loka 풀이와 saṃsāra의 빚, Kālāma sutta
ලෝක විග්රහය, සසර ණය, අනන්ත බුදු ගුණ, කාලාම සූත්රය, නීතාර්ථ - නෙය්යාර්ථ, සතර සතිපට්ඨානය
siyalu satvayō yannē siyalu lōkaya yanna pæhædili karanna. ema lōka piḷiban̆dava vistarayak illā siṭinavā.
'모든 satta', '모든 loka'라는 것을 설명해 주십시오. 그 loka들에 대한 설명을 청합니다.
siyalu lōka siyalu satvayō kiyana vacana kiyanavā nam mēka hon̆daṭa tērum araganna ōna deyak.
'모든 loka, 모든 satta'라는 말을 한다면, 이것은 잘 알아 두어야 할 것입니다.
siyalu lōka monavada? siyalu satvayō monavada kiyana lōka nānā prakārayen mē budu dahama tuḷa vigraha venavā. satva lōka, saṁkhāra lōka, ōkāsa lōka kiyalā tun lōkayak vigraha venavā.
모든 loka는 무엇이고 모든 satta는 무엇인가 하는 그 loka는 붓다의 dharma 안에서 여러 가지로 풀이됩니다. satta loka, saṅkhāra loka, okāsa loka라는 세 loka로 풀이됩니다.
ēkaṭa kramayak yanavā. siyaluma satva satva lōkayaṭa ayiti.
거기에는 나름의 방식이 있습니다. 모든 satta는 satta loka에 속합니다.
ē aya kiyana puññābhi saṁkhāra apñābhi saṁkhāra aniññābhi saṁkhāra kiyalā kiyana saṁkhārayak. tava lōkayak hæṭiyaṭa gaṇan karannē ēka saṁkhāra lōkaya kiyanavā. mē bāhira gas koḷan gal parvata
puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra라고 하는 saṅkhāra를 또 하나의 loka로 셈하는데, 그것을 saṅkhāra loka라고 합니다.
kiyanavā. mē bāhira gas koḷan gal parvata virahan̆da tārakaha mē ādī vaśayen tiyeena lōkaya okkoma ōkāsa lōka kiyalā bāhira lōkayak hæṭiyaṭa han̆dunalā mē tuna satva lōka saṁkhāra lōka ōkāsa lōka kiyalā mehemat han̆duranavā.
바깥의 나무와 풀, 바위와 산, 해와 달과 별, 이런 식으로 있는 세계를 모두 okāsa loka라는 바깥 세계로 보아, 이 셋을 satta loka, saṅkhāra loka, okāsa loka라고 이렇게도 구분합니다.
ē vagēma kāma lōka rūpa lōka arūpa lōka kiyalā. kāma āśraya inna aya kāma lōkayaṭat rūpāvacara āśraya inna aya rūpa lōkayaṭat, arūpāvacara āśraya karana aya arūpa lōkayaṭat sambandha karalā ehemat koṭas tunakaṭa bedenē satva satvayō piḷiban̆davama upadina tæn vaśayē. ē satvayā saha ē
그와 같이 kāma loka, rūpa loka, arūpa loka라고도 합니다. kāma에 기대어 사는 이들은 kāma loka에, rūpāvacara에 기대어 사는 이들은 rūpa loka에, arūpāvacara에 기대는 이들은 arūpa loka에 이어 붙여, satta들이 태어나는 곳에 따라 이렇게도 세 부분으로 나눕니다.
piḷiban̆davama upadina tæn vaśayē. ē satvayā saha ē āvataka lōkayē ē parisara lōkayē kāma lōkaya kāma satvayā saha kāmēna satvayā saha kāma lōkaya eka lōkayak hæṭiyaṭa rūpāvacara adahas hæti ē satvayā saha rūpāvacara lōkayē rūpa lōkaya hæṭiyaṭa arūpāvacara saha arūpāvacara nāma lōkayē arūpāvacara lōkaya hæṭiyaṭa mehemat salakanavā.
그 satta와 그를 둘러싼 환경 세계를 함께 보아, kāma에 매인 satta와 kāma loka를 하나의 loka로, rūpāvacara의 마음을 지닌 satta와 rūpāvacara 세계를 rūpa loka로, arūpāvacara satta와 arūpāvacara의 nāma 세계를 arūpāvacara loka로, 이렇게도 여깁니다.
etakoṭa ē vagēma tavat tiyenavā paṁcaskandha saṁkhyāta lōkayaka. rūpa lōka, vēdanā lōka, saṁgnā lōka, saṁkhāra lōka, viññāṇa lōka vitara. siyalu satvaya podu aragena pennana paṁcaskandha saṁkhyāta lōkayaka tava lōkayak pennanavā.
그리고 또 pañcakkhandha로 헤아리는 loka가 있습니다. rūpa loka, vedanā loka, saññā loka, saṅkhāra loka, viññāṇa loka 하는 식입니다. 모든 satta를 통틀어 보여 주는, pañcakkhandha로 헤아린 또 하나의 loka를 보여 줍니다.
ē vagēma indriya vaśayen cakkhu lōkaya ē vagēma rūpa lōkaya sōta lōkaya, sabda lōkaya, gāna lōkaya, gandha lōkaya, jihā lōkaya, raha lōkaya, kāya lōkaya, poṭṭhab lōkaya, manō lōkaya, dharma lōkaya kiyalat mehema lōka vigraha venavā. oya koyi ākārayen vigraha vuṇat lōka kiyanakoṭa vigraha vuna hariya tamayi tiyennē.
또 indriya로 보아 cakkhu loka, rūpa loka, sota loka, sadda loka, ghāna loka, gandha loka, jivhā loka, rasa loka, kāya loka, phoṭṭhabba loka, mano loka, dhamma loka라고도 loka가 풀이됩니다. 어떤 식으로 풀이하든 loka라고 할 때 풀이되는 범위는 이것이 전부입니다.
itin lujjati paḷujjatīti lōkō kiyalā mē lōkaya piḷiban̆dava kæḍena ehen, paḷuduvena ehen, vænasena ehen lōkaya kiyanavā kiyalā mē artha katāvak tiyenavā ēka
'lujjati palujjatīti loko', 곧 부서지기 때문에, 망가지기 때문에, 무너지기 때문에 loka라고 한다는 뜻풀이가 있습니다.
vacanayama arthayak tiyenavā mē lōka satvayō mē lōka hadāganna hētuva lōkayē pævætmaṭa laukikatvayaṭa væṭanaṭa passē pudgalayā kṣēvaya bhāvayaṭa patvenavā. ē kiyannē eyāṭa sæpatak nǣha. sæpa hoya hoyā duka passē kavunga hari tamayi lōka satyayāgē vunē. lōka satya purannē.
그 낱말 자체에 뜻이 있습니다. 이 loka의 satta들이 loka를 만들어 가는 까닭은, loka의 존속과 세속성에 떨어진 뒤 사람이 쇠퇴하는 상태에 이르기 때문입니다. 곧 그에게는 행복이 없습니다. 행복을 찾고 또 찾다가 괴로움을 뒤따르게 된 것이 loka의 satta가 된 것입니다.
ē sæpa hoyahā yanavā kiyanae tiyena tava vacana tamayi lōvanna yanavā. rūpa lōnavā, sabda lōnavā, gandha lōnavā, rasa lōnavā, sparśanavā, dharma lōnavā mē lōlovā sēvenda gattaṭa yanavā. etakoṭa nāma sūn mē siyaluma lōka ṭika okkoma ahuvelā vara lovanna vihin̆dalā sēvena pættaṭa gaman karuṇā.
행복을 찾아간다는 것의 다른 말이 '탐하러 간다'는 것입니다. 형색을 탐하고, 소리를 탐하고, 냄새를 탐하고, 맛을 탐하고, 감촉을 탐하고, dhamma를 탐하며, 이렇게 탐하고 탐하며 섬기는 쪽으로 갑니다. 그러면 이 모든 loka에 다 걸려들어, 탐하며 퍼져 나가 섬기는 쪽으로 나아갑니다.
lōkē sarisaraṇava kiyalā kiyannē paṁcakāma sampat lovanna gihillā pahat bhāvayaṭa pat mē pævætma særisaraṇaya karana eta tamayi vacanē arthayama lōka vennē. etakoṭa
loka에서 떠돈다는 것은 pañcakāma의 즐길거리를 탐하러 가서 낮은 상태로 떨어지는 이 존재 속을 떠도는 것이니, 그것이 곧 loka라는 낱말의 뜻입니다. 그러면,
dæn satvayō kivvahama api dænan ganna purudu velā tiyennē satvayāgen puṁci koṭasak.
이제 satta라고 하면, 우리가 알아 온 것은 satta의 작은 한 부분입니다.
dæn satvayek kiyanna kivvahama ballak, sarakak minihā itin ohoma api dannē satvayek kiyanavā. ē satvayā kiyalā api ē hæn̆dennē satvayāgen puṁci koṭasak vitarak. [ugura kǣrīma]
satta 하나를 말해 보라 하면 개, 소, 사람, 이렇게 우리가 아는 것을 satta라고 합니다. 우리가 satta라고 알아보는 것은 satta의 작은 부분일 뿐입니다. (목 가다듬는 소리)
dæn paṁcaskandhaya satvayā kiyalā kivvot ehema paṁcaskandhaya vigraha kara gattāhama satvayā vigraha venavā. etakoṭa pēnavā satvayā lokuda puṁcida kiyalā hoyanna puḷuvanda? koccara kalli in̆dan ena ekkenekda koccara idiriyaṭa yana ekkenekda ē satvayāgē svabhāvaya mokakda? mēka hoyāganna paṁcaskandhaya vigraha karaganna ōnē.
이제 pañcakkhandha를 satta라고 한다면, 그렇게 pañcakkhandha를 풀이하면 satta가 풀이됩니다. 그러면 satta가 큰지 작은지 찾아낼 수 있겠습니까? 얼마나 오래전부터 오는 이인지, 얼마나 앞으로 가는 이인지, 그 satta의 성질은 무엇인지, 이것을 알아내려면 pañcakkhandha를 풀이해야 합니다.
rūpaskandhaya vigraha karana budurajāṇan vahansē atīta anāgata vartamāna siyum gana duraḷan̆ga thīna praṇīta rūpayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannē siyalla æti karagattaṭa rūpaskalya. menna apē koṭasak. satvayā.
rūpakkhandha를 풀이하시며 붓다께서는, 과거·미래·현재의, 미세하거나 거칠거나, 멀거나 가깝거나, 낮거나 뛰어난 rūpa로서 어느 곳에 있었던 것이든, 지금 있는 것이든, 앞으로 있을 것이든, 그 모두를 모은 것이 rūpakkhandha라고 하셨습니다. 이것이 우리의 한 부분, 곧 satta입니다.
ē vagēma dura vēvā, lan̆ga vēvā, pēna vēvā, siyum vēvā, gaḍa vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā. vēdanāvayi yamak yam tænaka atītayē vīda dæn vīda matu vannē kiyalā. siyallaka æti kaḷa viṭa vēdanā skandhaya.
그와 같이 멀거나 가깝거나, 드러나거나 미세하거나, 거칠거나, 낮거나 뛰어나거나, 과거에 있었든 지금 있든 앞으로 있을 것이든, 그 모든 vedanā를 모으면 vedanākkhandha입니다.
dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā saṁgnāyayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannēda siyalla kæḍi kaḷa viṭa saṁgnā skandhayak.
멀거나 가깝거나, 미세하거나 거칠거나, 낮거나 뛰어나거나, 과거든 미래든 현재든, 어느 곳에 있었든 있든 앞으로 있을 것이든, 그 모든 saññā를 모으면 saññākkhandha입니다.
dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, siv vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā saṁkhārayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannē siyalla kaḷa viṭa saṁkhāra skāndhaya.
멀거나 가깝거나, 미세하거나 거칠거나, 낮거나 뛰어나거나, 과거든 미래든 현재든, 어느 곳에 있었든 있든 앞으로 있을 것이든, 그 모든 saṅkhāra를 모으면 saṅkhārakkhandha입니다.
dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇita vēvā, atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamānaya vēvā. viññāṇayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda yam tænaka matu vannēda siyallakaḷa yutu viññāṇa sthānaya. onna satvayā.
멀거나 가깝거나, 미세하거나 거칠거나, 낮거나 뛰어나거나, 과거든 미래든 현재든, 어느 곳에 있었든 있든 앞으로 있을 것이든, 그 모든 viññāṇa를 모으면 viññāṇakkhandha입니다. 이것이 satta입니다.
satvayā kiyannē rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē sampiḍanaya n dura vēvā, ḷan̆ga vēvā, pēna vēvā no siyum vēvā, ghana vēvā, hīna vēvā, praṇīta vēvā atīta vēvā, anāgata vēvā, vartamāna vēvā. rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya yamak vīda yamak vēda matu yamak vannēda ē satvayayi kiyannē noya.
satta란 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이 덩어리입니다. 멀거나 가깝거나, 드러나거나 미세하거나, 거칠거나, 낮거나 뛰어나거나, 과거든 미래든 현재든, 있었던 것, 있는 것, 앞으로 있을 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa, 그것을 satta라고 하는 것입니다.
etakoṭa durava in̆damma anādiya duravayi in̆danma satvayāṭa sambandhayi. koccara kala uppattiyaṭa yanavada ē tāk kal ohu itin tiyenavā nam idi anāgata sabahanak ētāk kaḷu ohu matu anāgatayaṭa sambandha karā. dæn mē pævætmak tuḷa kriyātmaka venavada? ē ṭikak satvayaṭa sambandhayi.
그러니 시작 없는 아득한 과거부터 satta에 이어져 있습니다. 얼마나 오래 태어남으로 가는지, 그동안 그가 있다면 그만큼 그는 앞으로의 미래에 이어집니다. 지금 이 존재 안에서 작동하는 것, 그것도 다 satta에 속합니다.
onna oya ṭika kæṭi vunāṭa passē satvayā kiyanavā.
바로 그것들이 뭉친 뒤에 satta라고 합니다.
dæn ballā kiyannē dæn mē pēna hariya dækalā ballā kivvā. dæn satvayāṭa sambandha hariya dæka balla kiyalā æn karanna bæha. ma īṭa issellā hariyat ayiti. næsa minis saddāvaka hiṭiyā nam ē minis saddāvē hiṭapu kālē satvayak ē satvayaṭayi.
이제 개라고 하는 것은, 지금 보이는 부분을 보고 개라고 한 것입니다. 그러나 satta에 속하는 부분을 보면 개라고 못 박을 수 없습니다. 그 이전 부분도 속합니다. 사람으로 있었다면, 사람으로 있던 때의 satta도 그 satta의 것입니다.
adavat pævavat ē satvayā. īṭa issellā deviyek velā hinavā ēkē satvayāṭayi. īṭa ehā brahmaṇayek kalā hiṭiya nam ē putē satvayāṭa ayiti. matuvaṭa dæn balalā minihek pennavā nam ē kāraṇaya satvayāṭa ayitinē. miniha ballā næ deviyek venavā nam ē kāraṇaya etenṭa enakot satvayāṭa ayiti.
오늘 존재하는 것도 그 satta입니다. 그 전에 deva였다면 그것도 그 satta에 속합니다. 그 너머에 brahma였다면 그것도 satta에 속합니다. 앞으로 사람으로 나타난다면 그 일도 satta에 속합니다. 개가 아니라 deva가 된다면 그 일도 거기에 이르면 satta에 속합니다.
ehenam satvayā hæḍuvakin pennanna puḷuvan. satvayā kiyannē ballek miniheka anusayek deviyek deviyek risa ekka kiyalā mē ādī vaśayen ven karanna bæha mē satvayāgē api siyallama kæṭi vecca ekak.
그렇다면 satta를 한 모양으로 보여 줄 수 있겠습니까? satta란 개, 사람, 아수라, deva, 이런 식으로 갈라낼 수 없습니다. satta는 이 모든 것이 뭉친 것입니다.
ehenam mokakda velā tiyennē? atītayēt, anāgatayēt vartamānayēt tiyena mē tun kālaya. mē pudgalayō mē paṁcakāma sampattiya balāporottu vennē. ēkaṭa bæn̆dī hæn̆dī kaṭayutu karanavada? canda rāgayen bæn̆dilā innavada? ē sākal satvayek vaśayen vidyāmāraṇaya.
그렇다면 어떻게 된 것입니까? 과거와 미래와 현재라는 이 세 때에 걸쳐 이 사람들은 pañcakāma의 즐길거리를 바랍니다. 거기에 묶이고 얽혀서 행동합니까? chandarāga로 묶여 있습니까? 그 모두가 satta로서 존재하는 것입니다.
ov mē mē lōkayaṭa kiyanē hita sambandha daham saha gata sambandha daham lōkayē sambandha piḷiban̆dava chandarāgayen bæn̆dilā innakan kiyanavā ēvā sat kiyana ഗuyaṭa aragena sat dēval hæṭiyaṭa aragenam ē pattē vīma karagena yanavā.
그렇습니다. 이 loka란, 마음에 관한 dhamma와 몸에 관한 dhamma, 세상에 관한 것들에 chandarāga로 묶여 있는 동안, 그것들을 참된 것으로 받아들여 그쪽으로 기울어 가는 것입니다.
mēvā sat dēval, yahapat dēval, hon̆da dēval kiyā nigamanaya avidyāva nigamanaya idagena ē matat særisarannē koccara kalda ē tākal siyalla sampīna karapum satvayā.
'이것들은 참된 것, 좋은 것, 훌륭한 것'이라고 avijjā로 결론짓고 그 견해 위에서 떠도는 동안, 그만큼 모든 것이 뭉친 것이 satta입니다.
dæn satvaya ivara karanna. avidyāven tr̥ṣṇāven midilā chandarāgayen midunaha ohu atītayē yam paṁcaskandhayak tibunam ē sambandhaya ævilā nē. ēken nidahas vuṇā. vartamāna kālayē yam paṁcaskandha kriyāvaliyaka ævilā innavā ēken nidahas vuṇā. anāgata balāporottu velā tiyāgena hiṭiya nam ēken nidahas vuṇā. satvaya nidahas vunahama satvaya tuḷa upadinnē nætnam sasara kamaṭana ivarayi. ē arihatun vahansē ara satvaya ikmiyana.
이제 satta를 끝내려면, avijjā와 taṇhā에서 벗어나 chandarāga에서 벗어나면, 과거에 어떤 pañcakkhandha가 있었든 그 얽힘에서 풀려납니다. 현재 얽혀 있는 pañcakkhandha의 흐름에서도 풀려납니다. 미래에 바라는 것을 품고 있었다면 그것에서도 풀려납니다. satta가 풀려나 다시 satta로 태어나지 않으면 saṃsāra의 일은 끝납니다. 그 arahant께서는 satta를 넘어서신 것입니다.
ē satvayō kiyalā gannakoṭa arihatun vahansēē satvaya ihamuṇā.
satta라고 볼 때, arahant께서는 그 satta를 넘어서셨습니다.
paṁcakāma sasāvādaya hoyamin canda rāgaya særisaraṇa avidyā sahagata mōha sahagata mulā sahagata vidihaṭa yannē. ē aya satvayō kiyannē. ē nisā tamayi satvayāṭa hæḍuvanna bæ. satvayā kiyana api hæḍuva karalā ekak gattot satvayāgē koṭasakaṭa satvayā innavā.
pañcakāma의 맛을 찾아 chandarāga로 떠돌며 avijjā와 moha와 미혹에 싸여 가는 이들, 그들을 satta라고 합니다. 그래서 satta에는 모양을 지을 수 없습니다. 우리가 satta에 모양을 지어 하나를 붙잡으면, satta의 한 부분만 붙잡는 셈입니다.
ehenam mē yana atara turati. mē lōka satvayō nætnam ē satvayā særi sarannē monavada? ē priyayi manāpayi yahapatayi kiyana dr̥tiyen allagatta æsa gana divanāsaya śarīrayē mana kiyana hayaku gōcara karaganna rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma kiyana hayaku menna mēvā lōka vaśayen allagena tamayi særisarāya
그렇다면 이 loka의 satta들, 곧 그 satta가 떠도는 곳은 무엇입니까? 사랑스럽고 마음에 들고 좋다는 견해로 붙잡은 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 여섯과, 그것이 대상으로 삼는 형색, 소리, 냄새, 맛, 감촉, dhamma라는 여섯, 바로 이것들을 loka로 붙잡고 떠도는 것입니다.
e siyalu lōka siyalu satvayō kiyanakoṭa api goḍanagāgena tiyena ē siyaluma lōka avidyāvē tr̥ṣṇāvē nigamayen goḍanagāgatta ēvā. siyalu satvayō kivvahama chandara rāgayen æli ælī ēka inna ekakan satvaya.
'모든 loka, 모든 satta'라고 할 때, 우리가 쌓아 올린 그 모든 loka는 avijjā와 taṇhā의 결론으로 쌓아 올린 것입니다. '모든 satta'라고 하면, chandarāga로 들러붙어 있는 동안이 satta입니다.
dæn chandara rāgayen æli ælī inna dr̥ṣṭiyak. ē dr̥ṣṭiya mata goḍanāgā gattā vū yamak ætnam eyā apiṭa duka denna hētu venavā.
chandarāga로 들러붙어 있는 견해가 있고, 그 견해 위에 쌓아 올린 것이 있다면, 그것이 우리에게 괴로움을 주는 원인이 됩니다.
etakoṭa ēken midunot tamayi. satvayen midennē lōkayen midennē.
거기서 벗어나야 satta에서 벗어나고 loka에서 벗어납니다.
itin æsat lōkayak, kanat lōkayak, divat lōkayak, nāsayat lōkayak, kayat lōkayak. rūpat lōka saddat lōka gandha rasat lōka koṭa poṭṭhabbat lōka dharmat lōka oya lōkavala canda rāgayen ællahama mamaya magēen dr̥ṣṭiyak enavā. anna satva dr̥ṣṭiya pahaḷa venavā.
눈도 loka, 귀도 loka, 혀도 loka, 코도 loka, 몸도 loka입니다. 형색도 loka, 소리도 loka, 냄새와 맛도 loka, 감촉도 loka, dhamma도 loka입니다. 이 loka들에 chandarāga로 들러붙으면 '나', '내 것'이라는 견해가 생깁니다. 바로 satta라는 견해가 생겨납니다.
etakoṭa siyalu lōka siyalu satvayō kivvahama ē dr̥ṣṭiya nisā pahaḷa vecca ēvā hæmīmaṭa vipākena tenavā. rāgayen, dvēśaya, mōhayen matu karapu nisā. lōbhayen dvēśayen, mōhayen yuttava kaṭayutu karapu nisā. ē haṭaganna vipākaya aniṣṭha vipāka denna hētu vena vidiyahē vipāka hadāk æti karavā. ēkayi etana karanna.
그러니 '모든 loka, 모든 satta'라고 할 때, 그 견해 때문에 생겨난 것들은 언제나 vipāka를 남깁니다. rāga, dosa, moha로 일으켰기 때문입니다. lobha, dosa, moha를 지니고 행했기 때문입니다. 거기서 생기는 vipāka는 바라지 않는 결과를 가져오는 식의 vipāka를 만들어 냅니다. 그것이 거기서 일어나는 일입니다.
etakoṭa ē vipāka æti karanakoṭa vipāka katak æti karanavā nam ēkaṭa api prati ēka praticārayak næha. henam pratikarmayak. ē vipākayaṭa pādā pamuṇā. ehenam duk kararthayen nidahas vīmē hækiyāvak læbenavā.
그 vipāka가 생길 때, vipāka가 생긴다면 우리는 그에 대한 대응, 곧 paṭikamma를 해야 합니다. 그 vipāka에 맞게 길을 열면 괴로움에서 벗어날 수 있게 됩니다.
dæn api hitamu mehema deyak. kenekgen ṇayaṭa mudalā gatta api ṇaya gevanaturu. ohugen apiṭa karaganna. api bæn̆dilā innavā ṇaya kāryek hæṭiyaṭa. ṇaya ge ṇaya ayitikārayā ṇaya balāporottu veena innā ohu kerehi hulla hulla balāgena innavā.
이렇게 생각해 봅시다. 누군가에게서 돈을 빌린 우리는 빚을 갚을 때까지 그에게 매여 있습니다. 빚진 사람으로 묶여 있습니다. 빚 주인은 빚을 기다리며 그를 노려보고 있습니다.
dæn itin mē kāraṇaya abhavisima goḍa nagu eka. ēkat lōkayaṭa ayiti. lōbha, dvēśa, mōha nasāṇayadī in̆dalā ṇaya taram porundu kalalā ṇayōdhī in̆dalā api æti karagat ēkak. ehenayāgē ṇaya vīma kiyana ekat ṇayakārayā kiyana ekat lōkayaṭa api bæhælā hadāgatta ekak.
이 일도 우리가 쌓아 올린 것입니다. 그것도 loka에 속합니다. lobha, dosa, moha에 빠져 빚을 지겠다고 약속하고 빚을 져서 우리가 만든 것입니다. 빚지는 일도, 빚진 사람이 되는 일도 우리가 loka에 내려와 만든 것입니다.
dæn apiṭa ṇayakārakamen nidahas venna. ē nisā harigeva nam ivarayi. api karagattēn api nidahasak læbennē nædda etakoṭa āyata ara ṇayakārayak balā innava api ṇaya tiyenavā kiyalā hæṁgilā yanna bæda āsakaṭa atahanayak
이제 빚진 처지에서 벗어나려면, 제대로 갚으면 끝납니다. 갚고 나면 우리는 자유를 얻지 않겠습니까? 그때 다시 빚 주인이 지켜보고 있는데, 빚이 있다고 숨어 버릴 수는 없습니다.
kiyalā hæṁgilā yanna bæda āsakaṭa atahanayak tiyenavada ēnisāna bæga ahanna venavada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ṇaya gevvā nam ivarayi. itin ṇaya ṇaya vunāvāgema ṇaya gevāganna kramayakut tiyenavā. ṇaya vunot api ṇayakārayek velā duk vin̆dinavā. vāhika lōkē ina noyek karantē valaṭa noyek anitya aramuṇakaṭa api buduvaru venṭa siddha venavā.
빚을 갚았으면 끝입니다. 빚을 지게 되는 것과 마찬가지로 빚을 갚는 방법도 있습니다. 빚을 지면 우리는 빚진 사람이 되어 괴로움을 겪습니다. 바깥 세계의 여러 일에, 여러 바라지 않는 대상에 우리가 먹잇감이 되어야 합니다.
namut api ē nayaka gevvot edāṭa api naya nidaha ṇayen nidahasa veccaku kiyalā ektarā pævætmayen ida karanu nidahasak læbenavā. satiya śrēṣṭhayi ehet vairayen nomiṭaya kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā.
그러나 그 빚을 갚으면 그날로 우리는 빚에서 풀려난 사람으로서 어떤 존재에서 자유를 얻습니다. 'sati는 으뜸이다, 그러나 원한으로는 그치지 않는다'고 붓다께서 설하십니다.
vairayen midenna nam api mokada karanna meccā sahakata kriyākalāpaya tuḷin ē ṇaya gevalā ēken midenna ōnē. ṇayen nidahas vaena vagē ekak nivan dakina eka tavaka ekak. nivan dakinna iḍa dennē nǣ ṇayen nidahas vena ekak.
원한에서 벗어나려면 우리는 mettā가 담긴 행동으로 그 빚을 갚아 거기서 벗어나야 합니다. 빚에서 풀려나는 일은 nibbāna를 보는 일과 함께 있는 또 하나의 일입니다. 빚에서 풀려나지 않으면 nibbāna를 보도록 놓아주지 않습니다.
kenek vidēśa gata venna hædilā innanam mehaṇaya naya velā naya velā hæpatta gaman naya kāya koṭu karaganna. āhā yana dæn mala pallen apē sadi apen gatta ēvā kiyalā. ekakam pænalā yanna dē koṭu karanavā. mennagē sasarēdī api eka ekkenāṭa vecca ṇaya tuḷa sedavarak nætuva tiyāgena ēvaṭa ṇayakāraya velā tamayi mē sasaraṭa innē.
누군가 외국으로 가려고 준비하고 있으면, 여기서 빚을 준 이들이 떠나는 길에 빚진 사람을 붙잡습니다. '아, 이제 몰래 가는구나, 우리에게서 가져간 것들은?' 하며 달아나지 못하게 붙잡습니다. 이처럼 saṃsāra에서 우리는 각자에게 진 빚을 셀 수 없이 지닌 채, 빚진 사람이 되어 이 saṃsāra에 있는 것입니다.
nivan maga tiyenavā satiya śrēṣṭhayi ēkē itin satipaṭṭhānayaṭa anukūlava nivan dakinna maga pādāganna.
nibbāna의 길이 있습니다. sati가 으뜸입니다. 그러니 satipaṭṭhāna에 따라 nibbāna를 보는 길을 엽니다.
hæbæyi nivan dakinna maga pāda dakinna yanakoṭa anik aya nivan dakvanna dakinna bæhæ api nivan dakinna ōnē. apē vimuktiya api salasā ganna ōnē. vimuktiya salasāgattahæ tiyannē ṇayakāraya nam ṇaya himiṭa dennē nǣhæ. ehema bælalā vimukr̥ttaṭa giyā kiyannē āya ṇayakanna kiyalā næhæ. eyāgē gamana ivarayi. āyi nayaganna vidihaku.
그런데 nibbāna를 보는 길을 열어 가려 할 때, 남이 nibbāna를 보여 줄 수는 없습니다. 우리가 nibbāna를 보아야 합니다. 우리의 vimutti는 우리가 이루어야 합니다. 빚진 사람이라면 빚 주인이 vimutti를 이루도록 놓아주지 않습니다. 그렇게 보면, vimutti로 갔다는 것은 다시 빚을 진다는 것이 아닙니다. 그의 길은 끝났습니다. 다시 빚을 받아 낼 길도 없습니다.
ōka dænagattot ehemayi nopenna lōkē viśāla pirisak. apiṭa iḍa denna duka pasu pasā ham̆bā venavā. ōkaṭa ehemma dē liyak tiyena bæhæ
알아 두십시오. 세상에는 보이지 않는 큰 무리가 있어, 우리에게 틈을 주지 않고 괴로움으로 뒤쫓아 옵니다.
venavā. ōkaṭa ehemma dē liyak tiyena bæhæ apē ganna. æviṭa pēnnē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa avurudu mēka avurut 100k mærilā yanavā. tava kahari avurudu 10k 15k idalā hari 100k dekka in̆dalā mærilā yanavā. āyeku kohara illā āya mærilā yanavā. oya kālē nāyakaraya bhūtaya keniya ē vayasa balapama muṭa avurudu 100000yi lakṣayayi kōṭiyayi avurudu ū balā innā mēkayi mæruṇānā. kohu ara mārayā balāgena hiṭiya ara mē gōdhika hāmuduruvō bella kapā gattahama gītiha hæmatænama ehuvā kiyannē mullak gāna varuvē koheda ātmaya giya kiyalā. menna mē vagē yana ekak tiyena nisā pēna nisā. ē bōdha lōkaya inna ayaṭada api maḷaṭa passē api kohēdi giya mokada vunē kiyalā pēnavā.
우리는 백 년쯤 살다 죽습니다. 또 10년, 15년 살다가, 혹은 백 년, 이백 년 살다가 죽습니다. 다시 어디선가 태어나 다시 죽습니다. 그동안 빚을 받으려는 bhūta의 나이를 보십시오. 그것은 십만 년, 백만 년, 천만 년을 삽니다. 그것은 '이 자가 죽었구나, 어디로 갔나' 하고 지켜보고 있습니다. Godhika 스님이 목을 베었을 때 Māra가 지켜보다가 의식이 어디로 갔는지 곳곳 구석구석을 찾아다녔다고 하지 않습니까. 이처럼 뒤따르는 일이 있고 또 보이기 때문에, 저 세상에 있는 이들에게는 우리가 죽은 뒤 어디로 가서 어떻게 되었는지 보입니다.
ṇaya ganna passē ham̆bā yanaekāma nnē āru malā. ā hædilā yanavā. anna dæn api rūkaṭa ē vagē vuṇā. anna ohu ædilā yanavā tava parakaṭa āgilalā paḍa gæm̆bila upadunā uppattiya allagattā. ā ōka yana hitu bihilāpasama ōken næha gā melavadī
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pahaḷa velā manussayek passē yamak velā nayagevan nam ūva passē pihilā balā innavā livilā lakaṭāgē ē passē innavā eten itin mokada poḍi ekāgen ganna bæhæ puṁci eka upan kāla un̆gaṭa lalā nāhaya minavā kana minavā billa milan hadanavā itin poḍi eka bāgi dōsa kiyalā kǣganna
이 세상에 사람으로 나타나면, 빚을 받으려고 그 뒤에 숨어 지켜보며 따라붙어 있습니다. 그런데 어린것에게서는 받아 낼 수가 없습니다. 아기가 태어날 때부터 코를 쥐어짜고 귀를 쥐어짜며 괴롭히니, 사람들은 아기에게 '부정이 들었다(dosa)'고 합니다.
æm̆barenavā poḍi ekā. etana in̆dan paṭan gattahama api dannē ṭa buddha diṣṭiyak. buddha diṣṭiya mula mokakda kamadāvak nayavet eka nāyakaharaya tamayi buddha diṣṭiyaṭa apayaṭa. eyā ē ṇaya gannakan passē. onna ohoma api hæma
아기가 몸부림칩니다. 거기서부터 시작되는 것을 우리는 bhūta의 눈길(diṭṭhi)이라고만 압니다. bhūta의 눈길의 뿌리는 무엇입니까? 언젠가 진 빚, 그 빚 주인이 바로 bhūta의 눈길로 우리에게 오는 것입니다. 그는 빚을 받을 때까지 뒤따릅니다.
ṇaya gannakan passē. onna ohoma api hæma kenekuṭama viśāla pirisak innavā ṇaya balāporottu venavā. itin oya pirisa balāporottu vena nivan avabalanṭa api nivanen āśīrvāda karanna ka apiṭa kehe bal nivanak næhæ. magen gatta rupiyā pan tiyapi.
이처럼 우리 모두에게는 빚을 바라는 큰 무리가 있습니다. 그 무리가 바라는 것은 nibbāna가 아닙니다. 우리가 'nibbāna를 얻으라'고 축복해도, '나에게 무슨 nibbāna냐, 나에게서 가져간 50루피나 내놓아라' 합니다.
magen gatta kol geḍiya dīpiya. magen gatta kot eka [ugura kǣrīma] dīpiyē. magē gattā
'나에게서 가져간 코코넛을 내놓아라, 나에게서 가져간 것을 (목 가다듬는 소리) 내놓아라.'
hāsa nirōdhī
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
maṭa væda nivanak nē mayi gatta eka dīgiyē. vū laukikatvaya bæn̆dilā hæn̆dilā hædenna ōka balāporottu venavā. dæn itin api ōkaṭa nivan sākṣāt karanna læbē ēvā obaṭa āśirvāda karanavā kiyalā ehenam āśirvāda karannaṭa ṭuṭ velāk tiyenavā
'nibbāna가 다 무슨 소용이냐, 나에게서 가져간 것을 내놓아라.' 세속에 묶이고 얽힌 이들은 그것을 바랍니다. 그런데 우리가 거기에 대고 'nibbāna를 실현하기를' 하고 축복한다면, 그런 축복에 관한 'chuṭṭu' 이야기가 있습니다.
ara ektarā tāpasayen gamanak yanna gihillā toṭiyaṭa kiyalā evagola vuṇā gan̆ga. egoḍalā ahanavā mēkē ahak karanna kīyak gannavada mama uṭṭuvak gannavā. itin sapasen oyā kali næti bava dannavanē. uṭuḍiyak vaḍina mama mē dennam mē upadesak maṭa mē upadēśa valin iværak næha ma salli dilā æhak pala toṭiyā kiyalā. ē tāpasala salli næhænē.
어떤 tāpasa가 길을 가다가 나루터에 가서 강을 건너려 했습니다. 건너편에 닿아 '건네 주는 데 얼마를 받느냐'고 물으니 'chuṭṭu 한 닢을 받는다'고 했습니다. tāpasa는 '내가 돈이 없다는 걸 알지 않느냐. chuṭṭu 한 닢보다 값진 가르침 하나를 주겠다'고 했습니다. 뱃사공은 '나에게 가르침은 쓸데없다, 돈을 내고 건너가라'고 했습니다. 그 tāpasa에게는 돈이 없었지요.
nætnam magulatu ævilē magē saradilak plǣ hara on katā karanna epā kiyalā tiyenavā. alla gattā gæhuvā sanik
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyalā tiyenavā. alla gattā gæhuvā sanik hon̆daṭama gahalā pænna tāpatayak ara cuṭṭu kōḍivaṭa væḍiya vaṭiyē ara vi opadiṭa gattā
(뱃사공이) 붙잡아 때렸습니다. 실컷 두들겨 맞고 tāpasa는 달아났습니다. chuṭṭu 한 닢보다 값진 가르침을 오히려 자기가 얻은 셈입니다.
cuṭṭuva vagē tiyenavā. ehenam toṭiyā balāporottu vennē næhæ anu paṭināya ohuṭa ōnē næhæ. ū jīvat vena lōkē yamak balāporottu venavā ēkayi balāporottu vennē. mehama uṭṭuva balāporat denā samaka duṭṭu kōṭik vaṭana upadesen bila.
그런 chuṭṭu 같은 것입니다. 뱃사공이 바라는 것은 가르침이 아닙니다. 그에게는 필요 없습니다. 그는 자기가 사는 세상의 무언가를 바라고, 그것을 바라는 것입니다. 이렇게 chuṭṭu를 바라는 이에게 chuṭṭu 한 닢보다 값진 가르침을 주려다 매를 맞은 것입니다.
anna ē vagēma mē apē lōkeṭa api eka ekkenāṭa hāla sērulu hari nāya velāmāva mæralā giha. sædi kǣllaṭa nāya velā mærilā gihinna. eyam kǣlla dennam kiyalā purunam ungē salli aragena unṭa nodīlā mærilā gihin tiyenavā. ahala væḍi karalā dennam kiyalā salli aragena gās aragena maga æralā pælanna nikn in̆dalā tiyenavā. mēvā api mē
그와 같이 우리는 이 세상에서 각자에게 쌀 한 되라도 빚진 채 죽어 갔습니다. 천 조각 하나에 빚진 채 죽어 갔습니다. 땅 한 조각을 주겠다고 약속하고 그들의 돈을 받아 놓고 주지 않은 채 죽어 갔습니다. 불려서 돌려주겠다며 돈을 받고 물건을 받고는 피해 다니며 그냥 지낸 적도 있습니다.
nikn in̆dalā tiyenavā. mēvā api mē suddhavantaya vaśayen ædilā sudanna velā mē sasara gamana ævidinnē næhæ. rāgayen, dvēśayen, mōhayen dūsakam kara karā āpu gamana tuḷa apramāṇaya karalā tiyennē ēvā. oya atara kalāturen ekak vitara pinak karalā tiyenavā. 99k ara jātiyava karalā tiyenavā. ipadena ipadena tæna api balāporottu vena pinē eka pratiphalaya vitarak api læbuṇanam kiyalā. su
우리는 성자처럼 깨끗한 사람으로 이 saṃsāra의 길을 걸어온 것이 아닙니다. rāga, dosa, moha로 잘못을 거듭하며 온 길에서 그런 일을 셀 수 없이 했습니다. 그 사이 가끔 하나쯤 puñña를 지었습니다. 아흔아홉은 그런 종류를 지었습니다. 그런데 태어나는 곳마다 우리는 그 puñña의 결과만 얻었으면 하고 바랍니다.
pratiphalaya vitarak api læbuṇanam kiyalā. su sukhōpagīva inna læbuṇā nam karadarayak nætuva ma nidahasē in̆dalā læbuṇā nam ara pinē pratiphalaya nisā pævættu api balāporottu venavā. api ēka balāporottu vunāṭa api karalā tiyennē monavada ē vagē siya guṇayak dahas guṇayak yaṭapat karannē duk karadarenna væḍapidā karalā tiyennē. sētuvaṭa phalaya apiṭa pala denavā misak
편안하게 살 수 있었으면, 걱정 없이 자유롭게 살 수 있었으면 하고, 그 puñña의 결과로 살기를 바랍니다. 그렇게 바라지만 우리가 해 놓은 것은 무엇입니까? 그 백 배, 천 배를 덮어 버릴 괴로움과 걱정거리의 일을 해 놓았습니다.
tiyennē. sētuvaṭa phalaya apiṭa pala denavā misak kapiṭa vena ekak pala dennē næhæ. hæbæyi api hētu phalaya gæna viśvāsayakut næ dannet næti nisā. anē meccara hon̆din innakoṭa maṭakoṭa æyi mē karadara karannē. mona aparādhayanda mokaṭa asādhāra lōka mehema tiye lōkayaṭa dos tiyenavā. hæbæyi mēka hētuphalaya dækkenā
원인의 열매가 우리에게 열릴 뿐, 다른 것이 열리지는 않습니다. 그런데 우리는 원인과 결과를 믿지도 않고 알지도 못하기 때문에, '아, 이렇게 잘 지내는데 왜 나에게 이런 일이 생기나, 무슨 죄를 지었다고, 왜 세상이 이리 불공평하나' 하며 세상을 탓합니다.
tiyenavā. hæbæyi mēka hētuphalaya dækkenā lōkayaṭa dos kiyannē næhæ. eyā dænagannā ma mama vecca ṇaya mama lōkayaṭa vecca karapu aḍu mā karā duk karadara vaśayen enavā. mama mēken midenna nam mama ēka gevanna ōnē.
그러나 원인과 결과를 본 이는 세상을 탓하지 않습니다. 그는 압니다. '내가 진 빚, 내가 세상에 끼친 해가 나에게 괴로움과 걱정으로 온다. 여기서 벗어나려면 그것을 갚아야 한다.'
ē gevanna monavada mama karanna ōnē? keön kaḷa hæma kaṭayuttakma karalā tiyenna ōnē. yam kāya karmayak balāporottu venavā ē karalā tiyenavā. laukika dē yamak balāporottu vecca aya innavā. ēgollanṭa laukika dēnna ōnē. ē vagē lōkōttarattaraya yamak balāporottu vak innavā nam kālaturakin innē eyā dakat denna ōna.
갚으려면 무엇을 해야 합니까? 해야 할 모든 일을 해 놓아야 합니다. 몸으로 하는 어떤 일을 바란다면 그것을 해 주어야 합니다. 세속의 무언가를 바라는 이들이 있습니다. 그들에게는 세속의 것을 주어야 합니다. 그처럼 lokuttara를 바라는 이가 드물게라도 있다면 그에게는 그것을 주어야 합니다.
melova sukhōpōgiyak tænasu balāporottu venavā nam api ēkaṭat maga pādā denna ōnē. mē vidihaṭa apiē hæma deyakma tiruvē nætnam api ē kāya karma vaca karma manōma deken mettā sahagatava kaṭayutu karalā midenna bæhæ. anna aya ne nidahas vennaṭa
이 세상의 편안함을 바란다면 그것에도 길을 열어 주어야 합니다. 이렇게 그 모든 것을 이루지 않으면, 우리는 몸의 kamma, 말의 kamma, 마음의 kamma로 mettā를 담아 행하여 벗어날 수 없습니다. 그래야 그들도 풀려납니다.
mē nisā mē samahara aya buddha pūjā tiyannē mokaṭada ōvā karannē mokada dan dennē mokaṭada ōvā karalā him mokakda karanna tiyennē mityā dr̥cigayen pin denna epā. samyāta dr̥ci karin denna mē ādi vaśayen tiyenavā. mityā dr̥ṣṭikayaka apramāṇa saṁsāriya ganna dunu kara karagena ævidilā ovun balā innā ungika gatta nægata. api kiyanavā mehedilā mityā dr̥ṣṭi bindenna epā.
그래서 어떤 이들은 '붓다 공양은 왜 올리나, 그런 걸 왜 하나, dāna는 왜 하나, 그거 해서 무엇을 하나, micchādiṭṭhi로 puñña를 주지 마라, sammādiṭṭhi로 주라' 하는 식으로 말합니다. micchādiṭṭhi 쪽에서도 셀 수 없는 saṃsāra 동안 빚을 지며 다녔고, 그들은 그 빚을 받으려고 기다리고 있습니다. 그런데 우리는 여기서 'micchādiṭṭhi 쪽에 puñña를 나누지 마라'고 말합니다.
samduraṭa tēta enna. nidahas venna balāgena nam kæma ṭikā ēkat karanna. mityā dr̥ṣṭaka bin ara balavat tiyena apiṭa karadara karanavā kiyalā dr̥ṣṭiyak hadāgena ēken tamayi ē praśnaya tiyennē.
sammādiṭṭhi로 오십시오. 풀려나기를 바란다면 그것도 하십시오. 'micchādiṭṭhi 쪽의 힘센 존재들이 우리를 괴롭힌다'는 견해를 만들어 가진 것, 바로 거기에 문제가 있습니다.
dæn dāmarikayek ṇayakārayek velā hiṭa ṇaya himikārayek velā apiṭa karadara karanavā. ū dāmarika kamā nisā nemeyi karadara karannē ṇaya himikama nisā ṇaya dannavā. ṇaya dunnaṭa passē ē āya karadara karanna ennē nǣ ē passē. dāmarikavama ætta ohu dāma rikaṭa æyi passen ennē? æyi dāma rikavekuṭa gōcara vuṇē yā api ē vuṇā karapu avelat tibicca
이제 깡패 하나가 빚 주인이 되어 우리를 괴롭힌다고 합시다. 그가 괴롭히는 것은 깡패라서가 아니라 빚 주인이기 때문입니다. 빚을 갚고 나면 다시 괴롭히러 오지 않습니다. 깡패인 건 사실이지만 왜 그 깡패가 뒤쫓아 옵니까? 왜 깡패의 표적이 되었습니까? 우리가 그런 해를 끼친 일이 있었기 때문입니다.
nisā. menna mēka api hētuphala vaśayen dænagattā nam āyē samcika mityā dr̥ṣṭiya dr̥ṣṭiya pahennē nætuva api ṇaya gannimē hæṭi tēruma aragena ē siyallama ṇayagevanna.
이것을 원인과 결과로 알았다면, 다시는 micchādiṭṭhi의 견해를 키우지 말고 우리가 빚진 까닭을 이해하여 그 모든 빚을 갚으십시오.
itin ṇaya næti kenakaṭa ādhāra dunnahama bāḷuvak innavā. kenekuṭa naya velā tiyenavā kenekuṭa ṇaya novī innavā. ṇaya novīnna kiyana api ādhārayak vaśayen yamak tiyenavā. ṇaya vecca kanan ṇayat enna. mēkaṭa api praśnayak ennē næha. ehenam siyalu lōka satvayān ataya ākāraya tamayi api ṇaya velā tiyennē.
빚이 없는 이에게 도움을 주는 일도 있습니다. 어떤 이에게는 빚을 지고 있고 어떤 이에게는 빚지지 않았습니다. 빚지지 않은 이에게 주는 것은 도움이 되고, 빚진 이에게는 빚을 갚는 것이 됩니다. 여기에는 아무 문제가 생기지 않습니다. 그렇다면 모든 loka의 satta들에게 우리는 끝없이 빚을 지고 있습니다.
oyā ada ṇaya vecca ayat tiyenavā dæn ṇaya gevapu ayat tiyenavā. ananta apramāṇa saṁsārayē ṇaya vecca næti kenek næha. ge kenekut. ṇaya vīmayi ṇaya gevīmayi kiyana eka apramāṇa saṁsāraya purā ōbuvā vagē paṭan inna śundra jīvīyāṭat tanatta apramāṇayak api velā tiyenavā. dæn budurajāṇan vahansēgen
오늘 빚을 진 이들도 있고 이미 빚을 갚은 이들도 있습니다. 끝없고 셀 수 없는 saṃsāra에서 빚지지 않은 이는 없습니다. 빚지고 갚는 일은 셀 수 없는 saṃsāra 내내 이어져, 개미 같은 작은 생명에게까지 우리는 셀 수 없이 빚을 졌습니다.
velā tiyenavā. dæn budurajāṇan vahansēgen dēśanā karanavā mē lōkē eka satvaya tavat satvayekuda mav vecca vāra piya vecca vāra sahōdarayā vecca vāra sahōdariya vecca vāra duva vecca vāra putā vecca vāra koccarada kiyalā upamāva vaśayen kiyanavanē. mē muḷu mahaḷuē tiyena passē debaragi taram gu guli kaḷoḷo guli koccarada nelli geḍi væna gulival ē kiyannebaragiḍi kiyannē. eban guli koccara ædda īṭa væḍiya væḍi gahara gānak mav velā tiyenavā, piya velā tiyenavā, sahōdarayā velā tiyenavā, sahōdhiya velā tiyena sasara gamana mē taram anādimat kālayakaṭa mē lōka satyava inikāgē anyavanta sambandhatāven enavā kiyā pennavā. ehenam
붓다께서 설하시기를, 이 세상에서 한 satta가 다른 satta의 어머니였던 횟수, 아버지였던 횟수, 형제였던 횟수, 자매였던 횟수, 딸이었던 횟수, 아들이었던 횟수가 얼마나 되는지 비유로 말씀하십니다. 이 온 땅의 흙을 대추씨만 한, nelli 열매만 한 덩어리로 빚는다면 그 덩어리가 얼마나 되겠습니까. 그보다 더 많이 어머니가 되고, 아버지가 되고, 형제가 되고, 자매가 되었다고 하십니다. saṃsāra의 길이 이토록 시작 없는 세월 동안 이 loka의 satta들이 서로 맺은 관계로 이어져 왔음을 보여 주십니다.
sambandhatāven enavā kiyā pennavā. ehenam mē vena gamanasa api okkoṭama naya velāk tiyenavā ṇaya gevalak tiyenavā. gevāganna bæri vecca ēvā tamayi nayaka āga hæṭīn passen hædi karadara karannē.
그렇다면 이렇게 오는 길에서 우리는 모두에게 빚을 지기도 했고 갚기도 했습니다. 갚지 못한 것들이 빚 주인처럼 뒤따라와 괴롭히는 것입니다.
ēhu vagēma api lōkayeṭa karapu avaḍakkā dharmayak tiyenavā nam ē svabhāva dharmaya kriyātmaka velā anitya aramuṇu vennā vū rōgayak apiṭa goḍanægilā.
그와 같이 우리가 세상에 끼친 해가 있다면, 그 자연의 이치가 작동하여 바라지 않는 대상이 되는 병 같은 것이 우리에게 생겨납니다.
mē apāya tiyena gindara kiyalā ehanam kiyannē satvayek nemeyi. api visin karanavada? pāpa karmayaṭa sakāsa vecca bāhira lōkē. ēka gihin upannaṭa passē bāhira lōkayē tibena noyen dugæhara denna dēval apiṭa gōcara venna venavā. gōcaralā api ēkē duka vidihaṭa venavā.
그러니 apāya에 있다는 불은 satta가 아닙니다. 우리가 지은 pāpa kamma에 맞게 생겨난 바깥 세계입니다. 거기에 가서 태어나면 바깥 세계에 있는 온갖 괴로움을 주는 것들을 겪게 되고, 그렇게 겪으며 그 괴로움을 당합니다.
etakoṭa ē apāya tibena gini hætuva apāya tiyennē rōdhiya hætuva. apāya tiyennē gal ul hætuva. kaṭum̆bula kiyana eka hætuvē. ēvā api hæduvā nemeyi. api karapu karma śaktiya tuḷin nægilā hogilā āvā apiṭa duk vin̆di.
apāya에 있는 불, 쇳물, 바위 꼬챙이, 가시나무 같은 것은 우리가 만든 것이 아닙니다. 우리가 지은 kamma의 힘으로 솟아나 우리가 괴로움을 겪도록 온 것입니다.
ehenam api yahapatak karapuvahama apiṭa sæpa vin̆dinna bāhira lōkayakut. ayahapatak kaḷot ēkē duka vin̆dinna bāhira lōkayakut mē dekama goḍannægena.
그렇다면 좋은 일을 하면 행복을 누릴 바깥 세계가, 나쁜 일을 하면 괴로움을 겪을 바깥 세계가, 이 둘 다 생겨납니다.
kalla sukkhaṁ kalla sukha vipākaṁ kiyalā mē kalusu sudu hevā hon̆da saha naraka digē miśraṇaya veccaya. kāyāgata karmaphalaya kiyagannagen tamayi manussaya upadinnē. dæn manussaya kiyalā vin̆dilā sīla tæninma sæpa susuvīma hevvaṭa ēkaṭa api karalā tiyena væḍapila ēkaṭa hētu kārgaya tiyennē næhæ. ē kiyalā.
'kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ', 곧 검고 흰 것, 좋은 것과 나쁜 것이 섞인 것입니다. 그렇게 섞인 kamma의 결과로 사람이 태어납니다. 사람으로 태어나 어디서나 행복을 찾아도, 그것을 위해 우리가 해 놓은 일, 그 원인이 없으면 얻지 못합니다.
kaḷē yam sē vipākaya ē vidihayi. ehenam apiṭa oya sæpa duka diga kirīma dekēma vipākayanna siddha venavā.
한 대로 vipāka도 그렇게 옵니다. 그러니 우리는 행복과 괴로움, 두 가지 vipāka를 다 겪게 됩니다.
menna mē rājē apiṭa apiṭa enna duka karadarē ārya mārgayaṭa bādhā pamaṇa vana tarahaṭa balavatnam apiṭa viśāla bāḷuvak enavā ārya mārgaya pūrṇaya karaganna.
이 가운데 우리에게 오는 괴로움과 걱정이 ariya magga를 가로막을 만큼 강하면, ariya magga를 채우는 데 큰 걸림이 옵니다.
ārya māgaya pūrṇaya karannaṭa amanussayō karadara karanavā nam, hiṁ karanavā nam oluva tada karanavā nam, æn̆ga heva karanavā nam ehema ēvā tiyenavā. ē vagēma api karagatta pāpa karmaya nisā vāpisēma kōpa karanna puḷuvan. bāhira lōkayen apiṭa aveḍa vena anit aramuṇu venna puḷuvan. ē sæma ekakma apiṭa ārya mārgaya pūrṇaya karanna hadana væḍa piḷi bādhayi. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karaganna bæruva.
ariya magga를 채우려 할 때 amanussa들이 괴롭힌다면, 해코지한다면, 머리를 짓누른다면, 몸을 무겁게 한다면, 그런 일들이 있습니다. 또 우리가 지은 pāpa kamma 때문에 몸의 vāta·pitta·semha가 성날 수도 있고, 바깥 세계에서 우리에게 해가 되는 바라지 않는 대상이 생길 수도 있습니다. 그 모든 것이 ariya magga를 채우려는 일을 가로막습니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 채우지 못하게 합니다.
ē nisā apiṭa issellāma atyāvaśya nidahas tiyena mē lōkē pin keriyaṭa hadāgena mēka væjamena pin karaganna nemeyi. anna ara āryaṣṭhāṁgayaka mārgaya vaḍannakoṭa yam bādhakayak karadarayak enavā nam aḍu taramen ē maṭṭama duru karenna api ēken hæn væḍē karagattot mē at bæva kelavarēdī gamana ivarayi.
그러니 먼저 꼭 필요한 것은, 이 세상에서 puñña를 쌓아 넉넉해지려는 것이 아닙니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦을 때 어떤 걸림이나 걱정이 온다면 적어도 그만큼은 없애는 것, 그 일을 해내면 이 생의 끝에서 길이 끝납니다.
ēva yam pinpavuda dekak tiyenavā ahōsi venavā nisā kāyasarayak ohuṭa sambandha velā duk vipenīta vēdanā vita vinnavanna ekak ituru karanna bæhæ. kenek næti nisā. satva pudgattaya vidyā māya ivarayi ēka ivara nam āyuśana lōkaya tuḷa hicca pavgavala vipāka innē vidyāmāna vennē næhæ.
그러면 어떤 puñña와 pāpa 둘이 있든 사라져 버립니다. 그에게 이어진 몸이 없으니 괴로운 vedanā를 겪게 할 것이 남지 않습니다. 겪을 사람이 없기 때문입니다. satta와 puggala로 존재하는 것이 끝났습니다. 그것이 끝나면 앞선 생들의 pāpa의 vipāka는 존재하지 않습니다.
ehenam apiṭa etenṭa avaśya maga pādā gænīmayi atyāvaśya kāraṇē læbicca avasānayen prayōjana gannē. anna ēkaṭa bādhāva pamaṇē yamak ætnam ēkaṭa avaśya karannā vū api bādhā vecca dē api pratikarma vaśayen yahapat deyak karanna ōnē.
그렇다면 우리에게 필요한 것은 거기까지의 길을 여는 것이고, 꼭 필요한 일은 얻은 기회를 살리는 것입니다. 거기에 걸림이 되는 것이 있다면, 걸림이 된 그것에 대한 paṭikamma로 좋은 일을 해야 합니다.
anukūla anukūla yahapat dē ē dē midīmak labanavā. karuṇu tērum aragena kaḷolot ehā gnāna sampitava vināk karapuhama mahā pina balavat nisā. ē vagē tamāgē ātmalāpayaṭa karana hit ēka næti nisā vena bāhira pævætma san̆dahā. ēka sōmanassa sahagatayi gnāna sampitayi agsēka mahatphala mahānisaṁsatiya loku pinak venavā. ēka pirilā ayiti yannē mahā pinak nisā. anyabandha pinakin mahā ṇaya gevanna puḷuvan.
알맞은 좋은 일, 그것으로 벗어남을 얻습니다. 이치를 알고, ñāṇa를 갖추어 하면 큰 puñña가 되어 힘이 셉니다. 그처럼 자기 이익을 바라는 마음 없이 남의 존재를 위해 하는 것, somanassa와 ñāṇa를 갖춘 그것은 큰 열매와 큰 이익을 가진 큰 puñña가 됩니다. 그렇게 채워지는 것은 큰 puñña이기 때문입니다. 그런 puñña로 큰 빚을 갚을 수 있습니다.
sasara vica ṇaya satvennaṭa vica aya api tina karalā puṇyānumōdanā kirīmen pin pet pihiṭīmen ēke nidahas vīmē kramayak tiyenavā. menna mēkaṭa kiyanavā met væṭīma.
saṃsāra에서 진 빚, 우리가 빚진 satta들을 떠올려 puññānumodanā를 하고 puñña를 나누어 줌으로써 거기서 풀려나는 방법이 있습니다. 이것을 mettā를 보낸다고 합니다.
invara danna sīla satvayan niduk vevā nirōga ettā sōpat vet kiyalā kotæn ala idagena æt deka kiyanna oya kiyagena innē mama metuvak ēvaṭa hariyannē næhæ. met værīma vigraha karalā tērum ganna ōnē.
'모든 satta가 괴로움 없기를, 병 없기를' 하고 어딘가 앉아 두 손 모아 말하고 있는 것만으로는 그것에 맞지 않습니다. mettā를 보내는 것을 풀어서 이해해야 합니다.
met varanavā kiyalā kiyannē onna ōkayi. met værīmen api karagannē apiṭa tiyena bādhakaya duru karaganna ōnē. bādhakaya āpahiri dænaganna ōnē. bādhakayaṭa hētuva dænaganna ōnē. hētuva pratikarma bādhakayen nidahas venavā.
mettā를 보낸다는 것은 바로 이것입니다. mettā를 보냄으로써 우리는 우리에게 있는 걸림을 없애야 합니다. 걸림을 제대로 알아야 합니다. 걸림의 원인을 알아야 합니다. 원인에 대한 paṭikamma로 걸림에서 풀려납니다.
ōka ahakalā mama sōdanam venna hadapu eka kenekvat mē tara jaya ganna bæhæ. mama hari mama hari. anivvā værada otana inna tākkal apiṭa bæ kavadāvat jayaganna mama hari nǣha. apramāṇa væradi væda karalāpu mama kohomada harinē mē hæriyek.
그것을 젖혀 두고 '나는 깨끗해지겠다' 하는 이는 아무도 이 싸움을 이길 수 없습니다. '내가 옳다, 내가 옳다, 남이 틀렸다' 하는 동안에는 우리는 결코 이길 수 없습니다. '나는 옳지 않다. 셀 수 없는 잘못을 저지른 내가 어떻게 옳은 사람이겠는가.'
mama ṇayakārayen. ē ṇaya ganna dan̆ga. ēni ēnisā mama naye nidahas denna magē værada varadahæriyaṭa tērum aragena mīṭa passē ēban̆da væradi nokara eba pandu vaidakam asādhārakam nokara vecca ēvaṭa mama dayānu kampāvilā mama yahapatdaya karalā ēvaraṭa ṇayagenavā kiyalā avaṁkava tēruṇaya karagatto. væḍi kal yanna issellā metænīma sampūrṇa venavā.
'나는 빚진 사람이다. 그 빚을 갚아야 한다. 그러니 빚에서 풀려나려고 내 잘못을 잘못으로 알고, 이제부터 그런 잘못을 하지 않고, 그런 원한과 불공정한 짓을 하지 않으며, 저지른 일에 연민을 품고 좋은 일을 하여 그만큼 빚을 갚겠다'고 정직하게 결심하면, 오래 가지 않아 바로 여기서 다 채워집니다.
ōṭa ahapu bādhakayak āvanā kramakrama bādhakaya ivat venavā. menna mē karuṇa dænagena mec væruvot. siyalu lōka valaṭa api sigatta karma vipāka lōkayaṭa api ē ākārayen seta paturavanna ōnē. ē heta paturalanakoṭa mokada vennē? api
어떤 걸림이 왔더라도 차츰 걸림이 사라집니다. 이 이치를 알고 mettā를 보내야 합니다. 우리가 지은 kamma의 vipāka인 모든 loka에 우리는 그렇게 복을 퍼뜨려야 합니다.
ōnē. ē heta paturalanakoṭa mokada vennē? api visinma avulōpinnaṭa apima jalaya dæmmo. abhīsima karapu ekaṭa apima nimā. jalaya nodā hin̆diya saviṭa gini tæpa dæmma inna de. apima calaya dālā kriyāt karā ēka nimuvot ē bāhira lōkayen eḍa tibicca anicca aramuṇa api ēken ahak venavā.
그렇게 퍼뜨리면 어떻게 됩니까? 우리가 지른 불에 우리 스스로 물을 부은 것입니다. 우리가 저지른 일을 우리 스스로 끈 것입니다. 물을 붓지 않으면 불은 계속 타오르겠지요. 우리가 물을 부어 그것을 끄면, 바깥 세계에서 오던 바라지 않는 대상에서 우리는 벗어납니다.
apima kuṇu goḍāk gahagattē apiṭama kuṇu gan̆dagena gaha innavā. api ēka yaṭa karalā hari ē pudgalayālā hari ēka vena vināśa karalā dālā dæmmu. ēka ravasa deyak karanavā. etan paṭan ē kuṇu pǣsa apiṭa vadennē næha. menna mē kramayaṭa api dænaganna ōnē ēken nidahas vena ākāraya.
우리가 쌓은 쓰레기 더미에서 우리에게 냄새가 풍깁니다. 우리가 그것을 묻든, 사람을 시켜 없애 버리든 처리하면, 그때부터 그 썩은 냄새가 우리에게 닿지 않습니다. 이런 식으로 거기서 벗어나는 법을 알아야 합니다.
ehema vunot tamayi apiṭa puḷuvan kama læbennē mē padalā jayaganna.
그렇게 해야 이것을 이겨 낼 힘이 생깁니다.
siyalu lōka saha siyalu satva kiyanaṭa oya kiyana apē vipāka lōkayamayi mē siya. ē lōkayaṭa asatdharma karapuṭa saddharmayen api ṇaya gevā gattahama yahapatyen ṇaya ṇaya gevā gattahama api etakoṭa nidaha. hæbæyi hētu phalaya oya vidihaṭa dakinnē nætuva apiṭa puḷuvan kamak nǣhæ ē ṭika karaganna. ōka tērum araganna ōnē.
'모든 loka와 모든 satta'라고 하는 것은 바로 우리 vipāka의 세계입니다. 그 세계에 asaddhamma를 행한 것을 saddhamma로, 좋은 일로 빚을 갚으면 우리는 그때 풀려납니다. 그러나 원인과 결과를 그렇게 보지 않고서는 그것을 해낼 수 없습니다. 이것을 이해해야 합니다.
monavāhari aḍu paruvak tērum ganna nætayak tiyena eka ahanna
무엇이든 모자라서 이해되지 않는 것이 있으면 물으십시오.
siyalu lōka siyalu satvayō kiyana ekē siyalu lōka kiyana ekayi mē ahanna.
(질문) '모든 loka, 모든 satta'에서 '모든 loka'라는 것을 여쭙니다.
æhæ kiyana lōkē, kana kiyana lōkē nāsaya kiyana lōkaya hædennat oya vidihaṭa baḷu vidihaṭa væḍot æhæ kiyana lōkē baḷu ekak venavā. ehema baḷu æhæk hambavenavā. mama kiyana eka balu æhæk ē hamba venavā. ē kala kiyana lōkē ara vidaryaṭa væṭelā hadāgattot kanak hambavenavā minis kanak næhæ. anna kana kiyana lōkē narak kara gattē hadanavā. nāsaya kiyana lōkē
눈이라는 loka, 귀라는 loka, 코라는 loka가 만들어지는 것도 그런 식입니다. 개 같은 짓을 하면 눈이라는 loka가 개의 것이 됩니다. 그렇게 개의 눈을 얻습니다. 개의 눈을 얻는 것입니다. 귀라는 loka도 그런 짓에 떨어져 만들면 사람의 귀가 아닌 귀를 얻습니다. 귀라는 loka를 나쁘게 만든 것입니다. 코라는 loka는,
lōkē narak kara gattē hadanavā. nāsaya kiyana lōkē kombak eka haṭaganna jātiya ekak venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa api karagatta væṭa misak kavurupa hadā dunna næhæ apē nāya min mehek velā ina hon̆da nāhayak tibena baḷu væḍa karalā hienā baḷu nāhayakaṭa upamakārayek vuṇā īṭa passē. ehenam æhæ kiyana lōkayaṭa kana kiyana lōkayaṭa nāsaya kiyana lōkayaṭa diva kiyana lōkayaṭa kaya kiyana lōkayaṭa urumakāraya apivama nisā karama hada gonna nagāgattā apima væḍipena nisā goḍanæguṇa ekak vena kāgēvat attakin gonnæguṇa ekak nemeyi. itin ē vagē api lōka dænaganna ōna.
그것은 우리가 만든 것일 뿐 누가 만들어 준 것이 아닙니다. 사람으로서 좋은 코를 가졌던 이가 개 같은 짓을 하여 개 코를 물려받게 된 것입니다. 그렇다면 눈이라는 loka, 귀라는 loka, 코라는 loka, 혀라는 loka, 몸이라는 loka를 물려받는 이는 우리 자신이니, kamma로 쌓아 올린 것, 우리 자신의 행위로 쌓인 것이지 다른 누구의 손으로 쌓인 것이 아닙니다. 그렇게 우리는 loka를 알아야 합니다.
siyalu lōka goḍannægena oya krama vennē karma vibhāgayak vaśayen ēkaṭa pratikarma karagattahamen bērenavā.
모든 loka가 쌓이는 그 방식은 kamma의 vipāka로서이니, 그에 대한 paṭikamma를 하면 벗어납니다.
kāma lōka rūpa lōka arūpa lōka kiyana ēvā han̆dunvada enna tiyenavā. mē kāma lōka kiyana vacanayen pennannē kāma kiyana vacanayet tōraganna ōna.
kāma loka, rūpa loka, arūpa loka라는 것들을 알아 두어야 합니다. kāma loka라는 말이 무엇을 보여 주는지, kāma라는 낱말도 풀어 알아야 합니다.
ama kiyalā vacanayak mē lōka pævæ tiyenavā. amara kiyanavā deviyan. mokada ēka hētuva?
'ama'라는 낱말이 세상에서 쓰입니다. 신들을 'amara'라고 합니다. 그 까닭이 무엇입니까?
mē hā minis nuvaṇin minis gnānayakin yamkisi deyak mē lōkaya gæna dakinavānam ektarā kāla sīmāva tuḷa haṭagana vipariṇāyaṭa pas velāsena haṭiya vitarayi dakina. ē nuvaṇaṭa gōcara vennē næti bohō durē patiinavā.
사람의 지혜, 사람의 앎으로 이 세상에서 무언가를 본다면, 어느 기간 안에 생겨나고 변하고 사라지는 것까지만 봅니다. 그 지혜가 닿지 않는 아주 먼 곳에 있는 것들도 있습니다.
haṭagannavā pēnavā. vipariṇāmayaṭa pat venavā pēnet næ kālē bohoma væḍi nisā. vænasenavā pēnnet næha. kālē væḍi hari pennannē næ. penna vidihaṭa lōka satyayak.
생겨나는 것은 보입니다. 변하는 것은 기간이 아주 길어서 보이지 않습니다. 무너지는 것도 보이지 않습니다. 기간이 길어서 드러나지 않습니다. 그렇게 보이는 loka가 있습니다.
eban̆du lōka gæna nigamanayakaṭa pahinavā nomærena lōka kiyalā. nomæena nomærena ābhavaya piya. en mærennē nætuva innam deviyē piyā. ē maṭṭamē nuvaṇa tiyenayi amara venna tænak pennanavā.
그런 loka에 대해 '죽지 않는 loka'라는 결론에 이릅니다. 죽지 않고 산다면 그것을 deva라고 합니다. 그 정도 지혜를 지닌 이는 amara가 되는 곳을 보여 줍니다.
nomærīnna tænak pennanavā. hæbæyi ēka mærena bava hadanna æti avidyāven nisā hadannē nætuva nisā nomærena deyak lōkē tatvaya haṭagannē næha.
죽지 않는 곳을 보여 줍니다. 그러나 그곳도 죽는다는 것을 avijjā 때문에 알지 못할 뿐, 세상에 죽지 않는 것이 생겨나는 일은 없습니다.
etanat mærenavā kiyalā dænaganna tavat nama vænot tiya. eyā dakinavā brahma lōkaya ikaṭa kallāsa. hæbæyi ēka kālē gevenavā kiyalā dakinnē næhæ. ēkē āya eyāgē nuvanin balanakoṭa pēnavā anna nomærena tæna. ēgollō brahmatvayaṭa nomærena tæna hæṭiyaṭa amara han̆dunavā.
그곳에서도 죽는다는 것을 알 만한 지혜가 그에게는 없습니다. 그는 brahma loka를 수많은 kappa에 걸쳐 봅니다. 그러나 그 세월이 다한다는 것은 보지 못합니다. 그래서 그의 지혜로 보면 그곳이 죽지 않는 곳으로 보입니다. 그들은 brahma의 경지를 죽지 않는 곳, amara로 압니다.
menna mē ākārayen mē ama kiyannā vū tattvaya sugatiyaṭayi han̆duvē.
이렇게 이 'ama'라는 상태를 sugati로 압니다.
mē ama kṣē velā giyā pahat pavaṭa pat vunā nam balāporotana vena amasāgatta lōkaya ēken ē æsuru karannin vennē pahat pāraṭa patvīma. ēvā kiyana ka ama hevat kāma
이 ama가 줄어들어 낮은 길로 떨어지게 한다면, 바라던 ama를 얻었다는 그 세계는 그것에 기대는 이를 낮은 길로 떨어지게 합니다. 그래서 그것을 'ka-ama', 곧 kāma라고 합니다.
mana vaḍana rūpa passē mana vaḍana śabda passē mana vaḍana gandha rasa sparśa passē yam kenek yanavānam ohuṭa ama hoyāgena yannē sēvena dēval æsuru karana pættaṭa ehā ka amehevat kāma lōkaya kiyalā ōkaṭa ki.
마음을 끄는 형색을 따라, 마음을 끄는 소리를 따라, 마음을 끄는 냄새와 맛과 감촉을 따라 누군가 간다면, 그는 ama를 찾아 섬기는 것들에 기대는 쪽으로 가는 것입니다. 그래서 그것을 'ka-ama', 곧 kāma loka라고 합니다.
amr̥ttaya hoyāgena væhærena vænasenna kṣaya velā yana pætta gaman karanavā nam ē jātiyaṭa ayiti lōka valaṭa kivvā kāma lōka.
amata를 찾는다면서 시들고 무너지고 다해 가는 쪽으로 간다면, 그런 부류에 속하는 세계를 kāma loka라고 했습니다.
ehenam mēkē balavatma hariyak tiyenavā. nāsaya pinavana gandhaya passē yanavā nam, diva pinava rasaya passē yanavā nam, kaya piḷiban̆dava pahasa passē yanavā nam menna mē nisā. ēka vibhāgaya vaśayen haṭagannavā noyek vidiha ælīm, gæṭīm, mulāsāgata rāgidi, dvēśa geni, mōha geni haṭaganna pættā.
그렇다면 여기에 가장 힘센 부분이 있습니다. 코를 즐겁게 하는 냄새를 따라가면, 혀를 즐겁게 하는 맛을 따라가면, 몸의 감촉을 따라가면, 이 때문에 그 vipāka로 갖가지 들러붙음과 부딪침, 미혹에 싸인 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 생겨나는 쪽입니다.
ēvat ballanṭa ahuvecca mas kaḍuvāgē taran̆gakārī lōkayakayi ēkē vipākaya goranægennē. ē nisā ohuṭa siddha venavā mahā taran̆ga ekaṭa væhælā tamangē ṭika rækaganna. tamangē kivva ṭika rækaganna. ē hētuvema dvēśaya nagāgannavā mulāvaṭa pat venna hētu venavā. mānasika vaśayen dūṣiyāvayaṭa pat venna hētu vennē. ē dūṣatāvaya pratiphalaya vaśayen satara apā uppattiyaṭa urumakāraya. īḷan̆ga
그 vipāka는 개들이 물어 간 고기 뼈를 두고 다투는 세상으로 쌓입니다. 그래서 그는 큰 다툼에 뛰어들어 자기 몫을, 자기 것이라고 한 몫을 지켜야 합니다. 그 때문에 dosa를 키우고 미혹에 빠지게 됩니다. 마음이 더러워지게 됩니다. 그 더러움의 결과로 네 apāya에 태어날 몫을 물려받습니다. 다음으로,
menna mē divanāsaya śarīrayē pinavana pætta ballaṭa ahagahuva vecca maskaṭu væni taraṁkārī pora baḍuvarala ayiti vipākayak gena denenna nisā. ē passē yanakō ēvayen haṭagatta lōkayaṭa kiyanavā kāma lōka
이 혀와 코와 몸을 즐겁게 하는 쪽은 개들이 물어 간 고기 뼈 같은 다툼의 물건에 속하는 vipāka를 가져다주기 때문에, 그것을 따라갈 때 그것으로 생긴 세계를 kāma loka라고 합니다.
anna kāma lōkayē pævætma ballanṭa ahuvecca mas kaṭu vāgē ēvā tiyena pævætma. mana vaḍana rūpayak labāgena ipadunāṭa passē ballanṭa ahuvecca maskaṭa vagē. hæma pættama æhæ ganavā pora kanavā. ē vastuva væhægannā. sabda gandha rasa sparsāliyak hæmakin denavā nam ē dē labāganna ē vastuvaṭa pallanṭa pahu vecca maskaṭakaṭa vagē ē jātiyē inna birima poraka.
그러니 kāma loka의 존재란 개들이 물어 간 고기 뼈 같은 것들이 있는 존재입니다. 마음을 끄는 형색을 얻어 태어나면, 개들이 물어 간 고기 뼈처럼 사방에서 노리고 다툽니다. 그 물건을 빼앗으려 합니다. 소리, 냄새, 맛, 감촉이 즐거움을 준다면 그것을 얻으려고, 개들이 고기 뼈를 두고 하듯 그런 부류끼리 다툼이 벌어집니다.
saraṇa karanavā. īṭa passē ēka labāganna mama karaganna magē karaganna ayiti karaganna viśāla saran̆ga ekaṭa muhuṇa dīlā jaya ganna ōna. hæbæyi allagatta mohotē paṭan genam u mokakda kohomahari ēka bæhæragannē. ē allagatta mohotē paṭan gena kalā ganīda bin̆dīda vināśa karayida? kæḍī bihida vināśa venada orupara ganada vināśa kara damayida mē adi viśāla sækayakin kupasakin jīvat venna.
찾아다닙니다. 그다음 그것을 얻어 내 것으로 차지하려고 큰 다툼에 맞서 이겨야 합니다. 그러나 붙잡은 순간부터 누가 어떻게든 그것을 빼앗아 가지 않을까, 붙잡은 순간부터 누가 가져갈까, 부서질까, 망가질까, 깨질까, 무너질까, 남이 가져갈까, 없애 버릴까 하는 큰 의심과 불안 속에서 살아야 합니다.
api balāporottu venaṭa suvē nemeyi hambavennē. suvē balāpottuven yamak dæhæ gattaṭa passē mama mavayi karalā ayiti karaganna giyāṭa passē ē vastuva nisā haṭaganna sidda noya ājīnava sihi kara kara ē nisā latavenna siddha vennē. itin apiṭa siddha vennē hon̆dayanna gihillā natavena mānasikatvayakaṭa gōcara venna.
우리가 바라는 행복을 얻는 것이 아닙니다. 행복을 바라고 무언가를 붙잡은 뒤 '나', '내 것'으로 차지하러 가면, 그 물건 때문에 생기는 ādīnava를 떠올리고 떠올리며 그 때문에 애태우게 됩니다. 그래서 우리는 좋은 것을 하러 갔다가 애태우는 마음에 빠지게 됩니다.
menna mēsā ēkē tērum aragatta kenek. maṭa eban̆dunnā vū lata vena ballan pagu vena mas kaṭu mehema lōkayak eka taran karalā ayiti karagena in̆dalā mē duka vehesa bin̆dinna maṭa ōnē næhæ. mama mēn ǣt venavā kiyalā. ara divanāsaya śarīraya pinava hari ahak karapuvahama ituru vena æhæ kana pinavana hariya kavurut næ ektarā maṭamaka nidahas tiyena hari.
이것을 이해한 이는 '나는 그렇게 애태우는, 개들이 덤비는 고기 뼈 같은 세상에서 다투며 차지하고 그 괴로움과 수고를 겪고 싶지 않다. 나는 여기서 떠나겠다'고 합니다. 혀와 코와 몸을 즐겁게 하는 쪽을 치우면, 남는 눈과 귀를 즐겁게 하는 쪽은 다툴 사람이 없어 어느 정도 자유로운 부분입니다.
ēka ōna taram tiyenavā. ē nisā æhæ pinava, kana pinavana, hita pinava hariyaṭa hita tiyāgena mama nidahas læbuva mahā gu guṇagoḍakin kiyalā. ara divanāsaya śarīraya piḷiban̆da bāhiren ekatu karagannē kǣlinna næti tene jīvat venna. aranna lukma sunyākāra valaṭa velā mehema in̆dalā maha kǣvada kavuruvat ayitikārayakut næhæ. mukut næhæ otanin phalayan kiyanna kenekut næhæ. ēkaṭa pora kanna kenekut næhæ. ehema boranna vaḍu ekakvat tiyāgannenna næha puḷuvan taran ē bæn ayin karanavā. itin æn̆dagena inna hetaṭa
그것은 얼마든지 있습니다. 그래서 눈을 즐겁게 하고, 귀를 즐겁게 하고, 마음을 즐겁게 하는 쪽에 마음을 두고, '나는 큰 덕을 얻어 자유로워졌다'고 합니다. 혀와 코와 몸을 위해 바깥에서 모으는 것은 먹을 것이 없지 않을 만큼만 하며 살고, 숲과 나무 밑과 빈집에 머뭅니다. 거기에는 주인도 없고 아무것도 없으며, 여기서 열매를 내놓으라는 이도 없고 그것을 두고 다툴 이도 없습니다. 다툴 물건 하나 두지 않고 할 수 있는 만큼 치워 버립니다.
bæn ayin karanavā. itin æn̆dagena inna hetaṭa pora kanavā nam oya mala pinot dāpu redak hari adu pihilā dāpu ekak hari kamak næhæ ōka dækkama tīn yanna ekak nǣha vahaga yana ekak dækkahama ōka ko hō dæna gattaha po ēka ara kavuda ara malakina yodalā tiicca eka ara kuṇu kuḍalē dālā ticca vennē kiyalā minissu dālā yanakoṭa maṭa kamak næhæ maṭa ōnē prayōjanaya ganna vitarayi. maṭa ōnē sarayakāritvaya midiccilā maṭa āsaya prayōjanaya karanna. hētava næti karaganna læjjā sthāna upaha karaganna maṭa ē ṭika tibunahama hon̆da mohotaṭama æti. ehenam anna ē vagēda karama.
입는 옷을 두고 다툰다면, 시체를 쌌다 버린 천이든 버려진 천 조각이든 상관없습니다. 그것을 보면 아무도 가져가지 않습니다. 사람들은 '누가 시체를 쌌던 것, 쓰레기 더미에 버려진 것'이라며 버려두고 갑니다. '나는 상관없다. 나는 쓰임새만 있으면 된다. 다툼에서 벗어나 그것을 쓰고, 추위를 막고, 부끄러운 곳을 가릴 수 있으면 그것으로 충분하다.' 그렇게 하는 것입니다.
dæn ēka kāma reddak nemeyi. kāma lōkē horakana reddak nemeyi. anna sivura hædenavā.
이제 그것은 kāma의 천이 아닙니다. kāma loka에서 다투는 천이 아닙니다. 바로 cīvara가 만들어지는 것입니다.
itin ada venakoṭa mokada karannē? pātraya ætilā api aragena imu pātraya hadalā ganna ekak tiyanavā.
그러면 오늘날에는 어떻게 합니까? 발우(patta)를 가지고 있는데, 발우를 만들어 가지는 방법이 있습니다.
lōka sammatayak tiyenavā apaccē pātraya kanna læjja næ. inna ōpa hanna bæhæ pāta tærivalayi pāta valā ænna hāmu ēkaṭa ven erā gihin
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tiyenavā. ēvā gannē næhæ kavuruvat subha vastu hæṭiyaṭa gannēna.
아무도 그것을 좋은 물건으로 여겨 가져가지 않습니다.
ōka hædunet tava karaga
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sammataya manussayō mē kalayak ehema hillunavā kæḍunot ehema kaṭænicca kaliyē hin vecca kaliya kiyalā pættakaṭa tamayi asubhayi ōka aragena yannat epā. ōvā mē apiṭa sukō gugī vastuvak vennē næhæ. karadara venavā kiyalā ōvā visi karanavā. mī kāpuvā vī kāpuvā gæmmala bihi dāpuvā redi gæhanna visi karanavā ō tiyāganna epā. ovva asubha vastu væṭiyaṭa visi karata. ān ēvā maṭa hon̆dayi kiyalā yanakoṭa pigānak aran giyot ōka horakam karagena yanna puḷuvan ōka ara yanna puḷuvan nisā asupasu væṭiyaṭa ahapu dāpu magē prōjanaya ganna ekak vagē tiyanna kiyalā balanavā dakinavā hari him vecca kaṭænicca kalē tiyennē maṭa hon̆da bānḍayak. ōka aran gihillā pui gal kǣlakin hima hilā kalā innavā. ralu gal kǣlaken mædalā mædalā vaṭēṭa kaḍasama talā karalā gattaṭa passē hædunā passē
관습상 사람들은 그릇이 금 가거나 깨지면, 이 빠진 그릇, 금 간 그릇이라며 한쪽으로 치웁니다. '불길하다(asubha), 가져가지도 마라, 이건 우리에게 복된 물건이 못 되고 화가 된다'며 버립니다. 쥐가 갉은 것, 벌레 먹은 것, 흰개미가 든 천도 버립니다. '그런 거 두지 마라' 하며 불길한 물건으로 버립니다. 그런데 '그것이 나에게 좋다' 하고, 좋은 접시를 가지고 다니면 도둑맞을 수 있으니, 불길하다고 버린 것을 내 쓸 것으로 삼자 하고 봅니다. 금 가고 이 빠진 그 그릇이 나에게는 좋은 그릇입니다. 그것을 가져가 거친 돌 조각으로 갈고 또 갈아 둘레의 깨진 가장자리를 매끈하게 다듬어 만듭니다.
īṭa passē meta danna āppaccā ara kaṭaccayak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hari ara ōken hidi apiṭa væḍak tiyenavā. ēkaṭa pora kanna pora baḍuvak neme. anna taran̆gen nidahas vecca vahaṇḍayak hadāgattā āhāra ganna ēka tamayi pātraya.
그것으로 우리는 쓸 일이 있습니다. 그것은 다툴 물건이 아닙니다. 다툼에서 벗어난 그릇을 만들어 음식을 받는 것, 그것이 바로 patta입니다.
itin bējjāti aramayā ganna giyā hāmuda karannē ēket vaṭinavā kiyalā tiyano taragina yana sel ṭikak tina mēka sekak [ugura kǣrīma] apit dannavā mē tera mēka ara hāmuduruva pætta vanna næhæ kiyalā apit dæn ēka gāga ōka ara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē velāvēdī mokada karannē bētuna upakrama sīlaya hoyalā bæluva okkoma guṇa tiyena bētak mokada kavuruvat kriya karanna nætiē aralu hari kahaṭayi cittayi ēka kanna bæha. kavuruvat ara yannē næhæ karā yannet næhæ anit kenek kanna kæmatinna næ. gavaputra kiyana eka atpi
그때는 어떻게 합니까? 약(bhesajja)을 구하는 방법을 찾아보니, 온갖 효능이 있는 약이 있습니다. 아무도 사고팔지 않는 것, 쓰고 떫어서 먹을 수 없는 것, 아무도 가져가지 않고 남이 먹고 싶어 하지도 않는 것, 소 오줌(gomutta)이라는 것입니다.
aruta allalā gavaputravalaṭa dæmmara passē haṭaganna ōjesa vāpi sesana bedatā hæbæyi mihe kōka dækva ehema ē ke kiyalā kiyalā yanavā misā ēka ehema ussagena næhæ kohē ē piṭa dannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokak næ ara kalakaṭa aragena ā ara gak tal dālā gavaputta ṭikak dālā pættakin dihā tiyenavā pallenna tiyalā ōka perala aragena inna bōdhayaṭa dāgattahama ō koccarak karana hon̆daṭa hæbæyi kavurut praśnayak næhæ taran̆ga karanna deyak næhæ ōka tiyana dālā giya ā oya itin hon̆da veta gaumuturavala hadāpu aru pēta vaśayen aragattā.
그릇 하나에 araḷu 열매 같은 것을 넣고 소 오줌을 조금 부어 한쪽에 두었다가, 그것을 꺼내 몸에 쓰면 아주 잘 듣습니다. 그런데 아무도 문제 삼지 않고 다툴 것도 없으니 그냥 두고 가도 됩니다. 그래서 소 오줌에 담근 araḷu를 약으로 삼았습니다.
inna dæn hadāgattaṭa passē balapuhama minissu ēkē tiyena okkoma aragena yanavā horakam karagena yanavā. mokada karannē? gal geval vala innavā. ēvaya inna puḷuvan ya manussepiṭa poḍakā karagena yanna næhæ. ussagena yanna ehema næ. ohalā hadalā tiyana ohē kaḍāgena hari yanavā taraka haḍi vanna kiyannē. dæn moku tiyannē næhæ
이제 머물 곳을 지어 놓고 보니 사람들이 거기 있는 것을 다 훔쳐 갑니다. 어떻게 합니까? 바위 굴에 머뭅니다. 거기서는 사람이 부숴 갈 수도 들고 갈 수도 없습니다. 지어 놓은 집은 허물어서라도 가져가니 다툼거리가 됩니다. 이제 바위를 들고 갈 수는 없습니다.
galavussagena yanna. san̆gāgannavāda ē kavas inna dænaku sa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lōkayāt kāma paṁca kāma lōyāt taran̆ga karannē næti. koṭas hatarakin jīvita pariharaṭa auṣadhaya hadāgena ven vunāṭa passē eyāṭa taran̆gakārī lōkayē tiyena asāhanaya vitarayi. menna mē nisā mūlika vaśayen kiyavara piṇḍapāta sēnāsana gidhānāpatta kiyana hatarak hædunā siv pasayaga.
세상 사람들, pañcakāma 세상의 사람들과 다투지 않습니다. 네 가지로 삶의 필수품과 약을 마련하여 떨어져 나간 뒤에는, 다툼의 세상에 있는 것들과 거리가 생깁니다. 이 때문에 기본으로 cīvara, piṇḍapāta, senāsana, gilānapaccaya라는 넷, 곧 네 가지 paccaya가 생겼습니다.
anna ē kiyana gati yōgī ḷan̆gat oya ṭikē tibuṇā oya vidihaṭa. ēgollō ē tattvayen rækidi nam ehema jīvat velā rūpāvacara ē aya ætulin æsuru kara in̆dalā mē jīvitaya gevalā. kāma lōkaya æsuru karana citta næti karagena ihin upannam eban̆du nidahas lōkayaka jīvat vuna. anna ē lōkaya rūpāvacara.
그 yogī들에게도 그것들이 그런 식으로 있었습니다. 그들이 그 상태를 지키며 그렇게 살아, 안으로 rūpāvacara에 기대어 이 삶을 보내고 kāma loka에 기대는 마음을 없애고 가서 태어나면, 그런 자유로운 세계에 삽니다. 그 세계가 rūpāvacara입니다.
mē saṁkhāraya vallā anukūlavannā vū phalaya vaśayen jātiya upaddalā īṭa gælapena nidahas lōkayak ē ayaṭa mævenavā nirmāṇaya venavā. ē lōkayaṭa kiyana api rūpāvacara bam̆bala ē kayaṭa kiyanavā rūpāvacara brahma kaya brahma kayakin bam̆ba taralēpidilā ara nidahasva jīvat venavā.
이 saṅkhāra에 맞는 결과로 태어남이 일어나, 그에 걸맞은 자유로운 세계가 그들에게 생겨납니다. 그 세계를 rūpāvacara brahma loka라 하고, 그 몸을 rūpāvacara brahma 몸이라 합니다. brahma의 몸으로 자유롭게 삽니다.
itin ōgē jīvat velā bæluvat mē lōka satya dihā balanakoṭa anukampāvitana saṁvēgayak æti vena. anē saraṇi saraṇu kabā gannavā, koṭā gannavā, gaha marā gannavā, noyek venavā, an̆ḍanavā, slōka venavā, duk venavā. apiṭa ōvā balanna siddha vuṇā. mē æhæ tibca hin hindannē mēka balanna siddha vunē. mē kana tibca hinda mē ahanna siddha vunē. ara kǣ gahanavā maranna denavā dena kiyanavā apiṭa æhenavā. apit pav pættat ekaṭa kampā venavā un kǣ gahana vatmanavā karanna. un pav karagena pāpa vipāka tiyenavā. duk vin̆deku. mēvā balanna siddha venavā ēva mehema innavā mēvā nopenanna væs denak tiyenavā koccara hon̆da kiyalā. æhenna næti pēnnē næti tænaṭa hita tibūpāvaca
거기 살면서도 이 loka의 satta들을 바라보면 연민과 saṃvega가 일어납니다. '아, 서로 물어뜯고, 찌르고, 때려 죽이고, 온갖 일을 겪고, 울고, 슬퍼하고, 괴로워한다. 우리가 이것을 보아야 했다. 눈이 있어서 이것을 보아야 했고, 귀가 있어서 이것을 들어야 했다. 저 비명, 죽인다는 소리가 들린다. 우리도 그들이 소리치고 괴로워하는 것에 함께 흔들린다. 그들은 pāpa를 지어 pāpa의 vipāka가 있어 괴로움을 겪는다. 이것을 보아야 하다니. 이것이 보이지 않는 곳이 있다면 얼마나 좋을까.' 그렇게 들리지 않고 보이지 않는 곳에 마음을 둡니다.
lōkē tiyena æhæyi kanayi dekē tiyenā vū mānasika atyak duru velā giyāṭa pas passē hita vitarak hitunā dæn anit aya kiyana
눈과 귀 두 가지에 있던 마음의 매임이 떨어져 나간 뒤에는 마음만 남습니다.
hita vitarak hitunā dæn anit aya kiyana inna bava tērena ehema vunāṭa mahoma jīvat venna ōnē. jīvitāsāva tiyennē æhæ kana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ayakē balāpavara vahan karapu arūpa dæhæ vanna arūpa samādhiya arūpa samādhiya væṭicca eka nam metana etanin illā gihillā tida velā gihillā kāgevat kiyanavā æhennennē næti pēnnē næti lōkaya gihilā upadinnavā. eyā dannavā mama innavā. hæbæyi tavat kenek pēnnet næhæ. tava kenek inna bava saddayak æhennet næhæ. inna bavak pēnnet næhæ. ē nisā dæn ara lōkayā pāpoṭā ganna ēvā graha marā ganna ēvā ekakvat æhena pēnnē næti ehāka innavā. anna ēka tiyenavā arūpalō
arūpa jhāna, arūpa samādhi에 든 이라면 여기서 떠나 누구의 말도 들리지 않고 아무것도 보이지 않는 세계에 가서 태어납니다. 그는 '내가 있다'는 것은 압니다. 그러나 다른 누구도 보이지 않습니다. 다른 이가 있다는 소리도 들리지 않고 있다는 모습도 보이지 않습니다. 그래서 세상 사람들이 서로 찌르고 때려 죽이는 일이 하나도 들리지도 보이지도 않는 저편에 있습니다. 그것이 arūpa loka입니다.
oya tamayi mē satvaya sækasana lōka. oya tunē saṁkhāra ohoma goḍanægalā ēkē vibhāgaya vaśayen īṭa anukūḷu annā lōkaya budupunahama kāma lōka rūpa lōka arūpa lōka kiyalā satvaya særi saraṇa lōka tunak tiyenavā. vena yanna
이것들이 satta를 빚어내는 loka입니다. 그 셋으로 saṅkhāra가 그렇게 쌓이고 그 vipāka로 그에 맞는 세계가 생기니, 붓다께서 보여 주시기를 kāma loka, rūpa loka, arūpa loka라는, satta가 떠도는 세 loka가 있습니다.
særi saraṇa lōka tunak tiyenavā. vena yanna denak nǣhæ rōga satvayāṭa jīvat vīmē kæmætta tiyena tākkal pævætmiyaṭa bæri nisā oya lōka tunē gælapena gælapena adahas paridi ē tænvaṭa gihillā ē tænvala jīvat venavā. pævætma kiyana eka harayak nǣhæ kiyalā
갈 다른 곳은 없습니다. satta는 살고자 하는 바람이 있는 한 존재를 벗어날 수 없기에, 그 세 loka 가운데 자기 생각에 맞는 곳으로 가서 거기서 삽니다.
venavā. pævætma kiyana eka harayak nǣhæ kiyalā dænagatta davasara yathārthayen anitya dukkhanatta vaśayen dækalā pævætma værak næ pævætmennē nǣhæ kivvē vadāṭa mana indriyaṭa tiyennē denakut næhæ ēkak nisa ehenam ē saṁkhāraya saṁkhāra nirōdha karapu ekak saṁkhāra nirōdhayen viññāṇaya nirōdha vunāṭa passē eyāṭa pahaḷa vennē viññāṇayak næhæ. ehama pahaḷa ē viññāṇaya sama paha pahala venna nāma rūpak næhæ salāyatanat næhæ sparśa vēdanat næhæ. eham taṇhā upādāna bava jātiya arāmarat næhæ. siyallama nidahas vunā nam arihat prētayaṭa pat velā nivan avabōdha karapu kā pratiphalaya lōkayama. anna budurajāṇan
존재에는 알맹이가 없다는 것을 아는 날, 실상대로 anicca, dukkha, anatta로 보아 존재에 알맹이가 없다고 알면, 마음의 감관에 남는 것이 없습니다. 그렇다면 그 saṅkhāra를 소멸시킨 것이고, saṅkhāra의 소멸로 viññāṇa가 소멸한 뒤에는 그에게 생겨날 viññāṇa가 없습니다. 그 viññāṇa와 함께 생겨날 nāmarūpa도 없고, saḷāyatana도 없고, phassa와 vedanā도 없습니다. 그러니 taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa도 없습니다. 모든 것에서 풀려났다면 arahant의 경지에 이르러 nibbāna를 깨달은 결과입니다.
karapu kā pratiphalaya lōkayama. anna budurajāṇan vahansē pennavā siyalu duken nidahas venna otanayi īṭa passē nævata vārayak lōkaya ehā sambandhayak næhæ. ehi keḷavara karāga itin
붓다께서는 모든 괴로움에서 벗어나는 곳이 바로 거기이며, 그 뒤로는 다시 loka와 아무 관계가 없다고 보여 주십니다.
sambandhayak næhæ. ehi keḷavara karāga itin api mē vahalē mokada eka ekkenā parissana karalā hoyāgatta ēvat vatura uparima parisī
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vidyāven hoyāgatta budupiyāṇan vahansē hoyāgatta dharmaya tuḷin menna nidahasayenma nidahas venna tiyena tæna. nævata dukaṭa novæṭi sadahaṭama nidahas venna tiyennē menna metanṭa pat vunāmayi kiyalā mārgaya hinu tænak. ē mārgaya anugamanaya karanavā apiṭat muku deyak. ē uttamayāṇan vahansē etuna mārgaya anugamanaya karalā siyalu duken nidahas velā api keḷavara karagatta nam apiṭat śāntiyanna kiyalā apit ēka anugamanaya karanavā etanṭa yanna. ōka bauddhaya
앎으로 찾아내신 붓다께서 찾으신 dharma를 통해 '여기가 완전히 자유로워지는 곳이다. 다시 괴로움에 떨어지지 않고 영원히 자유로워지는 것은 여기에 이르러서다' 하고 길을 보여 주신 곳입니다. 그 길을 따르는 것이 우리에게도 할 일입니다. 그 거룩한 분께서 그 길을 따라 모든 괴로움에서 벗어나 끝을 맺으셨다면 우리에게도 평화가 있으리라 하여, 우리도 거기에 가려고 그 길을 따릅니다. 그것이 bauddha입니다.
oya lōka tuna gæna tava avaśya deyak tiyenavā ahalā tērum ganna.
그 세 loka에 대해 더 필요한 것이 있으면 물어서 이해하십시오.
svāmīn vahansa lōka saṁskāra avasā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov itin vigraha karalā aṭuvāvalalā ehema vigraha karanavā. lōka venuva kiyanu satva lōka saṁkhāra lōka avakāśa lōka kiyama mē lōka tunama siyalu ākārayē dæna nisā lōka venuva kiyanavā kiyalā. aṭuvāvalakama vigraha karanavā. itin avakāśa lōka kiyalā kiyannē mē gas goḷan tārakā tava mīṭa hadena davasak valak tiyena ēsak vala ē ādī vaśayenma bāhira tava ǣta ǣta tiyena dēval. ēvæda
네, aṭṭhakathā들에서 그렇게 풀이합니다. lokavidū라는 것은 satta loka, saṅkhāra loka, okāsa loka라는 이 세 loka를 모든 면에서 아시기 때문에 lokavidū라고 한다고 aṭṭhakathā에서 풀이합니다. okāsa loka란 이 나무와 풀, 별, 해와 달, 이런 식으로 바깥의 멀고 먼 곳에 있는 것들입니다.
[kæssa][ugura kǣrīma]
(기침 소리, 목 가다듬는 소리)
satva lōka kivvahama satva lōka kiyalā kiyanavā mē siyaluma inna lōka satvaya kotana hari ipadilā inna satvayek hæṭiyaṭa mona hētuva nikādiya etakoṭa mē koyi koyi tænvala satvaya gihin innē. eka tænak kassak mullak nǣhæṭa satvayek yan tænaka kayak labāgena upadinavā nam pahaḷa venavā. ida hō pahaḷa venavā. ē pahaḷa vena sthānaya sampūrṇama mē mē visthāna valayi mē pahaḷa velā tiyennē kiyalā ēka dækiē mahā gnāna śaktiya mahā nivæsa nisā. unvahansē satva lōkaya dakina.
satta loka라고 하면, 모든 satta가 어딘가에 태어나 있는 satta로서 어떤 원인으로 있는지, 그 satta들이 어느 곳에 가 있는지, 한 구석 한 모퉁이도 빠짐없이, satta가 어느 곳에서 몸을 얻어 태어나 나타나는지, 그 나타나는 곳 전부를 '이런 곳들에 나타났다'고 보시는 것은 큰 ñāṇa의 힘, 큰 지혜 덕분입니다. 그분은 satta loka를 아십니다.
ē ē satvayō ē lōka upadinnē monavā karalāda? monavā kiyenada monavā hitalāda mona hētuvakin anna ehema dækkā dækāk mesē kiyapu mesē karapu mesē hin̆dapu. hētuvē phalayak vaśayen lōka satyayā mevalaṭa yanavā. anna saṁkhāra lōkaya dænagattā.
그 satta들이 무엇을 하여, 무엇을 말하고 무엇을 생각하여, 어떤 원인으로 그 loka에 태어나는지를 그렇게 보셨습니다. 이렇게 말하고, 이렇게 행하고, 이렇게 생각한 원인의 결과로 loka의 satta가 이런 곳으로 간다고. 그렇게 saṅkhāra loka를 아셨습니다.
ē ē lōka mē tænvala mē mē ākārayen pihiṭalā tiyenavā. hæra talaya pihiṭannē mehemayi. dura pihiṭannē mehemayi. ven velā pihiṭannē mē mē hētu vena mē ādī vaśayen lōkaya piḷiban̆da torava siyalla dannavā. ē unna avakāśa lōkaya gænat danna.
그 loka들이 이런 곳에 이런 모습으로 자리 잡고 있다, 땅은 이렇게 자리 잡고, 먼 곳은 이렇게 자리 잡고, 따로 떨어져 자리 잡는 것은 이런 원인 때문이다, 이런 식으로 loka에 대해 남김없이 모두 아십니다. 그분은 okāsa loka도 아십니다.
tun lōkaya gæna dænīmē lōkū kiyana guṇayaṭa aṁga guṇayak vitarayi. metekkin lōka vena vidu venavā kiyalā apiṭa kiyanna bæ.
세 loka에 대한 앎은 lokavidū라는 덕의 한 부분일 뿐입니다. 이만큼으로 lokavidū가 된다고 우리는 말할 수 없습니다.
lōka kiyannē apramāṇa guṇayak nisā ē guṇayaṭa ætulā lōkaya piḷiban̆da siyalu dænīm ēkaṭa ætulā. ē lōkaya piḷiban̆da siyalu dænīm dænagænīmaṭa apē mānasa tiyuṇu næha.
lokavidū란 끝없는 덕이므로 그 덕 안에 loka에 관한 모든 앎이 들어 있습니다. loka에 관한 그 모든 앎을 알아낼 만큼 우리 마음은 날카롭지 않습니다.
namut api viśvāsayak karanavā budurajāṇan vahansēgē anit hētu dækalā. ahanna ōna praśnayakaṭa hētuphala ætuva vistara karalā dena nisā.
그러나 우리는 붓다께 있는 다른 까닭들을 보고 믿습니다. 물어야 할 질문에 원인과 결과를 갖추어 설명해 주시기 때문입니다.
minihek visin ahanna tiyannē minis nuvarayakin ahanna yomu karaganna tiyannē yam praśnayak ængē siyallaṭama pinvatu dena nisā. ēvaya kisima ædak pavulut dak nætuva hētuphala piḷiganna puḷuvan hētu tiyena nisā. vidyānulava penena nisā itin unvahansē ketek nuvanin yuttada kiyalā api nigamanaya karanavā misa apiṭa nigamanaya karanna bæhæ. muduna ōnē pamā
사람이 물을 수 있는 것, 사람의 지혜로 물으려 할 수 있는 어떤 질문에도 다 답해 주시기 때문입니다. 그 답에는 아무 흠도 모자람도 없이 원인과 결과로 받아들일 만한 까닭이 있기 때문입니다. 이치에 맞게 보이기 때문에, 그분이 얼마나 지혜로우신지 우리는 짐작할 뿐 단정할 수는 없습니다.
apiṭa nigamanaya karanna bæhæ. muduna ōnē pamā pramāṇa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē lōkaya piḷiban̆da dænīma apē dænīma tuḷin kiyanna bæhæ metek turaṭa budurajāṇan vahansē dannavā kiyalā. ē dænīmenma pūrṇa vecca tava kenek nam tavat lovturā buduvare namak pamaṇayi ē dænīmē pūrṇa vennē. ehenam māhā samānayi mēṭa bæri hiṭapu kāsaya budurajāṇan vahansē etana budurajāṇan vahansēṭa gihi
붓다의 loka에 관한 앎을 우리 앎으로 '이만큼 아신다'고 말할 수 없습니다. 그 앎으로 완전해진 다른 이가 있다면 다른 lokuttara 붓다 한 분뿐이며, 그분만이 그 앎에서 완전합니다. 그래서 '나와 같다'고 하시며 앞서 계셨던 Kassapa 붓다를 드십니다.
īṭa issarayiṭa kakusalada gōnāgama kiyana budurajāṇan vahansēlā siṭiyā ēgollot maṭa samānayi. ehema asama vū māhā samānayi ē tavat asamava eban̆duvama sama tava budurajāṇan vahansēgen namak kiyalā unvahansēma nigamanaya karanavā misā tava kenekuṭa kiyanna puḷuvan kamak nǣhæ ē mæhæ pima śrāvakayekuṭa budurajāṇan vahansē metakin lōka viduva venavā.
그 앞에 Kakusandha, Koṇāgamana라는 붓다들이 계셨고 그분들도 나와 같다고 하십니다. 견줄 이 없는 나와 같은 이는 그와 같은 다른 붓다 한 분이라고 그분 스스로 결론지으실 뿐, 다른 이는 말할 수 없습니다. 위대한 제자라도 '붓다께서 이만큼으로 lokavidū가 되신다'고 말할 수 없습니다.
ē kiyanna bæri mokada tamanṭa datta yak nǣ. namut api dakinavā eka deyak siyalu ākārayen pūrva dænīmen yuttayi kiyana eka viśvāsayaṭa piḷiganna viśvāsa karanna hētu tiyennē.
말할 수 없는 것은 자기에게 그런 앎의 바탕이 없기 때문입니다. 그러나 우리는 한 가지를 봅니다. 모든 면에서 온전한 앎을 갖추셨다는 것을 믿고 받아들일 까닭이 있다는 것입니다.
etako unvahansē yamak ahanakoṭa ahana ahana sæma dēṭama piḷituru denavā. unvahansēmat prakāśa karā mama mē piḷitu dennē mē lōkē balanna siyalu dē ma dannanē sahayi. unvahansēgēma dēśanāva unvahansēgema kiyavana viśvāsa karalā anē sādut sādukaya apit piḷi aragannavā oba vahansē siyalli dānaka oba vahansēga kiyagīma vacanaya paridi viśvāsa karanavā. anna śraddhāva
그분은 무언가를 물으면 묻는 모든 것에 답하십니다. 그분 스스로도 '나는 이 세상의 모든 것을 알기에 답한다'고 밝히셨습니다. 그분의 가르침, 그분 자신의 말씀을 믿고 'sādhu, sādhu, 저희도 받아들입니다. 당신께서는 모든 것을 아시는 분이니 당신 말씀대로 믿습니다' 하는 것, 이것이 saddhā입니다.
śraddhāven adahanavā śraddhāven piḷigannavā kiyannē ēka. ehenam budu guṇa piḷigannē śraddhāven misak api dænuvat velā nē.
saddhā로 믿는다, saddhā로 받아들인다는 것이 그것입니다. 그러니 붓다의 덕은 saddhā로 받아들이는 것이지 우리가 알아서 받아들이는 것이 아닙니다.
siyalu buduguṇa dænagena api metakin metekkin arahan venavā metakin sammā sambuddha venavā metakin vidyātarana sampanna venavā ādī vaśayen apiṭa kiyanna bæhæ. hæbæyi unvahansē pelā tiyena kāraṇā anuva unvahansēṭa kisi tænaka rahasak næti nisā.
붓다의 모든 덕을 알고서 '이만큼으로 arahaṃ이 되고, 이만큼으로 sammāsambuddha가 되고, 이만큼으로 vijjācaraṇasampanna가 된다'고 우리는 말할 수 없습니다. 그러나 그분이 보여 주신 것들로 보아 그분께는 어디에도 감춤이 없습니다.
ē bava api okppu venavā. api ahana ahana apiṭa rahas velā tiyena paṭa unvahansē vivaraṇaya karalā tiyenavā matu karalā denavā.
그것을 우리는 확인합니다. 우리가 묻고 또 묻는, 우리에게 감추어진 것들을 그분은 풀어 드러내 주십니다.
ācikanā, dēśanā, vivaraṇā vibhajanā, vagnapanā, paṭṭhapanā ādī vaśayen tikada ē vigraha karanavā.
ācikkhanā, desanā, vivaraṇā, vibhajanā, paññāpanā, paṭṭhapanā 같은 방식으로 풀이하십니다.
ēka sakas vecca æti. ēka sakas velā næhæ vigraha karalā kiyana ekaṭa hadī anukūlava karana dēśanāva ēka pragnāva pīraval bæriuvot sambandha vena hædana dharmayaka anukūlava anukūlava pīra nyāya dharmaye vivaraṇaya karalā ækinna eka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
haṭaganna hæṭi vigraha karana hæṭi. bedalā balanna kramaya mē ādī vaśayen budurajāṇan vahansē nānā prakārayen mē danna dænuma dænuma tuḷin apē praśnayaṭa piḷituru denavā.
생겨나는 모습, 풀이하는 모습, 나누어 보는 방법, 이런 식으로 붓다께서는 여러 방식으로 아시는 그 앎을 통해 우리 질문에 답하십니다.
api dannavā apiṭa avaśya siyalu dēṭa piriu dena nisā api piḷigannavā unvahansē ke darśanaya unvahansēgē gnāna darśanaya asīmita bava unvahansēmayi kiyanna siyalla pūrṇayi. mē kiyana dē tuḷin maṭa viśvāsa karanna puḷuvan unvahansēgē kiyanna sampūrṇa ættak kiyalā. mama unvahansēgē viśvāsaya tabalā ehenam unvahansē lōka ættayi kiyalā piḷiganna. anna śraddhaya piḷigattā. anna apē piḷigænīma guṇa piripada esē. api ohoma
우리에게 필요한 모든 것에 답해 주시기에 우리는 그분의 ñāṇadassana를 받아들입니다. 그분의 ñāṇadassana가 끝이 없다는 것, 모든 것이 완전하다는 것은 그분 스스로 말씀하십니다. 이 말씀을 통해 나는 그분 말씀이 온전한 진실이라고 믿을 수 있습니다. 나는 그분을 믿고 '그분은 lokavidū이시다'라고 받아들입니다. 바로 saddhā로 받아들인 것입니다. 이것이 우리가 덕을 받아들이는 방식입니다.
apē piḷigænīma guṇa piripada esē. api ohoma gannē nætuva metakin rōka vidu venavā. metakin purisa dhammasāradī venavā. avyādī vaśayen kiyanna giyot ehema api nodanna demalayak kiyannayi api yannē. etakoṭa apiṭa budu guṇa væḍennē næhæ. budu guṇa pirivansē yathārthaya api hennē næ. samahara velaṭa apiṭa dōsenna puḷuvan. nodanna deyak dannē næha kiyanamēen dōsayenna puḷuvan.
그렇게 받아들이지 않고 '이만큼으로 lokavidū가 된다, 이만큼으로 purisadammasārathi가 된다' 하는 식으로 말하려 하면, 우리가 모르는 엉뚱한 소리를 하게 됩니다. 그러면 붓다의 덕이 자라지 않습니다. 붓다의 덕의 실상을 우리는 알지 못합니다. 때로는 허물을 짓게 될 수도 있습니다. 모르는 것을 '모른다'고 하지 않아서 허물이 생길 수 있습니다.
dæn budurajāṇan vahansē sīmā karanna budurajāṇan vahansē mihil valin vayinna api yanna hon̆da. unvahansēgē dēśanāvak harida væradda kiyalā apē dharmaya tuḷin api tōrāgannavā nisā apiṭa ē dēśanāvē vivēcanaya karanna mānasikatvayak apiṭa næti bava vaha tōragannaōna.
이제 붓다를 한정하려 들고 붓다를 저울로 달려 들 때, 그분의 가르침이 옳은지 그른지 우리 앎으로 고르려 하는 것이니, 우리에게는 그 가르침을 비판할 만한 마음이 없다는 것을 알아야 합니다.
ē nisā unvahansē yamak dēśanā kāṭa passē ē dēśanā karapu eka boru venna bæha. ehenam ē dēśanā kesē apiṭa væradurayi apiṭa mē tērennē nættē. api danna ugatayekgen ē gæna danna kenekgen ē kiyannē ahagatta kenekgen ahagamu kiyalā. dharma dēśakayan vahansēlā hambavelā hanam kohomahari tōra nam ēka hariyaṭa tōragannē. ovun dæn tamayi maṭa mē væhilā tibi veccayaka mati velā tērenna paṭan gattē kiyalā tērum ganna puḷuvan va
그러니 그분이 무언가를 설하셨다면 그 설하신 것이 거짓일 수는 없습니다. 그렇다면 그 가르침이 우리에게 잘못 들어왔기에 우리가 이해하지 못하는 것입니다. 그것을 아는 배운 이, 그것을 들은 이에게 물어보자 하고, dharma를 설하는 스님들을 만나 어떻게든 풀어 주시면 그것을 제대로 알게 됩니다. '이제야 나에게 가려져 있던 것이 드러나 이해되기 시작했구나' 하고 알 수 있습니다.
anna edāṭa eyā dænagannā apramāṇa guṇæhadi budupiyāṇan vahansē koccara sūkṣayak dækalāda vigraha karalā tiyennē. apiṭa koccara amāruka praśnayak velā tiyenavā meccara kal unvahansē tuḷa vigaraṇaya kirīma tamayi śrāvakayan vahansēlā visin genāpu ē dharmaya tunin tamayi ōkaṭa vistara karalā tiyennē. ehenam śrāvakayan vahansēget nemeyi ē dharmaya unvahansē ē dharma gōcara gnāna gōcaratvayaṭa pat velā hin ē dharmaya ahalamayi etaṭa pat velā tiyennē. eyā unvahansēgē gnānayat apiṭa vaḍā væḍi. mokada hētuva buddha
그날 그는 압니다. 끝없는 덕을 지니신 붓다께서 얼마나 미세한 것을 보시고 풀이하셨는지, 우리에게는 얼마나 어려운 문제였는지. 이토록 오랫동안 그분의 풀이를 제자들이 이어 온 그 dharma를 통해 설명해 온 것입니다. 그렇다면 제자들도 그 dharma가 앎에 닿게 되어, 그 dharma를 듣고서 거기에 이른 것입니다. 그분들의 앎도 우리보다 큽니다.
gnānayat apiṭa vaḍā væḍi. mokada hētuva buddha gnānaya æsuru karalā unvahansēgē śrāvaka gnānaya mōha purāgena gena hindā. ehena unvahansē apiṭa balanna praśna unvahansē dannē ēka unvahansē kiyalā buddhagnānaya piḷiban̆davada? asī gnānayaṭa gata næti vuṇā. apē praśna isan̆dalā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
gnānayaṭa gata næti vuṇā. apē praśna isan̆dalā denna unvahansē gnānavatta ē apiṭa hon̆daṭa mætē pirisara kiyalā saṁghayā kirehi viśvāsaya tabagannākramaya.
우리 질문을 풀어 줄 만큼 그분들은 지혜롭다 하여 saṅgha를 믿게 되는 방식입니다.
itin apit tavada hari pat venna puḷuvan tænak tiyenavā etenṭa ehenam etenna maṭa pat venna ōnanam unvahansē etennaṭa pat vaem̆badu ākārē hētu kriyāvaliyak gehilā eban̆du væḍa piḷida kusala saṁkāraya mavattalā māsat vana nam ēkaṭa pat vunē næha. ara siyalla dænaganna ōnam væḍa okkoma pættægi tiyenavā
그러니 우리도 이를 수 있는 곳이 있습니다. 내가 거기에 이르고자 한다면, 그분이 거기에 이르신 것과 같은 원인의 과정을 거쳐야 합니다. 그런 수행, kusala saṅkhāra를 짓지 않았다면 나도 거기에 이르지 못합니다.
māt bahina lōturā putaṭa pāvilā bæhælā bæhælā næ āntivagin dænagattaṭa passē dæn hitanam meccara kalāvē mēka dænaganna. harayak næti ekak tiyennē næhæ. mēta dænagattā. balāpuvahamahama mēkē harayak nǣha ekak. balapuvohamahama væḍak næti goḍāk dæmin tiyennē. mēken atarossayi tiyennē. lōkayaṭa væḍak vena vivr̥ttiya salasā dennē. hæbæyi ma danna daham balakuvahama apramāṇa ē danna dahamaṭa kisiva vædak næhæ. o bāṭa pat valā maṭa vica unvahansēt dakinavā anti dekaṭa.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mama dænagatta eyā venakoṭat mē ata laku vecca ælṭēriyā vana tiyena kolla ṭikak pelā kiyanavā. ohoma dannē eya mahā vanātaraya poḷova ehenam mama dēśanā karapan katē tiyena poḷa piḍavāgaya mokada vimuktiyaṭa kirimā hariyak ætivanē dannā nisayi.
손에 든 잎 몇 장을 보이시며, '내가 아는 것은 저 큰 숲과 땅에 있는 잎과 같고, 내가 설한 것은 손에 든 이 잎과 같다. vimutti에 이르게 하는 알맹이가 있음을 알기 때문이다'라고 하셨습니다.
hæbæyi danna væḍak næhæ. ōvā kiyā dīlā minissu rasaya yātu karalā mulā karalā væḍak næhæ. hæbæyi mama dannavā dannavā kiyannē
'그러나 그 아는 것들은 쓸모가 없다. 그런 것을 가르쳐 사람들을 맛에 빠지게 하고 미혹하게 해 봐야 쓸모가 없다.'
næhæ. hæbæyi mama dannavā dannavā kiyannē næti vanna ōka hæbæyi ōka danna næti nisā mama okkoma dænaganna kiyalā tamayi pirun pi. perama pina pratiphalana hāmu īṭa dænagattā pussala vindavā ekak dæna mē dænīma nēda væḍē mokakda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dænaganna ōna hariya mama śrāvaka ōjana harayak tiyenavā vimuktiyaṭa dænaganna ōna hariya maṭat dænaganna nam maṭat ōnē meccara vimuktiyaṭa hari anika ayalā ōna eccara ehenam ē ṭika prakāśa karanavā itin adhikāri giyā piraṇuvāpǣ mata vaḍanna dænagatta pudgalatvaya vidyāmānatvaya ivarak anna budurajāṇan vahansēlāgē svabhāvaya
알아야 할 부분, 제자들에게 쓸모 있는 알맹이, vimutti를 위해 알아야 할 부분이 있습니다. 나에게 vimutti를 위해 그만큼이 필요했다면 다른 이들에게도 그만큼이 필요하니, 그만큼을 밝히십니다. 그렇게 닦아 알고 나서 puggala로 존재하는 것이 끝난 것, 이것이 붓다들의 성품입니다.
dæn mē karmasthāna gæna dæn api dēśanā karalā dēśanā karalā haṭam ē dēśanāvē sārāṁsaya æti karalāsthāna denavā. ehema mē ahanavā eka kenek mē vidiya ē vagē dennaṭa yanna pæhædili venavā lulu ēken tērum ganna bæri venavalu antimata mē vidiyaha. itin meccara lokuvaṭa tēruma budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē tērum ganna bærīma ēvā passē yanna nemeyi. oya tunin tērum ganna puḷuvan eka hoyāganna.
이제 kammaṭṭhāna에 대해, 우리가 설법을 하고 그 설법의 요점을 정리해 kammaṭṭhāna를 줍니다. 그런데 어떤 이는 이렇게 묻습니다. 이렇게 저렇게 설명되는데 결국 그것으로는 이해할 수 없다고 합니다. 붓다께서 이토록 크게 설하신 것 가운데 이해할 수 없는 것을 좇아가지 말고, 그 가운데 이해할 수 있는 것을 찾으십시오.
tamanṭa tērennē mokakda? avadhānaya illā tamanṭa tērena maṭṭama tērum ganna ōnē issellā ē maṭṭamen in̆dalā ārambha karannaōna. etakoṭa tamayi puḷuvankama læbennē. en ihama maṭṭama tōrāganna.
자기에게 이해되는 것이 무엇인지 주의를 기울여 자기가 이해하는 수준을 먼저 알아야 하고, 그 수준에서 시작해야 합니다. 그래야 그다음 더 높은 수준을 고를 힘이 생깁니다.
pāra digaṭama tiyenavā. ædak madik ǣtaṭa balanakoṭa sidi dēk keravalin ahasē poḷovē eka ayalā vagē pēnavā. en ehāṭa pāra pēnnavā. hæbæyi pāra tava divaṭama tiyenavā. dinam kanavak tiyenavā nam ē pārēkkama 10yak vitara ǣta vatāpāva issarahaṭa dina karanava pēna tæna etakam pāra pēradi maṭṭama pērenavā diga dukak. ṭika pēna maṭṭamaṭa ē ṭika kiyannē hon̆daṭa næha.
길이 길게 뻗어 있습니다. 멀리 바라보면 끝에서 하늘과 땅이 하나로 붙은 것처럼 보입니다. 그 너머로는 길이 보이지 않습니다. 그러나 길은 계속 이어집니다. 그 길로 10마일쯤 앞에 결승점이 있다면, 처음에는 보이는 데까지만 길이 보입니다. 보이는 만큼의 길은 아주 짧습니다.
hæbæyi ē maṭṭama gihin balanakoṭa āyet eccara tunak kayi pēnavā. tava dinumkanama pēnnē næ. æya pāra pēnavā maṭṭama pēnavā yanna sīṭiyak du pēna maṭṭama giyāhama tava ṭikak kǣda enavā. avasānayaṭa oyen oya pala yanakoṭa dinam kanuva pēna maṭṭama āyan dina kanutu pēnavā. dæn tava ṭikak eharina ā mæda hariyak pēnnē. dæn ara dinukanama sampūrṇa pēnnē. dæn gahana dinukanama allaganna ara piricca kārya maṭṭama dinumkanuva allaganna hon̆daṭama æti.
그런데 그 보이던 데까지 가서 보면 다시 그만큼이 보입니다. 아직 결승점은 보이지 않습니다. 그렇게 보이는 데까지 가면 조금 더 보입니다. 마침내 그렇게 가다 보면 결승점이 보이는 곳에 이르러 결승점이 보입니다. 조금 더 가면 중간쯤이 보입니다. 이제 결승점이 온전히 보입니다. 이제 결승점을 잡으려면, 지금까지 해 온 만큼이면 결승점을 잡기에 충분합니다.
hæbæyi ara paṭan ganna ārambhaka hætækma in̆dalā palapuhama hætækmak in̆dalāda siddin ahadanna puḷuvan ekkā vagē tiyena isā gehaṭa pāra pēnnē nætnam anē maṭa metana in̆dalā bæluhama ninkanuva penna næhæ maṭa oya gaman væḍak næhæ kiyalā kiv mokak vennē
그런데 처음 출발하는 지점에서 보면, 한 마일 앞에서 하늘과 땅이 붙은 것처럼 보여 길이 보이지 않으니, '여기서 보니 결승점이 보이지 않는다, 이 길은 소용없다'고 한다면 어떻게 되겠습니까?
menna mē vagē budu dahamak dænaganna ōna nivana kiyana tattvaya issellāma pēnnē næha. ē tattvaya væṭakinnē næha. kivvala pēnavā kivvot nivan dakinavā kit æhæṭa pēna ekakda kiyalā sækenavā. pārasē ekakda dannennē næ? lassana ekakda dannet næhæ. eliyakda dannet næhæ. mokakda dannē næhæ mavana kiyannē maṭa nam tērennē næha harayak oya vagē avasthāvala otanaṭa patvā ganna yannē nætuva pennapu hariyen tamanṭa tērum ganna puḷuvan hariyak penna.
이처럼 붓다의 dharma를 알아야 합니다. nibbāna라는 상태는 처음에는 보이지 않습니다. 그 상태는 이해되지 않습니다. 'nibbāna를 본다'고 하면 눈에 보이는 것인지 의심합니다. 어떤 것인지 모릅니다. 아름다운 것인지도 모르고, 빛인지도 모르고, 무엇인지도 모릅니다. '나에게는 그 알맹이가 이해되지 않는다' 하는 그런 때에는, 거기에 단번에 이르려 하지 말고 보여 주신 것 가운데 자기가 이해할 수 있는 부분을 보십시오.
prāṇaghādiya kiyana eka maṭa tōrāgattē eha. satta hiṁsāva kiyana eka maṭa tērenavā. ēka karapuhama dūsē vena hædit pēnavā. ēken ahak velā innalā tiyennē śāntiya tērennē. tōrakam karanavā kiyana eka mahā jala væḍak kiyalā tērenavā. ēka karanna giyāhama dū vena bavat vēnavā. ēvā nokara innavā nam sāntā kiyalat væṭahenavā. kāma mityācāraya mahā jala væḍak baḷu væḍak bava pēnavā. nindā labanna væḍak bava pēnavā. ēken ven velā hiṭiya nam ē avaṁkē suddhabhāvaya maṭa sænasumak dena bavat tiyena tērenavā.
pāṇātipāta라는 것은 나에게 이해됩니다. 생명을 해치는 것이 이해됩니다. 그것을 하면 더러워지는 것도 보입니다. 그것을 떠나 있으면 평온이 이해됩니다. 도둑질이 아주 천한 일이라는 것이 이해됩니다. 그것을 하면 더러워진다는 것도 보입니다. 그것을 하지 않으면 평온하다는 것도 알게 됩니다. kāmamicchācāra가 아주 천하고 개 같은 일이라는 것이 보입니다. 비난받을 일이라는 것이 보입니다. 그것을 떠나 있으면 그 정직함과 깨끗함이 나에게 위안을 준다는 것도 이해됩니다.
horuvenu anun ravaṭa ṭika mahā jara væḍak, baḷu væḍak, līṁca vena væḍak kiyalat pēnavā. satyaya bhāvitā karana satyaya tuḷa innam koccara sānta koccara hon̆da kiyalat pēnavā. væṭahenavā.
거짓말로 남을 속이는 것이 아주 천하고 개 같고 부끄러운 일이라는 것도 보입니다. 진실을 쓰며 진실 안에 있으면 얼마나 평온하고 좋은지도 보입니다. 알게 됩니다.
के kiyalā anu bedavana nam mona nīccā valada baḍu valada tuccā væradda kiyalā pēnavā. ehema kēlan kiyanna anu biduna samagī karana yahapat sāmadā katā kiyāga innam koccara hon̆dat pēenavā. ēkē tiyena hon̆dat vennē. ēka tiyena hon̆da karaganna dækapu hari oya okkoma paruṣa vacana kiyana nam koccarada sæṭada balada kiyalā dakinavā. paru vacanaya nætuva hon̆da vacana katā kara innam koccara hon̆da pēnnē. ehenam ēti katā kirīmē narakat pāpa dē naraka dē athærīmē tiyena hon̆dat oya dekama pēnavā.
이간질로 남을 갈라놓는 것이 얼마나 천하고 하찮은 잘못인지 보입니다. 이간질 대신 갈라진 이들을 화합시키는 좋은 말, 화평한 말을 하면 얼마나 좋은지도 보입니다. 거친 말을 하면 얼마나 나쁜지도 봅니다. 거친 말 없이 좋은 말을 하면 얼마나 좋은지 보입니다. 그렇다면 그런 말을 하는 것의 나쁨과, pāpa, 곧 나쁜 것을 버리는 것의 좋음, 이 둘이 다 보입니다.
pralāpa kiyana eka koccara nīja væradkda koccara hissu værakda kiyalā pēnavā. haravadaya bhāvitā karana eka æsulm karana katā karana koccara hon̆da deyakda kiyalat pērenavā. ē dekēma ādīnava saha ānisa dakina nisā. balāpa athærīmaṭa puḷuvan ādīnava dækalā athærī yahapatya katā kirīma ānisā dækalā ēkaṭa passē śrava karannat puḷuvan. lōbha gam karana eka koyi taram nīca velāda kiyalat pēnnē. alōbhīkama koccara hon̆da kiyalat pērenavā. lōbhaya athæralā alōbhī venna samatha puḷuvan. dvēśaya sahagatava inna eka koccara nītada koccara dāhitada kiyalā pēnavā. advēśayen inna eka koccara hon̆dada kiyalā pēnavā. oya dekama dænaganna nuvaṇa æti. ēkat karagannavā.
쓸데없는 말(palāpa)이 얼마나 천한 잘못이고 얼마나 헛된 잘못인지 보입니다. 뜻있는 말을 쓰고 듣고 말하는 것이 얼마나 좋은지도 보입니다. 그 둘의 ādīnava와 ānisaṃsa를 보기 때문에, ādīnava를 보고 버릴 수 있고, ānisaṃsa를 보고 좋은 말을 하는 데 힘쓸 수도 있습니다. 탐욕스럽게 구는 것이 얼마나 천한지도 보입니다. 탐욕 없음이 얼마나 좋은지도 이해됩니다. 탐욕을 버리고 탐욕 없는 이가 될 수 있습니다. dosa에 차 있는 것이 얼마나 천하고 얼마나 뜨거운지 보입니다. dosa 없이 있는 것이 얼마나 좋은지 보입니다. 그 둘을 알 만한 지혜는 있습니다. 그것도 해냅니다.
misa diru gatiyat pudgalayō æsuru karagena misadiṭu gati gannavada ēka koccara narakada kiyalā pēnavā. issellama dakinavā dasastuka mityā dr̥ṭṭhiya gæna. ārya sammā diṭṭhiyen haṭaganna eccara yanna ōnē næhæ. 62k mityā dr̥ttiya dakinnē paha
삿된 견해를 지닌 사람들과 어울려 삿된 견해를 받아들이는 것이 얼마나 나쁜지 보입니다. 먼저 dasavatthuka micchādiṭṭhi에 대해 봅니다. ariya sammādiṭṭhi가 생기는 데까지 갈 필요도, 62가지 micchādiṭṭhi를 볼 필요도 없습니다.
issellā dandena ekē ē vipāka næhæ. sīla rakē vipāka nǣha. ē vagēma pūjō hō pūjā ādī vipāka nǣha. mē ādī vaśayen ekanā tamangē mata prakāśa karanavā. ohu ahalā mityā dr̥ṣṭ vennē nætuva gnānavanta vū uttamayan hētu vaśayen yahapat pratiphala tiyenavā mēvā hētuphala vaśayen mēvā vipākayak tiyenavā hon̆da vipākayak tiyenavā kiyalā kiyapuva adahara viśvāsa karalā tērum aragena ē tuḷa viśvāsaya ætilā sammā diṭṭhiyaṭa patvenna puḷuvan. tamanṭama tērenavā ēka narakak vennē næti bava manasaṭa dūṣatāvayak nǣha prāṇa bava pæhæpat bavak. anna ehema tamanma atdækīmen etennaṭa pat vennat purunā. ehenam issellāma ārambhaka avasthāva bauddhatvaya onna otana taman dækalā yana gama
먼저 '보시에는 결과가 없다, sīla를 지키는 데 결과가 없다, 공양 같은 것에도 결과가 없다', 이런 식으로 누군가 자기 견해를 말합니다. 그것을 듣고 micchādiṭṭhi가 되지 않고, 지혜로운 거룩한 이들이 '원인으로서 좋은 결과가 있다, 이것들에는 원인과 결과로서 vipāka가 있고 좋은 vipāka가 있다'고 한 것을 믿고 이해하여 그 안에서 믿음이 생기면 sammādiṭṭhi에 이를 수 있습니다. 스스로에게 그것이 나쁜 것이 아님이, 마음에 더러움이 없고 밝고 맑다는 것이 이해됩니다. 그렇게 스스로 겪어서 거기에 이를 수도 있습니다. 그렇다면 맨 처음 시작 단계의 bauddha 됨은 바로 거기서 스스로 보고 가는 길입니다.
yam kenek kotanin yam davasaka ādīnava ādīnava hæṭiyaṭa dasakusalaya ādīnava væṭahilā hon̆daṭa atdækīmen væṭahilā. ēken ven mehema ānisaṁsayak tiyenavā kiyalā maṭa atdækīmema sāntaya pirilā væṭahenavā kiyalā tanṭa pat vunahama anna manasarā mattamaṭa kiḷuṭu æruno. anna kiḷi hæricca mānasikatvayaṭa eyin ehā issellā nopenicca hari sidi dē balāgena issellā peicca tænaṭa gihillā tavaduruvaṭā māgē āyetyaṭa paṭan gannavā. mēṭa vaḍā gæm̆buru dharmayan væṭahena mānasikatvayak maṭa dæn tiyenavā
누군가 어디서든 어느 날 dasa akusala의 ādīnava가 ādīnava로 이해되고, 잘 겪어서 이해되고, '거기서 떠나면 이런 ānisaṃsa가 있다'는 것이 내 겪음으로 평온이 가득 차 이해되는 데 이르면, 그때 마음이 그만큼 더러움에서 벗어난 것입니다. 더러움을 벗은 그 마음으로, 전에 보이지 않던 지평을 바라보며 전에 보이던 곳까지 가서 더 멀리 길을 가기 시작합니다. '이보다 깊은 dharma가 이해되는 마음이 이제 나에게 있다.'
anna etendi ara kalpanā karanavā. ē ē bhāvanā karot ē ē ākārayen pindaham kiruvot læbennā vū devuluvak bam̆baluvak ætnam. ē vegattā nam ēvayat vināsayak tiyenavā keḷavarak tiyenavā kiyalā dharma nyāyak tiyenavā. onna ōka væḍahiṭa pan gannā.
거기서 생각합니다. 이런저런 bhāvanā를 하고 이런저런 식으로 puñña를 지어 얻게 되는 deva loka나 brahma loka가 있다 해도, 그것들에도 무너짐이 있고 끝이 있다는 dharma의 이치가 있음을. 그것이 이해되기 시작합니다.
etakoṭa eyāṭa enavā anē maṭa paṭahanam ehema tænak ipidilā æti væḍak næhæ. ehema tænak labana æti væḍak næhæ. anna tavat dharmagnānaya mūprāga væḍa him mokada karanna ōnē æyi ēvaya ipadinnē monava nisāda? anna etako tava ṭikak gnānaya puhurā gihillā æhæ kana divanāsaya śarīraya mana kiyana mē idiriya hayaṭa mē paṁcakāmayangen araganna ēvā aragena gōcara karagena chandarāgayen bæn̆dilā ē passē yana nisā nisayi ēvā upadinnē. anna kivva dahama tērennē. ēka athæriyota ēvā ipadit hētuva nætnam ē harayak næṭi pætta dē upadinnē næhæ. dæn maṭa ōnakma tiyennē. harayak næt dē atdalā nidahas venna nam anna nivana dækkā.
그러면 그에게 '아, 그런 곳에 태어나 봐야 소용없다, 그런 곳을 얻어 봐야 소용없다'는 생각이 듭니다. 다시 dharma의 앎이 자라, 그러면 무엇을 해야 하는가, 그것들은 무엇 때문에 생겨나는가 하고 묻습니다. 그때 앎이 조금 더 자라, 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 여섯 indriya로 pañcakāma에서 얻는 것들을 대상으로 삼아 chandarāga로 묶여 그것을 따라가기 때문에 그것들이 생겨난다는 것, 설하신 dharma가 이해됩니다. 그것을 버리면 그것들이 생겨날 원인이 없으니 알맹이 없는 것들이 생기지 않습니다. 이제 나에게 필요한 것이 알맹이 없는 것을 버리고 풀려나는 것이라면, 바로 nibbāna를 본 것입니다.
dæn nivanṭa yannē kohomada ē tænala chanda rāgayak nætnam ēka duru kirīmen kiyā dækkā. cachanda rāgaya duru karaganna kohomada mama karanna kiyalā praśnaya dæn venavā. anna ēkāyana mārgayavat satara satipaṭṭhānaya āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karaganna avaśya dennaṭa manasakas su.
이제 nibbāna로는 어떻게 가는가. 그곳에 chandarāga가 없다면 그것을 없앰으로써 간다는 것을 보았습니다. chandarāga를 없애려면 나는 어떻게 해야 하는가 하는 물음이 이제 생깁니다. 바로 ekāyana magga인 satipaṭṭhāna, 곧 ariya aṭṭhaṅgika magga를 채우는 데 필요한 마음이 갖추어집니다.
dæn ē ara kiyana chanda rāgaya ē tæna ælena gælena āsāva duru karaganna ē āsā karana dēvala asāratvaya menna mehema balanna purudu vennē. athædīmen novanna mē midī mē nivana sāratvaya balanna pindu mē ārya mārgayaṭa ēkāyana mārgayaṭa væhægatta. etana paṭan gena mārgaya mārgaphala sahitayi sōvān sakr̥dāgamī anāgamī arihat kiyana ṭiken nivana atdæka atdækīma keḷavara karanavā. ōka ayi kara.
그 chandarāga, 거기에 들러붙고 빠져드는 바람을 없애려면, 그 바라는 것들의 알맹이 없음을 이렇게 보는 데 익숙해집니다. 버림으로써 이 벗어남, 이 nibbāna의 알맹이 있음을 보아 이 ariya magga, ekāyana magga에 들어선 것입니다. 거기서부터 그 길은 magga와 phala를 갖춘 것이어서, sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant라는 단계로 nibbāna의 겪음을 끝맺습니다. 그것이 그 길입니다.
itin ōka nisā api dan̆gut næhæ. gæm̆buru ayaṭa kiyana baṇa ahala nam anē mana tērennē næhæ maṭa pudu bala tērennē kiyalā hiṭagiyot ehema kavadāvat tērenna næhæ. tērum ganna puḷuvan tæna tērum ganna ōnē issellā.
그러니 우리는 서두르지 않습니다. 깊은 이들에게 하는 설법을 듣고 '아, 이해가 안 된다, 붓다의 말씀이 나에게는 이해되지 않는다' 하고 멈춰 버리면 결코 이해되지 않습니다. 먼저 이해할 수 있는 곳부터 이해해야 합니다.
kālāmayanṭa issellāma budurajāṇan vahansē dēśanā karapu kālāma sūtrayē ada paṭalavā kiyana muḷu dharmaya gænama vigraha karanna yanavā
붓다께서 Kālāma들에게 맨 처음 설하신 Kālāma sutta를 오늘날에는 헝클어서 그것으로 dharma 전체를 풀이하려 듭니다.
okkoma mē poḍi bālantuyak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē dēśanā karana potē tibanaṭa ganna epā kavuraṭa ganna epā mama kivvā kivvā ganna epā kiyalā ehema nemayi giyā tiyennē. vimasalā balalā samaharaṭa tērenavā nam ganna
붓다께서는 '책에 있다고 받아들이지 마라, 누가 말했다고 받아들이지 마라, 내가 말했다고 받아들이지 마라'고만 하신 것이 아닙니다. 살펴보고 이해되면 받아들이라고 하신 것입니다.
kiyalā. itin ōka gannavā mē bara poḍi ekak pōḍiya paḷagana inna eka gannā maga pāla bālasa inna ekak gannā vagē anduva uddakjanō kivva manussayā ōka in̆dan balanna giyot ehema mokada ara kohomada ēvā pēnnē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam kālāmaṭat issellā pevā kāraṇā hatarak gæna hitanna purudu venna. kānaghātaya hon̆dada narakada? horamæravaṁcā hon̆dada narakada? kān mityācārya hon̆dada narakada? boru kiyana eka hon̆dada narakada? onna oya hataren paṭan gannā. tamāgēma nuvaṭa gōcara kararenna kavuruvak kiyana eka pote tiyena eka ani eka ahannē nætuva tamāma nuvaṭa gōcara ōka tērum gannavā. hon̆din ārambha karanna otanin ārambha karapu hāma mārgaya væḍīma ārambha kālāma sūtraya dēśanā kaḷē ōgaṭa vikā mē lōkē tiyena siyaluma abhidharmaya gærama vināṭa nemeyi.
그러니 Kālāma들에게 먼저 보이신 네 가지에 대해 생각하는 데 익숙해지십시오. 생명을 죽이는 것은 좋은가 나쁜가? 도둑질과 속임은 좋은가 나쁜가? kāmamicchācāra는 좋은가 나쁜가? 거짓말은 좋은가 나쁜가? 그 넷에서 시작합니다. 누가 하는 말, 책에 있는 것, 남의 말을 듣지 않고 자기 지혜로 그것을 이해합니다. 거기서 잘 시작하십시오. 거기서 시작하면 길의 닦음이 시작됩니다. Kālāma sutta를 설하신 것은 그것을 위해서이지, 세상에 있는 모든 abhidhamma를 두고 하신 것이 아닙니다.
oya ṭika visanādāganna issellā. otanin besināgena ārambha karapu gamana kavadā hari dharmaya vahā gæm̆bu tæna nivana siyum tæn bava vigraha karaganna puḷuvan ōna væṭena bavaṭa pat velā yāvadē gnānamatāya parissati ayagen pennanavā. mesē kaṭayutu karana gnānaya budun pat venavā. satiyan pat venavā. anna væḍena kramaya
먼저 그만큼을 익히십시오. 거기서 익혀 시작한 길은 언젠가 dharma의 깊은 곳, nibbāna의 미세한 곳을 풀어 알 수 있는 데까지 이르게 합니다. 'yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya'라고 보여 주십니다. 이렇게 행하면 ñāṇa가 정점에 이르고 sati가 정점에 이릅니다. 이것이 자라 가는 방식의 시작입니다.
ārambhayata. itin api gnānaya mudanpat karaganna satiya mudanpat karaganna ōna nam ē pallehā dænupūrava yanna ōna. anupūrava tērum aharinē ē ṭika karanna ōnē. ē karagena yana æ yana pun gelayāṭa væḍenna nuvana tamanṭama væhenavā. dæn maṭa tava ṭikak dōragatta ehenamda ē ṭika tōraganna. væhitgena hidilā pūrṇaya kara tava ṭikak tērennē. ē kramayaṭa giharima tērīma.
그러니 ñāṇa를 정점에 이르게 하고 sati를 정점에 이르게 하려면 아래에서부터 차례로(anupubba) 가야 합니다. 차례로 이해하며 그것들을 해야 합니다. 그렇게 해 나가면 그 사람에게 자라는 지혜가 스스로 이해됩니다. 이제 조금 더 이해되었다면 그만큼을 골라 익히고 채우면 또 조금 더 이해됩니다. 그런 방식으로 나아가는 이해입니다.
ehema dænaganna ōnē. ehema meccara ē taram ganna deyak nemeyi api punciya vacana hatarak dunnā. avaṁkayi, pirisiduvayi, pavitrayi, prabhāssakayi. monavaṭa mē dasākusalaya tōrāganna dasa akusalayen venē mānasikatvaya goḍanagāgattā apiṭa ē tuḷin dakinna puḷuvan api tiyena suddhabhāvayak.
그렇게 알아야 합니다. 그렇게 대단한 것을 받아야 하는 것이 아닙니다. 우리는 작은 낱말 넷을 주었습니다. 정직하다, 깨끗하다, 맑다, 빛난다(pabhassara). dasa akusala를 가려내고 dasa akusala에서 떠난 마음을 쌓으면, 그것을 통해 우리에게 있는 깨끗함을 볼 수 있습니다.
mayi kriyākalāpa avaṁkayi. goru kēlan parasa vacana palāva bhāvitā karana balāporottuvak magē næha. ehenam mama piṭa karana vacanayak nætnam haravāda vacanaya. ehenam magē vacana pirisi ē vagē lōbha taraha mōdhi gatiya nisā paḷuṭu vecca manasak mana æti karagannē næhæ. magē hita pavitrayi. itin eta nætuva avaṁkāya pirisi dēka vitarak gannavā. issellā ārambhaka.
'내 행동은 정직하다. 거짓말, 이간질, 거친 말, 쓸데없는 말을 쓸 바람이 나에게 없다. 그러니 내가 내는 말은 뜻있는 말뿐이다. 그러니 내 말은 깨끗하다. 그와 같이 탐욕과 성냄과 어리석음 때문에 흐려진 마음을 일으키지 않는다. 내 마음은 맑다.' 그러니 그것 말고 '정직하다, 깨끗하다'만 가지고 갑니다. 먼저 시작으로.
dhyāna lābhīva citta pāriśuddhiya ēkāgrāvaṭanakanma oya vacana deka avaṁkāya pirisiddhiyi avaṁkāya pirisiddhiyi avaṁkaya pirisiddhiya bhāvanā vaśayen vaḍana
jhāna를 얻어 마음의 청정과 한곳에 모임에 이를 때까지, 그 두 낱말 '정직하다, 깨끗하다, 정직하다, 깨끗하다'를 bhāvanā로 닦습니다.
īṭa passē mokada karannē suḷuven vacana ṭika hadāgattaṭa suḷu vacana dekak ehema nemeyi budurajāṇan vahansē dēśanā karana ē sīla visuddhiya oya sīla viśuddhiya sihi karana citta visuddhiya læbenavā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kā catutta dhyāna eham catutta dhyān kara māgē mokakda tamā tuḷa tiyena avaṁkattayayi pinvatu la mē lēsima dasa dasāusalaya mama venvelā inna nisā magē hita kriyākalāpaya avaṁkā.
그 뒤에는 어떻게 합니까? 작게 낱말 몇 개를 만들었지만 그저 작은 낱말 둘이 아닙니다. 붓다께서 설하신 sīla visuddhi, 그 sīla visuddhi를 떠올리면 citta visuddhi를 얻는다고 붓다께서 설하셨고, 그렇게 catuttha jhāna까지 이릅니다. 자기 안에 있는 정직함을 떠올리는 것입니다. 이렇게 쉽게, '나는 dasa akusala에서 떠나 있으므로 내 마음과 행동은 정직하다.'
magē væradi vacana vacana pirisin̆da. katāvayi kriyāvayi digē saṁvarattaya sihi karanavā. sīla viśuddhiyaṭa enna avaṁkā pirisidu kiyana vacana ṭika tōragattā.
'내 말은 잘못된 말이 아닌 깨끗한 말이다.' 말과 행동에서의 saṃvara를 떠올립니다. sīla visuddhi로 가기 위해 '정직하다, 깨끗하다'라는 낱말을 골랐습니다.
anit baṇa æhuvaṭa kamak næhæ. ēvā paṭuvā ganna nætuva karmasthānayak vaśayen avaṁkā pirit avaṁkā piruddhena vacana deka vaḍanavā.
다른 설법을 들어도 괜찮습니다. 그것들에 얽매이지 말고 kammaṭṭhāna로서 '정직하다, 깨끗하다'라는 두 낱말을 닦습니다.
oya dē vacana deka vadāgena gihillā itin nisā tamangē jīvitaya kaṭayutu karanakoṭa vaṁka væḍak væradi væḍak karanna puḷuvan. avaṁkada tōvā avaṁkada apima ahaganna
그 두 낱말을 닦아 가면서도 자기 삶에서 일을 할 때 비뚤어진 일, 잘못된 일을 할 수 있습니다. 그때 '너 정직하냐?' 하고 스스로 물어야 합니다.
mōliyā mōla væra karanna yanavā. etaka avaṁka kivvē kō
어리석은 자가 어리석은 짓을 하러 갑니다. 그때 '정직하다'던 것은 어디 갔느냐고 물어야 합니다.
væḍa karana eka denek gan̆dagena inam pǣ gāta o avaṁkayi avaṁkayi kiyalā mokakda menna nē vanya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa nigraha karaganna purudu venna ōnē.
우리는 스스로를 꾸짖는 데 익숙해져야 합니다.
api sudanāva enna giyot ehema mē pudu baṇa vanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api hæmadēma api karana kiyana hitana dēval valin ara vagē avataṭa hētu vena dasak hæraṭa hētu vena deyak naga kerennē. api apiṭa oya vidihaṭa nīja karaganna budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā nīca yutu hitaṭa nīja karanna nigraha kaḷa yutu nigraha karanna prahaṁsā kaḷa yutu tæna prahaṁsā karanna mē mārgaya mē hitavanna mārgaya
우리가 하고 말하고 생각하는 모든 것에서 그렇게 해로움의 원인, 잘못의 원인이 되는 것이 일어납니다. 우리 자신을 그렇게 낮추라고 붓다께서 설하십니다. 낮춰야 할 마음은 낮추고, 꾸짖어야 할 것은 꾸짖고, 칭찬해야 할 곳은 칭찬하라. 이것이 길이고, 이것이 마음을 다스리는 길입니다.
dakina vitarak kāla kampada kara pēra batda inna bæhæ bonna nædda paḷava itin adat ponna hæda apiṭa kiyāgannā oya purudu velā tiyenavā davasa gānē golla gihin purudu velā apiṭa kiyāganna ōjē yanavā nija væḍē karana mījaka væraganna bæhæ etakoṭa tamayi apē in̆dalāṭa api væraganna paḷaginna bī ri dævalā tiyapalā vara balalā venna balilā ballek tiyenavā itarennē næ oyanakoṭa ehema nævata ballek nēda apiṭa bæna karanna ōna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kāṭavat mælalā hariyannē næ apiṭa nīja karalā apiṭa bænaganna ēvā o taram api tiyāgena api yanaṭa van tamayi apē pr̥tagat jayanaga lōkayāgē tiyena mulā gatiya apiṭa bænaganna purudu venna ōnē apē vara tæn væḍi kālayak nēda kiyalā apē hitana ahalā hari.
남을 탓해서는 안 됩니다. 우리 자신을 낮추고 꾸짖어야 합니다. 그것이 우리 puthujjana 세상 사람들이 지닌 미혹된 성품입니다. 우리 자신을 꾸짖는 데 익숙해져야 합니다. '우리 잘못이 더 오래되지 않았느냐'고 마음에 물어서라도.
ōna miniheṭa bahinakoṭa bahinakoṭa gē væḍē gæna andaralā yannat bærilā. ēka æti kalakirīmak æti.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
satyaya puta putēkaṭa avavāda karanavā vagē bæri monavā karannet kālēgē tiyennē cūtrakamaṭa bihipi. hæbæyi mūliyak atarenavā. eka mūliyak bonna nædira bala koccara bonavada bhāgayak nætnam maṭa mītama uttara denna. kāla kannē abhāgayak nemeyi. adīpē rūpayak kīyak upanāda? 10ka. adaka ehemavat hædilā. aḍukara pi. apē hitana ohoma tiyāganna ōnē. koccara hiṭavat denna epāka ponē ada aṭaka denna. aṭakinnē poḍḍak nam oya hon̆dayi. 10kaṭa dæn aṭagena emu. īṭa pahala venna. onna ehē hon̆daṭa mataka tiyā. apē in̆dalā api kiyanna ōna ekan̆ga velā ada kohaga tiyanna. hari nam hon̆dayi poḷotō baḷu væṭinnē tava poḍak. ehaka vitara tiyanna. kohomaharikama kaḷu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
karaganna. ā hitalā yanna ōna ōka purudu kara gatto balā inna nænakaṭa aḍu karaganna samaha tamanṭa apavāda karaganna puḷuvan nigraha kara vitara nigraha karanavā kivvaka. api purudu velā tiyena anungīva balalā lavalā anu nigraha karanna apē tuna tiyena puraṇa nigraha karalā araganna budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā māgē pættaka væḍinnē. itin oya kramaya dænaganna ōnē suddha vennē.
그렇게 생각하며 가야 합니다. 그것을 익히면 차츰 줄여 갈 수 있고, 스스로를 나무랄 수 있고, 꾸짖을 만큼 꾸짖게 됩니다. 우리는 남을 보고 남을 꾸짖는 데 익숙해져 있는데, 우리 안에 있는 버릇을 꾸짖어 고치라고 붓다께서 설하십니다. 그것이 길에서 자라는 것입니다. 그러니 깨끗해지는 그 방법을 알아야 합니다.
anunṭa kiyā karanna bæhæ tamanṭama kiyā karaganna puḷuvan karana monavāhari naraka væḍak karanavā nam ē nījakama kiyalā tamā nījayā kiyalā tamāṭama bōdha tiyāganna ōnē. ehema kiyalā kramak kramen aḍu karaganna ōna. ēka tamayi yamak aḍu karaganna tiyannē hon̆dama kramaya.
남에게 해 줄 수는 없고 자기에게만 할 수 있습니다. 무언가 나쁜 일을 한다면 '이건 천한 짓이다, 나는 천한 놈이다'라고 스스로를 일깨워야 합니다. 그렇게 하여 차츰 줄여야 합니다. 그것이 무언가를 줄이는 가장 좋은 방법입니다.
itin ehema sakas karaganna ōnē. itin mē tērennē nǣha monavak kiyannē mē nīvaraṇa pahak kāmacchanda vyāpāda dhīnamiddha uddacca upaca vitigiccā kiyalā mē nīvaraṇa paha tamayi mē okkoma karannē. mārgaya vahanna. āvarṇa kivvē ēkayi. nīvaraṇa kivvē ēkayi. ē nisā tamayi ē chanda rāgaya bæn̆dilā atcaraganna bæruva ēka æleli dakannē. ēvā ekin eka eka pin eka suddha karaganna ōnē.
그렇게 다듬어 가야 합니다. 그런데 '이해가 안 된다'는 것은 무엇 때문입니까? 다섯 nīvaraṇa, 곧 kāmacchanda, byāpāda, thīnamiddha, uddhacca-kukkucca, vicikicchā, 이 다섯 nīvaraṇa가 이 모든 일을 합니다. 길을 가립니다. āvaraṇa라 하고 nīvaraṇa라 한 것이 그 때문입니다. 그래서 chandarāga에 묶여 놓지 못하고 들러붙어 있는 것입니다. 그것들을 하나씩 깨끗이 해야 합니다.
dæn mē abdāpaṭa nivan dækīmaṭa pirisidu dharma mārgaya kiyalā tamayi mē kiyannē. dæn mē pansiṭa api ekenma āva pirisidu dharma māgē tiyena otana.
이것이 nibbāna를 보는 깨끗한 dharma의 길이라고 하는 것입니다. 다섯 sīla에서부터 우리가 한결같이 걸어온 깨끗한 dharma의 길이 바로 거기 있습니다.
ōka ærinna mē abhidharmaya karagena ganna yanna ōnē māva satara satipaṭṭhānaya kiyanna unavadanna eka monavada itin mē tiyennē api paṭicca samuppādaya okkoma vigraha karaganna ōnē. api otanṭa nemeyi yanna ōnē issellāma bahinna ōna tena oya bauddhaya kiyana otana yana kenāṭa ē maṭṭamē hæṭiyaṭa praśnayak matu veyi. mehema mehema vennē kohomada? anna praśnayaṭa praśnayak matu vunē piḷitura labā gænīmaṭa hæki mānasikatvayak matu velā tiyennē. hæbæyi anun kiyana mēka mehema kohomada kiyalā ahapanku hinnē. eyāṭakama misak eyāṭa ehema dænīmak. tamāgē manasaṭama āvā nam aviccā paccā saṁkhārak kivvē mokakda ēka mata tōraganna ōnē.
그것을 젖혀 두고 abhidhamma를 하러 가야 한다, satipaṭṭhāna를 말해야 한다, paṭiccasamuppāda를 다 풀이해야 한다고 합니다. 우리는 거기로 갈 것이 아니라 먼저 내려가야 할 곳, 곧 bauddha라는 그곳에 가는 이에게 그 수준에 맞는 물음이 생길 것입니다. '이건 어떻게 이렇게 되는가?' 물음이 생겼다는 것은 답을 얻을 수 있는 마음이 생겼다는 것입니다. 그러나 남이 '이건 어떻게 된 거냐'고 물어보라 해서 묻는 것이 아니라, 자기 마음에 떠올랐다면, 'avijjā paccayā saṅkhārā라는 것이 무엇인가' 하고 그것을 가려내야 합니다.
ē avidyā paccā saṁkhāra kiyana eka tamayi mula mokakda dannē ēka avidyā kivvē mokakda tamangē hita tamangen ahanna paṭan gattahama anna guruvaren ahannē næhæ mokakda avidyā kiyannē dæn avadhānaya yomu karagena innē.
avijjā paccayā saṅkhārā, 그것이 뿌리입니다. 무엇을 아는가, avijjā란 무엇인가 하고 자기 마음에 스스로 묻기 시작하면, 스승에게 묻지 않고 avijjā란 무엇인지에 이제 주의를 기울이고 있는 것입니다.
samahara kenek mokada karannē mat gæm̆buru daham gannavā kiyalā anikavaṭa pennanna ōnē kiyalā kohari monakal allagena hitilā svāmīn vahansa mokakda avidyāpatta saṁkhāraya vaṭita balanavā vagē tatvaya dækkē
어떤 이는 자기가 깊은 dhamma를 안다는 것을 남에게 보여 주려고 어디선가 무언가를 붙잡아 와서, '스님, avijjā paccayā saṅkhārā가 무엇입니까?' 하고 시험하듯 묻습니다.
hæbæyi ṭa poḍaka isak pē danna ēn avidyā vigraha kara yanakoṭa ita venakoṭa kotak īṭa passē tērennē ē vena praśna hadanna dæn
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tamangē praśnaya edā adāla pinutuni tamangē āśvādaya labalā ivara āśvādaya dharmaya dæna gænīma nemeyi. anika mama danna kenek kiyā dænagattada kiyana mānakkāra hita. dæn madanē
그날 자기 assāda를 얻고 끝입니다. assāda이지 dharma를 아는 것이 아닙니다. 또 '나는 아는 사람'이라고 알리려는 māna의 마음입니다.
dænagattada kiyana mānakkāra hita. dæn madanē ahapuha praśna ahanakaṭama ē ṭika hambavelā ivarana vaḍaviṭa balana. anika aya mū ækut karagena pudu venavāda mariha bala venavā nam a cuṭṭuvaṭa gaṇan ganna nǣhæ kiyalā dænagattē. dæn isa satya æyi u taraha inna mama gedarak mama danna kenek kiyalā danna taraha inna. ēta ætula varade taman anik aya mul karena pavi gatiya æti karana.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin mē vagē dēval api apēma manasaṭa praśnayaṭa piḷitura dīlā api apen ahaganna ōnē. ē vagē apiṭa avaśya piḷidura api ganna ōnē apiṭa avaśya danna ætiyak tērum ganna ōnē. etakoṭa kramānukūlava hari maga pat velā yanavā.
이런 것들은 우리 스스로 자기 마음의 물음에 답하며 스스로에게 물어야 합니다. 그처럼 우리에게 필요한 답을 얻어야 하고, 우리에게 필요한 앎을 이해해야 합니다. 그러면 차례대로 올바른 길에 이르러 갑니다.
dæn gahak haṭavanna pæḷayak vīrīyak hiṭavalā kōla dālā hadāganna budiyak. gahaṭa sāta karanakoṭa koḷena hædi dænagena hiṭiyat næsa koḷennē ē vījiyē yam gurusēra ayitida īṭa anuvayi. ēkē aturi gili eennē īṭa anuvayi. mal palā innē īṭa anuvayi. geni hædenna bæhennē īṭa anuvayi. apiṭa tiyenavā eka deyak sāttuva hariyaṭa karagena yana eka.
나무를 키우려면 묘목이나 씨앗을 심고 거름을 주어 길러야 합니다. 나무를 돌볼 때 잎이 어떻게 나는지 알고 있더라도, 나오는 잎은 그 씨앗이 어떤 종류에 속하느냐에 따릅니다. 가지가 뻗는 것도 그에 따르고, 꽃과 열매도 그에 따르고, 열매가 맺히는 것도 그에 따릅니다. 우리에게 있는 일은 하나, 돌봄을 제대로 해 나가는 것입니다.
niyama vīdiya hiṭāgena sāttu koḷovot koḷa āpuvahama koḷava hæra. venat jātiya koḷa ennē næ. ē bījayaṭa ē hædunahama ē jātiya koḷa enavā misak. vena jātiya goḷa enna siritak næha. kan̆da hædenaṭa kan̆dē hædi pēnavā ē jātiya anukūla kan̆dak enavā. misā jātiya kan̆dak ekaṭa ennē næhæ. kot pīḍiyak higena bæla kara gattā nam kos kan̆dak hædenavā ē nisā del kan̆dak hædennē næha ēka. kol kan̆dak hædennē næha. ē bhītiyaṭa anukūlana kayi apiṭa dakinna hampenna hædennē ēkayi. śāntuva hariyaṭa karagena yǣmayi apiṭa tiyennē.
제대로 된 씨앗을 심어 돌보면 잎이 날 때 그 잎이 납니다. 다른 종류의 잎은 나지 않습니다. 그 씨앗이 자라면 그 종류의 잎이 날 뿐, 다른 종류의 잎이 나는 법은 없습니다. 줄기가 자랄 때도 그 종류에 맞는 줄기가 나오지 다른 종류의 줄기는 나오지 않습니다. 잭프루트 씨를 심어 기르면 잭프루트 줄기가 자라지, 빵나무 줄기나 다른 줄기가 자라지 않습니다. 그 씨앗에 맞는 것을 우리가 보게 되는 까닭이 그것입니다. 돌봄을 제대로 해 나가는 것, 그것이 우리 몫입니다.
ēva mē sōvān sakr̥dāgāmī tiyena ēvaya lakṣaṇa ē avasthāvala mē lōkōtara lakṣaṇa gænamayi ahannē. anādima sasarēdī atnutaru nodat dattayan piḷiban̆dava læbunaṭa passē dænagattahama misak kaltiya ahagattahama laukika adahasakama mēkaṭa væhægattā.
sotāpanna, sakadāgāmī의 특징 같은 것, 이런 lokuttara의 특징에 대해 미리 묻습니다. 시작 없는 saṃsāra에서 일찍이 알지 못한 것들은 얻은 뒤에야 알게 되는 것인데, 미리 물어 들으면 세속의 생각으로 그것에 들어가게 됩니다.
mokada laukika mānasikatvayakaṭa sōvan pudgalayāgē mānasikatvaya sakr̥dāgāmī pudgalayāgē mānasikatvaya hariyākāravaṭahaganna bæ. vaḍahāganna bæri mokada ē apē tiyena ektarā bālakamak tiyenavā api ḷan̆gē tiyena daham nuvaṇa næti nisā.
세속의 마음으로는 sotāpanna의 마음, sakadāgāmī의 마음을 제대로 이해할 수 없습니다. 이해할 수 없는 것은 우리에게 어떤 어림이 있기 때문입니다. 우리에게 dhamma의 지혜가 없기 때문입니다.
ēkamaṭa ena hæṭiyaṭa apiṭa yamak dukak kivvot ē duka væṭahē.
그 수준에 맞게 우리에게 무언가 괴로움을 말하면 그 괴로움이 이해됩니다.
dæn api mehema hitannakō avurudu tunē hatenē ḷamayi ika coklaṭa eku okpu ṭikan ævidinna. ē ḷama eyāgen ahanavā coklaṭ dennada oppu dennada kiyalā. enavā opput dillayida poḍiya
이렇게 생각해 봅시다. 세 살, 일곱 살 된 아이가 초콜릿 하나를 들고 다닙니다. 그 아이에게 '초콜릿 줄까, 땅문서 줄까' 하고 묻고, 땅문서를 내밉니다.
etakoṭa mokada nǣha nǣ næ næhæ putē oya ok hari vaḍiyanavā. um̆baṭa tamayi tērennē okpu gani oya dokkoṭa tiram paralayak kavuru hari āva dæn poḍi eka ahananna paṭan gannavā maṭa væḍak næhæ kalē kolla valin maṭa oya cokalaṭ kiyalā kæraganna dæn mæṭat dukak āvā.
'아니, 아니, 얘야, 그 문서가 값진 거야. 너는 문서를 가져라' 하고 초콜릿을 누가 가져가 버리면, 아이는 울기 시작합니다. '종이 쪼가리는 필요 없어, 내 초콜릿 줘.' 이제 아이에게 괴로움이 왔습니다.
monavā næti duka ōka næti duka nemecca ōkaṭat næti
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōkāma loku pahak velā avurudu 15 vakka nisā 25k vitara giyāṭa passē rahenavā ōkapu ṭikak cokulaṭa ṭika aragena ōka denna næ culaṭa denna
그 아이가 자라 열다섯, 스물다섯쯤 되었을 때, 문서와 초콜릿을 가지고 와서 '문서는 못 주고 초콜릿을 주겠다'고 하면,
æhuva tiyennē ahannat puḷuvanda vacanē kopilaṭa eyāṭa mōhana hambunada opdila avas
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ara vidi jokula ṭika ōka kāpa kiyalā okko ṭika harayi yanavā. æn poḍi eka ahana santōsa venavā.
'초콜릿은 다 네가 먹어라' 하고 문서를 넘겨주면 이제 그가 기뻐합니다.
dæn mokada karannē? aruvak æmættuvapu ṭika boruvaṭa pelanami sēvalak dīlā giyē. ōkē piḍati velā tiyenavā cokularṭa ō apiṭa vaṭalan cokula dāhinavā. okpu ṭika ara itin api
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
cokula dāhinavā. okpu ṭika ara itin api etakoṭa duk venavā oppu næti duka. ēka ḷamayāgēma avasthā dekē duk vunē kāraṇāda ēka.
그러면 우리는 괴로워합니다. 문서가 없는 괴로움입니다. 한 아이가 두 때에 괴로워한 까닭이 이것입니다.
puṁci kālē cokkalaṭvayi duk vennē. væḍi vahati vunāṭa passē oppu nætuvaṭa dæn ra duk vennē. cokulaṭ kanna dæn ēka duka vennē næ.
어릴 때는 초콜릿 때문에 괴로워합니다. 크고 나서는 문서가 없어서 괴로워합니다. 이제 초콜릿을 먹는 것은 괴로움이 되지 않습니다.
dæn loku venasak vunā nemeyi duka æti vanna hētu. puṁci ḷamayāṭa duka æti vana hētuva cokulak næti karana. loku kenāṭa duka æti vecca hētuva okkuva næti karana.
괴로움이 생기는 원인이 크게 바뀌지 않았습니까? 어린아이에게 괴로움이 생긴 원인은 초콜릿을 없앤 것이고, 어른에게 괴로움이 생긴 원인은 문서를 없앤 것입니다.
ē vagē āryanṭa duka æti ve duka æti venna hētuva mokakda lōkayā priyayi manāpayi yahatayi kiyā danna mē sampat pariharaṇaya karanna vennē. ēkaṭa kona vennē.
그처럼 ariya들에게 괴로움이 생기는 원인은 무엇입니까? 세상 사람들이 사랑스럽고 마음에 들고 좋다고 아는 이 즐길거리들을 다루어야 하는 것, 거기에 엮이는 것입니다.
andō bālō pr̥thagjanavā kiyana pr̥thagjanayaṭa duka æti hitu.
'andho bālo puthujjano'라고 하는 puthujjana에게도 괴로움이 생깁니다.
ara tērum gatta kenā ahakapu paṁcakāma sampat sahita væḍapila vastukāmīna kiyana klēsa kāmē allaganna næti. eyā duk vidi
그것을 이해한 이는 pañcakāma의 즐길거리가 딸린 일, vatthukāma와 kilesakāma를 치워 두고 붙잡지 않습니다.
allaganna næti. eyā duk vidi ē vastu kāma klēsa kāma nætikama mē adahanaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
peḷa pudgalayāṭa kiyanavā duken nidahas vennada kiyalā. anna mē māt kæmatiyi ēka tamayi. kohoma duken nidahas vada kiv hæṭiyaṭa vastu kāmayayi prēja kāmayak maṭa læbunā nam maṭa dukak. mēyā bahin̆di. dæn duka dækkāda dukkhārya satyaya dækalā itin eyāṭa kiyanna puḷuvan dukārya satyaya kiyalā.
그 사람에게 '괴로움에서 벗어나겠느냐'고 하면 '네, 저도 바로 그걸 원합니다'라고 합니다. '어떻게 괴로움에서 벗어나겠느냐' 하고 물으면, 'vatthukāma와 kilesakāma를 얻으면 나는 괴로움이 없겠지요'라고 할 것입니다. 이제 그가 괴로움을 보았습니까? 그가 dukkha ariyasacca를 보았다고 말할 수 있겠습니까?
eyāṭa kivvot ehema oya vastu kāmēśa kāma atharuvahamat tamayi sænasuma tiyennē kiyalā. mama dannē næhæ maṭa ēvā nætumi asānayen piripinna ēka sænasumak ennē ko eyā kiyanna næti vena itin ehaṭa duka pennanna puḷuvanda
그에게 'vatthukāma, kilesakāma를 버려야 평온이 있다'고 말하면, '나는 모르겠다. 그것들이 없이 어떻게 평온이 오겠느냐'고 할 것입니다. 그런 이에게 괴로움을 보여 줄 수 있겠습니까?
menna mē vagē vastu kāmavala kēṣa kāmavala tiyena ādīnava dækkada ē ādīnava dækapu kenāda ē ādīnava tunin bohōkurāgaya dænīmak pahaḷa vuṇā. eyā dakinavā meccara kal api maragul valaṭa rævaṭunā. kāma vastu hari vaḍanavāyi kiyalā hæva. dæn tamayi tērennē mēvā mara ugul kiyalā. lōkē dukaṭa væṭena mula tiyena maragula tamayi vastukāmī klēsakāma. ē varadi candālagē menna mēka æragattā nam mē duken nidahas vennaṭa tibuṇā kiyalā dakina kramayak tiyena.
이처럼 vatthukāma와 kilesakāma에 있는 ādīnava를 보았는가, 그 ādīnava를 본 이에게는 그 ādīnava를 통해 깊은 앎이 생겼습니다. 그는 봅니다. '이렇게 오랫동안 우리는 죽음의 덫에 속았구나. kāma의 물건이 값지다고 여겼구나. 이제야 이것들이 죽음의 덫이라는 것을 알겠다. 세상의 괴로움에 떨어지게 하는 뿌리의 덫이 바로 vatthukāma와 kilesakāma이다. 그 chandarāga, 이것을 버렸더라면 이 괴로움에서 벗어날 수 있었을 텐데.' 그렇게 보는 방식이 있습니다.
ārya dharmayaṭa patvecca kenāṭa væṭahena eka kavuruvak kiyā denna ōnē næhæ. kavuruvak kiyā dīlā dænut karanna puḷuvan. ehenam caturārya satyaya kiyannē pragnā gōcara dahamak. tamanṭa pragnā vaṭunahama pragnāvaṭa ēkaṭa avaśya mūlika pratipattiyak tiyenavā duka sē hari andamin ēka karagena yana pragnā vaḍanaṭa passē gæna vigamanē tava ekak. eha etendi dakinnā vū duken nidahas vīma dakinavā āryayō
ariya dhamma에 이른 이에게 이해되는 것은 누가 가르쳐 줄 필요가 없습니다. 누가 가르쳐 주어 알게 할 수도 있습니다. 그러니 cattāri ariyasaccāni는 paññā가 닿는 dhamma입니다. 자기에게 paññā가 생기면 paññā에 닿습니다. 거기에는 필요한 기본 수행이 있습니다. 바른 방식으로 그것을 해 나가며 paññā를 닦은 뒤에는 또 다른 길이 열립니다. 거기서 보게 되는 괴로움에서 벗어남을 ariya들은 봅니다.
yathārthayen [ugura kǣrīma] lōka duka dækalā. lōkayā sæpayi, priyayi manāpayi kiyana ēvayi harayak nǣha kiyalā dækkaṭa passē ēkē nidahas vunāva dakinavā maṭa dæn koccara nidahas eka raja kenek ahō sukam ahō sukam kiyā innavalu mahana venna.
실상대로 (목 가다듬는 소리) 세상의 괴로움을 보고, 세상 사람들이 행복하다, 사랑스럽다, 마음에 든다 하는 것들에 알맹이가 없다고 본 뒤 거기서 풀려난 것을 봅니다. '나는 이제 얼마나 자유로운가.' 한 왕이 출가하고 나서 'aho sukhaṃ, aho sukhaṃ'이라고 말하며 지냈다고 합니다.
pr̥thagjana ikṣūn vahansēlāṭa tava vetenṭa āgæti æyi loku praśnayak. api kivvē ōkani mahana inna epā kiyalā. pakukama karannē hiḍiya nam mokada vennē? adinna ahudukan ahō dukan kiya edā idapu antāparema dakilā mē kiyi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn anima kiyanē. rada sæppa matak velā edā vika rada sæppa matak venavā. avō sukam aō sukān kiyalā mama hitu sukhayaka hæṭiya ē kālē kiyalā oya hitā dæn oya duk eviyannē. anik aya kiyanavā.
다른 이들은 이렇게 말합니다. '왕 노릇 하던 즐거움이 생각나서, 그날의 왕의 즐거움이 생각나서 aho sukhaṃ, aho sukhaṃ이라고 한다. 그때의 즐거움을 생각하며 이제 괴로워하는 것이다.'
itin ohoma kiyalā pracanē aragollō gelā budurajāṇan vahansēk enna. kāmīn rajjuruva ahanalā inna kālayakam karavā matak velā ē suvē matak velā avabōdhakan aōdukan kiya innavadin ala gahalā æhuvoā.
그렇게 말하며 그 비구들이 붓다께 가서 '그 왕이 왕으로 지내던 때가 생각나 그 즐거움이 생각나서 aho sukhaṃ이라고 말하고 있습니다'라고 아뢰자, 붓다께서 그를 불러 물으셨습니다.
anē svāmīni mama ē kālē duginna atdællanam hada mē læbu nidahasa matak venakoṭa anna læbenavāma koccara suvayakda tamayi innē kiyalā. ē nidahas suvahaya matak kaḷāmaṭa ahōsukan kiyavenavā.
'세존이시여, 그때 겪던 시달림에 견주어 지금 얻은 자유가 생각날 때, 지금 얼마나 즐거운가 싶어서, 그 자유의 즐거움을 떠올리면 aho sukhaṃ이라는 말이 나옵니다.'
ēka tērum ganna bæri ē anit mē lābha dænuma æti hāmuduruvanṭa ōka tērum ganna bæhæ. ēgollō hitannē mama rajakama ædapu sukha matak velā vibinavā kiya rajakē tibinna sukha matak vennē dænu athærīmē læbapu nidahasa matak vennē suvē dænnē dænu.
그것을 이해하지 못한 다른, 얕은 앎을 지닌 스님들은 그것을 이해할 수 없었습니다. 그들은 그가 왕으로 누리던 즐거움이 생각나 그런다고 여겼지만, 그에게 떠오른 것은 왕의 즐거움이 아니라 지금 버림으로써 얻은 자유, 그 즐거움이었습니다.
ē nidahas vavē matak vena matak venē maṭa nikanma aya kaṭayenavā avabōdha sukan avabōdhukak anāgāmī vecca svāmīn vahansē namak kiyanna ham. īṭa laukika pr̥thagjana hāmuduruvan t mokada tērugollō subha dækē laukikatvaya tiyena rada sæpa.
'그 자유의 즐거움이 생각날 때 나도 모르게 aho sukhaṃ, aho sukhaṃ이 입에서 나옵니다'라고 anāgāmī가 된 스님 한 분이 말한 것입니다. 그런데 세속의 puthujjana 스님들은 무엇을 이해했습니까? 세속에 있는 즐거움, 왕의 즐거움만 보았습니다.
[ugura kǣrīma]
(목 가다듬는 소리)
itin menna mē vagē apiṭa mē sæpa duka kiyana vacanaya gannakoṭa pragnāva tuḷin dharmāvabōdhaya
이처럼 우리가 '행복과 괴로움'이라는 낱말을 받아들일 때, paññā를 통해 dhamma를 깨닫는 것이…
āpu kenāgē tiyena parivartanaya anik ayaṭa kiyanna balanna bæhæ. ēka āryangē adahasa kiyannē anna ēkayi. āryō suvayi kiyalā ganna eka lōkayā kiyannē dukayi.
지혜로 dharma를 깨달은 사람에게 일어난 바뀜은 다른 이들에게 말해 보일 수가 없습니다. ariya의 생각이라는 것이 바로 그것입니다. ariya가 편안하다고 여기는 것을 세상 사람들은 괴로움이라고 합니다.
āryō dukayi asahanī harayak nǣha kiyana eka lōkayā kiyannē hari suvayi sēvattayi hari harayak tiyena eka. mē mē adahas sampūrṇa kaṇapiṭāma kārya venavā kiyannē. itin
ariya가 괴롭고 불안하며 알맹이가 없다고 하는 것을, 세상 사람들은 아주 편안하고 든든하며 알맹이가 있다고 합니다. 이 생각들은 완전히 거꾸로 뒤집혀 있다는 말입니다.
āryayāgē adahasa kohomada ēka hon̆dada kiyalā ahalā. ara pallehā maṭṭamakan æhuvaṭa kohoma tērum ganna menna mē nisā mē vagē avasthāvaladī mē sōvān sakr̥dāgāmayangē lakṣana. dæn kivvot ehema ebhāgenna.
그러니 ariya의 생각이 어떤지, 그것이 좋은지 물어봐도, 저 아래 수준에서 물으면 어떻게 알아듣겠습니까. 그래서 이런 때에 sotāpanna, sakadāgāmī의 모습을 지금 말해 주면 저리 밀쳐 버립니다.
ara eka upāsakam vakinē. ēka pansala kara gihillā yanakoṭa eyā upāsakāva udēma gihillā. kavadāva sillānē edā silnna gihillā. yanakoṭa kavuruvak næhæ hāmuduruvō carak enna hāmuduruva kivvā hāmuduruvanē. mē okko siri gannē mokaṭada mahatmē āvē siri ganna mokada siri gannē
그 upāsaka 이야기가 있지요. 그가 절에 갈 때, 그 upāsaka는 아침 일찍 갔습니다. sīla를 지키는 날이라 그날 sīla를 받으러 갔습니다. 가 보니 아무도 없고 스님만 계셨는데, 스님이 물었습니다. '선생, sīla는 무엇 하러 받습니까? sīla를 받으러 왔다니, 왜 받는 겁니까?'
itin anē passē kamma dannē næda nivan dakinna. nivan magura pādaka ē kiyannē mokakda nivan dækkama mokada kiyannē etakoṭa okkoma duk vivarayina ē kivvē. etakoṭa oya gedara karadarat næhæ okkomat næhæ itin amusa sambandhayakut næhæ. ē vagēma dēpōla iḍan vana sambandhayakut næhæ. okkoma divicca væṭi icca duka okkoma karadara ivara kena daya pirisa kiyana praśnut næhæ. okkoma diva tic karadara kāritvaya okkoma vivā kiyalā hāmuduruvō uttarayak dunā upādākam
그러자 '아이고, nibbāna를 보려고요' 했습니다. 'nibbāna라니, 그게 무엇입니까? nibbāna를 보면 어떻다는 겁니까?' 그러자 '모든 괴로움이 끝난다는 것입니다. 그러면 집안 걱정도 없고 아무것도 없고, 사람과 얽힌 관계도 없고, 재산과 얽힌 관계도 없습니다. 모든 괴로움과 번거로움이 끝나 버립니다'라고 스님이 대답했습니다.
hāmuduruvō uttarayak dunā upādākam monavā amla sæpiyot næhæ, duvapaduvot næhæpalat næhæ. ehema ekak da mē innē.
그러자 upāsaka가 '아무 맛도 즐거움도 없고, 오갈 것도 없고, 아무것도 없다니, 그런 것이 거기 있단 말입니까?' 했습니다.
ōkaṭa sivisanna mula piyāna anna kaldi ahanna itara cin
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ehemanavā mē kaltiyak uttamayangē tiyena pratiphala svabhāvaya kohomada kiyalā kaltiya ahanna
이렇게 거룩한 분들이 얻는 결과의 성품이 어떤지 때 이르게 묻는 것입니다.
mokada ē pratiphala śāntiya mē lōka śāntiyē viśāla paraspara mēka tērum ganna bæ etanṭa pat vuna kenā tamayi dakinnē puṁcatiya ma edā
그 결과의 고요함은 이 세상의 고요함과 크게 반대되기 때문에 알아들을 수가 없습니다. 그 자리에 이른 사람만이 그것을 봅니다.
ehema æhuna he metanṭa enna mama innē næha yandam velāvaṭa mama ēka ahanna giyē ēka hindā nætnam maṭa sutrī sænasira dakina satvayaṭa magē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
manasa pat vunē kiyalā. pat vunāṭa passē nam dakinna.
그 자리에 이른 뒤에야 보게 됩니다.
īṭa passē eyāt hari balayayi ōka kiyanna anik ayaṭa meccara śāntiyak tiyenna anit kenā māttek kali gattē ēka atharuvahama subhayi kiyana eka mamat gattē atharuvahama mahā pāluvak dukak kiyalā. dæn tamayi maṭat tēnnē atharuvahama suvayi kiyalā. mama dæn kivvot ehema mama isseralā hiṭu maṭṭama tenekuṭa mēka suvayi kiyalā mē athana eka mama edāganna ekama tiyennē uḍanna
그 뒤에 그 사람도 아주 힘주어 이것을 다른 이들에게 말합니다. 이토록 고요함이 있다고요. '다른 이는 진작 내려놓으면 편안하다고 했는데, 나는 내려놓으면 크게 허전하고 괴롭다고 여겼다. 이제야 나도 내려놓으면 편안하다는 것을 안다. 예전의 나 같은 사람에게 이 내려놓음이 편안하다고 지금 말해 봐야, 그날 내가 받아들였던 것과 똑같이 받아들일 뿐이다.'
ē gæna kiyanna ōnē næhæ. mē mārgaya vaḍāgena phalayakō kiyalā kiyanavānē giyahama pratiphalaya tavantava væṭenavā.
그것에 대해 더 말할 필요가 없습니다. 이 길을 닦아 결과에 이르면, 그 결과는 점점 더 깊어집니다.
nivan suya gæna apiṭa kiyanna tiyennē onnaveṭika væḍipura nivana vigraha karanna kiyava siddha vennē
nibbāna의 행복에 대해 우리가 말할 수 있는 것은 이 정도입니다. nibbāna를 더 풀이하려 하면 이렇게 됩니다.
mē mārgayat hemā karalā dālā nikangē etanṭa patvuna kenāgē mānasikatvaya viśāla parivartanayak venavā. aṁga sampūrṇa parivartanaya
이 길을 닦아 그 자리에 이른 사람의 마음에는 큰 바뀜이 일어납니다. 빈틈없는 온전한 바뀜입니다.
etanin passē lōkayā sæpayi sæpayi kiyana yamak nætnam āryaka dukayi kiyalā ayin karanavā. lōkayā dukayi pāla vū kivva yamak nætnam āryō śāntayi praṇītayi kiyana tattvayaṭa pat venna. menna mē paḷava mānasika parivartanayak mē daham avabōdhayaṭa niruddha venavā. ēka tamayi yathā avabōdhaya kiyannē. ē yathā avabōdhayen ohu vū śānta praṇitabhāvayē ēka tamayi ēkāntayen vimukti suvennē.
그 뒤로는 세상 사람들이 즐겁다 즐겁다 하는 것을 ariya처럼 괴롭다고 보고 떨쳐 냅니다. 세상 사람들이 괴롭고 허전하다고 한 것을 ariya처럼 고요하고 뛰어나다고 여기는 자리에 이릅니다. 이런 마음의 바뀜이 dharma를 깨닫는 데서 일어납니다. 그것이 있는 그대로의 깨달음입니다. 그 깨달음으로 얻은 고요하고 뛰어난 상태, 그것이 바로 틀림없는 vimutti의 행복입니다.
[ugura kǣrīma] ē maga anugamanaya karapu kenāgē ēkāntayama sadahaṭa kālika vimuktiya læbenavā misā. asarama [kæssa] ne. [ugura kǣrīma]
[목을 가다듬음] 그 길을 따른 사람은 틀림없이 영원한 vimutti를 얻습니다. [기침]
vimuktiya balāporottuven avidyāva passē yana kenāṭa vimuktiya balāgena gihillām adahanayaṭa pat venavā nisā vimuktiyak kavada davasē læbennē apramāṇa saṁsārē api āvet vimuktiyak balāgena lōkaya æturu karanna gihillā hoyāga avidyāva igamana passē. ē nisā apiṭa kavadāvat vimuktiyak sampūrṇaya asānayen pēlā balavanna.
vimutti를 바라며 avijjā를 따라가는 사람은, vimutti를 찾아가다가 오히려 거기에 빠져 버리니 vimutti를 언제 얻겠습니까. 헤아릴 수 없는 saṃsāra를 지나오면서도 우리는 vimutti를 바라며 세상을 의지하러 가서 avijjā를 따라다녔습니다. 그래서 우리는 끝내 온전한 vimutti를 얻지 못했습니다.
itin ē nisā mēka dakinna ōnē apiṭa eccara dura hitanna deyak næha.
그러니 이것을 보아야 합니다. 그렇게 멀리 생각할 것도 없습니다.
dvēśa mōha kiyana deka næginna mula rāgaya. rāgaya kiyannē chanda rāgaya pradhāna venna ē ē dena priyayi manāpayi kiyalā mana vaḍana rūpa valaṭa śabda valaṭa gandha valaṭa rasayanṭa sparśayannaṭa ælenavā nam bæn̆denavā nam mē lōka satyāva viśāla vaśayen priya karā. mahā yahapatak hari sāntayi sukhayi kiyalā ehenam hitāgena hiṭapu. menna mē ṭika tamayi mē dukada gæna damana maravkura kiyā dækka davasa eyā ēken ahapiṭa avaśya karannā vū harayak næti bava sihi karaganna.
dosa와 moha 두 가지가 일어나는 뿌리는 rāga입니다. rāga란 chanda-rāga가 앞장서서, 저마다 사랑스럽고 마음에 든다며 마음을 키우는 형색, 소리, 냄새, 맛, 감촉에 들러붙고 묶이는 것인데, 세상 중생은 이것을 크게 좋아했습니다. 큰 이로움이고 아주 고요하고 즐겁다고 여기며 지냈습니다. 바로 이것이 괴로움으로 끌어들이는 죽음의 덫이라고 본 날, 그는 거기에 자기에게 필요한 알맹이가 없다는 것을 알아차립니다.
væṭuna taramak duk valaṭa væṭilā tiyennē mokak nisāda? mē paṁcakāma āśvādaya passē etana tibba nisā nisayi.
우리가 이만큼 괴로움에 빠진 것은 무엇 때문입니까? 다섯 감각의 즐거움(pañca kāma)의 맛(assāda)을 쫓아 거기 머물렀기 때문입니다.
ē mul karannē gæṭa gahagatta gæṭamayi mē lehāganna bæru dan̆garannē. muladima api dannavā nam ehema ē gæṭa ekakvat gahagannē næhænē kiyalā.
처음에 맨 그 매듭이 지금 풀 수 없게 엉킨 것입니다. 처음부터 알았다면 그 매듭 하나도 매지 않았을 것입니다.
dæn itin gæṭa gahagattē ara karanna deyak næhæ. mi idiriyaṭa gæṭa gahagannē nǣhæ kiyalā tērum aragenaihāra vin̆dena hita tiyāganna. itin ēka tamayi daham.
이미 맨 매듭은 이제 어쩔 수 없습니다. 앞으로는 매듭을 매지 않겠다고 깨닫고 내려놓는 마음을 지니십시오. 그것이 바로 dharma입니다.
īṭa passē eyā æsuru karalā deena æsuru karalat tira vecca kæṭin gælavennē kāvada koyi mohota kiya eka hitāgena ēka akampayava æsuru karanavā misā. ælina æsuru karannē candalāgen æsuru karannē næha. anna ætivena āryangē æsu lōka æsuru
그 뒤로 그는 무엇을 의지하더라도, 굳어진 매듭에서 언제 어느 순간 풀려날지를 생각하며 흔들림 없이 의지할 뿐입니다. 들러붙어 chanda를 일으키며 의지하지 않습니다. 이렇게 ariya가 세상을 의지하는 방식이 생겨납니다.
arihatun vahansē antimaṭa kaya æsuru karannē monavā karannada pera bavagē hon̆dayi kiyalā hadāgatta kehemalā tiyena ekak jīvat vennaṭa enna ōnē. paḍiginnaṭa pratikarma karanna ōnē. pipāsayaṭa jalayaṭa enna ōnē. ehen nāvanna ōna dāḍiyu venakoṭa ēkaṭa pratikarma karanna ōnē. vassē tēdema inna bæhæ kohē hari nikāga inna ōnē monavā karannada
arahant께서 끝까지 몸을 의지하시는 것은 어쩔 수 없어서입니다. 지난 삶에서 좋다고 만들어 온 몸이 있으니 살아가야 합니다. 배고픔을 달래야 하고, 목마르면 물을 마셔야 하고, 씻어야 하고, 땀이 나면 손질해야 합니다. 비를 맞으며 지낼 수는 없으니 어딘가 머물러야 합니다. 어쩌겠습니까.
ēka hindā mē kuṇuṭa rækagena innavā dannavā nam ehema mē kuṇuṭa hadannē nǣhænē pissel atbævema candāva ivara karagannavā. monavā ekak mē kuḍin pratikārayak kara kara innavā. mēka væṭanakan kiyalā unvahansē eya ada hadanna
그래서 이 썩어 갈 몸을 지키며 지내는 것이지, 알고서 이 썩을 것에 애착하지는 않습니다. 내려놓아 chanda를 끝냅니다. 이 썩을 것을 그저 손질하며 지낼 뿐, 이것이 쓰러질 때까지라고 여기시며 그분은 지내십니다.
itin ōkē dakina anit kenek mokada karannē? aniya unvahansēṭa hari pālu vennē katā karannet næhæ mokut næhæ ara pætta karalā innavā. hadana innavā. kaṇakiva dāna gannakoṭa ehema gannet næhæ. mēvā hari hon̆da kiyalā
그런데 이것을 보는 다른 사람은 어떻게 합니까? '그분은 참 쓸쓸하시겠다. 말씀도 안 하시고 아무것도 없이 저쪽을 향해 앉아 계신다. 음식을 드려도 그렇게 받지도 않으신다'고 합니다.
biduruva kiyalā. ēkaṭa viśē ehen illanna ena. balāporottu vennē. ehema meccara tiyenavā ællut tiyenavā. diva tiyana ganna vaṭa ehema gannet næhæ. ehema tiyāgannet næhæ. gattat oya kāṭa ahadi nikan innavā. yam dama kiya næhæ. mokada mē anē ættaṭa mokada danna næhæ ehema vennē nēda? mama hita kalakillā vennē næhæ. itin yanavā itin ara goḍē praśna vala ara manda puddaka pansa ṭike dāganna. o kalakinna læbenna monavā hari æti praśnaya kavuda pas danna innē? næ. ovan yanavā itin praśnin kavuru isa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dānna yannē. ara uttamayangē mānasikatvaya viriccaya karanna yana malle hadanaka illagena dæn menna mē vagē pra hariyaṭa æti venavāē apē pinisas ataraṭa itin ōya dænaganna ōnē api inna tæna in̆dan apē tattvaya tērum gannam abhisak mē lōkaya oya vidihaṭa vimarśanaya karanna oya lōkeṭa tīdu denna apē mānasikatvayan palleha mānasikatvayan in̆dagena ē tī denna yanna hon̆dē
거룩한 분들의 마음을 따지러 가는 이런 일이 우리 불자들 사이에 생깁니다. 그러니 이것을 알아야 합니다. 우리가 서 있는 자리에서 우리 처지를 알아야 할 텐데, 이 세상을 그렇게 살피고 판단하겠다고 아래 수준의 마음에 앉아서 판단하러 가서야 되겠습니까?
api siddha venavā misan apē mārgayaṭat bādhāganna itin mē vagē ehema dēval okkoma ayin karalā dālā kesē hō mē ārya mārgaya tuḷin api dænaganna puḷuvan venna ōnē eka deyak hon̆dayi kiyana ēvā hoyanna kiyalā maṭa mokada vunē?
그러면 우리 길에도 걸림돌이 될 뿐입니다. 그러니 이런 것들은 모두 치워 두고, 어떻게든 이 ariya 길을 통해 우리가 알 수 있어야 할 것이 하나 있습니다. '좋다는 것을 찾는다며 나에게 무슨 일이 일어났는가?'
anna apē parissenṭa hohinna ōna. ara dasa akusalayen vin̆dina mānasikatvaya tuḷa api suddha velā hiṭiyā nam etanṭa enakoṭa apē manasa paṁca nīvaraṇayangen ven vecca avasthāvak evā. anna ē paṁca nīvaraṇayan ven vecca avasthāvala dharmāvabōdhayaṭa gælapena mānasikatvaya gonnægi.
바로 그것을 살펴야 합니다. 열 가지 akusala에서 벗어난 마음 안에서 우리가 깨끗해져 있었다면, 거기 이르렀을 때 우리 마음이 다섯 nīvaraṇa에서 떨어진 때가 옵니다. 다섯 nīvaraṇa에서 떨어진 그때 dharma를 깨닫기에 알맞은 마음이 쌓입니다.
īṭa passē maṭa yam dukak āvā nam ēkaṭa hētu vunē mokakda? anunga eka nemeyi tamangē mata mehema karadarayak āva mokada mul vunē? kotaninda mul vunē? ē karadarakārī vastuva æsuru karapu in̆dannē. æyi mama ē ætulaṭa værunē? kakda væṭunē kohomada væḍunē?
그 뒤에 나에게 어떤 괴로움이 왔다면 그 까닭은 무엇이었는가? 남의 것이 아니라 자기 것입니다. 나에게 이런 번거로움이 왔다면 무엇이 뿌리였는가? 어디서 비롯되었는가? 그 번거로운 대상을 의지한 때부터입니다. 왜 나는 그 안으로 빠졌는가? 왜 떨어졌고 어떻게 자랐는가?
nna mē kiyana ē kālē maṭa mokakda kivvē ma etakoṭa monavada kivē maṭa eka eka yanna dunna nætnam mama mærenavā avaha dīlā tiyanna ēka eka yanna dunna nætnam vahabilā mærenavā kamaṭa hatarak bæna bænalā bænlā tamayi koragannē. dæn mokada kiyalā
그때 나는 무슨 말을 했던가. '그 사람과 함께 가게 해 주지 않으면 나는 죽겠다, 독을 먹겠다, 보내 주지 않으면 목매어 죽겠다'며 온갖 욕을 퍼부어 가며 혼인했습니다.
hayas ēkama hayas dannavā nam api nā pat ekka ōkin gē liyanaṭa denna etanadi pættēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mokada velā tiyennē? kavuda mē vēdanāvaṭa mula purāgatta anē hon̆da priya vastuvak varṇā vastuvak raṁka giyā badāgena gihillā nam ē muladi giyē chandarāgaya nēda mē duka dunnē æda dæn edā oya chandarayāgen tibunā nam ada maṭa mē duka ennē næha. ehenam mē dukaṭa makda
이제 어떻게 되었습니까? 누가 이 아픔의 뿌리를 심었습니까? 사랑스럽고 아름다운 대상을 끌어안고 갔다면, 처음에 앞장선 것은 chanda-rāga가 아닙니까? 이 괴로움을 준 것이요. 그날 그 chanda-rāga가 없었다면 오늘 이 괴로움은 오지 않았을 것입니다. 그렇다면 이 괴로움의 까닭은 무엇입니까?
[hāsyaya] mē lōkē vastuūn priyayi manāpayi kiyana candarāgaya kiyalā mama bæn̆dilā korakak labāga anna koṭuṭu vecca ki menna mehema dænaganna canda rāgaya ādīnava dakinna.
[웃음] 이 세상 대상들이 사랑스럽고 마음에 든다는 chanda-rāga로 내가 묶여서 이것을 얻었구나, 바로 거기 갇혔구나, 이렇게 알고 chanda-rāga의 ādīnava를 보십시오.
ehenam mē dukaṭa hētu vennē mokakda? mama mehema ekak nemeyi balāporottu vunē. maṭa ara maṭa kivvet nǣha mehema satma prāsādayēhat māla eyak paḷan̆dalā dīlā ola dīlāma tiyā innē mama mehemayi kiyalā maṭa kivvē enakoṭa nam ada tamayi maṭa mē væhællak karanna tun duk din. mama kǣvaṭa nam
'그렇다면 이 괴로움의 까닭은 무엇인가? 나는 이런 것을 바란 게 아니었다. 나에게 이렇게 말하지 않았다. 칠층 궁전에서 목걸이를 걸어 주고 떠받들며 살게 해 주겠다고 했는데, 와 보니 오늘 나에게 이 오두막에서 괴로움만 준다'고 합니다.
kiyiyamanaṭa dæn itin api kiyana anit pættē edā kiyanakoṭa balāporottu veruvak nemeyi. sundara lōkē mavāgatta ekka ehema ekak. hæbæyi eyā dannē næhæ mē lōkaya kiyannē mahuṇu kaṭuvā kiyana eka. mēka ehema inna puḷuvan ekak nemeyi. adahas tiyanna gælapena ēvā nemeyi. lōkē tiyena dēval kiyannē anicca dukāt ēvā kiyalā dækket næti nisā. nicca vaśayen, sukha vaśayen, ātma vaśayen hitāgatta mulā sahagatta dr̥ṭtiyē nigamanaṭa tamayi edā dunnē. mēta api
이제 다른 쪽에서 보면, 그날 말할 때 그것은 거짓 바람이 아니었습니다. 아름다운 세상을 지어낸 것이었습니다. 그러나 그는 이 세상이 죽음의 덫이라는 것을 몰랐습니다. 이것은 그대로 머물 수 있는 것이 아닙니다. 생각대로 맞춰 주는 것이 아닙니다. 세상의 것들이 anicca, dukkha라는 것을 보지 못했기 때문에, nicca로, sukha로, attā로 여긴 미혹된 diṭṭhi의 결론을 그날 내놓은 것입니다.
dr̥ṭtiyē nigamanaṭa tamayi edā dunnē. mēta api sundara lōkayak hadanna mehema tænaka eyak hadāgamu. harēgen mehema pāya tænaka mehema hāmuduruvō talayak hadāgamu. api mehema katā karalā atyal bæn̆dagænīmat dæn oya monavada? ara mulā sahagata lōkayē sundara māva pennana ubula hæṭiya.
'우리 아름다운 세상을 만들자. 이런 곳에 집을 짓자. 이런 곳에 스님들 쉴 자리도 만들자.' 이렇게 이야기하며 손을 맞잡은 것도 이제 보면 무엇입니까? 미혹된 세상의 아름다운 모습을 보여 주는 덫이었습니다.
hæbæena ekak nemeyi mē pennannē marakula kiyannē ōkayi.
이루어지지 않을 것을 보여 주는 것, 죽음의 덫이란 바로 이것입니다.
anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen æti lōkayaka anicca duka anatta dakinnē nætuva nicca vaśayen, sukha vaśayen, ātma vaśayen dr̥ṭṭiyaṭa væhæra api mavanavā sundara lōkaya mavāgatta sundara lōkayak mavāganna īṭa passē kiyanna ōnē. mē kaya
anicca이고 dukkha이며 anatta인 세상에서 anicca, dukkha, anatta를 보지 못하고 nicca, sukha, attā의 diṭṭhi에 덮여 우리는 아름다운 세상을 지어냅니다. 아름다운 세상을 지어낸 뒤에 말해야 합니다.
kāpunyayi mēgunē ara kaya ekkam oya praśnaya mokut apūraṭu pavalā inna mama kiyannam mat hon̆daṭa pavalā inna. ara kigenāva nam mat hon̆daṭa pavala inna ōna mēka. ē kiyagenat
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ekayi mēka genāt ekayi nika ekat ekayi passē vaṭa hētuphalaya eka vidihaṭa yannē. namut dakinnē næha api menna me kramayak. mē
이것이든 저것이든 결국 원인과 결과는 같은 식으로 흘러갑니다. 그런데 우리는 이 이치를 보지 못합니다.
pættē ennema hari asatpurusa avurutva sayi gehiṭamayilā dāna gihidā gamu hon̆da pættaka ara balannakā api ara gehima balanna gedara. enavā dækkahama hihā velā ralapu vitara kaṭṭiya āvā. akkaya nam giya kiyalā katā karalāā apē uvāgē nemeyi hagē hon̆da pirisa. gamma gamma iḍa iḍa ran̆ga davas eka yannē. hari kiyin gaslā giyā koṇullakisi karalā apē pēvata.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api issaraha tamayi puḍa dæmbalayi inna ahalā oka katāma hari etanat ekayi metanat ekayi ōma hata apiṭa vecca. atana allapu væḍē hiṭiyē hatak ve mata hatak kālak bāgayak kǣda ugen bērennē næhæ dæn metanavā dæn allapu væḍē innavā hada. dæn onna api ēṭat ara han̆duruvakan karanavā. api danna nam ote edā dānam ohomanē mēka kivvē. ānma paṭan ganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sundara rōgayak mavalā penilā tamayi api ugulaṭa atalā dannē. mehema tamayi mara ukulā hædena eka. menna mē vagē api dakinna ōna nitara kalpanā karannē nægaya yathārthaya mēka tamayi vennē. itin ēka lōkeṭa bænalā bæ. rāga,
아름다운 세상을 지어 보여 주어서 우리가 덫에 손을 넣는 것입니다. 이렇게 죽음의 덫이 만들어집니다. 이렇게 우리는 보아야 합니다. 늘 생각하지 않는 실상이 바로 이것입니다. 그러니 세상을 탓할 수도 없습니다.
vennē. itin ēka lōkeṭa bænalā bæ. rāga, dvēśa, mōha kiyana mē tunen matvena niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṭṭhiyen avidyāven dr̥ṣṭagata lōka satvayā hoyāgena āpu taran̆gakārī lōkaya ætulē api kohē giyen inna hæduva. oya jāti ēvā tamayi etana gōcara vennē. eyā lōkaya æturē hon̆da dæn hoyanna nemeyi dakinnē. lōkaya kiyannē ohoma ēka hon̆da pennalā him naraka dena ekak. ehenam mē hon̆da pennana ekaṭa kævaṭīma nisā tamayi narakaṭa koṭu vennē. narakayen pērenna ōna nam marakulen
rāga, dosa, moha 이 셋에 취해, nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi와 avijjā로 세상 중생이 찾아온 다툼의 세상 안에서 우리는 어디를 가든 살려고 했습니다. 거기서 눈에 들어오는 것은 그런 것들입니다. 그는 세상 안에서 좋은 것을 찾으려 보는 게 아닙니다. 세상이란 그렇게 좋은 것을 보여 주고서 나쁜 것을 주는 것입니다. 그렇다면 좋은 것을 보여 주는 데 속기 때문에 나쁜 것에 갇히는 것입니다.
vennē. narakayen pērenna ōna nam marakulen bērenna mē ādīna vēdana āśvādaya tamayi ara maravu. lōka āśvādayan mahā vaṭinādēval kiyalā hitāgena hiṭapu mulā adahasa atdæka ēvaya kævaṭu sahagatta svabhāvaya mēkayi kiyalā karanna paṭan gattāma anārya mārgaya
나쁜 것에서 벗어나려면, 죽음의 덫에서 벗어나려면, 이 ādīnava와 assāda가 바로 그 덫임을 알아야 합니다. 세상의 맛을 대단히 값진 것이라 여기던 미혹된 생각을 겪어 보고, 속았던 그 성품이 이것이라고 알기 시작하면, 그것이 ariya가 아닌 길임을 알게 됩니다.
edāṭa āśvādayan hita vidihaṭa yanavā hissē āśvādaya paṭa yanna yannē mona mulāvakama. hitan paṭan gena puta vennē āśvādayangahama chandarāgayen allanna yammak venavā ēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vidiṭa yanavā. anna athærī giyā nam noværī gæna midī nam rāga akṣayayi, dvēśa akkṣayayi, mōha akṣayayi sānya ōka tērum ganna ōnē
내려놓아지고, 들러붙지 않게 되고, 벗어났다면 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다한 고요함입니다. 이것을 알아들어야 합니다.
ekin ekaṭa atdakinna puḷuvan tava tamā. ēkayi kiyannē mē dharmaya tamāma atdakinavā kiyalā. yana tænama atdakinavā.
하나하나 스스로 겪어 볼 수 있습니다. 그래서 이 dharma는 스스로 겪어 안다고 하는 것입니다. 가는 곳마다 겪어 압니다.
tavat pśna tiyenavā ta mehema dēval tiyenavā svāmīn vahansē enavā. unvahansē arahat pat vayi kiyalā pelalā hiṭa manu vicarayak. dæn mehema vistaraya cētanā denavā. dæn ē kāntāvaya mahana vīma pennapu tavat vistarayak mē pennannē. upamā karalā
(질문자) 또 질문이 있습니다. 이런 이야기들이 있습니다, 스님. 어떤 스님이 오시는데, 그분은 arahant가 되셨다고 알려진 분입니다. 그분이 이런 설명을 하십니다. 여인이 출가한 일을 다르게 풀이한 설명을 비유로 보여 주십니다.
ē budurajāṇan vahansēgē dēśanāva dæn mēkē pennanavā mē māgama kiyannē kāntāva kāntāva kiyalā kiyannē viññāṇayē lesa pennavā denavā. viññāṇayaṭa kāntāva kivvē kiyalā. eyāgēma viññāṇayē ugatkama lesat pennavā denavā. n etakoṭa dharmaya avabōdha kirīma nokara dharmaya grantha karada kriyāvama tuḷa mē dharmaya pavatinna tibū pālaya bhāgyak vū bava pennavā denavā. mē kiyannē kāntāva pævidi karagatta nisā ætivennā vū venasa hæṭiyaṭa pennannē
부처님의 가르침을 여기서 보여 주는데, 이 출가 이야기에서 여인이라는 것은 viññāṇa를 가리킨다고 합니다. viññāṇa를 여인이라고 했다는 것입니다. 그 viññāṇa의 배움(지식)으로도 보여 줍니다. 그래서 dharma를 깨닫지 않고 dharma를 책으로 엮는 일 때문에, 이 dharma가 이어질 수 있었던 기간이 반으로 줄었다고 보여 줍니다. 여인을 출가시켜 생긴 바뀜이라는 것이 이것을 가리킨다는 것입니다.
mē lōkayē tibennā vū dænugatkam ganna ēvā kāntāva hæṭiyaṭa pelā ē vagēma eyāva mēka ætulat eten dænugatkama āpu nisā mē śāsanayak bæhælā giyā kiyalā. dæn ehema adahasak tamayi mē vigraha karalā pelā tiyennē. dæn kulaya kiyannē mokakda? dāpuvama æsa kana nāsaya diva kaya kiyana eka mē indriya pahalaya hæṭiyaṭa varṇaya kiyannē rūpa śabda gandha rasa parṇaya hæṭiyaṭa ugatkama kiyana rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa ugatkama dæn mehema nānākāra vidiyan artha pennana krama tiyenavā.
이 세상에 있는 지식들을 여인으로 보여 주고, 그 지식이 안으로 들어왔기 때문에 sāsana가 기울었다는 뜻으로 풀이해 보여 줍니다. 그러면 가문은 무엇이냐 하면 눈, 귀, 코, 혀, 몸의 다섯 indriya로, 빛깔은 형색·소리·냄새·맛·감촉으로, 배움은 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 봅니다. 이렇게 여러 가지로 뜻을 보여 주는 방식들이 있습니다.
dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā menna mehema tiyannē. [ugura kǣrīma] mā visin nītārtha vaśayenut nevayiyā vaśayenut dharmaya dēśanā karanā. ē kiyannē abhyantarayē hæn̆gavuṇu arthayak tiyennē pinin pennanavā upamāva ēvaṭa kiyanavā nevertha. ē vagēma ēpadu upamāvak næti mulin matten pēna dē tuḷinma dharmayak dēśanā karanavā. etakoṭa ēvaṭa kiyanavā nīyaāra
(스님) 부처님께서는 이렇게 설하십니다. [목을 가다듬음] '나는 nītattha로도 neyyattha로도 dharma를 설했다.' 곧 안에 숨은 뜻이 있는데 겉으로 비유를 보여 주는 것, 그것을 neyyattha라고 합니다. 그리고 그런 비유 없이 처음부터 겉으로 보이는 그대로 dharma를 설하는 것, 그것을 nītattha라고 합니다.
samahara aya hæn̆gavuṇu arthayak dīlā piṭin pennapu upamāva dunna eka ē piṭin pennapu upamāva mul karennē ē hæn̆gavardaya pennannē nætuva ara upamāva pennalā hiṭan ē vidihaṭa kiyalā. ē kiyannē sæn̆gavuṇu vartayā sahitava dēśanā karapu dahama sæn̆gavuṇu vartaya pættaka dālā uḍint kivva arthayama genā. buddha dēśanāva hæṭiyaṭama piḷiganna. mēka buddha dharmayaṭa kiyana nigrahayak. budurajāṇan vahansēṭa kiyana nigrahayak.
어떤 이들은 숨은 뜻을 담아 겉으로 비유를 준 것을, 그 겉의 비유만 내세워 숨은 뜻은 보이지 않고 비유 그대로라고 말합니다. 곧 숨은 뜻을 담아 설하신 dharma에서 숨은 뜻은 치워 두고 겉으로 말한 뜻만 가져와 그것을 부처님 가르침으로 받아들입니다. 이것은 Buddha dharma를 깎아내리는 것이고 부처님을 깎아내리는 것입니다.
samahara ayaṭa nītārtha vaśayen kiyana uḍinma pennapu upama karalama hari ākāra dunna dahamada ēkaṭa gæm̆buru arthayak karalā pennanavā. ē kivva eka nemeyi yaōkē tiyennē menna mēkayi kiyalā. etakoṭa nītārtha nīyartha vaśayen han̆dunvanavā. nertha nītārtha vaśayen peralā hæna daha desalā tiya onna ōna. menna mē karana dekama dharmayaṭa nigaruvak budunṭa nigaruvak kiyalā tērum karalā udāva dēśanā karanavā. mēka aparādhayak kiyalā.
어떤 이들은 nītattha로, 곧 겉으로 드러나게 바로 주신 dharma에 깊은 뜻을 붙여 보여 줍니다. '그 말한 것이 아니라 여기 담긴 건 이것이다'라고요. 이렇게 nītattha와 neyyattha가 있습니다. neyyattha를 nītattha로, nītattha를 neyyattha로 뒤집어 dharma를 설해서는 안 됩니다. 이 두 가지 모두 dharma를 욕보이고 부처님을 욕보이는 것이며 잘못이라고 밝혀 설하셨습니다.
dæn mē samahara dēśagayan vahansēlā muḷu tibipiṭakēma nīya artha karana hæn̆gavuṇu artha karana. ōka ætui tiyenavā okkoma vena arthayak tiyennē kiyalā. ē vicca siddhānta siddhiya gæna kiyapuvā okkoma sampūrṇama anit pætta kaṭapiṭa velā pennavā. [goravanavā][ugura kǣrīma] etakoṭa ēken alutma dahamak hæṭiyaṭa mehe karalā hitam tava deyak pennanavā.
요즘 어떤 설법자 스님들은 Tipiṭaka 전체를 neyyattha로, 숨은 뜻으로 풀이합니다. 그 안에 있는 건 모두 다른 뜻이라고요. 그래서 가르침과 일어난 일에 대해 말한 것을 모두 완전히 거꾸로 뒤집어 보여 줍니다. [코 고는 소리][목을 가다듬음] 그렇게 해서 아주 새로운 dharma인 것처럼 또 다른 것을 보여 줍니다.
samahara ayaṭa mokada karannē? hæn̆gavuṇu arthaya tibuṇē. ē sæn̆gavuṇu artha valaṭa iripiṭa tiyena arthayak pennapu hæṭiyaṭa ē iḷipiṭin pennapu arthaya aragena ē gæna kiyanna yanavā.
또 어떤 이들은 어떻게 합니까? 숨은 뜻이 있었는데, 그 숨은 뜻을 위해 겉으로 드러낸 뜻을 보여 주신 것을, 그 겉으로 보인 뜻만 가져다 그것을 말하러 갑니다.
mama pævidi venna issellā kālayaka ektarā mahattayek hiṭiyā ætina dænagat mahattayek iṁgrīsi vena hon̆da dænīmak tiyena kenek upāsā parivartanaya karanavā danna kenek. apē svāmīn vahansē namak potak liyanna giyāma eyāṭa genak dīlā tiyenavā etara peḷadahama tibena koṭasak iṁgrīsiṭa parivartanaya karalā denna gælapena vidiha kiyalā. ēken ena ektarā koṭasak mē buddhāmē dænagena mokakda ēken kiyā velā tiyennē?
제가 출가하기 전 어느 때에 한 신사가 있었습니다. 아는 것이 많고 영어 실력이 좋으며 번역을 할 줄 아는 사람이었습니다. 우리 스님 한 분이 책을 쓰시려 할 때 그에게 경전(Pāḷi)의 한 부분을 주며 영어로 알맞게 번역해 달라고 하셨습니다. 거기 나오는 어느 부분이 무엇을 말하고 있었느냐면,
kaḍuva amōrāgena enaviṭa a pælalā duvannē epā. etakoṭa mē kaḍuvā amōrāgena ena kaḍuvā amōrāgena ena velāvaṭa ē samaya saṭan karalā jayaganna kiyana arthayak tamayi mē peḷa dahama vākya tiyennē.
'칼을 쳐들고 올 때 달아나지 말라.' 곧 칼을 쳐들고 오는 때에 맞서 싸워 이기라는 뜻이 이 경전 문장에 있다는 것입니다.
dæn mē yuddhayaṭa yana gihi eka yuddhayeṭa gihillā jaya ganna eka budu dahamaṭa ekan̆ga ekakayi kiyalā liyanna lipiyak kiyanna unvahansē ēkaṭa pera dahamen sākṣiyā tamayi mē iṁgrīsiṭa parivartanaya karattē iṁgrīsi lipiyak kiyannē.
전쟁에 나가 이기는 것이 불교에 맞는다는 글을 쓰려고, 그 스님은 거기에 경전의 증거로 이것을 영어로 번역하게 한 것입니다. 영어 글을 쓰려고요.
dæn itin eyāma mokada karannē ē kiyapu eka iṁgrīśiyaṭa parivartanaya karalā dunnā. kaḍuvā amōrāgena ena velāvaṭa pænalā duvanna epā kiyena buddha dēśanāvē koṭasak etanadi kiyalā eyā idi parivartanaya karana eyāṭa hon̆daṭa matakayi kiyalā.
그래서 그 사람은 그 말을 영어로 번역해 주었습니다. '칼을 쳐들고 오는 때에 달아나지 말라'는 부처님 가르침의 한 부분을 자기가 번역했다고 그는 잘 기억하고 있었습니다.
dasak ē mātaekā vistara karanā ma kivvē dæn gæhuvannaṭa gahanna næti bænna bayinnē næti hiṁsā pīḍā karanna hiṁsā pīḍā karanna næti īyalla ivasa lōkē svabhāvaya tērum aragena mē tare lōkaya gæṭennē nætuva idalā mē tamangē væḍē karaganna mē kiyalā vigrahayak karanakoṭa ē vunāṭa budurajāṇan vahansē ōnadī dēśanā karalā tiyennē kiyalā ē mahattayā
제가 그 내용을 설명하며 말한 것은, 때리는 이를 때리지 않고, 욕하는 이에게 욕하지 않고, 해치는 이를 해치지 않고 참아 내며, 세상의 성품을 알아 세상과 부딪치지 않고 자기 일을 하라는 것이었습니다. 그렇게 풀이하는데 그 신사가 부처님께서 설하신 것은 이렇다며,
kaḍuva hamōrāgena ena velāvaṭa pælalā uvanna epā kiyalayi vendā ēkak tiyenavā. etakoṭa mahattayā kohomada ehema kiyannē? ehema kiyannē peradaha tiya mama danna kiyalā māsayak kohomada dannē?
'칼을 쳐들고 올 때 달아나지 말라'는 말씀이 있다고 했습니다. 그래서 '선생은 어떻게 그렇게 말합니까? 경전에 있다는 걸 어떻게 압니까?' 하고 물었습니다.
itin ada gahanna kiyalā kivvā menna mēka ayi siddhiya oya mahattangen siviṭakē okkoma balannē næhanē. menna mē siṭiyi maṭa ē siyalla ē cētayama balanna hambavura.
그러자 그는 이 일을 이야기해 주었습니다. 그 사람이 Tipiṭaka를 다 보는 것은 아니지요. 이 부분만 그 뜻을 볼 기회가 있었던 것입니다.
itin meyā kiyanavā mē mama dæn kiya dæn kalpanā karanā dæn mēka kohomahat nada vigraha karalā tiyanna. dæn menna budurajāṇan vahansē dēśanā karapu neve arthayak. hæn̆gavuṇu arthayak. dæn piṭin pennana arthaya mokakda kavuru hari kaḍuvakin koṭama pænalā dunna epā uḍa gahagena. gahalā jayagā. ehenam pinin pennanin
그가 말하자 저는 생각했습니다. 이것을 어떻게 풀이해야 할까. 이것은 부처님께서 설하신 neyyattha, 숨은 뜻이다. 겉으로 보이는 뜻은 무엇인가 하면, 누가 칼로 베려 들면 달아나지 말고 맞서 싸워 이기라는 것이다. 그렇다면 겉으로 보여 주는 것으로는…
mama kalpanā karanavā dæn meyāṭa mēka ætta kiyā dennē pinvatuni eyā kalpanā karanavā maṭa
저는 이 사람에게 이것의 참뜻을 어떻게 알려 줄까 생각했습니다. 여러분, 그도 생각에 잠겼습니다.
itin pæradilā mama kalpanā karagena innavā ṭika nikan sāmagirika kiyalā. eyā kiyalā peralā dahama kiyalā dænagattana mahattayā ramanāva enna epā katavana epā. api santōsa venavā. ahanna balanna ratui
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyalā dunnā. mama kivvā kaḍuva amōrāgena ena velāvaṭa mē saṭahan kara inna velāvak næhæ. itin mē mama maṭa saṭk tiyenavā. ēken jayaganna mama ēkaṭa yanna ōna.
…라고 했습니다. 저는 말했습니다. '칼을 쳐들고 오는 때에 이렇게 앉아 있을 틈이 없습니다. 나에게는 싸움이 있습니다. 거기서 이기려면 나는 그리로 가야 합니다.'
dæn eyā lovin balanavā mokakda mē ōka saṁgītiya kiyannē ōka tamayi ramurāgana karuṇu. dæn ōkaṭa yaṭa velā haṭam mama saṁgīta karanna kiyiyot ehema mama haduraṭa yaṭa venavā. paṁca kāmaya næmati hadurā tamayi oya kaḍuvā mōrāgena innē.
그러자 그는 의아하게 봅니다. 이게 무슨 말인가. '이 음악(saṅgīti)이라는 것이 바로 적의 것입니다. 지금 이것에 굴복해 내가 음악을 하겠다고 하면 나는 적에게 굴복하는 것입니다. pañca kāma라는 적이 바로 그 칼을 쳐들고 있는 것입니다.
dæn oya tamayi mēka ēka hatuenā. dæn oya passē saṁgītayaṭa giyāṭa passē saṁgītaya mat vena maṭa siddha vennē mē rōgayaṭa vahal venna mārayā jayagattā mārayāgē pættaṭa mama koṭu. dæn mama saraṇā karanavā dæn ōtayek karanavā. ēka nisā saṁgītiya mama mat vennē næhæ. mama oyā pættakaṭa dāganavā vimr̥ttiya karā yana gamanṭa mayi yanavā mama jaya ganna yanavā kiyalā. eyā
바로 이것이 그 적입니다. 음악으로 가면 음악에 취해 나는 이 병의 종이 되어야 합니다. Māra가 이기고 나는 Māra 편에 갇힙니다. 그래서 나는 음악에 취하지 않습니다. 그것을 옆으로 치우고 vimutti로 가는 길을 갑니다. 나는 이기러 갑니다.'
kamlaṭat tiyāgena balā vecca deyak maṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa eyāṭa tērē kaḍuva mokakda hatura kavuda hatura enakoṭa haduraṭa vahala enna epā haduraṭa kojara epā kiyalā kivvē mokakda kiyalā.
그제야 그는 알게 되었습니다. 칼이 무엇이고 적이 누구인지, 적이 올 때 적의 종이 되지 말라, 적에게 갇히지 말라고 한 것이 무엇인지.
maṭa mahattaya ōka tērennē næhænē menna mehema kramayak tiyenavā budu dahama tuḷa vyaṁgārtha vaśayen tiyenavā hæn̆gavatayak tiyena dahama hēpila tiyena arthaya [kæssa][ugura kǣrīma] aragena buddhaham kiyannē ēkayi kiyanna kiyalā paha vināśayak venavā ōka tērum ganna ehenam magin rāga dvēśa mōha yamakin haṭagannavā nam ælīma gæṭīma mulāva yamakin haṭagannavā nam ēka vanāsē nuvaṇin tērum arenna ēkaṭa tērum ē karuṇu tērumanna ēkat arapu anna ēkayi ārya mārgaya hoyāganna kramaya kiyalā eyak kiyā dunā. menna mēka neme hoyāganna.
'선생, 그것을 모르시는군요. 불교 안에는 이런 방식이 있습니다. 함축된 뜻으로, 숨은 뜻이 있는 dharma에서 겉에 드러난 뜻만 가져다 그것이 Buddha dharma라고 말하면 큰 해가 됩니다. 이것을 알아들으십시오. 어떤 길로 rāga, dosa, moha가 일어난다면, 들러붙음, 부딪침, 미혹이 일어난다면, 그것을 지혜로 잘 알아보고 그 이치를 알아내는 것, 그것이 ariya 길을 찾는 방법입니다'라고 그에게 말해 주었습니다. 이것을 찾는 게 아니라고요.
etakoṭa vyaṁgārthayat hoyāganna puḷuvan gītārtha nertha hoyāganna puḷuvan ē padaya vigraha karalā balanakoṭa yam magak kiyanakoṭa ælīmaṭa gæṭīmaṭa mulāvaṭa hētu vena ekak nam ē kivvē. ēka budu dahama neveyi. ēkē ætulē tiyenna puḷuvan. gæm̆buru koṭasak.
그러면 함축된 뜻도 찾을 수 있고, nītattha와 neyyattha도 찾을 수 있습니다. 그 구절을 풀어 볼 때 어떤 길을 말하는 것이 들러붙음, 부딪침, 미혹의 원인이 된다면 그것은 불교가 아닙니다. 그 안에 깊은 부분이 있을 수는 있습니다.
ælīmaṭa gæṭīmaṭa mulāve tæna hētu hētu vena kāraṇā tamayi kivvē kaḷē ē kālē hiṭapu paribrājikaya. oya anya paribrājaka pirisak mē buddha śāsanaya mahaṇa velā hiṭiyē. hæbæyi koyilē hari
들러붙음, 부딪침, 미혹의 원인이 되는 것들을 말하고 행한 것은 그 시절의 paribbājaka들이었습니다. 다른 종파의 paribbājaka 무리가 부처님 sāsana에 출가해 있었습니다.
kaṭaya tiyennē ova val pala mē vaṭapiṭāvē cīnaya gæna hadāganna. ēkē tiyena bæra ærumkamak ara mulati maharana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vemi vecca nisā satara satipaṭṭhānaya purudu karanna næti nisā ōka tērennē næ.
…네 satipaṭṭhāna를 닦지 않았기 때문에 그것을 알지 못합니다.
ēn væssak vahenakoṭa ada mahā dhāranipada væssak vahena hæma mahā viśāla væsraṇan vahansēṭak kiyanavā ehāmudu svāmīni vahinavā hari. budurajāṇan vahansē his katā passē yana kenek nemeyi væḍak næti katā passē yana kenek nemeyi. ē rājuma karannē ov ov ada vayina mahā væssak mē væsa mehāri vitarak nemeyi. ada hatara mahadi venna vahinavā.
비가 내릴 때였습니다. 그날 큰 폭우가 쏟아지자 어떤 스님이 부처님께 말씀드립니다. 'Bhante, 비가 아주 많이 옵니다.' 부처님께서는 쓸데없는 이야기를 따라가는 분이 아닙니다. 그래서 부처님께서 '그래, 그래. 오늘 큰 비가 오는데, 이 비는 여기만이 아니다. 오늘 네 큰 대륙에 비가 내린다'고 하십니다.
anna ē væsaṭa væhælā sivilā hiṭan nirvata nāgat eyāṭa suddha venna puḷuvan kiyalā budurajāṇan vahansē upamāva dēśanā karanavā. aragollō kivvē eka vaæsam budurajāṇan vahansē dēśanā karē sadaham māva æs. lovturā budurajāṇan vahansē lōkē pahaḷu vanāṭa passē vahina sadaham māva æsa. satara mahadivannaṭa vahinavā. ē san̆dahā amāva væssē pirisidu vecca kenāṭa vimuktiya læbenavā. mēkayi mēkē gæm̆buru ar.
'그 비에 젖어 맨몸으로 목욕한 이는 깨끗해질 수 있다'고 부처님께서 비유를 설하십니다. 부처님께서 말씀하신 그 비는 바른 dharma의 amata 비입니다. 세상을 넘어선 부처님께서 세상에 나타나신 뒤 내리는 바른 dharma의 amata 비가 네 대륙에 내립니다. 그 amata 비로 깨끗해진 이는 vimutti를 얻습니다. 이것이 이 말씀의 깊은 뜻입니다.
ara his pralāpayak vaśayen hari ada hari mahā væssaknē vainnē kiyalā hāmuduruvaṭa oya kiyā budurajāṇan vahansē væḍiyā. ara mōḍa inna mēka tērum ganna bæruva giyā kohoma ekata karanna nirvāstarava eliyaṭa bæra nǣ varas suddha vetalā
그저 쓸데없는 말로 '오늘 큰 비가 오네요' 하고 스님이 한 말에 부처님께서 그렇게 말씀하시고 가셨습니다. 그런데 어리석은 이들은 이것을 알아듣지 못하고 맨몸으로 밖에 나가 비를 맞으며 깨끗해지려 했습니다.
itin oya avasthāvē enakoṭa viśē visāā upāsikāvagē dānaya atdē davasak ekkā dāsatiyak ēvā dæn gihillā kiyanna hāmuduruvanṭa dānē hatara ivarayi. mē dānaṭa vanna avasthāva kiyanna kiyalā. dāsi ælin balanakoṭa kavuruvat nǣhæ hāmuduruvō okkoma nigaṇā. passēka anna svāmīni jētanā arahamen nigaṇa bidilā innavā ēka kenek næhæ hāmuduruva
마침 그때 Visākhā upāsikā가 dāna를 올리는 날이었는데, 하녀에게 '가서 스님들께 dāna 준비가 다 되었으니 오실 때라고 말씀드려라'고 했습니다. 하녀가 가서 보니 스님은 아무도 없고 모두 맨몸이었습니다. 그래서 돌아와 '마님, Jetavana 절에는 맨몸의 nigaṇṭha들만 있고 스님은 한 분도 없습니다'라고 했습니다.
dænagattā monāda hoyā gatta hæbæ api æti kiyalā bæya magaṭa pansē dæn gihin balanna hāmuduruvō væṭi namuva væsara tellā tiyanna anit hara pihidāgena sipurāgena inna ē pāra gihilla enam ārādhanā karalā āvā. oya kārayen dænena budurajāṇan vahansē dēśanā pisak kivvā svāmīni mē issavan vahansēṭa væsaluvak dænanna mē eḷuven
Visākhā는 무슨 일인지 알아차리고 '다시 가서 보아라. 스님들이 비를 맞으셨다가 이제 가사를 두르고 계실 것이다' 했습니다. 그 길로 가서 청하고 왔습니다. 이 일로 Visākhā는 부처님께 '스님, 이 스님들께 우의를 올리고자 합니다'라고 말씀드렸습니다.
īṭa passē budurajāṇan vahansē eḷuven nānna epā kiyalā væsiluvak ada danna næ vædaga
그 뒤로 부처님께서는 맨몸으로 목욕하지 말라 하시며 우의를 두게 하셨습니다.
issuva eta māvanē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vinē piṭa gæs issara menna nē anna hæn̆gavaṇu arthayak pennuvā gæm̆buru vartayak æta tiyena ekak.
보십시오, 깊은 뜻이 담긴 숨은 뜻을 보여 주신 것입니다.
ada mē mahā væsa hatarama maha divennaṭama vahinavā. hon̆daṭa nirvata nāganna tira kī. vivr̥ta manasakin yuddha sækavuṇu kuṇukāra tiyāgannē nætuva mē daham jalāsaya pānaya karalā daham jalāsaya nāga vimuktiya nævati phalayaṭa pat velā kaṭayutu vennē. mēkayi mēkē gauravaya.
'오늘 이 큰 비가 네 대륙 모두에 내린다. 맨몸으로 잘 목욕하라'는 것은, 열린 마음으로, 숨겨 둔 썩은 것을 지니지 않고 이 dharma의 물을 마시고 dharma의 물로 목욕하여 vimutti라는 결과에 이르라는 것입니다. 이것이 이 말씀의 참뜻입니다.
ēka vennē kohomada ara væssak upamā karannē kiya katāva nisā oya mahā væsa hatara diva innavā vahinavā. nirvatvaki hin aāhagena pirisidu velā enavā enna gihillā kivvē anna ēkayi aratiya. ov
어째서 그러냐면, 비를 비유로 든 이야기이기 때문에 '큰 비가 네 대륙에 내린다, 맨몸으로 목욕하고 깨끗해져서 오라'고 하신 것이 바로 그 뜻입니다. 그렇습니다.
dæn mēke nǣ nǣ nǣha budurajāṇan vahansē nāralā pirisidu karaganna puḷuvan kiyalā dēśanāvē tiyena eka pennanna bæ ara kǣ væsaṭa devilā nālak pirisidu venna puḷuvan kiyalā budurajāṇan vahansē pennapu sūtraya piṭakē menna mē koṭasa kiyalā kiyanna bæ. ehemat kīya
그런데 이제 여기서는, 아니 아니, 부처님께서 목욕해서 깨끗해질 수 있다고 하신 설법은 보여 줄 수 없다, 비를 맞고 목욕하면 깨끗해진다고 부처님께서 보이신 경이 piṭaka의 이 부분이라고 말할 수 없다, 이렇게도 말합니다.
siṭakē tibena paliyaṭa karuṇu oppu karanna vākya valin pennapu paliyaṭa oppu karanna bæhæ. anna nuvaṇa mehavalā dakinna ōnē gæm̆buru daham gæm̆buru daham hæṭiyaṭa hæn̆gavuṇu daham hæn̆gavuṇu daham hæṭiyaṭa eḷipiṭa dunna daham eḷipiṭa dunna daham hæṭiyaṭa.
piṭaka에 있다는 이유만으로, 문장으로 보였다는 이유만으로 무엇을 증명할 수는 없습니다. 지혜를 써서 보아야 합니다. 깊은 dharma는 깊은 dharma로, 숨은 dharma는 숨은 dharma로, 드러내어 주신 dharma는 드러내어 주신 dharma로.
itin iḷipiṭa dunna dahamakda nædda kiyalā mēka varāganna. dæn otanṭa giyahama dæn mē vagē samahara vela mokada karannē antitula vigraha karagena gihillā.
그러니 드러내어 주신 dharma인지 아닌지 이것을 가려야 합니다. 그런데 거기 이르면 어떤 이들은 어떻게 합니까? 끝까지 풀이해 갑니다.
dæn prajāpati gōtamit vigraha karanavā ohoma e. yasōdarādīviyat vigraha karanavā tava ehen. siddhahata. etakoṭa ē vagēma rāhula kumārayā venaṭa vigraha karanavā buddhiyak hæṭiyaṭa nemeyi vena kenek hæṭiyaṭa. ēka vena mona dharma kāgayak. antiṭa balanakoṭa unvahansē budu venna issellā ehema jīvitayak gata karalā nǣ. ara kiyannē gæm̆buru dahamana.
Pajāpatī Gotamī도 그렇게 풀이합니다. Yasodharā 왕비도 또 그렇게 풀이합니다. Siddhattha도요. 그리고 Rāhula 왕자도 아들이 아니라 다른 무엇으로 풀이합니다. 결국 보면 그분은 부처가 되시기 전에 그런 삶을 사신 적이 없다는 것입니다. 그것이 깊은 dharma라면서요.
dæn mokada vennē? eḷiyē pitin tiyanna tiyena ekat ætula tiyena vidihakaṭa ōvā gæm̆buru arthayaṭa ganna kiyalā. nīyārthaya nīyārtha karalā vigraha karanna kiyā venavā. ehema giyahama daham pæṭennavā.
그러면 어떻게 됩니까? 겉으로 드러난 것까지 속에 있는 것처럼 깊은 뜻으로 받아들이라며 neyyattha로 풀이하게 됩니다. 그렇게 가면 dharma가 엉킵니다.
itin mē kiyana vidihaṭa bala dæn mēkē penna hæṭiya mehiri satsanakvat mehesanā anēsāda haṭagatta praśnayakvat prajāpati gōtīn vahansē kiya kiyana kiyalā kiyana kiyalā mahattaya kenek kivvat ē nikan næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yi dæn mokada dæn kāntāvaṭa mē kāntāva kiyannē viññāṇayayi. itin mēka viññāṇayen yukta velā hitannam mē ugatkama æti karagena dharmaya ē kiyannē mē noyek unē granthakaraṇaya siddha karalā ēvā igena gattā kiyalā āka tamayi ēka gænayi mē mehedi sasana kivvē. itin ēka āvaṭa passē tamayi mē mē dharmaya haḍak væhilā giyē. dæn mehema tōranna giyāma antiṭa balanakoṭa nisā prajāpati gōtan vahansē kiyalā maha pævicca kenekut næhæ.
왜냐하면 여기서 여인이란 viññāṇa라는 것입니다. viññāṇa를 갖추어 생각하며 이 배움을 일으켜 dharma에 대해 여러 책을 만들고 그것을 배웠다는 것, 바로 그것을 두고 여기서 sāsana(가 줄었다)고 했다는 것입니다. 그것이 들어온 뒤에 이 dharma가 반쯤 덮여 버렸다는 것이지요. 이렇게 풀어 가면 결국 Pajāpatī Gotamī라는 출가한 분은 없었던 것이 됩니다.
īṭa passē anisara mokada karannē ara mē antima vanaṭa piriṇuvan pānna yanakoṭa gihillā padu patin gihillā uppajāna dækkuva katāva tiyannē ēka ekak panna vana ekak puḷuvan
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ara pajāpatiōdhin vahansē mahanin āvā kiyana katāva piṭa ē ēkat boruvak. dæn ōkama kapanna venavā. ēvaya ara kerenna ēka nemeyi mē hita piḷiban̆da kivvē ekak ehalā tiyennē kiyalā gattahama ara bhautika hiddhiya okkomayi karanna.
Pajāpatī Gotamī 스님이 출가해 왔다는 이야기도 거짓이 됩니다. 이제 그것까지 잘라 내야 합니다. 그것은 그 일이 아니라 마음에 대해 말한 것이라고 받아들이면, 실제로 있었던 일들을 모두 그렇게 만들어야 합니다.
anna etaṭa budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē nītārtha vaśayen dēśanā karalā tiyena eka neveyārtha karanna yanavā maṭat dharmayaṭat karana apavādayak kiyalā penavā. itin mē vædi siddha venavā anna oya kālayaka
그래서 부처님께서는 nītattha로 설하신 것을 neyyattha로 만들려는 것은 나와 dharma를 헐뜯는 것이라고 하셨습니다. 이런 잘못이 그런 시절에 일어납니다.
itin mehema ōna dēkaṭa pennanna puḷuvan. mehema krama tiyenavā. itin mehema eyā pennanna mē tattvayaṭa pat venna ōnē næha. arihattayaṭa pat vennama ōnē næhæ. mehema eyāma mē otana hadanna. piṭi vacanayak kivaṭa passē ōkē ætuilen kuṇurgayak goḍaganna
이렇게 무엇에든 갖다 붙여 보여 줄 수 있습니다. 이런 방식들이 있습니다. 그렇게 보여 주려고 이 경지에 이를 필요는 없습니다. arahant가 될 필요도 전혀 없습니다. 혼자서 여기서 만들어 내는 것입니다. 겉말 한마디를 해 놓고 그 안에서 무언가를 끌어냅니다.
api viśva vidyālaya kollō hariyaṭa dakṣa piṭin liyā tiyenavā haṭaga siā. ætulē tiyena aya inna puḷuvan. oyā kiyanna bæhæ mē davaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē kollē kellekuṭa liyapu liyumak. kellē kollekuṭa liyavapu liyumak.
그것은 남자아이가 여자아이에게 쓴 편지, 여자아이가 남자아이에게 쓴 편지입니다.
eka kālayak mamat dækā ispadalā yana kāla ēka amma konahara eyā kiyā tiyennē. hæbæyi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dennama liyā tiyennē raṭava dēka vistara. eka laṁkāvē vistara karanavā. anikā indiyāvē vistara karanavā. indiyāva hædi eka kiyanavā laṁkāvē hædi kiyanavā. mē paṭṭha gunaharakayak
그런데 둘 다 두 나라의 이야기를 써 놓았습니다. 하나는 스리랑카를 그려 내고 다른 하나는 인도를 그려 냅니다. 인도의 생김새를 말하고 스리랑카의 생김새를 말합니다.
tamayi mēkenma mē giyā tiyannē. abhyantaraya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn menna mē vagē karuṇu dakṣayi mē gosannaḍama mona deyak gæna hari minissu yanakoṭa hoyāgena hadāgena oya piṭin pēna karaṇaṭa ōka ætulē tiyena karuṇak pennanna hækiyāvak tiyenavā. hon̆da pættaṭa venna naraka pættaṭat tiyenavā. ē vagē yamkisi kāraṇak kiyapuvahama ē kāraṇayama abhyantarayē dharma kāraṇayak mul karagena dharmayaṭa ēka kenu gæm̆buru dharmayak pennannat puḷuvan. ehemat kramayak tiyenavā. ē ehema krama raṭāvak karannē ē krama raṭāva upayōgī karagena mē peḷa dahamē tiyena dahama nītārtha nīyārtha vaśayen pennanna giyot ehema nīyartha nīrtha vaśayen vakra pennanna kivvā. siddha vennē niyama dharmaya yaṭapat velā yana. etakoṭat tērum ganna bæri vae. itin mēkedi api dakinna ōnē
이런 일에 능숙한 사람들은 무엇에 대해서든 찾아내고 꾸며 내어, 겉으로 보이는 것에 그 안에 있는 무언가를 보여 주는 재주가 있습니다. 좋은 쪽으로도 있고 나쁜 쪽으로도 있습니다. 그처럼 어떤 일을 말하면 그 일 자체를 속에 담긴 dharma의 일로 삼아 깊은 dharma를 보여 줄 수도 있습니다. 그런 방법도 있습니다. 그런 방식을 이용해 경전에 있는 dharma를 nītattha·neyyattha로 비틀어 보여 주려 하면, 참된 dharma가 묻혀 버립니다. 그러면 또 알아들을 수 없게 됩니다.
bæri vae. itin mēkedi api dakinna ōnē nivan dækīmaṭa avaśya karana mula dharmayak tiyenavā sattis bōdhipākṣika dharma kiyalā.
그러니 여기서 우리가 보아야 할 것은, nibbāna를 보는 데 필요한 뿌리 dharma가 있다는 것, 곧 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma입니다.
anna ē ṭika vigraha karagattahama apiṭa mē nætiēvā æti karanna gihillā æti ēvā næti karanna giyā vanna amāru api væḍennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya kāraṇaya mokak vunat apiṭa kamak śāsanayē bhāgayak pavatina kivvā śāsanaya ivara vunæ tiyenavā kiya apiṭa ōka nemeyi praśnē tiyennē. satara satipaṭṭhānayet gæna apiṭa tērum ganna puḷuvan. satara samyapradhānaya tērum ganna puḷuvan. satara intipāda tērum ganna puḷuvan. paṁca indriya paṁca bala satta bojjhaṁga āryaṣṭhāṁgika mārga tiyana mē sattis bōjpākṣayaka tarama tērum ganna puḷuvan nam menna mē tuḷin apiṭa hækiyāvak læbenavā. nivan dakinna avaśya kara kara sampūrṇa karaganna
그 일이 무엇이든 우리는 상관없습니다. sāsana가 반만 남는다고 했든 sāsana가 끝났다고 했든, 우리에게 문제는 그것이 아닙니다. 네 satipaṭṭhāna에 대해 우리는 알 수 있습니다. 네 sammappadhāna를 알 수 있습니다. 네 iddhipāda를 알 수 있습니다. 다섯 indriya, 다섯 bala, 일곱 bojjhaṅga, ariya aṭṭhaṅgika magga로 이루어진 이 서른일곱 bodhipakkhiya를 알 수 있다면, 이것을 통해 우리는 nibbāna를 보는 데 필요한 것을 채울 힘을 얻습니다.
apiṭa avaśya venna ōnē balāganna eka oyiṭa amatarava apiṭa avaśyatāvayak hitennē næhæ. buduhāmuduruvō meheda hiṭiya venāgenada hiṭiyē. laṁkāvaṭa væḍiyadaha hiṭiyāda itin mēvā okkoma atirēka bāhira praśna.
우리에게 필요한 것은 그것을 살피는 일입니다. 그 밖에는 필요가 느껴지지 않습니다. 부처님께서 여기 계셨는지 다른 데 계셨는지, 스리랑카에 오셨는지, 이런 것들은 모두 덧붙은 바깥 문제입니다.
dæn mehema dēval api noye sækaku sæṭika karaganna dēval venavā. itin mē vaya ætta nætta balāganna ōnam. namut bæluvanē væḍakut nǣha. sattis bōdhi pārśika dharma tērum aragatta nam ārya mārgaya vaḍalā sihi nuvana dekama væḍi karaganna puḷuvan.
이런 것들은 우리가 여러 가지로 의심하게 되는 것들입니다. 이것이 사실인지 아닌지 살펴보고 싶을 수는 있습니다. 하지만 살펴봐도 소용이 없습니다. 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma를 알아들었다면 ariya 길을 닦아 sati와 지혜를 둘 다 키울 수 있습니다.
tama tamangē tibicca mattamaṭa anuva divaæsa diva kæna parasit dækīma manōpītrī iradivita ē vagē nuvaṇak atītaṁsa gnāna anāgataṁsa gnāna ādī vaśayen atītaya dakina anāgataya dakina nuvaṇak īṭa gælapena hētu tibuṇam ē ayaṭa pahaḷa vunāhama ēgollō dakinavā pota pa matakin gatta nætuvaṭa kāgevat ahagatta nætuva atīta itihāsa diṭṭhiyat hariyaṭa dakinavā. anāgata pævætma kriyātmakena ākārayak dakinavā. ēka nuvaṇakaṭa gōcara vena ta.
저마다 지닌 수준에 따라 dibbacakkhu, dibbasota, 남의 마음을 아는 것, manomaya iddhi와 iddhividha 같은 지혜, atītaṃsa ñāṇa, anāgataṃsa ñāṇa처럼 지난 일을 보고 앞일을 보는 지혜가, 거기 맞는 까닭이 있어 그들에게 생기면, 그들은 책을 외우지 않고 누구에게 듣지 않고도 지난 역사를 바로 봅니다. 앞으로 일이 펼쳐지는 모습을 봅니다. 그것이 지혜의 눈에 들어오는 것입니다.
itin ēvā apiṭa dænagattā kiyalā ōkē nivan dakinna ōnē næha. nivan dækapu kenāṭat læbenna viśēṣa varaprasāda tamayi ē citta pāriśuddhiyadī læbennē epavat dækīmē hækiyāva.
그런 것들을 알려고 nibbāna를 볼 필요는 없습니다. nibbāna를 본 이도 얻는 특별한 혜택이 마음이 맑아지는 데서 얻는 그런 보는 힘입니다.
namut ē hækiyāva tuḷin kiyana ēvā oppu karanna apiṭa sādhakavenavā bāhirin ē bāhirin sādhaka oppa karanna giyāhama vividhākāra mati matāntaraṭa koṭu venna siddha venavā. īṭa passē araka harida mēka harida arayā mehema kivvā meyā mehema kivvā kiyalā bælenna vunā apiṭa siddha vennē ārya mārgaya bhūmaṇayakin satara satipaṭṭhānaya hita pihiṭavāganna hita mānasikatvaya duru velā. visiddha mānasikatvayaṭa puḷuvan ve.
하지만 그 힘으로 말하는 것을 증명하려 바깥에서 증거를 찾아 증명하려 들면 여러 견해 다툼에 갇히게 됩니다. 그러면 저것이 맞나 이것이 맞나, 저 사람은 이렇게 말했고 이 사람은 이렇게 말했다며 헤매게 됩니다. 우리가 해야 할 것은 ariya 길의 바탕으로 네 satipaṭṭhāna에 마음을 세우고, 더러운 마음을 걷어 내어 맑은 마음에 이르는 것입니다.
itin īṭa vaḍā hon̆dayi ēvā ōna ekak vecca ā satara satipaṭṭhānaya kiyannē kāntāva pævidi kirīma nemeyi. kohoma pævidi karagattat api vā satara satipaṭṭhānaya ayiti yamak ætnam api ē ṭika tērum ganna ōnē.
그러니 그런 것들이 어떻든 그보다 나은 것이 있습니다. 네 satipaṭṭhāna는 여인의 출가가 아닙니다. 어떻게 출가시켰든 우리는 상관없습니다. 네 satipaṭṭhāna에 속하는 것이 있다면 우리는 그것을 알아야 합니다.
satara samyapradhāna kiyannē monavada kiyalā ē ṭika tōraganna ōnē. satara iraddhipādaya kiyannē monavada? mokada nivat dækīmaṭa avaśya karana kāraṇā ē ṭika tērum ganna ōna. ē vagē paṁca indriya kiyannē monavada? paṁca bala kiyannē monavada tōrāganna ōnē. satta bojjhaṁga kiyannē monavada āryanṭhāṁgayaka māgadhaya kiyannē mona oya gæna hadæruva daham vaṭahā gænīmaṭa daham avabōdhayaṭa bādhakayak
네 sammappadhāna가 무엇인지 가려 알아야 합니다. 네 iddhipāda는 무엇인가? nibbāna를 보는 데 필요한 것들이니 그것을 알아야 합니다. 다섯 indriya는 무엇인가, 다섯 bala는 무엇인가 가려야 합니다. 일곱 bojjhaṅga는 무엇인가, ariya aṭṭhaṅgika magga는 무엇인가, 이것을 익히는 것이 dharma를 알아듣고 깨닫는 데 걸림돌이 되지 않습니다.
ē ṭika tuḷin daham dænuma vardhanaya vuṇā nam tun kālayaka venas novana dharmatāvayak ēvā. atīta anāgata vartamāna kiya tun kālī koyi kālikavat satara satipaṭṭhānaya vena satara deyak satara satipaṭṭhānaya vennē næ.
그것들로 dharma의 앎이 자랐다면, 그것들은 세 때에 걸쳐 바뀌지 않는 dharma의 본성입니다. 지난날, 앞날, 지금이라는 세 때 어느 때에도 네 satipaṭṭhāna가 다른 네 가지가 되지 않습니다.
kāyānupassanā, vēdanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā satara satipaṭṭhānaya kiyalā vigraha kaḷā nam kakusan̆da budurajāṇan vahansē kiyanaga atīta budupiyāṇan vahansēt ē kōnāgama kāsēpapādī pera budupiyāṇan vahansēlā satara satipaṭṭhānaya dēśanā kaḷē oya hatarama tava ekak nemeyi. gautama budupiyāṇan vahansē satara satipaṭṭhānaya dēśanā karā kāyānupassanā, vēdanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā kiyana mē hatara satipaṭṭhānaya kiṭa venika ekak ǣn̆dalā vena ekak pennuvē.
kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā를 네 satipaṭṭhāna라고 풀이했다면, Kakusandha 부처님이라는 지난 부처님도, Koṇāgamana, Kassapa 같은 앞선 부처님들도 네 satipaṭṭhāna를 설하실 때 바로 그 넷을 설하셨지 다른 것이 아닙니다. Gotama 부처님께서도 네 satipaṭṭhāna를 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā 이 넷으로 설하셨지, 다른 것을 덧붙여 다른 것을 보이신 게 아닙니다.
matu maitrī bōsvāṇan vahansē budu vecca kālayeka satara satipaṭṭhānaya dēśanā karā kāyānupassanāva vēdanānupassanā, cittānupassanā dhammānupassanā kiyana mē hatara vigraha karalā satara satipaṭṭhānaya ōkayi kiyana misak vena eka satara satipaṭṭhānaya kiyalā dēśanā karannē anna dharmaya no venas vena dharmatāvaya
앞으로 Metteyya 보살께서 부처가 되시는 때에도 네 satipaṭṭhāna를 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā 이 넷으로 풀이해 이것이 네 satipaṭṭhāna라고 하실 뿐, 다른 것을 네 satipaṭṭhāna라고 설하지 않으십니다. 바로 이것이 바뀌지 않는 dharma의 본성입니다.
satara samya pradhāna kiyannē monavada hakuhama chandē ē vagēma mē mē ē satara samyayakpradhānayō venassa dēśanā karannē ē ākārayaṭa satara iradapāda kivvahama chanda citta vimaṁsā sādī vannā vū ē hatara misā tava hatarak iṭa kǣn̆darā vigraha karanna
네 sammappadhāna가 무엇이냐고 하면, 그 네 sammappadhāna를 다르게 설하지 않습니다. 같은 식으로 네 iddhipāda라 하면 chanda, citta, vīmaṃsā 등의 그 넷이지, 다른 넷을 덧붙여 풀이하지 않습니다.
paṁca indriya kivvaha śraddhā indriya vīrya indriya satiya indriya samādhi indriya pragnā indriyana mē paṁca indriya hæṭiyaṭa vigraha kaḷē ē ṭika nam koyi budurajaṇan vahansē vigraha karat matu budurajayan vahansē vigraha karāt paṁcandriya kivvahama oya vigraha karanavā ē kiyannē sattis bōdhipākṣika dharmaṭa ayitida paṁcayek
다섯 indriya라 하면 saddhā indriya, vīriya indriya, sati indriya, samādhi indriya, paññā indriya, 이 다섯으로 풀이한 것은 어느 부처님이 풀이하시든, 앞으로 오실 부처님이 풀이하시든, 다섯 indriya라 하면 그렇게 풀이합니다. 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma에 속하는 다섯입니다.
paṁca bala kivvā nam śraddhā bala vīrya bala satibala samādhi bala pragnā bala kiyalā oya pahava vidiṭa vigraha karanavā misak vena ekak vigraha karanna āryaṣṭhāṁgika mārgaya kiyavanam sammā diṭṭhiya, sammā saṁkalpa sammā vācā sammā kamma sammā ājīva, sammā vāya sammā sati sammā samādhi kiyana mē ārya aṁga aṭa vigraha karanavā misa ōkaṭa vena ekak dālā vigraha karannē næ. satta bojjhaṁga kivvānam ara
다섯 bala라 하면 saddhā bala, vīriya bala, sati bala, samādhi bala, paññā bala, 이 다섯으로 풀이할 뿐 다른 것으로 풀이하지 않습니다. ariya aṭṭhaṅgika magga라 하면 sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā, sammā kammanta, sammā ājīva, sammā vāyāma, sammā sati, sammā samādhi, 이 여덟 갈래로 풀이할 뿐 다른 것을 넣어 풀이하지 않습니다.
karannē næ. satta bojjhaṁga kivvānam ara issara sati dhamma vicaya prīti passaddhi ē vagēma viriya upayek mē samādhiyēkṣā kiyalā oya hata vigraha karanavā misā vena ekak dānam satta bojjhaṁgayak hadannē næ.
일곱 bojjhaṅga라 하면 sati, dhammavicaya, pīti, passaddhi, 그리고 vīriya, samādhi, upekkhā, 이 일곱으로 풀이할 뿐, 다른 것을 넣어 일곱 bojjhaṅga를 만들지 않습니다.
menna mē ṭika atīta anāgata vartamāna kiyana tun kālē kisima buduvaraṇan vahansē namak itin venas nokara pennapu ekama dharma niyamayak tamayi dharma nyāyak tamayi ēka anna ē nisā ē ṭika tamayi nivan dakinna avaśya vennē. ēka hariyaṭa tōragattā nam rāga akṣayaṭa dvēśa akṣayaṭa mōha akṣayaṭa hētu venavā. api heviya yuttē ē ṭikayi. mē eka ekkenāgē mata apiṭa avaśyatāvayak nǣha.
이것들은 지난날, 앞날, 지금의 세 때 어느 부처님도 바꾸지 않고 보이신 하나뿐인 dharma의 법칙, dharma의 이치입니다. 그래서 바로 그것들이 nibbāna를 보는 데 필요합니다. 그것을 바르게 가려 알면 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하는 데 이릅니다. 우리가 찾아야 할 것은 그것입니다. 이 사람 저 사람의 견해는 우리에게 필요 없습니다.
yamak æsuru karana rāgak kṣē vena bava, dvēśak sēvaya vena bava, mōhak sēvena bava pēnavā nam ē ārya mārgaya kiyalā tērum maraṇa vaḍalayi pratiphalaya labāganna kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā.
무엇을 의지할 때 rāga가 줄고 dosa가 줄고 moha가 줄어드는 것이 보인다면, 그것이 ariya 길이라고 알고 닦아 결과를 얻으라고 부처님께서 설하셨습니다.
itin api etanin hinam apiṭa mē praśnē ekakvat praśnayak nema mēka ekkenāgē praśna bin̆dannavat ekkenekgē arihat phala tava kenekuṭavat oya lovaturā budurajāṇan vahansē viśvāsa karanavānē a apiṭa lēpa velā tiyenavada api karagatta tun lōka āgravū budupiyāṇan vahansē hæṭiyaṭa api budurajāṇan vahansē dækkava salakanavā kiyalā kivvot api nivan dakinavā.
그러니 거기서 보면 이런 것들은 하나도 문제가 아닙니다. 누군가의 arahant 결과가 다른 이에게 옮겨 가지도 않습니다. 우리가 세상을 넘어선 부처님을 믿는다고 그것이 우리 것이 됩니까? 우리가 부처님을 삼계에서 으뜸가는 분으로 받든다고 해서 우리가 nibbāna를 봅니까?
særenut hāmuduruvōgalan hāmuduruvō rahatan vahansēlā bava nisækava viśvāsa karanavā kiyalā daka api nēma dækkana ē vagē kavuru hari mē kālē hiṭiyak kamanē araya rahat velā meyā rahat velā dænagattā kiyalā viśvāsa karā kiyalā api nivan dakina mārgayak piḷipada ena pratiphalayak labā gattot ē pratiphalayan nigamana gatta mama dæn mē maga tuna menna metanṭa valā tiyennē. nivana maṭa metena læbilā tiyennē. ē ṭika samahara pratiphalayak tiyennē. oyā eka ekkenāgē tiyana nivan maga gænayi eka ekkenā tatvaṭa anantara gænayi ōvā ahanna hoya ænnavat vaṭivā nē.
Sāriputta 스님과 Moggallāna 스님이 arahant이심을 확실히 믿는다고 우리가 nibbāna를 본 것입니까? 마찬가지로 요즘 누가 있어 저 사람이 arahant가 되었다, 이 사람이 arahant가 되었다고 알고 믿는다고 우리가 nibbāna를 봅니까? 우리가 nibbāna로 가는 길을 따라 결과를 얻는다면 그 결과로 결론을 내립니다. '나는 이 길에서 이제 여기까지 왔다. nibbāna를 나는 여기서 얻었다.' 그런 결과가 있는 것입니다. 이 사람 저 사람의 nibbāna 길이나 각자의 경지에 대해 묻고 찾아다닐 값어치도 없지 않습니까?
[hāsyaya] e satara satipaṭṭhānaya dharmānukūlava pādā mēka nitarama magat bhāvitā karalā etanaṭa vigraha karalā pennapu deyak. nivanaṭa hētu vena ākārayat pæhædili karalā denna kiyalā pennanavā.
[웃음] 네 satipaṭṭhāna는 dharma에 맞게 드러내어 늘 길로 써 온 것으로, 거기서 풀이해 보인 것입니다. nibbāna에 이르는 까닭이 되는 모습도 밝혀 주려고 보여 주는 것입니다.
satara satipaṭṭhānaya tōrāganna issellā mē satara satipaṭṭhānaya bhāvanāvak mē satara satipaṭṭhānaya nævæti bhāvanāva huddha karenna ē magaṭa ennana ēkaṭa avaśya karana mānasika pasatalaya dharmāvabōdhayen ḷan̆gā karagena siṭiye. ē dharmāvabōdhaya næti kenek satara satipaṭṭhānaya vaḍinavā kivvot ēkaṭa hētu næha.
네 satipaṭṭhāna를 가려 알기 전에, 이 네 satipaṭṭhāna는 bhāvanā입니다. 이 네 satipaṭṭhāna라는 bhāvanā를 닦으려면 그 길에 들어서는 데 필요한 마음의 바탕을 dharma의 깨달음으로 갖추고 있어야 합니다. 그 깨달음이 없는 이가 네 satipaṭṭhāna를 닦는다고 하면 그럴 근거가 없습니다.
ehenam satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā kiyannē mokakda kiyalā tōraganna. mē lōkē pævætmaṭa ahuvenavā. sasara gamanaṭa ahuvennē. api bæn̆duna tæn hatarak tiyenavā.
그렇다면 네 satipaṭṭhāna를 닦는다는 것이 무엇인지 가려 봅시다. 이 세상의 존재에 걸리고 saṃsāra의 길에 걸리는, 우리가 묶인 곳이 네 군데 있습니다.
apē mē kayin karannā vū nānā prakāra kriyākalāpa vacanayen kiyannā vū denna mē kaya mul karagena katā karana kriyā karana væḍapillak tiyenavā. menna mē væḍapilla hari agaṭī ekak kiyalā hitāgena mulāva nisā api mē væḍapiḷiyaṭa bæn̆dilā chandarā menna mē sasara pævætmaṭa hētu vennē apē eka potsa.
우리가 이 몸으로 하는 갖가지 행동과 말로 하는 것, 이 몸을 바탕으로 말하고 움직이는 일거리가 있습니다. 이 일거리를 아주 값진 것이라 여겨 미혹 때문에 우리는 이 일거리에 chanda-rāga로 묶입니다. 이것이 saṃsāra의 존재로 이어지는 우리의 한 군데입니다.
ē vagēma læbennā vū sæpa duk madhyāsaya kiyana vēdanāval enakoṭa ælīma gæṭīma mulāva kiyana mēvalaṭa patvenavā ēvā hari vaṭinā dēval kiyalā ē āśvādayan ē vindraṇayāva vaḍinavayi kiyalā.
또 즐거움, 괴로움, 그 가운데라는 vedanā가 올 때 들러붙음, 부딪침, 미혹에 빠집니다. 그것들이 아주 값지다며 그 맛과 느낌을 키워 갑니다.
ē vēdanā kiri chanda rāgayen bæn̆dilā. ē ē ākāra haṭaganna citta svabhāvaya vaṭinā dēval kiyalā hitāgena api ēvaṭa bæn̆denavā. ēvaṭa bæn̆dilā nisā ælīma gæṭīma mulāva kiyana mē tunṭa pat velā kriyātmaka. pævætmen kælavenna bæ. [ugura kǣrīma]
그 vedanā에 chanda-rāga로 묶입니다. 그때그때 일어나는 마음의 성품을 값진 것이라 여겨 우리는 거기에 묶입니다. 거기에 묶였기 때문에 들러붙음, 부딪침, 미혹이라는 셋에 빠져 움직입니다. 존재에서 벗어날 수 없습니다. [목을 가다듬음]
mē lōkayē svabhāva dharma svabhāvayange tibiṭa yathārthaya dækē nætuva ahama āya varinā dēval mē lōkē tiyenavā kiyalā. ēvā hitamin padamin ē tuḷa jīvat venna balanavā. menna mē hatara ākāraya nisā mē pævætmen nidahas venna bæ. vimuktiya labāganna bæ. lōkayehi canda rāgayen bæn̆dunā kiyana eka hatara ākārayaṭa vigraha karalā hiṁ vistara karalā dīma tamayi kāya vēdanā citta dhamma kiyeme hatara polē bæn̆dilā innavā kiyalā pennē.
이 세상 dhamma들의 성품이 지닌 실상을 보지 못하고, 이 세상에 값진 것들이 있다고 여깁니다. 그것들을 생각하며 쫓으며 그 안에서 살아가려 합니다. 이 네 가지 때문에 이 존재에서 벗어날 수 없습니다. vimutti를 얻을 수 없습니다. 세상에 chanda-rāga로 묶였다는 것을 네 가지로 풀어 설명해 주신 것이 바로 kāya, vedanā, citta, dhamma라는 이 네 군데에 묶여 있다는 가르침입니다.
eka pāranama chandara rāgaya duru karaganna kiyana tērum ganna bæri nisā. ē canda rāgayō haṭaganna tæn vigraha karalā tērum ganna. ēkaṭa avaśya karana hatara ākārayaṭa karapu vigrahayak tiyenavā kāya, vēdanā, citta, dhamma kiyana menna mē hatara koṭasaṭa chandarāgayen bæn̆dena balāganna vigraha karapu kramaya.
한 번에 chanda-rāga를 떨쳐 내라고 하면 알아듣기 어렵기 때문에, chanda-rāga가 일어나는 곳을 풀어 알도록 네 가지로 나눈 풀이가 있습니다. kāya, vedanā, citta, dhamma라는 이 네 부분에서 chanda-rāga로 묶이는 것을 살피도록 풀이한 방법입니다.
īṭa passē kāya kiyana koṭasa vigraha karanavā. ælīmaṭa, gæṭīmaṭa, mulāvaṭa hētu vena vidiya kāyika kriyākalāpīyō monavada kiyalā hoyalā balana kramayak kiyanna dunā menna mē kramaya tamayi mē ælennē gæṭennē mulāvaṭa patīmaṭa hētu vennē. mē svabhāvaya æti venna. menna meban̆duvannā vū kriyākalāpayanṭa katāva vilāsayanṭa gōjara vuṇā. ēvā tamayi hētu vennē.
그다음 kāya 부분을 풀이합니다. 들러붙음, 부딪침, 미혹의 원인이 되는 몸의 행동이 무엇인지 찾아보는 방법을 가르쳐 주셨습니다. '이런 식으로 들러붙고 부딪치고 미혹에 빠지는구나. 이런 성품이 생기는구나. 이런 행동과 말투에 빠졌구나. 그것이 원인이구나.'
ektarā sasara pævætmī canda rāgayen bæn̆dīmakaṭa chandara rāgayan goḍannagattā. eyā onna ōka vigraha karalā tērum gattahama apiṭa yamak ayin karagata yutu. cachandarāgayaṭa āhārayē tiyena kāyika kriyāvaliya ayin karaganna pudda?
saṃsāra의 존재에 chanda-rāga로 묶이도록 chanda-rāga를 쌓았습니다. 그것을 풀어 알게 되면 우리는 무언가 치워야 합니다. chanda-rāga의 먹이가 되는 몸의 행동을 치울 수 있을까요?
kāyika kriyāvaliya nisā yam haṭagat canda rāgayak ætda ē kāyika kriyāvaliyama kriyākalāpaya āhāra karagena tamayi ē chandarāgayē jīvat vennē. ēka hētu phalayak nisā. hiten kayen vacanayen karannā vū væḍapila nisā goḍanagāgatta mānasika phalayak nisā ē candarāgaya ēka jīvat vennet ēvama āhāra karagena.
몸의 행동 때문에 일어난 chanda-rāga가 있다면, 그 chanda-rāga는 바로 그 몸의 행동을 먹이로 삼아 살아갑니다. 원인과 결과이기 때문입니다. 마음과 몸과 말로 하는 일거리 때문에 쌓은 마음의 결과가 그 chanda-rāga이며, 그것은 바로 그것들을 먹이로 삼아 살아갑니다.
itin manā sihiyen in̆dalā ē āhāraya natara karanna apiṭa puḷuvan vuṇā. ē kāyika kāyika vācasika kriyāvaliya nisā goḍanakapu chandara rāgayaṭa āhāra nætuva karanna. anna kāyika vācaka vaśayen gonnāgatda canda rāgayaṭada āhāra ituhama ē koṭasa mærilā yanavā. viññāga anna nivan makak.
그러니 바른 sati로 머물며 그 먹이를 멈출 수 있다면, 몸과 말의 행동으로 쌓은 chanda-rāga에 먹이를 주지 않을 수 있다면, 몸과 말로 쌓은 chanda-rāga에 먹이가 없어지면 그 부분은 죽어 버립니다. 바로 그것이 nibbāna의 길입니다.
ē vagēma vēdanāvan kriyayi niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭiyen badāgena ēvā passē ælī æriya gæṭi kæṭiya ē passē yanakoṭa vēdanā nisā mul vecca chandarāgayaṭa ēvā āhāra venavā. ēvayen goḍanægicca canda rāgaya ēvā āhāra karana nisayin jīvat venna bæ. āhāra nogattot jīvat venna bæ.
마찬가지로 vedanā를 사랑스럽다며 nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi로 끌어안고 그것을 쫓아 들러붙고 부딪치며 따라가면, 그것들이 vedanā에서 비롯된 chanda-rāga의 먹이가 됩니다. 그것들로 쌓인 chanda-rāga는 그것들을 먹이로 삼지 못하면 살 수 없습니다. 먹이를 얻지 못하면 살 수 없습니다.
ē nisā mokada karannē upakramayak api dænagannavā eban̆du vēdanā āhāra vena ēvā tērum aragena ē cantarāgayaṭa āhāra denna nætuva navattanavā. vēdanāva næmati canda rāgaya væḍīmē āhāra nætivennē. ē canda rāgayaṭa āhāra duru vunā vēdanā nisā haṭagatta canda rāgaya nirōdha venavā.
그래서 어떻게 하느냐면, 우리는 방법을 압니다. 그런 vedanā에서 먹이가 되는 것들을 알아차리고 그 chanda-rāga에 먹이를 주지 않고 멈춥니다. vedanā라는 chanda-rāga가 자라는 먹이가 없어집니다. 그 chanda-rāga의 먹이가 끊어지면 vedanā 때문에 일어난 chanda-rāga가 nirodha에 이릅니다.
ē ē citta svabhāvaya priyayi manāpayi yahapatayi kiyalā aragena ēka ban̆davāgena hita pædilā hædilā. niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṭṭhiyen ē pæsa pasa hambāpu nisā sita piḷiban̆da chandara rāgayangen lōka satvayā grahaṇaya velā ēvā goḍanækāgena innavā.
그때그때의 마음 성품을 사랑스럽고 마음에 들고 좋다고 받아들여 묶이고 굳어지고, nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi로 그 뒤를 쫓았기 때문에, 세상 중생은 마음에 대한 chanda-rāga에 붙잡혀 그것들을 쌓으며 살아갑니다.
pævætmaṭa hītanaya chandara rāgayak nisā. ē chandara rāgaya haṭaganna yam citta nisā haṭagatta niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ttiyen vædicca gati lakṣaṇaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dakinna purudu venavā. ē citta kirehi chandara rāgayaṭa āhāra næti velā yanavā. epada hita tarannē nætuva venavā. rāga hita darannē næhæ, dvēśa hiṭa darannē næhæ. mōha hirannē næhæ. ē ē hituva hædi svabhāvaya dænagena chandara rāgayaṭa hētu vena yamkisivillak nam ēvā manāsaya dænagena pahakaṭa damalā athæralā damalā kaṭayutu karanakoṭa hita nisā haṭagatta canda rāgayaṭa āhāra vatnam āhāra nirōdhayen chandara rāgaya nirōdha vennē etakoṭa hita nisā hadagaṭa koṭasak nirōdhā
존재로 이끄는 것은 chanda-rāga 때문입니다. 그 chanda-rāga를 일으키는 어떤 마음 때문에 생긴, nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi에 빠진 성향을 anicca, dukkha, anatta로 보는 데 익숙해집니다. 그러면 그 마음에 대한 chanda-rāga의 먹이가 없어집니다. 그런 마음을 지니지 않게 됩니다. rāga의 마음을 지니지 않고, dosa의 마음을 지니지 않고, moha의 마음을 지니지 않습니다. 그때그때 마음이 생긴 성품을 알아, chanda-rāga의 원인이 되는 생각이라면 그것을 잘 알아 치워 버리고 내려놓고 지내면, 마음 때문에 일어난 chanda-rāga에 먹이가 있었더라도 먹이의 nirodha로 chanda-rāga가 nirodha에 이릅니다. 그러면 마음 때문에 생긴 부분이 nirodha에 이릅니다.
mē lōkayē dharmatāvaya niccayi, sukhayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭiyen allagattā avidyā sahagata væḍapirīla nisā mē dharmayangen midenna bæruva lōka svabhāvayange midennada bæri. ēvā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækalā. ēvaya yathārthaya dænagattahama ēvaya bæn̆dīmaṭa hædīma duru venakoṭa ē vaturaṭa gævasīma duru venakoṭa ē dharmatāvayangē bæn̆dī hæṭī duru venakoṭa ē nisā haṭagatta chanda rāgayaṭa āhāraya nætilā āhāra nirōdha venavā.
이 세상의 dhamma들을 nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi로 붙잡은 avijjā에 물든 일거리 때문에 이 dhamma들에서 벗어나지 못하고, 세상의 성품들에서도 벗어나지 못합니다. 그것들을 anicca, dukkha, anatta로 보고 그 실상을 알게 되면, 그것들에 대한 묶임과 굳어짐이 걷히고, 그 안을 헤매는 것이 걷히고, 그 dhamma들에 묶인 것이 걷히면서, 그 때문에 일어난 chanda-rāga의 먹이가 없어져 먹이가 nirodha에 이릅니다.
dharmayan kerehi canda rāgayak duru velā giyānam chandarāga nirōdhayen bhava gamanaṭa hētu vennā vū taṇhā upādāna nirōdha venavā. upādā nirōdhanā bhava nirōdhayi. bhava nirōdhanā jāti nirōdhayi. jāti nirōdha vena jarā maraṇa sōka paridēya duktana pāyāsōma nirōdhana
dhamma들에 대한 chanda-rāga가 걷혔다면 chanda-rāga의 nirodha로, 존재의 길로 이끄는 taṇhā와 upādāna가 nirodha에 이릅니다. upādāna가 그치면 bhava가 그칩니다. bhava가 그치면 jāti가 그칩니다. jāti가 그치면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 그칩니다.
oya hatara vargayaka āhārayak āhāra karagena hatara ākārayakin gonnægena chandara rāgaya pavatinavā nam anna ē kāraṇaya tērum ara marenna ēkaṭa hitu vena āhāraya nirōdha kirīma tamayi satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā kiyalā kiyannē. satara satipaṭṭhānaya vaḍinavā vaḍanavā kiyannē onna lōkayi.
이 네 가지 먹이를 먹고 네 가지로 쌓인 chanda-rāga가 이어지고 있다면, 그것을 알아차리고 거기 원인이 되는 먹이를 그치게 하는 것, 그것을 네 satipaṭṭhāna를 닦는다고 합니다. 네 satipaṭṭhāna를 닦는다는 것은 바로 이것입니다.
ōkē kāya anupassanā karanna ōnē. kāya anu kiyannē mē kriyā koṭasa. api nānā prakārayen mē kaya kriyātmaka vana sihiyen inna ōnē. mē kaya monavaṭada kriyātmaka karavanna? mūlikava paṭan gannē kiyalā.
여기서 kāyānupassanā를 해야 합니다. kāya anu란 이 행동 부분입니다. 우리가 갖가지로 이 몸을 움직일 때 sati로 머물러야 합니다. 이 몸을 무엇 때문에 움직이게 하는지, 처음 무엇에서 시작하는지를요.
lōbhayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa koyi mohotakka hari mama mē kaya kriyātmaka karanavada kiyalā manasa sihiyen inna ōnē. magē vacanaya kriyātmaka karanavada kiyalā manāsē sihiyen inna ōnē. kaya vadanaya mul karagena lōbhayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa yam kaṭayuttāk karanna edicca avasthāva manāsikaṭa ahuvenavā.
어느 순간이든 내가 lobha, dosa, moha 때문에 이 몸을 움직이는지 바른 sati로 지켜보아야 합니다. 내 말을 그렇게 움직이는지 바른 sati로 지켜보아야 합니다. 몸과 말을 바탕으로 lobha, dosa, moha 때문에 무언가 하려는 때가 바른 sati에 걸립니다.
anna ē avasthāva goḍanægilā enakoṭa manā sihiya pihiṭa vagē satipaṭṭhahānaya karagena mama ē rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa mē kayen saha vacanayen tiyena kriyākalāpayen āhāra denna. ēka navattanavā. mokaṭada navattannē? kaya vacanaya hētu karagena haṭagatta yam chanda rāgayak ætda ē chandara rāgaya āhāra nisayi jīvat vennē.
그런 때가 쌓여 올 때 바른 sati를 세워 satipaṭṭhāna를 하며, 내가 이 몸과 말의 행동으로 그 rāga, dosa, moha에 먹이를 주는 것을 멈춥니다. 왜 멈추는가? 몸과 말 때문에 일어난 chanda-rāga가 있다면 그 chanda-rāga는 먹이 때문에 살아가기 때문입니다.
ēkaṭa āhāra monavada? muladi paṭan gannē lōbha, dvēśa, mōha sahagata āhāra tava aduraṭa puḷuvan venakoṭa lōbha venakoṭa rāga mul karaganna rāgaya, dvēśaya, mōhaya kiyana menna mē āhāra tuna mul karagena ē gati mul karagena mama katā karā nam kriyā kaḷā
그 먹이는 무엇인가? 처음 시작은 lobha, dosa, moha가 섞인 먹이입니다. 더 깊이 들어가면 lobha는 rāga를 바탕으로 합니다. rāga, dosa, moha라는 이 세 먹이를 바탕으로, 그 성향을 바탕으로 내가 말했거나 행동했다면,
manā sihiyen iḍagena ē ē mohotēdī ēka han̆dunagena rāga sahagatta katāvak nam kriyāvak nam vahāma pahakaṭa dānna kriyātmaka karannē akriya dvēśa sahagata mōha sahagata katāvak nam kriyāvak nam manāsī nilayi enakoṭa mama natara karanavā. menna mēkē ṭika ṭika davasak purudu venakoṭa kaya vacana deka balāsi kīnnē saṁvara venavā.
바른 sati로 머물며 그 순간에 그것을 알아차려, rāga가 섞인 말이나 행동이라면 바로 치워 버리고 움직이지 않습니다. dosa나 moha가 섞인 말이나 행동이라면 바른 sati가 알아차릴 때 멈춥니다. 이것이 날마다 조금씩 익숙해지면 몸과 말 둘이 차츰 다스려집니다.
dæn mēka kāgenvat igena gatta eka pota patakin ahagatta ekak nemeyi. tamā daham gōcara nuvanakārava satiyen in̆dalā. rāga dvēśa mōhayanṭa magē kaya vacana kriyātmaka vennē mehemayi kiyalā dænagena ē ban̆du avasthāvak āpahama tērum aragena anna ēkaṭa mula dunnā ēvā bida hari.
이것은 누구에게 배우거나 책에서 들은 것이 아닙니다. 스스로 dharma를 아는 지혜로 sati를 지니고 머물며, rāga, dosa, moha 때문에 내 몸과 말이 이렇게 움직인다는 것을 알고, 그런 때가 오면 알아차려 거기에 뿌리를 둔 것들을 끊는 것입니다.
hæbæyi hari amāru væḍak. amāruven hari karagattot mokada vennē? chandara rāgayaṭa āhāra nodunno chandara rāgaya mærilā yanavā. apiṭa amāruva tibena chanda rāgaya api hulappu karana nisā. api mehe ava nisā. apiṭa nikan inna dennē næ.
다만 아주 어려운 일입니다. 어렵게라도 해내면 어떻게 되는가? chanda-rāga에 먹이를 주지 않으면 chanda-rāga는 죽어 버립니다. 우리가 어려운 것은 그 chanda-rāga를 우리가 키워 왔기 때문입니다. 그것이 우리를 가만두지 않습니다.
poru kiyalā, kēlan kiyalā, parivādana kiyalā, pralāpa kiyalā purudu vecca ekekuṭa kana ara kahanavā kiyannē ekak ahuvanā kiyanna næ. hari amālamak kiyana ekak ahuṇā nam ehema sipiyak anuda paḷudak ahuṇā. kāgē hari ahagattā nam ahaṭa gilā tamangē yāḷuṭa ōka kiyanakam vipasaganna bæhæ. o dannavada osat kiyanna epā
거짓말, 이간질, 험담, 잡담에 익숙한 이는 귀가 근질거린다는 말처럼 무엇 하나 들으면 말하지 않고는 못 배깁니다. 아주 고약한 이야기를 하나 들었거나, 누군가의 흠이나 허물을 누구에게서 들었다면, 삼키고 있다가 자기 친구에게 그것을 말하기 전에는 참지 못합니다. '너 알아? 남한테는 말하지 마.'
kāṭada ahagannakō bæ gedara gana vitesin penna ekak vunāda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn hari kæmatiyi lāmaṭa kiyamak vana hari priya svabhāvayak tiyennavā. hæbæyi siyallannama kiyalā kiyanna āsannē. oya tænin tæna kiyalā ōgē rasa vidilā purudu vecca kālī amāriya ōka nokarenna.
이런 말 하기를 아주 좋아합니다. 아주 즐거운 성품이 있습니다. 그런데 모두에게 다 말하고 싶어 합니다. 여기저기 말하며 그 맛을 즐기는 데 익숙해진 이는 이것을 안 하기가 어렵습니다.
anungē æda paḷudāka anungē aḍu pāḍuvak gihin kiyā tava tæna kiyalā saturu venna tiyenavā nam kiyā. ahannat kæmatiyi kiyannat kæmatiyi ē jātiya dennek ekaṭa karanavā. hæbæyi mokakda vennē? vacanayen nisā yam chanda rāgayaṭa āhārayak læbunam sasara pævætmaṭa hētu vena satara apā dukaṭa hētu venna væḍa kara sandara rāgaya godægena
남의 흠과 모자람을 가서 말하고 또 다른 데서 말해 원수를 만들 만한 것이 있으면 말합니다. 듣기도 좋아하고 말하기도 좋아하는 그런 두 사람이 함께 어울립니다. 그런데 어떻게 됩니까? 말 때문에 chanda-rāga가 먹이를 얻으면, saṃsāra의 존재로 이어지고 네 apāya의 괴로움으로 이어지는 일을 하는 chanda-rāga가 쌓입니다.
menna mē nisā api dænuvat venna ōnē dukaṭa hētu vena maragulak vana boruva gēlama paruvādana polalābha kiyana ēvaṭa āsā tiyena chanda rāgaya duru karagannaōna
그래서 우리는 괴로움으로 이끄는 죽음의 덫을 알아차려야 합니다. 거짓말, 이간질, 험담, 잡담을 좋아하는 chanda-rāga를 떨쳐 내야 합니다.
amāruven hari mula paṭan gattā nam tiyænaṭa mokada oya gǣni pættaṭa genna. tibunē mokakda āvot giniyāgiriyak kavula yanna. anukē mokak hari kuṇurak dala uḍa dālā tamayi ænnē. ā kālē gænnē oya gæna āpa mē pavulaṭa hæmadāma ahu nam pennanna bæhæ oya gæna enakoṭa eka dihā bayi priya karannē nǣ enavada oya miniha āva sæmēriyan mokak hari kavusalayak. anungē væḍak paḷavedā kiyalā næti ekak hadalā tiyalā tamayi yannē. kavuru hari kelena ekakmayi kiyalā yannē. pennaganna ēvā kalārka mahā kālaya kavula avul nava dæn oya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nigrahaya labanna nam melō vaśayenma pēnavā. boruvalama æsuru karana pudgalayāgē svabhāvayaṭa lōkayādena praticasācāraya
그런 비난을 받는 것은 이 세상에서도 바로 보입니다. 거짓말과 이간질을 일삼는 사람의 성품에 세상 사람들이 그렇게 응대합니다.
nīcca vacana paruṣa vacana kiyanavā nam
천한 말과 거친 말을 하는 경우도 있습니다.
apū hari karadarē poḍi eka katāē nǣ gedaraka. ara kālayiyāgē saddaya æya kiyalā tamayi mēkat mē ara padaya kiyannē. dæn koccara kiyanavada kiyalā. ḷamayek hadāganna deyak nǣ mē kālē adhakin vitarak kiyana katāvala aha innabæ ē parutana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyanakoṭa svabhāvaya ōkayi. dæn melōdima oya nigrahaya pudgalayā mul karagena læbenavada ovun āva ratkāraya
거친 말을 할 때의 성품이 그렇습니다. 이 세상에서도 바로 그 사람 때문에 그런 비난을 받지 않습니까?
dæn itin væḍak karaganna ekaṭa væḍak karaganna ennē næ.
이제 일을 좀 하려 해도 일이 되지 않습니다.
oya koḷo pā karagena mil koraṭa kālē gata karalā yanna yanavā. kālī apē vant æn̆dalā æti mūvaṭa passē metana ōka aranna novenaekamayi kāgē dæn ahannē ēnavaṭa kæmatiyenna. mokakda his pudgalayā his vadana gihiṭā durumun̆duna inna eka ēnavaṭa kæmatiyenna. palapuhama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyapu dēkut nǣhæ porapu dēkut næhæ. baga bhavakā hiṭiyā, inaha hiṭiyā. aravaṭa sattuṭu karara hiṭiyā, kāle mahālā yanna giyā balapahama rūn giḍiyak ivarayi ara giḍiyak ivarayi. mēsralat ivarayi. pān kǣllat ivarayi devicca anigatti āhāra paṁguvat ivarayi ēkat kālā sīni bōdhili tīvara karalā hon̆daṭa passalā yanna. yannē næ. panna gattahama bærima kara tamayi ata. mokak pralāpaya ē taram hari varanavā.
와서 보면 할 말도 없고 할 일도 없습니다. 앉아 있고 또 앉아 있으면서 그것에 만족하며 시간을 죽이다가 보면, 차 한 주전자도 비고 저것도 비고, 과자도 떨어지고 빵 조각도 떨어지고 남은 음식 몫까지 다 떨어지고, 그것까지 먹고 설탕 병까지 비우고 나서야 갑니다. 아니, 가지도 않습니다. 쫓아내려 해도 소용없습니다. 잡담이 그만큼 해롭습니다.
minissungē lōkē ena manussayekgē siyalu væḍa kaṭayutu adāla karanavā. dæn mehema manussayā dækkaṭa passē lōkayā kriya karanna. hæbæyi ē manussayā ara kivvot ehema mā taram vaṭinā kenek tava kavuruvat na. mama tamayi samājayē hon̆din inna dannē. mama tamayi kavurut kiyalā hon̆din innē. eyā tamāgē vāsayaṭa katā karanavā. mityā dr̥ṭṭhiya nisā, mulāva nisā tamāgē avamāgē aḍupāḍuva tamanṭa pēnnē.
사람 세상에 오는 이의 모든 일에 끼어듭니다. 이런 사람을 보면 세상 사람들이 어떻게 대하는지 보십시오. 그런데 그 사람에게 말하면 '나만큼 값진 사람은 없다. 사회에서 잘 지낼 줄 아는 건 나다. 누구보다 잘 지내는 건 나다'라고 합니다. 그는 자기 편한 대로 말합니다. micchā diṭṭhi 때문에, 미혹 때문에 자기의 모자람이 자기에게는 보이지 않습니다.
itin menna mē aya boru kēnam palāpa kiyanavā manāsē mehema ahalā tērum aragena maṭa mama adinut mēvā kotanaka tiyari siddha venavada kiyalā. yam kenek manā sihiya kiyalā tērum aragatta nam anna etendi ohuṭa puḷuvan venavā. kāyānupassanāva tuḷin araganna vacanayen vennā vū chanda rāgayaṭa hētu karagena āhāraya duru karaganna
그러니 거짓말, 이간질, 잡담을 하는 이들의 모습을 이렇게 잘 보고 알아서, 나에게도 이것들이 어디서 일어나는지 살핍니다. 누가 바른 sati로 이것을 알아차렸다면, 바로 거기서 그는 kāyānupassanā를 통해 말로 생기는 chanda-rāga의 원인인 먹이를 떨쳐 낼 수 있게 됩니다.
etakoṭa mokada karannē? kayin karana væḍapilā tiyenavā. prāṇaghātattāna kāmamityācāra kayin karana kriyā kaḷā.
그러면 어떻게 합니까? 몸으로 하는 일거리가 있습니다. pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra는 몸으로 하는 행동입니다.
anē apē gedarakā mē hari lassanaṭa bohoma hon̆daṭa hiṭiya gedara. hatek maraṇa tiyā pūm maranna nætuva hiṭepu ekā balannakō.
'아이고, 우리 집은 아주 보기 좋게, 아주 잘 지내던 집이었는데. 개미 한 마리 죽이지 않던 녀석을 보세요.'
oya horē goḍuṭu gāla aragena giyā. anna ara pættē gē gilalā vena væḍi vena saddayak æhuṇā. balanna kūt ekkalā gilalānēna daranē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn apē arā satu maranavā kiyana eka ne gānak nǣ. hari væḍē vaena rāsatturata kālaya kiyalā ekatu velā. anna prāṇaghātayakek ekalā ekatu vunāhama siddha venna dēval.
'이제 우리 애는 짐승 죽이는 걸 아무렇지 않게 여긴다. 그 패거리와 어울리더니.' 죽이는 자들과 어울리면 이런 일이 일어납니다.
bora mæravaṁcā karana ekin inna. oho katā karalā himisīru eka giyā. apē ekat paralaval alahal nikā giyē karuvanē. koccara hon̆daṭa ḷamayāda dæn nama kæta velā giyanna. anna nigraha karanavā.
'도둑질하고 속이는 자들과 어울리더니 우리 아이도 망가졌다. 그렇게 착하던 아이가 이제 이름이 더럽혀졌다.' 이렇게 비난합니다.
dæn oya melavadīma labanna tiyena pæhædilima nigraha naraka tiyannē. kāma mityācāraya mahā jalayak kālayak gedarakaṭa diyā pætta paḷata ginnā vaṭina ekak nemeyi. mahā kūpāliyak īṭa vigraha okkoma labanna venavā kāma vidyādhāra
이것이 이 세상에서 받게 되는 가장 분명한 비난과 해로움입니다. kāmesu micchācāra는 한 집안에 큰 화를 불러오는 것이지 값진 것이 아닙니다. 큰 수치로 이어져 온갖 비난을 받게 됩니다.
prāṇaghāta adattā adālana kāma vidatyācārayagē mēka ayin karana rāga dvēśa mōha sahagatta væḍavalaṭa ayiti ēvā. dænagena menna mēvā paha kaḷa yutu mēvā tamayi api satara apāyaṭa dannē satara gamana mulāvaṭa pat karalā diga assannē mēvā nisayi kiyalā. menna mēvā tamayi kāmarāga kaya nisā haṭaganna chandara rāgayanṭa mūlika hētu ṭika kiyā dækalā. ē haṭaganna
pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra, 이것들은 rāga, dosa, moha가 섞인 일에 속한다는 것을 알아야 합니다. 이것들을 버려야 한다, 우리를 네 apāya로 이끌고 saṃsāra의 길에서 미혹에 빠뜨려 길게 끌고 가는 것이 이것들 때문이라고 알아야 합니다. 이것들이 몸 때문에 일어나는 chanda-rāga의 뿌리 원인임을 보아야 합니다.
mūlika hētu ṭika kiyā dækalā. ē haṭaganna chandara rāgaya duru karaganna nam prāṇagha gāthā adattāna kāmayācārayaṭa ahuvena hituvillak kriyāvak katāvak goḍanagannē nǣha mama kiyat yathārthaya dænagena atharinna paṭan gattā nam anna eyā kāyānupassanāva tuḷin nivan avabōdhayaṭa avaśyana væḍa kaṭayut karagatta satipaṭṭhānaya yutta vuṇā.
그렇게 일어나는 chanda-rāga를 떨쳐 내려고 'pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra에 걸리는 생각, 행동, 말을 짓지 않겠다'며 실상을 알고 내려놓기 시작했다면, 그는 kāyānupassanā를 통해 nibbāna를 깨닫는 데 필요한 일을 해낸 것이고 satipaṭṭhāna를 갖춘 것입니다.
ada kāyānupassanāva kiyanada ōkaṭada kāyānupassanāva hariyaṭa tērum gattā nam ohu prāṇagha gāthā adattādāna kāya mityācāra musāca tr̥ṣṇāvaca parisāpā sampatpalāpa kiyana kriyāven saha katāven karannā vū yamkisi rāga dvēśa mōha sahagata væradi væradilak hæṭa menna mē ṭika manāsayē tēruṇum aragena mā visin karana kiyana hitana mohota ovvaṭa ayiti ekak koyi mohotaka hari siddha venavāka manāsīhiyen inna ōna
오늘날 kāyānupassanā라고 하는 것이 그것입니까? kāyānupassanā를 바르게 알았다면, 그는 pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra, musāvāda, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpa라는, 행동과 말로 하는 rāga, dosa, moha 섞인 잘못들을 잘 알고서, 내가 하고 말하고 생각하는 어느 순간에든 그것에 속하는 것이 일어나는지 바른 sati로 지켜보아야 합니다.
ehema ekak innavakiyākā manāsīhiyen in̆dalā ēkaṭa hētukārayak nam ēkaṭa hētu kara ætulak nam maṭa hambavunē vaham manhin ivat venavā. menna vanā sihiyen velā oya ṭika karagena yana kenāṭa kāyānupassanāva væḍenavā.
그런 것이 있는지 바른 sati로 지키다가, 그 원인이 되는 것이 나에게 오면 바로 마음에서 치웁니다. 이렇게 바른 sati를 지니고 이것들을 해 나가는 이에게 kāyānupassanā가 자랍니다.
itin æyi ovā karā. æyi mē vindanayaṭa tiyena āsā priyamanāpa manava vēdanāva passē æyi mē yannē? mā visinma ara vagē kriyākalāpayan siddha karalā. ēvayen goḍagāgata mānasikatvayaṭa tamayi duṣṭa dē, apriya dē, nīca dē maṭa priya vennē. priya vēdanā hæṭiyaṭa maṭa æti vennē.
그러면 왜 그런 것들을 했는가? 왜 느낌의 즐거움에 갈망을 품고, 사랑스럽고 마음에 드는 vedanā를 왜 쫓아가는가? 바로 내가 그런 행동들을 해 왔기 때문입니다. 그것들로 쌓인 마음에는 사악한 것, 싫은 것, 천한 것이 나에게 사랑스럽게 됩니다. 사랑스러운 vedanā로 나에게 일어납니다.
rāga sahagata priyayi kiyalā lōka sammatiya æti karagattē vēdanā. mēka dvēśa sahagata vēdanā. anunṭa ballā him anunava dakinna kæmati. anunṭa nīja karalā hinam santōsenna kæmati. anuṭu viharu koḷoppan karalā santōsenna kæmatiyi. ēvā karalama goḍanāgāgatta kayen vacanayen rāga dvēśa mōhayanṭa ayitiya ko karalā goḍanā nagāgatta mānasikatvaya tamayi ē balava vindanaya yanna kæmatiya.
rāga가 섞여 사랑스럽다고 세상이 인정한 vedanā가 있습니다. 이것은 dosa가 섞인 vedanā입니다. 남이 망가지는 것을 보고 싶어 하고, 남을 천하게 만들어 놓고 기뻐하고, 남을 비웃고 놀리며 기뻐합니다. 그런 짓을 하며 몸과 말로 rāga, dosa, moha에 넘겨 쌓은 마음이 그런 즐거움으로 가고 싶어 합니다.
ehenam maṭa mē pahaḷa vecca vindanaya geban̆da vindanayanṭa mama āśvāda yanna kæmatida magē manasē labana vindana monavada menna mē ākārayen karana vindana valaṭa mama kæmatiyā dakinna.
그렇다면 나에게 일어난 이 즐거움, 어떤 즐거움을 나는 맛보고 싶어 하는가, 내 마음이 얻는 즐거움은 무엇인가, 이런 식으로 하는 즐거움을 나는 좋아하는가를 보아야 합니다.
samahara aya satunṭa gahalā satun maralā hatunṭa hiṁ hisā karalā o vēdanāva vin̆dinakoṭa ēkaṭa kæmati venavā. anna sæpa vēdanāvak innavā ohu ēken. hæbæyi mahā vināśayaṭa pat vena sæpa vēdanāvak. hora mæna vaṁcā karalā ēken lābhiyak labāgena surāsuva durācāra karalā ēken yudanayak labāgena ēkaṭa āśvāda vidiṭa kæmatiyi. mennuva āśvāda vindanayak ætnam mēvalaṭa kiyanavā mēka hitē haṭaganna pāpakāriya sæpa vēdanā.
어떤 이들은 짐승을 때리고 죽이고 괴롭혀 그 짐승이 고통받을 때 그것을 좋아합니다. 그는 거기서 즐거운 vedanā를 얻습니다. 그러나 큰 파멸로 가는 즐거운 vedanā입니다. 도둑질하고 속여 이익을 얻고, 술과 방탕으로 즐거움을 얻어 그 맛을 즐기기를 좋아합니다. 이런 맛과 즐거움이 있다면 이것들을 마음에 일어나는 죄악된 즐거운 vedanā라고 합니다.
ē vāgēma eban̆du vēdanāvan passē gihillā ē ayadha dēval labanna nætnam asānī duk vēdanāva hæbæyi pāpakārī dēval horanna næti duk vēdanāva kiyana ekat mā harayak næti venavā.
마찬가지로 그런 vedanā를 쫓아가다가 그 해로운 것들을 얻지 못하면 불안하고 괴로운 vedanā가 생깁니다. 그런데 죄악된 것을 훔치지 못해 생긴 괴로운 vedanā라는 것도 알맹이가 없습니다.
menna mē vagē ena vēdanāva han̆dunāganna ōnē. mē mona mona jātiya vēdanāvada rāga dvēśa mōha tunaṭa ayiti yam vēdanāvak ætnam. ēvā pāpakārī vēdanā kiya manāsē tērum aragena epada vindraṇayan piḷiban̆dava ēvaṭa āhāra denavā nam denna denna ē vēdanāva væḍenavā ē sandarāgayen bæn̆denavā. tara venna bǣha kiyalā dænaganna.
이렇게 오는 vedanā를 알아보아야 합니다. 이것이 어떤 종류의 vedanā인지. rāga, dosa, moha 셋에 속하는 vedanā라면 그것들은 죄악된 vedanā라고 잘 알고서, 그런 즐거움에 먹이를 주면 줄수록 그 vedanā가 자라고 chanda-rāga로 묶여 벗어날 수 없다는 것을 알아야 합니다.
anna ē varadina āhāraya vaśayen hitivili kriyāva danna ayin karā. vēdanāva mul karagena hitiviṭa kriyāva danna pālaya. anna vēdanānupassanāva
그렇게 그릇된 먹이가 되는 생각, 행동, 말을 치웁니다. vedanā를 바탕으로 한 생각, 행동, 말을 다스립니다. 이것이 vedanānupassanā입니다.
eka maṭṭamē citta svabhāvayan æti karaganna buddhāmayan mahattayan æti karennē satvanāntara pudummākat hissē æti karagena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē ākārayaṭa lōka satyayak citta svabhāvaya hitē urusagena innam mama mehema kena magē tattvaya mēkayi.
이렇게 세상 중생의 마음 성품을 마음에 지니고 있다면, '나는 이런 사람이고 내 처지는 이렇다'고 알아야 합니다.
ē vagēma tamangē hitavala cittavala tiyena āganka upēsa hētu karagena æti vennā vū pāpa gati lakṣaṇa tiyenavā. [ugura kǣrīma] kāga gati lakṣaṇa dvēśa gati lakṣaṇa mōha gati lakṣaṇa mul karagena ehemayi. anna ē velēdī manā sihiyen in̆dagena rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētuyak citta svabhāvayak māḷan̆ga pahaḷa venavāna ēka nēcayi kiyannē vigraha karana epadut dē pahaḷa eba mānasikatvaya ma ivat venna nǣ kiyalā ehanam nitara hin̆dut tiyenavā.
또 자기 마음에 손님처럼 찾아오는 upakkilesa 때문에 생기는 나쁜 성향들이 있습니다. rāga의 성향, dosa의 성향, moha의 성향을 바탕으로 한 것입니다. [목을 가다듬음] 그때 바른 sati로 머물며, rāga, dosa, moha의 원인이 되는 마음 성품이 나에게 일어나면 그것이 천한 것이라고 풀어 알고, 그런 것이 일어난 마음에서 벗어나지 못하는 일이 없도록 늘 sati를 지닙니다.
eban̆du cittayak nisā haṭaganna chandarāgaya tiyena āsāva næti venavā. āhāra næti venavā. ē āhāraya nirōdhaya nisā eban̆da sita piḷiban̆dava haṭaganna decca śakda rāgayak nirōdha velā.
그런 마음 때문에 일어나는 chanda-rāga의 갈망이 없어집니다. 먹이가 없어집니다. 그 먹이가 그치므로 그런 마음에 대해 일어난 chanda-rāga가 nirodha에 이릅니다.
mē lōkayē nānā prakāra dēval valaṭa tibena āsāvak tiyenavā. kāmavat vatkalā kāmacchandayen dæriyen hæmen bæn̆denavā. bāhira lōkaya avas viruddha kārkayan dækalā dæḍisē gæṭenavā. vyāpādaya naranavā. kāmacchanda vyāpāda mul karagattahama dharmayaṭa hita tiyanna bæhæ. ēvamayi væḍapivennē. dharmayaṭa hita tiyanna æækilla yannē næ.
이 세상의 갖가지 것에 대한 갈망이 있습니다. kāmacchanda로 굳게 묶입니다. 바깥 세상의 거슬리는 것을 보고 심하게 부딪칩니다. vyāpāda가 일어납니다. kāmacchanda와 vyāpāda를 바탕으로 하면 dharma에 마음을 둘 수 없습니다. 그것들만이 일거리가 됩니다. dharma에 마음을 두려는 마음이 생기지 않습니다.
dharmaya ahanna. hitennē næhæ. ēkaṭa saṁvara vennaṭa hitennē næhæ. ara æḍīma gæṭīma ē taram balavat hitin kriyātmaka venna. eka vidihaṭa eka mānasikatvayak tiyāganna bæhæ. uddacca kupapu nisā vikṣipta karanavā.
dharma를 듣고 싶은 마음이 들지 않습니다. 거기에 다스려지고 싶지도 않습니다. 그 들러붙음과 부딪침이 그만큼 강하게 마음에서 움직입니다. 한결같은 마음을 지닐 수 없습니다. uddhacca-kukkucca 때문에 흐트러집니다.
hæma velēma tamā mē bāhira lōkaya dik vaṭinavā kiyalā allagena. kæḍehida bideyida vināśa vīda? kaḍayida bin̆dīda vināśa karayida? horu pæhæraganada mā kæmætida et eyā siddha veyida kiyalā sækayen ukusen kalgata karanavā. ēvaṭa hæbavi hæbi dan̆ganavā. ēvada mānasika viśintatāvayan æti venna.
언제나 이 바깥 세상을 값지다고 붙잡고서, 깨질까 부서질까 망가질까, 누가 깨뜨리고 부수고 망칠까, 도둑이 빼앗아 갈까, 내가 바라는 대로 될까 하며 의심과 걱정으로 시간을 보냅니다. 그것들이 마음의 흐트러짐을 일으킵니다.
menna mepaduvannā vū nīvaraṇayō mā ḷan̆ga kriyātmaka venavada kiyalā. tamā tamā tuḷa vimasalā balanna ōnē. venavā nam dænaganna ōnē. rāga sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata ēvaṭa ayiti nam ēvā. ēvā satara apā uppattiyaṭa saha asāhanī pævætmaṭa hētu venavā. nivan magaṭa basayi. nivan maga væhilā tiyennē ēvaya.
이런 nīvaraṇa들이 나에게서 움직이는지 각자 자기 안에서 살펴보아야 합니다. 움직인다면 알아야 합니다. 그것들은 rāga, dosa, moha가 섞인 것들입니다. 그것들은 네 apāya에 태어나는 것과 불안한 존재의 원인이 됩니다. nibbāna의 길을 막습니다. nibbāna의 길이 덮여 있는 것은 그것들 때문입니다.
anāsayē tērum aragena ādīnava tērum aragena epaḷu bæn̆dīm ræn̆dīm tibuṇa nam manasen ivat karaganna ōnē asāra bava dænagena menna mē ṭika karanakoṭa ē tæna ē tatvaya daraka dharma anukinavā. dharma koṭas dakinavā. bæn̆dena chandarāgayen bæn̆dilā hædilā inna koṭas dakinakoṭa athæriya yutuyi nohæriya yutuyi midiriya yutuyi kiyannē kavanayak. athæriya yutu dēval, notiya ē vagē nobæn̆diya yutu dēval, midiya yutu dēval kiyalā evā piḷiban̆dava nigamanayak æti venavā.
잘 알고 ādīnava를 알아, 그런 묶임과 매임이 있었다면 알맹이 없음을 알고 마음에서 치워야 합니다. 이렇게 할 때 그 자리, 그 상태를 지닌 dhamma를 따라 봅니다. dhamma의 부분들을 봅니다. chanda-rāga로 묶이고 굳어 있는 부분들을 볼 때 '내려놓아야 한다, 들러붙지 말아야 한다, 벗어나야 한다'는 앎이 생깁니다. 내려놓아야 할 것, 묶이지 말아야 할 것, 벗어나야 할 것에 대해 결론이 생깁니다.
athæriya yutu dēval atkiya yutuyi ma esē kriyātmakatuvē ya kriyātmaka paṭan gattā paṭan satara satipaṭṭhānaya væḍenna paṭan gānnā. balanakoṭa śānta bavaṭa prīta bavaṭa patvelā tiyenavā nam āhāra næti nisā canda rāgaya nirōdha velā. pera maṭa meva kāma rāgayak tiyenavā dæn ēkanē.
내려놓아야 할 것은 내려놓아야 한다며 그렇게 실천하기 시작한 때부터 네 satipaṭṭhāna가 자라기 시작합니다. 살펴보아 고요하고 기쁜 상태에 이르러 있다면, 먹이가 없어 chanda-rāga가 nirodha에 이른 것입니다. '전에는 나에게 이런 kāma-rāga가 있었는데 이제는 그것이 없다.'
athæriya gihi noærī gihin midī. athærī giyā noværī giyā midī giyā dækganna. tarapada vyāpādayak tibena ēka næ. mokada datrī giya væḍi kiya. manāsiyen in̆dalā āhāraṭa hipuhama saṁvaratvayaṭa pat velā viññāṇa værilā.
내려놓아졌고, 들러붙지 않게 되었고, 벗어났다고 봅니다. 그토록 있던 vyāpāda가 없습니다. 바른 sati로 머물며 먹이를 끊자 다스려진 상태에 이르렀습니다.
eha candarāgaya nirōdha velā. dæn maṭa praśnayak nǣhæ śāntayi praṇītayi. athærīmen novælimē midī śāntiya praṇītiya mama athæriyānē. ē tamayi nivan suvennē. anna dakinavā.
그렇게 chanda-rāga가 nirodha에 이르렀습니다. '이제 나에게 문제가 없다. 고요하고 뛰어나다. 내려놓음, 들러붙지 않음, 벗어남의 고요함과 뛰어남, 나는 내려놓았다. 그것이 바로 nibbāna의 행복이다.' 이렇게 봅니다.
etakoṭa dakinavā satara satipaṭṭhānaya væḍuvā. hita hoyalā balanakoṭa aṁśu mātrīkavat saccak mullak næhæra bæluvat kotanakavat nætnam mātrayakvat pahaḷa vennē. ayin karanna ōnē okkoma ayin karalā ivarayi. tava ayin karanna deyak ituru velā næhæ. yamkisi brahma cariyāvak pūrṇaya karā nam mē tattvayaṭa pat venna mama ē karagena ivarayi. mīṭa passē canda rāgayak paṭan nætnam chandarāgaya nisā vædu lōka sambandhayak magē nēda?
그러면 네 satipaṭṭhāna를 닦았다는 것을 봅니다. 마음을 뒤져 보아도 티끌만큼도, 어느 구석을 보아도 아무 데서도 조금도 일어나지 않는다면, 치워야 할 것은 모두 치워 버렸고 더 치울 것이 남아 있지 않습니다. 이 상태에 이르기 위해 채워야 할 brahmacariya가 있었다면 나는 그것을 다 마쳤습니다. 이제 chanda-rāga가 없다면, chanda-rāga 때문에 생긴 세상과의 관계도 나에게 없지 않습니까?
eham lōkayat ekkaṭa yam tænaka haṭagænīmaṭa pævætmaṭa hētuvat enam hētuva nirōdhayi. ehenam vihāra uppattiyak maṭa nǣ kiyalā dækka arihat phalaya prakāśa karanavā mama metanaṭa pat vuṇā. anna yamek arihat phalaya prakāśa karanavā nam oya ākārayen tamā tuḷa rāgaya, dvēśaya, mōhaya antima aḍuvaṭama ivaraṭama prahīnayi kiyalā dakinna ōnē. tamā tuḷin mēka dækkanna ōnē.
그렇다면 세상과 함께 어딘가에 생겨나고 이어지는 원인, 그 원인이 그쳤습니다. 그렇다면 '나에게 다시 태어남은 없다'고 보고 arahant의 결과를 밝힙니다. '나는 여기에 이르렀다.' 누가 arahant의 결과를 밝힌다면, 그렇게 자기 안에서 rāga, dosa, moha가 마지막 한 조각까지 다 없어졌다고 보아야 합니다. 자기 안에서 이것을 보아야 합니다.
ehema dækkanam kiyanna puḷuvan mama rāga akṣayayi, dvēśa akṣayāyi, mōha akṣayayi. menna mē kramayaṭa anugamanaya kaḷē. mē kramayaṭa satara satipaṭṭhānaya væḍuvē. væḍīmē pratiphalaya mehemayi læbuvē. menna mehema eḷiyaṭa vuṇā. minihāṭa maṭa ārya mārgaya pūrṇaya karalā ivarayi tavat karanna eyak idiri karagannē næhæ kiyalā. arihat phalaya prakāśa kaḷā kiya anna ehema kenek.
그렇게 보았다면 말할 수 있습니다. '나는 rāga가 다했고 dosa가 다했고 moha가 다했다. 이 방법을 따랐다. 이 방법으로 네 satipaṭṭhāna를 닦았다. 닦은 결과를 이렇게 얻었다. 이렇게 드러났다. 나는 ariya 길을 다 채웠고 더 할 일이 남아 있지 않다.' arahant의 결과를 밝혔다는 것은 그런 사람입니다.
etakam satara satipaṭṭhānaya vainna balanna. ē satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā kiyannē prāyōgika kriyāvaliyak. ē kriyāvaliya karagena yanakoṭa hētuva nirōdhayen phala nirōdha vīma nisā chanda rāgaya nirōdha vennē.
그만큼 네 satipaṭṭhāna를 닦아 보십시오. 네 satipaṭṭhāna를 닦는다는 것은 몸소 해 나가는 과정입니다. 그 과정을 해 나가면 원인이 그쳐 결과가 그치므로 chanda-rāga가 nirodha에 이릅니다.
chandara rāgaya nirōdha vīmē bhavayaṭa bæn̆dīmakda taṇhāvak upādānayak tibunam ēka nirōdha venavā. upādānayak nirōdha vunā nam bhava nirōdhayi bhava nirōdha nam jāti nirōdhayi jāti nirōdha nam jarāmarṇa sōka padīna dukkha domana subhāsa nirōdhayi. itin ehāṭa tavan næti karanna ōnē dukak næti kirīma san̆dahā yamak kaṭayuda kaṭētu siyalla karalā ivarayi kiyalā sāmānya tiyenna.
chanda-rāga가 그치면 bhava에 대한 묶임, taṇhā, upādāna가 있었다면 그것이 그칩니다. upādāna가 그치면 bhava가 그치고, bhava가 그치면 jāti가 그치고, jāti가 그치면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 그칩니다. 그래서 그 너머로 더 없앨 것은 없고, 괴로움을 없애기 위해 해야 할 일은 모두 해 마쳤다며 고요히 지냅니다.
nna satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā kiyannē menna mēka.
네 satipaṭṭhāna를 닦는다는 것은 바로 이것입니다.
oya ṭika tērum gannakoṭa dæn api mē kivvē paha kaḷa yutu pætta. pættak paha gannakoṭa pættak æduru karalā tiyenavā. monavada rāga akṣayaṭa dvēśa akṣayaṭa mōha akṣayaṭa hētu vuṇē kumakda? mama mē paha karapu dē paha kirīmaṭa kumakda æsuru kaḷē?
이것을 알아들을 때, 지금 우리가 말한 것은 버려야 할 쪽입니다. 한쪽을 버릴 때는 다른 쪽을 의지했습니다. 무엇이 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하는 원인이 되었는가? 내가 버린 것을 버리기 위해 무엇을 의지했는가?
paha kaḷa yuddhiyē ma nikanma paha kaḷā nemeyi. paha karapu kramayak tiyenavā. monavada? rāga sahagata dvēśa sahagata mōha sahagata hita kriyāvatan mul karagena haṭagatta kāyika kriyāvaliyan nisā bæn̆dīmak tibuṇāda ēkē ādīnava balalayi mama ayin karannē. ēken venvīmē labannā vū vimuktiya ānisaṁsī karalayi mama ēken midu. menna mama gicca mārgaya
버려야 할 것을 그냥 버린 것이 아닙니다. 버린 방법이 있습니다. 무엇인가? rāga, dosa, moha가 섞인 마음과 행동을 바탕으로 일어난 몸의 행동 때문에 묶임이 있었다면, 그것의 ādīnava를 보고 나는 치웁니다. 거기서 떨어져 얻는 vimutti를 ānisaṃsa로 삼아 나는 거기서 벗어났습니다. 이것이 내가 간 길입니다.
vēdanāvan piḷiban̆dava satara apāyaṭa patvena pāpa sahagata vēdanāvan piḷiban̆dava han̆duraganna. ē vēdanāvalaṭa hētu vennā vū rāga, dvēśa, mōha tērum mara ē mul karagena ēvaṭa āhāra vaśayen tuḷa hitivili kriyāva danna goḍanāgapu eka natara karalā. āhāra nirōdhaya nisā vēdanāvē chandanārāgayē nirōdha kirīmē mama vēdanāven nirōdha vuṇā.
vedanā에 대해서는, 네 apāya로 이끄는 죄악된 vedanā를 알아봅니다. 그 vedanā의 원인이 되는 rāga, dosa, moha를 알아차리고, 그것을 바탕으로 그것들의 먹이로 안에서 생각, 행동, 말을 쌓던 것을 멈춥니다. 먹이가 그침으로써 vedanā의 chanda-rāga를 그치게 하여 나는 vedanā에서 풀려났습니다.
vēdanā nirōdhaya ē kiyannē vēdanāvē væḍīmē tiyennē nō. suva dænennē nætuvā nemeyi. raha dænennē nætuvak nemeyi. rasaya dænena ekat vidīmak ēkat dænīmak tiyenavā. ēka nemeyi metana mē vēdanāva nirōdha karanae. vēdanā anupassanā karana
vedanā의 nirodha란 vedanā가 자라는 것이 없다는 뜻입니다. 즐거움이 느껴지지 않는 것이 아닙니다. 맛이 느껴지지 않는 것이 아닙니다. 맛을 느끼는 것도 느낌이고 그것도 앎이 있습니다. 여기서 vedanā를 그치게 한다는 것, vedanānupassanā를 한다는 것은 그것이 아닙니다.
yam vēdanāvak nisā yam tenaka bæn̆denavā nam kriyayi manāpayi kiyalā avidyāven nityayi, sæpayi, ātmayi kiyalā mē dr̥ṭṭhiya mul karagena menna mē bæn̆dena eka tamayi chandara rāgayaṭa mul venna ōnē. can̆da rāga āhāra saha dænena ekavat suva dænena ekavat næti. iccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṭiyen ēvā piḷiban̆da æti vennā vū sr̥ṣṭa sahagata væn̆dī chandanā rāgayaṭa āhāraya.
어떤 vedanā 때문에 어딘가에 묶인다면, 사랑스럽고 마음에 든다며 avijjā로 nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi를 바탕으로 이렇게 묶이는 것, 그것이 chanda-rāga의 뿌리가 됩니다. chanda-rāga의 먹이는 맛을 느끼는 것도 즐거움을 느끼는 것도 아닙니다. nicca, sukha, attā라는 diṭṭhi로 그것들에 대해 생기는 diṭṭhi 섞인 묶임, 그것이 chanda-rāga의 먹이입니다.
anna ēka tænakin ē velāvē vēdanāvak duru karagattā nam mē vēdanāva mē ākārayen maṭa taṇhāvaṭa hitu. eban̆da vēdanāvak haṭagattā nam ē hētā kālē mana vēdanā paccayā taṇhā taṇhā paccayā upādānā upādāna paccayā bhava bhava paṭaccayā jāti kiyalā mē cakrayen midilā ne.
어느 때 그런 vedanā를 떨쳐 냈다면 알게 됩니다. 이 vedanā가 이렇게 나에게 taṇhā의 원인이 되었다. 그런 vedanā가 일어났다면 그 원인 때문에 vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādāna, upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti라는 이 바퀴에서 벗어나지 못한다.
mē cakraya midenna nam rāga sahagata dvēśa sahagata mōha sahagatava chanda rāgayen bæn̆dilā haṭagannē yamkisi deyakda yam vēdanāvak ætda menna mē vidanayē chanda rāgayen midenna ōna.
이 바퀴에서 벗어나려면, rāga, dosa, moha가 섞여 chanda-rāga로 묶여 일어나는 무엇이든, 어떤 vedanā든, 그 느낌에 대한 chanda-rāga에서 벗어나야 합니다.
vēdanā piḷiban̆dava yam chandarāgayakin væḍīmak tibuṇa nam ēvā nikanma vēdanā nemeyi sasara gamaṭa tiyennē sampassajā vēdanā vēdanā sampassajā vēdanā venavā avidyāven cr̥ṣṇāven novita bæn̆dunot. anna ē candarāgaya nisā bæn̆dīma vunāṭa passē vēdanāva idurenavā. sampāssajā nirōdhayi. sampassa jā nirōdha vecca vēdanāvin sasara gamanaṭaginna yanna hētu næha.
vedanā에 대해 chanda-rāga로 자람이 있었다면, 그것은 그냥 vedanā가 아니라 saṃsāra의 길로 이어지는 samphassajā vedanā입니다. avijjā와 taṇhā로 묶이면 vedanā가 samphassajā vedanā가 됩니다. chanda-rāga로 인한 묶임이 걷히면 vedanā만 남고 samphassajā는 그칩니다. samphassajā가 그친 vedanā로는 saṃsāra의 길로 갈 원인이 없습니다.
sasara gamanaṭa vēdanā paccayā taṇhā æti karanna sampassajā vēdanāvalin tamayi taṇhā æti karannē. vēdanāvē ehā dænīmak āva paṭiyaṭa taṇhā æti vennē næ. āpu dænīma tuḷa mulā sahagatakin bæn̆dulot canda rāgaya pahaḷa koḷot chandarāga sahagata vēdanāva tamayi sampassajā vēdanā kiyana eka hadaganna. anna ē sampassa jā vēdanāva tamayi vēdanā paccayā taṇhā taṇhā paccayā upādāna kiyana dennaṭa sambandha vennē.
saṃsāra의 길에서 vedanā paccayā taṇhā를 일으키는 것은 samphassajā vedanā입니다. vedanā로 그저 느낌이 왔다고 taṇhā가 생기지는 않습니다. 온 느낌 안에서 미혹으로 묶이거나 chanda-rāga를 일으키면, chanda-rāga가 섞인 그 vedanā가 바로 samphassajā vedanā라는 것입니다. 바로 그 samphassajā vedanā가 vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādāna라는 두 고리에 이어집니다.
itin mēsāda karuṇu tērum canda rāgaya tuḷa karaganna ōnē vēdanāva vēdanā nirōdha karanavā kiyanakoṭa vēdanāvē chandara rāgaya nirōdha karanna ōna.
그러니 이런 사실을 알아 chanda-rāga 안에서 vedanā를 다스려야 합니다. vedanā를 그치게 한다고 할 때는 vedanā에 대한 chanda-rāga를 그치게 해야 합니다.
dæn api katāvaṭa kiyanavā mē katāva kiyanakoṭa ēka arthayak. ēken gæm̆buru arthayak penna mē gæm̆buru vardha hæmiyama vaṭahaganna ōnē kiyalā.
우리가 이야기로 무엇을 말할 때 그 말에는 하나의 뜻이 있습니다. 그것으로 깊은 뜻을 보여 주니, 그 깊은 뜻을 늘 알아들어야 합니다.
dæn api kiyanavā bhakva yannē nædda? mokaṭada bhakti yannē? bhakti næ kannē monavada kiyalat ahanavā. itin ttunna ōnē æti. batti nam kanna bæ. batvā kæda venavā. dæn api tava katāvak dānavā denna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa tiyenavā hāluva yanna ōnē særidayak dæn api gattā sammataya katā karapuvahama kivvā adahasa gattē nætuva ē vacanayama tōranē kiyalā mokada vennē?
우리가 관습대로 한 말을 두고, 뜻은 받지 않고 그 낱말만 따지면 어떻게 되겠습니까?
ttuyanna giyā kivvā gāma næ itin t næhæ kiya api hiṭapu praśnayak ttu venavāga pattu nemeyi ivvē ehā kivvē ttu venavā in menna pēsidaṭa gindara dāmanam kodada pattarē æṭṭunāgena væ mama ahana gabaragin in̆dalā danna pat irunuē næhæ. ehema gibarakinda mahat patiya mē hon̆da æṭa guṇā vidienavā kiyalā kivvanē. mama gabaragin dænna. patanē. ēka tiyennē ara pættanē avasti kara ēkit næ maṭa kivvē æheena eka hari hon̆daṭa nivanakitara dānna kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hædi mitalā dæmmanna. dæn ēka vacanaya eyā kiyanakoṭa mēkaṭa ǣn̆dilā tiyenavā adahasak. ē adahasa gannē nætuva ara kivva vacanayen kivva ṭika vitarak kriyātmakot apiṭa mokak vennē apiṭa ehema apē jīvita katāva tuḷa apē katā sahitiyak tiyenavāda
그 사람이 말할 때 그 말에는 뜻이 붙어 있습니다. 그 뜻은 받지 않고 말한 낱말 그대로만 실행하면 우리에게 무슨 일이 생기겠습니까? 우리 삶의 이야기 속에도 그런 말들이 있지 않습니까?
itin mēka api hæṭiyaṭa dænaganna ōnē kiyana dēma etakoṭa rēdayak dænaganna tiyennē ē vak hari mē vatāgena yana mokakda ē maṭa kihipa innē ædaganna kiyalā dæn ēka kiyanna bæri
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē apē bhāvitāvēdī api keṭiya katā karana vacanē ēken hæn̆gīma dunnē mokakda kiyana eka api dænuvat velā tiyenavā. menna mēka tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kē pot liyanna yannē nætuva
우리가 쓰는 말에서 짧게 하는 낱말이 어떤 느낌을 전하는지 우리는 알고 있습니다. 바로 이것이 부처님께서 책을 쓰지 않고 설하신 까닭입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā mē dharmaya pot liyanna epā. mēka muga paramparāven aratavat aran enna. mē vacanayen kivvē mokakda kiyalā ahalā dænuvat enavā. īṭa passē vacanaya bhāvitā karana anna vacanaya bhāvitā karanakoṭa ē vacanayen kivvē mokakda kiyalā issellā dharma ē mūla dharmayan vahansēlāgen ahaganna etakoṭa mē vacanaya kiyana mēken kivvē ahaval ekayi kiyalā hædenavā.
부처님께서 설하셨습니다. 이 dharma를 책으로 쓰지 말라. 입에서 입으로 전해 오라. 이 말로 무엇을 뜻했는지 듣고 알게 된다. 그 뒤에 그 말을 쓸 때, 그 말이 무엇을 뜻하는지 먼저 dharma를 지닌 스님들께 들어서, 이 말은 이것을 뜻한다고 알게 됩니다.
potaka liyanna kivvot oya væḍiya karanna bæha. mokada eka ekkenāṭa dænuvat venna eka vidiya adahasa valin kiyā denna. eka adahasakin kivvahama ēken dænuvat karanna ebæhælla
책에 쓰라고 하면 그렇게 할 수 없습니다. 사람마다 알아듣도록 저마다 다른 생각으로 가르쳐야 하기 때문입니다. 한 가지 생각으로만 말하면 그것으로 모두를 일깨울 수 없습니다.
ē pudgalayāgē gati mati matāntarava noyek ākārayi. adahas noyek ākārayi. tērum ganna puḷuvan dēśagayan vahansēlā ohuṭa væṭahena hæṭiyaṭa ohuṭa gælapila udāhara okmāvalin avaśya kivvā kān vigraha karalā tiyenavā. menna mē adahasaṭayi ōka kivvē kiyalā. dæn eyāṭa ē padaya bhāvitā karanakoṭa ara matak karalā vigraha karalā dunna adahasa hitaṭa ennavā.
사람의 성향과 견해는 여러 가지입니다. 생각도 여러 가지입니다. 알아들을 수 있도록 설법자 스님들께서 그에게 알맞게, 그가 알아들을 만큼 예와 비유로 필요한 것을 풀이해 주셨습니다. '이 뜻으로 그것을 말한 것이다'라고요. 그러면 그가 그 구절을 쓸 때 풀이해 준 그 뜻이 마음에 떠오릅니다.
anna etakoṭa dharmaya varadinna. vacanaya amataka ēvā adahasa væṭaha ēvā kiya kāli putrayāṭā dharma
그러면 dharma가 틀어지지 않습니다. 낱말은 잊혀도 뜻은 깨우쳐집니다.
adahasa væṭaha ēvā kiya kāli putrayāṭā dharma dēśanā karalā kāli puputrayā sōvānē vacanaya nemeyi adahasa menna meyāgē adahasa opuṇanvanna hari amāgē potaka livva vacanayaka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka dēśakayan vahansē namak ē pudgalayāgē carita lakṣaṇa bala balā ohuṭa væṭahena mā ahalā ōken bada karamin ohuṭa væṭa vuṇāda kiyannē tīraṇaya karagena hari ākārayava dænuvat velā ehema dænuvat karalā tamayi dharmāvabōdhayakin yamek dænuvat vennē.
설법자 스님이 그 사람의 성품을 살펴 가며 그가 알아들을 만큼 들려주고, 그가 알아들었는지 판단해 가며 바르게 일깨워 주어야, 그렇게 해서 어떤 이가 dharma를 깨달아 알게 되는 것입니다.
itin menna mē vagē avasthāvala api dækena ganna ōnē mē satara satipaṭṭhānaya adhi mē hæma ekakma kiyanakoṭa ehema vigraha karanna ōnē. anna vigraha karanakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mūla dharmayaṭa ekan̆gaṭa vennē. yam magak æsuru karana rāgakṣaya venavā nam, dvēśa akṣaya venavā nam, mōha akṣayenavā. ēka putamak eṭa nivan maga ēka satara satipaṭṭhānaya.
그러니 이런 경우들에서 우리는 보아야 합니다. 이 네 satipaṭṭhāna를 비롯해 무엇을 말하든 그렇게 풀이해야 합니다. 풀이할 때 부처님께서 설하신 뿌리 dharma에 맞아야 합니다. 어떤 길을 의지할 때 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다한다면, 그것이 바로 nibbāna의 길이고 그것이 네 satipaṭṭhāna입니다.
itin nānā prakārē satara satipaṭṭhānaya vigraha karanna puḷuvan eka ekkenā. potē tiyenna ōnē mehemayi kiyalā tava kenek kiyannakō. aṭuvāya kiyadyi kiyalā tava kenek kiyannakō. hæbæyi kiyapu kramaya tuḷin rāga akṣaya, dvēśa akṣaya, mōhakṣaya vennaṭa hētu nyāya ekakada tiyenavā kiyalā dækka pēnavā nam ēka hari kiyalā piḷigattā.
네 satipaṭṭhāna는 사람마다 여러 가지로 풀이할 수 있습니다. 책에 이렇게 있어야 한다고 누가 말해도 좋고, aṭṭhakathā에 이렇게 있다고 누가 말해도 좋습니다. 다만 말한 방법을 통해 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하는 원인의 이치가 있는지 보고, 그것이 보인다면 그것이 옳다고 받아들입니다.
ehema nætnam ē karapu vigrahayē tērum ganna puḷuvan tænaka tava karuṇu aḍuyi kiyalā ēka dakinna ōnē.
그렇지 않다면 그 풀이에서 알아들어야 할 자리에 아직 모자란 것이 있다고 보아야 합니다.
budurajāṇan vahansē mula dharmaya dēśanā karapuvahama peḷa dahama kiyalā kiyannē dēśanā karapu ekē sāra dharmaya sāra koṭasa sārāṁśaya ekatu karalā. edā maharahatan vahansēlāgaten gatta adahasak kæṭi karapu adahasa hæbæyi unvahansēlā oya adahasa vitarak dīlā nætnam pudgalē ataramaṁ kaḷē næha. ēken kiyā dunnadī menna mēkayi kiyalā kiyā dunnā.
부처님께서 뿌리 dharma를 설하신 뒤, 경전(Pāḷi)이라는 것은 설하신 것의 알맹이, 요점을 모은 것입니다. 그날 큰 arahant 스님들께서 뜻을 응축해 놓으신 것입니다. 하지만 그분들은 그 뜻만 주고 사람을 길에서 헤매게 두지 않았습니다. 그것으로 가르칠 때 '이것은 이것이다'라고 가르쳐 주셨습니다.
dæn api tiyenavā bhāṣāvak ṣōra hæk yam [goravanavā] salakuṇak dānavā vacanayak venna ōna eka salakuṇak dānavā. hæbæyi salakuṇu ṭika vitarak kenekuṭa bhāra denavā menna mēka kiyavanna puḷuvan nam balanna dæn kiyavana monavada mē eika kǣḍiyak ehāṭa gahalā mehāṭa gahalā īpuruvā vagē ayiyākuruvā vagē monavāda mē ædakulada gahalā sǣḍi kǣ dan̆gara gahalā monavada æssama
속기라는 글이 있지요. [코 고는 소리] 어떤 표시를 합니다. 낱말 하나가 되도록 표시 하나를 합니다. 그런데 그 표시들만 누군가에게 주고 '이걸 읽을 수 있으면 읽어 보라'고 하면, '이게 뭡니까? 막대를 이쪽으로 긋고 저쪽으로 긋고, 무슨 벌레 같기도 하고, 구부리고 꼬불꼬불 감아 놓은 게 뭡니까?' 합니다.
hæbæyi ōka ācāra parapuren āva
그런데 그것은 스승의 계보로 전해 온 것입니다.
mē īya aṁguli hæḍiya pennu kāṭak kiyanavā vacana kiyannē. dæn monavā hari dāna kara mē harāsirī kālayen pennuvē dur vacanē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē harāsirī kālayen pennuvē dur vacanē kiyannē. itin mē vagē eka eka kramayak tiyenavā ē hadalā ēkat igenaganna ōnē. ēkat igena ē anusārayen purudu veta kenā. ara jātiya ara enakaṭa eka gahalā ōṭṭhiyaka dunnahama hariyaṭa parāgena pattē kiyavagena enavāyi kiyavagena kiyavagena yanavā. ēka kiyāpi.
이렇게 여러 방식이 있고 그것도 배워야 합니다. 그것을 배워 그에 따라 익숙해진 사람은, 그런 것을 쭉 그어 써서 건네주면 술술 읽어 내려갑니다.
anna etakoṭa metana kāraṇā dekak tiyenavā. ēkak tamayi bhāṣāvē dunna kramaya igena gæṭī. anika tamayi ē kramaya kivvē mokakda kiyana eka ahalā guruvarayāgē kalpatiyā ahalā tērum aran igenagæna. itin ēkaṭa guruvarayā inna ōna ē ṭika karalā denna. īṭa passē nam dæn ara krama raṭāvaṭa li liyapu eka tōraganna puḷuvan mokakda mē kivvē kiyalā.
그러니 여기에는 두 가지가 있습니다. 하나는 그 글에 주어진 방식을 배우는 것입니다. 다른 하나는 그 방식이 무엇을 말하는지 스승의 생각을 듣고 알아들어 배우는 것입니다. 그러려면 그것을 해 줄 스승이 있어야 합니다. 그 뒤에야 그 방식으로 쓴 것이 무슨 말인지 가려 읽을 수 있습니다.
menna mē vagē tamayi budu dahama tuḷa tiyannē peḷa dahama. budurajāṇan vahansē siyalu ākārayen pūrṇava dēśanā karapu dharmayada? edā maharahatan vahansēlā [goravanavā] ē dharmaya sārāṁśaya kæṭi karalā in̆dan oya vidihaṭa saṭahan karalā tiyenavā. oya saṭahan karapu eken pennuvē menna mē kāraṇaya kiyalā
불교 안의 경전(Pāḷi)도 이와 같습니다. 부처님께서 모든 면에서 온전히 설하신 dharma 그대로입니까? 그날 큰 arahant 스님들께서 [코 고는 소리] 그 dharma의 요점을 응축해 그렇게 기록해 두셨습니다. 그 기록으로 이 사실을 보여 주신 것입니다.
śuddha aṭuvā vaśayen heḷa aṭuvā vaśayen vigraha kaḷā. hæbæyi vigraha karalā dunnā adahasak bæluvot ehemanē vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī girakṣaṇaya misā kisima lābhayak kīrtiyā prahaṁsāvak ganna nǣha ē pudgalayāṭa laukika vaśayen kisima ākārayen bæn̆denna hædennē næda balāporottu vena laukika buddhiya etana næha.
그것을 aṭṭhakathā로, Sīhaḷa aṭṭhakathā로 풀이했습니다. 그런데 풀이해 준 뜻을 보면, rāga를 떠나고 dosa를 떠나고 moha를 떠난 모습 말고는 어떤 이익도 명성도 칭찬도 얻지 못합니다. 그 사람에게는 세상적으로 어떤 식으로든 묶이거나 굳어지는 일이 없고, 무언가를 바라는 세상의 생각이 거기에는 없습니다.
menna mē nisā mokada vennē? paṁcakāma sampat balāporottuva kiyana pr̥thagjanaya pævidi vunāṭa passē ē pæviṭa ara nāyakatvaya āvaṭa passē eyā kavadāvak kæmatini ara lābha kīsa prahaṁsā næti dharmaya pavatinavaṭa
그래서 어떻게 되는가? 다섯 감각의 즐거움을 바라는 puthujjana가 출가한 뒤, 출가해서 이끄는 자리에 오른 뒤에는, 이익과 명성과 칭찬이 없는 그 dharma가 이어지기를 결코 바라지 않습니다.
ē pudgalayā mokada karannē? tamanṭa ōna ekak kotala dālā tamanṭa dhāpaya væṭena gītaya praṁsā væṭenak ēkaṭa adahasa hæṭiyaṭa denna dunna dæn paṭan paḷa vennē. vītara rāga akṣayaṭa dvēśa akṣayaṭa mōha akṣayaṭa hitena yam vimukti mārgayak tibuṇā adahasak tibuṇā adahasavenavā.
그 사람은 어떻게 하는가? 자기가 원하는 것을 끼워 넣고, 자기에게 이익과 명성과 칭찬이 떨어지는 것을 뜻이라며 내놓기 시작합니다. rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하게 하는 vimutti의 길이 있었고 그런 뜻이 있었는데, 그 뜻이 바뀌어 버립니다.
īṭa passē koccara bhāvitā karat apiṭa nivan dakinna menna hētu
그 뒤로는 아무리 닦아도 우리가 nibbāna를 볼 수 없는 까닭이 바로 여기 있습니다.
satara satipaṭṭhānaya vaḍanna kivva sati bhāvanā kiyalā ekē jātiya krama denayi. satiya varana bhāvanāvaṭa davas hatak vanna bhāvanāvakē hat davasak karalā enavā sati bhāvanāvaṭa venat dæn
네 satipaṭṭhāna를 닦으라고 한 'sati bhāvanā'를 두고 여러 가지 방법을 내놓습니다. 'sati'를 '한 주'로 알아들어(싱할라어 '사티야'는 '한 주'라는 뜻도 있음), 이레 동안 하고 오는 bhāvanā를 sati bhāvanā라고 합니다.
āra pansalē ahavalā hitannē sati bhāvanāvak tiyenavā. etana sati kiyannē mokakda? dina hata sati ekayi kivva bhāvanāva dina hatē bhāvanāva sati bhāvanāvak kiyalā tiyenavā mē kārya venakoṭa sati bhāvanāva nam hatak vanna
어느 절에 sati bhāvanā가 있다고들 생각합니다. 거기서 sati란 무엇입니까? 이레, 한 주라고 한 bhāvanā입니다. 이레 동안의 bhāvanā가 sati bhāvanā라는 일이 벌어지고 있습니다. sati bhāvanā라면 이레가 되어야 한다는 것이지요.
satiyayi satiyak bhāvanā karapa sati bhāvanā karana satiyen bhāvanā karana tattvayak tiyenavā
한 주 동안 bhāvanā를 하는 'sati bhāvanā'가 있고, sati로 bhāvanā를 하는 상태가 있습니다.
tattvayaṭa sati bhāvanā karana satiya kiya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)