와하라까 코리아
CD013-08

CD013 · 8번째 · 43분 · 원문 녹음

여섯 indriya, 모르고 지은 pāpa, savitakka와 vitakka

ඉන්ද්‍රිය හයක් තිබීම, දැන නොදැන කරන දෙයින් පවු සිදුවීම, සවිතක්ක සවිචාර සහ විතක්ක විචාර

iirisivaru risi balanna [ugura kǣrīma]

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

paṁcakāmayan ikmavā jīvat venna æti karagatta mānasikatvaya nisā. oya hayaveni æhæ æranahama

다섯 kāma를 넘어서 살려고 길러 낸 마음가짐 때문입니다.

mānasikatvaya nisā. oya hayaveni æhæ æranahama naḷamæta pēnna balan.

그 여섯째 눈을 뜨면 이마 한가운데로 보게 됩니다.

ēken balanna puḷuvan mē dravyastumē lōkayē ati siyum dēval. kiraṇa varga bhavā ēken bæliya hæki.

그것으로 이 물질 세상의 아주 섬세한 것들을 볼 수 있습니다. 여러 갈래의 빛살도 그것으로 볼 수 있습니다.

bhūta pētādī koṭas innavā nam ēgollanagē rūpat bæliya hæ. dēvatāvat ēkaṭa pēnavā.

bhūta나 peta 같은 무리가 있다면 그들의 모습도 볼 수 있습니다. devatā도 그것에는 보입니다.

ē sūkṣama rūpayan balanna puḷuvan æhæt tamayi nallama mæt tiyena hayaveni æhæ. ēka ada væhilā tiyennē. ē nisā pēnnē nǣ. [kæssa] [ugura kǣrīma]

그런 섬세한 모습을 볼 수 있는 눈이 바로 이마 한가운데 있는 여섯째 눈입니다. 그것이 오늘날은 닫혀 있습니다. 그래서 보이지 않습니다.

ehema siyum adr̥śyamāna satva koṭasak. mē lōkē innavada kiyana ekan sækayak vena maṭṭamada lōka satyayen nopenna bæhæilā kiyanna.

그렇게 섬세하고 눈에 보이지 않는 무리가 이 세상에 있기나 한지 의심할 만큼, 세상의 눈으로는 보이지 않게 가려져 있다는 말입니다.

dhyānalābhiya mānasikatvayan kallayanna yanna. oya æha nævata vivr̥ta karanavā.

jhāna를 얻는 마음가짐을 기르면 그 눈이 다시 열립니다.

vivr̥ta vecca maṭṭamaṭa ē ayaṭa pēnna paṭan gannavā bhūtayō, prētayō, piśācayō, dēvatāva okkoma kaṭṭiya.

열린 만큼 그들에게 bhūta, peta, pisāca, devatā, 모든 무리가 보이기 시작합니다.

ē æhen ēkat bæliya æhen. [kæssa]

그 눈으로 그것들도 볼 수 있습니다.

mē lōka pævætmaṭa oya kiyana āpō, tējō, vāyō, paṭhavi ākāśa, viññāṇa kiyalā dhātu hayak tiyenavā.

이 세상이 있으려면 āpo, tejo, vāyo, paṭhavi, ākāsa, viññāṇa라는 여섯 dhātu가 있습니다.

mē lōka hædilā tiyennē onna oya dhātu haya.

이 세상은 바로 그 여섯 dhātu로 이루어져 있습니다.

oya dhātu hayama yam tænaka nætnam etana satvayek vidyāmāna vennē nǣ. siyumma hō ghanava satvayek vidya amāna vennē nǣ. [ugura kǣrīma]

그 여섯 dhātu가 모두 있지 않은 곳에는 중생이 나타나지 않습니다. 아주 섬세하든 거칠든 중생은 나타나지 않습니다.

satvayek vidyāmāna venna nam oya kiyana kāraṇā haya kriyātmaka venna ōna.

중생이 나타나려면 그 여섯 가지가 움직여야 합니다.

lōka satvayāgē balāporottuva oya kiyana āpō, tējō, vāyō, paṭhavi etakoṭa kiyana hatarak. etakoṭa ākāśa dhātu saha viññāṇa dhātu kiyana mē dhātu haya sparśa kirīmē bhuktiya labā gænīma lōka pævætma nisā.

세상 중생이 바라는 것은 āpo, tejo, vāyo, paṭhavi라는 넷, 그리고 ākāsa dhātu와 viññāṇa dhātu, 이 여섯 dhātu에 닿아 누리는 것입니다. 세상에 있으려 하기 때문입니다.

lōkaya hædilā tiyena oya ṭiken misā koyin vena dēkaṭa novana nisā.

세상은 그것들로만 이루어져 있고 다른 무엇으로도 되어 있지 않기 때문입니다.

lōka sattvayāṭa oya śak dhātūngē sparśayaṭa avaśya karana indriya hayak haṭaganna ōnē. [ugura kǣrīma]

그래서 세상 중생에게는 그 여섯 dhātu에 닿는 데 필요한 여섯 indriya가 생겨나야 합니다.

ehenam oya indriya hayen nihā hatveni indriyak ayiti satvayek lōkē pahaḷa vennē næ.

그러니 이 여섯 indriya 말고 일곱째 indriya를 지닌 중생은 세상에 나타나지 않습니다.

yam yam pāpakārī balavēgayanṭa gōcara vīma nisā ovvē aḍu pāḷu velā pahadinna puḷuvan.

어떤 pāpa의 힘에 걸려들어 그 가운데 모자라는 것을 지닌 채 태어날 수는 있습니다.

hatvayanē indriyak ayi satvayek lōkē nǣ.

그러나 일곱째 indriya를 지닌 중생은 세상에 없습니다.

ehenam satvayekuṭa indriya pihiṭanavā. aḍuven pihiṭanna vidihak nǣ. oya hayēma sparśaya lōka satyāva pævætma balāporottu vena nisā.

그러니 중생에게는 indriya가 자리 잡습니다. 그보다 적게 자리 잡을 길은 없습니다. 세상 중생의 삶이 그 여섯 모두에 닿기를 바라기 때문입니다.

podu lakṣaṇaya mokakda? æsa, kana, nāsaya, diva, kaya, mana kiyana mē indriya hayak haṭagænīma satvayek vaśayen.

모두에게 같은 점은 무엇입니까? 중생으로서 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음이라는 이 여섯 indriya가 생겨난다는 것입니다.

hētuva mokakda? lōkaya pariharaṇaya kirīma nisā balāporottuva ēka nisā ēkaṭa avaśya karana indriya hayayi oya tiyennē. dhātu hayayi sparśa karanna.

까닭은 무엇입니까? 세상을 쓰며 살려고 하기 때문입니다. 바라는 것이 그것이니, 거기에 필요한 여섯 indriya가 있는 것입니다. 여섯 dhātu에 닿기 위해서입니다.

[kæssa][ugura kǣrīma] etakoṭa mē dhātu hayē ākāra hayak nisā. samāna indriyakin mēvā sparśa karanna bæ.

그런데 이 여섯 dhātu는 여섯 가지 모습이라서 똑같은 indriya로는 닿을 수 없습니다.

eka indriyakin sparśa karanna kramayak nǣ. mokada hētuva?

한 indriya로 닿을 길은 없습니다. 왜 그럴까요?

ganī bhavanaya paṭangena ē gaṇī pavanattayē sūkṣamatvaya karā haya ākārayen anupirīlayak tamayi oya dhātu hayē tiyennē.

여섯 dhātu에는 빽빽함에서 시작해 섬세함으로 가는 여섯 단계의 차례가 있습니다.

paṭhavidhātuva kiyana eka ganīvanaya hun̆gāk væḍiyi.

paṭhavi dhātu는 빽빽함이 아주 큽니다.

īṭa vaḍā ganīvanayen bohoma venas vecca aḍu vecca ekak tamayi āpō dhātu.

그보다 빽빽함이 훨씬 달라지고 덜한 것이 āpo dhātu입니다.

jalayē ganī bhavanattaya eka ākāraya. ravgē vastuvala ganī bavanattē īṭa hun̆gāk venas ekak.

물의 빽빽함은 한 가지 모습이고, 단단한 물건의 빽빽함은 그와 아주 다릅니다.

jalayaṭa vaḍā ganībhatvayen aḍu tavat koṭasak tamayi dhātuvak tamayi vāyō dhātuva. ēka irā hāt pasin meyā tava ākārayak. tava pævætmak.

물보다 빽빽함이 덜한 또 다른 dhātu가 vāyo dhātu입니다. 그것은 사방으로 퍼져 있는 또 다른 모습, 또 다른 있음입니다.

etakoṭa vāyō dhātuvaṭa issellā tava ekak tiyenavā.

그런데 vāyo dhātu에 앞서 하나가 더 있습니다.

api aṁśu kiyalā maṭṭamen han̆durana ekak. gan̆da suvan̆da dekaṭa gōcara vena hari.

우리가 알갱이라고 부르는 단계로 아는 것, 냄새와 향기로 느껴지는 것입니다.

dæn ōvā vidyātmaya parissakṣaṇayak kaḷot kiyanavā. aṁśuva kiyana eka oya hayiḍrajan oksijan ādī vāyu karamānunṭa vaḍā hun̆gak lokuyi kiyalā. īṭa ganī pavanā.

요즘 과학 실험을 하면, 그 알갱이는 수소, 산소 같은 기체 원자보다 훨씬 크다고 합니다. 그만큼 더 빽빽하다는 것입니다.

doran geḍiyak potu varanakoṭa ætaṭa suvan̆denavā. dehi geḍiyak [kæssa][ugura kǣrīma] potu varanakoṭa ætaṭa suvan̆da yanavā.

오렌지 껍질을 벗기면 멀리까지 향기가 납니다. 라임 껍질을 벗기면 멀리까지 향기가 퍼집니다.

malak pipuvahama ætaṭa suvan̆da yanavā.

꽃이 피면 멀리까지 향기가 퍼집니다.

viśāla pradēśayaka ati siyum yana rūpa dhātu koṭasak ēkayi.

그것은 넓은 곳에 퍼져 가는 아주 섬세한 rūpa dhātu의 한 부분입니다.

ēvara kiyanavā gandha dhātuva. ēka siyum.

그것을 gandha dhātu라고 합니다. 그것은 섬세합니다.

vāyuva kiyannē īṭat vaḍā siyum ekak. gan̆da sūndakaṭat valāsīma vāya.

바람은 그보다 더 섬세합니다. 바람은 냄새나 향기보다도 더 섬세합니다.

ada vidyāgnayō kiyana hæṭiyaṭa ēvā vāyu paramāṇu gan̆da suvan̆da aṁśuva paramāṇu aṁśuva paramāṇuvaṭa harahā loku paramāṇu kiyannē aṁśu valaṭa vaḍā hun̆gak kuḍāya ekak. hayiḍrajan paramāṇu oksijan paramāṇu nayiṭrajan paramāṇu kāban paramāṇu itin oya ādī vaśayen ekenna paramāṇu kiyalā koṭasak gāna.

오늘날 과학자들 말로는 그것들이 기체 원자이고, 냄새와 향기는 알갱이입니다. 알갱이는 원자보다 크고, 원자는 알갱이보다 훨씬 작은 것입니다. 수소 원자, 산소 원자, 질소 원자, 탄소 원자, 이런 식으로 원자라는 무리를 셉니다.

mē vāyumaya bavaṭa patvunāṭa passē ēvā ara gan̆da suvan̆da dekaṭat vaḍā ganī bhavanayen aḍuvā.

이것들이 기체가 되고 나면 그 냄새나 향기보다도 빽빽함이 덜합니다.

ē āpō tējō vāgē paṭaka kiyanavā ekin ekaṭa gani bānin yana hæṭiya.

āpo, tejo처럼 층층이 하나하나 빽빽함이 줄어 가는 모습이 그렇다는 것입니다.

etanin ehāṭa giyāṭa passē tavat korasak tiyenavā.

거기서 더 넘어가면 또 다른 부분이 있습니다.

mē lōkaya ekin ekeṭa ākarṣaṇaya karalā tiyena ākāśa koṭasak tiyenavā. ākāśa kiyalā kiyannē ara hatarama haṭaganna isselā tibi vecca mūlika kosa.

이 세상을 서로서로 끌어당겨 붙들고 있는 ākāsa라는 부분이 있습니다. ākāsa란 그 네 가지가 생겨나기 전부터 있던 바탕 부분입니다.

tada dēval, mr̥du dēval, kælena dēval, gini dēval haṭaganna mūlika vecca nidahas karana.

단단한 것, 무른 것, 타는 것, 불붙은 것들이 생겨나는 바탕이 되는 빈자리입니다.

ēka ektaraha ākarṣaṇayak sahitayi. anna ēkaṭa kiyanavā ākāśa dhātuva.

그것은 어떤 끌어당김을 지니고 있습니다. 바로 그것을 ākāsa dhātu라고 합니다.

ākāśa dhātuva mul kana tamayi hæḍuva dakinnē. ven karalā dakinnē. eka eka hæḍatala pēnnē.

ākāsa dhātu를 바탕으로 해서 우리는 모양을 봅니다. 따로따로 떼어 봅니다. 여러 모양이 보입니다.

ē ākāśa dhātuvaka tiyena sambandhatāvaya uda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa vaḍā atisīma tamayi viññāṇa dhātu.

그보다 훨씬 더 섬세한 것이 viññāṇa dhātu입니다.

viññāṇa dhātuvē pramāṇaya rūpa kalāpayan hā sama karalā katā karanna iḍa nǣ. ē taram ati siyasiyum ekak.

viññāṇa dhātu의 크기는 rūpa kalāpa와 견주어 말할 수도 없습니다. 그만큼 아주아주 섬세한 것입니다.

onna oya dhātu hatara sparśaya labanna nam eka indriyakin bæ.

이 dhātu들에 닿으려면 한 indriya로는 안 됩니다.

bæri venna hētuva mokada? eka indriyak ganī bava nam anit indriya siyumnam

안 되는 까닭은 무엇일까요? 한 indriya가 빽빽하면 다른 indriya는 섬세하기 때문입니다.

indriyakaṭa yamkisi deyak gaṭṭanaya vīmen tamayi ara sparśaya labanna ōnē.

indriya에 무언가가 부딪쳐야 비로소 그 닿음이 일어납니다.

ekaka ṭikak gaṭṭanaya venakoṭa orottu dennē samāna śaktiya samāna balayaṭa samāna balayak tiyena dē.

하나가 조금 부딪칠 때 견뎌 내는 것은 같은 힘, 같은 세기를 지닌 것입니다.

yamak tiyena ru bava hō murudhu bava hō yam ākāra īṭa anukūla dēkin tamayi ēkē sparśaya labanna puḷuvan nætnam ekak gevenavā.

어떤 것이 지닌 단단함이나 무름, 어떤 모습이든, 그에 걸맞은 것으로만 그 닿음을 받을 수 있습니다. 그렇지 않으면 한쪽이 닳아 버립니다.

līyakuyi galakuyi aragena ekin ekaṭa taṭṭu karanna paṭan gattot, sparśa karanna paṭan gattot balā hiṭiyēdī līya gevila yanavā gala ituru venavā.

나무 하나와 돌 하나를 가져다 서로 두드리기 시작하면, 맞닿게 하기 시작하면, 보는 사이에 나무는 닳아 없어지고 돌은 남습니다.

yakaḍeku līyaku yanavā ēkaṭa taṭṭu karanna paṭan gattot yakaḍagennē næ. yakaḍa vædilā līyagelā.

쇠와 나무를 가져다 두드리기 시작하면 쇠는 닳지 않습니다. 쇠에 부딪쳐 나무가 닳습니다.

līyaṭa līyat aṭṭu karanna paṭan gattot dekama gevenavā samānava.

나무에 나무를 두드리기 시작하면 둘 다 똑같이 닳습니다.

yakalaṭa yakalayak aṭṭu karanna paṭan gattot ē dekat gevenavā hæbæyi samānava.

쇠에 쇠를 두드리기 시작하면 그 둘도 닳지만 똑같이 닳습니다.

sparśayēdī orutta dennē væḍipurama. līyaṭa līya yakaḍēṭa yakaḍē ē ākāra vāgē. [kæssa] [ugura kǣrīma]

맞닿을 때 가장 잘 견디는 것은 나무에는 나무, 쇠에는 쇠, 그런 식입니다.

ghanī bhavana paṭhavi dhātuva sahita lōkaya sparśa karanna anukūla indriyak apiṭa avaśyayi ēka ganīpavana paṭhavi dhātuvakin hædilā tiyenē.

빽빽한 paṭhavi dhātu로 된 세상에 닿으려면 우리에게 그에 걸맞은 indriya가 있어야 합니다. 그것은 빽빽한 paṭhavi dhātu로 만들어져 있습니다.

ēkaṭa api kivā kāyē enna tiyennē.

그것을 우리는 몸이라고 했습니다.

ghanī bhavanayaṭa ganī bhavanaya samāna nisā ēkē sparśaya hariyākārava bhukti vin̆dinna puḷuvan anukūlava.

빽빽함에 빽빽함이 맞으니 그 닿음을 제대로, 걸맞게 누릴 수 있습니다.

ē nisā ēka hariyaṭa ēka ganna bæhæ tava indriya. anit indriya mokakda āpa āpō dhātuva anē

그래서 다른 indriya로는 그것을 제대로 받을 수 없습니다. 다른 indriya는 무엇이냐 하면, āpo dhātu입니다.

āpō dhātuva īṭa vaḍā siyum nisā.

āpo dhātu는 그보다 섬세하기 때문입니다.

āpō dhātuvē āśvāda bhukti tava kramayakin. ē sparśaya læbinnaṭa væṭahennē tava kramayakin.

āpo dhātu를 맛보고 누리는 것은 다른 방식입니다. 그 닿음을 받아 알아차리는 것도 다른 방식입니다.

kayaṭa dænena sparśaya dænennē tava kramayaka.

몸에 느껴지는 닿음은 또 다른 방식으로 느껴집니다.

kayen yamak kalaralalā sparśayak tadamudu vaśayen labanavā nam ēka væṭahena eka kramayak tiyenavā.

몸으로 무언가를 눌러 단단함이나 무름으로 닿음을 받는다면, 그것을 알아차리는 한 방식이 있습니다.

[ugura kǣrīma] ganī bhavana paṭhavi dhātuvaṭa ganī bavana paṭhavi dhātuven haṭagatta deyak sparśa karalā ē paṭhavidhātu sparśaya labanavā.

빽빽한 paṭhavi dhātu가 빽빽한 paṭhavi dhātu로 생겨난 것에 닿아 그 paṭhavi dhātu의 닿음을 받습니다.

īḷan̆gaṭa ganībhāvayen aḍu eka tamayi āpō dhātuva.

다음으로 빽빽함이 덜한 것이 āpo dhātu입니다.

ehenam mē kayē āpō dhātu sparśaya labanna ghanī bhavana kayaṭa væḍiya. īṭa murudu tava indriyak tiyenna ōnē.

그러니 āpo dhātu의 닿음을 받으려면 빽빽한 몸보다 더 무른 indriya가 하나 더 있어야 합니다.

eham mokada karannē āpō dhātuva sparśaya labanna diva næmati indriya gannavā. ēkaṭa gælapenna hædilā tiyenavā.

그래서 어떻게 하느냐 하면, āpo dhātu의 닿음을 받으려고 혀라는 indriya를 씁니다. 그것은 거기에 맞게 만들어져 있습니다.

diva næmati indriya katā karanna ehā mehā hollanna tiyena diva nemeyi rasa dæhennē. mēka rasanahara pihiṭiyayi kiyana koṭasa diva mula ætulaṭa venna tiyenavā.

혀라는 indriya는 말하려고 이리저리 움직이는 그 혀가 아닙니다. 맛을 느끼는 것은 맛봉오리가 자리 잡은 부분으로, 혀뿌리 쪽 안으로 있습니다.

diva agaṭanē mē rasa dænennē.

혀끝에서 맛이 느껴지지 않습니까.

anna ē vihit ati siyum murudu koṭasa ē koṭasa śarīrayē tibena hu koṭasaṭa væḍiya muruda diyara dēvalva rasa balanavā misā

거기 퍼져 있는 아주 섬세하고 무른 부분, 그 부분은 몸의 다른 부분보다 무르며, 물기 있는 것만 맛봅니다.

divaṭa hayiya deyak dunnot ralu deyak vēlicca deyak diyarana raha balanna kivvot kelavalin harika ponvalā haṭakan diyara karalā rasa balanavā misā.

혀에 단단한 것, 거친 것, 마른 것을 주고 맛보라고 하면, 침으로 적셔 물기 있게 만든 다음에야 맛을 봅니다.

tanikarali dēka rasa balanna divaṭa bæ.

마른 것만으로는 혀가 맛을 볼 수 없습니다.

ehenam drava dē drava karalā rasa balanna yamkisi deyak nam drava sparśaya labana næṭi.

그러니 물기 있는 것은 물기 있게 해서 맛보는 것, 무엇이든 물기의 닿음을 받는 방식입니다.

kaṭē kelat hidilā tiyena velāvaka sīntiya kaṭalā hapaha rahagayanna kivvot ehema vēcca divaṭa sīniya raha balanna bæ.

입 안의 침이 말라 있을 때 설탕을 씹어 맛보라고 하면, 그렇게 마른 혀로는 설탕 맛을 볼 수 없습니다.

drava deyak dīlā rasa balanna kivvot ēkē rasaya væṭahenavā. anna drava sparśayaṭa gælapena indriyak vecca diva nisā. drava rasaya gannē ēka.

물기 있는 것을 주고 맛보라고 하면 그 맛을 알아차립니다. 혀가 물기의 닿음에 걸맞은 indriya이기 때문입니다. 물기 있는 맛을 받는 것이 바로 그것입니다.

anna mē lōkē tavat rasa koṭasak balapu kramayak.

이것이 이 세상의 또 다른 맛을 보는 방식입니다.

āpō dhātuva raha balanna ēkaṭa gælapena indriyak ōna nisā tamayi kayen raha balanna bæri vuṇā. ēkaṭa indriyak vaśayen diva nævata indriya haṭagatta ēka.

āpo dhātu를 맛보려면 거기에 맞는 indriya가 있어야 하니 몸으로는 맛볼 수 없었습니다. 그래서 거기에 맞는 indriya로 혀가 다시 생겨난 것입니다.

īḷan̆gaṭa siyum lōkē tiyena rūpa kalāpa koṭasa tamā. api ara aṁśuē.

다음은 세상에 있는 섬세한 rūpa kalāpa 부분, 우리가 말한 그 알갱이입니다.

dæn aṁśu kiyana eka dravayaṭa vaḍā itāma mr̥da.

알갱이는 물기 있는 것보다 훨씬 무릅니다.

vātaya gaman karanavā. vātaya nemeyi. vātaya novana vātayama særisaraṇa viśāla pradēśayak ēkaṭa avaśōṣaṇaya karagena vihidī pætirī pavatimin ham̆bā yamīma yana koṭasak tiyenavā api kivvā ara aṁśu kiyana koṭasa.

바람이 오갑니다. 바람이 아닙니다. 바람은 아니지만 바람 속을 떠돌며 넓은 곳에 스며들어 퍼지고 번져 떠다니는 부분이 있으니, 우리가 알갱이라고 한 것입니다.

ehenam ē koṭasa īṭa vaḍā siyum nisā. divaṭa væḍiya marudu indriyak ōnē ēka sparśa karanna.

그 부분은 그보다 섬세하니 거기에 닿으려면 혀보다 무른 indriya가 있어야 합니다.

anna ēkaṭa hæcca murudhī indriya tamayi nāsaya.

거기에 맞게 생긴 무른 indriya가 코입니다.

nāsayamē uḍaṭa pēna koṭasa nemeyi. ēka vaṭa sækavaraṇaya vaṭē tiyena āvarṇaya vitarayi.

겉으로 보이는 코가 아닙니다. 그것은 둘레를 감싸 지키는 덮개일 뿐입니다.

oya nās guharaya ætulē ætulaṭa venna īṭat vaḍā itā murudu indriyak vaśayen pihilā tiyenavā gan̆da suvan̆da dæyanakoṭa

콧구멍 안쪽 깊숙이 그보다 훨씬 무른 indriya로 자리 잡고 있습니다.

pihilā tiyenavā gan̆da suvan̆da dæyanakoṭa andā ara aṁśu gihillā āśvāsa karana vātayat ekkalā ædunahama atara allannat bæha. saha vaśayen gannat bæri koṭasē ē sparśayē gan̆da vaśayen suvan̆da vaśayen araganna tæṭak vædunahama ē vidihaṭa dænennē.

냄새를 맡을 때 그 알갱이가 들이쉬는 바람과 함께 끌려 들어와, 손으로 잡을 수도 없고 따로 떼어 낼 수도 없는 그 부분, 냄새와 향기로 받아들이는 자리에 부딪치면 그렇게 느껴집니다.

anna aṁśu sparśa āśvādaya læbīmaṭa avaśyavat indriya vaśayen divaṭa vaḍā murudu nāhaya kiyana koṭasa vihillā tiyenavā.

알갱이의 닿음을 누리는 데 필요한 indriya로 혀보다 무른 코라는 부분이 퍼져 있습니다.

diva kohu gahak gāvanna puḷuvan nāsayaṭa kohu gahak gavot ehema hari amāruyi. naḷi enavā inna pætana ridenavā. ēvā kiuhuyi yanavā.

혀에는 털 한 가닥을 문질러도 되지만 코에 털을 대면 아주 괴롭습니다. 재채기가 나고 여기저기 아프고 따끔거립니다.

mokada vennē? diva mula kohu gahak gahanna puḷuvan. nāsaya ætulaṭa ehema karanna bæha. īṭa vaḍā murudu.

왜 그럴까요? 혀뿌리에는 털을 대도 되지만 코 안에는 그렇게 할 수 없습니다. 그보다 무르기 때문입니다.

dæn īṭat vaḍā murudu koṭasak tiyenavā lōkē vāyu kiyalā. ē lōkē vāyu sparśayak labalā āsvāda vin̆dinna ōnē.

그런데 세상에는 그보다 더 무른 바람이라는 부분이 있습니다. 세상의 바람에 닿아 그것을 누리고 싶어 합니다.

vāyu sparśaya labāganna eka īṭa vāyō itā siyum nisā. nāsayaṭa vaḍā siyum indriyak ōnē vāyu svārsa karanna. vāyuvē āśvāda vin̆dinna.

vāyo는 아주 섬세하니, 바람에 닿고 바람을 누리려면 코보다 섬세한 indriya가 있어야 합니다.

vāyu kampanayē āśvāda vinayaṭa gata indriya tamayi īṭa vaḍā siyum kanna.

바람의 떨림을 누리는 데 쓰는 indriya가 그보다 섬세한 귀입니다.

śabda śabda dænena śabda sparśaya āśvāda labana sthānaya kana ætulē tiyennē mē kam kohorē ætulē siviyakinut væhilā ēkenut ætulē tiyennē.

소리, 소리가 느껴지는 소리의 닿음을 누리는 자리는 귀 안, 귓구멍 안쪽에 막으로 덮여 있고 그보다도 안쪽에 있습니다.

ēka vivr̥ta tibunot ehema mē bāhiren læbena uṣṇatvayaṭa ēka veyi yanavā.

그것이 열려 있다면 바깥에서 오는 열기에 상해 버릴 것입니다.

ēkenu sækavarṇayak denna. kan aḍiya api kamberiyā vaśayen kiyannē kam aḍiya kiyana ekeyi væhilā. kan aḍiyaṭat ætulen pihilā tiyenavā itāma siyum inda kiyalā.

그래서 그것을 지키려고, 우리가 고막이라고 부르는 것으로 덮여 있습니다. 고막보다도 안쪽에 아주 섬세한 indriya가 자리 잡고 있습니다.

ē hariyaṭa ehema monavā kiṭṭu karanna ahalakaṭavat ganna bæ. ē taram murudu.

그 근처에는 무엇도 가까이 가져갈 수 없습니다. 그만큼 무릅니다.

ē murudu indriya ārakṣāvaṭa kan ætulen siviyak pihilā tiyenavā api kaṁḍiya kamberaya kiyalā ōkaṭa kiyanavā. kan aḍiya kiyanavā.

그 무른 indriya를 지키려고 귀 안쪽에 막이 자리 잡고 있는데, 우리는 그것을 고막이라고 부릅니다.

æhennē kaṁḍiyaṭa nemeyi.

듣는 것은 고막이 아닙니다.

ēkenut ætulē pihillā tiyena ārassitava pihillā tiyena tavat indriyak tiyenavā kana kiyana eka anna etana

그보다도 안쪽에 잘 지켜져 자리 잡은 또 하나의 indriya, 귀라는 것이 바로 거기 있습니다.

ehenam kana divaṭa væḍiya nāsaya ttariya murudu tænak indriyak vaśayen pihiṭiyā. mokada śabda āśvāda vin̆dinna.

그러니 귀는 혀나 코보다 더 무른 자리에 indriya로 자리 잡았습니다. 소리를 누리기 위해서입니다.

hæbæyi īṭat ekak tamayi ara ākāśa dhātuva kiyalā api kivvē.

그런데 그보다 하나 더 있는 것이 우리가 말한 ākāsa dhātu입니다.

ākāśa dhātuva yam tænaka pennum karanna ēkaṭa avaśya karannē mokakda? ākāśayē nirpatiritava gaman karannē āvaraṇayak nætnam gaman karannē ālōka koṭasa.

ākāsa dhātu가 어딘가에 있음을 드러내는 데 필요한 것은 무엇입니까? ākāsa에서 막힘없이 오가는 것, 가리는 것이 없으면 오가는 것은 빛입니다.

anna ākāśa dhātuvaṭa ayitiya ālōkaya.

ākāsa dhātu에 딸린 것이 빛입니다.

dæn ālōkayat api sparśa karanna ōnē. ālōkaya sparśa karanna īṭat ara siyum indriyak tiyenna ōnē.

그런데 빛에도 우리가 닿아야 합니다. 빛에 닿으려면 그보다 더 섬세한 indriya가 있어야 합니다.

ēkaṭa api kivvā æhæ kiyalā.

그것을 우리는 눈이라고 했습니다.

ehenam śarīrayē vidyāmāna indriyangen muruduma indriya tamayi æhæ. ehenam æhē tiyena siviya neveyi mē æhæ kiyannē.

그러니 몸에 드러난 indriya 가운데 가장 무른 것이 눈입니다. 그런데 눈에 있는 껍질이 눈인 것은 아닙니다.

ē æhæṭa pēna maṭṭama pēna mādhya vahalā hiṭan sækavaraṇa denna [ugura kǣrīma] tiyena bāhiren tibena siviya tamayi mē kaḷu indriyāva kiyannē. æhē kaḷu indriyāva.

그 눈에 보이는 매개를 덮어 지켜 주려고 바깥에 있는 막이 바로 눈의 검은자위라는 것입니다.

ēkat ati siyum nisā ēkat hæmelēma pon̆ga pan̆gava tamayi innē kan̆duḷu vala. æhi piya gaha pon̆gō pon̆gava innē ēkat vērenna dennē.

그것도 아주 섬세해서 늘 눈물에 촉촉이 젖어 있습니다. 눈꺼풀을 깜박여 촉촉하게 해서 마르지 않게 합니다.

æhæ kiyannē ēket ætulē tiyena koṭasak. ēkala īṭa vaḍā hon̆daṭama muruduyi ēkaṭa tamayi ālōkayanahama sparśa vennē.

눈이란 그보다도 안쪽에 있는 부분입니다. 그것은 훨씬 더 무르고, 빛이 닿는 것이 바로 그것입니다.

anna ālōka sparśa āśvādaya labā gænīmaṭa indriyak tiyenavā. ēkaṭa æhæ. ēkin ekaṭa samānatvayaṭa samānatvayen gælapena indriya.

빛의 닿음을 누리기 위한 indriya가 있으니 그것이 눈입니다. 서로 같음에 같음으로 걸맞는 indriya입니다.

oyaṭat vaḍā atihasiyama indriya tamayi viññāṇa dhātuva sparśa karanna tiyena manæsa.

그보다도 아주 섬세한 indriya가 viññāṇa dhātu에 닿기 위한 마음의 눈입니다.

anna hari væhicca aya nalla mæddē ekak tiyenavā væhilā kiyalā kivvē anna ēkayi.

이마 한가운데 하나가 닫혀 있다고 말한 것이 바로 그것입니다.

ēkaṭa sparśava vannē kiraṇa vargaya kāndamma vāgē itāma siyum dēval.

거기에 닿는 것은 빛살 갈래, 자력 같은 아주 섬세한 것들입니다.

lōkē tibena ālōka kiraṇa an̆duru kiraṇa ādī okkoma sparśa vennē ē naḷamæn tiyena indriya.

세상에 있는 밝은 빛살, 어두운 빛살 같은 모든 것이 닿는 것이 그 이마 한가운데 있는 indriya입니다.

ēka kiraṇa valin væḍa karana nisā ēkaṭa mē nallē hamati vunaṭa hena praśnayaknē.

그것은 빛살로 일하기 때문에 이마를 다치면 큰일입니다.

ēka pihilā tiyennē molaya sambandha kara molayē sambandha karapu ektarā indriyak tamayi kiraṇa paddhatiyak vikut karannē ē pættaṭa

그것은 뇌와 이어져 자리 잡고 있습니다. 뇌와 이어진 어떤 indriya가 그쪽으로 빛살의 줄기를 내보냅니다.

ē molē ætuilē tiyena æhæ karakovanna puḷuvan ōna. ē kiyana æhæk nisā piṭipassa pættaṭa hitanakoṭa ēka piṭi passa pætta pēḍa karagena uḍa pætta hituvot uḍa pætta vēna karagilā hiṭā. ōna karavanna puḷuvan adhivēgaya

그 뇌 안에 있는 눈은 마음대로 돌릴 수 있습니다. 그런 눈이라서, 뒤쪽을 생각하면 뒤쪽을 보고, 위쪽을 생각하면 위쪽을 봅니다. 아주 빠르게 마음대로 돌릴 수 있습니다.

ē æhæ æranot ehema mē dravyavat koccarat okkoma pasā karagena hiṭalā īṭa eha pætiyā væliya.

그 눈을 뜨면 이 물질이 아무리 두꺼워도 모두 꿰뚫고 그 너머를 볼 수 있습니다.

ēka hitahā sambandhayi.

그것은 마음과 이어져 있습니다.

hætækma siya gānak kǣ tiyena tænak gæna kivvaṭa passē etanaṭa yomu kaḷot ehema etana tiyena vistaraya ēken bæli hæ pēnavā etana pēnavā

몇백 마일 떨어진 곳에 대해 말해 주고 그리로 향하게 하면, 거기 있는 일들을 그것으로 볼 수 있습니다. 거기가 보입니다.

anna divæsa kiyana eken dakinnet ē kramayaṭa ēka tamayi væhilā tiyennē.

dibbacakkhu라는 것으로 보는 것도 그런 방식입니다. 닫혀 있는 것이 바로 그것입니다.

itin āpō tējō vāyō paṭhavi ākāśa viññāṇa kiyana oya dhātu hatarē sparśaya labanna satvayekuṭa indriya hayak oya kramaya pihiṭanna āśvāda læbīma paramārthaya nisā

이렇게 āpo, tejo, vāyo, paṭhavi, ākāsa, viññāṇa라는 dhātu들에 닿으려고 중생에게 여섯 indriya가 그런 식으로 자리 잡는 것은, 누림을 얻는 것이 목적이기 때문입니다.

ēkaṭa avaśya karana dē gonnak gæhænīma mē mānasikatvaya nisā ehi pratiphalayak vaśayen manō pupubbaṁgamā dhammā kiyana oya lōka dharmaya haṭagannavā oya vidihaṭa lōken

거기에 필요한 것들을 잔뜩 모으는 이 마음가짐 때문에, 그 열매로 manopubbaṅgamā dhammā라는 세상의 dhamma가 생겨납니다.

oya lōka dharmaya haṭagannavā oya vidihaṭa lōken satva pudgala saha bāhira lōkayak pævætma upakaraṇa vaśayen haṭagannavā. ēkaṭa api kivvā lōkē lōkē satvayek haṭaganna hētuva oya ṭikayi.

그렇게 세상에서 중생과 사람, 그리고 바깥 세상이 삶의 도구로 생겨납니다. 그래서 우리는 세상에 중생이 생겨나는 까닭이 바로 이것이라고 말했습니다.

dæn mēke tuḷa satvaya hædena hæṭiya vistara karanna kivē ēka tamayi kivva hæ pot vala nǣ veḍi. pot valin hoyanna giyot ehema hoyanna tænak nǣha. namut ōka tamayi hētuphala niyamaya.

이 안에서 중생이 만들어지는 모습을 풀어 달라고 했는데, 이것은 책에는 없을 것입니다. 책에서 찾으려 하면 찾을 데가 없습니다. 그러나 이것이 바로 원인과 열매의 법칙입니다.

ōken tōrāganna ōnē. æyi satvaya goḍanægennē.

이것으로 중생이 왜 쌓아 올려지는지 가려내야 합니다.

yam davasaka āpō, tējō, vāyō, paṭhavi ākāśa, viññāṇa kiyana mēvā aniccayi, dukkhayi, anattayi, asārayi kiyalā dækalā maṭa væḍak nǣha ova pasē habāyāmen kiyalā gattā nam adahasa athærinna novælin midī giyā nam oya haya niṣpādanaya kirīmē hētuva nætivelā giyā nam ē saman̆ga sambandhana lōkayak samaga hētuva keḷavara vunānam eyā satvayekka vaśayen vidyāmānayen ivarayi.

어느 날 āpo, tejo, vāyo, paṭhavi, ākāsa, viññāṇa라는 이것들이 anicca, dukkha, anatta, 알맹이 없음이라고 보고, ‘나는 이것들을 바라는 데 쓸모가 없다’고 받아들여 그 생각을 내려놓고 벗어났다면, 그 여섯을 만들어 내는 까닭이 사라졌다면, 그와 이어진 세상과의 까닭이 끝났다면, 그는 중생으로서 드러나는 일이 끝납니다.

ē antima kaya pera baven tibicca balāporot hadapu eka matu kayak hadanna tibicca balāporottuvakin ivara nam matu æhæk, kanak, nāsayak, divak, kayak manak goḍanaganna hētu nætnam ē bhavayē avasānayen passē [ugura kǣrīma] nævatat æsak anat divak nāsayak śarīrayak manāk goḍanægi vena næha nam lōkaya hā sambandha satvayāgana sammutiya ivarayi. edāṭa kiyanavā piraṇavam pāpa kenāṭa nāmat nǣhæ, rūpat nǣha sambandhaya ivarayi kiyalā.

지난 bhava의 바람으로 만든 그 마지막 몸이, 다음 몸을 만들 바람이 끝나 버렸다면, 다음 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음을 쌓아 올릴 까닭이 없다면, 그 bhava가 끝난 뒤 다시는 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 쌓아 올려지지 않는다면, 세상과 이어진 중생이라는 이름 붙임은 끝납니다. 그날 parinibbāna에 든 이에게는 nāma도 없고 rūpa도 없으며 이어짐이 끝났다고 말합니다.

nivan avabōdha karapu kenāgē pratiphalaya pævætmat ēka hon̆dayi kiyalā innatā tākal [ugura kǣrīma] pævætma ādīnaveyi apiṭa pērenna bæ.

nibbāna를 깨달은 이가 얻는 열매가 그것입니다. 삶이 좋다고 여기며 사는 동안에는 삶의 허물을 우리가 알아볼 수 없습니다.

pævætma ādīnava sahitayi kiyalā dænagena pævætmaṭa sambandha vena rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma kiyana mē ṭika væḍak nǣ kiyalā athærī giyānavā. edāṭa nivana

삶에 허물이 있음을 알고, 삶과 이어지는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma라는 이것들이 쓸모없다고 내려놓게 되면, 그날이 nibbāna입니다.

mē ṭika tōragattā nam mēṭa væḍiparat ekkalā vistara ṭikak āvā.

이것을 가려 알았다면, 여기에 덧붙여 몇 가지 풀이가 더 나왔습니다.

dæn mē hon̆da praśnayak tiyenavā tērum ganna.

이제 알아 두어야 할 좋은 물음이 하나 있습니다.

sidu vana dē saha sidu karana dē deyikin. sidu vana deyin pāpayak sidu novana bava oba vahansē dēśanā kaḷā. ehet ānantaraya pāpa karmayakaṭa ayiti. depiyan mærīma ādī nodæna tama mærīmak siduvot pāpayak siduvenavā nēda kiyalā ahanavā. bohoma vædagat praśna.

‘일어나는 일과 하는 일 두 가지 가운데, 일어나는 일로는 pāpa가 생기지 않는다고 스님께서 말씀하셨습니다. 그런데 ānantariya는 pāpa kamma에 듭니다. 부모를 죽이는 일처럼, 모르고 자기 아버지를 죽이는 일이 일어나면 pāpa가 생기지 않습니까?’ 하고 묻습니다. 아주 중요한 물음입니다.

nodæna karana dē saha nodæna kerena dē. menna mēkē tērum ganna ōna.

모르고 하는 일과 모르고 일어나는 일. 바로 이것을 알아야 합니다.

dæna deyak tiyenavā dæna kerena deyak tiyenavā. nodæna karana deyak tiyenavā nodæna kerena deyak tiyenavā.

알고 하는 일이 있고 알면서 일어나는 일이 있습니다. 모르고 하는 일이 있고 모르고 일어나는 일이 있습니다.

mē kāraṇā deka tērum ganna ōnē.

이 두 가지를 알아야 합니다.

dæna hō nodæna karana dē kiyana eka ekak. dæn nodæna karanavā kiyana ekayi nodæna kerenavā kiyannē dekak. dænavā kiyannē dæna kerenavā kiyannē tava ekak.

알고 하든 모르고 하든 ‘하는 일’이 하나입니다. 모르고 한다는 것과 모르고 일어난다는 것은 서로 다른 두 가지입니다. 알고 한다, 알면서 일어난다는 것도 또 다른 하나입니다.

mē karanavā kiyana yamak ætnam mēka hita mehevalā karana væḍa piḷivila. ella karapu kāraṇaya karā hita mehavalā karana væḍapiḷiviyala kerenavā kiyana kāraṇayak ætnam.

‘한다’는 것이 있다면, 그것은 마음을 부려서 하는 일입니다. 겨냥한 일을 향해 마음을 부려서 하는 일입니다. ‘일어난다’는 것이 있다면,

tamanṭa ehema ella karapu tænak manin næ. aramuṇu kirīmak karalā nǣha ehema kāraṇayak.

자기에게 그렇게 겨냥한 데가 마음에 없습니다. 그런 일을 뜻한 적이 없습니다.

dæn api hitamu mehema deyak. dæn mav mærīma piyā mærīma ānantarika pāpa karmayak.

이런 일을 생각해 봅시다. 어머니를 죽이는 것, 아버지를 죽이는 것은 ānantariya pāpa kamma입니다.

yam taraka siddha venavā. dæn mē dæna nodæna kiyana eka otanadi tōrāganna ōnē. mav bava dannē nætnam mav bava dannavā nam kiyana eka nemeyi metana tiyennē.

어떤 일이 일어납니다. 여기서 ‘알고 모르고’를 가려내야 합니다. 어머니인 줄 몰랐느냐 알았느냐 하는 것이 여기서 말하는 것이 아닙니다.

prāṇaghāta pāpa karmaya kiyannē prāṇiyek bava dannavada? anna etanayi ēka tiyennē.

pāṇātipāta pāpa kamma란, 그것이 살아 있는 목숨인 줄 아느냐는 것입니다. 바로 거기에 있습니다.

paṇaæti satek. ov dannavā nam dænagena mēka kiruduva. ēkē dænapu ekak tiyenavā.

목숨 있는 짐승인 줄, 그래 안다면 알고서 이것을 한 것입니다. 거기에는 앎이 있습니다.

pana æti satē bava dannē næ.

목숨 있는 짐승인 줄 모릅니다.

namut ēka kaḷā kivvē nǣmak kaḷā nam ehema dannē nǣ kiyana eka nemeyi metana kivvē katā bava dannē nǣha kiyana eka nemeyi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etana tiyennē prāṇayak bava api dannavā nam ē karapu væḍē prāṇayak bava dannavā nam ē dænagænīmen api yamak karanavā prāṇa ghātaya karana ekak tiyenavā.

거기 있는 것은 이것입니다. 그것이 목숨인 줄 우리가 안다면, 그 한 일이 목숨에 대한 것인 줄 안다면, 그 앎으로 우리가 무언가를 하면 목숨을 해치는 일이 있는 것입니다.

dæn mav bava dannē nǣha nam kenek mæruvā. eyā dannē næ ammā bava tāttā mæruvā. tāttā bava dannē næha.

어머니인 줄 모르고 누군가를 죽였습니다. 그는 어머니인 줄 모릅니다. 아버지를 죽였습니다. 아버지인 줄 모릅니다.

hæbæyi dænagena ekak kaḷā. prāṇaghātaya dænagena kaḷā.

그러나 알고서 한 가지를 했습니다. 목숨을 해치는 일을 알고서 했습니다.

eyā dannē nættē ammada sātada kiyana ekayi.

그가 모른 것은 어머니인지 아버지인지 하는 것뿐입니다.

anna dænagena kaḷā nam prāṇaghātayak kaḷā nam ē ammā vunot ehema kānātaka venavā. tāttā vunot ēka ahanātaka venavā. karapu ekak nisā.

알고서 했다면, 목숨을 해쳤다면, 그것이 어머니였으면 ānantariya가 되고, 아버지였으면 ānantariya가 됩니다. 한 일이기 때문입니다.

dæn ōka tērum gannē mehema dēkin.

이것을 이런 일로 알아봅시다.

ḷamayek am̆banna gahakaṭa am̆ba giḍiyakaṭa galakin gæhuvā.

아이가 망고를 따려고 망고나무의 망고 열매에 돌을 던졌습니다.

dæn mē kriyāvaliyak siddha kaḷā.

이제 한 가지 행위를 했습니다.

hæbæyi kriyāvaliya siddha kaḷē mokakda balāporottu vunē eyāgē balāporottu vana abayak karanna næṭa gahappa misā eyāṭa mama satek gahattenavā prāṇagha gahatayā karanavā kiyalā adahasak etana tibunē.

그런데 그 행위를 하면서 무엇을 바랐습니까? 그가 바란 것은 망고를 떨어뜨리는 것뿐이었지, ‘내가 짐승을 맞혀 목숨을 해친다’는 생각은 거기에 없었습니다.

oya gala kærakilā gihillā tāttāgē hari ammāgē hari oluvaṭa vædilā amma maralā væhenam tāttā mærilā væhenavā.

그 돌이 빙글 돌아 날아가 아버지나 어머니의 머리에 맞아 어머니가 죽거나 아버지가 죽습니다.

dæn ḷamayak karapu kriyāvaliyakinmayi ammā huva tā mariyā gala væḍē.

아이가 한 행위로 어머니나 아버지가 돌에 맞아 죽은 것입니다.

hæbæyi daruvaṭa mātr̥yakvat prāṇaghāta pāpa karmayaka sambandhayak nǣ.

그러나 아이에게는 어머니를 죽인 일도, pāṇātipāta pāpa kamma도 아무 이어짐이 없습니다.

mokada hētuva? prāṇaya tuḷa hiṁsā karana balāporottuven karapu kriyāvaliyak eyā manasin kaḷē nǣ.

까닭이 무엇일까요? 목숨을 해치려는 바람으로 하는 행위를 그는 마음으로 하지 않았습니다.

ambayak aranna am̆bēyaṭa kanakin gæhu ekayi eyā kaḷē.

망고를 따려고 망고에 돌을 던진 것이 그가 한 일입니다.

āya venasa hitalā balāganna dæn mē ekanē karapu velā.

다른 경우를 생각해 봅시다. 이것도 같은 일을 한 것입니다.

akulak tiyenavā penavā akulē kavuruhari dan̆galanavā æhenavā.

덤불이 보이고 덤불 속에서 누가 꿈틀거리는 소리가 들립니다.

mokek hari satek ætivoda hon̆da væḍak karannamkō kiyalā gattā galā gævva vēgenma akulaṭa balanakoṭa ammā hari kamak næhæ tāttā hari kamak næhæ goḍaṭu koḷa galavanna hari nætnam mala mutrā karanna hari kælē in̆dagena vædunā olu. eyā malā.

‘무슨 짐승이 있나 보다, 한번 해치워 볼까’ 하고 돌을 들어 힘껏 덤불로 던졌는데, 보니 어머니든 아버지든 gotukola 잎을 뜯으려고, 아니면 볼일을 보려고 덤불에 앉아 있다가 머리에 맞았습니다. 그분이 죽었습니다.

eyāṭa ānantara pāpa karmayā siddha venavā. mokada hētuva?

그에게는 ānantariya pāpa kamma가 생깁니다. 까닭이 무엇일까요?

prāṇiyet maraṇa balāporottuven prāṇiyekuṭa hiṁsā pīḍā balāporottu ven kælē hellenavā dækka hatek innavā kiyalā hon̆da væḍak karannam kiyana viharuvaṭa venna puḷuvan koḷopavaṭa vennat puḷuvan ēka venama anśarayak ena tava aṁśayak

짐승을 죽이려는 바람으로, 목숨을 해치고 괴롭히려는 바람으로, 덤불이 흔들리는 것을 보고 짐승이 있다고 여겨 ‘한번 해치워 볼까’ 했습니다. 그것이 어떤 짐승일지는 따로 떼어 볼 문제입니다.

satvaghātanayak prāṇayakaṭa hiṁsā karana balāporottuva karagena væduna prāṇayak kavuda kiyalayi dannē næ.

짐승을 죽이려는, 목숨을 해치려는 바람을 품고 했으며, 맞은 목숨이 누구인지만 몰랐을 뿐입니다.

ehenam mē dæna nodæna kiyannē mē prāṇīya bava dænaganna ōnē.

그러니 여기서 ‘알고 모르고’란, 이것이 목숨 있는 것인 줄 아는 것을 말합니다.

prāṇayak bava dænagena prāṇayak nasanna ōnē. etakoṭa dæn prāṇayak nasanavā kiyana balāporottuvak etana sambandha venna ōnē.

목숨인 줄 알고서 목숨을 없애야 합니다. 그러니 거기에는 목숨을 없애겠다는 바람이 이어져 있어야 합니다.

metandi api dakinna ōnē hæma ekakma hētuva phalaya læbena hæṭi.

여기서 우리는 모든 것마다 원인에서 열매가 오는 모습을 보아야 합니다.

mē pinva tōrā gænīmē lēti kramaya hētuphala raṭāva hētuphala dækīma.

이것이 puñña를 가려내는 방식, 원인과 열매의 틀, 원인과 열매를 보는 것입니다.

yamakin pin siddha venavada yamakin pav siddha venavada kiyana vacanaya gannavaṭa væḍiyi. hētuva yam sēda phalayaṭa anukūlayi.

무엇으로 puñña가 생기고 무엇으로 pāpa가 생기느냐는 말을 붙잡는 것보다 더 중요한 것은, 원인이 어떠하냐에 따라 열매가 걸맞게 온다는 것입니다.

menna mēka tērum gattahama mēka harilē tiyennē. tōraganna.

이것을 알면 이것이 바른 길입니다. 가려내십시오.

etakoṭa mēkē yathārthayama dakinna puḷuvan. hētuvaṭa anukūla phalayak læbenavā.

그러면 이것의 참모습을 볼 수 있습니다. 원인에 걸맞은 열매가 옵니다.

mēka tērum ganna bæri yamak tiyenavā nam ēkē tiyennē avidyāva.

이것을 알 수 없는 무언가가 있다면, 거기 있는 것은 avijjā입니다.

ætta væṭahennē nætika. avidyāva tamayi pāpa mūlayak vennē.

참을 알아보지 못하는 것, avijjā가 pāpa의 뿌리가 됩니다.

bhava mūlayak venavā pāpayanṭat mūlayak venavā. avidyāvē mahatkama pāpa mūlayak. avidyāven yutta vīma bhava mūlayak. sasara gamaṭa hitu vennē.

bhava의 뿌리가 되고 pāpa의 뿌리도 됩니다. avijjā의 큼이 pāpa의 뿌리입니다. avijjā를 지니는 것이 bhava의 뿌리입니다. saṃsāra 길의 원인이 됩니다.

api yamak karanakoṭa sihi buddhiyak nætuva ē væḍē karanna giyō.

우리는 무언가를 할 때 sati와 슬기 없이 그 일을 하려 들었습니다.

avidyāven mōhayaṭa bæhæyi mulāvaṭa bæhælā. mulāva nisayi sihi buddhiyak nætu væḍa karanna.

avijjā 때문에 moha에 빠지고 헷갈림에 빠졌습니다. 헷갈림 때문에 sati 없이 일을 합니다.

ehenam væḍi dinē pav karagannavā sihi buddhiyak nætuva væḍa karanna giyē.

그래서 sati 없이 일하려 들면 대개 pāpa를 짓게 됩니다.

ē nisā manā nuvaṇin sihi nuvaṇin inna kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē ēvā tērenna paṭan gannē.

그래서 Buddha께서는 바른 슬기와 sati를 지니고 지내라고 하셨으니, 그래야 그런 것들이 보이기 시작합니다.

etakoṭa tamayi kihinuvaṭa matu velā mēka væradi, mēka hari, mēka kaḷa yutu mēka nokaḷa yutui mēka his væḍak mēka væḍak mē ādi vaśayen tērum ganna puḷuvan vennē.

그때에야 sati와 슬기가 떠올라, 이것은 그르다, 이것은 옳다, 이것은 해야 할 일이다, 이것은 하지 말아야 할 일이다, 이것은 헛일이다, 이것은 쓸모 있는 일이다, 이런 식으로 알 수 있게 됩니다.

itin dæna nodæna kiyana vacanaya metana tōrāganna ōna.

그러니 ‘알고 모르고’라는 말을 여기서 가려내야 합니다.

ammā bava dannē nǣhæ ammā bava dannavā kiyana eka nemeyi dannavā dænī.

어머니인 줄 몰랐다, 어머니인 줄 알았다 하는 것이 아니라 ‘알고서’ 하는 것을 말합니다.

yamak karanakoṭa mama dænuvata karana ēvā tiyenavā nodænuva kerena ēvā tiyenavā.

무언가를 할 때 내가 알면서 하는 것이 있고, 모르는 채 일어나는 것이 있습니다.

hita mehe yavalā kenekuṭa hitanna puḷuvan, kiyanna puḷuvan, karanna puḷuvan.

마음을 부려서 사람은 생각할 수 있고, 말할 수 있고, 할 수 있습니다.

ehema hita mehevana mānasikatvayak api ḷan̆ga nættē.

그렇게 마음을 부리는 마음가짐이 우리에게 없을 때가 있습니다.

pissuk olmādayak hædicca velāvaṭa yakṣava vikārayak hædicca velāvaṭa ē vagē velāvaṭa ē pudgalayā dannē nǣ taman monavā kaḷāda monavā kivvada kiyalā.

미치거나 실성했을 때, 귀신 들려 정신이 어지러울 때, 그런 때에는 그 사람이 자기가 무엇을 했는지 무엇을 말했는지 모릅니다.

ehema avasthāvak pāpayan hæṭiyaṭa gaṇan gannē nǣ.

그런 때는 pāpa로 셈하지 않습니다.

ehema velāvaka karana væradak tibunot ēka pudgalayā mehe dænuvat mehe æhuvā kiyalā gaṇan gannē næ.

그런 때 저지른 잘못이 있더라도, 그것을 그 사람이 알면서 마음을 부려 한 것으로 셈하지 않습니다.

dænuvatva hituvā nam, dænuvatva kivvā nam, dænuvatva kaḷā nam menna mēkaṭa kiyanavā dænā kiyalā.

알면서 생각했다면, 알면서 말했다면, 알면서 했다면, 바로 이것을 ‘알고서’라고 합니다.

samahara kenek hitalā tamayi kiyanna karannē okkoma karannē. hæ pissu vædiccalaṭat hitalā tamayi kiyannē karannē.

어떤 사람은 생각하고서 말하고 행동하며 모든 것을 합니다. 미친 사람도 생각하고서 말하고 행동하기는 합니다.

ē pissu ædunahama eyā cētanā vaśayen mēka mama mehema kiyanavā mehema karanavā kiyalā hitāgena hækiyāvak næha.

그러나 미친 기운이 들면 그는 cetanā로 ‘나는 이것을 이렇게 말하겠다, 이렇게 하겠다’ 하고 생각할 힘이 없습니다.

ē vagē avasthāvak vunā ē pudgalayā katā karanna. eyāgē mānasikatvayayi ara dænuvat pudgalayā mānasikatvayayi dekak.

그런 때 그 사람이 말하는 것, 그의 마음가짐과 알면서 하는 사람의 마음가짐은 서로 다른 두 가지입니다.

prāṇaghātayak karanavā kiyanakoṭa karana bava dænagena karānam anna prāṇaghāta cētanāva etana kriyātmaka venavā.

목숨을 해친다고 할 때, 해치는 줄 알고서 했다면 바로 거기서 pāṇātipāta cetanā가 움직입니다.

ē velāvēdī mē ammada mē tāttāda? mē vena kiridda ēka dannē næha kiyana eka tamangē tiyena avidyāvē tiyena venaṁśayak nisā. ara hita goḍanaganna hētu vecca kāraṇaya ēka nemeyi.

그때 이것이 어머니인지, 아버지인지, 다른 누구인지 모른다는 것은 자기에게 있는 avijjā의 다른 한 부분 때문입니다. 그 마음을 쌓아 올린 까닭은 그것이 아닙니다.

dænuvatva hituvā nam, dænuvatva kivvā nam, dænuvatva kaḷānam ē tænvaladī saṁkhāra sahitavannāvū mānasikatvayak goḍanægenavā.

알면서 생각했다면, 알면서 말했다면, 알면서 했다면, 그런 자리에서는 saṅkhāra를 지닌 마음가짐이 쌓아 올려집니다.

etakoṭa ēka ayiti vennē. pāpa pættaṭada puṇya pættaṭada kiyana eka daham vimarśanayakin tōrāganna ō

그러면 그것이 pāpa 쪽에 드는지 puñña 쪽에 드는지는 dhamma로 살펴서 가려내야 합니다.

ēka ektarā niyamayak tiyenavā. taman hitava paliyaṭa ēka hariyannē næ. pav væḍakaṭa pinvak kiyalā hitāgattaṭa ēka avidyāva misak. yathārthaya nemeyi.

거기에는 어떤 법칙이 있습니다. 자기가 그렇게 생각한다고 해서 맞는 것이 아닙니다. pāpa인 일을 puñña라고 여긴다면 그것은 avijjā일 뿐 참모습이 아닙니다.

pinakaṭa pavak kiyalā hitanna puḷuvan pavakaṭa pinak kiyalā hitanna puḷuvan. yam kenek ē eyā gatta dr̥ṣṭiyanuva ehema tīraṇavalaṭa bahinna puḷuvan.

puñña를 pāpa라고 여길 수도 있고 pāpa를 puñña라고 여길 수도 있습니다. 어떤 사람은 자기가 지닌 diṭṭhi에 따라 그런 판단에 이를 수 있습니다.

[ugura kǣrīma] hæbæyi vipākayak palīmē tiyennē. næn pinak siddha vīma hō pak siddha vīma vennē. pinak kiyalā hitāgena karapu phaliyaṭa pavak kiyalā hitāgena nokara paliyaṭa hō karapu paliyaṭak nemeyi.

그러나 puñña가 생기거나 pāpa가 생기는 것은 vipāka가 맺히는 데 달려 있습니다. puñña라고 여기며 했다고 해서, pāpa라고 여기며 하지 않았다거나 했다고 해서 그렇게 되는 것이 아닙니다.

ēkaṭa uruma svabhāvayak tiyenavā.

거기에는 타고난 본성이 있습니다.

ēka pinak nam nigamanaya karanna puḷuvan apiṭa ōna ōna hæṭiyaṭa nemeyi.

그것이 puñña인지는 우리가 바라는 대로 정할 수 있는 것이 아닙니다.

ēkaṭa dharmatāvayak tiyenavā. kramayak tiyenavā. anna ē kramaya dænagattot tamayi. menna mē ākārayen mēka pinak kiyannē. menna mehemayi mēka pinak vennē. menna mē ākārayen mēka pavak vennē kiyalā tōraganna ōnē.

거기에는 dhammatā가 있습니다. 길이 있습니다. 바로 그 길을 알아야만, 이런 식으로 이것을 puñña라고 하고, 이렇게 해서 이것이 puñña가 되고, 이런 식으로 이것이 pāpa가 된다고 가려낼 수 있습니다.

ē apē situmanā apiṭa mēka pavvalaṭa pin kiyalā pin valaṭa pav kiyalā hitāgena karanna giyot ehema api amāru væḍenavā.

우리가 우리 생각대로 pāpa를 puñña라고, puñña를 pāpa라고 여기며 하려 들면 우리는 곤란에 빠집니다.

danna nǣha kiyalā kiyannē hipu bava danna næhannam, kiyapu bavat dannē næhat, karapu bavat dannē næhanam menna mēkayi dannē næha kiyannē.

‘모른다’는 것은, 생각한 줄도 모르고, 말한 줄도 모르고, 한 줄도 모른다면, 바로 이것이 모른다는 것입니다.

api gamanak yanakoṭa satu mærenavā. satva mærena bava dannavā kiyana eka nemeyi metana kiyannē.

우리가 길을 갈 때 벌레들이 죽습니다. 벌레가 죽는 줄 안다는 것을 여기서 말하는 것이 아닙니다.

apē kriyāvaliya prāṇaghātayā hā sambandhava hiṭavada? kivvada? karāda? anna etana etana tiyennē.

우리의 행위가 목숨 해치기와 이어져 생각했느냐, 말했느냐, 했느냐, 바로 거기에 있습니다.

dæn ara ga am̆ba giḍiyaṭa galakin gahapu ḷamayak. prāṇaghātayak inada kisima dænuvat vīmak ēkē nǣha. sambandhayak nǣ. prāṇaghātayak vana hitakut tibunē næ. ehema kriyāvak kaḷet nǣhæ katāvak kaḷet nǣ. am̆ba geḍiyak aranna gæhuvāla.

그 망고 열매에 돌을 던진 아이에게는 목숨을 해친다는 어떤 앎도 없습니다. 이어짐이 없습니다. 목숨을 해치려는 마음도 없었습니다. 그런 행위를 하지도 않았고 그런 말을 하지도 않았습니다. 망고 열매를 따려고 던졌을 뿐입니다.

ēkē ara prāṇaghātaya sambandhaya kisima cētanāvak ēkaṭa sambandha nǣ.

거기에는 목숨 해치기와 이어진 어떤 cetanā도 없습니다.

ē nisā tamayi ē gala væḍilā ammāgē hō tāttāgē hoḷuva væḍilā ammā tāttā malak ḷamayā kriyāven mēka siddha vuṇā ḷamayāṭa pāpayā hā sambandhayak næ.

그래서 그 돌이 떨어져 어머니나 아버지의 머리에 맞아 어머니나 아버지가 죽어도, 아이의 행위로 이 일이 일어났어도 아이에게는 pāpa와 아무 이어짐이 없습니다.

satayek innavā giyā hitannē dan̆galanavā dækalā etanin galā gæhuvana. eyā prāṇaghāta cētanāvemayi hivvē kaḷē.

꿈틀거리는 것을 보고 짐승이 있다고 여겨 거기에 돌을 던진 사람은 바로 pāṇātipāta cetanā로 생각하고 한 것입니다.

ēkaṭa gōcara vecca satvayāgē guṇa mahatvaya yam sēda ē anuva pāpaya balubalakama yannē ē anuva guṇa mahatvaya yanuva pāpaya væḍiyi. mav piya nam guṇa mahatvayen ihalayi ānāntarayi. rahatan vahansē namak hiṭiyā nam guṇa mahatvaya ihalayi ānāntarayi. ē bhāvē balavat venna.

그 일을 당한 존재의 guṇa가 얼마나 큰가에 따라 pāpa의 무게가 정해집니다. guṇa가 클수록 pāpa가 큽니다. 부모라면 guṇa가 높으니 ānantariya입니다. arahant 한 분이 계셨다면 guṇa가 높으니 ānantariya입니다. 그렇게 무거워집니다.

otana hiṭiyēmē nikan satayek nam ballek ehema udagena hiṭiyā nam ehema sāmānya ballek ēkat mærenna puḷuvan ara galpāravalin.

거기 있던 것이 그냥 짐승, 개 같은 것이 누워 있었다면, 흔한 개도 그 돌에 맞아 죽을 수 있습니다.

hæbæyi ēka ānantara pāpa karmayak vennē næha. moya guṇa mahattayen etana innē guṇa hīnatvaya hīna satiya pāpayak balubala pava æti karannē guṇa mahattaya saha guṇa hīnatvaya tuḷa

그러나 그것은 ānantariya pāpa kamma가 되지 않습니다. 거기 있는 것이 guṇa가 낮은 것, 낮은 짐승이기 때문입니다. pāpa의 무게는 guṇa의 큼과 낮음 안에서 생깁니다.

en mē praśnaya gæna mokēruna ekak hari tava sækanak tiyenan ahanna mē dunnā

이 물음에서 알아듣지 못한 것이나 아직 의심이 있으면 물어보십시오.

mē nodæna tama piyā mærīmak sidu vuṇā kiyana eka ēkaṭa dæmavā mehema deyak pennannē nodæna piyā mærīmak siddha vuṇa vana ākārayak.

‘모르고 자기 아버지를 죽이는 일이 일어났다’는 데 대해, 모르고 아버지를 죽이는 일이 일어나는 경우를 이렇게 보여 드리겠습니다.

api hitamukō yamkisi tāttā bīlā innavā monavāhari avaśya karana behet pratirgayak. api dækkē næha ē kāraṇaya.

어떤 아버지가 무언가 필요한 약을 한 차례 먹고 있다고 해 봅시다. 우리는 그것을 보지 못했습니다.

dæn samahara apatta dēval tiyenavā mē mē bet prati gattaha menna mē dēval ganna epā kiyalā.

어떤 약을 먹을 때는 이런 것들을 먹지 말라고 하는, 맞지 않는 것들이 있습니다.

dæn oya velāvēdī moka dæn ōkaṭa hon̆da upamāvak tiyenavā. udāharaṇayak mē mǣta kāledī matu vecca ekak.

그럴 때, 여기에 좋은 비유가 있습니다. 요즘에 드러난 예입니다.

mælēriyā mē mælēriyāvaṭa dena peṭi vargayak tiyenavā ē peṭi dunnaṭa passē.

말라리아, 말라리아에 주는 알약이 있습니다. 그 알약을 준 뒤에는,

ōkaṭa kupamēniya hari visayi. kupamēniya visa venavā.

kuppamēniya 풀이 아주 독이 됩니다. kuppamēniya가 독이 됩니다.

hæbæyi mælēriyā peṭilā inna kenekuṭa sema hæṭiyā mokaruvak hædienavā. kupa mē valin bētak hadalā denna puḷuvan putā tāttāṭa.

그런데 말라리아 알약을 먹은 사람에게 가래 같은 병이 생겨, 아들이 kuppamēniya로 약을 만들어 아버지에게 드릴 수 있습니다.

dæn tāttā mē bihilā tiyenavā mærē æraṭa bona peṭī eyā dannē næha. hæbæyi mē hupamēnīṭa visi velā tāttā mærenavā.

아버지가 말라리아 알약을 먹은 것을 아들은 모릅니다. 그런데 그 kuppamēniya에 중독되어 아버지가 죽습니다.

dæn piyā mærīma san̆dahā aṁśu mātra balāporottuvak piyāṭa hiṁ hiṁsā kirīma san̆dahā aṁśu mātra balāporottuven kriyā karapu ekak ē pudāra tibunē.

그 아들에게는 아버지를 죽이려는 바람이 털끝만큼도, 아버지를 해치려는 바람으로 한 일이 털끝만큼도 없었습니다.

piyāgē rōgaya hon̆da kirīma san̆dahā balāporottu vena rōgaya hon̆da karanna kūpama vena saha bedak hadalā piyāṭa dunnā. kænak hari hadalā dunnā.

아버지의 병을 낫게 하려는 바람으로, 병을 고치려고 kuppamēniya로 약을 만들어 아버지께 드렸습니다. 죽이라도 쑤어 드렸습니다.

namut ara bētaṭa pratya venakoṭa visavīma nisā ēkenma tāttā malāk.

그러나 그 약과 맞부딪쳐 독이 되는 바람에 바로 그것으로 아버지가 돌아가셨습니다.

hæbæyi putāṭa ēkē praśnayak ennē nǣha. mokada [ugura kǣrīma] prāṇaghāta cētanāva tibunē. ēkayi ēkē tiyennē vena.

그러나 아들에게는 아무 문제가 생기지 않습니다. 왜냐하면 pāṇātipāta cetanā가 없었기 때문입니다. 다른 점은 바로 그것입니다.

yam kenekuṭa mehema væḍak karanna puḷuvan. ada inna innē okkoma mælēriyāvaṭa bona behet peṭi vilā innē.

어떤 사람은 이런 일을 할 수 있습니다. ‘오늘 여기 있는 사람들은 모두 말라리아 알약을 먹고 있다.

vīp ekaṭa hon̆da væḍak veyi ada mokada puppamē niya māluvak hadalā tiyanna ōnē.

오늘 한번 해치워 볼 좋은 기회다, kuppamēniya로 mallum 무침을 만들어 두어야지.’

hæbæyi prāṇaghāta cētanāvak tiyāgena tamayi rūpama niya maḷu hadalā tiyennē. bærilā hari oya hari tāttā kohē hari in̆dalā itin ōka kǣ. tāttā mala utāṭa ānantaṭa pāpagannā.

그런데 pāṇātipāta cetanā를 품고서 kuppamēniya 무침을 만들어 둔 것입니다. 실수로든 어떻게든 아버지가 어디선가 와서 그것을 먹었습니다. 아버지가 죽으면 아들에게 ānantariya pāpa가 생깁니다.

mokada hētuva? prāṇaghāta cētanāvakin yamak goḍanagalā tibbā gōcara vecca pudgalayāgē iguṇa mahattayānuva pāpaya balavat vunē. anna ehemayi

까닭이 무엇일까요? pāṇātipāta cetanā로 무언가를 쌓아 두었고, 그 일을 당한 사람의 guṇa의 크기에 따라 pāpa가 무거워졌습니다. 바로 그렇습니다.

mē ānantarādī balavat vennē ē kramaya gonna næginnē ehemayi.

ānantariya 같은 것이 무거워지는 것, 그 길이 쌓이는 것은 그렇게 해서입니다.

itin api gamanak yanakoṭa satun marīmē balāporottuven gamanak giyā nam ehema mama metanin yanavā metana kūm̆bivā hariyaṭa otanin ehā mehā palalā ovun mæruvāṭa kamak næha.

그러니 우리가 길을 갈 때 짐승을 죽이려는 바람으로 길을 갔다면, ‘나는 여기로 간다, 여기 개미가 있으니 이리저리 밟아서 죽여도 상관없다’ 하고,

ehema kivvot ehemayi kumibili gamanna balāporottu ehāṭa yanavā mehāṭa yanavā. vayaṭa pægilā gumi mærenavā. hæbæyi cētanāva tiyenavā prāṇaghātta cētanāva.

그렇게 말하고 개미를 밟으려는 바람으로 이리 가고 저리 가면, 발에 밟혀 개미가 죽습니다. 그때는 cetanā가 있습니다. pāṇātipāta cetanā가.

ē velāvē pǣgena ēvaṭa pǣgena pǣgena eka gānē prāṇaghāta pāpayak tamanṭa enavā.

그때 밟히는 것마다, 밟힐 때마다 pāṇātipāta pāpa가 자기에게 옵니다.

prāṇaghātayak karana balāporottuvak nætuva tamangē væḍak nama vena adahasakin yanavā. ē velāvēdī bhūvi mærenavā.

목숨을 해치려는 바람 없이 자기 일로, 다른 뜻으로 갑니다. 그때도 벌레는 죽습니다.

prāṇaghāta cētanāva sambandha næti nisā ēkē eban̆du pāpa karmayak ekakvat næginnē. sunsaha000 dān mærenna puḷuvan.

pāṇātipāta cetanā가 이어져 있지 않으니 그런 pāpa kamma는 하나도 생기지 않습니다. 수십만 마리가 죽을 수도 있지만요.

mēka ati siyum tænak ōka tōraganna bohoma amāri bohoma siyumma tōraganna ōna.

이것은 아주 섬세한 대목이라 가려내기가 아주 어렵습니다. 아주 섬세하게 가려내야 합니다.

ein mē praśnayēdī novæṭahena ekak ehema tibuṇam ehema ahanna ahalā mēka æv kenā kavuru hari [ugura kǣrīma] [ugura kǣrīma]

이 물음에서 알아듣지 못한 것이 있으면, 이것을 물은 분이 누구든 물어보십시오.

vitakka vicā tava praśnayak tiyenavā. citakka vicāra prīti sukha ēkaggatā sahita prathamadhyāna cittayehi svabhāvaya vistara karanna mē aṁga pasin torava pihiṭana dhyāna sit hæra venat sit piḷiban̆dava vistarayak kara denavaka illīmak karanavā.

vitakka vicāra에 대한 물음이 하나 더 있습니다. ‘vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā를 지닌 첫째 jhāna citta의 성품을 풀어 주십시오. 그리고 이 다섯 갈래 없이 자리 잡는 jhāna citta 말고 다른 citta들에 대해서도 풀어 주십시오’ 하고 청합니다.

[kæssa] [ugura kǣrīma] mǣtadī liyana pot vala dhyānaṁga paha pennannē vitakka vicāra prīti sukha ēkaggatā kiyalā.

요즘 쓰인 책들에서는 jhāna의 다섯 갈래를 vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā라고 보여 줍니다.

[ugura kǣrīma] mūlika daham pot vala savitakka sacāra prīti sukha ēkaggatā kiyalayi pennnē.

바탕이 되는 dhamma 책들에서는 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā라고 보여 줍니다.

savitakka savicāra kiyana eka vigraha karanna yannē mǣta mē gran eham mē dēśakayan vahansēlā hō ācāryavaru savitakka kiyannē vitarka sahita sacāra kiyannē vicāra sahita kiyalā tōranavā.

savitakka savicāra를 풀이하려 드는 요즘 책들이나 설법하는 스님들, 또는 스승들은 savitakka를 ‘vitakka를 지닌’, savicāra를 ‘vicāra를 지닌’이라고 풀이합니다.

savitakkayi, savicārayi kiyannē. mīṭa harahā venas adahasak tiyena dharmaya.

savitakka와 savicāra라는 것에 대해 dhamma는 이와 아주 다른 뜻을 지니고 있습니다.

vitakka saha savitakka tōraṇa oya dhamma saṁghana [ugura kǣrīma] dhamma saṁghanaya adhi pot vala vigraha karanakoṭa pennavā mē savitakka satāra kiyanakoṭa vitarkaya hæra ē saman̆ga læbenna anit daham savitakka kiyalā ehi vitarkaya hæra kiyalayi savitakka tōrannē.

vitakka와 savitakka를 가려 놓은 Dhammasaṅgaṇī 같은 abhidhamma 책들은 풀이하면서, savitakka란 vitakka를 빼고 그와 함께 얻어지는 다른 dhamma들을 savitakka라고 한다며, ‘거기서 vitakka를 빼고’라고 savitakka를 가려 놓습니다.

sacāra tōranakoṭa ehi vicāraya hæra itiri daham savicāra oya vidihaṭa savitakka savicāra karalā tiyenavā.

savicāra를 가려 놓을 때는 거기서 vicāra를 뺀 나머지 dhamma가 savicāra라고 합니다. 그렇게 savitakka savicāra를 풀어 놓았습니다.

mūlika peḷa daham puttala [ugura kǣrīma] [kæssa] arthaya pennanna ē kramaya

바탕이 되는 pāli 경전 책들에서 뜻을 보여 주는 방식이 그것입니다.

savitakka savicāra kiyana vacanayen pennannet vitakka vicāra kiyana vacanayen pennannet kāraṇā dekak.

savitakka savicāra라는 말로 보여 주는 것과 vitakka vicāra라는 말로 보여 주는 것은 서로 다른 두 가지입니다.

kāma saṁkalpanā vyāpāda saṁkalpanā vihiṁsā saṁkalpanā kiyana mēvā tamayi vitarka vicāra valaṭa sambandha vennē.

kāma에 대한 생각, byāpāda에 대한 생각, vihiṃsā에 대한 생각, 이것들이 vitakka vicāra와 이어집니다.

kāma aramuṇak mul karavā nam matu karalā gattā nam ēka kāma vitarkayak.

kāma의 대상을 앞세워 떠올렸다면 그것은 kāma vitakka입니다.

vyāpāda aramuṇak matu keravā nam ēkaṭa hita næguvā nam ēka vyāpāda vitarkaya.

byāpāda의 대상을 떠올렸다면, 거기로 마음을 일으켰다면 그것은 byāpāda vitakka입니다.

vihaṁsā vitarkayak hitaṭa næguvā nam em vihaṁsāvakaṭa hita næguvā nam ē velāvēdama tiyennē vihinsāvitayak.

vihiṃsā vitakka가 마음에 일었다면, 어떤 vihiṃsā로 마음을 일으켰다면, 그때 있는 것은 vihiṃsā vitakka입니다.

avyāpādiyakaṭa hita næguva nam anna savitakkayakaṭa næva. avyāpāda savitakkayā.

abyāpāda로 마음을 일으켰다면 그것은 savitakka로 일어난 것입니다. abyāpāda savitakka입니다.

avihiṁsā adahasakaṭa hitana næguvā nam ēka savitakkayā. avihiṁsā savitakka avihiṁsā pitakka nemeyi.

avihiṃsā의 뜻으로 마음을 일으켰다면 그것은 savitakka입니다. avihiṃsā savitakka이지 avihiṃsā vitakka가 아닙니다.

kāmayangen nikmīmaṭa nikanmayaṭa hita pihiṭevvā nam hita næguvanam ēka nekkamma savitatyā.

kāma에서 벗어나는 데, nekkhamma로 마음을 두었다면, 마음을 일으켰다면 그것은 nekkhamma savitakka입니다.

ehenam avyāpāda avihiṁsā nekkamma kiyana menna mē kāraṇā tunṭanuva hitivilā goḍanæguvanam. ēvaṭa kiyanavā savita [kæssa]

그러니 abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma라는 이 세 가지에 따라 생각을 쌓아 올렸다면, 그것들을 savitakka라고 합니다.

ē avyāpāda avihiṁsā nekkamma tiyennē. ē dæhæmī adahasa hita hæsirevvā nam ēkaṭa kiyanavā savicāra.

거기 있는 것은 abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma입니다. 그 dhamma다운 뜻 안에서 마음을 움직였다면 그것을 savicāra라고 합니다.

ehenam mē prathama dhyānaya læbīmaṭa avyāpāda aviśiṁsā niekkamma kiyana menna mē tunen ihagena hitaganna ōnē. ē tunen ehaga hita haturavanna ōnē.

그러니 첫째 jhāna를 얻으려면 abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma라는 이 셋으로 마음을 일으켜야 합니다. 그 셋 안에서 마음을 움직여야 합니다.

etakoṭa kāma vitārka vitārka væṭennē kāmavala [ugura kǣrīma]

그런데 kāma vitakka는 kāma 쪽으로 떨어집니다.

avitakka væṭennē naekmaṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē savitakkava væṭennē na ekkamaṭa

이 savitakka는 nekkhamma 쪽으로 떨어집니다.

etakoṭa prathamat dhyānaya læbenavā nam ēkedi læbenna ōnē kāma pætta nemeyi. kāma pætta væṭenot etana læbennē vitarka.

그러니 첫째 jhāna를 얻는다면 거기서 얻어야 할 것은 kāma 쪽이 아닙니다. kāma 쪽으로 떨어지면 거기서 얻는 것은 vitakka입니다.

avi avyāpāda avihiṁsā nekkamma kiyana mēvaṭa ayiti vana aramuṇak aragena ē aramuṇē hiṭa pīṭanāya væṭennē savitakva ēka hæsirivana væṭennē sacāra [ugura kǣrīma]

abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma에 딸린 대상을 잡아 그 대상에 마음을 두는 것이 savitakka에 들고, 그것을 움직이는 것이 savicāra에 듭니다.

avayāpada aviṁsā nikkamma kiyana mēvaṭa ayiti vena aramuṇaka hita hatura kisima kenāma prītiyak nemeyi ēken nægennē. ēken læbennē kāmayaṁgen ven karana pættaṭa giyē. nætnam kāmayaṭa sambandha prītiyak nemeyi.

abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma에 딸린 대상에서 마음을 움직이면, 거기서 일어나는 것은 아무 pīti가 아닙니다. 거기서 얻는 것은 kāma에서 떨어져 나가는 쪽으로 간 것이지, kāma와 이어진 pīti가 아닙니다.

etakoṭa ē prītiya kāmayen venvīmē labana prītiyak.

그러니 그 pīti는 kāma에서 떨어져 나와 얻는 pīti입니다.

[ugura kǣrīma] kāmayangen vennavā akusala dharmayangen vennu savitakka vū savicāra vū vivēkayen pravēta sukha æti prathamadhyānaya kiyalā pennanna.

‘kāma에서 떨어지고 akusala dhamma에서 떨어져, savitakka이고 savicāra이며, 떨어져 있음에서 생긴 pīti와 sukha가 있는 첫째 jhāna’라고 보여 줍니다.

ehenam kāmayangen venvā akusala dharmayangen venva yana ekak nisā. tavat savitakka satā prīti sukhetā dakinna dhyānaṁga paha ē tuḷa pihiṭanna bæ.

그러니 kāma에서 떨어지고 akusala dhamma에서 떨어져 가는 것이기 때문에, 그렇지 않고서는 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā라는 jhāna의 다섯 갈래가 그 안에 자리 잡을 수 없습니다.

[ugura kǣrīma] dæn kāma dharma saha akusala dharma sihi kaḷē. ohuṭa kisima davasaka savitakka savitāra prīti sukhaya agatāinna nirāmisa prītiya pihiṭanna bæ. nirāmisa suvē pihiṭanna bæ.

kāma dhamma와 akusala dhamma를 떠올리는 사람에게는 어느 날에도 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā, nirāmisa pīti가 자리 잡을 수 없습니다. nirāmisa sukha가 자리 잡을 수 없습니다.

ē nirāmisa dharmaya kirīmē ekan̆gatāvayak pihiṭanna bæha. vikṣiṭa venavā misak.

그 nirāmisa dhamma에 모이는 한결같음이 자리 잡을 수 없습니다. 흩어지기만 할 뿐입니다.

budu guṇa, daham guṇa, san̆gaguṇa kiyana mēvā okkoma vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇa

Buddha의 guṇa, dhamma의 guṇa, saṅgha의 guṇa라는 이것들은 모두 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 guṇa입니다.

ē vagēma anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen trilakṣaṇayaṭa anuva lōkaya balanavā.

그와 마찬가지로 anicca로, dukkha로, anatta로, tilakkhaṇa에 따라 세상을 봅니다.

ē vædi ætivena aramuṇa vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī pættaṭa næm̆buru vecca aramuṇa.

그렇게 해서 생기는 대상은 vītarāga, vītadosa, vītamoha 쪽으로 기운 대상입니다.

kāmayaṭa saha akusala dharma valaṭa ē adahas sambandha karanna bæ.

그 뜻을 kāma와 akusala dhamma에 이을 수 없습니다.

kāma dharmayanṭa akusala dharmayanṭa sambandha novana [kæssa][ugura kǣrīma] ehema aramuṇak aragena hita vaḍanavānam. anna eyāṭa pihiṭanavānavā savitakka savitā

kāma dhamma와 akusala dhamma에 이어지지 않는, 그런 대상을 잡아 마음을 기른다면, 바로 그 사람에게 savitakka savicāra가 자리 잡습니다.

kāma sambandha næti nisā ēvā nirāmisayi. ē prītiya anna ē nirāmisa prītiya saha nirāmisa prītiyen nægena nirāmisa suvaya dhyāna aṁga valaṭa ayitiyi. [kæssa][ugura kǣrīma]

kāma와 이어지지 않으니 그것들은 nirāmisa입니다. 그 pīti, 바로 그 nirāmisa pīti와 nirāmisa pīti에서 일어나는 nirāmisa sukha가 jhāna의 갈래에 듭니다.

ē nirāmisa aramuṇē læbena ēkagratāvaya nætnam ē aramuṇē pihiṭā niścalava pavatina bava ēkē tiyena ēkagatāvaya

그 nirāmisa 대상에서 얻는 ekaggatā, 곧 그 대상에 머물러 흔들림 없이 있는 것, 거기 있는 ekaggatā,

menna mē ṭika tamayi savitakka savitāra prīti sukhagē tana dhyāna kiyannē

바로 이것들을 savitakka, savicāra, pīti, sukha를 지닌 jhāna라고 합니다.

etakoṭa [kæssa] vena enama gattot mē vitakka vicāra prīti sukha ēkagatā kiyana mē pahama hitaka pihiṭana caitasika meyā vena enema yedenavā.

그런데 달리 보면, 이 vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā라는 다섯은 모두 마음에 자리 잡는 cetasika로서 다른 데에도 함께합니다.

kāma sit valak. [kæssa] ē kāma sit vala yedena ēvā [ugura kǣrīma] ēdana prīti caitasikaya sukha caitasikaya dhyānaṁga valaṭa væṭennē næ.

kāma citta에도 있습니다. 그 kāma citta에 함께하는 것들, 거기 있는 pīti cetasika와 sukha cetasika는 jhāna의 갈래에 들지 않습니다.

dæn vitakka vicāra kiyana api kāmayaṭa hētukārakavanna aramuṇak hambavunot kenekuṭa ēka priya svabhāvaya madhura svabhāva

이제 vitakka vicāra라는 것은, 누군가가 kāma를 일으키는 대상을 만나면 그것의 사랑스러운 성질, 달콤한 성질을…

번역 고르기