦기를 멈추고 가벼움으로 가야 합니다. 한숨을 내쉬며 거기서 풀어 줍니다.
oya kramaya dænaganna ōnē. ekin ekaṭa maruva maruvaṭa karanna ōnē. suddha vunāṭa passē susum harida ekak nǣha.
이 방식을 알아야 합니다. 하나씩 번갈아 해야 합니다. 깨끗해진 뒤에는 한숨 쉴 일이 없습니다.
etakoṭa dæenavā maṭa husma ganna ōnē næhæ. husmayan avastāvayaknē. ēram husma navatinavā.
그러면 ‘나는 숨을 쉴 필요가 없다’고 느낍니다. 숨은 필요에 따른 것이니까요. 그러면 숨이 멈춥니다.
issellā bhayā sidenavā. næ husma ganna nætuva ti mærīda dannē næha kiyalā. atdækīmaknama labanavā. ehema ekak nemeyi. husma avaśya næti sayi gannē nættē kiyalā.
처음에는 두려움이 생깁니다. 숨을 쉬지 않으면 죽지 않을까 싶어서요. 그런 겪음을 합니다. 그런 것이 아닙니다. 숨이 필요 없기 때문에 쉬지 않는 것입니다.
īṭa passē pæya kālenakam husma ganna nætuva yanavā. ōnema næ. āyi antaṁ ekak dekak væṭennē. ohomat avasthā enavā. catura dhyānayaṭa hariyaṭa pihiṭiyaṭa passē praguṇa vunāṭa passē pæhæ caturatta dhyānayaṭa pæya husma buddha ōka ōna. husma væṭennē nemanē. itin anna ē vagē ēka tamama atdakinna ōnē.
그 뒤에는 한 시간이 지나도록 숨을 쉬지 않고 지나갑니다. 필요가 없습니다. 그러다 한두 번 숨이 떨어집니다. 그런 때도 옵니다. 네 번째 jhāna에 제대로 머물고 익숙해진 뒤에는 네 번째 jhāna에서 한 시간 동안 숨이 필요 없습니다. 숨이 떨어지지 않습니다. 그런 것을 스스로 겪어야 합니다.
etanṭa suddha karaganna kramayen suddha karaganna ōnē. oya kramaya tamayi suddha karana kramaya. sasānaya dānavāla akula venavā hōdanavā. sasānaya dālā venavā hōdanavā. oya gatta kramaya vāgēma bojjhaṁga dharma tunen tuna oya dē dæka vanna bæ. ēka balāgena yanakoṭa tamayi enda enna amāru vaḍilā sakas velā ennē.
거기까지 방식대로 깨끗하게 해야 합니다. 이 방식이 깨끗하게 하는 방식입니다. 비누를 넣고 비비고 헹굽니다. 비누를 넣어 비비고 헹굽니다. 그 방식처럼 bojjhaṅga dhamma를 셋씩 번갈아 씁니다. 그것을 살피며 가면 힘들게나마 자라고 갖추어져 옵니다.
ōkē dænagattā nam ē kramayaṭa purudu karaganna puḷuvan. ē vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇa tiyennē budu guṇa, daham guṇa, san̆gaguṇat oya guṇa enavā. etakoṭa ē vagēma vidarśanātmaka guṇaya tuḷin baṇa ahalā issellā tērum gattaṭa passē apiṭa tīraṇayak venavā. mokakda tīraṇaya? maṭat mē siyalu lōka satvayaṭat.
이것을 알았다면 그 방식으로 익힐 수 있습니다. vītarāga, vītadosa, vītamoha의 성질이 있는 것은 buddha의 덕, dhamma의 덕, saṅgha의 덕이며, 그런 덕들이 옵니다. 또 vipassanā의 성질을 통해 먼저 법문을 듣고 이해한 뒤에 우리에게 하나의 결심이 섭니다. 무슨 결심입니까? 나에게도, 이 모든 세상 중생에게도,
satara apā dukin nidahas vīma labana niduk vīmat kāma rōgayen ma vidana nirōgī vīmak ē vagēma mānasika ahanayangen midilā labannā vū samādhiya labana suvapat vīmak siyaluma chanda rāgayangen nidahas velā labana hadākālika siyalu duk kæravala karannā vū ara kiyana supita taraka kiyannā vū nivani labannā vū suvaya oya yana mārgaya hærenna oya phalaya hærenna tavat sænasum magak maṭat nǣha lōkayāṭat
네 apāya의 dukkha에서 풀려나 얻는 dukkha 없음, kāma의 병에서 벗어나 얻는 병 없음, 마음의 불편에서 벗어나 얻는 samādhi의 행복, 모든 chandarāga에서 풀려나 영원히 모든 dukkha를 끝내는 sukhitattā라는 nibbāna의 sukha — 이 길과 이 열매 말고는 나에게도 세상에도 다른 평온의 길이 없다는 것입니다.
ehenam metan paṭan mama lōkayāṭa pævitak ætanam koyien ehæra patā vaṭinādiyak maṭa ætta venna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē kāraṇaya hitaṭa enna ōnē. oya kāraṇaya hitaṭayi vidiṭa henavā oya bhāvanāva vaḍanna vaḍāgena uru purudu karaganna ōnē. etakoṭa vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇaya oya karmasthānayē tiyenavā.
이 점이 마음에 와야 합니다. 이 점을 마음에 두고 bhāvanā를 닦고 익혀야 합니다. 그러면 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 성질이 그 kammaṭṭhāna에 있습니다.
mulin daham ahalā tērum gatta nisā api nigamanayaṭa bæhælā innavā dæn. mē lōkē maṭa hon̆dayi kiyalā allanna ekama tænakkavat nigamanaya karanna tænak næha.
처음에 dhamma를 듣고 이해했기 때문에 우리는 이제 결론에 이르러 있습니다. 이 세상에 내가 좋다고 붙잡을 곳은 단 한 군데도 없다고.
kavadā hari lōkayayi kiyana mē lōkaya mē lōkaya kivvat, bam̆bala kivvat kāma rūpa rūpa tun lōkaya kivvat. ēvaya chanda rāgaya athærīmen midīmen novælmin. ē siyalu lōkayangē midīmē labana vimuktiya hærennada? maṭat lōkaya arat tavat suvayak nǣha kiyana. menna mē tīraṇaya anicca
어떤 세상이든 — 이 세상이라 하든, brahmā 세상이라 하든, kāma, rūpa, arūpa 세 세상이라 하든 — 그것들에 대한 chandarāga를 내려놓고 벗어나고 붙잡지 않아, 그 모든 세상에서 벗어나 얻는 vimutti 말고는 나에게도 세상에도 다른 sukha가 없다는 것입니다.
suvayak nǣha kiyana. menna mē tīraṇaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya gæna dækalā. otanṭa āpu kenāṭa tava pārak
이 결심은 세상을 anicca, dukkha, anatta로 보고서 내린 것입니다.
gæna dækalā. otanṭa āpu kenāṭa tava pārak kivvat labanna mē ṭika.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē nisā eyā iharaṭa nigamanayak pahilā. ehenam māt lōkayat patviya yuttē yamakaṭada magē pætumat magē balāporottuvat ēkayi. ē pæen ē balāporottuven nittava kaṭayutu karagena sihi karana kenāṭa dharmayō dharmayō pavatvanavā arandi yana nivana karā apiṭa karanna deyak næha.
그래서 그는 굳은 결론에 이르렀습니다. 그렇다면 나와 세상이 이르러야 할 곳은 바로 그것이며, 나의 바람과 나의 기대도 그것이라고. 그 바람과 기대로 늘 살아가며 떠올리는 사람에게는 dhamma가 dhamma를 nibbāna로 이끌어 갑니다. 우리가 할 일은 없습니다.
nirvāṇa parasaraṭa yāma san̆dahā dharmayōma dharmayō pavatvayi kiyana tænaṭa væṭenavā. ē nisā apiṭa tiyennē anukūlava karmasthānaya āsēvita bhāvitīkr̥tana æsuru kirīma bhāvitā kirīma bohō koṭa æsuru kirīma kiyana krama tuna dien dina praguṇa kara gænīma.
nibbāna로 가기 위해 dhamma가 스스로 dhamma를 이끌어 가는 자리에 이릅니다. 그러니 우리에게 남은 것은 그에 맞게 kammaṭṭhāna를 ‘āsevitā bhāvitā bahulīkatā’, 가까이하고 닦고 거듭 가까이하는 세 가지로 날마다 익혀 가는 것입니다.
mē ṭika praguṇa karagannaṭa vædagat hariyak venavā.
이것을 익혀 가면 중요한 일이 일어납니다.
api dakinna ætimayi apē manasē venavā. æhen rūpayak balalā api ælīmak hō gæṭīmak æti karagannavā. mānasikatvayak udā karaganna. kanen śabdayak ahalā ælīmak gæṭīmak hō sahita mānasikatvayak udā karanavā. nāsayen gandhayak aran, diven rasayak aran, kayen pahasak aran ēkaṭa ælīmak gæṭīmak æti karagannā. samahara velāṭa ēvā nisā eka hatakin pata venavā. noyek kāra baya næti gænu æti karaganna. mē æti karana æti karana mohotak pāsā eka deyak venavā.
우리 마음에서 일어나는 일을 보아야 합니다. 눈으로 rūpa를 보고 우리는 들러붙음이나 부딪힘을 일으킵니다. 하나의 마음가짐을 일으킵니다. 귀로 소리를 듣고 들러붙음이나 부딪힘이 깃든 마음가짐을 일으킵니다. 코로 냄새를, 혀로 맛을, 몸으로 닿음을 받고 거기에 들러붙음이나 부딪힘을 일으킵니다. 어떤 때는 그것들 때문에 괴로움에 빠집니다. 갖가지 두려움과 걱정을 일으킵니다. 이렇게 일으키는 순간마다 한 가지 일이 일어납니다.
api karana hæma hitivilli kriyāvadan gonnakoṭa ektaraha kiraṇa śaktiyak. api ara issellā kivvē bhava karma śaktiya kiyalā kivvē. onna oya śaktiya viśēṣayak gæbvelā apē manō talayaka pihiṭanavā.
우리가 하는 모든 생각과 행위가 쌓일 때마다 어떤 빛의 힘이 생깁니다. 앞서 bhava kamma의 힘이라고 말한 것입니다. 바로 그 특별한 힘이 담겨 우리 마음의 한 층에 자리 잡습니다.
menna mē manō talayē pihiṭapu. menna mē śakti viśēṣa tamayi. nævatat apiṭa manasaṭa aramuṇu venna āpahu vennē.
이 마음의 층에 자리 잡은 바로 이 특별한 힘들이 다시 우리 마음의 대상이 되어 돌아옵니다.
menna mē aramuṇu velā enakoṭa mokada vennē? ēvaya yamak gælada aramuṇu venakoṭa ē gatiyat ekkayi gæbvelā matu velā ennē.
이것들이 대상이 되어 올 때 어떻게 됩니까? 무언가의 대상이 될 때 그 성질을 담은 채로 떠오릅니다.
ē nisā bhāvanā karanna paṭan gannanakoṭa ektara avasthāvakadī. onna oya api gæp karalā gæp karalā ara mē kiraṇa daharāval apē manasaṭa væṭahenna pēnna paṭan gannā avasthāvak enavā. dænenna paṭan gannavā.
그래서 bhāvanā를 시작하면 어느 때인가, 우리가 담아 두고 담아 둔 그 빛줄기들이 우리 마음에 드러나 보이기 시작하는 때가 옵니다. 느껴지기 시작합니다.
menna mē dænenakoṭa mēvā pihiṭevvē yam ākārayaṭa ēvā rūpakārayaṭa pat velāt apē manasen apiṭa dænīmaṭa pat venavā. manasaṭa dænenna paṭan gannē.
이것이 느껴질 때, 자리 잡은 방식대로 모양을 띠고 우리 마음에 느껴집니다. 마음에 느껴지기 시작합니다.
an̆duru valāpala vaśayen dænenna paṭan gannā. yakṣa gati tibuṇa nam yakṣayō vāgē dæninna paṭan gannavā. prēta gatiyen nam ara mē ara haṭagatta ara valāpalaṭa vagē an̆dura paṭalā haṭagattē. ēvā prēta rūpayangen diśu venna paṭan gannavā. eka eka kāmayangen nam īṭa anukūla kāmayangen dissenna paṭan gannā. ælīmaṭa, gæṭīmaṭa, mulāvaṭa anuva disvenna ēvā enakoṭa apē manasa kamanna paṭan gannavā.
어두운 구름처럼 느껴지기 시작합니다. yakkha의 성질이 있었다면 yakkha처럼 느껴지기 시작합니다. peta의 성질이라면 생겨난 그 구름 같은 어둠의 막이 peta의 모습으로 보이기 시작합니다. 갖가지 kāma라면 그에 맞는 kāma의 모습으로 보이기 시작합니다. 들러붙음, 부딪힘, 홀림에 따라 그것들이 나타나면 우리 마음이 흔들리기 시작합니다.
hæbæyi ēvaṭa mella vennē nætuva api dænaganna ōnē ē velāvēdī. meban̆du dēṭa meban̆du deyak mama yaḷi nipada viya yutuyi. mē kaḷu andhakāra paṭalā kæpilā yanakam. maṭa manasaṭa vikṣittabhāvaya æti karavanavā misā. ara an̆duru paṭala valin gilak dena aramuṇa baya æti karavā. rāgaya æti karavā. tarahāva æti karavā. asāhanakāritvaya æti karavā. mē nānā prakāra vikr̥tiya æti karā.
하지만 그것들에 휘둘리지 말고 그때 알아야 합니다. 이런 것에는 이런 것을 다시 일으켜야 한다, 이 검고 어두운 막이 잘려 나갈 때까지. 그것들은 마음을 어지럽힐 뿐입니다. 어두운 막에서 오는 대상은 두려움을 일으키고, rāga를 일으키고, 성냄을 일으키고, 불편을 일으킵니다. 이런 갖가지 비틀림을 일으킵니다.
mē velāvēdī apiva mæḍa pavatvānna mahansi vena deyak api ēka hētu phalaya dakinna ōnē. ehema tamayi pēnnē. eka eka ākārayen pēnavā. pālanaya ē apiṭa pālanaya karanna bæhæ. ēka hētu phalaya dakinna ōnē. hētu nirōdha kaḷa phalaya nǣha kiyalā dakinna ōnē. ehenam ē an̆duru hētu nirōdha karanna ōna. dīptimat hētuvak nibadavanna ōnē. vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī mānasikatvaya tuḷin goḍanaganna goḍanaganna kiyana sudu kiraṇada harahā ēvā hari śāntayi praṇītayi.
이때 우리를 누르려고 애쓰는 것이 있으니, 우리는 그 hetu-phala를 보아야 합니다. 그렇게 보이는 것입니다. 갖가지 모습으로 보입니다. 다스리려 해도 우리는 다스릴 수 없습니다. hetu-phala를 보아야 합니다. hetu가 사라지면 phala가 없다는 것을 보아야 합니다. 그러니 그 어두운 까닭을 멈추어야 합니다. 환한 까닭을 일으켜야 합니다. vītarāga, vītadosa, vītamoha의 마음가짐으로 세우는 흰 빛줄기, 그것들은 아주 평온하고 뛰어납니다.
ara vagē baya gannannē nǣ. kampā nǣ. rāga, dvēśa, ælīm, gæṭīm æti karannē næha. ē an̆duru paṭala ēven kapanna paṭan gā. oya an̆duru paṭala nānā prakārayen apē haṭagannavā.
그것들처럼 두려움을 주지 않습니다. 흔들림이 없습니다. rāga, dosa, 들러붙음, 부딪힘을 일으키지 않습니다. 그것들로 그 어두운 막을 잘라 내기 시작합니다. 그 어두운 막은 우리에게 갖가지로 생겨납니다.
ekak apiṭa vipāka vaśayen anika api situvili vaśayen niṣpādanaya karapuvā. anika tamayi yamkisi pudgalaya kana vina koḍi vina karīm, bandhana kirīma, æsvāha kaṭahōvā vahā ādī vaśayen piṭa karana ēva væyagalā. oya hæma ekēkinma ædilā paṭala bæn̆denavā. oya nīca bandhana nīja kula bandhana ādivasayen karana ēvā halā ēka ekkanā karana sāpa karana ēvā tiyenavanē. ē vaya næuttuva ēka irama enavā.
하나는 우리에게 vipāka로 오는 것, 또 하나는 우리가 생각으로 만든 것, 또 하나는 어떤 사람이 해치려고 거는 kodivina, 묶는 주술, 나쁜 눈길, 나쁜 입말 같은 것으로 보내는 것입니다. 그 하나하나에서 끌려와 막이 묶입니다. 천한 묶음, 낮은 집안의 묶음 같은 것을 걸고, 사람들이 퍼붓는 저주 같은 것이 있지요. 그런 것들도 옵니다.
ōvat ara vagēma pēnna paṭan gannā. hæbæyi mē siyalla jayaganna ekama dē tamayi vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī karmasthānayen nægena śaktiya.
그것들도 앞서와 같이 보이기 시작합니다. 하지만 이 모든 것을 이기는 단 하나는 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 kammaṭṭhāna에서 일어나는 힘입니다.
oya śaktiya deveni karanna maitrī śaktiyat ekka ganna. ē śaktiya deveni karanna samat laukika śaktiyak nǣha kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. ehenam anit siyaluma śakti kapāganna ōnam. bandhana kapādanna ōna. āya kaṭṭāḍi hoyanna yanna ōna monavada ōnē. oya karmasthānayē dhairya aragena vaḍāgena vaḍāgena yanna ōna.
그 힘에 mettā의 힘을 함께 잡으십시오. 그 힘을 이길 세간의 힘은 없다고 부처님께서 가르치셨습니다. 그러니 다른 모든 힘을 잘라 내고 묶음을 끊어야 합니다. 굿하는 이를 찾아갈 필요가 무엇이 있겠습니까. 그 kammaṭṭhāna에 용기를 내어 닦고 또 닦아 나아가야 합니다.
api karannē loku saṭanak. māra pākṣika balavēga ēgollangē viruddhatāvayak enavā. ēvat. ēvā siyallama bidagena yanna ændā. api mē karmasthānaya vaḍā. kāṭavat kiyalā pirisanak ganna bæha.
우리는 큰 싸움을 하고 있습니다. māra 편의 세력이 맞서 옵니다. 그것들도요. 그 모든 것을 깨뜨리며 나아가야 합니다. 이 kammaṭṭhāna를 닦으며. 누구에게 기대어 의지처를 얻을 수는 없습니다.
api manasa uddha karaganna ōnē apimayi. tumgiccaṁ ātappaṁ akkātā tathāgatā kivvē ōkayi. um̆balāgē tarpanaya um̆balāma karagata yutu. tathāgatayan vahansēlā etara karanna bæhæ kivvē onna ōka.
우리 마음은 우리 스스로 끌어올려야 합니다. ‘tumhehi kiccaṃ ātappaṃ akkhātāro tathāgatā’라고 한 것이 이것입니다. 너희가 건너는 일은 너희 스스로 해야 한다. tathāgata는 건네줄 수 없다고 한 것이 바로 이것입니다.
itin apima dænaganna ōnē karmasthānaya vallā valā kāgāvak piḷisaraṇak aragena bæhæ. apiṭa ekama piḷisaraṇak tiyenavā budurajāṇan vahansēṭa gaurava karanavā æpa mokada mē hētuva unvahansē apiṭa mē dharma kramaya dunna nēda. mahā saṁgharatnayaṭa garu karanavā. ē dharma kramaya nirupadivaṭa genak dunnē nisā ekak. ē dharmayaṭa garu karanavā. apiṭa tiyena ekama gælavīmē dharmaya nekayi. oya nisā tivitarat nēṭa garu karamin namaskāra pūrvakava piḷisaraṇa apima goḍanagāgena oya vidihaṭa madenna ōnē.
그러니 우리 스스로 알아야 합니다. kammaṭṭhāna를 닦으며 누군가를 의지처로 잡을 수는 없습니다. 우리에게 의지처는 하나입니다. 부처님을 공경하는 까닭은 그분이 우리에게 이 dhamma의 방식을 주셨기 때문입니다. 큰 saṅgha를 공경하는 것은 그 dhamma의 방식을 흠 없이 이어 주었기 때문입니다. 그 dhamma를 공경합니다. 그것이 우리를 건지는 단 하나의 dhamma이기 때문입니다. 그러니 세 보배를 공경하고 예경하며 의지처를 우리 스스로 세워 그렇게 벗어나야 합니다.
budun piḷisaraṇa vunē ē mārgaya kiyā dīmē. ēkaṭa avaśya ādhāraya sæpa vīmē. saṁghayā piḷisaraṇa vuṇē ē maga labāganna apiṭa maga pahatuva sarasalā dūta mehavara karalā dīmē. dharmaya pirisaraṇa vennē anugamanaya karalā apē midīmaṭa ē hētu vena nisā.
buddha가 의지처가 된 것은 그 길을 가르쳐 주시고 필요한 도움을 주셨기 때문입니다. saṅgha가 의지처가 된 것은 우리가 그 길을 얻도록 길을 닦고 꾸며 전해 주었기 때문입니다. dhamma가 의지처가 되는 것은 그것을 따르면 우리가 벗어나는 까닭이 되기 때문입니다.
tava mē lōkē inna kisima satva pudgalayek aṭuva bēranna læhælā næhæ. bēranna kenekuṭa bæhæ. tama taman taman bērenna ōna. oya piḷisaraṇa vidihaṭa karagena ōkē dænagena tamangē maga taman vadāgena ē karmasthānaya vaḍanna ōnē.
이 세상의 어떤 중생이나 사람도 우리를 건지려고 준비되어 있지 않습니다. 누구도 건져 줄 수 없습니다. 저마다 스스로 건너야 합니다. 그렇게 의지처를 삼고 이것을 알아, 자기 길을 스스로 닦으며 그 kammaṭṭhāna를 키워야 합니다.
anna vaḍanakoṭa oya tattvaya matuvelā sakas velā enavā. dæn oya karmasthānaya api ṭika velāvak satgāyanā karamu ara vidihaṭa praguṇa karaganna.
닦아 가면 그 상태가 떠올라 갖추어져 옵니다. 이제 그 kammaṭṭhāna를 그렇게 익히도록 잠시 함께 소리 내어 외워 봅시다.