CD013 · 11번째 · 2시간 12분 · 원문 녹음
saṅkhāra 풀이
සංඛාර විස්තරය.
mē tuḷadī api dænagata yutu pragna valin dænagena api agin mūlika vaśayen sākacchā karamu hari
이 안에서 우리가 알아야 할 paññā로 알고서, 먼저 기본부터 이야기해 봅시다. 좋습니다.
paṭicca samuppādayana saṁkhāra pahadā denna kiyalā tiyenavā ekak vacī saṁkhāra kāya saṁkhāra citta saṁkhārayan monavāda mē paḷaveni praśna
paṭiccasamuppāda의 saṅkhāra를 풀어 달라는 물음이 있습니다. 하나는 vacī-saṅkhāra, kāya-saṅkhāra, citta-saṅkhāra가 무엇이냐는 것인데, 이것이 첫 번째 물음입니다.
paṭicca samuppādayē vena saṁkhāra vigraha karanakoṭa paṭicca micca samuppāda kiyana vacanayama issellā tōragena inna ōnē.
paṭiccasamuppāda의 saṅkhāra를 풀이하려면, 먼저 paṭiccasamuppāda라는 낱말부터 가려 알아야 합니다.
samahara ayaṭa bhāṣā rītiya anuvat nānā prakārayeṭa adahas tiyalā tiyenna puḷuvan.
어떤 이들은 언어 규칙에 따라 여러 갈래로 뜻을 붙여 놓았을 수 있습니다.
viśēṣayen api dakinna ōnē mē bhāṣāva kiyalā kiyannē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ekak nemeyi bhāṣāva. bhāṣā rīti budurajāṇan vahansē pennapuvā nemeyi.
특히 우리가 보아야 할 것은, 이 언어라는 것은 부처님이 설하신 것이 아니라는 점입니다. 언어 규칙은 부처님이 보여 주신 것이 아닙니다.
daham adahasa tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya tuḷin bhikṣūn vahansēlā aran āvē kālayak.
부처님이 설하신 dhamma를 통해 비구들이 오랫동안 이어 온 것은 dhamma의 뜻입니다.
ē adahasa tamayi nivan avabōdha karanna vaṭinnē bhāṣāva nemeyi.
nibbāna를 깨닫는 데 값진 것은 그 뜻이지 언어가 아닙니다.
bhāṣāva kiyannē kalin kalin kala artha venas vena ekak hadāgatta bhāṣāvat
언어란 때에 따라 뜻이 바뀌는 것이고, 사람이 만들어 낸 것이기도 합니다.
suddha māgadhī kiyana bhāṣāvak tiyenavā ēka hæn̆gīm bhāṣāva kiya kavuru hadapu ekak nemeyi. siyalu satvayangē hæn̆gīmaṭa podu bhāṣāva.
suddha Māgadhī라는 언어가 있는데, 그것은 느낌의 언어로서 누가 만든 것이 아닙니다. 모든 중생의 느낌에 두루 통하는 언어입니다.
anna ē hæn̆gīmaṭa podu bhāṣāven budurajāṇan vahansē dharma dēśanā karapuvahama minissunṭa æsennē ē bhāṣāva nemeyi. api katā karana sailiyayi budurajāṇan vahansē dharma dēśanā karana æti tattvaya samāna karanna bæha.
그 느낌에 두루 통하는 언어로 부처님이 dhamma를 설하시면, 사람들에게 들리는 것은 그 언어 자체가 아닙니다. 우리가 말하는 방식과 부처님이 dhamma를 설하시는 방식은 같게 볼 수 없습니다.
api nam kaṭen vacanayak katā karanakoṭa ē katā karapu ākārayaṭa mē vāta kampanaya velā vāta kampanaya apē kanaṭa æhi ē kampana taraṁga tuḷin apiṭa dænennā vū oya saṁgnā api dannā api danna gatta sadda mādhyayan tuḷin saṁgnā mādhyayan tuḷin a api hitā hitu ākārayen gatta dr̥ca anupu gatta ēvāmaya tamayi api tērum gannē.
우리는 입으로 낱말을 말하면 말한 대로 공기가 떨리고, 그 떨림이 귀에 닿아, 그 떨림의 물결로 느끼는 saññā, 곧 우리가 익혀 온 소리와 saññā의 길을 통해 우리가 생각해 온 대로 받아들인 것만을 이해합니다.
itin etakoṭa ēka kramaya ekak.
그것이 한 가지 방식입니다.
budupiyāṇan vahansē dharma dēśanā karanakoṭa bhāṣā 18k danna 18 denek ævin̆din hiṭiyā nam. budurajāṇan vahansē dēśanā karana ekama bhāṣāva ē ē ayaṭa hon̆daṭa væṭahenavā.
부처님이 dhamma를 설하실 때 18가지 언어를 아는 18명이 와 있었다면, 부처님이 설하시는 하나의 언어가 그들 모두에게 잘 이해됩니다.
ehenam ē væṭahīmēdī ætivenak tiyenavā budurajāṇan vahansēgen dēśanā vilāsayē hæn̆gīm bhāṣāvak.
그렇다면 그 이해에서 일어나는 것은 부처님의 설법 방식에 담긴 느낌의 언어입니다.
ēni ēnisā unvahansēgē adhiṣṭhānayan para tamayi saddavā piṭavē.
그러므로 그분의 adhiṭṭhāna(결의)대로 소리가 나옵니다.
etakoṭa suddha māgadhī bhāṣāven śabda saṁgnāvak piṭa karapu dæn apē nam svabhāvika vennē mokakda? apē kaṭayen vacana piṭa enakoṭa ē anantena kampanaya sabdavāda kampanaya velā vāda kampanaya apē kanaṭa æhilā ē tuḷin apē hitaṭa abhigata saṁgnā tuḷa væṭahenavā.
그러니 suddha Māgadhī 언어로 소리의 saññā를 내보내신 것입니다. 우리에게 자연스러운 것은 무엇입니까? 우리 입에서 말이 나오면 공기가 떨리고, 그 떨림이 귀에 닿아, 그것을 통해 마음에 익은 saññā로 이해됩니다.
budurajāṇan vahansē śabda kampanaya kara adhiṣṭhānaya paridi ē śabdaya nemeyi æhe. [ugura kǣrīma]
부처님은 소리를 떨게 하실 때 adhiṭṭhāna대로 하시므로, 들리는 것은 그 소리 자체가 아닙니다. [헛기침]
ehenam koccara durakin hiṭiyat baṇa ahanna unvahansē etanama in̆dagena kisima aḍu pāḍuvak nætuva satya æhenna æhenavā vagē anik ayaṭa æhenavā.
그래서 아무리 멀리 있어도 법문을 들으려는 이에게는, 그분이 그 자리에 앉아 계셔도 모자람 없이 바로 곁에서 듣는 것처럼 들립니다.
monavā væhit anit pætten balanakoṭa issarahā balāgena baṇa kiyanavā vagē pēnavā. mēvā okkoma adhiṣṭhāna valin karana eka ektaraha idi prātihāriyak ēka. ē dēśanā prātiriya viśēṣayak.
무엇에 가려 있어도, 뒤쪽에서 보아도 자기를 마주 보며 설법하시는 것처럼 보입니다. 이 모든 것은 adhiṭṭhāna로 하는 일종의 iddhi-pāṭihāriya, 설법 pāṭihāriya의 특별함입니다.
ē velāvēdī ē kiyana vacanaya nemeyi æhennē unvahansē dunna hæn̆gīma hæn̆gīma æhenavā. [ugura kǣrīma] ē tamangē bhāṣāvakin damat danna dēkin kivvā vagē tamayi væṭihennē. [ugura kǣrīma] ehema kramayak.
그때 들리는 것은 말해진 낱말이 아니라 그분이 주신 느낌입니다. [헛기침] 그것은 자기 언어로, 자기가 아는 것으로 말해 준 것처럼 이해됩니다. [헛기침] 그런 방식입니다.
mē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu sadda kramayen śabda karapu kramayen adhiṣṭhānayak paridi karapu nisā.
부처님이 설하신 소리의 방식은 adhiṭṭhāna대로 하신 것이기 때문입니다.
adhiṣṭhāna kaḷē yarīk ǣtaṭara æhenna nam. yarīyi an̆galak æhennē næ. [ugura kǣrīma] eyārīṭa tiyena pramāṇaya koccarada eyin an̆galakta gattot ekakvat æhenna.
어느 거리까지 들리도록 adhiṭṭhāna하셨다면, 그 거리에서 한 치 너머로는 들리지 않습니다. [헛기침] 정해 둔 거리가 얼마든, 거기서 한 치만 벗어나도 하나도 들리지 않습니다.
ehara iiya mātrayaṭa kana ætul karalā gatta nam ē maṭṭamanaṭa etana kivvā vagē æhenavā. ḷan̆ga hiṭiyā kiyalā hayalen æhennē næ. anna ehema viśēṣa kramayak tiyenavā.
그 거리 안에 귀가 들어와 있다면 바로 그 자리에서 말한 것처럼 들립니다. 가까이 있다고 더 크게 들리는 것도 아닙니다. 그런 특별한 방식이 있습니다.
ēka budurajāṇan vahansēlāgē dharma dēśanā kirīmē ætivena viśēṣatvaya.
그것이 부처님들의 설법에서 생기는 특별함입니다.
ehenam budurajāṇan vahansē dharma dēśanā kaḷē mona bhāṣāvenda? ē bhāṣāva mokakda? oya ādi vaśayen api æhuvaṭa apiṭa ōka tērum ganna puḷuvan tænaka ē vituḷa api næhæ. na oba dakinna ōna karana
그렇다면 부처님은 어떤 언어로 dhamma를 설하셨는가, 그 언어는 무엇인가 하고 물어도, 우리는 그것을 이해할 수 있는 자리에 있지 않습니다. 여러분이 보아야 할 것은 이렇습니다.
etana paṭan gena minissu ekin ekkenā dharmaya aran enakoṭa gēnavā. tama tamangē ē avabōdha karagatta avabōdha karagatta dharmaya taman igena gatta bhāṣāven anik ayaṭa kiyanavā.
그때부터 사람들이 하나하나 dhamma를 이어 오면서, 저마다 깨달은 dhamma를 자기가 배운 언어로 다른 이들에게 전합니다.
hæbæyi samahara velāṭa eka vacanayakaṭa dunnā arthaya tava kenā veḷa vihen ara tibuṇan anna artha pæṭuḷumak enavā niyama arthaya ganna bæri venavā.
그런데 때로는 한 낱말에 붙인 뜻을 다른 사람이 다르게 받아들이면, 뜻이 엉켜 참뜻을 잡지 못하게 됩니다.
e vacana matan genāvaṭa arthaya ganna bæri vunot ehema niyama daham adahasa avabōdhaya ennē næ. e arthaya avabōdha kirīmē labanna tiyena mārgaphala avabōdhaya etakoṭa læbennē næ.
낱말은 외워 가져와도 뜻을 잡지 못하면 참된 dhamma의 뜻을 깨닫지 못합니다. 그 뜻을 깨달아 얻을 magga-phala의 깨달음도 그때는 얻지 못합니다.
menna mē nisā api dakinna ōnē mē arthayak kiyanakoṭa ēnisā artha katāvak dunnē onna ōkaṭayi. eḷa aḍuvā kiyalā api kivvē onna ōkayi.
그래서 우리가 보아야 할 것은, 뜻을 밝히려고 aṭṭhakathā를 준 것이 바로 이 때문이라는 점입니다. 우리가 aṭṭhakathā라고 한 것이 바로 이것입니다.
ēken kivvē mokakda kiyalā āpu hāmu itin ē bhāṣāva danna kenek menna mēkayi oya kivvē nam ē adahasa vigraha karalā tiyenavā menna mēkayi adahasak. ā etakoṭa dænagannavā adahasa avabōdhayak āpu gahama mārga phala avabōdhaya venavā.
그 말이 무슨 뜻이었는지, 그 언어를 아는 이가 '그 말은 이것이다' 하고 풀이해 '이런 뜻이다'라고 밝혀 두면, 사람들은 뜻을 알게 되고, 깨달음이 오면 magga-phala의 깨달음이 일어납니다.
ē nisā tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē ē kālē potpat vala san̆dahan karanna ahapu. mē dharmaya potpat vala saṭahanṭa unvahansē anumata kaḷē næha.
그래서 부처님은 그 시절 이것을 책에 적으라고 하지 않으셨습니다. 이 dhamma를 책에 적어 두는 것을 그분은 허락하지 않으셨습니다.
mē dēśanā karapu dēśanāva tamangē bhāṣāven ahaganna tērum gattē.
설하신 가르침을 저마다 자기 언어로 듣고 이해했습니다.
janapada nirr̥patiya kapanna epā ivat karanna epā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā.
부처님은 janapada-nirutti를 자르지 말라, 없애지 말라고 설하셨습니다.
dæn janapada nirukti kiyannē dæn bhāṣāven pennana vacana ekak.
janapada-nirutti란 말로 가리키는 낱말입니다.
hæbæyi dēśanā karanna yanakoṭa ē ayagē janapada nirukti kiyannē ē aya ēka katā karana bhāṣāva. dæn api hitamu mæṭi kōppaya kiyalā ekak tiyenavā.
그런데 설법하러 가면, 그 사람들의 janapada-nirutti란 그들이 쓰는 말입니다. 예컨대 '흙 잔'이라는 것이 있다고 해 봅시다.
dæn mæṭi kōppaya kiyana vacanaya api bhāvitā karalā dæn mæṭigōppaya upamāvaṭa aranma dharmayak dēśanā kaḷā.
'흙 잔'이라는 낱말을 쓰면서, 흙 잔을 비유로 들어 dhamma를 설했습니다.
yam pættaka dēśanā karannē ē pættē katā karannē mæṭi kōpiṭa malak kivva kiyalā. dæn mæṭi kōp kiyana vacanaya ganna nætuva ē dēsalakayā ganna maḍakuva kiyana vacana
어느 지방에서는 흙 잔을 '말락'이라고 부릅니다. 또 흙 잔이라는 말을 쓰지 않고 그 지방 사람들은 '마다쿠와'라는 말을 씁니다.
tava pættaka mæṭi kōp kiyannē næhæ maḍakva kiyannē næhæ. ēka tiyennē aḍivāla kiyalā. ē giyāma aḍivālada kiyalā katā karalānē ēkaṭa katā karalā dēśanā karanna.
또 다른 지방에서는 흙 잔이라고도, 마다쿠와라고도 하지 않고 '아디왈라'라고 합니다. 그곳에 가면 아디왈라라고 말하며 설법해야 합니다.
ē malak kivva kivvot mæṭi guva pet ē mokakda kivvē kiyalā ē minissu tērum gæṭa.
'말락'이라고 말하면 그 사람들은 흙 잔이 무엇을 가리키는지 알아듣습니다.
menna mē vagē budurajāṇan vahansē dēśanā karā mē janapada nirr̥tiya kapanna epā. ē janapada vala ē pradēśavala minissu bhāvitā karana bhāṣāvak æṭanam ē bhāṣāven ē dharmaya kiyā dennavā. etakoṭa ēgollanṭa ēka avabōdha venavā.
이처럼 부처님은 janapada-nirutti를 자르지 말라고 설하셨습니다. 그 지방, 그 고장 사람들이 쓰는 말이 있다면 그 말로 dhamma를 가르치면, 그들이 그것을 깨닫습니다.
adahasak kohomahari adahasa aragaṭa aragattot adahasa tuḷin dharmāvabōdhaya labanavā.
어떻게든 뜻을 잡으면, 그 뜻을 통해 dhamma를 깨닫습니다.
dæn mē ǣtak vena kālē venakoṭa dæn ōka hun̆gak venas velā.
그런데 시대가 멀어지면서 이것이 많이 바뀌었습니다.
hari akamætiyi vacanayat ē vacanayaṭa gatta nirukti bhāṣā niruktit aragena ōkaṭa paṭaluvalā ōkenma kiyanna hadanavā. etakoṭa manussayanṭa yathārthaya tōraganna bæru ya.
낱말과 그 낱말에 붙인 nirutti, 언어의 nirutti를 가져다 엉클어 놓고 그것만으로 말하려 듭니다. 그러면 사람들이 실상을 가려내지 못합니다.
kohomada ohoma matanayak ōgaṭa innē? ōkē adahasa ōka nemeyi menna nemeyi ēkayi itin. ōgē praśna dānna. etakoṭa vennē mokada? anna
'어째서 그런 견해에 있느냐? 그 뜻은 그게 아니라 이것이다' 하며 따지는 물음을 던집니다. 그러면 어떻게 됩니까?
nirukti dakinnē nætuva muḷu tripiṭakayama dænagattat paden padayē vigraha karanna giyot ehema vaṭē inna anda aliyak ælē hætirenavā kiyanavā vagē nirō
nirutti를 보지 못한 채로는 tipiṭaka 전체를 알아도, 낱말 하나하나를 풀이하려 들면 눈먼 이들이 코끼리를 더듬는 것과 같습니다.
niruktiānāti jānādhi piṭata yam padē padayē vikamyiya vanē anda gōviya kiyanē onna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōkamayi. andaliyaṭa kæla hædirenavā vagē ekak venu. hæbenna venavā. itin mē nisā
바로 그것입니다. 눈먼 이들이 코끼리를 더듬는 것 같은 일이 되고 맙니다.
mēvayida api dakinna ōnē. dæn paṭicca samuppāda kiyana ōnē mē paṭicca samuppāda kiyana ekaṭa monavāhari arthayak dīlā tiyennat puḷuvan. tava tava vidihenavā.
그러니 이것을 우리가 보아야 합니다. paṭiccasamuppāda라는 말에 어떤 뜻을 붙여 놓았을 수도 있고, 이런저런 방식으로 그랬을 수 있습니다.
hæbæyi ē arthaya hariyākāra dharmāvabōdhayaṭa gælapenna apiṭa āvē nætnam ē væradiyaṭa gatta adahasatin koccara vigraha karannada kiyalā. anna ēvatā maralagē tērunē næha. anna ehema adak venavā.
그러나 그 뜻이 바른 dhamma 깨달음에 맞게 와 닿지 않는다면, 잘못 잡은 뜻으로 아무리 풀이해도 소용이 없습니다. 그런 일이 생깁니다.
anna ēka haṭa api dækaganna ōnē oya suddha māgadhī bhāṣāva kiyana dēśanā karannaṭa passē kālayak ænavanavā. anna ē bhāṣāva vilāsaya tamayi īṭa passē daham bhāvitāvala gattē.
여기서 우리가 보아야 할 것은, 그 suddha Māgadhī 언어가 설법 뒤에도 한동안 이어졌다는 것입니다. 그 언어의 방식이 그 뒤로 dhamma를 전하는 데 쓰였습니다.
ē bhāṣāven kivva vacana valaṭa kiyapu artha okkoma ara aṭuvā valin næha passē ahalā vigraha karalā tērum gattā. ē vacanaya mokakda kivvē? ē vacanaya kohomada hædinnē ēka śabda śāstrayat ekkalā śabda arthayat ekkalāma sambandha śabda niruddhit ekka sambandha
그 언어로 말한 낱말들의 뜻은 모두 뒤에 aṭṭhakathā를 통해 묻고 풀이해서 이해했습니다. 그 낱말이 무엇을 말했는지, 어떻게 만들어졌는지를 소리의 학문, 소리의 뜻, 소리의 nirutti와 이어서 풀었습니다.
pav kālayak yanakoṭa etek kala api ekkenā bhāvitā kiyalā nāma eka bhāṣākrama raṭāva venuvana ē pūrṇa kramaya aragattā hæbæyi ē kramaya lōkayā bhāvitā karalā næti nisā ēvaṭa arthaganna siddha vuṇā siv pirisi yāpat maharahatan vahansēlāgē
시대가 흐르면서, 그때까지 저마다 쓰던 언어 방식 대신 그 온전한 방식을 받아들였지만, 세상 사람들이 그 방식을 쓰지 않았기 때문에 그 뜻은 네 가지 paṭisambhidā를 얻은 큰 arahant들에게서 얻어야 했습니다.
ē nisā unvahansēlā ēkaṭa gælapena arin edin ē nisā ē ayagē bhāṣāven ēka kiyannē menna mehemayi mē adahasa dennē kiyalā dænagena ara janapada nirr̥tti kapanna nætuva ē tuḷin vigraha karalā dunna nisā ē pætta minisunṭa adahasa tēruṇā. ēken dharmāvabōdhaya næ.
그래서 그분들이 그에 맞는 뜻을 가려, 그 사람들의 말로는 '이것은 이런 뜻이다'라고 알고서 janapada-nirutti를 자르지 않고 그것으로 풀이해 주었기에, 그 지방 사람들이 뜻을 알아들었습니다. 그것으로 dhamma를 깨닫는 것입니다.
itin menna mē vagē hadat api dakinna ōnē næ paṭicca samuppāda kiyanakoṭa anna ēya śabda nirukti ṭika dækaganna ōnē.
이처럼 우리가 보아야 할 것은, paṭiccasamuppāda를 말할 때 바로 그 소리의 nirutti를 보아야 한다는 것입니다.
paṭiicca samuppāda kiyana vacana hataraka ekatuva tamayi paṭicca samuppāda kiyalā yedilā tiyennē.
paṭi, icca, sam, uppāda라는 네 낱말이 모여 paṭiccasamuppāda가 되었습니다.
dæn mēka vayākaraṇa nirukti kramayak nemeyi. nirukti paṭisambhidā gnānaṁ buddha gnānaṁ kiyalā pennapu nirukti paṭisambhidā gnānayaṭa gōcara vena kramayak.
이것은 문법의 nirutti 방식이 아닙니다. 'nirutti-paṭisambhidā-ñāṇa는 Buddha의 ñāṇa'라고 보여 준 그 nirutti-paṭisambhidā ñāṇa에 드러나는 방식입니다.
etakoṭa mē kramaya samahara velāvaṭa bhāṣā nirut kramayaṭa galapanna bæri venna ōnē. ē kramayat nam ohoma kælapennē nǣha kiyanna puḷuvan.
그래서 이 방식은 때로 언어의 nirutti 방식에 맞지 않을 수 있습니다. 그 방식으로 보면 이렇게 맞지 않는다고 말할 수도 있습니다.
namut mēka ahana pudgatta ara hon̆daṭa pæhædili venavā mē vacana sambandhatāvayen padaya gelā tiyena hæṭi.
그러나 이것을 듣는 사람에게는 낱말들의 관계로 낱말이 엮인 모양이 잘 드러납니다.
paṭiicca paṭicca samuppāda samuppāda anna vacana ekatu velā ehenam vacanē sabda ena ākārayē ehema vigraha karanaōna kenaṭa ē vagē hitāganna puḷuvan venavā mē vacana gitilā tiyena ākāraya
paṭi-icca, paṭicca, sam-uppāda, samuppāda, 이렇게 낱말들이 모입니다. 낱말의 소리가 이어지는 모양대로 풀이하려는 이는 낱말이 엮인 모양을 그렇게 짐작할 수 있습니다.
icca kiyannē kæmætta paṭi kiyannē kæmættaṭa bæn̆dilā samaharayi. uppāda kiyannē upata yam kæmættakaṭa bæn̆dunahama upata samānayi.
icca는 바람(원함)이고, paṭi는 바람에 묶인 것이며, sama는 같다는 것, uppāda는 태어남입니다. 어떤 바람에 묶이면 태어남이 그와 같아집니다.
dæn oyā daham adahasa venas karanna bæhæ. bhāṣāvē tuḷin monavayenma vigraha karanna. oya niyama daham arthaya ganna bæri venna puḷuvan.
dhamma의 뜻은 바꿀 수 없습니다. 언어로 무엇으로 풀이하든, 참된 dhamma의 뜻을 놓칠 수 있습니다.
hæbæyi kæmættakaṭa bæn̆dunahama īṭa samāna aya upasa kivvā mē dharma nyāyayāna pūlayi.
그러나 바람에 묶이면 그와 같은 태어남이 있다고 말한 것, 이것이 dhamma 이치의 뿌리입니다.
api monavāhari mē lōkē kæmætten bæn̆denavā. ē kæmætta æti venna puḷuvan nānā prakāra dr̥ṣṭiya nisā.
우리는 이 세상에서 무엇인가에 바람으로 묶입니다. 그 바람은 여러 가지 diṭṭhi 때문에 생길 수 있습니다.
eka eka ākārayen taman aran tiyena hariyi kiyalā gattā adahat muru karagena ohu īṭa anukūlava ē ē dē hari kiyā nam ganna puḷuvan. naraka dēval hon̆dayi kiyavat gannavā. hon̆da dēval narakayi kiyavat gannavā. nivan dakina mārgaya vennaṭa vena mārgayakut hari kiyalā dr̥ṣṭiya pasnam ēka hariyi kiyalā gannavā. eyā nivan kiyannē ōka nemeyi kiyalā nivan vaga ptikṣaya pat karanavā. mē ākāraya vividhākārayan tatvayaṭa pat venavā.
사람은 저마다 옳다고 받아들인 생각을 굳게 붙들고, 그에 맞추어 이런저런 것을 옳다고 받아들일 수 있습니다. 나쁜 것을 좋다고 받아들이기도 하고, 좋은 것을 나쁘다고 받아들이기도 합니다. nibbāna를 보는 길이 아닌 다른 길을 옳다고 보는 diṭṭhi에 서 있으면 그것을 옳다고 받아들입니다. 그는 'nibbāna는 그게 아니다' 하며 nibbāna의 길을 물리칩니다. 이렇게 여러 가지 상태에 이릅니다.
ē nisā menna mē dr̥ṣṭiyen væṭilā hiṭan ganna giyahama ōka siddha vennē.
그러니 이런 diṭṭhi에 빠져 받아들이려 들면 그런 일이 생깁니다.
passē dr̥tiya okkoma ayin karalā api hariyaākārava balanna madhyastha tīraṇayak denna manasa nidahas karalā tibuṇā. mē kiyana eka tēruṇa. etakoṭa niyama yathā dharmaya væṭahenavā. anna yathābhōdhayen vædanot hariyaṭama dænagannavā. nivana saha nivan maga dænagannavā. lōkaya saha lōka maga dænagannavā.
뒤에 diṭṭhi를 모두 치우고, 바르게 보려고 치우치지 않는 판단을 하도록 마음을 풀어 두었다면, 지금 하는 이 말이 이해됩니다. 그러면 참된 있는 그대로의 dhamma가 드러납니다. 있는 그대로 깨달음에 들어서면 정확히 압니다. nibbāna와 nibbāna의 길을 압니다. 세상과 세상의 길을 압니다.
lōkayē sugati dugatiya kiyalā pradhāna vaśayen murakdahakaṭa bidenavā. ēken mēka dugati magē dænagannā mēka sugatiya magā dænagannā.
세상은 크게 sugati와 duggati 두 갈래로 나뉩니다. 그것으로 이것은 duggati의 길, 이것은 sugati의 길이라고 압니다.
dugatiyaṭa hētu venna vaṭinā hētu vena deyak. ē dugatiyaṭa hētu vena bava dannē nætuva ēka sugatigāma vena hon̆da væḍak kiyahama tr̥ṣṭa gata. væradi ākalpayakin pihiṭiyot ehema ē pudgalayā naraka dēval karanavā hon̆da dēval kiyalā hitāgena balāporottu venavā hon̆da deyak.
duggati의 원인이 되는 것이 있습니다. 그것이 duggati의 원인임을 모른 채 sugati로 이끄는 좋은 일이라는 diṭṭhi를 품어 잘못된 태도에 서면, 그 사람은 나쁜 일을 하면서도 좋은 일이라 여기고 좋은 것을 바랍니다.
namut læbennē hētuva phalaya nam nyānukūlavama hētu ætuvama naraka deyak nam kaḷē naraka dē naraka phalayak læbenavā misak ē koccara hon̆dayi kiyalā hitāgena hiṭiyā hon̆da phalayak læbennē næhæ.
그러나 얻는 것은 원인과 결과의 이치를 따릅니다. 원인에 맞게, 나쁜 일을 했다면 나쁜 결과를 얻을 뿐, 아무리 좋다고 여겼어도 좋은 결과는 얻지 못합니다.
amr̥ta kiyalā gaha tiyenavā vasagōlaya ōkē tiyennē amr̥ttiya kiyalā api ahalā tiyenavā dækalak tiyenavā kiyala kiyalā bivvot ehema mokada vennē hētuvaṭa paḷava pasē vasa bivvot vasarada anukūlava mærenavā hō maraṇaya samādha dugaṭa pat venavā nisā jīvat venavā kiyana amutayaka jīvat venavā kiyana eka vennē næha.
독약을 amata(죽지 않는 감로)라고 부르며 '여기 든 것은 amata다, 들어서 안다' 하고 마신다면 어떻게 됩니까? 원인에 따라 결과가 오니, 독을 마시면 독의 성질대로 죽거나 죽음과 같은 괴로움에 빠집니다. amata라 했다고 살아나는 일은 없습니다.
anna ēva yamakaṭa uruma dharmatāvayak tiyenavā. hon̆dayi kiyana eka sambannē kavuruvat pudgalayek nemeyi. ēka poduvē ē kere uruma svabhāvaya.
이처럼 무엇에나 그것에 딸린 dhammatā가 있습니다. 좋다는 것은 어느 한 사람의 것이 아닙니다. 그것은 그것에 두루 딸린 성질입니다.
ehenam anna ē svabhāvaya hari ākārava tērum ganna puḷuvan nuvanak tibunot mēkaṭa kiyanavā yathābhōdhānaya yathā yathā tatvaya avabōdha karaganna puḷuvan nam ē yathā avabōdha nuvaṇaṭa tamayi. ē svabhāvayangē niyama tattvaya væṭahennē.
그러니 그 성질을 바르게 이해할 수 있는 지혜가 있다면, 이를 있는 그대로 깨닫는 ñāṇa라고 합니다. 있는 그대로의 상태를 깨달을 수 있다면, 그 있는 그대로 깨닫는 지혜에 그 성질들의 참된 상태가 드러납니다.
dæn budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē eka vidiha matannē. samahara aya sattu aragena maralā pudgalayālā dan vunāṭa passē gini deyiyan piduvaṭa passē brahmayā samaga ekatu venna puḷuvan brahmōppat labanna puḷuvan kiyalā mē ādī vaśayen dr̥ṣṭigata karalā tiyenavā.
부처님이 계시던 시절에 한 가지 견해가 있었습니다. 어떤 이들은 짐승을 잡아 죽여 바치고 불의 신을 섬기면 Brahmā와 하나가 될 수 있다, Brahmā 세계에 태어날 수 있다는 식의 diṭṭhi를 품었습니다.
[ugura kǣrīma] anē koccara hon̆dada anē sādu sādu kiyalā gihillā harak 100k eḷuva 100k kukula 100k mē vagē sattu genalā genalā 700k varga genahalā 7ma marala ivaralanam mahadā dhānayak tiyena anē sādu nivan dakitvā nætnam api brahmayā sabalē vetvā kiyalā itin bohoma satun prārthanā karalā innavā væḍi vasāgē ga loku milanak karagattā kiyalā
[헛기침] '아, 얼마나 좋은가, sādhu sādhu' 하며 소 100마리, 염소 100마리, 닭 100마리 같은 짐승들을 데려와 700마리를, 일곱 종류를 모아 모두 죽이고 큰 제사를 마치면 '아, sādhu, nibbāna를 보기를, 아니면 Brahmā와 함께하기를' 하며 크게 기뻐하며 바랍니다. 큰 공덕을 쌓았다고 여기면서요.
namut ēgollanaṭa kāvæcca duṣṭiya misak. prāṇaghātaya kavadā hari dugati mārgayak nisā. ēka sugati mārgayak nemeyi.
그러나 그것은 그들에게 박힌 diṭṭhi일 뿐입니다. 살생은 언제나 duggati의 길이므로 sugati의 길이 아닙니다.
ani yathābōdhi yathāṭa mat vena dharmahasa ekak. lōkayāgē dr̥ṣṭa nisā bahina adahasa ēkak. næt ē siyaluma dr̥ṣṭa pættakin tiyalā ætta æti ākārayen hoyanna puḷuvan madhyāsa nææna nuvaṇakin yuttot vimarśanaya kaḷot vitarayi.
있는 그대로 깨달아 아는 dhamma의 뜻이 하나이고, 세상 사람들의 diṭṭhi 때문에 생기는 생각이 또 하나입니다. 그런 diṭṭhi를 모두 제쳐 두고, 있는 그대로를 찾을 수 있는 치우치지 않는 지혜로 살펴볼 때에만 알 수 있습니다.
ēkaṭa avaśya karana dharmaya gōcara vunot dænnam apiṭa hariyaṭama ætta nætta tērenavā kiyana hitannaṭa hita tiyāganna puḷuvan.
그에 필요한 dhamma가 드러나면, 이제야 참과 거짓을 정확히 알게 되었다고 마음을 놓을 수 있습니다.
anna ē vagē dæn api dænaganna ōnē kæmætten bæn̆dunē kotanada upata ē kæmætten bæn̆duna dē hētu vennē yam sēda phalaya īṭa an̆dunna kula dr̥ṣṭiyaṭa nam mityā dr̥ṣṭiya nam kæmætten bæn̆dunē.
그처럼 우리는 알아야 합니다. 바람으로 묶인 곳이 어디인지, 태어남은 그 바람으로 묶인 것이 원인이 되는 대로 결과도 그와 같아진다는 것을. diṭṭhi, 곧 micchā-diṭṭhi에 바람으로 묶였다면,
ē bæn̆dilā karapu hētuvē yatuvē hētuva phalayak vennē næ. mityā dr̥ṣṭaka phalayak nisā kavadāvat sammā diṭṭhi phalayak læbenna bæ.
그렇게 묶여서 지은 원인과 다른 결과는 생기지 않습니다. micchā-diṭṭhi의 결과이니 결코 sammā-diṭṭhi의 결과를 얻을 수 없습니다.
kōkaya hari kæmætten bæn̆dunahama uppattiya samādhana mityā dr̥ṣṭiyaṭa kæmætten bæn̆dunot phalaya mityā dr̥ṣṭayi. mityā dr̥ṣṭa phalayak læbenavā ē nisā sammā diṭṭhi phalayak læbenna bæyi upadinavā.
무엇에든 바람으로 묶이면 태어남이 그와 같습니다. micchā-diṭṭhi에 바람으로 묶이면 결과도 micchā-diṭṭhi입니다. micchā-diṭṭhi의 결과를 얻으니, sammā-diṭṭhi의 결과는 얻지 못한 채 태어납니다.
menna mēkayi paṭicca sama uppāda kiyannē kæmætten yamakaṭa bæn̆dunahama upata iṭa samāna. anna ēka siddha vennē cakra raṭāva tamayi. paṭicca samuppāda cakraya kiyannē.
이것이 paṭicca-sam-uppāda입니다. 바람으로 무엇에 묶이면 태어남이 그와 같다는 것. 그것이 일어나는 것이 바퀴 모양이며, 그래서 paṭiccasamuppāda의 바퀴라고 합니다.
itin mēkedi paḷamuvenma pennanavā. mē avidyāva kiyana vacanayak. dæn avidyāva kiyana vacanayat api vigraha kaḷāma tērum ganna ōnē. mēkat ektarā upamāvak mul karagena hædicca vacanayak.
여기서 맨 먼저 보여 주는 것이 avijjā라는 낱말입니다. avijjā라는 낱말도 풀이해서 이해해야 합니다. 이것도 어떤 비유를 바탕으로 만들어진 낱말입니다.
avidya yamkisi bhāṇḍayak ætulē monavāhari jarāvak puravalā hon̆daṭa piṭin rassana karalā upamaṭṭam karalā vahalā tibbot ehema
avijjā. 어떤 그릇 안에 오물을 채우고 겉을 아름답게 꾸미고 윤을 내어 덮어 두었다면,
ēka lassanada hon̆dada piṭin suvan̆dakut gālā tibuṇā. ēka hæki kiyanna kivvot mēka hari lassanayi, mēka hari suvatayi. mēka hari pirisiddhiyayi okkoma kiyanavā.
겉에 향까지 발라 두어 아름답고 좋아 보입니다. 그것을 말해 보라 하면 '이것은 참 아름답다, 참 향기롭다, 참 깨끗하다'라고 모두 말합니다.
hæbæyi ætulē tiyennē api hiṭaætin edā dālā piṭin vahalā piṭin āvaraṇa karalā lassana karalā, suvan̆da karalā hæḍa væḍa karalā tibba nisā tamayi ē nigamanaya gattē.
그러나 그런 결론을 내린 것은, 안에 오물을 넣고 겉을 덮어 가리고 아름답게, 향기롭게 꾸며 두었기 때문입니다.
dæn mē viddhaya næti nisā. ætulē tiyennē eyā penunē.
찔러 보지 않았기 때문에 안에 든 것이 그에게 보이지 않은 것입니다.
ōka vidu kaḷā nam mokada vennē? viddānam mokada vennē? piṭin opē okkoma tiyenavā ætulē tibicca hapē okkoma iiya tiyenavā viddāna
그것을 찔러 보았다면 어떻게 될까요? 찔러 보면 어떻게 될까요? 겉의 윤기는 그대로지만, 찔러 보면 안에 있던 오물이 모두 드러납니다.
etakoṭa tamayi dænagannē mē piṭi lassana karapu māyāvakin tavaṭṭulā ætulē tiyena kuṇu goḍak apiṭa denna hasanna.
그때에야 겉을 아름답게 꾸민 속임수 아래 감춰진 썩은 더미가 우리 눈에 들어옵니다.
anna vidalā bælunā vidyā karā. vida nobalalā sākalpaka tiyannē piṭa upataṭa rævaṭenavā. ætulē tibicca ætta deyak næ.
찔러 보았으니 vijjā를 한 것입니다. 찔러 보지 않고 겉모습에 머무르면 겉에 속습니다. 안에 있던 참된 것을 알지 못합니다.
onna vidyā avidyāva tōraganna tiyennē lēsima kramaya.
vijjā와 avijjā를 가려 아는 가장 쉬운 방법이 이것입니다.
anē vidyā karanavā kiyannē onna ōkayi. ēka abhyantarayē hāralā avasaraka yathā satvaya hariyaṭa balanavānam ēkaṭa kiyanavā vidyāva.
vijjā를 한다는 것이 바로 이것입니다. 그 속을 파고들어 있는 그대로의 상태를 바르게 본다면, 그것을 vijjā라고 합니다.
ehema bæluvē nætnam mokada vennē? balalā tiyennē avidyāva piṭin pēna ākārayen bæluva misā ætta bæluveda
그렇게 보지 않으면 어떻게 될까요? 본 것은 avijjā입니다. 겉에 보이는 대로 보았을 뿐, 참을 본 것이 아닙니다.
menna mēka tamayi lōka satyaya ara vidyā næti nisā avidyā nisā hari lassana rūpaya hari lassana kella hollā itin hari lassana taruṇā taraṇaya hōdalā vatura kon̆da puḷuvan mēkēnē dæn mehema ekēsa prahaṇa valaṭalā bahinavā.
이것이 세상의 현실입니다. vijjā가 없어서, avijjā 때문에 '참 아름다운 모습, 참 아름다운 아가씨, 참 아름다운 젊은이, 씻은 물을 마셔도 될 만큼'이라는 식의 칭송에 빠집니다.
apida vin̆dalā bæluvanē ætulati vicara næ kelodā samna pinin tiyena obē balalā innavā. okkoma ēkalaṭa væssa. vidanam mokada vennē?
우리가 찔러 보았습니까? 안을 살피지 않고 겉에 바른 윤기만 보고 있습니다. 모든 것이 그것에 가려 있습니다. 찔러 보면 어떻게 될까요?
āpu hæmaṭa eyāṭa pasut tiyenavada?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa naharak tiyenavada? īṭa ayaṭa æṭat tiyenavāda? ēka ætulē æṭa men̆durut tiyenavada? ōvan tui velā tiyennē mē buduvasa vakuvalu kiyalā ehekut tiyenavā. hadavata [ugura kǣrīma] kiyalā
힘줄이 있습니까? 뼈가 있습니까? 그 안에 골수가 있습니까? 그런 것들로 이루어져 있고, 콩팥이라는 것도 있고, [헛기침] 심장이라는 것도 있습니다.
ehekut tiyenavā. itin ekin ekaṭa kǣli ṭika balapunāma 32k ætulē mē pahakin heṭa tava 32k tiyenavā. ēvat lassana ēvat suvan̆da ēvat hæravæli
그래서 하나하나 조각을 살펴보면 안에 32가지가 있습니다. 그것들도 아름답습니까, 향기롭습니까?
mē kuṇu goḍak ætulaṭa tiyenavā piṭin okpaṭam karalā tibi vecca ekak nē nisā nēda? mē hōdalā vatura pan̆da puḷuvan hari lassana kella kolla hari lassana tarana tara kiyalā mē kīlē mokada mē nisā naida mēka dækkē næti nisā.
이 썩은 더미가 안에 있는데 겉을 꾸며 놓았을 뿐이지 않습니까? '씻은 물을 마셔도 될 만큼 참 아름다운 아가씨, 젊은이, 참 아름다운 청춘'이라고 말한 것은 이것을 보지 못했기 때문입니다.
dækka dæn ahana dæn hon̆da hōdavada inna hon̆dada dæn hakannada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn hitalā balapanna suddhatva suddhida kohomada anna balavara kiyanavā anē api mōla velā kæṭilā mē kuṇugollaṭa kiya kiya kiya kiya hiṭapu hiṭiya anna vidyā karalā bæ.
이제 생각해 보십시오, 그 깨끗함이란 어떤 것입니까? 그때 사람들은 '아, 우리가 미혹되어 이 썩은 더미에 붙들려 있었구나' 하고 말합니다. vijjā로 살펴보았기 때문입니다.
menna mē vagē vidyā karalā balannē næti ætura abhyantaraya balannē næti nisā. lōka satyayā piṭin penenna dēval valaṭa piṭa oyaṭa hævaṭilā. vahinavā nigamanaṭa hon̆dayi, priyayi manāpayi kiyana nigamanavaṭa væhalā innē ara ætula dækē næti nisā. avidyāvē
이처럼 vijjā로 살펴보지 않고 속을 보지 않기 때문에, 세상 중생은 겉에 보이는 것의 윤기에 속아 결론에 빠집니다. '좋다, 사랑스럽다, 마음에 든다'는 결론에 빠져 있는 것은 속을 보지 못해서, avijjā 때문입니다.
vidyā kaḷā nam oya ætula dækka nam apē tibicca balāporottu tīraṇa sampūrṇa venas velā yanavā. piṭin opēja karagatta tīraṇa okkoma venas venavā.
vijjā를 했다면, 그 속을 보았다면, 우리가 지녔던 바람과 결정은 완전히 바뀝니다. 겉의 윤기로 내린 결정은 모두 바뀝니다.
anna ætta dænaganna ōnam vidya karalā balanna ōna. ehema nokaḷot avidyā nisā mokada vennē? avidyā pratya karagena saṁkhāra goḍanægenavā.
참을 알고 싶다면 vijjā로 살펴보아야 합니다. 그렇게 하지 않으면 avijjā 때문에 어떻게 될까요? avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 쌓입니다.
dæn monavada mē saṁkhāra kiyannē? hiten yamak karanavā nam ēka cittakāra vitarayi. vacanaya yamak karanavā nam kriyātmaka karanavā nam vacanaya kriyātmaka karanavā nam eyā vacaya kāra vitarayi. kayen yamak kriyātmaka karanavā nam ēvā kāya kāra vitarayi.
그러면 saṅkhāra란 무엇입니까? 마음으로 무엇을 하면 그것은 그저 citta-kāra일 뿐입니다. 말로 무엇을 행하면 그것은 그저 vacī-kāra일 뿐입니다. 몸으로 무엇을 행하면 그것은 그저 kāya-kāra일 뿐입니다.
hæbæyi kāra kiyana vacanaya dānnē nætuva kāyakāra vatayakāra manōkāra kiyā dānnē nætuva ōgoṭa tava saṁ koṭasak viśēṣaṇayak isipuṭa deyak. danna kāya saṁkhāra vacīya saṁkhāra manō saṁkhāra kiyalā saṁkhāra kiyana vacanayen inna ōna.
그런데 kāra라는 낱말만 붙여 kāya-kāra, vacī-kāra, mano-kāra라고 하지 않고, 거기에 'saṃ'이라는 꾸밈말을 하나 더 붙였습니다. 그래서 kāya-saṅkhāra, vacī-saṅkhāra, mano-saṅkhāra라고, saṅkhāra라는 낱말로 되어 있어야 합니다.
dæn kāra saṁkhāra vunē kohomada anna ēka tōraganna. api yamak ekatu karagannavā yamak ahagena dānavā. mokak nisā dæn hitalā balanna
kāra가 어떻게 saṅkhāra가 되었는지, 그것을 가려 알아야 합니다. 우리는 무엇을 모으고, 무엇을 주워 담습니다. 무엇 때문일까요? 생각해 보십시오.
kohē hari yanakoṭa api mallak aran gilā mallaṭa monavā hari api dæka dæka dēval valagin dāganna peḷakma visi karalā payibalalā yannavā. gannē næhaṭa
어딘가에 갈 때 자루를 들고 가서, 보이는 것들 가운데 골라 자루에 담고, 어떤 것들은 던져 버리고 밟고 지나갑니다. 줍지 않습니다.
dæn mē mallaṭa dāgattē monavada ekatu karagattē monavada apiṭa monavāhari hon̆dayi kiyalā yamak dækkam prayōjanavat kiyalā api nigamanaya karannē. ēvā tamayi api ekatu karagannē saṁ karaganna.
그러면 자루에 담은 것은 무엇입니까? 모은 것은 무엇입니까? 무엇인가를 좋다고 보면 쓸모 있다고 결론짓습니다. 그런 것을 우리는 모읍니다, 'saṃ' 합니다.
anna ekatu karaganna kriyāvalō vaṭinavayi kiyana vikriyakin yamti deyak nam era gattē. kāra nikanma kār nemeyi saṁkhāra venavā.
모으는 행위, 값지다는 판단으로 무엇을 집어 들었다면, kāra는 그냥 kāra가 아니라 saṅkhāra가 됩니다.
menna mē ekatu karanna giya tænadī api vidyāven nætuva avidyāven nam hiṭiyē. mulāven nam hiṭiya. api ekatu karagata nogata yutu dēval. harayak næti dēval. harayak æti dēval hæṭiyaṭa ekatu karagannavā.
이렇게 모으는 자리에서 우리가 vijjā가 아니라 avijjā에, 미혹에 있었다면, 모으지 말아야 할 것, 알맹이 없는 것들을 알맹이 있는 것으로 여겨 모읍니다.
anna etakoṭa mokada vennē? anna ehema ekatu karennē kaṭayutu nis kirīmaṭa yam itin kayayi vacanayen kaṭayutu karanavā nam anna ēvaṭa kiyana væḍapilaṭa saṁkhāra væḍapila
그러면 어떻게 될까요? 그렇게 모으려고 마음과 몸과 말로 일을 한다면, 그것을 saṅkhāra의 작업이라고 합니다.
ætta pēnnē nætuva mulāven ættak kiyalā hitāgattā nam harayak æti deyak kiyalā hitāgattā nam harayak næti dēval harayak æti dēval kiyana dr̥ṣṭiyaṭa bæhæra.
참이 보이지 않아 미혹으로 참이라 여기고 알맹이 있다고 여겼다면, 알맹이 없는 것을 알맹이 있다고 보는 diṭṭhi에 빠진 것입니다.
hiten ekatu karanavā, kriyāven itu karanavā, katāven ekatu karanavā. hiten kayen vacanayen ekatu karanavā. menna mē jātiyaṭa kiyana avidyā pratyayen vena saṁkhāra.
마음으로 모으고, 행동으로 모으고, 말로 모읍니다. 마음과 몸과 말로 모읍니다. 이런 것을 avijjā를 조건으로 일어나는 saṅkhāra라고 합니다.
dæn kārayi saṁkhārayi dekak.
그러니 kāra와 saṅkhāra는 서로 다른 둘입니다.
avidyāva ahak velā vidyāva pahaḷa vuṇāṭa. haravat næti dēval haravat næti dēval hæṭiyaṭa ivat keravānam. ē haravat nætta dē gænaṭa hitanna dēkut nemeyi. haravat næti deyaknaṭa katā karanna dēkut ē haravat næti dēval ekatu karenakoṭa kriyātmaka venna dēkut nǣha. ē pavat anna ē adahasa enna upadinnē?
avijjā가 걷히고 vijjā가 일어나 알맹이 없는 것을 알맹이 없는 것으로 치워 버렸다면, 알맹이 없는 것에 대해 생각할 것도, 말할 것도, 그것을 모으려고 행할 것도 없습니다. 그러니 그런 생각이 일어나겠습니까?
harayak næti dē piḷiban̆dava hitannavat, kiyannavat, karannavat vaṭinādiyak nǣha kiyalā ayin vunāma avidyā pratyayen haṭagatta saṁkhārayak tiyaruvā nam ēka tamayi dæn særi sarannē næha. ē tuḷa kriyātmaka vennē aya saṁkāra niritayi.
알맹이 없는 것에 대해 생각하거나 말하거나 행할 가치가 없다며 물러나면, avijjā를 조건으로 생겨난 saṅkhāra가 있었다 해도 이제는 그것이 돌아다니지 않습니다. 그 안에서 일어나는 것은 saṅkhāra의 nirodha입니다.
dæn arihatyaṭa patvunā uttamayan vahansē lovturā budupiyāṇan vahansē mē lōkayē harayak næti yam dahamak ætunā. harayak næti bava saralava sampūrṇayen dækalā ēvā hiten æsuru karanna giyet næhæ. kriyāven ē passē æsuru karanna giyēt næhæ. katāven ēvā æsuru karanna giyet. ē ṭika okkoma ayin karanna.
arahant가 되신 거룩한 분들, 세상을 넘어선 부처님은 이 세상의 알맹이 없는 모든 dhamma를, 그 알맹이 없음을 남김없이 보고서, 그것들을 마음으로 가까이하지 않았고, 행동으로도 가까이하지 않았고, 말로도 가까이하지 않았습니다. 그것을 모두 치우셨습니다.
hæbæyi væsikilinna ōnot væsikili giyē nædda mutrā varaṇavot mutrā karanna giyē nættē. barigina āhārayak gattē næ. pipāsayak āvata vatu ṭikak hari bivvē næ. sītalaṭa usula kæn̆dumak ædagattē nædda. ē veenāṭa kohēhari āvāsaya galgīka hari asē hiṭiyē næda. lelak hædana behetak gattē nædda.
그렇다고 변소에 가야 할 때 가지 않으셨습니까? 소변이 마려우면 소변 보러 가지 않으셨습니까? 배고프면 음식을 들지 않으셨습니까? 목마르면 물 조금이라도 마시지 않으셨습니까? 추우면 가사를 두르지 않으셨습니까? 어딘가 거처나 바위굴에라도 머물지 않으셨습니까? 병이 나면 약을 들지 않으셨습니까?
ēvaṭa hiduvā kivvā kaḷā. hon̆da hinda nokara bæri dēval hindāyi jīvat velā inna ekak.
그런 것들은 하셨습니다. 좋아서가 아니라, 하지 않을 수 없는 것이기에 살아 계시는 동안 하신 것입니다.
hon̆da nisā nayi kiyalā ekatuvak eka ye yedunā tamayi saṁsak kiyalā ēvat ekatuṭa pat vennē.
좋아서라는 모음이 붙었을 때에야 'saṃ'이라 하여 함께 묶이게 됩니다.
ehenam unvahansēṭa ē saman̆ga ekatu venna ōnakamak næti nisā. avidyāven bæhægatta nigamanaya karana ekatuvak næti nisā avidyāven haṭaganna saṁkhāra nirōdhayi.
그러니 그분에게는 그것들과 함께하고 싶은 마음이 없고, avijjā에 빠져 내린 결론에서 오는 모음이 없으므로, avijjā에서 생기는 saṅkhāra는 nirodha되어 있습니다.
namut unvahansē ekatu karapu koṭasak tibuṇē. eka vecca koṭasak tibuṇā. pihiṭa pāta yanna pātet ōnē. gamanat ōnē. gevatu kriyātmakat vuṇā. vaḷadanna yamak yamak apiṭa avaśyada ē upakara ṭikat gattā. ēvā pariharaṇayak karanna. ēvā samaga ekatuvakat hiṭiya.
그러나 그분이 모으신 부분도 있었습니다. 함께하신 부분이 있었습니다. 발우도 필요하고, 다니는 것도 필요해서 그렇게 하셨습니다. 공양할 것, 필요한 그 도구들도 받으셨습니다. 그것들을 쓰려고요. 그것들과 함께 지내셨습니다.
hæbæyi avidyā pratyayen hadagatta eka tun nemeyi.
그러나 그것은 avijjā를 조건으로 지어낸 것이 아닙니다.
jīvat velā innakan avasānaya venakan yamak ata hitda ēka vena hon̆daṭama narak bava dænagena ekatuvak nætuva æsuru karapu nisā kiyanavā alapata vula tiyena neḷum pata vula tiyena vatura minna. niḷum potē alapatē nogævī ēvā tamayi hiṭiya at.
살아 계시는 동안 끝날 때까지 무엇을 손에 쥐시든, 그것이 결국 나쁜 것임을 알고 모음 없이 가까이하셨기에, 연잎 위에 맺힌 물방울처럼 연잎에 스미지 않은 채로 그렇게 지내셨다고 합니다.
baḍen yætin āpuma nilumal pohoṭma uḍaṭa matuvelā vatura hā samaga sambandha vennē nætuva vaturēma bihiṭiya unvahansēlā kāravala bihiṭanavā san nætuva
진흙에서 자라 올라온 연꽃 봉오리가 물 위로 솟아 물과 닿지 않은 채 물속에 서 있듯이, 그분들은 kāra 속에 서 계셨지만 'saṃ' 없이 계셨습니다.
ē nisā unvahansē eyālaṭa kāra vitarak tiyena sitnēsā tiyennē kriyā sit unvahansēlāṭa pahaḷa venavā misā unvahansē saṁkhāra sit nǣha kiyalā kivvā avidyāven haṭaganna avidyāven haṭaganna saṁkhāraya unvahansēlāgē sit vala pahaḷa vennē nǣ.
그래서 그분들에게는 kāra만 있는 마음, 곧 kiriya-citta가 일어날 뿐, saṅkhāra의 마음은 없다고 했습니다. avijjā에서 생기는 saṅkhāra는 그분들의 마음에 일어나지 않습니다.
kæmætten bæn̆dena balāporottu næti nisā. paṭi icca unvahansēlāṭa nǣ. paṭicca nætnam sama uppādayakut nætnam upadina tænekut nē. anna paṭicca samuppāda nirōdhanam sasara gamana ivarayi kiyi.
바람으로 묶이는 기대가 없기 때문입니다. 그분들에게는 paṭi-icca가 없습니다. paṭicca가 없으면 sam-uppāda도 없고, 태어날 곳도 없습니다. 이렇게 paṭiccasamuppāda가 nirodha되면 saṃsāra의 여정이 끝났다고 합니다.
mē vacī saṁkhāra kāya saṁkhāra citta saṁkhāra kiyalā mē koṭas tunak tiyenavā. mēka pættakin ganna ōna.
vacī-saṅkhāra, kāya-saṅkhāra, citta-saṅkhāra라는 세 부분이 있습니다. 이것을 따로 다루어야 합니다.
hon̆da deyak hō naraka deyak hō lōka sammata tiyennē. hon̆dayi kiyana nigamanayakin api bæssanek gannē. ēka bhāvitā kirīma san̆dahā kaṭayutu karanna tiyennē kāraṇā tunayi. ekkō vacanaya, ekkō hita, ekkō kriyāva.
세상에서 말하는 좋은 것이나 나쁜 것이 있습니다. 우리는 좋다는 결론에 빠져서 받아들입니다. 그것을 쓰려고 움직일 수 있는 길은 셋뿐입니다. 말이거나, 마음이거나, 행동이거나.
kriyāva vacanaya hita kiyana mē tuna kriyātmaka karanakoṭa tamayi hon̆da ekak hō naraka ekak hō samaga sambandha vennē.
행동, 말, 마음, 이 셋을 움직일 때 좋은 것이나 나쁜 것과 이어집니다.
mēka mūlika vistarayak kaḷā vacanayen ekatu vennā karannā vū kaṭṭiyaṭa vala vacīya saṁkhāra kiyalā. hon̆da hōma na araka hoya hari kriyāva samaga ekatu velā karannā vū yamkisi ekatuvenma kivvā hon̆da ara koyi eka hari kriyātmakama kāya saṁkhāra kiyalā. hiten ēvā samaga ekatu vena ēvāvaṭa kivvā manō saṁkhāraya
기본적으로 풀어 보면, 좋든 나쁘든 말로 함께 모여 하는 것을 vacī-saṅkhāra라 했고, 행동과 함께 모여 하는 것을 kāya-saṅkhāra라 했으며, 마음으로 그것들과 함께 모이는 것을 mano-saṅkhāra라 했습니다.
etakoṭa metandi ara gattē ekatu vecca ekatu velā karapuvā. hiten kaya vacanaya ekatu velā karana ēvā tamayi saṁkhāra
여기서 다룬 것은 함께 모여서 한 것입니다. 마음과 몸과 말이 함께 모여 하는 것이 saṅkhāra입니다.
dæn o kriyātmaka vena ākāraya atin bedapu tun laṁkāva
이것은 일어나는 방식에 따라 나눈 세 가지입니다.
īṭa passē mēka hon̆da naraka vaśayen bedalā tun deākārayaṭa bedenakoṭa tun ākārayaṭa bedana kramayak tiyenavā. puññābhi saṁkhāra, apuññābhisaṁkhāra, āniññābhisaṁkhāra kiyalā ēva æti vennā vū laukika haravat bhavaya maṭṭamaṭa anu tun ākāraya tibenna.
그다음 이것을 좋고 나쁨에 따라 나누면 세 가지로 나누는 방식이 있습니다. puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra라고, 그것이 생겨나는 세간 bhava의 수준에 따라 세 가지가 있습니다.
oya hiten kaya varaṇayen kāya saṁkhāra vadaya saṁkhāra manō saṁkhāra kiyana tun ākārayen eko karana væḍa piḷivela guṇāguṇa deken bedalā bæluvana korasak puṇya saṁkhāra koṭasak apuṇaya saṁkhāra koṭasak ānijbhi saṁkhāra kiyalā api bedenavā.
마음과 몸과 말로 kāya-saṅkhāra, vacī-saṅkhāra, mano-saṅkhāra 세 가지로 모여서 하는 일을 좋고 나쁨 두 가지로 나누어 보면, 한 부분은 puñña-saṅkhāra, 한 부분은 apuñña-saṅkhāra, 한 부분은 āneñja-saṅkhāra로 나뉩니다.
eta puññābhi saṁkhāra, apñābhi saṁkhāra, anijaññābhi saṁkhāra kivvat siten kayen vacanayen karapuvama bedāpu krō kāya saṁkhāra, vaca saṁkhāra manō saṁkhāra kiyalā kivvot ara vagē guṇāguṇa vaśayen bidalā nætuva ē siyalla poduyi aragena hiṭa vacī manōṣaya tunaṭa dālā ven karapu krama tuna.
puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra라고 해도 마음과 몸과 말로 한 것을 나눈 방식입니다. kāya-saṅkhāra, vacī-saṅkhāra, mano-saṅkhāra라고 하면, 좋고 나쁨으로 나누지 않고 모두를 함께 몸·말·마음 셋에 넣어 나눈 방식입니다.
koyi ākārayen hari saṁkhāra vitaka ekatuva karanna ōnē ekatu velā karanna ōna. yam deyak samagī karannā vū vidi dēṭa kiyanavā saṁkhāra
어느 방식이든 saṅkhāra는 함께 모여서 하는 것입니다. 무엇인가를 함께 모으는 일을 saṅkhāra라고 합니다.
mēken apiṭa bhāvak vennē. dukak æti karanna hētu vennē mona haya kiyalā ekatu velā karana kaṭayutu
이것으로 우리에게 bhava가 생깁니다. 괴로움을 일으키는 원인이 되는 것은 함께 모여서 하는 일들입니다.
avidyāven senennā vū nigamanayak nætnam ē nigamanaya saha sambandha velā ekatuva karana kaṭayuttak nætnam menna mēvā tamayi. jarā maraṇa sōka paridēva duk domnasa upāyāsa kiyana mēvaṭa bhājanaya vennē. dukak ætivenna hētu vennē. asānayaṭa hētu vennē
avijjā로 생기는 결론, 또는 그 결론과 이어져 함께 모여 하는 일, 바로 이것들 때문에 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa에 처하게 됩니다. 괴로움이 생기는 원인이 되고, 불안의 원인이 됩니다.
asāhanayen midīma nam nivana nivan dækīma læba pratiphalaya asahanayen midiramanam asahanaya gena dina dē hiten ayin vacanayen æsuru karanavā ēka ayin karapu asahanayaṭa hētuvana eyā siyaluma kriyākalāpa siyaluma katālāsa asānayaṭa hētu vennē næ. asānaya goḍanaganna hētu vennē næ.
불안에서 벗어남이 nibbāna이고, nibbāna를 보는 것의 결과가 불안에서 벗어남이라면, 불안을 가져오는 것을 마음과 말로 가까이하던 것을 치워 버린 이의 모든 행위와 모든 말은 불안의 원인이 되지 않습니다. 불안을 쌓는 원인이 되지 않습니다.
avidyā sahatava hitana hitivili kiyana katā karana kriyā anna ēvā apiṭa matu anāgatīnē ē mohotē paṭaḷut kāyika mānasika asāhanayak æti karanna goḍana ēkē avasānaya balapuhama pratiphalaya avasāna pratiphalaya balapuhama ara jātiya sōka paridēva duk domnat upāyāsayangen gahana karalā asāna kāritvaya keḷavara karapu pratiphalayak ena dena deyak venavā
avijjā와 함께하는 생각, 말, 행동, 그것들은 앞날에도, 그 순간에도 얽혀 몸과 마음의 불안을 쌓아 올립니다. 그 끝, 마지막 결과를 보면 jāti, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa로 가득 차 불안으로 끝나는 결과를 가져오게 됩니다.
anna ēvā avidya vidyāpattaya haṭaganna saṁkhāraya
그것들이 avijjā를 조건으로 생겨나는 saṅkhāra입니다.
ehenam ārya mārgaya vaḍanna kenākam hitanna deyak tiyenavā kiyanna deyak tiyenavā karanna deyak tiyenavā. hitannē nætuva kiyanna nætuva karanna nætuva mē lōkē kisima satvayekuṭa mē jīvitaya mātrayakma bæta karanna kramayak.
그렇다면 ariya-magga를 닦는 이에게도 생각할 것, 말할 것, 할 것이 있습니다. 생각하지 않고, 말하지 않고, 하지 않고는 이 세상 어떤 중생도 이 삶을 조금도 이어 갈 길이 없습니다.
pævætmak hæbænam pævætma ghōṣaṇaya karanna. pævætmak hæbæm pævætmen jarāvayaṭa pat venavā suddha karanakoṭa pōṣaṇaya karanna ōnē suddha karanna ōnē pavatvā gænīma san̆dahā avaśya karana pasutakala hadanna ōnē. yam yamak pavatinavā nam pavatvanaka oya ṭika karanna siddha venavā.
존재가 있다면 그 존재를 길러야 합니다. 존재가 있다면 그것은 낡아 가니 깨끗이 해야 합니다. 기르고, 깨끗이 하고, 유지하는 데 필요한 손질을 해야 합니다. 무엇이든 이어지는 한 그런 것들을 해야 합니다.
ē pævætmaka ēvā nætuva ē pævætma geniyanna bæ. ēvā gænīmaṭa hita kriyātmaka karanna ōnē vacanaya kriyātmaka karanna ōnē kaya kriyātmaka karavanna ōnē. hitakaya vacanaya kriyātmakamaka nokara ē pævævatgena yana dē pavatvāgena avasānayē dakvā pavatinna ēkaṭa avaśya karannā vū ghōṣaṇaya ēkaṭa avaśya karannā vū buddha pavitra kara pratisaṁskaraṇaya mēkvat karanna bæha. sitivili kriyāva nam kriyātmaka nokarana.
그런 것 없이는 그 존재를 이어 갈 수 없습니다. 그것들을 얻으려면 마음을 움직이고, 말을 움직이고, 몸을 움직여야 합니다. 마음·몸·말을 움직이지 않고는, 이어 가는 것을 끝까지 유지하는 데 필요한 기르기도, 깨끗이 하기도, 손질하기도 그 어느 것도 할 수 없습니다. 생각과 행동을 움직이지 않는다면요.
ehenam yamkisi kenek mēvā kumana pōṣaṇayak nævættuvot duken nidahas venavā. avidyā sahagatava goṇanagena yamak ætula. anna ē goṇagena eka nǣot ohu duken nidahas vella
그러니 누군가 이런 기르기를 멈추면 괴로움에서 벗어납니다. avijjā와 함께 쌓아 올린 것이 안에 있을 때, 그 쌓아 올림이 없어지면 그는 괴로움에서 벗어난 것입니다.
goḍanægena navattannē bohoma yam mohotaka pævæt avasāna mohota maraṇayakin keḷavara nam gin matuvaṭa goḍanæget nætnam. anna avasāna mokak tamayi siyallama atahagena velāva.
쌓아 올림을 멈추면, 어느 순간 존재의 마지막 순간이 죽음으로 끝나고 앞으로 더 쌓아 올리는 것이 없다면, 그것이 마지막, 모든 것을 내려놓는 때입니다.
īṭa passē hitavili ōnet nǣhæ. kriyāva ōnet nǣhæ katāvek næ. ēvan karanna deyak ætten.
그 뒤에는 생각도 필요 없고, 행동도 필요 없고, 말도 없습니다. 할 일이 정말로 없습니다.
dæn siyalu ākārayenma saṁkhāra saha kāra nirōdha karanavā. tænak tiyenavā anupati sēṣa nirvāṇaya kiyana mohotē piraṇavapāna mohota
모든 면에서 saṅkhāra와 kāra가 nirodha되는 자리가 있습니다. anupādisesa-nibbāna라고 하는 순간, parinibbāna의 순간입니다.
sōpadiśēṣa nirvāṇaya kiyalā koṭasak ivara karalā atharinna bæri koṭasak pariharaṇaya kara inna novæ. alapatakuṭa tiyena vatura biṁduvak. væsikilinna ōna mutrā karanna yanna ōna kanna bonna ōnæhæ āhārayak ganna ōnē iḍa tænak ōna vintra vastarayak ōna pasiya pariharaṇayak karanna ōnē jīvitayak pavatvanna ēvā san̆dahā hitana dē hitanna ōnē kiyana dē kiyanna ōnē karana dē karanna ōnē
sa-upādisesa-nibbāna는 한 부분을 끝냈지만, 놓을 수 없는 부분을 쓰며 지내는 것입니다. 연잎 위의 물방울처럼요. 변소에 가야 하고, 소변 보러 가야 하고, 먹고 마셔야 하고, 음식을 들어야 하고, 머물 곳이 필요하고, 가사가 필요하고, 쓸 것들을 써야 합니다. 삶을 이어 가려면 그것들을 위해 생각할 것을 생각하고, 말할 것을 말하고, 할 것을 해야 합니다.
ē ṭika atharalā bægema dayānukampāvekin yamkisi satvayaka dukin midīma san̆dahā avaśya karana dharmayak æda ē dēśanā kirīmēdī ē san̆dahā avaśya pahasukam salassanna ōnē ē san̆dahā kriyātmaka venna ōnē ē san̆dahā katā karanna ōnē ē san̆dahā æhumkam denna ōnē. ehemayit koṭasak tiyenavā hora hari.
그것들은 놓아 버릴 수 없습니다. 또 연민으로, 어떤 중생이 괴로움에서 벗어나는 데 필요한 dhamma가 있어 그것을 설할 때에는 그 일을 위한 편의를 마련해야 하고, 그 일을 위해 움직이고, 말하고, 귀 기울여야 합니다. 그런 부분도 있습니다.
hæbæyi ēka ara jarāvaṭa varṇayaṭa gotu karalā sōka paridēva duk dommanas valin keḷavara karana jātiya koṭasak nemeyi ē kriyātmaka pahat bava æti karana sōka paridēva duk dumanas valaṭa goduru karavana hū nin han̆dunavana pahat duṁca gatiyak æti yamak ætda
그러나 그것은 늙음과 죽음의 먹이가 되어 soka, parideva, dukkha, domanassa로 끝나는 jāti의 부분이 아닙니다. 그렇게 작동하는 것 가운데, 낮춤을 일으키고 soka, parideva, dukkha, domanassa의 먹이가 되게 하는 낮고 비천한 성질의 것이 있습니까?
ī pasu avidyāvē kriyākārama salāharinavā nam yamkisi deyak tuḷin pahat vū dē salāharaṇayen vū salāharaṇayak kusala vena yamkisi kaṭayuttak ætda anna ē san̆dahā viśēṣa vannā vū sakas vīmak ætnam ēkana kiyanavā kusalābhi saṁkhāra ēkaṭa kiyannē kusalabhisaṁkhāra
그 뒤 무엇을 통해 avijjā의 작용을 씻어 낼 수 있다면, 그 낮은 것을 씻어 내는 kusala한 일이 있습니까? 그것을 위해 특별히 짜이는 것이 있다면, 그것을 kusalābhisaṅkhāra라고 합니다. 그것을 kusalābhisaṅkhāra라고 합니다.
etakoṭa anna ē kusalaya mul karagena venna avidyāva mul karannē ekeka. pahat vū avidyāva sahagatava karannā vū vathākāriyō væḍa piḷive salāhærīma san̆dahā yamak kaḷa yutuyi. anna hiten kayen vacanayen ē san̆dahā karana yamak æṭa nam ēvā kusala mūlaya pratya karagena sakas vena vædirik nisā. karana kriyāvaliyak nisā. ē vaṭa kiyanavā kusala mūla paccayā saṁkhāra
그러면 그 kusala를 바탕으로 하는 것과 avijjā를 바탕으로 하는 것은 서로 다릅니다. 낮은 avijjā와 함께 하는 일의 방식을 씻어 내려면 무엇인가를 해야 합니다. 마음과 몸과 말로 그것을 위해 하는 것이 있다면, 그것은 kusala-mūla를 조건으로 짜이는 방식, 행하는 과정이기 때문에, 그것을 kusala-mūla-paccayā saṅkhāra라고 합니다.
ehenam kusala mūla paccayā saṁkhārā kiyana eka anugamanaya kaḷa yutuyi. avicchā paccā saṁkhāra kiyana eka nirōdha kaḷa yutu. nivan dakinna avaśya kenek apramādava nivan dakinna nam kusala mūla paccā saṁkhārā anugamanaya karamin avidyā paccā saṁkhārā nirōdha karaganna ōnē.
그러니 kusala-mūla-paccayā saṅkhāra는 따라야 하고, avijjā-paccayā saṅkhāra는 nirodha해야 합니다. nibbāna를 보고자 하는 이가 게으름 없이 nibbāna를 보려면, kusala-mūla-paccayā saṅkhāra를 따르면서 avijjā-paccayā saṅkhāra를 nirodha해야 합니다.
mē okkoma væḍak nǣhæ okko nǣha hitanna ōnet næhæ. kiyanna ōnet næhæ karanna ōnet næhæ. etakoṭa nivana kiyalā giyot ehema ara budurajāṇan vahansē pennapu ē utum dēśanāva hari ākārava nogattā venavā. itin ōkē ehema tērum ganna ōna.
'이 모든 것이 쓸모없다, 아무것도 생각할 필요도, 말할 필요도, 할 필요도 없다, 그것이 nibbāna다' 하고 가 버린다면, 부처님이 보여 주신 그 거룩한 가르침을 바르게 받아들이지 못한 것이 됩니다. 그러니 이것을 그렇게 이해해야 합니다.
ehenam kusala mūlaya patyā saṁkhārā kiyannē monavada? ārya mārgaya vaḍannakoṭa dharmāvabōdhaya labā gænīmaṭa baṇa ahanna ōna nam eyāṭa gedara hiṭiya koyahara ætara hiṭiya ahanna æhunkan nodīvot ē æhennē næ. ohu ē san̆dahā kriyātmaka venna ōna. ehenam ohu ē san̆dahā yanna ōnē avaśya paha vidihaṭa inna ōna. æhumkam denna ōna.
그렇다면 kusala-mūla-paccayā saṅkhāra란 무엇입니까? ariya-magga를 닦을 때 dhamma를 깨닫기 위해 법문을 들어야 한다면, 집에 있든 어디 멀리 있든 귀 기울이지 않으면 들리지 않습니다. 그는 그것을 위해 움직여야 합니다. 그러니 그는 그것을 위해 가야 하고, 알맞게 앉아 있어야 하고, 귀 기울여야 합니다.
pragnā sækuṇu saha kāpugahama ahanna katā karalā nam ē vacanaya ahanna ōna. ē kiyannē hon̆daṭa hitanna ōnē. ehenam hita kriyātmaka karanna ōnē katat kriyātmaka karanna ōnē vacanayat kriyātmaka karanna ōnē ætta æti ākārayen ahaganna vaṭahaganna dharma śravaṇaya karanna dharmāvabōdhayak labāganna
지혜로운 이에게 다가가 묻고 이야기했다면 그 말을 들어야 합니다. 곧 잘 생각해야 합니다. 그러니 마음을 움직여야 하고, 몸도 움직여야 하고, 말도 움직여야 합니다. 있는 그대로 듣고 이해하기 위해, dhamma를 듣기 위해, dhamma를 깨닫기 위해서.
ehena avabōdhayēdī læbennā vū asāratvaya væṭahena yam athærīmak, novælmak, midīmak ē saman̆ga siddha vuṇāda? ē pudgalayāṭa amatuven utsāhayen āyusarayak natara karanna deyak. avidyā sahagata væḍapati etanama prahīṇa venavā.
그런 깨달음에서 얻는, 알맹이 없음이 드러나는 내려놓음, 붙잡지 않음, 벗어남이 함께 일어났다면, 그 사람에게는 따로 애써서 막아야 할 것이 없습니다. avijjā와 함께하는 일의 방식이 그 자리에서 버려집니다.
atralā hira karagena inna deyak næhæ. mama nam ēka karannē nǣhæ. mama nam mehema kiyannē nǣha kiyana eka inna ōnē næhæ. karanna kiyanna hitanna tibicca balāporottuvak tibunam ē tibicca balāporottuva sahamulin midilā yanavā.
억지로 붙잡아 가두고 있을 것이 없습니다. '나는 그것을 하지 않겠다, 나는 그렇게 말하지 않겠다' 하며 버틸 필요가 없습니다. 하려고, 말하려고, 생각하려고 하던 기대가 있었다면, 그 기대에서 뿌리째 벗어납니다.
anna ē ṭika midilā giyahāma mokada vennē? ohu nokerena tattvayaṭa pat venavā misak ohu nokara inna utsāha karanna ōnē nǣ.
그것에서 벗어나면 어떻게 될까요? 그는 하지 않게 되는 상태에 이를 뿐, 하지 않으려고 애쓸 필요가 없습니다.
dan nivan maga væḍuṇā kiyannē śōka paridēva duk domanas upāyāsayanṭa patvenna hētu vena kriyāvaliyak phalayak etana denna deyak tiyenavā nam ēkaṭa hētukāra yamkisi hitivili kriyāva vacana haṭagænīmak tibuṇana nam yathābhōdhayēdī ēvaṭa tibicca avasthāva sāmulin hiten duru venavā.
nibbāna의 길이 닦였다는 것은 이렇습니다. soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa에 이르게 하는 과정, 그런 결과를 낼 것이 있었다면, 그 원인이 되는 생각, 행동, 말의 일어남이 있었다면, 있는 그대로 깨달을 때 그것들이 지녔던 기회가 마음에서 뿌리째 떠나갑니다.
ē nisā ohu avidyā sahagata væḍapila mama īṭa passē korannē nǣha kiyalā inna deyak næha. ēka senenna magē atutinatta hētu nǣ kiya dakinna puḷuvan. avidyā sahagata vacanayak mama kiyannē nǣha kiyalā inna ōnē. ehema avidyā sahagata vacanayak piṭa venna maṭa hētu næha kiyalā dakinna ōnē.
그러므로 그는 'avijjā와 함께하는 일을 이제 하지 않겠다' 하며 버티고 있을 것이 없습니다. 그것이 일어날 원인이 자기 안에 없다고 볼 수 있습니다. 'avijjā와 함께하는 말을 나는 하지 않겠다' 하며 버티기보다, avijjā와 함께하는 말이 나올 원인이 나에게 없다고 보아야 합니다.
etakoṭa avidyā sahagatava mama hitannē nǣha kiyalā inna ōnē. magē hita tuḷa avidyā sahagatta hitana hitaṭa hētu næha kiyalā kiyā dakinna ōnē. menna mehemayi midīnnē.
'avijjā와 함께 생각하지 않겠다' 하며 버티기보다, 내 마음 안에 avijjā와 함께 생각할 원인이 없다고 보아야 합니다. 이렇게 벗어납니다.
etakoṭa kiyanavā avidyā nirōdha vīma nisā saṁkhāra nirōdha vuṇā. dæn mē kāraṇā deka api tērum araganna ōnē etana mē
그러면 'avijjā가 nirodha됨으로써 saṅkhāra가 nirodha되었다'고 합니다. 이 두 가지를 우리는 이해해야 합니다. 거기서,
itin avij paccā saṁkhārā kiyannē ēkayi. avijjā nirōdhā saṁkhāra nirōdha vuṇā nirōdhā kiyannē lōkayi. avidyāva nætivīmen saṁkhāra næti vē kiyalā gattot mēkē niyama arthaya ennē nǣhæt tōraganna.
avijjā-paccayā saṅkhārā란 그것입니다. avijjā-nirodhā saṅkhāra-nirodho, saṅkhāra가 nirodha되었다는 것입니다. 이것을 'avijjā가 없어짐으로 saṅkhāra가 없어진다'고 받아들이면 이것의 참뜻을 가려낼 수 없습니다.
yamak næti vunānē kiyalā nigamanaya karagattā oru ēka isseralā tibuṇanē kiyalā nigamanaya kirīma. yamak nisā yamak næti venavā kivvā. ēka nisā ēka tibuṇā kiyana mūla nigamanayaṭa mahinna venavā.
무엇이 없어졌다고 결론짓는 것은 그것이 전에 있었다고 결론짓는 것입니다. 무엇 때문에 무엇이 없어진다고 하면, 그것 때문에 그것이 있었다는 뿌리 결론에 빠지게 됩니다.
ehenam ætana dr̥ṭiya kohuinnē? ē nisayi nætivīmak gæna hitannē. mēka ætnam mēka tiyenavā. mēka nætnam mēka nǣha kiyalā gattot ohu æta næta kiyana dr̥ṣṭa dekē idagena ayiyē katā karannē.
그렇다면 '있다'는 diṭṭhi는 어디에 있는 것입니까? 그것 때문에 없어짐을 생각하는 것입니다. '이것이 있으면 이것이 있고, 이것이 없으면 이것이 없다'고 받아들이면, 그는 있음과 없음이라는 두 diṭṭhi에 앉아서 말하는 것입니다.
dæn api dakinna ōnē dharmaya mūlika vaśayen dakinakoṭa udā venavā nirdā venavā kiyana vacanaya. udā vīmak udā novīma tava ekak. yamak karanakoṭa yam phalayak matuvelā enavānam. ē matuvelā kiyenavā udā venavā.
이제 dhamma를 기본적으로 볼 때 보아야 할 것은 udaya(떠오름)와 nirodha라는 낱말입니다. 떠오름이 하나이고, 떠오르지 않음이 또 하나입니다. 무엇을 할 때 어떤 결과가 솟아오르면, 그 솟아오름을 udaya라고 합니다.
ē hētuva næti karanakoṭa ehenam ē hētuva kriyātmaka novenakoṭa phalaya kriyātmaka vennē nætnam ehema phalayak vidā vennē næ. nirōdhayi virōdhaya yamak ætiena yamak tiyenavā yamak næti dena næha kivvot tiya oya haram venas arthayak okinna [ugura kǣrīma]
그 원인을 없앨 때, 곧 그 원인이 작동하지 않을 때 결과도 작동하지 않는다면, 그런 결과는 떠오르지 않습니다. 그것이 nirodha입니다. '무엇이 생긴다, 무엇이 있다, 무엇이 없어진다, 없다'고 말하는 것과는 아주 다른 뜻이 여기에 있습니다. [헛기침]
ehenam mē lōkē haṭagannē yamak haṭagattā kiyalā apiṭa vidyāṇa kaḷāna hētu paramparāvaka phala paramparāvak vaśayen tamayi haṭagænīmak vidyāmāna vunē. māyā darśana tamayi æti sē penunē. æti sē pēna māyā dārśanaya yam kriyādhānayaka pratiphalaya.
그러니 이 세상에 생겨나는 것, 무엇이 생겼다고 우리에게 드러난 것은, 원인의 이어짐에 따른 결과의 이어짐으로서 생겨남이 드러난 것입니다. 있는 듯 보인 것은 māyā의 모습이었습니다. 있는 듯 보이는 māyā의 모습은 어떤 과정의 결과입니다.
gini penellā kara kōnakoṭa kara ōnakan ginima pēnavā. gini valallā pēnavā. dæn gini valak æti vuṇā kiyana eka nemeyi. etana siddha vunē.
불붙은 막대를 돌리면, 돌리는 동안 불만 보이고 불의 고리가 보입니다. 거기서 일어난 것은 불의 고리가 생겨난 것이 아닙니다.
tatvaradahayak ginivalalā penunat tatvara dahayak gini penilak yam vēga raṭāvakin vēga satmayakin yam raṭāvaṭanala karakavanna valaka ākārayaṭa gini penella kærakivvā nam tattvarayak. tatvarada 10 ginivalak apiṭa penunā.
열 초 동안 불의 고리가 보였더라도, 그것은 열 초 동안 불붙은 막대를 어떤 빠르기, 어떤 속도와 모양으로 고리처럼 돌렸기 때문입니다. 그래서 열 초 동안 불의 고리가 우리에게 보였습니다.
dæn api ahanna dæn mē gini vala tiyena ekakda? gini vala næti ekakda kiyalā æhuvot tiya. ginivāla hædicca ākāraya danna nisā særakīmē māyā darśanayak vaśayen apiṭa ginivalalā pinicca bava danna nisā. mēka æta nætakīmaṭa dānna bæ.
이제 '이 불의 고리는 있는 것인가, 없는 것인가?' 하고 묻는다면, 불의 고리가 생긴 방식을 알고 돌림의 māyā 모습으로 불의 고리가 보였음을 알기 때문에, 이것을 있음과 없음에 넣을 수 없습니다.
mokak nisāda? tatvarayak tuḷa karapu kærakīmen tatvarayaka ginivaralat dækkā. īḷan̆ga tattvaya ginivaralā dækē. īḷan̆ga tattvaya kærakē vecca nisā īḷan̆ga tatvaya ginivala dækkā. tunveni tattvaraya ginivala dækkē. tunveni tattvaya tunak kærakicca nisā gilla tunveni tattvaya ginivala vala dækkā. ehenam paḷaveni tattvayan dækka nivala valada deveni tattvaraya dækalā tiyennē.
왜일까요? 한 초 동안 돌린 것으로 한 초 동안 불의 고리를 보았습니다. 다음 초에도 돌렸기 때문에 다음 초에도 불의 고리를 보았습니다. 세 번째 초에도 돌렸기 때문에 세 번째 초에 불의 고리를 보았습니다. 그렇다면 첫 번째 초에 본 불의 고리를 두 번째 초에 본 것입니까?
næha deveni hētuvē phala deveni tattvaya dækka tunveni tattvaya dækkē. dæn næ tunveni tattvaya ē mohotē phalaya menna meyāgē ē mohotē ē ē mohotē kriyātmaka vana phalaya apiṭa evalē ædi hæṭiyaṭa pēnavā nisan.
아닙니다. 두 번째 원인의 결과를 두 번째 초에 보았고, 세 번째 초에 그다음을 보았습니다. 세 번째 초의 그 순간의 결과, 그 순간순간 작동하는 결과가 그때그때 있는 것처럼 우리에게 보이기 때문입니다.
ē penena māyā darśanaya ekaṭa væla bæn̆dilā ekaṭa yana nisā. eka digaṭa pavatina deyak hæṭiyaṭa penenavā misā. ē māyā darśana kævaṭilā ætē gannavā misa.
그 보이는 māyā의 모습이 사슬처럼 이어져 가기 때문에 계속 이어지는 것으로 보일 뿐입니다. 그 māyā의 모습에 속아 '있다'고 받아들일 뿐입니다.
yathārthaya balapuvahama gini penillakīmen gini vala haṭaganna krama raṭāva tuḷin dænaganna ōnē lōkē pēna æhena dēval mē siyalu dē. pævætmaṭa vidyā dēval. mohotak pāsā kriyātmaka vena hētuphala kriyāvaliyak nisā.
실상을 보면, 불붙은 막대를 돌려 불의 고리가 생기는 방식을 통해 알아야 합니다. 세상에서 보이고 들리는 이 모든 것, 존재로 드러나는 것들은 순간마다 작동하는 원인·결과의 과정 때문이라는 것을.
ē kriyādhāyamē māyā darśanayanṭa api æti dēval kiyalā hævilā. æti deyak næti karanna ōnē kiyalā api æti deyak næti karanna bohō kal pavatina deyak vināśa karana hæṭiyaṭa api hitanavā.
그 과정의 māyā 모습을 우리는 있는 것들로 붙들었습니다. 그래서 있는 것을 없애야 한다며, 오래 이어 온 것을 부수는 일처럼 생각합니다.
mohotak mohotak pāsā siddha vena kriyādhāmayak nisā nam ē phalaya matu veyi. eban̆du phalayak matuvelā ē kriyādhānaya etanama nævættuvahama etanama ē phalaya kriyātmaka kirīmē venavā. ehenam kriyātmaka kirīmē ivara kaḷa issellā icca ekak næti karannē. nǣ hētuva næti karama phalaya næti vuṇā.
순간순간 일어나는 과정 때문이라면 그 결과가 떠오릅니다. 그런 결과가 떠올라도 그 과정을 그 자리에서 멈추면, 그 결과의 작동도 그 자리에서 끝납니다. 그렇다면 작동을 끝낸 것은 전부터 있던 것을 없앤 것이 아닙니다. 원인을 없애니 결과가 없어진 것입니다.
hētuva kiyannē kriyātmaka vīmē pratiphalaya. phalaya kiyannē īṭa anukūlava matuvena pratiphalayak. gini penilla kriyātmaka vīmē pratiphalaya ginivalalāla masu.
원인이란 작동함의 결과입니다. 결과란 그에 맞게 떠오르는 결과입니다. 불붙은 막대가 작동한 결과로 불의 고리가 떠올랐습니다.
ekākārava ekākārava ekatu vidihaṭa pævena ekakvat otana tibunē næha. mohotak mohotā innā vū vividhākāra venas vīmē kriyāvaliyak nisā yam katāvaṭa kriyātmaka vīmak nisā. kriyātmaka vīmen næti vuṇā vū hētuvak ēken matuna phalayak digaṭa api kivvā hētu phalayak dækkā.
한결같이 그대로 이어지는 것은 거기 하나도 없었습니다. 순간순간 일어나는 여러 가지 바뀜의 과정, 어떤 방식의 작동 때문에, 작동으로 사라진 원인과 그것으로 떠오르는 결과가 길게 이어지는 것을 우리는 원인·결과로 보았습니다.
ēka æti deyakda næti deyakda? pera in̆dan divicca deyakda? hadī æhuvē. api eten dænagannavā. hētuphalaya tērum gatē næti nisā. hētuphala kriyādhāmaya tērum gatiya næti nisā lōka satvayā ætana dr̥ṣṭiya kara bæhævā. næta yana dr̥ṣṭiya kara bæhælā. æti deyak saha næti deyak kiyana saṁgnāvakin pihiṭa avidyā nigamanayaka pihiṭitā.
그것은 있는 것입니까, 없는 것입니까? 전부터 이어 온 것입니까? 하고 물었습니다. 여기서 우리는 압니다. 원인·결과를 이해하지 못했기 때문에, 원인·결과의 과정을 이해하지 못했기 때문에 세상 중생은 '있다'는 diṭṭhi에 빠지고 '없다'는 diṭṭhi에 빠졌습니다. 있는 것과 없는 것이라는 saññā에 기대어 avijjā의 결론에 머물렀습니다.
æta æta næta yana deken pradavalaṭa piḷituru honavā. æti deyak tiyenavā kiyalā gattahama siddha vennē ati siyum tænak otana tamayi vaṭahāganna ōna.
있음과 없음 두 가지로 물음에 답합니다. 있는 것이 있다고 받아들일 때 일어나는 일, 아주 미묘한 자리가 바로 여기이니 이것을 이해해야 합니다.
æti deyak tiyenavā kiyalā gattahama apiṭa dr̥ṣṭiyen midenna bæhæ ātma dr̥ṣṭiyen midenna. æti sē pēna bava dænaganna ōnē issellā. æti sē pēnnē ē ē ākārayē hētu hærak, hētu raṭāvak. yam yam ākāraya kriyātmaka venavada? kriyātmaka vīmēda matu vena pratiphala rǣma æti sēlāvak.
있는 것이 있다고 받아들이면 diṭṭhi에서, attā-diṭṭhi에서 벗어날 수 없습니다. 먼저 있는 듯 보인다는 것을 알아야 합니다. 있는 듯 보이는 것은 그런저런 원인의 짜임, 원인의 무늬가 어떤 방식으로 작동하는지, 그 작동에서 떠오르는 결과가 있는 듯한 모습입니다.
ē ætaya nætaya yana deken katā karanna giyot ehema mēka paṭalavanna. æta nætænvin visan̆dana praśnē hētuva æti phalaya vidyāmānayi hētu krōdhanāva paḷivatak oya kramayaṭa visidanna
그것을 있음과 없음으로 말하려 들면 이것이 엉킵니다. 있음과 없음으로 풀던 물음을 '원인이 있으니 결과가 드러난다, 원인이 nirodha되니 결과도 사라진다'는 식으로 풀어야 합니다.
ætuven lōka sammataya han̆dunavana yamak hētu kriyātmaka vīmēdī phalayak vidyāmānayi kiyana vidihaṭa dakinna ōnē næta yanuven han̆dunavana yamak ætanam hētu kriyā noyama nisā phala kriyā vīmak nætikamin næti yana svabhāvayen pennannē ēkayi kiyalā sakala menna mēka dækkahama hētuphala dharmaya dækkā. hētu nirōdhaya phala nirōdhaya dækkā.
세상에서 '있다'고 일컫는 것은 원인이 작동할 때 결과가 드러난다는 식으로 보아야 합니다. '없다'고 일컫는 것이 있다면, 원인이 작동하지 않아 결과의 작동이 없기에 없다는 성질로 보여 주는 것이 그것이라고 보아야 합니다. 이것을 보면 원인·결과의 dhamma를 본 것입니다. 원인의 nirodha와 결과의 nirodha를 본 것입니다.
etakoṭa ē anuva kalpanā karalā balamukoṭa ara muḷu lōkema hædilā tiyennē oya krama vidihaṭa siyaluma satta pudgattala dravyastu vidyāmāna vennē oya hētuphala raṭāva nisayi. mona mohotakō oya ē hētuphala raṭāva etanin nævatunā hētu raṭāva nævatunā. ē phala raṭāva etana matunavā.
그에 따라 생각해 보면, 온 세상이 그런 방식으로 이루어져 있습니다. 모든 중생, 사람, 물건은 그 원인·결과의 무늬 때문에 드러납니다. 어느 순간이든 그 원인·결과의 무늬가 거기서 멈추면, 원인의 무늬가 멈추면, 그 결과의 무늬도 거기서 멈춥니다.
ehenam etandiṭa api dakinavā æti sē pericca māyāvak misak etana æti deyak devunē nǣha kiyana eka. mē māyāvaṭa gōcara velā yamtā kal api ēka væn̆dilā hædilā innavada ē tākkal apiṭa ēka hētu phalayakda kiyana ekat pēnnē næhæ. mohotak pasa pāsā haṭaganna hētuvaka phalayakdī api dækkē kenā pēnnē næ.
그러면 거기서 우리는 그것이 있는 듯 보인 māyā일 뿐, 거기 있는 것이 생긴 것이 아님을 봅니다. 이 māyā에 사로잡혀 거기에 붙들려 있는 동안에는, 그것이 원인·결과라는 것도 보이지 않습니다. 순간마다 생기는 원인의 결과를 우리가 보고 있다는 것이 보이지 않습니다.
dæn mē śarīraya mokakda kiyalā æhuvot api kiyanavā itin kohomada mē śarīrayaṭa ehema kiyannē? mēka issellā nam tivicca ekak nemeyida? dæn īyē kāpuram pipayan haṭagatta eka nemeyida mē śarīraya? etakoṭa mēkaṭa īti ticca sambandha nædda dæn mē vagē adahasak apiṭa ganna ōnē.
이 몸이 무엇이냐고 물으면 우리는 말합니다. '어떻게 이 몸을 그렇게 말하느냐? 이것은 전부터 있던 것이 아니냐?' 그런데 이 몸은 어제 먹은 밥에서 생긴 것이 아닙니까? 그러면 이것이 어제 있던 것과 이어져 있지 않습니까? 우리는 이런 생각을 가져야 합니다.
æta kiyana ekaṭa æyi dānna bæhænē. api ohoma adahasaka innavā.
'있다'에 왜 넣을 수 없느냐? 우리는 그런 생각에 머물러 있습니다.
apē dharmayan pennavā tiyena eya tiyenavā avignālābhagī pudgalayeku mē śarīraya aturu daham karanna puḷuvan.
우리 dhamma에 보여 주는 것이 있습니다. abhiññā를 얻은 사람은 이 몸을 사라지게 할 수 있습니다.
dæn etakoṭa mokakda vennē śarīraya ætanuven apiṭa pelā tibca mē mastraya sahita śarīraya æti ekak vunā nam e æta kiyana vikamanin tibicca ekak.
그러면 어떻게 되는 것입니까? '있다'로 우리에게 보이던 이 살과 피의 몸이 있는 것이었다면, 그것은 '있다'라는 성질로 있던 것이어야 합니다.
abhignā palipaha karavā ēkaṭa mokada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam æti sē pirida śarīrayaṭa mokakda velā tibennē pelā tibennē kotara mahā bhūtayangen sakas velā hiṭan satara mahābhūtaya yamkisi kriyādhāmayaṭa gōca velā yamkisi bhramaṇa cakrayaṭa kærakilā ham yam vidihaṭa æhæṭa talayak velā tibenavāda ē ē mohotē hæṭatalaya nisā ē mohota pennum kara æta.
그렇다면 있는 듯 보이던 몸에 무슨 일이 일어난 것입니까? 몸은 네 mahābhūta로 짜여 있고, 네 mahābhūta가 어떤 과정에 놓여 어떤 회전의 바퀴로 돌면서 어떤 방식으로 눈에 하나의 면으로 나타나 있다면, 그 순간의 면 때문에 그 순간이 드러나 보인 것입니다.
avignālābhī buddhayanṭa ē hædaya sakas karapu hētu kriyākalāpaya pālanaya kirīmē hækiyāvak læbicca nisā. va kṣaṇayakin ē kriyāvaliya atara nirōdha karanavā. nirōdha karagahama mokada vunē? ædi sē śarīrayē dænnanæ.
abhiññā를 얻은 이들은 그 몸을 짜 놓은 원인의 과정을 다스릴 능력을 얻었기 때문에, 한 찰나에 그 과정을 nirodha합니다. nirodha하면 어떻게 되었습니까? 있는 듯하던 몸이 이제 없습니다.
yamkisi davayak vacak hari mēka rattaran karalā denna kivvot viyadu upādanaya rattan karalā pennanna puḷuvan.
어떤 물질이나 유리라도 금으로 만들어 보라 하면, 그 원인을 금으로 바꾸어 보여 줄 수 있습니다.
etakoṭa vīduruvaṭa rūpa denna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn api dækē næti pættak ō noyek ākāra dravya lōkē hædilā tiyenavā. ganī bhavanaya ēvā siyum ēvā noyeti api ē ṭakāvaṭa vahallā ainna hindā. api ēvā pavatina ēkaka hæṭiyaṭa penna api rævaṭenavā. ēvā pālanaya kirīmē hækiyāvak ēvā yamkisi vidiha visuru aharīmē hækiyāvak anna næti nisā.
우리가 보지 못하는 면이 있습니다. 세상에는 거친 것, 미묘한 것, 여러 가지 물질이 이루어져 있습니다. 우리는 그 짜임에 매여 있기 때문에 그것들을 이어지는 덩어리로 보며 속습니다. 그것들을 다스릴 능력, 어떤 방식으로 흩어 놓을 능력이 없기 때문입니다.
api nigamanaya karagannavā mēka ghanīpāna bhautika lōkayak. mēkē ætivama tamayi mē pēnnē. api etana ehema adahasa karanna ehama paṭenavā.
우리는 이것이 단단한 물질 세계라고 결론짓습니다. 정말로 있기에 이렇게 보인다고. 우리는 거기서 그렇게 생각하기 시작합니다.
æti ekak nam ara śarīraya eka mohotakin adurahan karalā nævata hiṭiyā kiyalā. dæn apiṭa pennunā mē edā dēvadat hāmuduruvō ajāsa ratdirava ḷan̆gaṭa gihillā næm nopenavā katā karanavā. vaḍaviṭa balana katā kenek.
있는 것이라면, 그 몸이 한순간에 사라졌다가 다시 나타났다는 것은 어떻게 된 일입니까? 우리에게 보여진 예가 있습니다. 그날 Devadatta 스님이 Ajātasattu 왕자에게 가서 모습을 보이지 않은 채 말을 합니다.
mama dēvadatta istara vīma eyāgē tāgin penenna enna
'나는 Devadatta 장로다' 하며 나타나 보이려 합니다.
ē balaṭa mokada karannē puṁci ḷamaya hæṭiyaṭa nayi æn̆gē paṭalavā gatta vidihaṭa vesmāva vahari poli daruva hæṭiyaṭa unvahansē upanna.
그 힘으로 어떻게 했느냐면, 뱀을 몸에 감은 작은 아이의 모습으로 변장하여 무릎 위에 아이로 나타났습니다.
hon̆dama rajjulavanda upājāsarak tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rajjulō hon̆daṭama baya vuṇā. etana iralā kiyavā bayenna epā mama dēvadāta dēvadāta sta anē svāmīni bhaya ikman karat vennē. obē visin penī siṭa ahalaṭa dæka pāsala sirulu darāgena eyāgē penna. dæn mē dharmaya pelā tiyenavā pennapu prātihāraya.
왕자는 몹시 두려워했습니다. 그러자 '두려워 마라, 나는 Devadatta다' 하니, '아, 스님, 두려움이 빨리 가시도록 본래 모습으로, 발우와 가사를 걸친 모습으로 나타나 주십시오' 하고 청합니다. 이것이 dhamma에 나오는, 그가 보인 pāṭihāriya입니다.
dæn etakoṭa mē kaya koda etakoṭa mē kayaṭa mokada vunē? puṁci ḷamayekgē ves gannakoṭa iccara vecca kayaṭa mokada ēka śarīrayak hæṭiyenavā pana issellā hiṭapu kāra etakoṭa ē issellā hiṭa pātrayaṭa mokada vunē? sivaraṭama mokada vunē? ekakvat pēnnat aniccara ē visin pennanna ōna ayiti tibenavā vagē pātrayet tiyenavā sivurut tiyenavā. hiṭapu śarīrayat tiyenavā okkomat tiyenavā.
그러면 이 몸에 무슨 일이 일어났습니까? 작은 아이의 모습을 할 때 그만큼 컸던 몸은 어떻게 되었습니까? 전에 있던 몸, 전에 있던 발우는 어떻게 되었습니까? 가사는 어떻게 되었습니까? 하나도 보이지 않다가, 다시 보여 주어야 할 때는 본래 있던 것처럼 발우도 있고, 가사도 있고, 있던 몸도 있고, 모두 있습니다.
dæn gæm̆buru dæn mēvā itin ohoma deyak karanna kivvā ō mædik katā buddha ekottu karapuvā kiya passē velak aya ēvala ehema katā karanavā.
이제 이것들은 깊은 이야기입니다. 그런 일을 말하면, 뒤의 어떤 이들은 그것을 마술 이야기, 부처님 이야기에 덧붙여 꾸며 낸 것이라고 말합니다.
dæn budurajāṇan vahansē gihara śarīrayē eka uḍa kula koda mehī siṭienavā. yanakoṭa næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē unā digana puḷuvan nam hoyāganna. tiyena sene hoyānna.
'할 수 있다면 찾아보라, 있는 곳을 찾아보라.'
ugula koṭasa pēnna tiyenavā. śarīraya hara koṭasa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ætvana. brahmaya balanavā brahmaya haranta koheda kiyana metanamayi tibunē. vasarema hoyāganna kiyalā tiyenavā. kohā geniccet næhæ. kohan̆divetnē. balamu hoyanna denavā.
Brahmā가 둘러보며 '어디 계십니까?' 하자, '바로 여기 있었다, 찾아보라. 어디로 가져가지도 않았고 어디 숨지도 않았다' 하시며 찾아보게 하십니다.
īṭa passē yaṭa koṭasa pēnna hadanavā uḍa koṭasa. katā karata hanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
metanamenna puḷuvan nam hoyāganna ata matalā bæluvot itin atē yahagena hævā misa etana ēparasak
'바로 여기다, 할 수 있으면 찾아보라.' 손을 뻗어 보면 손에 닿는 것은 바람뿐, 거기에 아무것도 없습니다.
dæn mehema idi prātihārayen pennanna puḷuvan vennē koham nisāda api mē ædi sē penī siṭilā api hitāgata æti deyak kiyalā metana tibunē mohotak gānē kriyātmaka vana hētu paramparāva kriyā kriyā phalayak
이렇게 iddhi-pāṭihāriya로 보여 줄 수 있는 것은 무엇 때문입니까? 있는 듯 보여 우리가 있다고 여긴 것, 거기 있던 것은 순간마다 작동하는 원인의 이어짐, 작동과 그 결과였습니다.
ē hētu paramparāvē kriyākalāpaya venas karanna puḷuvan nam yam balannē ē mohotēma ēke tiyena phala paramparāvē ē ākārē tiyena penema avidyāva
그 원인 이어짐의 과정을 바꿀 수 있다면, 바로 그 순간 그에 따른 결과 이어짐의 모습도 그렇게 바뀝니다. 그것을 그대로 있다고 보는 것이 avijjā입니다.
ehenam mē mahapaḷu ē śaktiya nætuvaṭa passē mē maha poḷu eka tænakavat hāranna vennē næhæ mokut næhæ. eka tanakin gihillā himiti lagilā tava tænaken matu venavā.
그러니 그 힘이 있으면 이 땅을 한 곳도 팔 필요 없이, 한 곳에서 땅속으로 들어가 다른 곳에서 솟아오릅니다.
eka avasthāva ektarā bhikṣūn vahansē namak lada kalekumāruvō ṭiyak ædilā ahanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
svāmīni budurajāṇan vahansēṭa unvahansē balanna āvē unvahansēgē dharmayak ahanna āvē itin unvahansē hamba venna puḷuvan. ēbara mama unvahansē tiyenavā ārādhanā karalā ennam kiyalā
'스님, 저희가 부처님을 뵈러, 그분의 dhamma를 들으러 왔으니 그분을 뵐 수 있겠습니까?' 하니, '그러면 내가 그분께 청을 드리고 오겠다' 합니다.
ē jētavanārāgaya pariccarak ḷan̆gi etanin poḷova væṭiya kiihillā nækam gihillā matu vunā cētanārāmaya unvahansēgēmē væḍa hiṭapu nikuṭiyi turin matu vuṇā. dæn arakaṭa balalā innam mokakda vunē hāmuduruvō metanakan yaṭa gihillā kiyā. girisanakut
그는 Jetavana 근처 그 자리에서 땅속으로 들어가, Jetavana에서 그분이 머무시던 꾸띠 안에서 솟아올랐습니다. 그것을 보던 이들은 '스님이 여기서 땅 밑으로 가셨다'고 말합니다.
svāmīni ārādhanāvak karanavā menna eravaṭa ṭiyak hædilā dharmaya śravaṇaya karanna ōnē
'스님, 청을 올립니다. 여기 사람들이 와서 dhamma를 듣고자 합니다' 하고 아룁니다.
kiyalā oba vahansē mahana ehenam oya puḍuva gihillā tiyanna ōnē. gatta aya puḍuva mus gal tirin gāvā aran yam tē āvu terakut nǣhæ gihi tæraku
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn meyā æhuvot ehema kiyannē budu dahama siṁduvāgatta vijā kǣna sāhi dæn mehema kiyannē.
이것을 들으면 어떤 이는 불교가 주술 이야기를 끌어들였다고 이렇게 말합니다.
namut etana hētuphala katāvak tiyennē.
그러나 거기에는 원인·결과의 이야기가 있습니다.
ēka tamayi kiyannē mē lōkayē mē sakas velā ædisē penena siyalla manasa mul karagena inna kriyātmakalā gōcara sakas vecca ektarā bhāvat tuḷa kṣaṇika hētuphala paramparāvak ævisīmē pennannē eccarayi.
그것이 말하는 것은, 이 세상에 짜여 있는 듯 보이는 모든 것은 마음을 바탕으로 작동에 드러나 짜인 어떤 상태 안에서 찰나의 원인·결과가 이어지는 것을 보여 줄 뿐이라는 것입니다.
ē ṭikama tamayi vividhākārayen eka eka ekka ekanam pālanaya karaganna puḷuvan aya ekaākārayen kriyātmaka karanna.
바로 그것을 다스릴 수 있는 이들은 여러 방식으로, 이렇게도 저렇게도 그것을 작동시킬 수 있습니다.
itin hētuva nisā æti sē pennana phalayak vidyāmāna karanavā. ē ē mohotē hētuvē phalayat ē ē mohotē vidyāmānaya. ē hētuva etanin atula daham vunā nam ē phalaya etanama atu dahanavā.
원인 때문에 있는 듯 보이는 결과가 드러납니다. 그 순간 원인의 결과도 그 순간에 드러납니다. 그 원인이 거기서 사라지면 그 결과도 거기서 사라집니다.
ehenam mohotak pāsā pavatina hētuphala paramparāvaṭa lōkaya kivvā misā pavatina dē kara kivvē næ. mohotakvat ekākāra pavatina dēkaṭa nemeyi lōkē kivvē.
그러니 순간마다 이어지는 원인·결과의 이어짐을 세상이라 했지, 그대로 머무는 것을 세상이라 하지 않았습니다. 한순간도 한결같이 머무는 것을 세상이라 하지 않았습니다.
hæbæyi ekākārava pavatana hæṭiyaṭa pēnnē. ē hētu paramparāvaṭa vahal velā hiṭiyā nam api vahal velā innakā phala paramparāvaṭat vahal venna siddha venavā. ē velāvaṭa apiṭa yathārthaya arama kriyātmaka venna bæhæ.
그런데 한결같이 머무는 것처럼 보입니다. 그 원인의 이어짐에 매여 있다면, 매여 있는 동안 결과의 이어짐에도 매이게 됩니다. 그때는 실상에 따라 움직일 수 없습니다.
ē vahal vecca parā phala paramparāva tuḷa yamsē kriyātmaka viya yutuda yamsē pævætiya yutuda īṭa anukūlava pavatinna siddha venavā.
그 매인 결과의 이어짐 안에서 어떻게 움직여야 하고 어떻게 이어져야 하는지, 그에 맞추어 이어지게 됩니다.
ē nisā lōka satvayāṭa mē lōkaya gæna hitāganna bæhæ. lōkē atītayi kivvē ōkayi. ēka hitāganna bæhæ mē lōkaya kiyannē mokakda pævætma kiyannē mokakda mē dravvastu kiyannē monavada ēvā oya ākārayenda pavatinnē. mēka dharmatāvaya mokakda ati siyum tæn dæka lovturā budupiyāṇan vahansē mē siyallama æti sē pennana māyā darśanaya hētu paramparāvak vidyāmāna nisā phala paramparāvak ē mohotē vidyāmāna venavā. ē hētu nirōdha nam ē phalaya etanama nirōdha venavā nisā tavat deyak patana vidyāvalā tibuṇaṭa æti sē penna māyāvak misā vena deyak patana nǣha kiyalā pennannē yannē ēkayi.
그래서 세상 중생은 이 세상을 생각으로 헤아릴 수 없습니다. 세상은 acinteyya라고 한 것이 이것입니다. 이 세상이 무엇인지, 존재가 무엇인지, 이 물건들이 무엇인지, 그것들이 그렇게 이어지는지 헤아릴 수 없습니다. 이 dhammatā가 무엇인지 아주 미묘한 자리를 보신 부처님은, 이 모든 있는 듯 보이는 māyā의 모습은 원인의 이어짐이 드러나기에 결과의 이어짐이 그 순간 드러나는 것이고, 그 원인이 nirodha되면 그 결과도 그 자리에서 nirodha되므로, 드러나 있다 해도 있는 듯 보이는 māyā일 뿐 다른 무엇이 이어지는 것이 아니라고 보여 주신 것입니다.
itin meten dækaganna ōnē api oya sæma sakas kirīmakma siddha karana saṁkhārayak gonnæganavā nam avidyāva nisā gonna næguvot api avidyāvē væḍapiḷiṭa vahal velenayi ē goṇægama vidihaṭa kuduruveṭa siddha vennē.
그러니 여기서 보아야 할 것은, 우리가 하는 모든 짜기, 그런 saṅkhāra를 쌓을 때 avijjā 때문에 쌓았다면, 우리는 avijjā의 일에 매여 그 쌓은 대로 따라가게 된다는 것입니다.
dæn avidyāven gonnanē yamisi pratiphalayak nam ē avidyāva tuḷa in̆dagena ē pratiphalayaṭa viruddhava apiṭa yathārthaya dakinna idanē. apiṭa vahal venna siddha venavā pratiphala ē vahala velā innakan ēkē tiyena æti tattvaya apiṭa dakinna bæruva yanavā. itin mē ōkayi tērum ganna ōnē
avijjā로 쌓은 어떤 결과라면, 그 avijjā 안에 앉아서 그 결과를 거슬러 실상을 볼 수는 없습니다. 결과에 매이게 됩니다. 매여 있는 동안에는 그것의 실제 상태를 보지 못하게 됩니다. 바로 이것을 이해해야 합니다.
itin mē viññāṇaya pahadāya dæn mēkat ehema deyak.
이제 viññāṇa를 풀이하자면, 이것도 그런 것입니다.
viññāṇa kiyalā kiyanakoṭa dæn api dækapu dækapu darśanaya tuḷin api dækkē hētu paramparāvaka phala paramparāvak kriyādhānayak pēnavā misan apiṭa etana davyayak pastuvak ven karalā pennanna ekak etana pēnavā.
viññāṇa라고 할 때, 우리가 본 장면을 통해 본 것은 원인의 이어짐에 따른 결과의 이어짐, 곧 과정이 보일 뿐, 거기서 물질이나 사물을 따로 떼어 보여 줄 것이 보이는 것이 아닙니다.
dæn vatura malak vamidenakoṭa adhi pīḍanayakin vatura pārak enavā yamkisidrāva ē kærē kæraka væṭenavā. æhipiya gahanakoṭa ara citrāven āpu vatura ṭika ayiravala piṭavelā gihillā ahagaṭa væṭilā tiyavara. hæbæyi api balā innavā rēdihæ pavatina vatura malak pēnavā lassana.
분수가 물을 뿜을 때 센 압력으로 어떤 구멍에서 물줄기가 나옵니다. 그것이 돌고 돌며 떨어집니다. 눈 깜빡하는 사이 그 구멍에서 나온 물은 밖으로 나가 땅에 떨어져 있습니다. 그런데 우리가 보기에는 그대로 머무는 아름다운 물꽃이 보입니다.
dæn api anna api dinē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē api dækapu dē tuḷa hari ākāra vimasanaya karalā bæluvada metana kriyātmakin dakinna deyak etana hædunada nætnam kriyātmaka vīmen api vividhākāra svabhāvayak dækka
우리가 본 것 안에서 바르게 살펴보았습니까? 여기서 작동으로 볼 무엇이 생겨났습니까? 아니면 작동 때문에 우리가 여러 가지 모습을 본 것입니까?
næti deyak æti sē dakinna dænaganna [ugura kǣrīma] kramayak ā ē tuḷin api vividhatvayan dakinna mē kriyādhāmaya hæra tava deyak dakinavā. siddha vunē kriyādānayak vitarayi.
없는 것을 있는 듯 보고 알게 되는 방식이 있어, 그것을 통해 우리는 여러 가지를 보며 이 과정 말고 다른 무엇을 봅니다. 일어난 것은 과정뿐입니다.
namut ē kriyādhāmaya vitarak bæluvā nam koyi dē tuḷa bæluvat api dakinna hambavenna kriyādhāmayak hærenna tavat etana pavatina deyak næha. kriyādhāmayak nisā māyā darśanaya pēnnē.
그러나 그 과정만 보았다면, 무엇을 보든 보게 되는 것은 과정뿐, 거기 머무는 다른 것은 없습니다. 과정 때문에 māyā의 모습이 보입니다.
menna mē pēna māyā darśanaya tamayi sasara gamanēdī. avidyāven bæhægatta nigamanaya goḍanāgāgatta pratiphalaya tuḷa innaka apiṭa kotana hari aramuṇu karanna hamba vennē?
이 보이는 māyā의 모습이 saṃsāra의 여정에서 일어납니다. avijjā에 빠져 내린 결론이 쌓아 올린 결과 안에 있는 동안, 우리가 어디에서 대상을 잡게 됩니까?
mē rūpayak, mē śabdayak, mē gandhayak, mē rasayak, mē sparśayak ē ādi vaśayen api yamak aramuṇu karanavānam onna oya hētuphala kriyāvaliyē mohotak pāsāyana kriyādāmaya māyā darśana aramuṇu karanavā misā māyā svabhāva aramuṇu karanavā misak. ē tuḷin ipantu māyāvak æti sē dænagannavā misā. apiṭa vena deyak dænaganna deyak oya atarē nemeyi.
이 형상, 이 소리, 이 냄새, 이 맛, 이 감촉 하는 식으로 무엇을 대상으로 삼는다면, 그것은 그 원인·결과 과정에서 순간마다 이어지는 과정이 만든 māyā의 모습을, māyā의 성질을 대상으로 삼는 것일 뿐입니다. 그것을 통해 생겨난 māyā를 있는 듯 알 뿐, 그 사이에 우리가 알 다른 무엇은 없습니다.
dæn gnānayen mokakda dænagannē? mē hētuphala kriyādhāmaya gnānayen dænaganna. ē kriyādhāmaya nisā pennnā vū matu karana māyā darśanaya moken dænagannē gnāna navana. viññāṇaya dænaganna.
그러면 ñāṇa로는 무엇을 압니까? 이 원인·결과의 과정을 ñāṇa로 압니다. 그 과정 때문에 보이고 떠오르는 māyā의 모습은 무엇으로 압니까? ñāṇa가 아니라 viññāṇa로 압니다.
viññāṇaya hæma mokakda karannē? māyāvaka vaśayen matu karana kriyādhānaya æti deyak hæṭiyaṭa penna penna ravanā. mehema rūpayak tiyenavā, mehema saddayak æhenavā. mehema gandhayak dænenavā. mehema rasayak dænenavā. mehema sparśayak tiyenavā kiyalā ēkaka æti sērāvaṭa lōka satyā hētu koṭu karanavā viññāṇa vala. ēkat dænīmak tamayi.
viññāṇa는 무엇을 합니까? māyā로 떠오르는 과정을 있는 것처럼 보여 주며 속입니다. '이런 형상이 있다, 이런 소리가 들린다, 이런 냄새가 난다, 이런 맛이 난다, 이런 감촉이 있다' 하고, 그것을 있는 듯한 모습 안에 세상 중생을 viññāṇa로 가둡니다. 그것도 앎이기는 합니다.
hæbæyi niyama dænīma nam mokakda? hētuphala kriyāvaliyak hærenna tavat etana pennanna penī penī tibuṇā kiyalā. ē māyā darśana svabhāvaya māyā svabhāvaya hærada? ē tuḷa tavat rūpa kiyalā, sadda kiyalā, gandha kiyalā, rasa kiyalā mē ādī vaśayen ven karanna ekak næha. oya hæmatænakama tibunē hētuphala kriyādhāmayak vitarayi yathārthaya.
그러나 참된 앎은 무엇입니까? 원인·결과의 과정 말고, 그 māyā 모습의 성질, māyā의 성질 말고 거기 보일 것이 있었습니까? 그 안에 형상이니 소리니 냄새니 맛이니 하며 떼어 낼 것이 없습니다. 어디에나 있던 것은 원인·결과의 과정뿐, 그것이 실상입니다.
namut æhennakoṭa dækkē ehema ekak nemeyi. æti sē pēna rūpayak. kanen ahalā api aragattē æti sē dænuna satvayak. āgrahaṇa karalā dænagattē æti sē pævena gandhaya. rasa kiyalā dænagattē æti sē pavatina deyak. vividhākārayangenna eyā api ēka an̆dunāgannā.
그러나 눈으로 본 것은 그런 것이 아닙니다. 있는 듯 보이는 형상입니다. 귀로 들어 받아들인 것은 있는 듯 느껴진 소리입니다. 냄새 맡아 안 것은 있는 듯 이어지는 냄새입니다. 맛이라고 안 것은 있는 듯 이어지는 것입니다. 여러 가지로 우리는 그것을 알아봅니다.
sparśa kiyalā api æti sē pavatina svabhāvayak api sparśa kiyalā. oya hæmatænakama siddha vennē mokakda? mohotak mohotak pāsā siddha vana hētuphala kriyādhāmayak misak.
감촉이라고 우리는 있는 듯 이어지는 성질을 감촉이라 부릅니다. 이 모든 자리에서 일어나는 것은 무엇입니까? 순간순간 일어나는 원인·결과의 과정일 뿐입니다.
īṭahādayak otana tibunē næhæ. ituru rævaṭina mē hævaṭīmen pennapu dēva api sævaṭunā kiyalā dænagattā nam apiṭa gnānaya pahaḷa vuṇā. ēka hævaṭīmak misa ættak nemeyi kiyalā dænagattā. apiṭa gnānaya pahala vana gnāna
그 밖에 거기 있던 것은 없습니다. 이 속임으로 보여 준 것에 우리가 속았다고 알았다면, 우리에게 ñāṇa가 일어난 것입니다. 그것은 속임일 뿐 참이 아니라고 알았습니다. 우리에게 ñāṇa가 일어납니다.
api hæmavaṭīmaṭa patvelā hiṭan ēka rævaṭu api api ravaṭṭanna na ēkē yathārthaya ættamayi kiyalā api rævaṭa vunā. ætta hæṭiyaṭa gannakan api innē mē gnānaya. dænīma hari nǣ. ēka gnānayak nemeyi. pævatinna.
우리는 속임에 빠져 있었고, 그것에 속아 그것이 참이라고 여겼습니다. 참으로 받아들이는 동안 우리가 지닌 앎은 바르지 않습니다. 그것은 ñāṇa가 아닙니다.
anna æti sē pævatīmē svabhāvaya ekak. avidyāven haṭagatta pratiphalayak mē pævæt avasāna mokada venakan pavatinavā. ē vipākaskandhayaṭa penennē gonna næægi avidyāven nam pratiphalaya ēkaṭa gōcaraya hæma deyakma avidyāva sahagatta væḍapilā.
있는 듯 이어지는 성질이 하나 있습니다. avijjā로 생긴 결과로서, 이 존재가 끝날 때까지 이어집니다. 그 vipāka-khandha에 보이는 것은, avijjā로 쌓은 결과라면 그것에 드러나는 모든 것이 avijjā와 함께하는 일입니다.
dæn avidyāva tiyana væḍapilā gōcaraya venakoṭa api ēken labana pratiphalaya tuḷa ēkaṭama rævaṭilā. æti deyak dakina hæṭiyaṭa æti deyak æti lōkayak hæṭiyaṭa lōkaya dakinavā.
avijjā가 있는 일이 드러날 때, 우리는 그것으로 얻는 결과 안에서 그것에 그대로 속아, 있는 것을 보듯 세상을 있는 것이 있는 세상으로 봅니다.
dæn rūpa dækē viññāṇayen sadda æhuṇē viññāṇayaṭa gandha dævena viññāṇaya rasa dævena viññāṇayaṭa viññāṇayakada sparśaveni viññāṇaya kiyalā. rūpa penuna viññāṇaya rūpa pēna mohotē vitarayi.
형상은 viññāṇa로 보이고, 소리는 viññāṇa로 들리고, 냄새도 viññāṇa로, 맛도 viññāṇa로, 감촉도 viññāṇa라고 합니다. 형상이 보인 viññāṇa는 형상이 보이는 그 순간에만 있습니다.
mokada ēka hētuphala kriyāmayak viññāṇa vaśayen matuvelā peranna hētuphala kriyādhāmayak misak. æti deyak novara nisā rūpa pēna mohotedī sabda æhunā nemeyi.
그것은 원인·결과의 과정이 viññāṇa로 떠오른 것, 원인·결과의 과정일 뿐 있는 것이 아니기 때문입니다. 형상이 보이는 순간에 소리가 들린 것이 아닙니다.
mohotē rūpa væḍi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rūpa kiyalā dækkē mokakda mohotak mohotak pāsā ekākāra pavatina vividhatvayaṭa patvena kriyādhāmayak tuḷa kāla sīmāvaka sampiḍanaya ætiena māyā darśanaya rūpayaki.
형상이라고 본 것은 무엇입니까? 순간순간 한결같이 이어지는 듯하나 여러 가지로 바뀌는 과정 안에서, 어떤 시간 폭이 압축되어 생기는 māyā의 모습이 형상입니다.
hæbæyi ē kiyana dharmayen ēka dakinnē nætuva nǣ ehema ekak nēma vatina rūpayak dækkā. ē dr̥ṣṭiyan nisā karat cakkhu viññāṇa tiyenavā. anna cakkhu viññāṇayen dækkā.
그러나 그 dhamma로 그것을 보지 않고 '아니다, 그런 것이 아니라 머무는 형상을 보았다'는 diṭṭhi 때문에 cakkhu-viññāṇa가 있습니다. 그렇게 cakkhu-viññāṇa로 보았습니다.
cakkhu gnānayaṭa pat vunā nam ehema mona rūpaya dakinnada ē gnānaya bæluvanam hari mokakda dakinē? ara māyāven dakina eka māyāva hæṭiyaṭa dakinnē. dækkaṭa api dænagannavā oya pēna māyāvak nisā otana vena deyak tibunē. gini penella kærīmē māyāva ginival vala penunā misak.
cakkhu-ñāṇa에 이르렀다면 어떤 형상을 보겠습니까? 그 ñāṇa로 보면 무엇을 봅니까? māyā로 보이는 것을 māyā로 봅니다. 보더라도 우리는 그것이 보이는 māyā일 뿐 거기 다른 것은 없었음을 압니다. 불붙은 막대를 돌리는 māyā가 불의 고리로 보였을 뿐입니다.
etakoṭa [ugura kǣrīma] oya kiyana jātiyē pēna ginival varalak nǣha kiyana eka api dakinavā.
그러면 [헛기침] 그렇게 보이는 불의 고리는 없다는 것을 우리는 봅니다.
gini penilla kærakīmē kriyādhāmaya mokakda kiyalā api misaē ē viṣaya dannē næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
gini penila karakōna dakina gini varakda pavatina deyakda kiyalā æti deyakda kiyalā ō kiyalā api kiyannē næhæ. mokada api ēka dannē nǣ næ gini perilā kærakena mohotak pāsayak tiyena kriyāvaliyē māya darśanaya gini balanna vaśayen pēnavā. oya pēnnē ehema ekak.
불붙은 막대를 돌릴 때 보이는 불의 고리가 머무는 것인지, 있는 것인지 우리는 말하지 않습니다. 우리는 그것을 알기 때문입니다. 아니, 불붙은 막대가 도는 순간마다 있는 과정의 māyā 모습이 불의 고리로 보일 뿐입니다. 보이는 것은 그런 것입니다.
api gini pēla karma dakinna gini valanlā dakinna oya vidihaṭa nigamanayak denna.
우리는 불붙은 막대가 도는 것을 보고 불의 고리를 보며 그렇게 결론을 내립니다.
hæbæyi oṭa vaḍā atiśi sūkṣama eban̆dama kramayak api kriyātmaka karanakoṭa tamayi apiṭa æhæṭa pēnavā kiyana darśana matuvennē. yam vastuvak æhæṭa pēnakoṭa siddha vennē. oya māyā darśanayak apiṭa pēnavā misak æti deyak pēnavā nemeyi.
그러나 그보다 훨씬 미묘한 같은 방식이 작동할 때, 우리 눈에 보인다는 장면이 떠오릅니다. 어떤 사물이 눈에 보일 때 일어나는 것은, 그런 māyā의 모습이 보이는 것이지 있는 것이 보이는 것이 아닙니다.
anna æti deyak pēnavā nemeyi kiyalā dænagattā nam viññāṇayē piḷiban̆da gnānaya pahaḷa vuṇā.
있는 것이 보이는 것이 아니라고 알았다면, viññāṇa에 대한 ñāṇa가 일어난 것입니다.
cakkhu viññāṇayaṭa mokada vennē? avidyāvē pratiphala vaśayen lōkaya balana balāporottuva haṭagatta eka ē vibhāgaya ayin karanna bæhæ mærenakam.
cakkhu-viññāṇa는 어떻게 됩니까? avijjā의 결과로 세상을 보는 기대가 생긴 것, 그 vipāka는 죽을 때까지 치울 수 없습니다.
ē aya dakinavā æhæṭa pēnavā. pēna svabhāvaya æti sē pēnavā. namut ēkē yathārthaya balapuhama ēka māyā darśanayak pamaṇayi. ædisē pennana māyāvak misak vena ahavāra rūpaya kiyana ekak etana æti perunaṭa māyā darśanaya pennum kaḷā misak yathā tiyenavā etana æti sē pavatina rūpayak nǣ. anna ehema dænagattahama kiyanavā cakkhu gnāṇa pahaḷa vabæyi
그들은 봅니다, 눈에 보입니다. 보이는 성질은 있는 듯 보입니다. 그러나 그 실상을 보면 그것은 māyā의 모습일 뿐입니다. 있는 듯 보여 주는 māyā일 뿐, 거기 어떤 형상이라는 것이 있는 듯 보여도 māyā의 모습을 보여 주었을 뿐, 실제로는 거기 있는 듯 머무는 형상이 없습니다. 그렇게 알았을 때 cakkhu-ñāṇa가 일어났다고 합니다.
vipāka viññāṇaya kiyava pera bhavayē avidyāven haṭagatta æhæ rūpaya gōcana kara gænīmē krama raṭāva āpu nisā tavaduraṭa ē krama raṭāva mænaṭa tiyena nisā viññāṇaya kiyana eken haṭagatta māyā dārśanaya pēnavā.
그러나 vipāka-viññāṇa라고, 앞의 bhava에서 avijjā로 생긴 눈이 형상을 대상으로 잡는 방식이 이어져 왔고, 그 방식이 아직 남아 있기에, viññāṇa로 생긴 māyā의 모습은 보입니다.
hæbæyi gnānavantava yathārthaya dækka nisā ē viññāṇaya æti deyak kiyalā gannē. hari gæm̆buru denavā.
그러나 ñāṇa로 실상을 보았기 때문에 그 viññāṇa를 있는 것으로 받아들이지 않습니다. 아주 깊습니다.
oya kramayaṭa æhæṭa pēna kanaṭa æhenna divaṭa dænena nāsayaṭa dænena kayaṭa dænena rūpa śabda gandha rasa sparśaya piḷiban̆da ākārayen væḍahuṇā. ēvaya yathārthayen mohoten mohotē kriyātmakama hētuphala paramparāva kriyā paramparāva phala paramparāvak ærenna eka mohotakvat idiriyaṭa gaman karannē næti. ē hētuva samanægena phalayak ē hētu dekaṭa bidilā yanavā ærenna tava deyak næti mē balu kriyādhāmayak lōkē rūpa śabda gandha rasa sparśen api gōcara karagannavā misak.
그런 방식으로 눈에 보이고, 귀에 들리고, 혀와 코와 몸에 느껴지는 형상·소리·냄새·맛·감촉에 대해서도 마찬가지입니다. 그것들은 실상으로는 순간순간 작동하는 원인의 이어짐, 작동의 이어짐, 결과의 이어짐 말고는 한순간도 앞으로 나아가지 않습니다. 그 원인으로 생긴 결과가 둘로 부서져 가는 것 말고는 다른 것이 없는 이 과정을, 우리는 세상의 형상·소리·냄새·맛·감촉으로 잡을 뿐입니다.
tattvayak hō ekākārava pavatina rūpayak, ekākāra pavatina śabdayak, ekākāra gandhayak apiṭa labanna bæha. labanavā kiyalā pēnnē mokakda? ē tuḷin goḍanagāgannā vū mānasika māyāvak
한결같이 머무는 상태나, 한결같이 머무는 형상, 한결같은 소리, 한결같은 냄새를 우리는 얻을 수 없습니다. 얻는다고 보이는 것은 무엇입니까? 그것을 통해 쌓아 올린 마음의 māyā입니다.
pavatina deyak etana tibunē nǣha kiyana dækkahama mē lōkayē atthitvayen sūnyayayi kiyalā dakinavā. æti bhavayen sūnya. æti sē pēnavā æti bhavayen suvannē. anna ēka dakinavā.
거기 머무는 것이 없었다고 보면, 이 세상이 있음으로부터 suñña하다고 봅니다. 있는 bhava로부터 비어 있습니다. 있는 듯 보이나 있는 bhava로부터 비어 있습니다. 그것을 봅니다.
etakoṭa eyā dakinavā. ehenam monavayi hitennē hita kiyannē pævætma tuḷa nāma rūpa vaśayen yamak vidyāmā venavā nam ē siyallama attitvayen sūnya vuṇa hētuphala kriyādhāmaya pamaṇayi kiyalā dænagattahama lōkayat ekka sambandhava karanna tiyena ekama hitanna eka atina. monavā karanna monavā hoyanna monavā dænaganna
그러면 그는 봅니다. 그러면 무엇을 생각하게 됩니까? 존재 안에서 nāma-rūpa로 드러나는 모든 것이 있음으로부터 빈 원인·결과의 과정일 뿐임을 알면, 세상과 관련해 무엇을 하고, 무엇을 찾고, 무엇을 알겠습니까?
māyāva vāyāva vagē hædena dænagattāda æti sē pēnnā vū māyāva æti sē pēna ekak kiyalā dænagattāda ēn ehāṭa mēke bætenna hædenna ehenam māyāvak gihillā karanna deyak nǣha. miriuva passē gihillā vatura bonna bæruvavā.
māyā가 그림자처럼 생긴다는 것을 알았습니까? 있는 듯 보이는 māyā가 있는 듯 보이는 것일 뿐이라고 알았습니까? 그렇다면 māyā를 따라가서 할 것이 없습니다. 신기루를 따라가서는 물을 마실 수 없습니다.
māyāva passē gihillā āśvādayak sænasamak labanna bæha kiyalā dænaganna. rūpa pasē, sadda passē, gandha pasē, rasa passē, sparśa pasē gihillā sænasumak labanna bæhæ. ēvā māyāvak kiyalā dænagattā nam hæma væṭilā kiyalā dænagattā nam rūpayen, śabdayen, chandayen, rasayen, sparśayen bedunā ē piḷiban̆da hitana hidivillenut bedunā.
māyā를 따라가서 즐거움이나 위안을 얻을 수 없다는 것을 압니다. 형상을, 소리를, 냄새를, 맛을, 감촉을 따라가서 위안을 얻을 수 없습니다. 그것들이 māyā라고, 속은 것이라고 알았다면, 형상과 소리와 냄새와 맛과 감촉에서 떨어졌고, 그것들에 대해 생각하는 생각에서도 떨어졌습니다.
ē passē kohēda? sambandha anna okkoma vadilā kiyanna etana nirōdhaya
그다음에 어디에 이어지겠습니까? 그렇게 모두 떨어져 나가면 거기 nirodha가 있습니다.
etakoṭa viññāṇa kiyana viññāṇaya kiyana vacanaya gattahama dæn itin sakas vennē mehemayi mē vidihaṭa næti dēval æti sē māyā darśanaya æti dēval hæṭiyennē mē rūpayak, mē śabdayak, mē gandhayak mē rasayak mē sparśayak kiyalā saniha karagena ē mānasikatvayak gonagena hæma mohotak pāsāma apiṭa mūlika viññāṇayak pahaḷa venavā ēka tamayi dækīma æsīma gan̆da suvan̆dīma rasa dænīma sparśa sa dænīma anna ē kiyana maṭṭamē viññāṇa pahaḷa venavā issellā.
viññāṇa라는 낱말을 다루어 보면, 그것이 짜이는 방식은 이렇습니다. 이렇게 없는 것들을 있는 듯 māyā의 모습으로, 있는 것들처럼 '이 형상, 이 소리, 이 냄새, 이 맛, 이 감촉'이라고 못 박고, 그런 마음 상태를 쌓아, 순간마다 우리에게 기본 viññāṇa가 일어납니다. 그것이 봄, 들음, 냄새 맡음, 맛을 앎, 감촉을 앎입니다. 그런 수준의 viññāṇa가 먼저 일어납니다.
[kæssa] īṭa passē rūpayak dækīma gattaṭa pat. ē rūpaya priyayi kiyalā æluvanot ehema rūpayak dækkāt rūpa viññāṇayak pahaḷa vuṇā. ēka lassana rūpayak kiyalā dænagattahama lassana rūpayak kiyana viññāṇaya pahaḷa vuna.
[기침] 그다음 형상을 보고 받아들였는데, 그 형상이 사랑스럽다고 들러붙으면, 형상을 보았으니 형상의 viññāṇa가 일어났고, 그것이 아름다운 형상이라고 알면 아름다운 형상이라는 viññāṇa가 일어났습니다.
āya rūpayak dækapu viññāṇaya ekak lassana rūpaya kiyat dækkā kiyana viññāṇaya tava ekak. dækapu eka piḷiban̆dava mulāvakin. anna viññāṇaya venas ve.
형상을 본 viññāṇa가 하나이고, 아름다운 형상을 보았다는 viññāṇa가 또 하나입니다. 본 것에 대한 미혹으로 생긴 것입니다. 그렇게 viññāṇa가 바뀝니다.
īṭa passē mē rūpaya piḷiban̆dava mama mesē kaṭayutu kaḷa yutu kiyalā hitak pahaḷa. ē rūpayat æsuru karalā, lassana rūpayak kiyana ekat æsuru karalā ēkaṭa mesē kaṭayutu kaḷa yutu kiyannā vadahasat ætulaṭa gata viññāṇayak pahaḷa venavā. ēka tavat viññāṇaya.
그다음 이 형상에 대해 '나는 이렇게 해야 한다'는 마음이 일어납니다. 그 형상도 가까이하고, 아름다운 형상이라는 것도 가까이하고, 그것에 이렇게 해야 한다는 생각까지 안에 받아들인 viññāṇa가 일어납니다. 그것이 또 하나의 viññāṇa입니다.
ē kaṭayutu kirīmē mehē mehe patsa yāyutuyi igena gattā nam ē mul karagena haṭagattā tavat viññāṇaya.
그렇게 하려면 이리저리 가야 한다고 배웠다면, 그것을 바탕으로 또 하나의 viññāṇa가 생겼습니다.
menna mē hidihaṭa viññāṇa kiyannē yam yam ākārayakin mē pævætmak goḍanægenavā.
이처럼 viññāṇa란 어떤 방식으로 존재를 쌓아 올리는 것입니다.
goḍanægena pævætma tuḷa ē ē ākārayan pin ekin ekaṭa āgantaka upak lēsangē vata karalā. ekin ekaṭa viññāṇa kiṭṭu ve eka eka ākāra.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi viññāṇa kiyana ekē mūlika dharmaya mokakda? māyā darśanayakaṭa rævaṭilā æti sē ganna eka tamayi viññāṇa kiyana mūla dharma
그러나 viññāṇa라는 것의 기본 dhamma는 무엇입니까? māyā의 모습에 속아 있는 듯 받아들이는 것, 그것이 viññāṇa라는 뿌리 dhamma입니다.
ē gannakoṭa ē māyā darśana gænīma san̆dahā æhæmul karagattā nam ēvā cakkhu viññāṇa kiyanavā. ē śabda gāṇa gænīmaṭa kanum karagattā nam ē san̆dahā haṭaganna yaṭa sōta viññāṇa kiyalā. eban̆du aramuṇu gænīmaṭa nāhayen ganna gandhaya mul karagatta nævaṭa gahana viññāṇa kivvā. rasa mul karagattavaṭa rasa viññāṇa kivvā pahata mul gatta hara ē vagēma poṭṭhabba viññāṇa kivvā.
그렇게 받아들일 때 그 māyā 모습을 받아들이는 데 눈을 바탕으로 했다면 그것을 cakkhu-viññāṇa라고 합니다. 소리를 받아들이는 데 귀를 바탕으로 했다면 그를 위해 생기는 것을 sota-viññāṇa라고 합니다. 그런 대상을 받아들이는 데 코로 받아들이는 냄새를 바탕으로 한 것을 gandha-viññāṇa라 했습니다. 맛을 바탕으로 한 것을 rasa-viññāṇa라 했고, 마찬가지로 phoṭṭhabba-viññāṇa라 했습니다.
mē vidiyahaṭa api ganna yamkisi dē viññāṇa kiyana vacanaya kiyannē mokakda vikr̥ti sahagata dænīmakaṭa gōcara karagatta deyak nam gattē ēvā viññāṇa ēka eka vidihaṭa pravēdaya venavā gatta ākārayak.
이렇게 우리가 받아들이는 어떤 것, viññāṇa라는 낱말이 무엇이냐면, 일그러진 앎에 드러난 것을 받아들였다면 그것이 viññāṇa입니다. 그것은 한 가지 방식으로 겪어지는 받아들임의 방식입니다.
æhen ganna ēvā cakkhu viññāṇa kivvā. kanen ganna ēvā sōta viññāṇa kivvā. nāsayen ganna ēvā gandha viññāṇa kivvā. diven ganna ēvā rasa viññāṇa kivvā. kayen
눈으로 받아들이는 것을 cakkhu-viññāṇa라 했습니다. 귀로 받아들이는 것을 sota-viññāṇa라 했습니다. 코로 받아들이는 것을 gandha-viññāṇa라 했습니다. 혀로 받아들이는 것을 rasa-viññāṇa라 했습니다. 몸으로……
ganna ēvā poḍṭabba viññāṇa kivvā. manen ganna ēvā manō viññāṇa kivvā.
몸으로 받아들이는 것들은 phoṭṭhabba viññāṇa라 했습니다. 마음으로 받아들이는 것들은 mano viññāṇa라 했습니다.
hæbæyi dæn mē gatta viññāṇa ohoma aragattaṭa pati vū priyayi manāpayi vaṭinavāyi kiyalā avidyāvē dr̥ṣṭiyen bætnam ehema ohu anna ēken bæhæ gannavā ekaṭa.
그런데 이렇게 받아들인 viññāṇa를 사랑스럽다, 마음에 든다, 값지다고 avijjā의 diṭṭhi로 묶여 버리면, 그는 바로 그것에 붙잡혀 듭니다.
ekkō oya dækapu viññāṇaya iṣṭhāyi priyayi kiyannē igamanaya karanavā. nætnam aniṣṭhāya apriyayi kiyannē igamanaya karanavā.
그렇게 본 viññāṇa를 바라던 것, 사랑스러운 것이라고 매듭짓거나, 아니면 바라지 않던 것, 싫은 것이라고 매듭짓습니다.
iṣṭhāya pariyayi kiyannē nigamanaya karagattaṭa passē ē viññāṇayak æti ekak hæṭiyaṭa gatta mulā sahagaten gattaṭa passē eyā mokada karannē? īṭa anukūlavama yali kriyātmaka viya yutu kiyalā adahasak gannavā.
바라던 것, 사랑스러운 것이라고 매듭지은 뒤, 그 viññāṇa를 실제로 있는 것으로 홀려서 받아들인 뒤에 그는 무엇을 합니까? 바로 그에 맞추어 다시 움직여야 한다는 뜻을 품습니다.
anna otapanayak kaḷā. tathīraṇayak kaḷa mesē kaṭayutu kaḷa yutu.
바로 그렇게 마음을 굳혔습니다. 이렇게 해야 한다고 정해 버렸습니다.
anna ē viññāṇaya priyayi manāpayi nam ēka āśvāda vidiṭa balāporottu ven ēkaṭa anukūlava yamak hituvada yamak kivvada yamak hadāda anna saṁkhāra goḍanæpa.
그 viññāṇa가 사랑스럽고 마음에 들면, 그것을 assāda로 누리기를 바라며 그에 맞추어 무엇을 생각했든, 무엇을 말했든, 무엇을 만들었든, 바로 거기서 saṅkhāra가 쌓였습니다.
ē nisā ēkē pratiphalayak vacen matu vuṇā āya særayak dænīmak. āśvādaya vidīmaṭa hækiya yam aramuṇak āvā. aramuṇa sampīḍanayak vuṇā. hari rassana rūpaya rūpayak dækkā hari rassana rūpayak kiyalā devenāva gattā. [kæssa]
그래서 그 열매로 다시 한 번 앎이 떠올랐습니다. assāda를 누릴 수 있는 어떤 대상이 왔습니다. 대상이 한데 모였습니다. 아주 아름다운 형상, 형상을 보고 아주 아름다운 형상이라고 두 번째로 받아들였습니다. [기침]
kiya ehema dālā hadalā gatta nam hæḍa væḍa karalā nam koccara lassana karalā anna saṁkhāraya bæssa īṭa passē lassana karalā balamu rūpa kara enam gatta āyatana tiyana. ā saṁkāra patten āya viññāṇayak āvā.
그것을 다듬고 꾸미면 얼마나 아름다워질까 하는 데서 saṅkhāra가 내려앉았습니다. 그 뒤 아름답게 꾸며서 형상을 보면, saṅkhāra를 조건으로 다시 viññāṇa가 왔습니다.
rūpayak dækkāma rūpayak dækkaṭa passē saṁkhāra patyā viññāṇaṁ vunē kohomada dækka vipāka viññāṇayak āvā. æhæṭa rūpayak dækkā avidyā prattiken haṭagatta mē
형상을 보았을 때, 형상을 본 뒤에 saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ이 어떻게 일어났습니까? 보아서 생긴 vipāka viññāṇa가 왔습니다. 눈에 형상이 보였습니다. avijjā를 조건으로 생긴 이...
væḍa piḷimayi magē idiya hadāgatta nenam æsa saha
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rūpaya kana hā śabdayāgē kiyavæn æsayi rūpayayi deka gatta gamankma darśanaya venakoṭama vipāka viññāṇaya āvā. kælā gattā æti deyak hæṭiya
눈과 형상, 귀와 소리처럼, 눈과 형상 둘이 만나 보이는 바로 그 순간 vipāka viññāṇa가 왔습니다. 그것을 실제로 있는 것으로 붙잡았습니다.
mē bungalēdī poḍē tavul karagena innavā akura han̆da kella kollak itin mokada karannē nāvalā koṇaḍē ehem pīlā rē ruṭiyak hon̆da dālā hæḍa væra
예를 들어 이 집에 아이가 꾀죄죄한 꼴로 있습니다. 소년이라고 합시다. 그러면 어떻게 합니까? 씻기고 머리도 빗기고 좋은 옷을 입혀 꾸며 줍니다.
karalā hon̆da gavamak næ hon̆da mē æsarṭ ekak tiyenavā. hon̆da han̆davalema gannakō balanna kohoma śaddayan putāraṇa lassanayi. bæsa daveni nikramaṇaya
좋은 셔츠도 하나 있습니다. 잘 입혀 놓고 보면 얼마나 예쁜지요. 그렇게 내려가 두 번째 매듭을 짓습니다.
anna saṁkhārayā goranægiva lassana hadāganna kramayak tiyenavā menna mē kramayaṭa hin̆dalā kiyalā karalā kaṭayutu karuvahama ēka goḍanæginavā kiyalā dr̥ṭṭiyaka pihillā itin nāvalā hadalā okkama karalā hiṭa hon̆da æn̆dun gatdalā lassana karalā okkoma karalā aragena dæn āya deveni sæṭa patna
바로 거기서 saṅkhāra가 쌓였습니다. 아름답게 만드는 길이 있다, 이 길대로 하면 그것이 이루어진다는 diṭṭhi에 서서, 씻기고 꾸미고 다 하고, 좋은 옷을 입혀 아름답게 만들어 놓고는 이제 다시 두 번째로...
ara ḷamayā dæn dakinna tava ākāraya ara kæta jarāva gāgena hiṭan nāva perā inna hiṭa bæhæ nāvalā suddha karalā okkama karalā tērulu dālā lassana karalā suvan̆da karalā okkama kiyalā hon̆dayi æn̆dun an̆dalā hari. dæn balannavā kohomada kiyalā dæn lassana
이제 그 아이를 다시 보는 모습을 보십시오. 아까는 더러운 것을 묻히고 땀에 젖어 있던 아이를 씻기고 깨끗이 하고, 분을 바르고 아름답고 향기롭게 해서 좋은 옷을 입혔습니다. 이제 어떤지 봅니다. 이제 아름답습니다.
anna saṁkhāra patyā viññāṇayak pahaḷa vuṇā. saṁkhārayāgora nætuva kivvā mānasikatvayak tibuṇā priyamanāpayak putta vidinna balanna hadāgena ē dēṭa balāporottu priyamanāpaya gonnaganna hiten kayen vacanayen kaṭayutu kirīmē pratiphalaya tamayi ara ḷamayā nāvalā uddha karalā dālā okkoma karalā hæḍa væḍa karalā æn aragena karapu kaṭayutu.
바로 거기서 saṅkhāra paccayā viññāṇa가 일어났습니다. saṅkhāra가 쌓였다고 했습니다. 마음에 드는 것을 누려 보려고 마음을 먹었습니다. 그것을 바라며 마음에 드는 것을 쌓으려고 마음과 몸과 말로 움직인 열매가 바로 그 아이를 씻기고 깨끗이 하고 꾸며 준 일들입니다.
saṁkhāra vacyā viññāṇan kiyalā āyatana næguṇā. ē hadapu eka dihā pratiphalayadī ehenam balapu hāma penavā. dænnāma havilā asaralā anna bæsa deveni hæṭiyaṭa issellā ebala bælavā mūla hinikayi jarā. dæn hōdalā balalā pihuru davasē senṭ ekak ehema dahama. dæn iparaganna dænna nam kollā hari suvan̆dayi.
saṅkhāra paccayā viññāṇa라 하여 āyatana가 일어났습니다. 그렇게 만든 것을 열매로 보면 곧 보입니다. 처음에 보았을 때는 더럽고 지저분했습니다. 이제 씻기고 향수도 좀 뿌렸으니, 이제 맡아 보면 아이가 아주 향기롭습니다.
poḍi eka hari sun̆dayi dæn. æhi balat anna goṇan̆gaṭa seṭ eka ehema dālā gonnængē mokakda saṁkhāra īṭa passē ēka dækalā nan gattat deveni nikamanē. dæn gā gatayi kiyannē næhæ dæn hari suvan̆da poḷam suvan̆da mokeda gattē?
이제 꼬마가 아주 향기롭습니다. 눈으로 봐도 그렇습니다. 향수를 뿌려서 쌓은 것이 무엇입니까? saṅkhāra입니다. 그 뒤 그것을 보고 맡으며 두 번째 매듭을 짓습니다. 이제 냄새가 난다고 하지 않습니다. 이제 아주 향기롭다고 합니다. 무슨 향기를 받아들였습니까?
anna api priyamanāpa dēk goraṇa gæna api hitanavā saṁkhāra vala ē konna gāgainna gattā viññāṇayak bukti viññāṇayak gattā saṁkhāra patyā viññāṇak kiyalā dæn priyavaraṇa manava viññāṇa menna mē vidiyahaṭa gæṭena pættaṭat tok kiyannavā ællena pættaṭak gānna.
바로 이렇게 우리는 saṅkhāra로 마음에 드는 것을 쌓으려고 생각합니다. 그렇게 해서 viññāṇa를, 누리는 viññāṇa를 받아들였습니다. saṅkhāra paccayā viññāṇa, 이제 마음에 드는 viññāṇa입니다. 이처럼 부딪치는 쪽으로도, 들러붙는 쪽으로도 그렇게 됩니다.
hon̆daṭa æn̆dalā kæḷan̆dalā innavā.
곱게 입고 꾸미고 있습니다.
api bohoma dupat denaka ekin paramparā inna kaṭṭiyak metana væḍa kara emu. apē kollovā kumāraya hadanna sadannavānē kogollō ara loku viñhā kāma mahattayaṭa an̆ḍa gahalā æda kolle illi api āsā mē æn̆dum vala gunla ævillā dāḍiya perāgena mēka arama kæta innavā dakinna. dæn gæṭennē pættaṭa eyā karana giyā ara polli ara kandu pudda karopiṭa mana dænna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa passē balamu maḍa dāgin okkoma kena dāḍiya perāganna ōna ā dæn hitaṭa santa
그 뒤에 보면 진흙을 온통 뒤집어쓰고 땀에 흠뻑 젖어야 마음에 든다고 합니다.
anna duṣṭa pættaṭa viññāṇaya
바로 나쁜 쪽으로 향한 viññāṇa입니다.
apu saṁkhārayan nisā apaya viññāṇayak pahaḷa karagattā. hæbæyi priyamanāpayamayi gattē. anunṭa dukak dīlā anuṭa aælā dīlā satuṭevi gatta.
그 saṅkhāra 때문에 apāya로 이끄는 viññāṇa를 일으켰습니다. 그러나 받아들인 것은 바로 마음에 드는 것이었습니다. 남에게 괴로움을 주고 남을 해치며 기뻐했습니다.
ēkatya pudgalayā kiyannē bhuktiya dinna priyasa.
그런 사람에게는 그것도 누리는 즐거움입니다.
menna mē ākārayen mē viññāṇa puṇya viññāṇa pāpa viññāṇa mē dekamak pahaḷa venavā lōkaya pævætma hæk. mesē vunānam kemaṭa yahapatayi kiyalā hitāgena mē pævætma agaya karanavā.
이런 식으로 puñña viññāṇa와 pāpa viññāṇa 둘 다 일어납니다. 세상과 존재가 이어집니다. 이렇게 되면 나에게 좋겠다고 생각하며 이 존재를 값지게 여깁니다.
ē yahapat dē karanna avaśya karana deyak ē adahasen kaṭayutu karanakoṭa api ēvaṭa kiyanavā puṇya saṁkhāra gonnaga īṭa passē gonnagapu kiyana pratiphalaya dihā balalā satuṭu venavā. anna puṇya viññāṇayak pahaḷa karena satuṭu vena mula paṭan gattā.
그 좋은 일을 하는 데 필요한 것을 그런 뜻으로 해 나갈 때, 우리는 그것을 puñña saṅkhāra를 쌓는다고 합니다. 그 뒤 쌓은 열매를 보고 기뻐합니다. 바로 puñña viññāṇa를 일으켜 기뻐하는 뿌리가 시작되었습니다.
mē vidihaṭa mē viññāṇa kiyannē menna mē ākārayen sakas vena eka. itin mē sakas karana sakas kara dāna paṭa mokada vennē?
이처럼 viññāṇa란 바로 이런 식으로 짜여지는 것입니다. 그러면 이렇게 짜고 또 짜 두면 어떻게 됩니까?
hadana hadana eka piḷiban̆da mataka saṭahanak ituru venavā. menna mēvā atītaya anāgata vartamāna tun kāleṭa atītayē karapuvayi dæn karana ēvāyi matu karanna hitē tiyena ēvayayi saṭahanē okkoma ekatu velā sampīḍanaya karagattāma skandhayak.
만들고 만든 것에 대한 기억의 자국이 남습니다. 이것들이 지난 때, 앞날, 지금의 세 때에 걸쳐, 지난날 한 것과 지금 하는 것과 앞으로 하려고 마음에 품은 것이 자국으로 모두 모여 한데 뭉치면 하나의 khandha가 됩니다.
menna mē skandhayaṭa kiyanavā viññāṇa skandhaya satvayā kiyalā gaṇan gannakoṭa viññāṇa skandhaya satvayā hā sambandha ekak nisā atītayē mataka saha yamtā ilavatāṭa sambandha ētā satvayāṭa sambandha dæn karana kriyātmakē yamtā sambandha ētā satvayāṭa sambandha matu anāgatayēdī balāporottu saṭahana væḍapilana hadalā tiyennē ē væḍapila koccara turaṭa tiyenavada ētā kiyana ekakan satvayā hā sambandha satvayāṭa usahata kiyanna bæhæ loku puṁci kiyanna bæhæ kālaya meccara kālayak tuḷa gatvayāṭa nigama karanna bæ. satvayā panna ahaval davasē satvayāṭa ven karanna bæ. satvayā kiyannē onna oya vidiya paṁcaskandhaya
이 khandha를 viññāṇakkhandha라고 합니다. satta를 셈할 때 viññāṇakkhandha는 satta와 이어진 것이므로, 지난날의 기억과 그에 얽힌 것은 satta와 이어져 있고, 지금 하는 일에 얽힌 것도 satta와 이어져 있으며, 앞날에 대한 바람의 자국과 세워 둔 계획이 얼마나 멀리까지 뻗어 있든 그것도 satta와 이어져 있습니다. 그러니 satta가 크다 작다, 길다 짧다 말할 수 없습니다. 이만한 시간 안에 있다고 못 박을 수 없습니다. 어느 날의 satta라고 떼어 낼 수 없습니다. satta란 바로 그런 pañcakkhandha입니다.
ē satvayāgē kriyākārakāya vartamāna kriyātmaka mohotē menna mehema advak pennum karanavā kiyalā ēka nam atvak i mē minis saddava kiyannē satvayāgē vartamāna avasthāvana skandha paṁcakaya kiyana ekaṭa kiyi. hæbæyi satvayā kiyannē atīta skandha paṁcakayayi, vartamāna skandha paṁcakayayi anāgata skandha paṁcakaya kiyannē tunēma ekatuva satvayā kiyalā. api satvayā kiyana ekat tērum arannē næha. satvayā kiyannē otenna.
그 satta의 움직임이 지금 움직이는 순간에 이런 attabhāva로 드러난다고 할 때, 이 사람의 모습이란 satta의 지금 모습, 곧 다섯 khandha를 가리킵니다. 그러나 satta란 지난 다섯 khandha, 지금의 다섯 khandha, 앞날의 다섯 khandha, 이 셋을 모두 합한 것이 satta입니다. 우리는 satta라는 것조차 제대로 알지 못합니다. satta란 바로 그것입니다.
pudgala vaśayen dakina vartamāna skandha paccaya. etakoṭa mē ē atyahaku labāgena ē atdæ tuḷa gata karana kālaya tuḷa api sammadhayak karagannam mēka vardhamāna atvaya.
사람으로 보는 것은 지금의 다섯 khandha입니다. 그러니 한 attabhāva를 얻어 그 attabhāva 안에서 보내는 때를 우리가 하나로 약속해 두면, 그것이 지금의 attabhāva입니다.
oya kālāyaṭa dālā balanakoṭa balana kramayak tiyenavā. ēkat eka kramayak tiyenavā. viśāla kālayan kālātvayaṭa dalā balanna puḷuvan. suḷu kālayan kālāyaṭa dālā varanna puḷuvan. æhipiya gahana mohotat kālayaṭa dālā varanna ō .
그것을 때에 넣어 보는 길이 있습니다. 그것도 하나의 길입니다. 아주 긴 때를 하나의 때로 넣어 볼 수도 있고, 짧은 때를 하나의 때로 나눠 볼 수도 있습니다. 눈 깜박하는 순간조차 때로 나누어 볼 수 있습니다.
æhipiya gahanna hadupu mohota atītayi, gahana mohota vartamānayi. gahalā ivarējja mohota anāgatayi. etanat ati gahana mohotak dunnanam kriyātmakilā balanna kālatarayak tiyenavā.
눈을 깜박이려는 순간은 지난 때, 깜박이는 순간은 지금, 다 깜박이고 난 순간은 앞날입니다. 거기서도 깜박이는 한 순간을 놓고 보면, 움직임 속에 세 때가 있습니다.
pera ahat bævī ham ehā ēvā atītayi. mē atbæva vartamānayi. metanin matuvat atbæva anāgatayi. atbævva vaśayen dālā satanāgata vartamāna balanna ōna.
앞선 attabhāva들, 그 너머의 것들은 지난 때이고, 이 attabhāva는 지금이며, 여기서부터 올 attabhāva는 앞날입니다. attabhāva 단위로 놓고 지난 때, 앞날, 지금을 보아야 합니다.
[ugura kǣrīma] æhicca kiyana cittakṣaṇaya kiyana atiśōkṣama æhi vārayak æhipiya gahana vārayak asuru sænak gahana posak kōṭa lakṣayak kara bedalā. eyin paṁguvak tuḷa haṭagannavā kiyana cittakṣaṇayat upāda ṭi vaṁga kiyana avasthā tuḷa gatto.
[목을 가다듬음] cittakkhaṇa라는 것은 아주 미세합니다. 눈 한 번 깜박이는 동안, 손가락 한 번 튕기는 동안을 천억 조각으로 나눈 그 한 조각 안에 일어난다는 cittakkhaṇa조차 uppāda, ṭhiti, bhaṅga라는 단계로 나누어 봅니다.
itiya avasthāvēdī vartamānayi. etakoṭa uppādaka avasthāva atītayi. bhaṁga avasthāva āvē næ eka anāgata. ehenam ēket atīta anāgata vartamānaya phalayaṭa bedanna puḷuvan.
ṭhiti 단계에서는 지금입니다. 그러면 uppāda 단계는 지난 때이고, 아직 오지 않은 bhaṅga 단계는 앞날입니다. 그러니 거기서도 지난 때, 앞날, 지금으로 나눌 수 있습니다.
īዛ atīta anāgata vartamāna kiyalā eka sammatayak apiṭa tiyanna bæha. api sammata karagatta hæmadēkaṭama ēkē issara ēvā atītayi. ē sammata kriyātmaka vana ēvā vartamānayi. ēkē matuva anāgatayi.
그러니 지난 때, 앞날, 지금을 하나의 약속으로 고정해 둘 수 없습니다. 우리가 약속한 모든 것에 대해, 그보다 앞선 것은 지난 때이고, 그 약속이 움직이는 동안은 지금이며, 그 뒤는 앞날입니다.
menna mē krama tunaka sampiṇaḍanayak ætta. anna satvayā piḷiban̆da kriyātmakaya ē sampiḍanayat onna oya kiyana satvayā kiyannē satvayāgē hæṭi kohomada æhuvot avidyāven, tr̥ṣṇāven, lōpasa masa yannat sat bava hoyāgena kriyātmaka inna ekkenā satvaya
이 세 길을 한데 모은 것이 참입니다. 그것이 satta에 대한 움직임이고, 그 모음이 바로 satta입니다. satta가 어떤 것이냐고 묻는다면, avijjā와 taṇhā와 lobha 등으로 존재를 찾아 움직이며 사는 이가 satta입니다.
atītayat æralat næhæ, anāgatayat allat næhæ, vartamānayat æralat næhæ tun kālayama allagena saddhaham hæṭiyaṭa higena vædagat dēval kiyalā hitāgena ē pasu pasē habā yannada ē tākkal valaṭa satvayā kiyanna sūtra.
지난 때도 놓지 않고, 앞날도 붙잡고, 지금도 놓지 않고, 세 때를 모두 붙들어 값진 것, 중요한 것이라 여기며 그 뒤를 쫓아가는 한, 그동안을 satta라고 합니다.
ē ham̆bā yana hētu phalayak vaśayen læbapu vartamānaya kiyana atvak ætta ē satvayāgē vartamāna abhyava kiyanna suduvā. vartamāna avasthāva pēna ballā balalā minihā ādi vaśayen ekak ara satvayā kiyannē ē yayi kivva dēma satvayā sampūrṇayen dækalā næ.
그렇게 쫓아간 원인과 열매로 얻은 지금이라는 attabhāva가 있으니, 그것을 satta의 지금 attabhāva라 합니다. 지금 보이는 모습을 보고 개다, 사람이다 하는 것, 그것이 satta라고 말하는 것은 satta를 온전히 본 것이 아닙니다.
satvayā atītayē skandhayangen ven karanna bæ. satvayā anāgata skandhayanē ven. satvayā vartamāna skandha paddhatiyak ara nam kriyātmaka vennē. ōtana satvayā kriyātmaka
satta는 지난 khandha들과 떼어 낼 수 없습니다. 앞날의 khandha들과도 떼어 낼 수 없습니다. 지금 움직이고 있는 것은 satta의 지금 khandha 묶음입니다. 거기서 satta가 움직입니다.
ēni ē nisā mē viññāṇaya kiyanakoṭa atītaya aramuṇu karagena haṭaganna tākkal hita haṭaganna ēvā atīta viññāṇa. atīta viññāṇa atrannē nǣhæ. atītaya mul karagena aramuṇu karamin vartamāna mohotēdī atītayan aramuṇu karena viññāṇa goḍanāgara kiyanavā. atīta viññāṇa hā bæn̆denavā.
그러므로 viññāṇa를 말할 때, 지난 때를 대상으로 삼아 마음이 일어나는 한 그것들은 지난 viññāṇa입니다. 지난 viññāṇa를 놓지 않습니다. 지난 때를 뿌리로 삼아 대상으로 하면서, 지금 이 순간에 지난 때를 대상으로 한 viññāṇa를 쌓습니다. 지난 viññāṇa에 묶입니다.
anāgatayēdī goḍanāgāgatta mānasika adahas valaṭa bæn̆dilā. ē mata ē prayōjanaya ganna kriyātmaka venasakkal ē balāporottu iṣṭiya sadda karaganna utsāha karamin bīdha karu karanaka anāgata viññāṇaskandhaya hārmānava kriyātmaka vena ē adahasa bæn̆dilā hæn̆dilā inna saṁkal bukti vin̆dinna saṁkal ohu vartamānaya viññāṇaskandhayaṭa bæn̆di karā.
앞날을 위해 쌓아 둔 마음속 뜻에 묶입니다. 그것을 쓰려고 움직이는 동안, 그 바람을 이루려고 애쓰며 일하는 동안 앞날의 viññāṇakkhandha에 묶이고, 지금 움직이는 그 뜻에 묶여 얽혀 있는 동안, 누리는 동안 그는 지금의 viññāṇakkhandha에 묶여 있습니다.
ē dākal vala viññāṇa nirōdhayak. eham hita nirōdha karanavā kiyana eka nemeyi viññāṇa nirōdha karanavā kiyannē.
그 끈들을 끊는 것이 viññāṇa nirodha입니다. viññāṇa nirodha란 마음을 멈추는 것이 아닙니다.
[ugura kǣrīma] oya atīta anāgata vartamāna kiyana tunkalli aramuṇu vanaṭa bæn̆dilā tiyena yama siddha ēvā vaṭinavāyi kiyana avidyāvē dr̥ṭṭiyen ē passē bæn̆dunē chandara rāgaya næmatiṭṭiyak gonnaganna.
[목을 가다듬음] 지난 때, 앞날, 지금이라는 세 때의 대상에 묶여 있는 것은, 그것들이 값지다는 avijjā의 diṭṭhi 때문에 그 뒤에 chandarāga가 쌓여 묶인 것입니다.
menna mē ē san̆dahā bæn̆dena chanda rāgaya nævætten tamayi ēvē mohotē gonna naga ē vidiya saman̆ga bæn̆dennē. dæn candarājaya kiyannē pavatina ekak nemeyi. ara avidyāvē dr̥ṣṭiyen ē aramuṇē enakoṭa ē aramuṇat saman̆ga matu vennē.
그것을 위해 묶이는 chandarāga를 멈추는 것, 바로 그 순간에 쌓여 묶이는 그것을 멈추는 것입니다. chandarāga는 늘 머물러 있는 것이 아닙니다. avijjā의 diṭṭhi로 그 대상에 다가갈 때 그 대상과 함께 떠오르는 것입니다.
atītayē yamak sihi karanakoṭa ēka keṭi priyamanāpayen bæn̆dunā ē velā tiyennē atīta sandha rājaya matu ē aramuṇa mūn karagena tava ṭikin anāgataya mul karalā śabda bæn̆dunā nam ē san̆dahā guṇa vecca sandara rājiya tamayi anāgataya allannē. dæn candarāgaya kiyada apē pættakin tibilā allanna tiyennē venamaka ekaknē ē mohotē aramuṇat ekka bonna næge.
지난 일을 떠올릴 때 그것에 마음에 들어 묶였다면, 그것은 그 대상을 뿌리로 지난 chandarāga가 떠오른 것입니다. 조금 뒤 앞날을 뿌리로 묶였다면, 그것을 위해 일어난 chandarāga가 앞날을 붙잡습니다. chandarāga란 우리 한쪽에 따로 있다가 붙잡는 무엇이 아닙니다. 그 순간 대상과 함께 솟아오릅니다.
[ugura kǣrīma] avidyāva kiyannet ehema ē mohotēdī avidyāva avidyāva kriyātmaka vennaṭa hētu tibuṇāṭa kiyana avidyā anusaya tibuṇā kiyalā. avidyā anusaya kiyannē avidyāva nemeyi. avidyāva matu vunāhama kiyanavā parayuṭṭhāna matu vunāma matuvenna tibunā hētu tibuṇanam ehaṭa kiyanavā anusaya
[목을 가다듬음] avijjā도 그렇습니다. 그 순간 avijjā가 움직일 까닭이 있었다는 것을 avijjā anusaya가 있었다고 합니다. avijjā anusaya는 avijjā가 아닙니다. avijjā가 떠오르면 pariyuṭṭhāna라 하고, 떠오를 까닭이 있었다면 그것을 anusaya라 합니다.
anna avidyā anusaya tibuṇā nam chandara rāgaya nægena chandara rāgaya gonna nægennē ē aramuṇak gonnægena ē aramuṇa æsuru karagena tamayi ē kogē.
avijjā anusaya가 있다면 chandarāga가 솟습니다. chandarāga는 어떤 대상이 생길 때 그 대상에 기대어 쌓이는 것입니다.
yathārthaya balapuhaka mē satvayā kiyalā apiṭa ven karalā sīmā karalā pramāṇa kiyanna kriyātmaka vana satvayāya kiyalā kriyātmaka vena tæna hita vennē. ē mohotē kriyā mātrayangi triyā vitarayi.
있는 그대로 보면, 이것이 satta라고 우리가 따로 떼어 한정하고 재어 말할 수 있는 것이 아니라, 움직이는 그곳에서 마음이 됩니다. 그 순간에는 오직 움직임뿐입니다.
mē depættama tōraganna. satvayā tōraganna ōnē. satvayāgē pævætma kriyātmaka vena hæṭi tōraganna.
이 두 쪽을 다 가려 알아야 합니다. satta를 알아야 하고, satta의 존재가 어떻게 움직이는지 알아야 합니다.
metanadi yathābōdhaya læbuṇa nam anna ē mohotē paṭan gena anusaya midilā. vidyāva pahaḷa vunā nam avidyāva pidanā. ehenam mona vidihē deyak aramuṇat chanda rāgaya matuvena vidihak tiyenavā.
여기서 있는 그대로의 깨침을 얻었다면, 바로 그 순간부터 anusaya에서 풀려났습니다. vijjā가 일어났다면 avijjā는 끊어졌습니다. 그렇다면 어떤 대상이 온들 chandarāga가 떠오를 길이 있겠습니까?
chanda rāgaya kiyannē ē avidyāva nisā matuvicca deyak nisā avidyāva duk karapu tæn paṭan mona aramuṇak dækkat chandarāgayen bæn̆dīmak haṭaganna.
chandarāga는 avijjā 때문에 떠오른 것이므로, avijjā를 걷어 낸 그때부터는 어떤 대상을 보아도 chandarāga로 묶이는 일이 생기지 않습니다.
ehenam chanda rāgayen bæn̆dīmak nætnam ē aramuṇa penunaṭa dænunaṭa ē aramuṇat ekkalā sambandhatāva ivara nam satvayāgē pera sat satvaya hā sambandhaya ivarayi. ehenam
그러니 chandarāga로 묶이는 것이 없다면, 대상이 보이고 느껴져도 그 대상과의 이어짐이 끝났다면, satta로서의 이어짐이 끝난 것입니다.
vipākaskandhaya phaladilā mærana gattiyek sattat hā sambandha næti nisā sadda kiyana yōni uppattiyakaṭa sambandhaya keravanavā.
그러면 vipāka khandha가 열매를 다 맺고 죽을 때, satta와 이어져 있지 않으므로 어떤 yoni의 태어남에도 이어지지 않습니다.
upata karala vena ra
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hari gæm̆bura tērum ganna omā
아주 깊은 것이니 잘 알아들으십시오.
itin viññāṇa skandha kiyannet ēkayi. ē dakina viññāṇaya ādī vaśayen āyatana vennet ehemayi.
viññāṇakkhandha라는 것도 그것입니다. 그 보는 viññāṇa 같은 것들이 āyatana가 되는 것도 그렇습니다.
æhæ kiyannē āyatanayak karagattot æhæ āyatanayak. nætnam æhæ pūḍuva. æhæ kiyannē pūḍuvak etara.
눈을 āyatana로 만들었다면 눈은 āyatana입니다. 그렇지 않으면 눈은 빈 우리일 뿐입니다. 눈이란 그저 우리 하나입니다.
cakkāyatana cakkhu cakkāyatana vēda cakkāyatana cakkhu vēda praśnayak ahalā visama api dharmaya vigraha karanavā. cakkhu cakkhuvē cakkāyatana novē. cakkāyatana cakkāyatana vē cakkhu novē.
cakkhu가 cakkhāyatana입니까, cakkhāyatana가 cakkhu입니까 하고 물음을 던져 우리는 dhamma를 풀어 봅니다. cakkhu는 cakkhu이지 cakkhāyatana가 아닙니다. cakkhāyatana는 cakkhāyatana이지 cakkhu가 아닙니다.
sōta sōtāyatana vēda sōtāyatana sōta vēda tā praśna deyak ahanna sōta sōta vē sōtāyatana novē. sōtāyatana sōtāyatana vē sōta gahana gahanāyatana vē. gahanāyatana gahana venna dāyasara praśnayak ahanna gahana gahana venna gahanāyatana neveyi. gahanāyatanaya gahanāyatanaya neveyi gahana novē.
sota가 sotāyatana입니까, sotāyatana가 sota입니까 하고 물으면, sota는 sota이지 sotāyatana가 아니고, sotāyatana는 sotāyatana이지 sota가 아닙니다. ghāna가 ghānāyatana입니까, ghānāyatana가 ghāna입니까 하고 물으면, ghāna는 ghāna이지 ghānāyatana가 아니고, ghānāyatana는 ghānāyatana이지 ghāna가 아닙니다.
dæn nāsaya gāna āyatana nemeyi. etakoṭa nāsaya gandha āyatana nemeyi. nāsa nāsa etakoṭa nāsaya gandhāyatana vēda gandhāyatana nāsa vēda
그러니 코는 āyatana가 아닙니다. 코는 냄새의 āyatana가 아닙니다. 코가 ghānāyatana입니까, ghānāyatana가 코입니까?
gānaya gandhāyatanayak ædi pennā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa gānē ehevat nāsaya nāsaya venavā. ēka gandha āyatanaya nemeyi. gandha āyatanaya gandha āyatanaya nāsaya.
그러면 코는 코일 뿐 냄새의 āyatana가 아닙니다. 냄새의 āyatana는 냄새의 āyatana입니다.
diva rasāyatanaya vēda rasāyatana diva vēda diva diva vē rasāyatana novē. rasāyatanaya rasāyatanaya vē diva noveyi.
jivhā가 rasāyatana입니까, rasāyatana가 jivhā입니까? jivhā는 jivhā이지 rasāyatana가 아니고, rasāyatana는 rasāyatana이지 jivhā가 아닙니다.
kāya ahara hari kāya kāyāyatana kāyāyatana venna kāyāyatanaya kāya vē kāya kāyā kāya kāya vē kāyāyatana novē. kāyāyatana kāyāyatana vē kāya
kāya도 물어보십시오. kāya가 kāyāyatana입니까, kāyāyatana가 kāya입니까? kāya는 kāya이지 kāyāyatana가 아니고, kāyāyatana는 kāyāyatana이지 kāya가 아닙니다.
ehenam æsa cakkhu cakkāyatanaya vennē næ. cakkāyatana cakkhu vennē. dæn cakkhu cakkāyatanaya kiyalā gannē kumak nisāda?
그러니 눈인 cakkhu가 그대로 cakkhāyatana가 되는 것은 아닙니다. 그런데 왜 cakkhu를 cakkhāyatana라고 받아들입니까?
æsaṭa yamkisi rūpayak kerehi chandara rāgayak pihiṭayi. anna ē rūpayak chandarāgaya grahaṇaya karana turu æsa rūpayaṭa āyatanayak. āyatanaya kaḷēmenda chandarāgaya darśanaya piḷiban̆da chandara rāgaya tiyena tākkal æhæ darśanayaṭa āyatanayak.
눈에 어떤 형상을 향한 chandarāga가 자리 잡습니다. chandarāga가 그 형상을 붙잡고 있는 동안 눈은 형상의 āyatana입니다. 무엇이 āyatana로 만들었습니까? chandarāga입니다. 보는 것에 대한 chandarāga가 있는 동안 눈은 보는 것의 āyatana입니다.
śravaṇaya kirīma piḷiban̆da chandara rāgayen inna tākkal ē candara rāgaya goḍanāgena tākkal kana śravaṇayaṭa āyatanayak karanavā.
듣는 것에 대한 chandarāga에 머무는 동안, 그 chandarāga가 쌓이는 동안 귀를 듣는 것의 āyatana로 만듭니다.
ehenam vaṭinā diyak maṭa balanna kiyalā allanna deyak næhæ ahanna kiyalā allanna deyak næhæ. gan̆da suddhava vaṭinavā kiyalā allanna deyak næhæ. raha vaṭinavā kiyalā allanna deyak næhæ. pahada vaṭinavā kiyalā allanna deyak næhæ. situivili vaṭinavā kiyalā allanna deyak nǣha kiyalā. yam kenek chanda rāgaya duru velā giyānam æsa kana divenāsē śarīraya mala tiyenavā. āyatana nirōdhayi.
그러니 내가 볼 만한 값진 것이라 붙잡을 것이 없고, 들을 만한 것이라 붙잡을 것이 없고, 냄새가 좋아 값지다고 붙잡을 것이 없고, 맛이 값지다고 붙잡을 것이 없고, 닿음이 값지다고 붙잡을 것이 없고, 생각이 값지다고 붙잡을 것이 없다 하여 누군가의 chandarāga가 걷혀 버렸다면, 눈, 귀, 혀, 코, 몸은 그대로 있습니다. āyatana가 nirodha된 것입니다.
anna sarāyatana nirōdhayi kiyanakoṭa æsa kanna. divanāsaya śarīrayama āyatana vunā nam ehema arihatyaṭa pat venakoṭama æsakan divanāsē śarīraya āya dakinna hamba venna bæ.
saḷāyatana nirodha라고 할 때, 눈, 귀, 혀, 코, 몸 그 자체가 āyatana였다면, arahant가 되는 순간 눈, 귀, 혀, 코, 몸을 다시는 볼 수 없어야 할 것입니다.
danna mokakda vunē? sūpa śabda gandha rasa sparśa dharma saha bæn̆duna chandara rāgaya nirōdha veccahama æsa kana [ugura kǣrīma] diva nāsaya śarīraya nikama kūḍu vitarayi.
그러면 무슨 일이 일어난 것입니까? 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma에 묶인 chandarāga가 nirodha되자, 눈, 귀, [목을 가다듬음] 혀, 코, 몸은 그저 빈 우리일 뿐입니다.
mēka śarīrayaṭa śarīra kūḍuva kiyanna puruda kiya issarayi. mē sana kūḍuva śarīra kūḍuva oya vidihaṭa tamayi bhāvitā kaḷē. mēka āyatanayak karat vunēnē.
옛날에는 몸을 몸의 우리라고 부르는 버릇이 있었습니다. 목숨의 우리, 몸의 우리, 그렇게 썼습니다. 이것이 āyatana가 되어 버린 것이지요.
kūḍuva kiyannē hon̆da lassana upamāva mē āyatana pennanna lassana upamāva tamayi kūḍuvē upamāva. prāṇa kūḍuva śarīra kūḍuva kiyana mē vacana dækīmemaṭa bhāvitā karanā. mē prāṇa kūḍuvayi śarīra kūḍuvayi kiyalā kivvē æyi?
우리라는 것은 āyatana를 보여 주는 아주 좋은 비유입니다. 아름다운 비유가 바로 우리의 비유입니다. 목숨의 우리, 몸의 우리라는 말을 그렇게 보도록 썼습니다. 왜 목숨의 우리, 몸의 우리라고 했을까요?
api kaḍē kūḍuvak aranga kenekuen ahanavā mēkaṭa mokakda mēka kūḍuvak. api ovaṭa mayinen dānavā. dæn mokakda dæn mayin kūḍi. mayina ahalā dānavā girave dæn mokakda dæn girā kūḍiva girava ahagena hā dānna dæn hā kūḍiva okkoma satuṭa gaha karā dæn mokakda dæn kūḍuva dæn kūḍuva venas nevi ē kūḍuvama hā kūḍuvat vuṇā, vayin kūḍuvat vuṇā, girā kūḍuvat vuṇā. pæṭiyat dānam baḷu kūḍuvat vunā. ara kūḍuva ehema dāpu eka ayin karalā dāna eka ekakvat dannē nætuva nikanma kūḍuvak.
가게에서 우리를 하나 사 와서 누군가에게 이게 뭐냐고 물으면, 우리라고 합니다. 거기에 구관조를 넣습니다. 이제 무엇입니까? 구관조 우리입니다. 구관조를 꺼내고 앵무새를 넣으면, 이제 무엇입니까? 앵무새 우리입니다. 앵무새를 꺼내고 토끼를 넣으면, 이제 토끼 우리입니다. 다 꺼내면 이제 무엇입니까? 우리입니다. 우리는 달라지지 않았습니다. 그 같은 우리가 토끼 우리도 되고 구관조 우리도 되고 앵무새 우리도 되었습니다. 새끼 고양이를 넣으면 고양이 우리도 됩니다. 넣은 것을 꺼내 버리면, 아무것도 들어 있지 않은 그냥 우리입니다.
menna mē vagē eka rūpayan pasē ham̆ba yana tākkal æhæ ekaṭa pariharaṇaya karana tākkal bælīmē ivarayak næti tākkal darśanayaṭa æhæ æhæ næmati gūluva darśanayaṭa dæn mahama āyatanayak velā.
이와 같이 형상을 쫓아가는 동안, 눈을 그것에 쓰는 동안, 보는 일이 끝나지 않는 동안, 눈이라는 구멍은 보는 일을 위한 큰 āyatana가 되어 있습니다.
anna āyasthānaya hevat ekatu karana sthānayaṭa kiyanavā āyasthāna hēvat āyata āya kiyannē ekatu karanavā. sthāna kiyannē sthānaya āyasthāna kiyannē ekatu karana sthānaya monavada
그렇게 모으는 곳을 āyasthāna, 곧 āyatana라 합니다. āya는 모은다는 뜻이고 sthāna는 자리라는 뜻이니, āyasthāna란 모으는 자리입니다. 무엇을 모읍니까?
rūpa ekatu karana sthānayē cakkāyatanaya śabdaya ekatu karana sthānayē sōtāyatanaya gandha ekatu karana sthānayē gahanāyatanaya rasa ekatu karana sthānaya divyāyatanaya pāsa ekatu karana sthānaya kāyāyatanaya ekatu karana balāporottuva atælā kiyā avidyā velā kūṇu vitarak æti venavā āyatanaya vana
형상을 모으는 자리는 cakkhāyatana, 소리를 모으는 자리는 sotāyatana, 냄새를 모으는 자리는 ghānāyatana, 맛을 모으는 자리는 jivhāyatana, 닿음을 모으는 자리는 kāyāyatana입니다. 모으려는 바람을 놓아 버리면, avijjā가 걷히고 빈 구멍만 남을 뿐 āyatana가 되지 않습니다.
yamkisi sthānayaka geyak tiyenavā ōkē pasu vaidya væḍit mē satun piḷiban̆dava bē tiyena ādī pasu vaidya væḍik dānna. dæn mona āyatana pasu vaidya īṭa passē ē kaṭṭiyak giyā. grāmī bæṁkuvak hædilā pihiṭa epā. dæn mona āyatana dæn grāmī bæṁkuva āyatana ē dekama aran giyā. dæn mokakda dæn gēn karannē. anna gē āyatanaya vunēma ættaṭa ætulē karapu væḍiyi venna.
어떤 곳에 집이 한 채 있습니다. 거기에 짐승을 돌보는 수의사 사무실을 들입니다. 이제 무슨 곳입니까? 수의사 사무실입니다. 그 뒤 그들이 나갔습니다. 마을 은행이 들어섭니다. 이제 무슨 곳입니까? 마을 은행입니다. 둘 다 나가 버렸습니다. 이제 무엇입니까? 집입니다. 그 집이 무슨 곳이 된 것은 사실 안에서 한 일 때문이었습니다.
ēga mana mana vaḍana rūpa piḷiban̆dava avidyāven gata dr̥ṣṭiyen yuktava inna tāk canda rāgayen gonnanægeni nægi rūpa passē yanavā gihin gihin æsuru bænatā karaḷuva cakkāyatanayen bērenna bæ. cakkāyatanayak
그와 같이, 마음에 드는 형상에 대해 avijjā로 받아들인 diṭṭhi를 지니고 있는 동안, chandarāga가 쌓여 형상을 쫓아가고, 가고 또 가며 기대는 동안 cakkhāyatana에서 벗어날 수 없습니다.
cakkāyatanayen bērenna bæ. cakkāyatanayak yam davasaka asāra aniccayi, dukkhayi, ahattayi kiyalā yathārthaya dækalā anicca vū dukkha vū anatta vūmē darśanayangē maṭa ganna harayak nǣha kiyalā atta ara giya dānavā. ē sama chandarāgaya keḷavara rūpa pēnavā allannē. āyatana kēnna. śabda enavā allannē āyatanayak karagattē næ.
cakkhāyatana를 어느 날 형상은 anicca, dukkha, anatta라고 있는 그대로 보고, anicca이고 dukkha이고 anatta인 이 보이는 것들에 내가 붙잡을 알맹이가 없다고 놓아 버립니다. 그와 함께 chandarāga가 끝나니, 형상이 보여도 붙잡지 않고 āyatana로 만들지 않습니다. 소리가 와도 붙잡지 않고 āyatana로 만들지 않았습니다.
anna svabhāvaya āgisak ælluvē nætnam ēka parīḍana sthānayak velā nǣ.
그것이 본디 모습입니다. 무엇이든 붙잡지 않았다면 그것은 짓눌리는 자리가 되지 않았습니다.
ehenam yamkisi chandarādayak haṭagattā nam etana taṇhāvak haṭagattā. canda rājayak duru vunā nam darśanaya piḷiban̆dava darśanak haṭaganna vidihak. ehenam etana taṇhā venna vidihak næhæ.
그러니 어떤 chandarāga가 일어났다면 거기에 taṇhā가 일어난 것입니다. chandarāga가 걷혔다면 보는 것에 대한 바람이 일어날 길이 없습니다. 그러면 거기에 taṇhā가 생길 길이 없습니다.
taṇhā nirōdhanā nam upādā nirōdhayi upādā nirōdhanam bhava nirōdhayi bhava nirōdhanā nam jāti nirōdhayi ehenam jarāsō paridi okkoma nirōdhayi kriyātmakaya nirōdhinna etanaṭama nævatu menna mē vidihaṭa āyatana nirōta karagattot pævætma ivarayi ē tarihattaya
taṇhā가 nirodha되면 upādāna가 nirodha되고, upādāna가 nirodha되면 bhava가 nirodha되고, bhava가 nirodha되면 jāti가 nirodha되며, 그러면 jarā, soka, parideva가 모두 nirodha됩니다. 움직임이 멈추고 바로 거기서 그칩니다. 이렇게 āyatana를 nirodha하면 존재가 끝납니다. 그것이 arahant의 자리입니다.
itin api dænaganna puḷuvan otanin apiṭa onnam viññāṇa nirōdha karagannot viññāṇaya viññāṇaya hæṭiyaṭa dænagena viññāṇa valaṭa hētuva dænagena ē viññāṇa nirōdha kaḷot nāma rūpa salāyat sparśa vēdanā taṇhā upādāna bhava jā jarāma upama nirōdhā kiyana pacca samupnnava eka tērum aragena ē san̆dahā kaḷa yutu mārgaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen yathārthaya dæka pævætma ādīnavasaya karana athærinna paṇi midī keḷavara kirīmē yāna satsa dakinna nivana yānasakima mē ṭadiya kara giyāma
그러니 우리는 거기서 알 수 있습니다. 우리가 viññāṇa를 nirodha하고자 한다면, viññāṇa를 viññāṇa로 알고, viññāṇa의 원인을 알고, 그 viññāṇa를 nirodha하면, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa의 nirodha라는 paṭiccasamuppāda를 알아듣고, 그를 위해 가야 할 magga, 곧 anicca로, dukkha로, anatta로 있는 그대로를 보고, 존재의 ādīnava를 보아 놓아 버리고 풀려나 끝맺는 앎, 네 sacca를 보는 앎, nibbāna를 아는 앎으로 이렇게 나아가면,
siyalla pūrṇa vena yathābōdhayen pūrṇa bavayaṭa pat venavā. ehenam edāṭa ennet viññāṇa nirōdha vīma. anē viññāṇaya nirōdha karana mārgaya āryaṣṭhāṁgika mārgayak dækalā maganna gamana viññāṇaya nirōdha venavā. ēkat nivan
모든 것이 있는 그대로의 깨침으로 온전함에 이릅니다. 그러면 그날 오는 것도 viññāṇa의 nirodha입니다. viññāṇa를 nirodha하는 길인 ariya aṭṭhaṅgika magga를 보고 그 길을 가면 viññāṇa가 nirodha됩니다. 그것도 nibbāna입니다.
saṁkhāra tērum aragena saṁkhāraṭa hētuvanak chanda rājayen bæn̆dena hētu nisā avidyāva tērum aragena saṁkhāraṭa hētuva ē canda rājayen bæn̆dīm bava dænagena ē saṁkhāra nirōdha karapuvahama viññāṇa nāmarūpa sarāyata sparśādī siyalla nirōdhayi. ka nidahas kiyā tænakin ē nirōdha kirīma san̆dahā karannā vū saṁkhāraya kirīma chanda rāgaya atharaṭa yam dharma kramayak ætda ē āryaṭāgika mārgaya anugamanaya kaḷā nam chandara rāgaya krōca karuvahama saṁkhāra nirōdha venavā. ēkat nivan vaga arihatyaṭa pat venavā mana.
saṅkhāra를 알아듣고, saṅkhāra의 원인이 chandarāga로 묶이는 원인이기에 avijjā를 알아듣고, saṅkhāra의 원인이 바로 chandarāga로 묶이는 것임을 알고 그 saṅkhāra를 nirodha하면, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa 등 모든 것이 nirodha됩니다. 그 nirodha를 위해 해야 할 saṅkhāra, chandarāga를 놓는 dhamma의 길이 무엇이든 그 ariya aṭṭhaṅgika magga를 따라 chandarāga를 걷어 내면 saṅkhāra가 nirodha됩니다. 그것도 nibbāna이며, arahant가 됩니다.
itin oya kramayaṭa arihatyaṭa pat venna ōnanam saṁkhāra dænagena, saṁkhāra valaṭa hētuva dænagena, saṁkhāra nirōdhaya dænagena, saṁkhāra nirōdha mārgaya dænagena ē māgē anugamanaya karalā arihat pat venna puḷuvan.
그러니 그 길로 arahant가 되고 싶다면, saṅkhāra를 알고, saṅkhāra의 원인을 알고, saṅkhāra의 nirodha를 알고, saṅkhāra nirodha의 magga를 알아 그 길을 따라 arahant가 될 수 있습니다.
onna viññāṇa tērum ma arennē viññāṇa valaṭa hētuva tērum arennē viññāṇa nirōdhaya tērum aranna viññāṇa nirōdhayaṭa mārgaya vana arisavāka mārgaya tērum ara anugamanaya karanam ē tuḷin arihatyaṭa pat vennat
viññāṇa를 알아듣고, viññāṇa의 원인을 알아듣고, viññāṇa의 nirodha를 알아듣고, viññāṇa nirodha의 magga인 ariya aṭṭhaṅgika magga를 알아듣고 따르면, 그것을 통해서도 arahant가 될 수 있습니다.
nāma rūpa tērum aranna nāma rūpa valaṭa hētuva tērum marayen nāma rūpa nirōdhaya tērum marayen nāma rūpa nirōdhayaṭa avaśya karannā vū āryaṣṭhānayen mārgaya tērum ara ē anugamanaya karalā eyāṭat arihatyaṭa pat venna puḷalātana
nāmarūpa를 알아듣고, nāmarūpa의 원인을 알아듣고, nāmarūpa의 nirodha를 알아듣고, nāmarūpa nirodha에 필요한 ariya aṭṭhaṅgika magga를 알아듣고 따르면 그 사람도 arahant가 될 수 있습니다.
karalā eyāṭat arihatyaṭa pat venna puḷalātana tērum aranna sarāyatana valaṭa hētuva tērum arenna sarāyatana nirōdhīya tērum maranna sarāyatana nirōdhīṭa māga gēva āryaṣṭhāyakamāra tērum ganna anugamanaya kaḷot salāyatana nirōdhayen harit iyaṭa pat vennat puḷuvan.
saḷāyatana를 알아듣고, saḷāyatana의 원인을 알아듣고, saḷāyatana의 nirodha를 알아듣고, saḷāyatana nirodha의 magga인 ariya aṭṭhaṅgika magga를 알아 따르면, saḷāyatana의 nirodha로 arahant가 될 수도 있습니다.
sparśa tērum aranna sparśayaṭa hētu tērum aragena sparśa nirōdhaya tērum aragena sparśa nirōdhaya næti nati āryaṣṭhāyaka mārgaya tērum vana anugamanaya kaḷot sparśa nirōdhayen arihatyaṭa pat vennat ōna.
phassa를 알아듣고, phassa의 원인을 알아듣고, phassa의 nirodha를 알아듣고, phassa nirodha의 ariya aṭṭhaṅgika magga를 알아 따르면, phassa의 nirodha로 arahant가 될 수도 있습니다.
vēdanā tērum aragena vēdanāvanṭa hētuva tērum aragena vēdanā nirōdhaya dækagena tērum aragena vēdanā nirōdhayaṭa avaśya āryaṣṭhāyaka mārgaya anugamanaya kirīmen pratiphalaya vaśayen vēdanā nirōdha kirīmen arihat pat venna ōnē.
vedanā를 알아듣고, vedanā의 원인을 알아듣고, vedanā의 nirodha를 보고 알아듣고, vedanā nirodha에 필요한 ariya aṭṭhaṅgika magga를 따른 열매로 vedanā를 nirodha하여 arahant가 될 수 있습니다.
taṇhāva dænagena taṇhāvaṭa hētuva dænagena taṇhā nirōdhaya dænagena taṇhā nirōdhayaṭa mārgaya āryaṣṭhāṁgika mārgaya dænagena ē anugamanaya karalā taṇhā nirōdha kaḷot metana tarihatyaṭa pat venna puḷuvan.
taṇhā를 알고, taṇhā의 원인을 알고, taṇhā의 nirodha를 알고, taṇhā nirodha의 magga인 ariya aṭṭhaṅgika magga를 알아 따라서 taṇhā를 nirodha하면, 여기서 arahant가 될 수 있습니다.
upādāna tērum gena upādānayaṭa hētuva tērum aranna upādāna nirōdhaya tērum aranna upādāna nirōdha mārgaya vana āryaṭṭhāṁgika mārgaya vaṭahāganna tērum ge. ē anugamanaya kirīmē upādā nirōdha karaḷot eyāṭat arihat pat venna puḷuvan.
upādāna를 알아듣고, upādāna의 원인을 알아듣고, upādāna의 nirodha를 알아듣고, upādāna nirodha의 magga인 ariya aṭṭhaṅgika magga를 깨달아 알아 그것을 따라 upādāna를 nirodha하면 그 사람도 arahant가 될 수 있습니다.
bhavaya tērum bhavayaṭa hētuvak tērum vena bhava nirōdhaya tērum gena bhava nirōdhīṭa hētu vena āryaṣṭhāṁgika mārgaya tērum vena anugamanaya kirīmen bhava nirōdha karagattā arat arihatyaṭa pat venna puḷuvan.
bhava를 알아듣고, bhava의 원인을 알아듣고, bhava의 nirodha를 알아듣고, bhava nirodha로 이끄는 ariya aṭṭhaṅgika magga를 알아 따라서 bhava를 nirodha했다면, 그도 arahant가 될 수 있습니다.
jātiya tērum jātiyaṭa hētuva tērum aragena jāti nirōdhaya tērum aranna jāti nirōdhayaṭa hētu vennā vū āryaṭa āyaka mārgaya anugamanaya kirīmen jāti nirōdha karagattāṭa edāṭat arihatyaṭa patvenna puḷuvan.
jāti를 알아듣고, jāti의 원인을 알아듣고, jāti의 nirodha를 알아듣고, jāti nirodha로 이끄는 ariya aṭṭhaṅgika magga를 따라 jāti를 nirodha했다면, 그날에도 arahant가 될 수 있습니다.
jarāmaraṇa tērum gæna jarāmaraṇa valaṭa hētuva tērum kiyana jarāmaraṇa nirōdhaya tērum gæna jarāmaraṇa nirōdhayaṭa hētu venaryaṣṭhāyaka mārgaya anugamanaya karana jarāmara nirōdha karagattā nam arihatyaṭa patvenna.
jarāmaraṇa를 알아듣고, jarāmaraṇa의 원인을 알아듣고, jarāmaraṇa의 nirodha를 알아듣고, jarāmaraṇa nirodha로 이끄는 ariya aṭṭhaṅgika magga를 따라 jarāmaraṇa를 nirodha했다면 arahant가 될 수 있습니다.
oya karamaṭa suvāsava dahasak dharmākandhayak tuḷin arihatyaṭa pat venna puḷuvan. 84 dahasak buduvaru væḍa innavā kiyanavā dharmaya arihatyaṭa patvenna puḷuvan krama 86da
이런 식으로 팔만사천 dhammakkhandha 하나하나를 통해 arahant가 될 수 있습니다. 팔만사천 부처님이 계신다고들 하는데, 그것은 dhamma 안에 arahant가 될 수 있는 길이 팔만사천 가지라는 뜻입니다.
itin apiṭa 8hāda ekak ænnam æture gælapena aragena vaḍā gattahama mē hitana tama māk tiyanna. udā igena ganna deyakvat ahanna tarkavāda paṭulā ganna deyakvat oya tæn vala nē.
그러니 우리는 그 팔만사천 가지 가운데 자기에게 맞는 하나를 골라 닦으면 됩니다. 그것은 공부만 하고 묻기만 하거나 따지는 말다툼에 얽혀 들 일이 아닙니다.
ǣ bhāvanā kirīmē citra karannē ēkaṭa vasē pasukalaya hadana ekayi. chandarāgaya duru karanna pragnāven. vidarśanā pragnāven chandarāgaya duru vennē. vidarśanā pragnāva pahaḷa pastalaya bhāvanāvē labana samādhiya.
(듣는 이) 예? bhāvanā를 하는 뜻은 그것을 위한 바탕을 만드는 데 있습니다. chandarāga는 paññā로 걷어 냅니다. vipassanā paññā로 chandarāga가 걷힙니다. vipassanā paññā가 일어나는 바탕은 bhāvanā에서 얻는 samādhi입니다.
ārya samādhiyak nætnam ārya samādhiyadī amutuva karanna deyak nǣhæ chanda rāgaya næti karanna. pragnāva ē saman̆ga bæn̆denavā. ē samādhiya saman̆ga nægilā ehenam chandarāgaya duru karanavā. pālanaya karanavā
ariya samādhi에서는 chandarāga를 없애려고 따로 할 일이 없습니다. paññā가 그것과 함께 묶입니다. 그 samādhi와 함께 솟아올라 chandarāga를 걷어 내고 다스립니다.
dæn hiten pālanaya karagannavā kiyalā kiyana vacanaya api kramayak dænaganna ōnē. ē hiten pālanaya karannē kumak nisāda kiyalā dakinna ōnē issellā dæn api hitanaka ehema deyak. api yamak hærinakoṭa gnāna sampitta gnānaya samula pragnā sampittava api ēka dakinna ōnē. api hiten yamak pālanaya karanavā kiyannē kumak san̆dahāda kumakaṭada kiyalā dækalā tiyenna ōna.
마음으로 다스린다는 말을 두고 우리는 그 길을 알아야 합니다. 먼저 마음으로 무엇 때문에 다스리는지 보아야 합니다. 우리가 그런 것을 생각할 때, 무엇을 물리칠 때, 앎을 갖추고 paññā를 갖추어 그것을 보아야 합니다. 마음으로 무엇을 다스린다는 것이 무엇을 위해서인지, 왜인지 보고 있어야 합니다.
[ugura kǣrīma] dæn sē kiyannē ov vacana kirīmak kriyāvak nætuva ēka pālanaya karaganna
[목을 가다듬음] (듣는 이) 그러니까… 예, 말이나 행동 없이 그것을 다스리는 것 말입니다.
ov ēka pālanaya karagannavā. dæn metandi api dænaganna ōnē kēntiāmak enakoṭa kēntiāma pālanaya karaganna mama kumak karagannada? mama ē kumakda karannē ēken mokakda siddha vunē kiyalā dakinna ōnē.
예, 그것을 다스립니다. 여기서 우리가 알아야 할 것은, 화가 날 때 그 화를 다스리려고 내가 무엇을 하는지, 무엇을 하고 그로써 무슨 일이 일어났는지 보아야 한다는 것입니다.
dæn mehema hitāganna api ēka dakinna paramayak yam viññāṇayak dvēśa sahagata vunāda yam vitak dvēśa sahagatava pahaḷa venavada mē dvēśa cittaya apiṭa vināśayak siddha karanavā. dvēśa cittaya nisā kavadāvat yahapatak siddha karannē næha. æti karannē dugatiyak. æti karannē vināsayak.
이렇게 생각해 보십시오. 그것을 보기 위해서 말입니다. 어떤 viññāṇa가 dosa를 띠었는지, 어떤 마음이 dosa를 띠고 일어나는지. 이 dosa의 마음은 우리에게 무너짐을 가져옵니다. dosa의 마음으로는 결코 좋은 일이 생기지 않습니다. 가져오는 것은 나쁜 갈 곳이요, 무너짐입니다.
ehemanam dvēśa cittaya dænaganna ōnē. dvēśa cittayaṭa hētuva dænaganna ōnē. mokada hētuva? apiṭa dvēśiyen narakayi kiyalā dænagattā nam dvēśa hita nokara yuttak, ivat kara yuttak kiyalā dænagattā nam dvēśaya yam tænaka pahaḷa vennē nætta dvēśak sēnam nivana bava dænagattā.
그러니 dosa의 마음을 알아야 합니다. dosa의 마음의 원인을 알아야 합니다. 왜냐고요? dosa가 나쁘다는 것을 알았다면, dosa의 마음은 품지 말아야 할 것, 걷어 내야 할 것임을 알았다면, dosa가 일어나지 않는 곳, dosa가 다한 것이 nibbāna임을 알았다면 말입니다.
dvēśaya yam tænaka goḍanægenna nættatvayaṭa patvuṇā. etakoṭa dvēśak. dvēśakkhaya nibbā. ēkat nivana. ehenam apiṭa ōnakama tiyennē dvēśaya kirīma nivan avabōdha kirīma. api dænaganna ōnē ē dvēśak kṣē vunahama nive yanavā sænasiyā.
dosa가 어디에서도 쌓이지 않는 데 이르렀습니다. 그러면 dosakkhaya입니다. dosakkhayo nibbānaṃ, 그것도 nibbāna입니다. 그러니 우리가 바라는 것은 dosa를 다하게 하는 것, nibbāna를 깨닫는 것입니다. dosa가 다하면 식고 고요해진다는 것을 알아야 합니다.
ehenam dvēśaya api nægenavā nam ēka apiṭa nivennē nǣ sænasinnē næha. ehenam api dvēśaya api dvēśaya dvēśaya hæṭiyaṭa dænagannavā dvēśayaṭa hētuva dænagannavā. anna īḷan̆gaṭa balanna ōna. æyi mē dvēśaya haṭagannē?
dosa가 우리에게 솟는다면 우리는 식지도 고요해지지도 않습니다. 그러니 우리는 dosa를 dosa로 알고, dosa의 원인을 압니다. 그다음에 보아야 할 것은, 왜 이 dosa가 일어나는가입니다.
dæn dvēśaya avaḍa bava dænagattā. dvēśaya vināśayaṭa hētu venavā. dukinnaṭa hētu venavā. bhavayaṭa hētu venavā. gevīmaṭa hētu vennē næ. yam dvēśayak kṣē vuṇā nam ēka nivīmaṭa hētu venavā. dukin nidahas vīmaṭa hētu venavā. ehenam æti tena ādīnava dækkā næti tena ānisaṁsa dækkā.
이제 dosa가 나쁘다는 것을 알았습니다. dosa는 무너짐의 원인이 되고, 괴로움의 원인이 되고, bhava의 원인이 됩니다. 끝맺음의 원인은 되지 않습니다. dosa가 다했다면 그것은 식음의 원인이 되고, dukkha에서 풀려남의 원인이 됩니다. 그러니 있는 곳에서 ādīnava를 보았고, 없는 곳에서 ānisaṃsa를 보았습니다.
dvēśaya æti tæna tibena ādī. dvēśaya næti tæna tiyena ānisaṁsa api tērum gattaṭa passē. apiṭa tīraṇayak tiyenavā. ādīnava genennā vū dvēśaya api nirōdha vuṇāda vēśa nirōdha apiṭa tiyena dāhē ivarak. ē nivīma sænasīma nisā nivana āniśaṁsaya læbenavā.
dosa가 있는 곳의 ādīnava, dosa가 없는 곳의 ānisaṃsa를 우리가 알아들은 뒤에는 우리에게 마음먹음이 생깁니다. ādīnava를 가져오는 dosa를 우리가 nirodha했다면, dosa nirodha로 우리에게 있던 타는 불길이 끝났습니다. 그 식음과 고요함으로 nibbāna라는 ānisaṃsa를 얻습니다.
ehenam dvēśaya æti mahā vināśayak næti dena hon̆da gnāna di gnānayen yuttama tīratanayak karanna. dæn apiṭa ōnakamak tiyenavā dvēśaya næti karaganna. æyi ēyā dvēśaya næti karaganna hadannē kiyalā æhuvē dvēśaya nibbā dvēśaya kirīma divīma sænasīma metana tiyenavā.
그러니 dosa가 있으면 큰 무너짐, 없으면 좋음입니다. 앎을 갖추어 마음을 정하십시오. 이제 우리는 dosa를 없애고 싶습니다. 왜 dosa를 없애려 하느냐고 물으면, dosakkhayo nibbānaṃ, dosa를 다하게 함, 식음, 고요함이 여기에 있기 때문입니다.
mēn dvēśaya tibunahama etakoṭa dævenavā dævenna dugatiyen keravarak enna bæhæ sasaren midenna bæ. ēka mahā ādī ē nisā maṭa kohomat dvēśaya tibunāhama ōka di anigana inna bæhæ. kohomahavat næti karaganna udāṭayi sarasa edarayi nivin. anna tīraṇayak āvā.
dosa가 있으면 탑니다. 타고 있으면 나쁜 갈 곳을 끝낼 수 없고, saṃsāra에서 벗어날 수 없습니다. 그것은 큰 ādīnava입니다. 그러니 나는 어떻게든 dosa를 지닌 채 있을 수 없다, 어떻게든 없애서 식혀야겠다. 바로 마음먹음이 생겼습니다.
dæn apiṭa ōnakama tiyenavā dvēśayen midenna. dvēśayen midenna nam api īran̆gāṭa balanna næha. dvēśayen midennē kohomada dvēśayen midenna nam dvēśaya haṭaganna hētuva mokakda hoyanna ōna
이제 우리는 dosa에서 벗어나고 싶습니다. dosa에서 벗어나려면 다음으로 어떻게 벗어나는지 보아야 합니다. dosa에서 벗어나려면 dosa가 일어나는 원인이 무엇인지 찾아야 합니다.
dvēśaya nævati pratiphalaya kumaka hētuvakda? ēka hētu mokavat dannē nætnam hētuva nirōdha nokoṭa phalaya nirōdha karanna bæ. an dvēśa phalaya nirōdha karaganna nam dvēśayaṭa hētuvak hoyāgena yanna.
dosa라는 열매는 무슨 원인에서 나옵니까? 그 원인을 모른다면, 원인을 nirodha하지 않고는 열매를 nirodha할 수 없습니다. dosa라는 열매를 nirodha하려면 dosa의 원인을 찾아가십시오.
anna etanaṭa vallakara æyi mama gæṭennē æyi maṭa taraha innē? æyi maṭa dvēśaya ennē? mama iṣṭa karana priya karana yamak mē lōkaya yam tena tīraṇayak karagena magē balāporottu magē balāporottuva iḍakaḍa væhenakoṭa ē mama magē nidahasaṭa kiyalā balāporottu nidahasa kiyalā kiyā magē balāporottu yamkisikamayak tiyā. tæna ēkaṭa viruddha deyak enakoṭa maṭa gæṭenna siddha venavā mama ēkaṭa viruddha deyak.
거기서 살펴봅니다. 나는 왜 부딪치는가, 왜 나에게 화가 있는가, 왜 나에게 dosa가 오는가? 내가 바라고 아끼는 무엇을 두고 이 세상에서 어떻게 되어야 한다고 정해 놓고, 내 바람이 들어설 자리가 막히면, 내 바람이 어떠어떠해야 하는데 그에 거스르는 것이 오면 나는 부딪칠 수밖에 없습니다. 나는 그것에 맞서는 것입니다.
ehenam maṭa dvēśayaṭa mula tiyennē yam tænaka ælenavada ælīma gæṭīmaṭamayi. ælīmaṭa viruddha deyak kiyana eka vakkanna bæhæna. viruddha deyak enakoṭa ælīma maṭa yam taramak lokuda ēkaṭa viruddha dē samagæṭīmaṭa ē taram loku.
그러니 내 dosa의 뿌리는 내가 어디에 들러붙는가에 있습니다. 들러붙음이 곧 부딪침을 낳습니다. 들러붙음에 거스르는 것과의 부딪침은 피할 수 없습니다. 거스르는 것이 올 때, 내 들러붙음이 얼마나 크냐에 따라 그에 거스르는 것과의 부딪침도 그만큼 큽니다.
ehenam dvēśayaṭa hētuva anna ahuṇā ponak. ehenam ælīma næti karagatta davasaṭa maṭa dvēśayak nǣ.
그러니 dosa의 원인, 바로 그것이 잡혔습니다. 그러면 들러붙음을 없앤 날 나에게는 dosa가 없습니다.
allapu vata magin boru hol kaḍapa āgama tallak gahanavā galē gahana poḷi kuvallakin gahanavā hon̆daṭa mataka hin̆dinna. rakinavā udiyaṭayi rǣṭayi dvē kæka ræka innē. ov mannaṭa mokada karannē kohomahari ilava yuganē aṭa ila nna dæn itin ayiti pora pævāgena kavi dæn maṭara ara edā vagēda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nǣ iḍama magē kiyena ayat kiya idenna ēka magē kiyanavāsika inna tākkal maṭa praśnayak vuṇā. ēka maṭa magē maṭa ōna hæṭiyaṭa pāya karaganna tiyenna ōnē. maṭa ōnaṭa gaḍiya karāganna tiyenna ōna. ēka ara kararanna ōna hæṭa ēka denna bæhæ.
아니요, 그 땅이 내 것이라고 말하는 동안은 나에게 문제가 되었습니다. 그것은 내 것이어서 내가 원하는 대로 써야 하고, 내 마음대로 다룰 수 있어야 하며, 남에게 내줄 수 없다고 했습니다.
api ohoma denē. apē balāporottu dæn viruddha kāraṇā læbenavā namut apiṭa oru harana api kiyanam o nokaḷa innē. dæn apē kiyama viruddhayak nē apiṭa dvēśaya nægenna.
우리는 그렇게 합니다. 우리 바람에 거스르는 일들이 생기면, 우리가 내 것이라 하는 것에 거스름이 생기니 dosa가 솟습니다.
dæn dvēśaya nægena ulatiminē kæra saradi hæmadu venavā. īṭama magē nisā. ēka vinālā dæmmaṭa passē nǣ magē iḍama nemeyi. īṭa passē peni penī kaḍāgena yanavā maṭa magē sambandhayak yam tænek gǣvilāvak nætnam inna passē bara kisima praśnayak næha.
dosa가 솟는 것은 모두 내 것이라는 생각 때문입니다. 그것을 팔아 버린 뒤에는, 아니, 이제 내 땅이 아니지요. 그 뒤에는 눈앞에서 부수어 가도 나와 상관없습니다. 내 것이라는 이어짐이 어디에도 닿아 있지 않으면 그 뒤로는 아무 문제도 없습니다.
poḍḍak hari væya ævilā tiyenavā ē maṭṭamaṭa enavā amāru ekē sahōdarayek dæn api magē kiyannē sahōdarayā magē kāē ungē karma dīlā puḷuvan aniekayana ara magē kiyā tiyana tibicca nætida ævillā dæn karavala danna dæn maget nemeyi kārika ahavā musmalā innavā. dænnam āvā nevara manussayā ahada vidēśa kiya magē kavuruha nǣhæ dǣ sambandhayak næhæ mokaya mokada kaḍahā balāganna bæ dæn dæn api innavāda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn gæṭīmaṭa hētuva tibunē mē lōkē vecca kriyāvaliya nemeyi. ē kriyāvaliya dr̥ṣṭiyakin allagattā. ara kriyāvaliya edā siddha venavā dænu siddha venavā porakak ē kriyāvaliya siddha vena edā siddha venakoṭa maṭa amāt venavā. ē kriyāvalē etēma dæn siddha venavā maṭa amārut næhæ. mokada mamaya magē kiyana diruciyen ahari giyāṭa passē kæranā nam etana edāṭa tamayi dvēśaya divita hētu anna etanayi tiya.
그러니 부딪침의 원인은 이 세상에서 벌어진 일 자체가 아니었습니다. 그 일을 diṭṭhi로 붙잡은 것이었습니다. 그 일은 그때도 벌어졌고 지금도 벌어집니다. 그때 벌어졌을 때 나는 괴로웠습니다. 같은 일이 지금 벌어져도 나는 괴롭지 않습니다. 왜냐하면 나, 내 것이라는 diṭṭhi가 떠나간 뒤이기 때문입니다. 바로 그날 dosa의 원인이 거기 있었음을 압니다.
ehenam dvēśaya mana ivat karaganna ōna. mamaya magē kiyana nr̥ṭiya ivat karanna kivvo hētuva ivatnakoṭa phalaya ivat karanna puḷuvan.
그러니 dosa를 걷어 내야 합니다. 나, 내 것이라는 diṭṭhi를 걷어 내라고 한 까닭은, 원인을 걷어 낼 때 열매를 걷어 낼 수 있기 때문입니다.
n dvēśakkhaya nibbānam kiyana eka nakaṭa rāgakkhaya nibbānam kiyana eka ayiti. ehenam oya ṭika mōhakyō nibbāna kiyana ekat sampūrṇa venavā. ehenam ekakin nibbāṇaya innakoṭa rāgakṣaya karanna nam dvēśakyayi mōhasayayi. mōhakya karanna nam rāgakṣayayi dvēśayayi. dvēśakya karā nam rāgakṣayayi mōhakṣayayi tuna ivarayi. ekak ivara karalā ekak tiyāganna eka nivana kiyanavā nemeyi. oya tuḷin koyi eka ayin karat anit deka ivarayi. menna nætuva
dosakkhayo nibbānaṃ이라는 것에는 rāgakkhayo nibbānaṃ도 들어 있습니다. 그러면 mohakkhayo nibbānaṃ도 함께 온전해집니다. 하나로 nibbāna에 이를 때, rāga를 다하게 하면 dosa와 moha도 다하고, moha를 다하게 하면 rāga와 dosa도 다하고, dosa를 다하게 하면 rāga와 moha도 다하여 셋이 다 끝납니다. 하나를 끝내고 하나를 남겨 두는 것을 nibbāna라 하지 않습니다. 셋 가운데 어느 것을 걷어 내든 나머지 둘도 끝납니다. 그렇지 않고는…
ehenam maṭa divesak karaganna ōna nam mama dænaganna ōnē næha. dvēśayaṭa hētuva ælīma ælena dē ælena dē yam deyak athæraganna puḷuvan vunā nam ēka maṭa nemeyi kiyalā. mamattvaya venna ganna eka ivat venna puḷuvan vuṇā. anna magē praśna sūtrayak.
그러니 내가 dosa를 다하게 하려면 알아야 합니다. dosa의 원인은 들러붙음입니다. 들러붙는 것, 무엇이든 그것을 내 것이 아니라고 놓아 버릴 수 있었다면, 내 것으로 삼는 마음을 걷어 낼 수 있었다면, 바로 그것이 내 문제의 풀이입니다.
ehenam dvēśa nirōdhayak karanna nam rāgaya nirōdhaya karaganna etakoṭa dvēśa nirōdhayi. en dvēśa nirōdha karaganna māgaya mokakda? rahāgaya nirōdha karana mārgaya. ē mārgaya mokakda lōkē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen yathārthayen dakinna muḷu venakoṭa anicca vū lōkaya tuḷa lōka dharmatāvaya mēkayi mama kæmatiya pavatina lōkayak ættennē.
그러니 dosa를 nirodha하려면 rāga를 nirodha하십시오. 그러면 dosa가 nirodha됩니다. dosa를 nirodha하는 길은 무엇입니까? rāga를 nirodha하는 길입니다. 그 길은 무엇입니까? 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 있는 그대로 보는 데 이르면, anicca인 세상의 법칙이 이것임을 압니다. 내가 바라는 대로 머무는 세상은 없다는 것입니다.
[ugura kǣrīma] ehema lōkayak pavatvana koccara utsāha karalat pīḍanaya galā kæmatiya pavatvaganna puḷuvan davasak ennek næhæ. maṭama parājaya hambelā mærenakam dan̆ga apramāṇa saṁsāraya kalet lōkayi. jīvitaya deveni itavala jīvitaya parāda vuṇā nisā magē balāporottu iṣṭa karanna mē lōkē anatta saṁsāraya maṭat bæri vuṇā. balāporottu vunē mokakda maṭa kagæsē pavatana eka iṣṭa karaganna ehenam ehema karaganna bæri lōkayaka bæri deyak karanna tama meccara kāla dan̆galalā tiyenavā. væradi karanna mīṭa passē dan̆ga karannē næhæ. vena ekak vecca kæḍena eka kæḍiccā bidena eka pidiccāva væn̆dena eka væseicca āvē ēkat karā maṭa gæṭenna kampāven deyak næhæ. allaganna vaṭana ekak oya atara ne. ehenam monavā karanna
[목을 가다듬음] 그런 세상을 지키려고 아무리 애써도, 짓눌림만 흘러들 뿐 바라는 대로 지켜 낼 수 있는 날은 오지 않습니다. 죽을 때까지 지기만 했고, 끝없는 saṃsāra 내내 그랬습니다. 삶이 거듭 졌기에, 이 세상에서 끝없는 saṃsāra 동안 나도 내 바람을 이룰 수 없었습니다. 무엇을 바랐습니까? 바라는 대로 머무는 것을 이루려 했습니다. 그렇다면 그렇게 할 수 없는 세상에서, 할 수 없는 일을 하려고 이토록 오래 몸부림쳐 온 것입니다. 잘못입니다. 이제부터는 몸부림치지 않겠습니다. 될 일은 되고, 깨질 것은 깨지고, 부서질 것은 부서지고, 닫힐 것은 닫힙니다. 그것도 그렇게 되었을 뿐, 내가 부딪치거나 흔들릴 일이 없습니다. 그 가운데 붙잡을 만한 값진 것은 없습니다. 그러면 무엇을 하느냐 하면,
vaṭana ekak oya atara ne. ehenam monavā karanna yamā prayōjanaya kirīmēdī apiṭa yamakisi ara parśamakin yamak karanna puḷuvan nam ē maṭṭama karagena yanavā. kælā bidunā kiyalā ēkaṭa kampāva dunnē.
무엇을 쓰는 데 있어 어떤 애씀으로 무엇을 할 수 있다면 그만큼은 해 나갑니다. 깨지고 부서졌다고 그것에 흔들리지 않습니다.
maṭa yamak yamkasi upakramaśīlayō karalā denna puḷuvan nam tamanṭa oya amba karaganna puḷuvan. ihātma sukha viharaṇaya san̆dahā karanavā. hæbæyi ehātma sukha viharaṇayak kæmati pavatvanna puḷuvan ekak nam nemeyi læbunot læbena ekak misak. īṭa hari ēka itin eyā iṭa tiyenna burottu vennē nǣha grahama upādānaya karannē.
어떤 솜씨로 무엇을 해낼 수 있다면 그렇게 얻을 수 있습니다. 지금 여기서 편히 지내기(diṭṭhadhamma sukhavihāra) 위해 합니다. 그러나 그 편안함은 바라는 대로 지켜 낼 수 있는 것이 아니라, 얻으면 얻는 것일 뿐입니다. 그러니 그는 그것이 그대로 머물기를 바라지 않고, 붙잡아 upādāna하지 않습니다.
ehenam mokada vennē? lōkaya tuḷa pævætmak rasa vin̆dinna pævætmak hoyanna bæ. kæmati sē pavatina pævætmak lōkē næha. kæmati dē pavatvanna puḷuvan kiyalā penna penna savartanaya ekak velāvayi lōkē kiyannē. āśvādaya æti deyak kiyalā pennalā ham allagena gahana ekak kivvē lōkē kiyannē.
그러면 어떻게 됩니까? 세상 안에서 맛을 누릴 존재를 찾을 수 없습니다. 바라는 대로 머무는 존재는 세상에 없습니다. 바라는 것을 지킬 수 있는 것처럼 보이게 하는 속임수가 세상입니다. assāda가 있는 것처럼 보여 주고는 붙잡아 내리치는 것이 세상이라고 했습니다.
āśvāda næta lā giranna giya tæna allagena tara ādīva næti tara āyusarayak āśvādaya næddi yamak allagena gilaganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ādīnava 10k vaṭagena tala. mēka tamayi satara gamana kiyalā kiyannē.
ādīnava 열 가지가 빙 둘러싸고 있습니다. 이것이 saṃsāra의 길이라고 하는 것입니다.
mēken tora satara gamanak lōkē kāravahuvelā mana vaḍana āśvādayak idiriya pennum karalā harima āśvādaya ōkaṭa læhæganī kiyalā adahasak dīlā avidyāvē adahasaṭa ghōcara karalā hiṭānna hæma gillavā ara āśvādayaṭa gōcana karalā ēkaṭa koṭu karalā etana paṭan gana dahasak ādīna oyagen taranikak tamayi lōkē kiyannē.
이것 말고 다른 saṃsāra의 길은 세상에 없습니다. 마음에 드는 assāda를 앞에 보여 주며 아주 큰 assāda를 얻을 것이라는 생각을 심어 주고, avijjā의 생각에 휘말리게 하여 삼켜 버리게 합니다. 그 assāda에 다가가게 하여 거기에 가두고, 거기서부터 천 가지 ādīnava로 이어지는 것이 바로 세상입니다.
oya ṭihā lōkayak kāṭavat ahuvelā. ahalā bæluvot balāporottuva mokakda læbuvē mokakda anna mulam api gæna parissanayak varā. mē jīvitaya gæna parikṣaṇayak vannā. balāporottu vunē deyakda læbuṇē mokakda
그런 세상에 누구나 걸려들었습니다. 물어보면, 바란 것은 무엇이고 얻은 것은 무엇입니까? 바로 먼저 우리 자신을 살펴보십시오. 이 삶을 살펴보십시오. 바란 것은 무엇이었고, 얻은 것은 무엇입니까?
sæpatak śāntiyak, sundaratvayā balāporottu velā paṁcakāmaya passē kiyanna. allaganna kiyana vatu dukak innat dāhayak penīmak læbuṇā. ēkaṭa pratikarma hændāyasa sæpa sundaratvayak āsvādayak tava ekak passē kiyalā. ēkat arakaṭa ekatu velā. dukak karadarayak dahædik dina āsvāda ādīna upadina ekatu vunā. ēkat annavā mēka gattā.
즐거움과 고요함과 아름다움을 바라며 다섯 kāma를 쫓아갔습니다. 붙잡자 더 큰 괴로움과 타는 불길을 얻었습니다. 그것을 달래려고 또 다른 즐거움, 아름다움, assāda를 쫓았습니다. 그것도 앞의 것에 더해졌습니다. 괴로움과 번거로움과 타는 불길이 assāda와 함께 더해졌습니다. 그것도 또 붙잡았습니다.
menna mehema kramayaṭa lōka satya yāhapat pat velā i. ekak æraganna gihillā sænasilla inna hoyāgena paṁcakāma sampattiyakma ēkaṭa ēka ēkaṭa kramaya kiyalā higana. ēkaṭa avaśya deyakma goḍa gahaganna mama magē kiyalā goḍakaṭa gannavā. oya mama magē kiyalā goḍa gahagatta eka api taranavā nisā vena mokakda sarannē
이런 식으로 세상의 satta들이 살아갑니다. 하나를 얻으러 가서 고요함을 찾다가 다섯 kāma의 넉넉함이 바로 그 길이라고 여겨, 그에 필요한 것을 쌓아 올리고 나, 내 것이라고 무더기로 끌어모읍니다. 그 나, 내 것이라고 쌓은 무더기를 우리가 붙잡고 있으니 달리 무엇이 일어나겠습니까?
ōken væḍipurama āsāven goḍa ahatē api væḍipurama ati daru tēra api væḍipurama ridavannē api væḍipurama āsā karana eka api hitannē. apiṭa væḍipurama ridavannē api agækamæti dēval kiyalā. væḍipurama apiṭa hin̆davannē api kæmati dēval. api yam dēka dannē nǣ mokada kæmati dē tuḷa tiyena kæmætta kiyana māyā karadarāven ēkē duka vahana.
그 가운데 가장 크게 바라며 쌓은 것이 우리를 가장 아프게 합니다. 우리가 가장 좋아한다고 여기는 것이 우리를 가장 아프게 합니다. 우리를 가장 아프게 하는 것은 우리가 좋아하는 것들입니다. 우리는 그것을 모릅니다. 왜냐하면 좋아하는 것 안에 있는 좋아함이라는 홀림의 장막이 그 괴로움을 가리기 때문입니다.
akæmæti dēval uban duka denavā vagē pēnnē mokada ē kiyannē kæmætta næmati māyā karadarāva ēkē næha. ē nisā æyaka tiyanna rakuvaṭa pēnnē. namut api mohotak mohotak pāsā duk vin̆dinna evanada kæmætiyi kiyana māyāturāyenma væhilā tiyennē ē mokak hon̆daṭa dakinna ōna taman kæmati vastu kiyanna bedalā tiyennē ēvā kiyalā kiyanavā.
싫은 것들이 괴로움을 주는 것처럼 보이는 까닭은, 좋아함이라는 홀림의 장막이 거기에는 없기 때문입니다. 그래서 있는 그대로 보입니다. 그러나 우리는 순간순간 괴로움을 겪고 있지 않습니까? 좋아한다는 홀림의 장막에 가려져 있을 뿐입니다. 자기가 좋아하는 것들이 어떻게 나뉘어 있는지 잘 보아야 합니다.
āpuhā kiyanavā monavada kæmati monavada akamæti ara palle tiyena kahalaṭa mama kæmati næha. ada vihillā dālā ara mē dālā tiyena væraha ætun karat mama kæmati næhæ.
무엇을 좋아하고 무엇을 싫어하느냐고 물으면, 저 구덩이에 있는 쓰레기는 싫다고 합니다. 오늘 내다 버린 낡은 누더기도 싫다고 합니다.
etakoṭa īḷan̆ga sāmānya maṭṭamaṭa monavada kæmati? itin īdala mus vunat itin ara itin adu gānē ovā tiyenavā ciyava. ēvā nam sāmānyayen kæmati. poḍḍak hari kæmati. ēvā tiyenavada
그러면 그다음 보통 수준에서는 무엇을 좋아합니까? 여러 물건들이 있지요. 그런 것들은 보통 좋아합니다. 조금은 좋아합니다. 그런 것들이 있지요?
hærinna ṭikat itin ēvat valat mama kæmatiyi. gē kiyana vaḍumuṭa valaṭa īṭat atara ṭikak kæmatiyi.
그 밖의 것들도 나는 좋아합니다. 집에 있는 가구들은 그보다 조금 더 좋아합니다.
ēka hetara gedara tiyena mē kæsæṭ eka dīvī eka ādi vaśayen tiya ēva ēvaṭa gedara tiyena vaḍuvannet væḍipura kæmati. īṭa vaḍā. æyi magē alimahari æyi magē pennakama tika ek gāvaṭa ekkenā kæmati ēvā tiyenavā. onna ehiṭa vaḍā kæmativā.
집에 있는 카세트, 텔레비전 같은 것들은 가구보다 더 좋아합니다. 내 무엇, 내 펜처럼 저마다 더 좋아하는 것들이 있습니다. 그것은 그보다 더 좋아합니다.
āpō ē vagē putā magē duvarā raṁka vagē mama kǣpattē. eyā paḷavaṭa okkoma næti vunat ē duvama tāṭa mama kǣpattiyē.
그다음은 아들, 내 딸입니다. 금처럼 아낍니다. 다른 것이 다 없어져도 그 딸만은 아낍니다.
īḷan̆gaṭa tamanṭa mokada kiyannē? magē paṭa monavā kivvat mama magē panna vaṭa anikṭa kæma iti kara mama magē panna tamayi væḍiyen. an̆diniyaṭa yanavā denna. tamangē paṭa antivaṭa væḍīma kæmati. namut tiyenavā magē putāṭamagē paṇaṭa vaḍāē bhāryāvaṭa paṇaṭa vaḍā ādarē samisayā paṇṭa vaḍā mehema tiyenavā. kohoma kivvak kamak nǣhæ ōget dæn at balanavā.
그다음 자기 자신은 어떻습니까? 뭐라 해도 나는 남보다 내 목숨을 더 아낍니다. 결국 사람은 자기 목숨을 가장 아낍니다. 그런데 내 목숨보다 아들을 더 사랑한다, 목숨보다 아내를 더 사랑한다, 목숨보다 남편을 더 사랑한다는 말도 있습니다. 어떻게 말하든 괜찮습니다. 이제 그것을 살펴봅시다.
apiṭa gini dæn koyi ēvada anna kahala guṇē ḷamayi kaṭṭiyak ævidilat eha mehe ve karalā aragena gihillā. ussarin gihillā.
이제 우리를 태우는 것은 어느 것입니까? 저기 쓰레기 더미에 아이들 몇이 와서 이리저리 뒤지다가 가져가 버렸습니다.
aṭāraṁciyak ya koccarama tuu gan̆dava hari ændā ēken pēnavā varan giyānam koccara api kanvak hokina anna in̆dalā musmē okkoma iliya dāralā tiyalā maruda dannā genihiya ōkani kiyanna puḷuvan o iliya dānna epitik parisa kararalā tiyanna kiyalā ē mlamaṭa vaḍā væḍak hari karana avavādayak dinna maṭṭama pera dunnā anna gē yanna tibuṇā arafoṭu sæṭ eka kuṭuva illa gihillāna kolla tassarā mokada enna dunnē hon̆gē hæḍi dannē næ. bahinavā īṭa īṭa passē menna sennē vahala karannē kin vitarayi gilu taṭṭa kenāgē haval dōga tava ṭikak itaksipa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ṭīvī ekaṭa mē kolla gan gahalā yanna ēkanna īṭa paṭakena ehenam mokaṭa hon̆daṭa ṭikak kiyanna ōna ṭikak pætta ē maṭṭama sadana an̆ḍu vennat maṭṭamaṭa āvayi ḷamayāṭa gahara oluva parala dæn lēsi īṭa para ispira dālana hitara kadæti innā velak gavan giyat atara tamayi dataṭa bayi kavuda magē rameṭa gahaga
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn enna enna mokakda velā tiyennē væḍipura maṭa genaran tiyennē mama vaṭinā kivvē ekenda novaṭa kivvē ekada mama ēkē etana vaṭinākama væḍipura yamak aragena rækganna hædunam mohotak mohotak pāsā maṭa dāyaka gihin̆dennē mānasika kāyika gihin̆dennē mokakda ēkada mānasikavakinna balavat
이제 갈수록 무슨 일이 되었습니까? 나를 더 괴롭힌 것은 내가 값지다고 한 것입니까, 값지지 않다고 한 것입니까? 내가 거기서 더 값지다고 여긴 것을 지키려 할 때, 순간순간 나를 마음으로 몸으로 태우는 것은 무엇입니까? 바로 그것입니다. 마음으로 더욱 세게 태웁니다.
[ugura kǣrīma] ehenam itin mēka tamayi kiyannē yam deyak priyamanāpayen yuttada ē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya nisāma lōka satvayā ēvā piḷiban̆dava dævenavā dævenavā dunna venavā. namut lōka eyā hitā innavā. anē apiṭat koccara santōsayen jīvat venna puḷuvanda duvek siṭiyā nam, putayek siṭiyā nam, lassana kenek siṭiyanam.
[목을 가다듬음] 그러니 이것이 바로 그 말입니다. 무엇이든 마음에 드는 것이라면, 그 사랑스럽고 달콤한 성질 때문에 세상의 satta들은 그것을 두고 타고 또 타며 괴로워합니다. 그런데 세상은 이렇게 생각합니다. 아, 딸이 있었다면, 아들이 있었다면, 아름다운 짝이 있었다면 우리도 얼마나 즐겁게 살 수 있을까.
apiṭa hon̆da lassana giyak duralāt tibuṇā api koccara santōsayen jīvat venavā. apē manasa kohenda væḍa karannē æma passē æma mokakda mana vaḍanesē jīvat venna hambavenavā nam satuen jīvat venna hambavenam ēka tamayi api āśvādaya tamayi æmannē.
좋고 예쁜 집이라도 있었다면 얼마나 즐겁게 살까. 우리 마음은 어떻게 움직입니까? 미끼 다음에 미끼입니다. 마음에 들게 살 수 있다면, 즐겁게 살 수 있다면, 바로 그 assāda가 미끼입니다.
ēka ædena dæmē koharidavālē gānē gihilā, pansala gilā, panḍa gæṭa gahalā kohoma hari karalā kamak næhæ. vaḍa hada kaṭunā nam īṭa passē mokada kiya yantā okkomat hari vāsanāva pahaḷa venavā. etana paṭan genna
그것을 얻으려고 devāla에 가고, 절에 가고, 서원의 매듭을 묶고, 어떻게든 합니다. 아이가 생기기만 하면 그 뒤로는 모든 복이 찾아온다고 합니다. 거기서부터 시작됩니다.
ē ḷamayā nisā vin̆dīnda siṭiccaka inna avuruddakadī ē ḷan̆gaṭa vica venna vinda giya dēval gæna vī kiyalā paya vecca ēvā okkoma ekatu karalā mēka hæṭiya gattanam ehema mohotakin mē śarīraya aḍu karanna ginnam.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
iskōlē giyā namayek aran gihillaṭa. dæn mokada vennē? apē ḷamayā iskuvala giyā tava āvēda ē mohotē paṭan gena haṭaganna innē koccara ēka ara
아이가 학교에 갔습니다. 이제 어떻게 됩니까? 우리 아이가 학교에 가서 무사히 돌아올지, 그 순간부터 얼마나 많은 것이 일어납니까.
mukut tērannē næha apurulaṭa enavā nava da apiṭa haṭagattā kiyalā ara vacana dænagannana æhæ hari dakina
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ætira ehema asanīpayak hædenava baḍē yājīraṇayak hædilā nam baḍa yanavalu ḷamaya inna lōka hædennē kīṭa50k tiyena mærenavalu ōka tiyenavada tat vara hienavā amma apē vaḍa hienavā kiyalā æhenavanē mokakda kiyana
그러다 무슨 병이라도 나면, 배탈이 나서 설사를 한다든지, 아이들 사이에 병이 돌아 쉰 명쯤 죽었다더라 하는 말이 들리면, 우리 아이도 배가 아프다고 하면 어떻게 됩니까?
hāmuduruvani matta nam putā dānna nam mukut enna epā karadarayak penna epā. papuvat gæhenavā dænenavā kocciyē ilē dannenna. anē ehemanam venna epā. dæn evalē paṭan gena enna dāha inna koccarada
스님, 제 아들에게 아무 일도 없게, 아무 탈도 없게 해 주십시오. 가슴이 두근거립니다. 아, 그렇게 되지 않기를. 그때부터 타는 불길이 얼마나 큽니까.
anna ballaṭat hædilaṭa rūtat araehe vaḍa yana. kannapiya bannapiya namin hituna hinna denna. oya ka gahalā malagē vitara karapu.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn apiṭa ara amāri ōnē næ balannaṭa tamangē tadaravaṭa hædunā ara kiyana ajīraṇaya ara kiyanamē pājanē anna baya venavā. dæn mē hæma dēkinma
남의 아픔은 보려 하지도 않지만, 자기 아이에게 아까 말한 배탈이 나면 바로 겁이 납니다.
pājanē anna baya venavā. dæn mē hæma dēkinma ōvat kæḍena midena vināśa vena vastuvak kaḍana bin̆dina vināśa karana deyak kæḍī midī vināśa vī yana deyak taman kæmati nopavena deyak anuget hora piṭiyaṭa tiyena pora baḍuvak api piyayi manāpayi yahapatāyi kiyalā kiyanna vastu tuḷa tiyennē oya ṭikaṭayi tiyennē.
이제 이 모든 것에서, 깨지고 부서지고 무너지는 것, 깨뜨리고 부수고 무너뜨리는 것, 깨지고 부서져 사라지는 것, 자기 바람대로 머물지 않는 것, 도둑에게 내줄 물건 같은 것, 우리가 사랑스럽다, 마음에 든다, 좋다고 하는 물건 속에 있는 것은 바로 그것뿐입니다.
ē nisāma api ēka ēka danna nisāmaṭa gōcara vena ekak bava ēka mamaya magē kiyana tennē pātra karagatta sæmpaṭak kæḍīda bin̆dehida vināśa veyida kaḍayida pida vināśa karayida kæḍī piṭiya vināśa vīiyayida horupa ganīda aka pættan̆du gōcara vennada mē velā nætuva tiyeddit oya bayen sæken hæmēma ēvaṭa gōcara vena uruma yanna nisā api koccara epā kivat koccara kæpattiya nætit urumaya vela velāvaṭa anē apahayayi kiyalā duk venavā kak velā
우리가 그것을 알기에, 나, 내 것으로 삼은 재물이 그런 일을 겪을 것임을 알기에, 깨지지 않을까, 부서지지 않을까, 무너지지 않을까, 누가 부수지 않을까, 도둑이 가져가지 않을까 하며, 아직 그런 일이 없을 때조차 늘 그 두려움과 의심 속에 있습니다. 그것들을 겪을 몫을 안고 있으니, 아무리 싫다 해도, 아무리 바라지 않아도 때때로 아, 큰일이다 하며 괴로워합니다.
kavadā hari ē vastuva magē kiyana tattvayen ivat vennē kavakda ēkō kæḍīmakin, bin̆dīmakin vināśa vīmakin ivat vennavā. ekkō kaḍāi vināśa kara dæmīmakin ivat venavā. mona vidihin o kæḍī vināśīmakin ivat venavā. horu bæhæra gænīmakin, banasā dæmīmakin monavaya æṁguva hōdayakin neḍa rōgīkin ēka ivat vena misak pērena ekak nǣha vaṭinā tuna. vaṭinavāyi kiyana gatta taramaṭa sæken bayen itarayilā antimaṭa mokada vennē? ara kiyannā vū tattvayen dukkhita māttaṭalā vædenavā misak.
언젠가 그 재물이 내 것이라는 처지에서 떠나는 것은 언제입니까? 깨지고 부서지고 무너져서 떠나거나, 누가 부수고 망가뜨려서 떠납니다. 어떤 식으로든 깨지고 무너져서, 도둑이 가져가서, 불타 버려서, 병으로 떠날 뿐, 남아 있는 것은 없습니다. 값지다고 여길수록 의심과 두려움 속에 살다가 마지막에는 어떻게 됩니까? 앞서 말한 처지로 괴로움 속에 떨어질 뿐입니다.
ehen ehāṭa vaṭinā vastu vagena sæpa dīlā næ. sæpa balāporottuven allagattahama æmil ekāṭa duk vidiha vuṇā vāgē ēken dāhayaṭa patvīma nam hambavelā tiyenavā sæpa passē viyenāṭa. ehenam menna mēka dænagenna oya gæni yali dakinavā. mēka tamayi lōka satyayā hāā vināśayaṭa pat karana lokuma kaṭa vināśā. vahalā tiyennē ætta vahalā tiyena menna mē āśvājanaka avasthāvē yathārthaya ādīnava vaśayen menehi karanna paṭan gattot.
그 너머로 값진 재물이 즐거움을 준 적은 없습니다. 즐거움을 바라고 붙잡았을 때 미끼를 문 것처럼 괴로움을 겪게 되었으니, 즐거움을 쫓은 대가로 얻은 것은 타는 불길입니다. 그러니 이것을 알아 다시 보십시오. 이것이 세상의 satta를 무너뜨리는 가장 큰 덫입니다. 참을 가리고 있습니다. 이 assāda를 주는 처지의 참모습을 ādīnava로 곱씹기 시작한다면,
budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē duka ehi ādīnava nemeyi menehi karanna kivvē. dukaṭa hētu vena tr̥ṣṇāvē ādīnava menehi karanna. nivan danna citta. namut apiṭa purudu velā tiyennē duka ehi ādīnīma menehi karagena tiyennē. dukaṭa æti damana tr̥ṣṇāvē ādīnīma menehi karanna paṭan gatta dāṭayi dukaṭa hētuva epāvennē.
부처님께서 가르치신 것은 dukkha와 그 ādīnava를 곱씹으라는 것이 아니었습니다. dukkha의 원인인 taṇhā의 ādīnava를 곱씹으라는 것입니다. nibbāna로 가는 마음입니다. 그런데 우리는 dukkha와 그 ādīnava를 곱씹는 데 길들어 있습니다. dukkha를 일으키는 taṇhā의 ādīnava를 곱씹기 시작하는 날에야 dukkha의 원인이 싫어집니다.
dukaṭa hētuva rakillā pemilā giya davasaṭayi. duka næmati phalaya næti. hētuva nirōdha karana gama phalaya nirōdha karanna bæhæ. hētuva nirōdha karanna nam phalaya duka bala phalaya in̆dilā ādīnava bala in̆dilā hariyannē næha. hētuvē ādīnava balalānē nisā sāra bava asāra bava dakina karanavā. etakoṭa hētuva andalāgē duru vennē. anna hētuva næti velā nam phalaya næti karanna nata karanna deyak næhæ. phalaya ituru vennē næhæ. hētu næti gaha kavalā dæmmahama hevanællalā ituru vennē næhæ. ehenam hētuva væḍa karapuvahama phalaya ituru vennē næha. talaya hevanælla nam hevanællaṭa hētuva gahak. kevanaha karanna bæhæ gahak karanavā. anna ē vagē duka næmati hevanak aha karanna bæhæ. dukaṭa hētuva næmatisaya aha karanavā.
dukkha의 원인을 놓아 버린 날, dukkha라는 열매가 없습니다. 원인을 nirodha하지 않고는 열매를 nirodha할 수 없습니다. 원인을 nirodha하려면 열매인 dukkha를 보고 열매의 ādīnava를 보는 것으로는 안 됩니다. 원인의 ādīnava를 보아야 알맹이 있음과 알맹이 없음을 봅니다. 그때 원인이 걷힙니다. 원인이 없어지면 열매에는 할 일이 없습니다. 열매는 남지 않습니다. 나무를 베어 버리면 그림자는 남지 않습니다. 그러니 원인을 처리하면 열매는 남지 않습니다. 열매가 그림자라면 그림자의 원인은 나무입니다. 그림자를 치울 수는 없고 나무를 치웁니다. 그와 같이 dukkha라는 그림자는 치울 수 없고, dukkha의 원인인 taṇhā를 치웁니다.
dukaṭa hētuva ayin karanna bæha. ē hētuva āśvāda vaśayen hite hitara ē yathārthaya mokakda kævaṭīmen api āśvāda vaśayen hin̆dana misak yathārthaya nam ādīnava sahita dukaṭa ādīnavayaṭa mulayi.
우리가 dukkha의 원인을 치우지 못하는 것은 그 원인을 assāda로 여기기 때문입니다. 그 참모습은 무엇입니까? 속아서 assāda로 여길 뿐, 참모습은 ādīnava를 품은 것, dukkha와 ādīnava의 뿌리입니다.
menna mē ādīnavaṭa mulak yamak nætnam ēka yamak vāgē marakulak misak kavadāvat santōsa venna puḷuvan ekak nemeyi. priyamanāpaya sitin ena maravulō kohomada hon̆da ekak vennē kiyalā kaha kavadā dakinna paṭan ganna mana vaḍana rūpaya priyamanāpa maravlat mē priyamanāpa maravkula hon̆dē ekak kiyalā maṭa nigamanaya karanna puḷuvanda manavenna priyamanāpa vunāda ē priyamanāpatvīma tamayi mē mukula hadalā tiyennē.
ādīnava의 뿌리인 것은 덫과 같을 뿐, 결코 기뻐할 만한 것이 아닙니다. 마음에 드는 모습으로 오는 덫이 어떻게 좋은 것이겠습니까 하고 언제 보기 시작하겠습니까? 마음에 드는 형상, 마음에 드는 덫, 이 마음에 드는 덫이 좋은 것이라고 내가 매듭지을 수 있습니까? 마음에 들었다면, 바로 그 마음에 듦이 이 덫을 만든 것입니다.
oya mana vaḍana svabhāvaya ōkē notibuṇā api ōgollē ahuvennē næha. ehema [ugura kǣrīma] svabhāvayakma āpu nisā tamayi ē ōgoṭa ahuvanē. ehenam ugulaṭa hadalā damana lokuma venasa mokakda rūpayangē mana varaṇa satvaya priyamanāpa svabhāvaya satvayangē priyamanāpa svabhāvaya mandha rasa sparśayangē priyamanāpa svabhāvaya ēka tamayi ubura velā inlā ōka nætara menna mē ṭika dakinna ōnē
그 마음에 드는 성질이 거기 없었다면 우리는 그것에 걸려들지 않습니다. [목을 가다듬음] 그런 성질이 있기에 거기에 걸려듭니다. 그러면 덫을 만드는 가장 큰 것은 무엇입니까? 형상의 마음에 드는 성질, satta들의 마음에 드는 성질, 냄새와 맛과 닿음의 마음에 드는 성질, 그것이 바로 덫입니다. 바로 이것을 보아야 합니다.
itin oya ṭika dækkānna puḷuvan apiṭa yathārthayenma metennaṭa pat venna
이것을 보면 우리는 참으로 식음에 이를 수 있습니다.
dæn mē dasa disāvaṭa hita yavana viṭa oluvaṭa vehesak dænenavā. itin ēka hari itin gōlayak vāgē ætulē. itin ætulē idalā him dan̆galanavā vaḍi dænenavā. ehāṭa karagenavā mehāṭa karagenavā. itin mēka hitāgannakoṭa dæn
(듣는 이) 이제 마음을 열 방향으로 보낼 때 머리에 피로가 느껴집니다. 머리 안에 공 같은 것이 있어서 안에서 꿈틀거리는 것 같습니다. 이쪽으로 굴러가고 저쪽으로 굴러갑니다.
karagenavā. itin mēka hitāgannakoṭa dæn vyāyāmayak karanna kiyalā issaralma davasē vyāyayāma nokarapu kenāṭa monāṭa hari vyāyāmayak pennana. dæn mē vayāmaya karanna kiyalā āpu hāpasa mokada kiyannē æn̆gidenavā hæmatænama hari amāru deveni davasē kiyama īṭat
그것을 이렇게 생각해 보십시오. 운동을 한 번도 하지 않은 사람에게 처음 날 어떤 운동을 보여 줍니다. 이 운동을 하라고 하면 돌아와서 뭐라고 합니까? 온몸이 쑤시고 아주 힘들다고 합니다. 둘째 날에는 그보다 더하다고 합니다.
varak kæpuma tiyena ekayi vayāma karavanna api dāta hæmadāma himat dena maṭṭamaṭa ara vyāyāma karagena karagena davasak kiyanna passē ara masviṭu avaśya tiyenavā hari lavaṭa passē īṭa passē sellam væḍak āvē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna meyāgē disāven disāvaṭa sitē avamet ōka karannayi ōkat ektara mokak karanavā
마음을 방향에서 방향으로 보내는 것도 바로 그런 것입니다. 그것도 일종의 운동입니다.
apē manasa tuḷa ætulen kriyātmaka næha molayen kriyātmaka karanna vena vyāyāmayak næ. viṣṇāvaya paritiya kriyātmaka kirīmē viṣṇāya paddhatiya sampiḍanaya mulaya kriyātmaka karana ekama vyāyāmaya mokakda ehāṭayi mehāṭayi anipattayi uḍaṭayi yaṭanaṭayi hæmatanama yāvana eka hitana
우리 마음 안에서, 뇌로 움직이게 하는 다른 운동은 없습니다. 신경 체계를 움직이게 하고 한데 모으는 유일한 운동이 무엇입니까? 마음을 이쪽, 저쪽, 앞뒤, 위아래, 사방으로 보내는 것입니다.
manasa yomu karanna yomu karanna ēkaṭa mādhya velā tiyena mulē ætula æm̆barī æm̆bara ē pættaṭa avaśya karana indriya mehe ævindriya vayā yāva gæna tiyenavā. moradi hari amāruyi. pasu dika pasaraṭa satvayōda kiyana nikan tira pagena piṭi pasaṭa giyā vaeka ekak venavā. ætulē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokada vennē? māṁsamaya paṭaka sahita sthāpi paddhatiya ē atara mē atara ōna næm̆bilā næm̆buru velā vyāyāmayak venakoṭa ætulaṭa avaśya karannā vū niyama kriyākārīt ēka dena hariyanna.
무슨 일이 일어납니까? 살 조직을 지닌 신경 체계가 이쪽저쪽으로 기울며 운동이 될 때, 안에 필요한 제대로 된 움직임을 그것이 갖추게 됩니다.
harien āvaṭa passē koyi atara kivvā kisi amāruvak nǣha. nikanma hita yanavā pūrvaṭa ōna ōna yomu karana pættaṭa yomu karalā balanna ōna. ēna hæpiyāvak enavā.
제대로 된 뒤에는 어느 쪽으로 보내도 아무 어려움이 없습니다. 마음이 그냥 갑니다. 원하는 쪽으로 보내서 보십시오. 기쁨이 찾아옵니다.
mana æsa kiyana koṭasak tiyenavā oluvē oya molayē madhyastha mūl karagena api his mudalā mul karagena etana paṭan genana pihiṭapu ekak tiyenavā. ov yannē hæbæyi kiraṇa valin sambandha velā tiyennē kiraṇa paṭakola iṣṇāven paṭaka sambandha venavā. anna ē mudula [ugura kǣrīma] mul karagena maḷaka hæḍēṭa bihillā tiyenavā ættarāgaritiyaka mē meyā patiyā. ē kiyannē grantiyak pihillā tiyenavā. deum malaka hæḍē. ōka ækililā tiyennē. kriyātmaka karanna næti nisā.
머리, 뇌의 한가운데에 마음의 눈이라는 부분이 있습니다. 정수리를 뿌리로 하여 거기서부터 자리 잡은 것이 있습니다. 빛살로 이어져 있고, 빛살 조직이 신경과 이어집니다. [목을 가다듬음] 그 정수리를 뿌리로 꽃 모양으로 생긴 샘이 하나 있습니다. 연꽃 모양입니다. 그것을 쓰지 않아서 오그라들어 있습니다.
ēka kriyātmakayaṭa paṭan gannē yahapat guṇadharma valaṭa sucaritayaṭa yahapat guṇadharma valaṭa alōbha, addēśa amōha oyavaṭa tamayi ēka kriyātmaka venā nividennē. ē guṇayen balanakoṭa manasa yomu karanakoṭa ē pættaṭa ēka hæreenavā. ēkaṭa dulā tamayi ē ē pætta aramuṇu kirīmen gupakta dēval aramuṇu vana mānasika śaktiya tiyennē ēkayi.
그것이 움직이기 시작하는 것은 좋은 성품에서입니다. 바른 행실, alobha, adosa, amoha 같은 좋은 성품에 그것이 움직이며 열립니다. 그 성품으로 바라보며 마음을 보내면 그쪽으로 그것이 돌아갑니다. 그쪽을 겨냥하여 숨은 것들을 볼 수 있는 마음의 힘이 거기에 있습니다.
ēka vibeilā āvaṭa passē mokada vennē? ēka yomu venuvot yamkisi vera kara sthānayakaṭa prabōdha vunānam etana hariyaṭa dæn æhe pallakaḷa vaṭa pirādayak pēnavā vagē ēka tana mehe in̆dan bæ. kenekugē namasa karalā yomu karanna nam koheda innē kiyalā ṭak gālā ara kærakilā gilā yomu velā hiṭa pattaṭa horavaṭṭanna bæhæ. ēka dakinavā inna tæna dækalā ēka metandā aramuṇu karalā yavanavā etana giyāṭa passē etana inna ekkenā menna ahatana menna mē deyak kara kara innavā. kiyalā mē æhen balapuham pēnavāgana ōkaṭa kiyanavā divæsala
그것이 열린 뒤에는 어떻게 됩니까? 그것을 어떤 먼 곳으로 보내 깨어나게 하면, 마치 눈으로 그곳을 보는 것처럼 여기서도 보입니다. 어떤 사람에게 마음을 보내려면 어디 있느냐며 휙 돌아서 찾을 수는 없습니다. 그가 있는 곳을 보고, 여기서 겨냥하여 보내면, 거기 간 뒤에는 그곳의 사람이 이런저런 일을 하고 있는 것이 눈으로 보듯 보입니다. 그것을 dibbacakkhu라 합니다.
menna mē vagē deyak pūrṇa vīmē kramayaka terīmatā vaśayen tiyennē otana tamā hira velā. oya api ōvā balalā balanna mē vidiyē lōbha dvēśa mōhayanna bōlalā kaṭayutu karara vena ara tīrkṣaṇa alōbha advēśa amōhayaṭa yana pragnā indriyaṭa avaśya hisyē tibennā vū kaṭaka akriya velā tiyennē.
이런 것이 온전해질 수 있는 힘이 바로 거기에 갇혀 있습니다. 보십시오, 이렇게 lobha, dosa, moha에 끌려 움직이는 동안, alobha, adosa, amoha로 가는 날카로운 paññā의 indriya에 필요한 머릿속 조직이 잠들어 있습니다.
kōṭi gānak tiyena miliyana siya gānak kōṭi gānak tiyena mē mulē tiyena saina valin væḍa karannē itāma suḷu pramāṇayak anika okkoma akriyayi kivvē ēkayi. yahapat pættaṭa tiyennē ē vasana kriyātmaka venna paṭan gattahama ē varaṭa sambandha apiṭa nopena nirṇla granthi mē æn̆ga ætuvē hæmatænama tiyennē. apē snāpi paddhatiyē tænin tæna tiyenavā. ēvā kriyātmaka næti nisā ehema granthi tiyenavada kiyalā apiṭa pēnnē næha.
수억, 수천만 개 있는 뇌세포 가운데 일하는 것은 아주 적고 나머지는 모두 잠들어 있다고 한 것이 그 때문입니다. 좋은 쪽으로 그것들이 움직이기 시작하면, 그와 이어진, 우리 눈에 보이지 않는 샘들이 몸 안 곳곳에, 신경 체계 여기저기에 있습니다. 그것들이 움직이지 않으니 그런 샘이 있는지 우리는 보지 못합니다.
mē granthi kriyākārītvayaṭa patvenakoṭa oya abhignā bala śaktiya matu karannā vū śaktiya tiyennet oya grantha valin ipadana hōmōna vala ē śakti viśēṣayen niṣvādanaya karanna paṭan gattahama tamā mē kaya okkomada kramakramaya uru velā enakoṭa kayaṭa sukhaya dænenna paṭan gannē nidahas ara pahasulā kaya udayanāva vagē dænenna paṭan gannē kayaṭa sæhælluva dænennē kayē amāruvak nætuva yannē kramak da dhyānaya dhyānayaṭa yanakoṭa suddha velā innē oya kramaya kavuda hari mē kaya ākāśaya utsagena yannē onna ova ākarśanaya matu vunāṭa passē ē śaktiya ehema śakti viṣayak tiyenavā ēvā væhilā tiyennē.
이 샘들이 움직이게 되면, abhiññā의 힘을 끌어내는 힘도 그 샘에서 나오는 호르몬에 있습니다. 그 힘이 특별히 만들어지기 시작하면 몸 전체가 차츰 따뜻해지고, 몸에 sukha가 느껴지기 시작하고, 풀려나 편안하며 떠오르는 듯 느껴지고, 몸이 가벼워지고, 몸의 어려움이 사라집니다. jhāna로 들어갈 때 맑아지는 것이 그 길이고, 이 몸이 허공으로 떠오르는 것도 그런 끌어당김이 솟은 뒤의 그 힘입니다. 그런 힘이 있는데 가려져 있습니다.
mē væhilā tiyena śaktiya arinna manasa mūlika vaśayen oya vidihaṭa kriyātmaka karavanna ōna.
이 가려진 힘을 열려면 마음을 기본적으로 그렇게 움직이게 해야 합니다.
pera velāva kapi velā tiyennē pera diga vasana saddayada pera anna diga vaśayen satdayada kiyalā hiṭanakoṭa ē pættaṭa æpara vagena yanavā vagē dænna. etakoṭama karako anit pætta sakuṇu dēvasana satvaya vena dakuṇu anti vaśayen yanavā ē pættaṭa āya tava hari pasu dēva vasana satvaya mak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
peralagena yanavā vagē ē pættaṭa yanavā. ē muladīma ōka giyāṭa passē enna enna indriya mē utējayalā sakas vunāṭa passē ē amāru mut næhæ. ēhi pætta hon̆daṭa darśanayaṭa paṭan gannavā. issellā mānasika darśanaya væḍenavā. ālōka darśanaya væḍenavā manasa ehema væḍi væṭi kramakramaya hærilā tamayi passē divæsa diva kanādiyaṭa yom vennē īṭa passē abhignāva giyahuru venna ōnē. ēka amāruvak nemeyi liḍak nemeyi karmasthāna venas karalā hariyannē næhæ. ēvā væḍipura vihēda nam væḍipurama vihasa dennē nætuva pālanaya karaganna ōnē.
처음에 그렇게 하고 나서 갈수록 indriya가 깨어나 갖추어진 뒤에는 그 어려움이 없습니다. 그쪽이 또렷이 보이기 시작합니다. 먼저 마음의 봄이 자라고, 빛의 봄이 자라며, 마음이 그렇게 차츰 자라 돌아선 뒤에 dibbacakkhu, dibbasota 같은 것으로 향합니다. 그다음에 abhiññā로 나아가야 합니다. 그것은 어렵지 않습니다. 장난이 아닙니다. kammaṭṭhāna를 바꾸어서는 안 됩니다. 너무 지친다면 지나치게 지치지 않도록 조절해야 합니다.
ēla ē disāven diśāven hitena eka ayin karanavā hari kiyana vitara denak karanavā siyalu satvayō saṁsāra duken milannet tamayi saṁsāra lōkayen miletvādi vaśayen ehema karmasthānaya karana
그럴 때는 방향에서 방향으로 생각하는 것을 잠시 치우고, 모든 satta가 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나기를, saṃsāra의 세상에서 벗어나기를 하는 식으로 kammaṭṭhāna를 합니다.
ara beheda gattē ṭikak aḍuvelā āyaharinna āya haraya ṭikak karana pera dika vasana satvaya peranna visana āitiyāva kalan tiyena saramaṭa væḍivelā enavā dænagattot āitti eyāgē inna avataram āyuṣayak hari in̆duruvanna hari ehema ṭika kālayak ganna gānak nǣhæ avagata ehema purudu karagannama ōnē ēvā karmaṭahan vena ekak hari bæhæ. ēkaṭama ōnē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn kenek mē davagatta kenek nindā apahāsa valaṭa lak karannē mona akusalayak nisāda ē karavana ayaṭa pavusivannē nætta. dæn mē kāraṇā dekama ætta vaśayenma tiyena dekak. dæn bohō ayaṭa nindā pahasa valaṭa lakvenna hētu venavā.
(듣는 이) 어떤 사람이 업신여김과 모욕을 당하는 것은 무슨 akusala 때문입니까? 그렇게 하는 사람들에게는 왜 pāpa가 붙지 않습니까? (스님) 이 두 가지는 실제로 다 있는 일입니다. 많은 사람이 업신여김과 모욕을 당하는 데에는 원인이 있습니다.
dæn api dakinnē næha mē hētu phalaya mokakda kiyalā. kavadā hari lōkayē yam kenevaṭa nindā pahada kirīma api karalā tibuṇā. oya mahā paṇḍitiya velā mahā alokka velā ōka tamayi ē puran issellā apakavala higennē.
우리는 그 원인과 열매가 무엇인지 보지 못합니다. 언젠가 세상에서 우리가 누군가를 업신여기고 모욕한 적이 있었습니다. 대단한 학자가 되고 대단한 어른이 되어, 바로 그것을 먼저 했던 것입니다.
tamangē balaya pennāgena tamangē kulē pennāgena, tamangē dhanayē pennāgena ēvayen matvelā balanna vāgē minisunṭa katā karanavā. nīja karanavā. mē vidihaṭa paṇḍitam kara innavā mahā utummagē lokuva. hæbæyi siddha vennē mokakda? ē karanagē akusalaya ohuṭa pirunāhama īṭa passē ohu gihillā upadinavā. anungen pāccal labantara upadinavā.
자기 힘을 내보이고, 자기 가문을 내보이고, 자기 재산을 내보이며 그것에 취해 사람들을 깔보듯 말하고 낮춥니다. 이렇게 잘난 체하며 대단히 고귀하고 큰 사람인 양 지냅니다. 그러나 무슨 일이 일어납니까? 그렇게 한 akusala가 그에게 차오르면, 그 뒤 그는 남에게 짓밟히는 곳에 가서 태어납니다.
ē upadinakoṭa mokada vennē? ēkaṭama gælapena tava eka kohē hari nam rūpa pacāra karalā pavakula gannā mūt dun issellā karapu jātiyaket tamayi tamanṭa karaṇa karannē innē.
그렇게 태어나면 어떻게 됩니까? 바로 그에 맞는 또 다른 이가 어딘가에서, 자기가 예전에 했던 바로 그 짓을 자기에게 합니다.
tamā lōkayalā anik ayanna æm̆ba raturaṭa dekak duru mē kiyana paṇayi lānam ē jātiyama karānē ē jātiyama tavat paṇḍitiyakek in̆dalā kohē hari ūṭa koṭu venavā arayi kiyana ekayi. ēkat kamaṭa duka kiyannē uḍa hombaṭa pārakā tamayi siṭennē etedi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nivana nindāva labanna siddha venavā. kammā vipākāva attatti vipākō kamma sampa tasmā puna bava evan lōkō pavat mē lōkē pavatinnē ohoma sa
업신여김을 받아야만 합니다. kammā vipākā vattanti, vipāko kammasambhavo, tasmā punabbhavo hoti, evaṃ loko pavattati. 이 세상은 그렇게 이어집니다.
api dannavā nam ehema mē kenekuṭa him̆bi hiṁsā karannē næha. ēkē amāruvō dannavā nam ēkē aḍu pāḍuva dannavā. api kampāvaṭa pat vennē næhæ. mamat veuṇu lōke tiya nodænakamaṭa hiṁhiṁsā kirīmē karma vipākayayi mē gevana kiyalā dænagattā. taman praticāra vaśayen anit kenāṭa ēka rotparottu pennanna yanna innē.
우리가 이것을 안다면 남을 해치지 않습니다. 그 괴로움을 알고 그 해로움을 안다면 우리는 흔들리지 않습니다. 나도 모르고 세상에서 남을 해친 kamma의 vipāka를 지금 치르고 있다고 알 것입니다. 그런데 사람은 되갚으려고 남에게 그것을 돌려주러 갑니다.
etakoṭa taman mideena tiyēda nætnam mokada vennē vipākō kamma sambhāvō kiyana ham ara karma vipāka midina kiyana eka āyuda ævillā tæveni eka nikæra bælā kammā vipākāvat adilā vipākaya hadāganna vipākava kamma samba ē karrami divanna upadina rāyatarayak ē vipāka vidiṭa āyatarayak aragena nidānaya upadilenavā. [goravanavā] atiṭa balana oya vidihaṭa karmaya vipākaya nava nidahasē vipākaya gevannē nætuva ivasīlaya vipākaya gevannē nætuva ēken yalit pāpa karmayak sambāva karagattu matu karagattu kammā vipāka āpattanti kiyalā ohu vayasarayak tina ara vagēma ukōcana venna hiddha venavā. ē nisā tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē asatdharmayak karalā puddenek asatdharma pratiphalaya labanna bæsara passē ohuṭa lēsiya enam gælavenna hamba vennē nǣha kiyalā.
그러면 자기가 풀려납니까? 그렇지 않으면 어떻게 됩니까? vipāko kammasambhavo라 하여, kamma의 vipāka에서 풀려나는 대신 다시 무기를 들고 와서, vipāka에서 다시 kamma가 생겨나 새 vipāka를 만들고, 그 vipāka를 겪을 자리를 얻어 다시 태어납니다. [코 고는 소리] 그렇게 vipāka를 참고 견디며 치르지 않고, 그로써 다시 pāpa kamma를 일으키면, kammā vipākā vattanti라 하여 그는 같은 일을 겪어야 합니다. 그래서 부처님께서는 asaddhamma를 저지른 사람이 그 asaddhamma의 열매를 받기 시작하면 쉽게 벗어날 수 없다고 가르치셨습니다.
mokada ohu kavadāvat sihi karannē nǣhæ mama kerapu pāpa karmayayi maṭa mē duk vibhāgaya ipadennē kiyalā. ov ē mama meccara sādhāraṇayi ōkaṭa ehena hatavaṭa ahanna na kiyalā paṭan gannavā etana paṭan gena ōka sāpanna mokada velā tiyennē taman dannē nǣ taman karapu ekē vibhavā kiyannē tamanṭa mē dukkam karaṇa guṇu venna hita vuṇānē ē velāvē tamā nævata varayak goḷa gahagannavā.
왜일까요? 그는 내가 지은 pāpa kamma 때문에 이 괴로운 vipāka가 생긴다고 결코 떠올리지 않습니다. 오히려 나는 이렇게 바르게 사는데 왜 이런 말을 들어야 하느냐며 그때부터 저주를 퍼붓기 시작합니다. 무슨 일이 일어난 것입니까? 자기가 지은 것의 열매로 이 괴로움을 겪는다는 것을 모릅니다. 그때 그는 다시 한 번 매듭을 묶습니다.
pāpayaṭa hon̆dak karalā sænasumak ganna bæha. bænna ekkenāṭa naraya karama ekāṭa enama gahakama ohuṭa vænasi velāva mallayamaka kavadāvat poḍak enna epā kiyalā sāpama karanavā. karanna karanna mokada vennē? ohu davas paha pættaṭama gihillā nætnam ēkē vipākivanna āya upadinavā. upamadina mohotak pāsā manasa suddha karaganna bæ. hæma veliyama kiḷuṭu manasak enavā. maṭa bayinavanē, maṭa gahanavanē, maṭa niddā karanavanē. ovunṭa okko vennat epā. oya mānasikatvaya hitā inna manasa uru velā tiyennē paduṭṭa manasak bavaṭa paduṭṭa manasak pina yodavannat bæruva yanavā īṭa passē. ara paduṭṭa gatiya nisā pāpa karmayen ehema ræs venavā. ē nisā oya vidiṭa giyā passē mokada vennē? enna enna birihena pahat pættaṭa væṭalā væṭalā giya nam kavada hari lōkaya vināśa venna davasa nakan mēka alpa vināśaya venaka ehenam mē muḷu mahalōka vināśayak venakalntarikava væṭena dugatiyaṭa ōna duk vidiha hin̆delā ōṭa goḍa ina kālayak kā ōgen goḍē enavā nam hari ati durlabha deyak. kavadā hari mohotak hari ova hitalā purudu vuṇā. kaḷā vū pāpayaṭa vinna siddha venavā.
pāpa로는 고요함을 얻을 수 없습니다. 꾸짖은 사람에게는 지옥에나 가라, 때린 사람에게는 망해 버려라, 결코 잘되지 말라고 저주합니다. 그렇게 하고 또 하면 어떻게 됩니까? 그는 날마다 낮은 쪽으로 내려가거나, 그 vipāka를 겪으러 다시 태어납니다. 태어나는 순간순간 마음을 맑게 할 수 없습니다. 늘 더러운 마음이 옵니다. 나를 꾸짖는구나, 나를 때리는구나, 나를 업신여기는구나, 저들은 결코 잘되지 말라. 그런 마음을 품고 살면 마음은 paduṭṭha 마음이 되어 버립니다. 그 뒤로는 paduṭṭha 마음 때문에 puñña를 나누어 주지도 못하게 됩니다. 그 paduṭṭha 성질 때문에 pāpa kamma가 쌓입니다. 그렇게 가다 보면 어떻게 됩니까? 갈수록 더 낮은 쪽으로 떨어지고 또 떨어져, 언젠가 세상이 무너지는 날까지, 작은 무너짐이든 온 세상의 큰 무너짐이든 그때까지 끊임없이 나쁜 갈 곳에 떨어져 온갖 괴로움을 겪으며 거기서 오랜 세월을 보냅니다. 거기서 올라오는 것은 아주 드문 일입니다. 언젠가 한순간이라도 그렇게 생각하는 버릇이 들었다면, 지은 pāpa를 겪어야만 합니다.
mama ēka vidagena lōkayāṭa mecci jīvat venavā kiyalā maṭa hiṁgi karana, hiṁsā karana asatpuruṣan karana pudgalayāt. anē kavadahari yahamatak siddha vēvā. mama nam ohugē vacanayen kivvā hitanivannē nǣha kiyalā. oya kramayaṭa ōgaṭa yahapatak karanna dakṣa vuna dānna taman jayagattā venna.
나는 그것을 겪으면서 세상에서 이렇게 살아간다. 나를 해치고 괴롭히는 asappurisa에게도, 아, 언젠가 좋은 일이 생기기를. 나는 그의 말 때문에 그를 나쁘게 생각하지 않는다. 이런 식으로 그에게 좋은 일을 해 줄 줄 알게 된 날, 자기가 이긴 것입니다.
ehenam met varana kenek jayaka vin̆dalā. ohu haturaṭa udav karanna purudu vunot ohugē hitek kayen vacanayen purudu vunot ehema anna eyāṭa jayat venavā. hæbæyi hitenā karanna puḷuvan kayen vacayen nam ohema karanna bæhæ.
그러니 mettā를 닦는 사람이 이긴 것입니다. 그가 원수를 돕는 버릇을 들였다면, 마음과 몸과 말로 그렇게 길들였다면, 바로 그가 이깁니다. 그러나 마음으로는 할 수 있어도 몸과 말로는 그렇게 하기 어렵습니다.
kan̆durā vændā kiyanna garu vitakin katā karanavā kiyana eka kanam karanna hari amāru ara maṭa vænapa ekak niduk vetta nirōga vettāva sōpattettā kiyanna metta varanna puḷuvan æhæn gihilā in̆dalā tani ov aru venavā āpahu payi hara dæki ehæṭa pēnnē a mama dækka padava hain̆da matu venna etakoṭa mokada vennē
원수에게 절하고 공손하게 말한다는 것은 아주 어렵습니다. 나를 꾸짖은 사람이 괴로움 없기를, 병 없기를, 잘되기를 하고 혼자 눈을 감고 앉아 mettā를 닦을 수는 있습니다. 그러나 다시 눈을 떠서 그 사람을 보면 마음속에서 다시 무엇이 솟아오릅니다. 그러면 어떻게 됩니까?
ēka jaya ganna nam ara hiten idana kollalā bæ. pænapu ekkenāṭa ādaren bohoma karuṇāven obē hitena katā karanna puḷuvan gahapu hiṁuk karapu kenāṭa taman hitavanna næti bohoma ohugē hitavanna vamina udav karanna puḷuvan vidi idiripat tiyena dakṣa vuṇa davasak vuṇā anna edālāṭa elā mettā karuṇā mutā upēkṣā kiyana guṇa vædilā bhrama viharaṇa væḍilā hæbæyi sellam væḍak nemeyi olu kapanāva gæna erak mē manasē oḍu kapanāva væḍak brahma viharanna vaḍanavā kiyana eka hari amāgi oṭu kapanāva væḍa vaḍā gattotmayi. īṭa passē taman maralā giyā kerehi tarahak vairayak, dvēśaya tiyennē næ. hæbæyi etanaṭa væḍanot ehema mokadennē? ē citta śānti ohoma ahat dakinavā misat tavagina karanna bæha.
그것을 이기려면 마음속에서만 해서는 안 됩니다. 꾸짖은 사람에게 사랑과 큰 karuṇā로 다정하게 말할 수 있고, 때리고 해친 사람에게 자기가 그의 친구인 양 도와줄 수 있는 날, 그날에야 mettā, karuṇā, muditā, upekkhā라는 성품이 자라고 brahmavihāra가 자란 것입니다. 하지만 장난이 아닙니다. 목숨을 걸 만큼 힘든 일입니다. brahmavihāra를 닦는다는 것은 아주 어려워서, 목숨을 걸 만큼 애써 닦아야만 됩니다. 그러면 자기를 죽이려 한 사람에게조차 화도, 앙심도, dosa도 없습니다. 그러나 거기까지 닦지 못하면 어떻게 됩니까? 그 마음의 고요함을 그저 귀로 듣고 볼 뿐 실제로 해낼 수는 없습니다.
ēka bidiṭa yana mārgaya. itin hari amāru væḍa. baḍinakoṭa bani inna gahanakoṭa gahen nætuva inna hiṁgī hiṁsā karana hiṁgī hinsā nokara inna ē vagēma hin̆da vin̆dana tarandhayak ohu kere nokara inna puḷuvan mānasikatvayak goḍanna mēkē tiyenavā brahma viharava. satara brahma viharaṇa vaḍanavā kiyannē ēkayi.
그것이 거기로 가는 길입니다. 그러니 아주 어려운 일입니다. 꾸짖을 때 꾸짖지 않고, 때릴 때 때리지 않고, 해칠 때 해치지 않으며, 그에게 앙심도 품지 않을 수 있는 마음가짐을 쌓는 것, 거기에 brahmavihāra가 있습니다. 네 brahmavihāra를 닦는다는 것이 바로 그것입니다.
mē satara brahma vikaraṇaya væḍuva kenek hiṭiyot eyāṭa kavadāvat mē lōkē āyasarayak illa deyak næ mē bauddha dharmaya tērum ganna bæri banak neme. [ugura kǣrīma] anāgāmī bhidayak keravara karanavā misak hari taramat venna bæri vunot. eha āyē særayak mehennē næha. satara gamanē pævættu vunat væṭennē næhæ. etana vaṭina deyak. itin ēka taman itin karaganna bæ oya vidihaṭa val minihekuṭa kavadāvat met varanna puḷuvanda? mē vaira nokarana lōkekaṭa tamanṭu okkoma ādaren katā karanavā. mama kavuru hari taraha vennē nǣha kiyanam ehema nigamanaya karagannē kohomada?
이 네 brahmavihāra를 닦은 사람이 있다면 그는 이 세상에서 더 바랄 것이 없습니다. 이 붓다의 dhamma는 알아듣기 어려운 가르침이 아닙니다. [목을 가다듬음] arahant가 되지 못하더라도 적어도 anāgāmī에는 이릅니다. 그러면 다시는 이곳에 오지 않습니다. 네 apāya에도 떨어지지 않습니다. 그만큼 값진 것입니다. 그런데 그것을 그냥은 해낼 수 없습니다. 거친 사람이 어떻게 mettā를 닦을 수 있겠습니까? 아무도 미워하지 않는 세상, 모두가 자기에게 다정하게 말해 주는 곳에서 나는 아무에게도 화내지 않는다고 말한다면, 어떻게 그렇게 매듭지을 수 있겠습니까?
budurajāṇan vahansē væḍenna kālēdī ektarā situk.
부처님께서 계시던 때에 어떤 여인이 있었습니다.
budurajāṇan vahansēlā aragītanavā tamangē purasarama tiyenavā. budurajāṇan vahansē elāṭa gihillā kiyanavā svāmīni maṭa tarahanē mona deyak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
magē mē sēvaya sēvikāva innavā. ēgollō monāgalanam maṭa taraha enavā. hitaṭa ehema tarahakinnē næhæ. ahita ō pirisi oya budurajāṇan vahansē ḷan̆ga idi oya kāraṇaya kiyanavā.
나에게는 이렇게 시중드는 하녀들이 있는데, 그들이 무엇을 하든 나는 화가 나지 않는다, 마음에 그런 화가 없다고, 그 무리가 부처님 곁에서 이 일을 이야기합니다.
[goravanavā] namut eka dāsiyak hiṭiyā. dæn mē dāsē monavā kivā karēn maṁ vitarahak næhæ kiyalā kiyanna ehema itin ohomat tiyenavā. dāsiyaṭa hon̆daṭama tērenavā tarahena hētuva taraha ennat meyā niruddha deyak karana meyā karana meyāgē balāporottu vennē monavā kiyalā hon̆daṭa hoyalā balalā api kanatunē meyāṭa sarahayen kēk etara tiyennē. dæn meyā hitennē meyāgē mē hitē tiyena pirisu mānasikatvaya nisā raha vennē næha kiyalā mama ōka okko karalā pennannam
[코 고는 소리] 그런데 하녀가 하나 있었습니다. 주인은 하녀가 무엇을 하든 나는 화가 나지 않는다고 말하고 다녔습니다. 하녀는 잘 알았습니다. 주인이 화가 나지 않는 까닭은, 자기가 주인 뜻에 거스르는 일을 하지 않고 주인이 무엇을 바라는지 잘 찾아보고 다 해 드리기 때문에 화날 까닭이 없다는 것을요. 그런데 주인은 자기 마음이 맑아서 화가 나지 않는다고 여깁니다. 하녀는 그것을 다 드러내 보여 드려야겠다고 생각합니다.
vidāṭa mokada karannē eḷiya væṭavaṭa pāndarin nægillā geval pidu ratu gālā balan ṭikak hōdalā kaṭayutu karalā okkoma karalā ivarayi ara svāmi næginna avaśya karana tē eka hari ada kālē hæṭinna ēka hari dakaṭa genanak tiyalā okkoma karalā ivarayi. monava taraha vennē udāsa vena namut eyā hitāyen eyāgē hiten piri dukama nisā eyā taraha vennē næha kiyalā.
평소에 하녀는 어떻게 합니까? 날이 밝기 전 새벽에 일어나 집을 쓸고 닦고 씻고 할 일을 다 마쳐 둡니다. 주인이 일어나면 필요한 차를, 요즘으로 치면 차 한 잔을 손 닿는 곳에 놓아 둡니다. 그러니 무엇에 화가 나겠습니까? 그런데도 주인은 자기 마음이 맑기 때문에 화가 나지 않는다고 여깁니다.
īṭa passē mokada karannē ara dāsaya da ara ekak karanada upadinnē svāmiduyō næṭillā balanakoṭa dāhi tava upadina. ada mokada velā tiyennē? kavadāvak nætu
그래서 하녀가 어떻게 했을까요? 늦게 일어났습니다. 주인이 일어나 보니 하녀가 아직 자고 있습니다. 오늘은 어찌 된 일이냐, 이런 적이 없었는데.
æviena balanna kiyanakan inna ōna mokada miyada nīkama uttarayak varaga katāvak nemeyi nikambu tiyenavā ehema nidahat varapoṭa peravāna kiya edāyi ṭikak bænna mokada venavā tiyennē? aku ekak hædinna mokada bakuinna nikan bohoma uttarayak tiyena gihillā mokada karannē nidhi matakāraya kiyanna nidi anaragāta giyāvaya kiyalā gattā vanda atahæriya ēkat puḷuvan
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē pāra payinna paṭan gatta ā ennē næti mit darahāva matuvelā ennē
그러자 이번에는 꾸짖기 시작했습니다. 없다던 화가 솟아오른 것입니다.
tunva daha000 īṭat vara tiyāgannā. ehadat hon̆da soravama bæ. et varan̆dak pitta
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
gattā etana piṭa dora pollak gækōlu karaganna menna taraha anna sāmitu vagē væḍapilla balapiva magē oluva pæḷuva giyā kiyalā æyat divala sæpada ivara vaśa madanna minissu okkoma dænagattā mē gæni mē taraha næti gæna hiṭiyamē taraha velaṭa væḍa karana næti hindānē
뒷문의 몽둥이를 집어 들어 내리쳤습니다. 화가 난 것입니다. 하녀는 주인이 한 짓 좀 보라고, 내 머리가 깨졌다고 외치며 밖으로 달려 나갔습니다. 사람들이 모두 알게 되었습니다. 이 화 없다던 여인이 화를 내지 않았던 것은 화날 일이 없었기 때문이라는 것을.
loku paṇḍitītakama hiṭiyā maṭa taraha næha maṭa taraha næha tarahen hētuvat tiyennē eyā taraha
나는 화가 없다, 나는 화가 없다며 크게 잘난 체했지만, 화가 날 까닭이 생기자 화를 냈습니다.
anna hētuva matu vecca tæna minissu vena nindā pada suḷot boruvaṭa guṇavaraṇā karanna kiyalā tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē vagē kenekuṭa tarahin næti kenek nam dænaganna ōkaṭa gupita vena kenek inna ōnē. kupita vena kenā gahanavā nam, bahinavā nam, nindā karanavā nam menna mē velāvēdī ivasara taraha inna nætnaṭa badicca mānasikatvayak goḍanæmuṇā maṭa meccara bayinē. oya manasayāgē tarahak ennē næhænē. sitaṭa idiruvannat mara hiennē næha. ehenam maḷan̆gu nægilā. anna praticāraya āvaṭa passē viruddha praticāraya āvaṭa passē taman varut dena bava tamanṭa pēnavā.
이처럼 어떤 사람이 화가 없는 사람인지 알려면, 그를 성나게 하는 사람이 있어야 합니다. 성나게 하는 사람이 때리고 꾸짖고 업신여길 때, 바로 그때 참고 화내지 않는 마음가짐이 쌓였다면, 저 사람이 나를 이토록 꾸짖는데도 내 마음에 화가 일지 않는다, 마음에 떠올리지도 않는다고 한다면, 그러면 그것이 자란 것입니다. 거스르는 반응이 온 뒤에야 자기에게 힘이 있음을 스스로 봅니다.
bænnaṭa bayina hitennē næti bava bænnat lōkē hitana yadavanna nætivā pēnavā nam magē manasa tuḷa ætulē guṇayat tiyenavā. mēka sellan vaḍannē.
꾸짖어도 되꾸짖고 싶지 않고, 꾸짖어도 해칠 생각이 들지 않는 것이 보인다면, 내 마음 안에 그만한 성품이 있는 것입니다. 이것은 장난으로 닦는 것이 아닙니다.
vayi nætuva ādaren inna kenāṭa taraha næhænīma pudumayak nemeyi eka lōkē hæma. bænnahama taraha ennē nætnam mēka pudumayak. mēka guṇayak. gævvāhama gahanna hitennē nætnam taraha ennē nætnam īṭa vaḍā guṇayak tuvāla karana taram diyā karapuvahamat siṁgiṁsā karanna hitennē nætnam. hitani dorak hitenna næ. īḷaravaṭa tamangē jīvitaya vināśa karannē. vināśa karapu kenāgē hitana tænak guṇayak ennatnam anya edā ara budurajāṇan vahansēgen dēśanā kaḷā pariya putā kiyannē ehema ara unvahansēgē svabhāvaya
꾸짖지 않고 다정하게 대하는 사람에게 화가 나지 않는 것은 놀랄 일이 아닙니다. 세상 누구나 그렇습니다. 꾸짖었는데도 화가 나지 않는다면, 그것이 놀라운 일이고 성품입니다. 때렸는데도 되때리고 싶지 않고 화가 나지 않는다면 그보다 큰 성품입니다. 다칠 만큼 해쳤는데도 해치고 싶지 않다면, 마음에 나쁜 뜻조차 일지 않는다면, 그다음으로 자기 삶을 망가뜨린 사람에게조차 마음에 좋은 성품이 일어난다면, 그날 부처님께서 가르치셨듯이 그가 바로 내 아들이라 하신, 그분의 성품입니다.
mahaṇeni yamkisi vadakinna. satulē paṭan gena vadaval beṭi gānna mē paya kapanna. payē paṭan muḷu kada kapanna. rajayek kara denavā nam vadakā. ē kapāgena eddi. ē vada dena vadakayāṭa hō anadunṭa rajjanna hō hitakinvat ahitak vēvā kiyalā novitanna puḷuvan mānasikatvayak gonna næægiddā eyā maritek kenāda karanna. anna magē putāgē hæṭa magē putāgen arihavat vuṇā. menna medā, karuṇā, muditāva, upēsā kiyana guṇa valin sampūrṇa vecca kena.
bhikkhu들이여, 만일 사형 집행인들이 발바닥부터 톱으로 썰어 올라가 발을 자르고, 발부터 온몸을 썰어 낸다 하자. 왕이 시켜서 집행인들이 그렇게 썰어 올 때, 그 고문하는 집행인에게도, 시킨 왕에게도 마음으로조차 해로움이 있기를 바라지 않을 수 있는 마음가짐을 쌓았다면, 그는 내 아들이며, 내 아들로서 arahant가 된 것이다. 바로 mettā, karuṇā, muditā, upekkhā라는 성품을 온전히 갖춘 사람입니다.
ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē taraha novellā inna paḷēṭa guṇayak tiyenavā kiyannē. taraha nætuva inna minissunṭa hētu tiyennē. okkoma eka rasa kurulla dhyānaya halakanavā nam okkoma mē ayithitkam okkoma karanavā nam eyāṭa taraha inna. ēka eyāyē guṇayat nemeyi. ēka lōkeheda lōka svata.
그러니 부처님께서 가르치신 것은, 화내지 않고 있는 데에 성품이 있다는 것입니다. 화를 내지 않는 사람들에게는 그럴 까닭이 있습니다. 모든 것이 한맛으로 순조롭게 흘러가고 모든 것이 자기 뜻대로 된다면 그는 화가 나지 않습니다. 그것은 그의 성품이 아닙니다. 그것은 세상의 본디 모습입니다.
tamanṭa nindā karaddī, apahāsa karaddī, iṁgaṁsā karaddī, vada deddī ē pudgalayāgē vairayak hōdayak haṭagannē nætnam hitalā hitennē nætnam. menna mēka apramāṇa guṇayak. ōkaṭa kiyanavā apramāṇa maitrī mēka ka durlabha deyak. lōkē satvayekuṭa lēsiyen hitenna pat bæ.
자기를 업신여기고 모욕하고 해치고 고문하는데도 그 사람에게 앙심이나 dosa가 일어나지 않는다면, 마음에 떠오르지도 않는다면, 이것이야말로 헤아릴 수 없는 성품입니다. 이것을 appamāṇa mettā라 합니다. 이것은 아주 드문 일입니다. 세상의 satta가 쉽게 품을 수 있는 마음이 아닙니다.
ē nisā tamayi kiyannē saddharmaya kiyalā kiyannē saddharma mārgaya anugamanaya karana ārya phalaya ati duralapayi kiyannē onna nōka ekapārak yantan æn̆gillen ænnot ehena hata gahanna eyā pārak denna hin̆dennē. eka pārak bænnot avurudu gānak nindā pahasagena bayilā hiṭenna. eten pagāṇa kivva vadana parigāṇa mē lōkaya hæṭiyaṭa
그래서 saddhamma라 하고, saddhamma의 길을 따라 얻는 ariya의 열매가 아주 드물다고 하는 것입니다. 보십시오, 누가 손가락으로 한 번 살짝 찌르기만 해도 일곱 번 때려 주고 싶어 합니다. 한 번 꾸짖으면 몇 해 동안 업신여기고 모욕하며 꾸짖고 싶어 합니다. 이 세상의 모습이 그렇습니다.
ehenam menna metekdi apiṭa panisā puḷuvan nam yathārthaya
그러니 여기서 우리가 할 수 있다면, 있는 그대로를…