와하라까 코리아
CD014-14

CD014 · 14번째 · 1시간 22분 · 원문 녹음

Dharma desanā

ධර්ම දේශනා.

etakoṭa mē samādhiyak gæna api kiyannakoṭa kṣaṇika samādhi, upacāra samādhi, arpanā samādhi kiyana menna mē samādhi krama tuna gæna hon̆daṭa pæhædiliva tērum ganna ōna.

그러면 samādhi에 대해 말할 때, khaṇika samādhi, upacāra samādhi, appanā samādhi라는 이 세 가지 samādhi를 잘, 또렷하게 알아들어야 합니다.

dæn hon̆da denavaṭa mēka pæṭa tiyena deyak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn kṣaṇika samādhiya kiyana eka api hæma kenek lan̆ga hæmadēma tibiya yutu.

khaṇika samādhi라는 것은 우리 누구에게나, 모든 일에 있어야 하는 것입니다.

ē kiyannē dæn mehemayi. api hitamu dæn guruvarayek ḷamayi kaṭṭiyaṭa ugannanakoṭa ē guruvarayāgē manasa kṣaṇayak kṣaṇayak pāsā eka eka ḷamayak kirehi avadhānaya yomu venna ōnē. ē vagē ugannana viṣayakarehi yomu venna ōnē.

말하자면 이렇습니다. 선생 한 사람이 아이들 여럿을 가르친다고 해 봅시다. 그 선생의 마음은 찰나 찰나마다 아이 하나하나에게 쏠려야 합니다. 그와 같이 가르치는 과목에도 쏠려야 합니다.

vividhatvayan karā hæmatænama parisarayakin yomu venna ōnē. avaśya karana udāharaṇa upamā denna ē avasthāvan karā yomu venna ōnē.

여러 가지 것들, 둘레의 모든 곳에 쏠려야 합니다. 필요한 보기와 비유를 들 때에는 그 자리들로 쏠려야 합니다.

menna mē avadhānayen yuktava ē ē tænaṭa gælapena vidihaṭa avadhānaya kṣaṇikava venas karanavā.

이렇게 마음을 기울인 채, 자리마다 맞게 그 기울임을 곧바로 바꿉니다.

etanin visirenna næti venna ēka hita pihiṭavayi ehanam ē dē ganna puḷuvan śaktiya læbuṇē.

거기서 흩어지지 않도록 마음을 세워 두니, 그래서 그것을 붙잡을 힘을 얻게 됩니다.

menna mē kriyāvaliyaṭa kiyanavā kṣaṇika samādhi avasthāva.

바로 이 흐름을 khaṇika samādhi의 상태라고 합니다.

dæn apē jīvitayēdīt aive karagena yanavā. edindā væḍanna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn kṣaṇika samādhi pavatvanna ōna velāvaka api upacāra hō arpanāva samādhi pavatvanna kiyalā. api samājaṇē varandā gattā vennē.

그런데 khaṇika samādhi를 지녀야 할 때에 우리는 upacāra나 appanā samādhi를 지니려 합니다. 바로 거기서 samādhi를 잘못 붙잡게 되는 것입니다.

bohō duraṭa samādhiya kenehi canta rāgayak æti vunot ehema ē pudgalayāṭa samādhiya væṭahennē ara arpanā samādhi kivvatē tiyena svabhāvaya

대개 어떤 이가 samādhi에 대해 chanda-rāga를 품게 되면, 그 사람에게 samādhi란 appanā samādhi라고 하는 그 모습으로만 보입니다.

arpanā samādhiya kiyannē dhyāna samāpattiya dhyāna samāpattaya sambadhinaya kiyaṭayi arpanā samādhi kiyannē.

appanā samādhi란 jhāna samāpatti입니다. jhāna samāpatti를 appanā samādhi라고 부릅니다.

ē samādhi ē arpanā samādhi labannaṭa pudgalayā mūla huruvak hantaṭa pæhædiliva læbilā tiyenna ōna kṣaṇika samādhi saha upacāra samādhiya.

그 appanā samādhi를 얻으려면, 사람은 먼저 바탕 익힘으로 khaṇika samādhi와 upacāra samādhi를 또렷이 얻어 두어야 합니다.

dæn kṣaṇika samādhi kiyana eka tērum ganna anna ē vagē avasthāvak. ē ē mohotēdī nānā prakāra vidiyaha aramuṇu passē apiṭa yavanna vena avasthaya.

khaṇika samādhi를 알아들으려면 바로 그런 때를 생각하면 됩니다. 그때그때 갖가지로 대상을 따라 마음을 보내야 하는 때입니다.

dæn aramuṇu ektæn karanna aramuṇu his karanna mē ādī vaśayen eka eka ēvā karalā minissu vikr̥ti karana ekak karanna. mē kṣaṇika samādhiya kiyannē aramuṇu næti kirīmak nemeyi.

대상을 한곳에 모으느니, 대상을 비우느니 하며 이런저런 짓을 해서 사람을 뒤틀리게 하는 것이 아닙니다. 이 khaṇika samādhi란 대상을 없애는 것이 아닙니다.

api yamkisi karana væḍa koṭik karanakoṭa ē ē atara vihivalā karanna tiyena væḍakmak.

우리가 여러 일을 할 때 그 사이사이를 오가며 해야 하는 일입니다.

ē velāva tuḷa api inna ōnē ē svabhāvaya api tava vāhanayak elavanavā kiyalā yakisimē mē sēdurē. eyā dænaganna ōnē bēk gahanna ōna tændi bēk gahanna. eyā bēgahanna samādhiya tiyena.

그동안 우리는 그런 모습으로 있어야 합니다. 이를테면 차를 몬다고 합시다. 그는 브레이크를 밟아야 할 곳에서 브레이크를 밟을 줄 알아야 합니다. 그에게 브레이크를 밟는 samādhi가 있는 것입니다.

īṭa passē giyara eka ara ehenam giyara eka mē pavalana ekaṭa dāgannakoṭa dæm vat ekaṭa dānavā kiyalā eka nanakoṭa eyā dænagannavā ēkaṭa dāganna

그다음 기어를 넣을 때, 어느 단에 넣어야 하는지 그는 알고 거기에 넣습니다.

venaka dālā kiya vāhanaya ēkaṭa ōna velāvēdī eyā dæn dānē ahaval ēka nna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vēgavat karanna ōna ēka dæn velāva hari ē samādhiya etanadi tiyenna ōna anna kṣaṇika samādhi kiyannē ē ē mohotē ē ē væḍē dænnakoṭa hariyākārava avadhānaya varadinna næti venna ēka kirīmē hækiyāva

속도를 올려야 할 때가 되면 바로 그때 그 samādhi가 거기 있어야 합니다. khaṇika samādhi란 그때그때 그 일을 할 때 마음 기울임이 어긋나지 않게 바르게 해내는 힘입니다.

ehenam kṣaṇika samādhiya tiyenna ōnē. etakoṭa tamayi væḍē kāryayak samava vidihaṭa kerennē. hon̆da phala puruddak ætuva dakṣa vidihaṭa karanavā kiyannē anna ē putyaka.

그러니 khaṇika samādhi가 있어야 합니다. 그래야 일이 고르게 이루어집니다. 좋은 익힘을 지니고 솜씨 있게 한다는 것이 바로 그것입니다.

menna mēka kṣaṇika samādhiya.

이것이 khaṇika samādhi입니다.

mēkē laukika pætta samahara vāhanayak karalā ōnaṭa hinā.

이것은 세간 쪽 이야기라서 차 같은 것을 들어 말한 것입니다.

ārya mārgaya vanna kenekuṭa kṣaṇika samādhiya gannavā nam eyā dænaganna ōnē mē mohotēdī mama ætivena hæn̆gīma mēkayi. mē hæn̆gīmaṭa mē jātiya karmasthānaya sihi karanna ōna.

ariya magga를 걷는 이가 khaṇika samādhi를 쓴다면, 그는 '지금 이 순간 내게 일어나는 느낌은 이것이다, 이 느낌에는 이런 kammaṭṭhāna를 떠올려야 한다'고 알아야 합니다.

maṭa mē æhæ yomu karanakoṭa dækeme rāga aramuṇā. mē rāga aramuṇa mehema sihi karanna ōna. mehema vidihaṭa mama katā karanna giyā mē dvēśa katāva mēka væradiyi. mēka navattanna ōnē. anna kṣaṇika samādhiyen api dænaganna ōnē ē avasthāvē ē karana væḍiya gæna manā hæṭiyāvakin dækīmēmē kusalatāvaya.

'눈을 돌리니 rāga의 대상이 보인다. 이 rāga의 대상은 이렇게 떠올려야 한다.' '이런 식으로 말하다가 dosa의 말을 하게 되었다. 이것은 그릇되다. 멈춰야 한다.' 이처럼 khaṇika samādhi로 우리가 알아야 할 것은, 그때 하는 일을 잘 살펴보는 솜씨입니다.

menna mēkaṭa kiyanavā kṣaṇika samādhiya purudu karanavā.

바로 이것을 khaṇika samādhi를 익힌다고 합니다.

kṣaṇika samādhiya hæma kenek atyāvaśyayen praguṇa karagata yutu deyak.

khaṇika samādhi는 누구나 반드시 길러야 할 것입니다.

ehema karaganna kenāgē manasa kavadāvat vikr̥ti vennē. en tīkṣaṇa bavaṭa pat venavā. eyā dænagannavā ē avasthāvē mama dæn mē mohotak mohodak pāsā parivartanaya vena aramuṇaṭa parivartanaya velāvakamē innē. dæn potak

그렇게 하는 사람의 마음은 결코 뒤틀리지 않고 날카로워집니다. 그는 '지금 나는 순간순간 바뀌는 대상을 따라 바뀌며 있다'는 것을 압니다.

parivartanaya velāvakamē innē. dæn potak patak balana velāvak tiyenavā. anna upacāra samādhiya.

이제 책을 읽는 때가 있습니다. 그것이 upacāra samādhi입니다.

dæn ē velāvēdī apiṭa ara vagē he æn̆gili gahanna anik aya gæna hoya balanna vaṭapiṭa balanna vena kriyāvak ataya kriyā karana velāvak næhæ. avadhānaya yamaka yomu kara gattā nam etanin avadhānaya piṭanakin ē væḍē avadhānaya yomu kara inna velāva. potak patak balanavā.

그때에는 아까처럼 손가락을 두드리거나, 남들을 살피거나, 두리번거리거나, 다른 짓을 할 때가 아닙니다. 어떤 것에 마음을 기울였다면 거기서 벗어나지 않고 그 일에 마음을 기울이고 있는 때입니다. 책을 읽습니다.

baṇak ahanavā. ahagena inna velāva. ē velāvē vena monavat anit praśna. avadhānaya bohō velāvat ekākāra yamkisi mē væḍa piḷivila yedanna venāvaṭa ē velāvaṭa ē væḍa piḷivelana yomu karalā venassēvaṭa yanna næti vennē. ēka pura karaganna ōna.

bana(설법)를 듣습니다. 들으며 앉아 있는 때입니다. 그때는 다른 아무 문제도 없어야 합니다. 마음 기울임을 오랫동안 고르게 어떤 한 가지 일에 두어야 하는 때에, 그 일에 마음을 두고 다른 데로 가지 않아야 합니다. 그것을 익혀야 합니다.

menna mēkaṭa kiyanavā upacāra samādhiya.

바로 이것을 upacāra samādhi라고 합니다.

etakoṭa eyāṭa dhyānalābhī venna ōnē dhyānayaṭa sammavadinna ōnē. eyā arya rūpasu sunyāga aragena pudakalā avivaka sthānayaṭa gihillā pahasu ākārayen vāḍi velā. ē vidihaṭa neda ehi ehenam ē tama gatta karmasthānaya aragena ē karmasthānaya pinna kiyalā dhyānayaṭa yannavā. anna arpanā samādhi.

그런데 그가 jhāna를 얻어야 하고 jhāna에 들어야 한다면, 숲이나 나무 밑이나 빈 집처럼 홀로 고요한 곳으로 가서 편한 자세로 앉습니다. 그렇게 해서 자기가 받은 kammaṭṭhāna를 붙들고, 그 kammaṭṭhāna로 jhāna에 듭니다. 그것이 appanā samādhi입니다.

itin arpanā samādhiya samādhinna sudu arpanā samādhiyaṭa samādhinna dakṣa venna ōnē. upacāra samādhiya suduna upacāra samādhiya davasennu. kṣaṇika samādhiya etanṭa anik isilat yannē næ kṣaṇika samādhiya inna pot venna. etakoṭa pudgalayā hæma mohotakama samādhiyē innavā kiyalā onna ōkayi.

그러니 appanā samādhi가 맞는 곳에서는 appanā samādhi에 드는 데 능해야 하고, upacāra samādhi가 맞는 곳에서는 upacāra samādhi를, khaṇika samādhi가 맞는 곳에서는 khaṇika samādhi를 지녀야 합니다. 사람이 모든 순간 samādhi에 있다는 말은 바로 그것입니다.

dæn ada karanna hadannē hæma mohotakama samādhiya innavā kiyalā hæma mohotakama dhyānayaṭa samavadiṭa hadanavā. vassēka yanakoṭat dhyānayaṭa vādi hadenavā. māḷuka nakoṭa hon̆da hæḍi gānaṭat dhyānayaṭa samavadaṭa hadalā mokada vennē? dukaru

그런데 오늘날 하려는 것은, 모든 순간 samādhi에 있다는 말을 모든 순간 jhāna에 들려고 하는 것으로 여깁니다. 버스를 타고 가면서도 jhāna에 앉으려 하고, 생선 반찬을 끓이면서도 jhāna에 들려고 하니 어떻게 되겠습니까?

dhyānayaṭa samavadaṭa hadalā mokada vennē? dukaru tiyannē karaganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn hoddak yadalā uelalāṭa eyāṭa tiyennē ē væḍē vitarayi. upacāra samādhiyak ē velāvē nætnam ala dæmmata mataka næhæ luṇu dæmmata mataka næhæ mirit koccara dæmmat luṇu dæmmada mataka næhæ. oya æn̆da giha kanna balanakoṭa ila dālā næhæ. eko mirisi væḍiyi eka mirisi vaḍuyi. mokada velā tiyenavā. upāra samādhiyat vana avadhānaya yomu venavā hon̆da venna ōna. etanadi eyāṭa venuva hata tiyanna næhæ. dæn mēkaṭa mē dē dæmmā mē dē dānna ōnē vicara karanna ōnē. mē pada ganna ōnē. anna boma lassana itana tiyennē.

반찬을 끓이는 사람에게는 그 일만 있어야 합니다. 그때 upacāra samādhi가 없으면, 감자를 넣었는지 기억이 안 나고, 소금을 넣었는지 기억이 안 나고, 고추를 얼마나 넣었는지, 소금을 넣었는지 기억이 안 납니다. 반찬을 맛보니 감자는 안 들어가 있고, 고추는 너무 많고, 하나는 고추가 너무 많습니다. 어찌 된 일입니까? upacāra samādhi로 마음이 기울어야 했던 것입니다. 거기서 그는 다른 생각을 할 여지가 없어야 합니다. '이제 이것을 넣었다, 저것을 넣어야 한다' 하고 살펴야 하고, 재료들을 챙겨야 합니다. 그래야 맛있게 됩니다.

dæn poḍḍak innakoṭa api vu venna upacāra samādhiya karannaōna. potak katā balannakō upacāra samādhiya balak ahanakoṭa upacāra samādhiya.

잠깐 앉아 있을 때에도 upacāra samādhi를 해야 합니다. 책을 읽을 때 upacāra samādhi, bana를 들을 때 upacāra samādhi입니다.

dæn eyāṭa siddha vena kavuru hari katā karana kipa denek. ē velāvaṭa samājaya aramuṇa kiyana ekaṭa venas venavā. eka eka ekka ekaṭa avadhānaya karanna ōnē.

그런데 그에게 여러 사람이 말을 걸어오는 일이 생깁니다. 그때 samādhi의 대상이 바뀝니다. 하나하나에 차례로 마음을 기울여야 합니다.

etakoṭa indriya bhāvanāvē tunama væḍennē næ. itin indriya bhāvana oya oya tunama væḍenavā.

(물음) 그러면 indriya bhāvanā에서 셋 모두가 자라지 않습니까? (답) 그렇지요, indriya bhāvanā에서는 그 셋이 모두 자랍니다.

arpaṇā arpanā samājiyaṭa gannakoṭa indriya bhāvanāva tuḷintana gannavā. karpanā samādhiyaṭa kiyannē gannē ekkō āyatana svabhāvaya balana inna svabhāvaya balana svabhāvaya balavanē cakkhāyatanaya mokakda rūpayatanaya mokakda? lōyatanaya kohomada? saddhāyatanaya kohomada gandha āyatanaya kohomada etandi ēkaṭa vahinavā. etakoṭa ēka tiyennē āyatana etanē samata vidarśanāva dekama ekaṭa væḍenavā.

appanā samādhi로 갈 때에는 indriya bhāvanā를 거쳐 갑니다. appanā samādhi로 가는 것은 이를테면 āyatana의 성품을 살피는 것입니다. 성품을 살핀다는 것은, cakkhāyatana란 무엇인가, rūpāyatana란 무엇인가, sotāyatana는 어떠한가, saddāyatana는 어떠한가, gandhāyatana는 어떠한가 하고 거기로 들어가는 것입니다. 그러면 āyatana에서 samatha와 vipassanā 둘이 함께 자랍니다.

itin etakoṭa væṭennē arpanāvaṭa yanna ōnē. ēken balāgattaṭa passē yannavā gætilak veena harayak nǣ.

그러니 그때는 appanā로 가야 합니다. 그렇게 살펴본 뒤에는 붙잡을 만한 알맹이가 없습니다.

nivata hita pihiṭuva giya aknāva nivata hita pihiṭuvaṭa passē kelinma

nibbāna에 마음을 세우고, nibbāna에 마음을 세운 뒤에 곧바로

phalaya nam mē dhyānayayi dekama vitenavā. læbū dhyānayayi læbū phalayayi dekilā issara.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa api dænaganna ōnē ē avasthāvē maṭa tiyennē mona mē samādhiya anna ēkayi kiyannē. api dænagannē mē arthanā samādhiya avasthāva mē tiyennē. ēka api dænagena karanna ōnē. mē upacāraka samādhiya yutta gælapena vidiṭa inna ōna velāvak. itin ē nisā ehema inna ōnē. ma upacārak

그러니 우리는 그때 내게 있는 것이 어떤 samādhi인지 알아야 합니다. 그 말입니다. '지금은 appanā samādhi의 때다' 하고 알아야 하고, 알고서 해야 합니다. '지금은 upacāra samādhi에 맞게 있어야 할 때다' 하는 때도 있습니다. 그러므로 그렇게 있어야 합니다.

itin ē nisā ehema inna ōnē. ma upacārak samādhiya kiyalā indriya bhāvanāva ēka tēruṇā væḍenavada kiyalā. ēka væḍenna

(물음) upacāra samādhi로 indriya bhāvanā가 알아차려지며 자라는지요? 그것이 자라려면…

ov dæn indriya bhāvanāva væḍuvot væḍuṇu indriya bhāvanāvē ætiya ekkenāgē lakṣaṇaya venas venavā. indriya bhāvanāva vaḍana velāva ēkak. væḍuṇu indriya bhāvanāvēdī ætiena gati rakṣaṇaya tava ekak.

(답) 그렇습니다. indriya bhāvanā를 기르면, indriya bhāvanā가 자란 사람의 됨됨이가 바뀝니다. indriya bhāvanā를 기르는 때가 하나이고, 자란 indriya bhāvanā에서 생기는 됨됨이가 또 하나입니다.

ov indriya bhāvanāva vaḍana velāvaṭa ē kriyāvaliyak karanavā. ēkedī yamkamedī nuvaṇak væḍunā nam væḍicca eka væḍu lakṣaṇaya ēka tamayi pratiphalaya.

그렇지요. indriya bhāvanā를 기를 때에는 그 과정을 해 나갑니다. 그 속에서 지혜가 자랐다면, 자란 그 모습이 바로 그 열매입니다.

etakoṭa mē karmayayi vipākayayi vā hētuvayi phalayayi. dæn indriya bhāvanāva vaḍana eka indriya mē indriya bhāvana hētuva ēka vaḍapu kenāṭa akampaya bhāvaya phalaya mē phalaya vutti ēka vena ekak hētuva kriyātmaka vena tava ekak. ē indriya ēka hæma dēma innavā kiyana eka nemeyi kiyannē.

그러니 이것은 kamma와 vipāka, 원인과 열매입니다. indriya bhāvanā를 기르는 것이 원인이고, 그것을 기른 이에게 흔들리지 않음이 열매입니다. 이 열매가 하나이고, 원인이 움직이는 것이 또 하나입니다. indriya가 모든 것에 있다는 말이 아닙니다.

indriya bhāvanāvaṭa sūtri velāvē indriya bhāvanāva itin hæma tænama indriya mehema kiyalā karanna. æsa kana divanāsaya śarīrayē mana yamkisi tenaka kṣaṇikava mehevanna aramuṇa valaṭa mehanna ōna velāvaṭa gannavā indriya bhāvanāvema kṣaṇika samādha

indriya bhāvanā를 할 때에는 어디서나 indriya를 이렇게 다룹니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음 그 어느 곳에서든 필요할 때 곧바로 대상을 다루어 받아들입니다. indriya bhāvanā 안에 바로 khaṇika samādhi가 있습니다.

indiya bhāvanāva tuḷa bōdhi pāsa dharmaya væḍenavā nam oyi kalpanā samādhiyak vaḍenna ōnē oya indriya indriya bhāvanāva kiyana eka ganna indriya bhāvanāvē avasthāva dænaganna ōnē indriya bhāvanāva kiyannē ekākārava eka mohota hæma mohotama ekākāra nǣha indriya bhāvanāva vanna ōna kṣaṇika samādhi upacāra samādhi arpanā samādhi hāṭa anukūlavanna ōnē. ēka vaḍannet ehemayi.

indriya bhāvanā 안에서 bodhipakkhiya dhamma가 자란다면 appanā samādhi도 자라야 합니다. indriya bhāvanā를 하려면 indriya bhāvanā의 때를 알아야 합니다. indriya bhāvanā란 모든 순간 한결같은 것이 아닙니다. indriya bhāvanā는 khaṇika samādhi, upacāra samādhi, appanā samādhi에 맞추어야 합니다. 그것을 기르는 길도 그렇습니다.

dæn indriya bhāvanāven kṣaṇika samādhiya vaḍanna ōna. dæn api hitamukō senagat idiriyē eha katābaha karanna hari yanna inna hari kamanak nǣna vuṇā. vāhana eka pættaka yanavā pārē. an̆dura ayat yanavā, nāmun̆duru nayat yanavā. horut yanavā. maṁkakulakārayat yanavā

indriya bhāvanā로 khaṇika samādhi를 길러야 합니다. 이를테면 사람들 앞에서 이야기를 하거나, 길을 가거나 머물러야 할 때가 있다고 합시다. 길에는 차가 한쪽으로 지나갑니다. 재가자도 지나가고 스님들도 지나갑니다. 도둑도 지나가고 소매치기도 지나갑니다.

passē eka maṁkulakāganna enna ekak īti pasen enavā. oyi yaṭin hun̆gahak tiyena velāvak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tiyenavā. dæn eyā indriya bhāvanāva tunin dænaganna ōnē hæma ekakma.

그는 indriya bhāvanā로 그 모든 것을 알아야 합니다.

æhæ yomu karannē kāḍa dvēśa mōhayak nam ēka palakna. æhæ yomu karannē tamanṭa avaśya karana væḍi karaganna nam ēka karanna puḷuvan karanavā. kana vemu karanna rāga dvēśa mōhayak nam ēka vatnavā. dæn rāga dvēśa mōhayanṭa anukūlava

눈을 돌리는 것이 rāga, dosa, moha 때문이라면 그것을 멈춥니다. 눈을 돌리는 것이 자기에게 필요한 일을 하기 위해서라면 그 일을 해냅니다. 귀를 기울이는 것이 rāga, dosa, moha 때문이라면 그것을 멈춥니다.

kana vemu karanna paṭan gattaṭa tamayi sallapu væṭe apāgena næhadē api dannē næ. bē deken ætda nē ara vena pættaka balāgena innavā vena deyak uḍa balāgena innavā. anit pætten okaṭa aragena æn̆da. api dannē næhæ. kalisa kapalā yanakoṭa danna næ. sā kapalā hanapu passē kara yanavā api dannē næhæ. mokada apiṭa ē velāvēdī avadhānayama karana

rāga, dosa, moha를 따라 귀를 기울이기 시작하면, 돈이 빠져나가도 우리는 모릅니다. 다른 쪽을 바라보거나 무엇인가를 올려다보고 있는 사이에 저쪽에서 가방을 가져가도 모릅니다. 주머니를 찢고 가도 모릅니다. 지갑을 털어 간 뒤에야 압니다. 그때 우리의 마음 기울임이

næhæ. mokada apiṭa ē velāvēdī avadhānayama karana api mē velāva ēkaṭa gælapennē næhæ. mēkaṭa mehema pudgalē inna velāva ē nisā mama mē vena ēvaṭa vasara velā idalā hariyannē næhæ. manā pōti siyalla mā gæna mudalā ganna. etakoṭa eyā ehema innavā nam ehema lōkē kiyana ekaṭa ædilā yannē næhænē. anna avadhānaya hari hataragena.

그 자리에 맞지 않았기 때문입니다. '지금은 이런 사람들 틈에 있는 때다. 그러니 다른 것에 빠져 있으면 안 된다. 내 물건을 모두 잘 챙기자.' 그가 이렇게 있으면 그런 세상일에 끌려가지 않습니다. 마음 기울임을 바르게 붙들고 있는 것입니다.

etakoṭa eyāṭa ē vagē væḍiya karanna bæhæ.

그러면 누구도 그에게 그런 짓을 할 수 없습니다.

anna ē vagē taman visin karana kaṭayuttaṭa anukūlava ē indriya bhāvanāva væḍehanna ōna.

이처럼 자기가 하는 일에 맞추어 indriya bhāvanā를 길러야 합니다.

idiridā jīvat venakoṭa tamanṭa avaśya karana tamangē kaṭayutta dakinna ōnē. dæn mama mē karannē mokakda? ē velāvē eyā ēka tēnna ōnē.

살아가면서 자기에게 필요한 자기 일을 보아야 합니다. '지금 나는 무엇을 하고 있는가?' 그때 그것을 알아차려야 합니다.

etaka oya hæma ekama chanda rāgaya athærīma vitarayi karanna tiyennē.

그러니 그 모든 것에서 해야 할 일은 chanda-rāga를 놓아 버리는 것 하나뿐입니다.

væḍa piḷivila han̆duravanakoṭa kramānukūlava væḍa piḷila han̆dura vana api dænaganna ōna.

수행을 익힐 때 차례에 맞게 익힐 줄 알아야 합니다.

bhāvanā karanavā kiyalā api ahannē mē chanda rāgayen ælena ekaka bæhælā tiyennē. bhāvanāvaṭat chanda rāgaya. ē nisā hæma velēma

bhāvanā를 한다고 하지만, 우리가 듣기로는 이 chanda-rāga로 들러붙는 데에 빠져 있습니다. bhāvanā에 대해서도 chanda-rāga가 있습니다.

biya giya etana bat avul ṭeka in̆dagattā nikā padaya bhāvanā. antimaṭa eyat api kandarāgaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

padaya bhāvanā. antimaṭa eyat api kandarāgaya iduranna væṭina nisā mānyaya etana pati venavā. īṭa passē bhāvanāva mānyayaṭa patinavā.

끝내 chanda-rāga에 빠졌기에 거기에 māna(자만)가 자리 잡습니다. 그 뒤로 bhāvanā는 māna 위에 자리 잡게 됩니다.

ēkat ektarā vidihaka mē taman gæna hon̆daṭa mo mokada tamangē pirisāraya bhāvanāvaṭa tænak dena hindā eyā hitanavā ara val pirisādē tænak diya kiyalā. ova hū kiyanavā nisā mēka tænak tiyenavā.

그것도 어떤 면에서는 자기에 대해 좋게… 자기를 따르는 무리가 bhāvanā에 자리를 내주니, 그는 그 무리가 자리를 내준다고 여깁니다. 사람들이 '그렇다'고 하니 이것에 자리가 있다고 여깁니다.

ā pissek kiyanavā nisā mahā bhāvanā karana kenek anē væn̆dalā kiyanavā. næ apē minissu ēka danna næti nisā apēmaya pirisa ēka dannē næti nisā. ara apē pirisa atarē gaurava karana avasthāvak dækalā ovun hitāgannavā ēka hari hæmatænama ohoma korayi kiyalā gihilā bakssōl eka enat dā æs tiyāgannavā.

어리석은 이가 말하니, 대단한 수행자라며 절하고 받듭니다. 아니, 우리 사람들이 그것을 모르기 때문입니다. 우리 무리가 그것을 모르기 때문에, 우리 무리 안에서 공경받는 모습을 보고 '저것이 옳구나, 어디서나 저렇게 해야지' 하고 가서, 버스 정류장에까지 가서 눈을 감고 앉아 있습니다.

ehi mokada karannē āpiset tiyenavā. api hitennē paṭakaviṭat balanavā kohomada anit ayagē praticāra balanakoṭa ōgelāta vivik hiha venavā. koḷapan karanavā. etan kāla dæna bæhæ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

āt bhāvanāva karana ekak næ itin mē vagē mahā pissavannē bhāvanāva pissava hædinna paḷaveni hētuva ōkayi. mē bhāvanāva gæna danna nætikama nisāyi ośnaya vennē.

그것은 참된 bhāvanā가 아닙니다. 이렇게 큰 미친 짓이 됩니다. bhāvanā가 미친 짓이 되는 첫째 까닭이 바로 이것입니다. bhāvanā에 대해 알지 못하기 때문에 문제가 생깁니다.

dæn bhikṣūn vahansē namak vaśayen hari bihi kenek vaśayen asin hari pāraṭa væsaṭa passē. ætta vaśayen eyā mēmē monava baṇak gænavat dannē ē pættakavat inna kena diga hoyanna bæri venna ōna ēka. eyā ehema kenekda kiyalā dakinna bæri parisarayaka eyā innē. avadhānaya issarana væḍavina

스님으로서든 재가자로서든, 길에 나섰다면 실로 그가 bana를 무엇이라도 아는 사람인지, 그런 쪽에 있는 사람인지 찾아낼 수 없어야 합니다. 그가 그런 사람인지 알아볼 수 없는 모습으로 그는 지냅니다. 마음 기울임은 하는 일에 맞추어 둡니다.

vidiyaha. anna etakoṭa kṣaṇika samādhiya etana tiyenna ōnē idiriyē upacāra samādhiya ēta gælapena.

그때 거기에는 khaṇika samādhi가 있어야 하고, 앞으로는 거기에 맞게 upacāra samādhi가 있어야 합니다.

arpanā samatha sūtrayi. ara mē hukma sunyākāra vivēkāgāra kavuruvak næti tæn. ehema nætnam ēkaṭama gælapena pirisak ekalā eka illā eka samāna pirisa bhāvanā karana tænak. anna ehema tænakinna næ ēkaṭa vahinna. itin ōkē danna næti kaṭṭiya ōka hat daganna næ. īṭa passē hita væḍennē næhæ.

appanā와 samatha를 위해서는, 숲이나 빈 집처럼 아무도 없는 곳, 아니면 거기에 꼭 맞는 무리가 함께 모여 같은 무리끼리 bhāvanā를 하는 곳이어야 합니다. 그런 곳이 아니면 거기에 들 수 없습니다. 그런데 이것을 모르는 이들은 이것을 붙잡지 못하고, 그 뒤로 마음이 자라지 않습니다.

ma inna rāga, dvēśa mōhaya ēvana navattana rāga, dvēśa, mōhaka navattana eka oya hæma tænakama karanna ōna.

rāga, dosa, moha를 멈추는 일, rāga, dosa, moha를 멈추는 그 일은 어디서나 해야 합니다.

ēka tamayi karanna ōnē. namut ēka karanna avaśya karana parisaraya kramatāva dænagena tiyenna ōnē.

그것이 해야 할 일입니다. 그러나 그것을 하는 데 필요한 둘레와 방법을 알고 있어야 합니다.

atyaka mayi kiyalā ekak gat na. ehema ekak næ. ē ættagena karannē upanā samādhiya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka tēruṇāda ēka upacāra samādhiyaṭa æs aragenayi karanna. dæn potak balanakoṭa æs tiyāgena bæ. ēka æs æraganna ōna. hæbæyi avadhānaya venama atara vemu karanna bæhæ. etakoṭa upacāra samādhiya

알아들었습니까? upacāra samādhi는 눈을 뜨고 합니다. 책을 볼 때는 눈을 감고 볼 수 없습니다. 눈을 떠야 합니다. 그러나 마음 기울임을 다른 데로 돌려서는 안 됩니다.

vemu karanna bæhæ. etakoṭa upacāra samādhiya væḍennē næha. śrika samādhiya væḍelāṭa upacāra samādhiya inna bæha. ehema hainna giyāṭa passē eyā ēkaka karanavā misā kenek dāganna næha. kenek katā karanavā katā karana tenaka eyāṭa æhennē næhæ. eyā karannē venavā. venāṭa bī velā mokakda kiyalā anit aya eyā balanā eyā inna vena hituvilla. væḍiyagena situvillē næhæ. itin balanakoṭa karanna væḍē okkoma atara pudgilā vikr̥ti velā. ē nisā mē kṣaṇika

그러면 upacāra samādhi가 자라지 않습니다. khaṇika samādhi만 자라서는 upacāra samādhi에 머물 수 없습니다. 그런데 그렇게 깊이 들어 있으려고만 하면, 그는 그것만 할 뿐 누구도 알아보지 못합니다. 누가 말을 걸어도 들리지 않습니다. 그는 딴 데 가 있습니다. 남들은 그가 어찌 된 것인지 바라보는데, 그는 다른 생각 속에 있고 일에 대한 생각은 없습니다. 그래서 보면 해야 할 일 사이에서 사람이 뒤틀려 있습니다.

pudgilā vikr̥ti velā. ē nisā mē kṣaṇika samādhiya vaḍana tæna dænagena etandi kṣaṇika samādhiya vanna ōnē. kṣaṇika samādhiya dænaganna ōnē. mama koccara vēgayen mē aramuṇu ē ayaṭa

그러므로 khaṇika samādhi를 기를 자리를 알고 거기서 khaṇika samādhi를 길러야 합니다. khaṇika samādhi를 알아야 합니다.

ōnē. mama koccara vēgayen mē aramuṇu ē ayaṭa avadhānaya yomu kaḷā. rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa aramuṇu venavā nam ēvaṭa ipadu karanna rāgakyaṭa dvēśakkhayaṭa mōhak hæṭahē tiyena aramuṇu passē ebu væḍavipilla kriyātmaka vīma

'나는 이 대상들에 얼마나 빠르게 마음을 기울였는가. 그것들이 rāga, dosa, moha의 대상이 된다면, 그것에 맞서 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya를 향하는 대상을 따라 수행을 움직인다.'

ehema tænaka ek senaka samājaya duru karanna upacāra samādhiyaṭa yanakoṭa onnam puḷuvan nava katāvak karanna balanavā. hæbæyi ēka rāgaya dvēśa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

katāvak karanna balanavā. hæbæyi ēka rāgaya dvēśa mōhayāṭa hinpu vek ēket tiyenavā upacāra samādhiyak. ēka rasikayi, keön keles sahitayi.

그런데 rāga, dosa, moha에 묶인 upacāra samādhi라는 것도 있습니다. 그것은 맛을 즐기는 것이고, kilesa가 함께 있는 것입니다.

ē vagē mityā samādhiyak e api vannē sammā samādhiya tērum ganna. api baṇa kotak balanna ōnē. ē velāvē dænaganna mē navatā harayak næti ekak mēka balanna ma avadhānaya karannē mē gæm̆buru dahamak araganna avaśya kama balana koccin mēka vædagat deyak tiyenavā. mama ēkaṭa avadhānaya karavā ma ēka balanavā kiyalā. anna ēka galapāganna ōnē.

그런 micchā samādhi를 보아야 sammā samādhi를 알아들을 수 있습니다. 우리는 dharma 책을 읽어야 합니다. 그때 알아야 합니다. '이것은 알맹이 없는 것이 아니다. 내가 이것을 보는 데 마음을 기울이는 것은 깊은 dharma를 받아들일 필요 때문이다. 이것에는 소중한 것이 있다. 그래서 나는 마음을 기울여 이것을 본다.' 바로 그렇게 맞추어야 합니다.

etakoṭa rāga dvēśa mōha hængen sēvena pættaṭa yanavā. upacara samādhiyat væḍenavā.

그러면 rāga, dosa, moha에서 벗어나는 쪽으로 갑니다. upacāra samādhi도 자랍니다.

arpanā samādhiyat ēkayi. arpanā samādhiyut api dakinna mē laukika samādhi tiyenavā. mē sitak dihā balāgena hitan karana eka laupika samādhiyak. ēka lōkōttara samādhiyak nedi. hæbæyi laukika samādhiyak nisā ēka kalpanāva vælenavā. dhyānaya læbenavā.

appanā samādhi도 그렇습니다. appanā samādhi에서도 우리는 lokiya samādhi를 봅니다. 촛불 같은 것을 바라보며 마음을 모으는 것은 lokiya samādhi이지 lokuttara samādhi가 아닙니다. 하지만 lokiya samādhi이기에 생각이 모이고 jhāna가 얻어집니다.

dhyānaya læbenna hētu karāgati vunāṭa ēka nivan hadunē. anna ēyōga indriya væḍa. dæn ē anēga indriya samādhi samādhi vaḍana paḷiyaṭa bauddha kiyalā nigamanaya karannada bæ.

jhāna를 얻는 원인이 된다 해도 그것은 nibbāna로 이끌지 않습니다. 그렇게 여러 indriya가 자랍니다. 그러나 그런 indriya와 samādhi를 기른다고 해서 Buddha의 제자라고 단정할 수는 없습니다.

bauddhayan nivana aramuṇu karagena arapaṇāhama kiyaṭa pahina īṭa gælapetana. itin mē kramayaṭa mē samādhiya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa gælapetana. itin mē kramayaṭa mē samādhiya vaḍana tæna samādhiya ākāraya tērum aran vana samādhiya vaḍanna guru karaganna. mēka dakinnē nætuva giya tæn paṭan apiṭa vennē noyek apahāsayaṭa guta. apē væḍa asārthaka venavā.

그러니 이런 방식으로, samādhi를 기를 자리와 samādhi의 모습을 알아들어서 samādhi를 기르는 데 길잡이로 삼으십시오. 이것을 보지 못하고 가면 그때부터 우리는 갖가지 업신여김을 당하고, 우리 일은 실패합니다.

ēkayi eka arama itin oya velāvē hatta bojjhaṁga dharmakina vidihaṭa tunin tuna araka miliyalā vaḍanakoṭa æn̆gaṭa apahatuvak næhæ. mahansiyak ennē næha. lassanaṭa hita væḍena kramānukūla

그래서 그때 일곱 bojjhaṅga dhamma의 방식대로 셋씩 셋씩 섞어 기르면 몸에 탈이 없고 지치지도 않습니다. 마음이 아름답게 차례대로 자랍니다.

venavā. itin apiṭa dæn ōka kiyānna nætunam karmasthāna venavā. karmasthānē næhæka vaḍavalā innavā. ēkama karanavā.

그런데 그것을 모르면 오로지 kammaṭṭhāna만 하게 됩니다. kammaṭṭhāna만 기르며 앉아 있고, 그것만 합니다.

uyanna giyāhamat ē karanna. samahak hæṭavat ē karanna. ē samādhiya ara avasthāva śraṇika samādhi upacāra kārapanā gælapena tæna karanna nætikama ē tiyennē. hada

밥을 지으러 가서도 그것을 하고, 무엇을 하든 그것을 합니다. 탈이 나는 까닭은 khaṇika samādhi, upacāra, appanā를 그 samādhi가 맞는 자리에서 하지 못하는 데 있습니다.

pī mitraya karmasthāna dana vaḍanakoṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ehema vennē næ

(답) 그렇지요. (물음) 그렇게 되지 않습니까?

næ etanat api dakinna ōnē ēka nemeta dæn apiṭa etakoṭa mehema dæn api ē karmasthānaya vaḍanakoṭa lōka satyayen kerehi yamkisi hetak vatura. dæn mama kaṭṭiyak eka pirisak karalā katā karana velāvē magē kāya karma vacaya karma manō karma īṭa anukūlavaṭa gælapena vidihaṭa parisi yomu venna ōnē.

아닙니다. 거기서도 우리는 그것이 아님을 보아야 합니다. 우리가 그 kammaṭṭhāna를 기를 때에도 세상 존재들을 향한 어떤 마음이 있습니다. 내가 여러 사람과 함께 이야기할 때, 나의 몸의 kamma, 말의 kamma, 마음의 kamma가 거기에 맞게 둘레로 향해야 합니다.

etakoṭa kṣaṇika samājiyen satara pamettā, karā, bittā, upēkṣā kiyana guṇahaṭa anukūlava ē tænaṭa ovina vidihaṭa kaṭayutu karanna ōnē. ē kiyannē ehemayi.

그러면 khaṇika samādhi로 네 가지, mettā, karuṇā, muditā, upekkhā라는 덕에 맞추어 그 자리에 어울리게 행동해야 합니다. 그 말이 그것입니다.

etakoṭa mettāākaṇāvittā upēkṣā guṇa væḍena vidihaṭa upacāraka samādhiyaṭa ōnā. īṭa gælapena potak patak aragena bala balā inna velāvaṭa ēkaṭa gælapena upādhiya

또 mettā, karuṇā, muditā, upekkhā의 덕이 자라도록 upacāra samādhi가 필요합니다. 거기에 맞는 책을 들고 읽고 있을 때에는 그에 맞는 samādhi가 필요합니다.

mittākaṇāva itā pēkṣa kapanāva sambadhī nam lōka satyayen kira metma eka dæna vidilā ē vaḍi velā ēkanā ēket satara brahma veraṇayannē toya kramaya etakoṭa ē krama ṭika dænagatta nam paṭalavā gannā etakoṭa apē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dænagatta nam paṭalavā gannā etakoṭa apē vikr̥tiyak dakinna hamba venavā. amutak dakinna hambavenā lōkayaṭa ā hariyaṭa bhāvanā karana kenek hariyaṭa dænagena karana kenek. eyā passē koccara balāgena deyak meyā bhāvanā karana kiyana dakinna velāvak næhæ. mokada alpanā

그러면 우리는 뒤틀림을, 이상한 꼴을 보게 됩니다. 세상에서 참으로 bhāvanā를 하는 사람, 바르게 알고 하는 사람은, 아무리 뒤따라 지켜보아도 그가 bhāvanā를 하는지 볼 틈이 없습니다.

kiyana dakinna velāvak næhæ. mokada alpanā samāja samādhi næha aṁ senaka dutiya nemeyi. īṭa gælapena etana kavuruvat ne kāralā dorava vahaganna ætuu vanē eka kuṭiya ēka hudakala avivēki sthānaya kavuruvat sambandha tæna etoko tamangē piṭasa inna tænaka ē samānavama piṭasa inna tāhaka rōgayaṭa dakinna hambennam meyā bhāvanā karanavā kiyalā ehema ekak karana kaṭada kiyalā.

appanā samādhi는 사람들 앞에서 하는 것이 아니기 때문입니다. 그에 맞는 곳, 아무도 없는 곳에서 문을 닫고 들어앉은 kuṭi(초막), 홀로 고요한 곳, 누구와도 얽히지 않은 곳, 아니면 자기와 같은 이들이 있는 곳에서 하니, 남들이 '이 사람이 bhāvanā를 한다'고 어떻게 볼 수 있겠습니까.

næ ēka tamayi kiyannē. itin ēvaṭa dakinna ōna ēma dænagena væḍuvot hari ākāriya.

그렇지 않습니다. 그것이 하려는 말입니다. 그러니 그것들을 보아야 합니다. 그렇게 알고서 기르면 바른 길입니다.

itin mēka pelalā tiyē dæn mokada mē dæn īṭa passē pelā tiyenavā dæn ara mē guruvalayā bhāvanā dæn karmasthānācārya dayage mūhuṇa dihā balāgena inna ehema avasthāvak apit mēkē pelalā tiyenavā. budurajāṇan vahansē vakkaliya hāmuduruvanṭa kiyana vakkali

그런데 이것은 경전에 나옵니다. 그 뒤에도 경전에 나옵니다. 스승, 곧 kammaṭṭhāna 스승의 얼굴을 바라보며 앉아 있는, 그런 일도 경전에 나옵니다. Buddha께서 Vakkali 스님에게 'Vakkali여' 하고 말씀하십니다.

mē satu kaḍi hæbalā obædi væra næhæ gihin buḍē karagattā. i pan gattā. lovturā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

buḍē karagattā. i pan gattā. lovturā budurajāṇan vahansē kaya dihā balā inna dunnē næhæ. guruvarayā dihā balāgena bhāvanā karanna dunnē næhæ. obaṭa væḍē kiyā dunnā

세상을 넘어선 Buddha께서는 몸을 바라보고 있게 하지 않으셨습니다. 스승을 바라보며 bhāvanā를 하게 하지 않으셨습니다.

karanna dunnē næhæ. obaṭa væḍē kiyā dunnā oba dæn kramaya dænagattā palayanna aran sikma sunyākāra tiyenavā. gihiṭa tama væḍi væḍē karaganna. ehin væḍē karagena yi kiyalā budurajanā kiyalā svāmīni kalē visala karalā ivarayi. cariyā pūrṇaya karalā arihat læluvā gilā ē kāraṇaya pratgnā dunnā ævilā.

'그대에게 할 일을 일러 주었다. 그대는 이제 방법을 알았다. 가거라. 숲과 빈 집이 있다. 가서 그대의 일을 하라.' 그는 가서 일을 해냈고, Buddha께 '스님, 해야 할 일을 마쳤습니다. brahmacariya를 다 채웠습니다' 하고 arahant가 되어 그 일을 와서 아뢰었습니다.

hæbæyi oya eka kkavat guruvōrayā dihā balādilā tiyenavada kavuda kāṭat dunnā.

그런데 그 어디에 스승을 바라보라고 한 것이 있습니까? 누가 누구에게 그렇게 하라고 했습니까?

dæn budurajāṇan vahansēgan dihā balāgena bhāvanā karat dunnā. panagatanūlaya

Buddha께서 자기를 바라보며 bhāvanā를 하라고 하신 적이 있습니까?

bhāvanā karat dunnā. panagatanūlaya karava gihillā metana mada balāganna itin etakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā kara nokaḷakin nivan dakinna mokakda dennē ka ēka nigan magāṇan vahansē ēkan kiyalā madi dihā balāhaṭa palā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kaya dihā balāhaṭa palā kiyisē vakka innā pūja kāya vistara vakali mē kuṇu pædaha vi væḍē mokakda dhammā pasaya sōmāva mē dharmaya dakinnē ma dakinna ōnē dharmayalin dakinnē

몸을 바라보라고 하셨습니까? 'Vakkali여, 이 썩어 가는 몸을 보아 무엇하겠느냐. dhammaṃ passati, dharma를 보는 이가 나를 본다.' 이 dharma로 보아야 합니다. dharma를 통해 보는 것입니다.

dæn mē dharmaya dulin dakina mē ācārya tiyāda oya kuṇu kaḍi ehā balā innē ēgollan malladī ehā balā innē monavā balanna

그런데 dharma를 통해 본다는 이 스승들은 왜 그 썩어 가는 몸을 바라보고 있습니까? 그들은 무엇을 보려고 그쪽을 바라보고 있습니까?

itin ohoma puḷuvankamak tiyena tun mehē giccan āpatāra tathāgata budura um̆balāgē tani um̆bala karaganna manavā karannada kiyalā balāpa mala keles okkoma punna maṭa bala tiyenavā. budurajāsē bala tava kenā. anukalas pūnna bala vahansēṭa nā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

budurajā vahansē okkoma keles uccanavā. dæn metana kiyana anukas hædalā pucca hinda eyāṭa amāru budurajāṇan vahansē oya muḷu lōkema inna vināgē kelesa dalan karanna puḷuvankamak tiyenavā unvahansēṭa amāruvak næha unvahansē siyalu ākārayen dattā. siyalu ākāraya paripūrṇayi. dæn unvahansē nam kivvē næ ehema kramayak tiyenavā kiyalā.

Buddha께서 모든 kilesa를 태워 주실 것입니다. 여기서 말하듯 kilesa를 태워 줄 수 있는 것이라면, Buddha께서는 온 세상 모든 이의 kilesa를 없앨 힘이 있으셨을 것이고 그분께는 어려울 것이 없었습니다. 그분은 모든 방식을 아셨고 모든 면에서 온전하셨습니다. 그런데도 그분은 그런 방법이 있다고 말씀하지 않으셨습니다.

ov kiyanavā ehema ekak tiyenavā. hita prahādayaṭa pat kirīmaṭa īṭa gælapenna kuva. dæn budurajāṇan vahansē maṭṭa gunnadaṭa pennuvā rūpaya pennalā hita pahaṭaganna kramaya. hæbæyi dhyānalābhu vennē nemeyi. apā katen dinna æya ēken balāgena poḍi pinak karagena ēken etanin mudavāganna idiriya karalā.

(물음) 그런데 그런 것이 있다고들 합니다. (답) 마음을 pasāda(맑은 믿음)에 이르게 하는 데에는 그에 맞는 것이 있습니다. Buddha께서는 Maṭṭhakuṇḍali에게 모습을 보여 주어 마음을 맑히는 길을 보이셨습니다. 그러나 jhāna를 얻게 하신 것이 아닙니다. apāya에서 건지려고, 그것을 보고 작은 puñña(공덕)라도 짓게 하여 거기서 벗어나게 하신 것입니다.

mārga phalayakaṭa enna dæn mārga phalayakaṭa enna dharmaya avabōdha karanna ōnē. dharmāvabōdhaya mārga phalayaṭa enna ōnē. budura samanāṁca darśanā kiyana śramaṇa darśanayat maṁgala kāraṇayak kiyalā pēnnē. dæn mehema

magga phala에 이르려면, magga phala에 이르려면 dharma를 깨달아야 합니다. dharma를 깨달아 magga phala에 이르러야 합니다. 'samaṇānañca dassanaṃ', 사문을 보는 것도 길한 일이라고 나옵니다.

kāraṇayak kiyalā pēnnē. dæn mehema hitannakō. puṁci ḷamayāṭa ladaru āhāra æn̆daṭa pōṣaṇaya venavā. api ē nisā ladaru āhāra varṇā karanavā puṁci ḷamayāṭa. ōka ahagan dækam taruṇayek laru āhāra hari pōṣaṇaya vena ekak kiyalā ganna paṭan gattot eyaṭa væḍi.

이렇게 생각해 보십시오. 어린아이는 아기 음식으로 자랍니다. 그래서 우리는 어린아이에게 아기 음식을 권합니다. 그런데 그 말을 들은 젊은이가 아기 음식이 영양이 된다며 먹기 시작한다면 그에게는 맞지 않습니다.

mahallayek ladaru āhāra tiyena āhārayalā ēkē pōṣaṇa vigrahaya ahalā. mē hari hon̆da pōsanaya okkoma tiyenavā mēka hon̆dayi kiyalā æna tiyena eka ahala hari ḷamayāṭa hon̆dayi kivvē vahala vineha ganna kivvē eyāṭa pōsanaya vīmē.

늙은이가 아기 음식에 든 영양 풀이를 듣고 '이것에는 좋은 영양이 다 들어 있으니 좋다'고 하더라도, 그것이 좋다고 한 것은 아이에게 좋다는 말이었고, 아이가 자라도록 먹으라고 한 것이었습니다.

ē nisā ē vagē budurajāṇan vahansēgē śarīraya dækalā hari budurajāṇan vahansē bhikṣūn vahansēlāgē caryāva yana gamana dækalā hari hita pahadavāganna eka kiyalā. ēkē pinak tiyenavā. ēkayi citta prasādayak tiyenavā. ē ē maṭṭamē ayaṭa ehenam ē ayaṭa ē kivvā. dæn

그와 같이 Buddha의 몸을 보고서든, Buddha와 bhikkhu들의 걸음걸이와 몸가짐을 보고서든 마음을 맑히는 것, 거기에는 puñña가 있습니다. citta pasāda가 있습니다. 그 수준의 사람들에게는 그들에게 맞게 그렇게 말씀하신 것입니다.

maṭṭamē ayaṭa ehenam ē ayaṭa ē kivvā. dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ānanda hāmuduruvō budurajāṇan vahansēgengen ahanavā svāmīni oba vahansēgani mē ādāhanen passē dhātun vahansēlā api mokakda karanna ōnē kiyalā. ānanda obalā ēka karannam api ōnē næhæ. obalagē væḍē oba ōgalā karaganna sædæhæt upāsaka upāsikāva innavanē. pajavaru siṭuvaru innavanē. ēgollanṭa kiyanna vatamānasandiyaṭa mē caitya badinna kiyalā. dæka hita vahaduvā gatta pramāṇayak bohō janayaṭa hitaku sula bohō kālayak i. ēka hon̆dayi. hæbæyi oba ēkaṭa bahinna epā. obalayi dharma tana kaṭayutu nema. obalā nivan namak hadāganna. oba innā tæna dæn pæhædiliva mēka dēśanā kaḷā.

Buddha께서 가르치십니다. Ānanda 스님이 Buddha께 여쭙니다. '스님, 스님을 다비한 뒤에 사리를 저희가 어떻게 해야 합니까?' 'Ānanda여, 그대들은 그 일을 할 필요가 없다. 그대들은 그대들의 일을 하라. 믿음 있는 upāsaka와 upāsikā들이 있지 않느냐. 왕족과 장자들이 있지 않느냐. 그들에게 네거리에 cetiya를 세우라고 하라. 그것을 보고 마음을 맑히는 많은 이들에게 오랫동안 이로움과 행복이 될 것이다. 그것은 좋다. 그러나 그대들은 거기에 뛰어들지 마라. 그대들의 일은 그것이 아니다. 그대들은 있는 그 자리에서 nibbāna를 이루어라.' 이렇게 또렷이 가르치셨습니다.

itin ēkedī hāmuduruvō caitya væna vædinna kiyalā hariyannē næ. namut ara upāsaka upāsikāva væḍēna ekeka hari. ēgollō inna maṭṭamayak.

그러니 스님들에게 cetiya를 참배하라고 하는 것은 맞지 않습니다. 하지만 upāsaka와 upāsikā에게는 그 일이 맞습니다. 그것이 그들이 있는 수준입니다.

hāmuduruvō innē ē dihā katama deyakda svāmīn vahansa ēka kramayak tiyenavā dæn buddha rūpayak dihā balāgena ov buddhānussatiya vaḍanavā anna etakoṭa hari yanavā

(물음) 스님들이 있는 자리는 어떤 것입니까? 스님, 한 가지 방법이 있습니다. Buddha 상을 바라보며… (답) 그렇지요. (물음) Buddhānussati를 기르면 그때는 맞게 됩니까?

næ mehemayi tiyennē buddhānussatiya væḍīmēdī budu guṇa sihi karanna ōnē ehemayi dæn budu guṇa sihi kirīmak karanna puḷuvan namut mē lōkaya lassana passē giya pudgalayāṭa oya velāvaṭa hæmēma ara śānta rūpaya śānta svabhāvayatama hitenavā misā śānta guṇayen ehāṭa budu guṇa dakinna yanavā. dæn

(답) 아닙니다. 이렇습니다. Buddhānussati를 기를 때에는 Buddha의 덕을 떠올려야 합니다. (물음) 그렇군요. (답) Buddha의 덕을 떠올릴 수는 있습니다. 그러나 이 세상의 아름다움을 좇아온 사람에게는 그때 늘 그 고요한 모습, 고요한 모양만 떠오를 뿐, 고요한 덕 너머의 Buddha의 덕을 보러 가지는 못합니다.

ehāṭa budu guṇa dakinna yanavā. dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanā pr̥thagjanayē budu guṇa dakinavānam. budurajāṇan vahansē prāṇaghāta nokara satvinā nokarana kenek. hora mæravaṁcā nokarana kenek. surāsūrācāra nokarana kenek. budurajāṇan vahansē boru kiyannē næti kenek kiyalā kiyannē næhæ. biduvannē næhæ. parisana amaka sæla bavaṭa pat karannē næhæ. pralāpa kiyannē næhæ. unvahansēgē lōbha taraha mōḍa næhæ. menna mē ṭika unvahansēṭa nǣha kiyalā kiyannam tērum ganna puḷuvan dænanaya kiyalā budujāṇan vahansē dækalā oyin ehā deyā dænaganna puḷuvan kamak nǣha kiyalā pennavā. ārya

Buddha께서 가르치시기를, puthujjana가 Buddha의 덕을 본다면 이렇게 봅니다. 'Buddha께서는 산 것을 죽이지 않고 해치지 않는 분이다. 도둑질과 속임을 하지 않는 분이다. 그릇된 음행을 하지 않는 분이다. 거짓말을 하지 않는 분이다. 이간하지 않고, 무리를 갈라놓지 않으며, 쓸데없는 말을 하지 않는다. 그분에게는 탐욕도 성냄도 어리석음도 없다.' 이것들이 그분에게 없다는 것까지만 puthujjana가 알아들을 수 있고, 그 너머는 알 수 없다고 보이십니다.

puḷuvan kamak nǣha kiyalā pennavā. ārya pudun dakinnē caturārya hatyaya tuḷa. satuāna dharmaya dēśanā karapu mē pasu gæm̆buru dharmayak dēśanā karana samatek lōkē nǣhæ itida kiyalā buduna dakinnā.

ariya는 네 가지 ariya sacca 안에서 Buddha를 봅니다. '이토록 깊은 dharma를 가르칠 수 있는 이가 세상에 없다' 하며 Buddha를 봅니다.

etako unvahansēgē tibennāū mahā gnāna darśanayaṭa anik ayaṭa dakina bærina mē lōka svabhāvayaṭa gōcara venavā kiyalā dakinna. ē gæm̆buru pætta dakinavā ārya ē ārya budu guṇa dakina kramayen pr̥thagjanayak budu guṇa dakina kramaya vihāra parattayak tiyenavā kiyalā budurajāṇan vahansē pennavā. rūpaya dihā balā dakinna puḷuvan guṇayak tiyenavā. ēka pr̥thagjanaya dakinna budu guṇamat.

그분이 지니신 큰 ñāṇadassana가 남들이 보지 못하는 세상의 참모습에 닿아 있음을 봅니다. 그 깊은 쪽을 보는 것이 ariya가 Buddha의 덕을 보는 방식이고, 그것과 puthujjana가 Buddha의 덕을 보는 방식 사이에는 아주 큰 차이가 있다고 Buddha께서 보이십니다. 모습을 바라보아 볼 수 있는 덕이 있습니다. 그것은 puthujjana가 보는 Buddha의 덕입니다.

ārayō buduguṇa dakinna ōnē unvahansē dēśanā karapu dharmaya ahalā dharma gāmbhīratvaya menehi karanavā. dharmayē tiyennē śrēṣtvaya menehi karanavā. ē tuḷin dakina guṇa dakinna ōnē ārya ēka arilā ati śrēṣṭha anna ē guṇaya buddhānussatiyaṭa yanna puḷuvan samādhiyaṭa pragnā pahaḷa karanna.

ariya는 Buddha께서 가르치신 dharma를 듣고 dharma의 깊음을 곰곰이 생각하고, dharma에 있는 뛰어남을 곰곰이 생각하여, 그것을 거쳐 보이는 덕을 보아야 합니다. 그 덕이 Buddhānussati로, samādhi로 이어져 paññā를 일으킬 수 있습니다.

itin budu guṇa kiyana ekē krama dekak tiyenavā. pēnna tiyena budu guṇa ekak. iriyav valin pēnna tiyena ēkat guṇayakma budu guṇama hæbæyi ē guṇa ara ladara vattama eyaṭa dakina guṇa ehema ekak nǣha kiyannē. hæbæyi eyāṭama tērenavā. anē mama mē budurajāṇan vahansē dihā koccara balāhiriyā mama dharmaya dakṣa næha ā ara araka upanikya venavā. ehema harayanna

그러니 Buddha의 덕에는 두 갈래가 있습니다. 하나는 눈에 보이는 Buddha의 덕입니다. 몸가짐에서 보이는 것도 덕이고 Buddha의 덕입니다. 다만 그것은 앞서 말한 아기 음식과 같아서, 그런 덕이 없다는 말이 아닙니다. 하지만 그 자신이 알아차리게 됩니다. '아, 내가 Buddha를 이렇게 오래 바라보고 있었는데 dharma에는 밝지 못했구나.' 그것이 upanissaya(밑바탕)가 됩니다.

sārtha budurajuvō dihā balā hiṭa dæn ara mē mokada mārayā mavku hā budiruva mavkuhama ara mē malīdiyava hāmuduruvan vahansē eyā bæluva vidihak.

Buddha를 바라보며… Māra가 Buddha의 모습을 지어 보였을 때, 한 장로 스님이 그것을 바라본 방식이 있습니다.

rāga, dvēśa, mōha sahita, keles sahita mē mārayāṭa meccara śāntaya vidiṭa mē rūpayamanna puḷuvan nam niklēsī budurajāṇan vahansēgē śāntabhāvaya kohoma ættada

'rāga, dosa, moha를 지니고 kilesa를 지닌 이 Māra도 이토록 고요한 모습을 지어 보일 수 있다면, kilesa 없는 Buddha의 고요함은 어떠하겠는가.'

mē rāga, dvēśa, mōha sahitiya meccara rūpayak pennanna puḷuvan nam mē hāntaya meccarana. rāga, dvēśa, mōha næti budurajāṇan vahansē dunnē kohomada? ē assē menehi kaḷā. ara rūpa ikma dækkā. anna tava dækaput karana. ēka upaniśaya.

'rāga, dosa, moha를 지닌 이가 이토록 고요한 모습을 보일 수 있다면, rāga, dosa, moha 없는 Buddha께서는 어떠하셨겠는가.' 그 속에서 곰곰이 생각하여 그 모습을 넘어서 보았습니다. 그렇게 더 나아가 보았습니다. 그것이 upanissaya입니다.

anna ēkayi kiyannē. ēkat ādhāra vuṇā. ēka ikmalliyak. ē vagē apiṭat dakinna puḷuvan. rāga dvēśa mōha pr̥thagjanayakaṭa abanna puḷuvan buddha rūpa meccara śānta rāgakṣaya vū dvēśakya vū mōhaya vū tathāgatayan vahansēgē śāntaya koccarada

그 말입니다. 그것도 도움이 되었습니다. 그것은 넘어섬입니다. 우리도 그렇게 볼 수 있습니다. 'rāga, dosa, moha를 지닌 puthujjana가 만든 Buddha 상도 이토록 고요하다면, rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다한 Tathāgata의 고요함은 얼마나 크겠는가.'

anna rāgakṣaya guṇayaṭa pihilā pihiṭanavā. dvēśakya mōhaya guṇayaṭa pihilā pihiṭanavā. etakoṭa dækē væḍiyu tava ekak. mokakda anna rūpaya ikma. rūpaya tuḷinma aragena rūpaya ikmavā giyā. anna ē premita dakinna ōnē.

그렇게 rāgakkhaya의 덕에 자리 잡습니다. dosakkhaya와 mohakkhaya의 덕에 자리 잡습니다. 그러면 또 하나를 보게 됩니다. 무엇입니까? 모습을 넘어섬입니다. 모습을 통해 붙잡아서 모습을 넘어갔습니다. 바로 그것을 보아야 합니다.

buddhānussatiya vaḍanakoṭa cariyā buddhānussatiyak tiyenavā. budurajāṇan vahansē mona hiṭiya kenā prāṇaghāta karana kenek

Buddhānussati를 기를 때 행실에 대한 Buddhānussati가 있습니다. Buddha께서는 어떤 분이셨는가? 산 것을 죽이는 분이셨는가?

magē śāturūn vahansē vana yana, magē rajjuruvōna magē mē ē vagēma magē piyāṇan hæṭiyaṭa salakana ē budupiyāṇan vahansēgē daruvek nam mama māvak ānapāta karanna hon̆dayi. ehema mama unvahansēgē sahajāta putrayek venna ōnē. unvahansē kavadāva horæravaṁcā

'나의 스승이시고, 나의 왕이시며, 또 나의 아버지로 여기는 그 Buddha 아버지의 자식이라면, 내가 산 것을 죽이는 것이 옳겠는가. 나는 그분의 참된 아들(sahajāta putta)이 되어야 한다.

venna ōnē. unvahansē kavadāva horæravaṁcā karapu kenek nemeyi. ēvā anumata karapu kenek nemeyi. unvahansēgē sājāta putraya tæna mamat horamæravaṁcā karannē næhæ. mama ēvæn venavā. unvahansē durāsāva duraṭṭā

그분은 결코 도둑질과 속임을 한 분이 아니다. 그런 것을 허락한 분도 아니다. 그분의 참된 아들로서 나도 도둑질과 속임을 하지 않는다. 나는 그것을 멀리한다.

ēvæn venavā. unvahansē durāsāva duraṭṭā ahanakoṭa gatta kenek nemeyi. unvahansēgē sahajāta putrayek hæṭiyaṭa inna mama kohoda venas vīmē. mamat ēvat hari. unvahansē

그분은 술 같은 것을 가까이한 분이 아니다. 그분의 참된 아들로 사는 내가 어찌 달라지겠는가. 나도 그것을 멀리한다.

venas vīmē. mamat ēvat hari. unvahansē boruvek kavuruhari hæṭuvē næha. ehenam unvahansēgē sahajāta putraya panavā mama boruven anu savattannē næhæ. unvahansē kiyalāmen anik aya bidevvē næhæ parisanaya sæṭabāṭa pat kaḷē næhæ. ehenam unvahansēgē rājāta putrayek hæṭiya tiyena boruven anuṭṭannē næhæ. hēlemen biduvannē næhæ parasak tiyena hæḍa pat karanna næha. unvahansē

그분은 누구도 거짓말로 속이지 않으셨다. 그렇다면 그분의 참된 아들로서 나도 거짓말로 남을 속이지 않는다. 그분은 이간하는 말로 남을 갈라놓지 않으셨고 무리를 흩어지게 하지 않으셨다. 그렇다면 그분의 참된 아들로서 나도 거짓말로 속이지 않고, 이간하는 말로 갈라놓지 않으며, 무리를 흩어지게 하지 않는다.

tiyena hæḍa pat karanna næha. unvahansē lōbhakam kaḷē næha mat unvahansēgē śrāvakayek pana nætnam unvahansēgē daruvek kanavā mamat lōbhakam karannē næ.

그분은 탐욕을 부리지 않으셨다. 그분의 제자로서, 그분의 자식으로서 나도 탐욕을 부리지 않는다.

unvahansē dūṣaya hit pahaḷa kaḷē næha. ehenam unvahansēgē śrāvakayek pavana mamat dūṣaya hit pahaḷa karanna unvahansē mōha mityā dr̥ṣṭiyaṭa væṭilā næhæ. ēken e mātayaka ven kaṭayutu karaganna. menna mehema budu mehe karana

그분은 해치려는 마음을 일으키지 않으셨다. 그렇다면 그분의 제자로서 나도 해치려는 마음을 일으키지 않는다. 그분은 moha와 micchā diṭṭhi에 빠지지 않으셨다. 그 길을 따라 행동하자.'

kaṭayutu karaganna. menna mehema budu mehe karana kramayak tiyenavā. mē buddhānē gæm̆buru venna enna. sāgarayak

이렇게 Buddha를 떠올리는 방법이 있습니다. 이 Buddhānussati는 깊어집니다. 바다와 같습니다.

paṭan gæna anē koccara śāntada mē rūpaya koccara śānta kiyalā bahinna denā paḷaveni tæna. hæbæyi otana nemeyi tava keḷavara tava ehāṭa tiyenavā. enda enna kæm̆buru.

'아, 이 모습은 얼마나 고요한가, 얼마나 고요한가' 하고 시작하는 것은 들어가는 첫 자리입니다. 그러나 거기가 끝이 아니고 그 너머에 끝이 있습니다. 더 깊이 들어오십시오.

buddhānutiya budu guṇa gæm̆buruē. gæm̆buraṭa bahinna bahinna kāntayi praṇītayi. ehemayi kramaya yannē. unvahansē lōkayē siyalla gat

Buddhānussati, Buddha의 덕은 깊습니다. 깊이 들어갈수록 더 고요하고 더 빼어납니다. 그 방법은 그렇게 나아갑니다.

kramaya yannē. unvahansē lōkayē siyalla gat uttamayan vahansē unvahansēṭa pavatvanna bæ. ehenam unvahansē mokakda ehema kiyā dunna unvahansē mē lōkē aniccayi dukāya anattayi kiyalā unvahansē horu kiyana kenek nemeyi. mama ēkayi viśvāsayen pihillā innē.

'세상의 모든 것을 꿰뚫어 아신 그 거룩한 분도 그것을 붙들어 둘 수 없으셨다. 그렇다면 그분은 무엇을 가르치셨는가. 이 세상은 anicca이고 dukkha이며 anatta라고 하셨다. 그분은 거짓말하는 분이 아니다. 그래서 나는 믿음으로 서 있다.'

unvahansē kivvē ēka puḷuvan māsat ekka ættada kiyalā balanna ōnē. unvahansē maṭa kivvē ættada kiyalā hitalā balanna. ehenam mamat kāruvat gæti vennē nætuva ēka ættada kiyalā hædalā balalā unvahansē ārśayaṭa aragennē mamat ēka ættada kiyalā hitalā balana ættē aniccayi kiyana eka ætta duk kiyana eka ætta anattayi kiyana eka æta ehenam mokakda unvahansēṭa pennuvā dharmaya tuḷa śāntiyaṭa pat venna puḷuvan kiya mama pat vunā dharma tuḷin madun dækkanna anna dharma tulin bun dækkā anna buddhānussatiya

'그분은 그것이 참인지 살펴보라고 하셨다. 내게 참인지 생각해 보라고 하셨다. 그렇다면 나도 누구에게 치우치지 않고 그것이 참인지 따져 보며, 그분을 본보기로 삼아 그것이 참인지 생각해 본다. anicca라는 것은 참이다. dukkha라는 것은 참이다. anatta라는 것은 참이다. 그렇다면 그분은 무엇을 보이셨는가. dharma 안에서 평안에 이를 수 있다고 하셨다. 나도 이르렀다.' dharma를 통해 Buddha를 보았습니다. 바로 dharma를 통해 Buddha를 본 것, 그것이 Buddhānussati입니다.

buddhānussatiya kiyannē ehema ekak ara gāthāva vitara kiyanna ehekut nemeyi. buddha rūpaya dihā balāgena inna ekē sīmā karapu ehekut nemeyi. ēvā nætuvak nemeyi. ē ārambhaya ārambhaya paṭan gena avasānayaṭa enakoṭa ananta budu guṇolaṭa gihillā hitan caturā satyayak dakinavā. ē dakina kramaya anupūrava gamanē ēka. ē nisak koyi velāvakak buddha pirisi balanna epānnavat ehema kiyannē

Buddhānussati란 그 게송만 외는 것이 아닙니다. Buddha 상을 바라보는 데에 그치는 것도 아닙니다. 그런 것이 없다는 말이 아닙니다. 그 첫걸음에서 시작하여 끝에 이르면 끝없는 Buddha의 덕으로 들어가 네 가지 ariya sacca를 봅니다. 그렇게 보는 길은 차례로 나아가는 여정입니다. 그러니 누구도 'Buddha 상을 보지 마라'고 말할 자격은 없습니다.

ayitiyak næhæ. ē maṭṭamē inna kenā ē āyutu navaga navarādhī budu guṇa epā kiyanna bæhæ. ē gāthāva kiyana maṭṭamana kenā etanama inna ōnē. hæbæyi ēkama in̆dalā etana nemeyi. ē ikmaha yanna tænak tiyenavā ēka dakinna ōna. da ara samavāra

그 수준에 있는 사람에게 아홉 가지 Buddha의 덕(navaguṇa)을 외지 말라고 할 수는 없습니다. 그 게송을 외는 수준의 사람은 거기에 있어야 합니다. 그러나 거기에만 머물러서는 안 됩니다. 그것을 넘어갈 자리가 있으니 그것을 보아야 합니다.

tænak tiyenavā ēka dakinna ōna. da ara samavāra hari bujanāva sīmā karalā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sīmā karalā ganna. sīmā karalā giyā gama apramāṇakaṭa pramāṇavat velā. ēkayi etana gæṭaluvak karana ē gæṭaluvak venavā etakoṭa dharmayaṭa viruddha venavā.

(답) 한정해서 받아들이는 것이지요. 한정해 버리면 헤아릴 수 없는 것이 헤아려지는 것이 됩니다. (물음) 바로 그것이군요. 거기에 문제가 생기는지요? (답) 문제가 됩니다. 그러면 dharma에 어긋나게 됩니다.

karannē ahama ē sīmā karanna sīmā kiyannē rahasin apal nokarana hindā vāsanānta keles duru kaḷa hinna pūjā sudu hindā arahaṇā panasa ara tōralā venavā koṭama tēra unvahansē dēśanā karana arahan kiyana budu ginē mama aragena ivellā dāni ganna velāvak maḷamuva pahaṭanādī kaṭayutu karana velāvak hærenna muḷu kālēma ēveṭi rasa karanna nam magē jīvitaya gæsalā ivarayi araha duganē kiyalā ivara venna ōna.

하는 일은 한정하는 것입니다. 무슨 말인가 하면, 남몰래 나쁜 짓을 하지 않으시기에, vāsanā까지 kilesa를 없애셨기에, 공양을 받을 만하시기에 arahaṃ이라고 풀이하는 것입니다. 그분이 가르치신 arahaṃ이라는 Buddha의 덕 하나를 내가 붙들고, 밥 먹는 때와 뒷일 보는 때를 빼고 온 시간을 그것을 맛보는 데 쓴다 해도, arahaṃ의 덕을 다 마치기 전에 내 삶이 끝나 버릴 것입니다.

ehema guṇē ēvatiya apramānayi. hæbæyi apiṭa yannē vināḍi. vināḍat yannē vināḍi. rāsīnat pamaṇa kanē vāsanāvata kela karē pūjāhanā vata api kiya puḷuvanda

그 덕은 그렇게 헤아릴 수 없습니다. 그런데 우리는 몇 분이면 끝냅니다. '남몰래 나쁜 짓을 하지 않으시고, vāsanā까지 kilesa를 없애시고, 공양받을 만하시다'고 몇 분 만에 다 말할 수 있겠습니까?

arahaṁ kiyana eka guṇayakma aragena vaḍanakoṭa oya oya hæma guṇayakma pada valin, akuru valin, arthayen, siyallen sampūrṇayi. ēkin ekaṭa gælapenavā. ē gælapena vacanayak tamayi arahaṁ kiyana vacanaya. otana gati guṇa, gati ruva, gati han̆ḍa kiyanavā. mē tunēma anyavana്യ sambandhatāvayak tiyenavā. ē nisā yamkisi pudgalayek oya tiyena gati han̆ḍāragena væḍuvot ēkaṭa savandigena hiṭiya. ē anusārayen gati guṇa saha gati suvama mærelā.

arahaṃ이라는 덕 하나만 붙들고 기를 때, 그 모든 덕이 낱말로, 글자로, 뜻으로, 모든 면에서 온전합니다. 하나로 들어맞습니다. 그 들어맞는 낱말이 arahaṃ이라는 낱말입니다. 거기서 '됨됨이의 덕(gati guṇa)', '됨됨이의 모습(gati rūpa)', '됨됨이의 소리(gati haḍa)'라고 말합니다. 이 셋은 서로 이어져 있습니다. 그래서 어떤 사람이 그 됨됨이의 소리를 붙들고 기르며 귀 기울이고 있으면, 그것을 따라 됨됨이의 덕과 됨됨이의 모습이 일어납니다.

ē nisā arahaṁ arahaṁ arahaṁ kiyana mē vacanaya bhāvitā karagena yanakoṭa api nodanna bæn væḍilā venavā. yamkisi kenekuṭa gati han̆ḍagunot anukūlava gati guṇa saha katiruva etana nægigænenavā. mē anya vanē sambandhatāvaya gati han̆ḍa ææhuṇat ē vagēma. gati huva dækkot gati haṭa saha gati guṇa nægenavā. gati guṇa vunot gati han̆ḍa raha gati huva nægenavā.

그러니 arahaṃ, arahaṃ, arahaṃ이라는 이 낱말을 써 나가면 우리도 모르게 자라납니다. 누구든 됨됨이의 소리를 들으면 그에 맞게 됨됨이의 덕과 됨됨이의 모습이 거기서 일어납니다. 이 서로 이어짐은, 소리를 들어도 그렇고, 모습을 보아도 소리와 덕이 일어나며, 덕이 생기면 소리와 모습이 일어납니다.

ōka hæma dēkinma apiṭa dakinna puḷuvan atdækīmak tiyenavā.

이것은 무엇에서나 볼 수 있는 우리의 겪음입니다.

dæn yamkisi maḷagedarak vunāma ē maḷagedaradī kavuru hari mahā duk velā a venavā. apē nǣyot nemeyi kavuk na api yanakoṭa api nikan hari etana goḍa vædiunot ehema ara śabdaya ahanna paṭama mokada sōkayak æti vennē næ. anna gati guṇaya āvā. gatiya sōkākāra guṇaya nisā. sōkākāra haḍæhenakoṭa sōka svabhāvaya apē māsarayak æti venavā. apē munda mokada vennē? ē sōkayat ekka muva ælavīmak sōkākusukula bavak innada? pætiruva venas innada vuṇā.

어느 집에 초상이 났다고 합시다. 그 초상집에서 누군가 크게 슬퍼하며 웁니다. 우리 친척도 아니고 누구인지도 모르는데, 우리가 지나가다가 그냥 거기 들르기만 해도, 그 소리를 듣자마자 슬픔이 일어나지 않습니까? 그때 됨됨이의 덕이 온 것입니다. 그 됨됨이가 슬픈 덕이기 때문입니다. 슬픈 소리가 들리면 슬픈 성품이 우리 마음에 생깁니다. 우리 얼굴은 어떻게 됩니까? 그 슬픔과 함께 얼굴이 처지고 슬픈 빛이 됩니다. 모습이 바뀌게 됩니다.

kavura hihā venavā. ēka apiṭat æhennē. pudgalayā pēnnē nætat api hada vitarak æhuṇat apiṭa atsināya. anna īṭa anukūlava. hita prītiyak æti vennada? ēkat æti venavā.

누군가 웃습니다. 그것이 우리에게도 들립니다. 사람이 보이지 않아도 소리만 들어도 우리에게 느껴집니다. 그에 맞게 마음에 기쁨이 일어나겠습니까? 그것도 일어납니다.

menna mē vidihaṭa gaṭiguṇa, gatiruva, gatihan̆ḍa ekak læbuvot anit ekaṭa eka upanitraya tiyenavā.

이렇게 됨됨이의 덕, 됨됨이의 모습, 됨됨이의 소리 가운데 하나를 얻으면 다른 것들에 upanissaya가 됩니다.

mehemayi onna eka sambandha vennē. arahaṁ arahaṁ arahaṁ kiyana mē saddē nægāgena giyaha ē gati han̆ḍaṭa anuva gati guṇaya saha gati ruva nægena eka svabhāvaya. ōva apramāṇa guṇa nisā nægena gati guṇayat metakin ivarayi nima karā kiyanna bæ.

이렇게 이어집니다. arahaṃ, arahaṃ, arahaṃ이라는 이 소리를 일으켜 나가면, 그 됨됨이의 소리를 따라 됨됨이의 덕과 됨됨이의 모습이 일어나는 것이 그 성품입니다. 헤아릴 수 없는 덕이기에, 일어나는 됨됨이의 덕도 여기서 끝났다고 말할 수 없습니다.

śānta venavā, praṇīta venavā. mokada vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī gati guṇaya arahaṁ kiyana śabdaya tiyenavā. ē śabdaya næganakoṭa vīta rāgī, vīta dōṣī, vīta mōhī guṇaya apiṭa ætivenakoṭa rāgakṣayaṭa, dvēśakkhayaṭa mōhak heṭa upanitraya karanavā. mūla dharmaya ahalā tibuṇā apiṭa avaśya vennē rāgakṣaya, dvēśakya, mōhakṣaya mona hari karaganna accara gatta eka nævata nægil æti nisā ē samādhaya aya kæḍennē næhæ. anna budu guṇa samādhiya tuḷin budu guṇayatu saddaya tuḷin samādhiya næ. buddhānussatiya kiyalā ōka tamayi hariyaṭa mokak hari.

고요해지고 빼어나게 됩니다. arahaṃ이라는 소리에는 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 됨됨이가 담겨 있기 때문입니다. 그 소리를 일으켜 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 덕이 우리에게 생기면, 그것이 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya에 upanissaya가 됩니다. 뿌리 dharma를 들었으니 우리에게 필요한 것은 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya를 어떻게든 이루는 것이고, 그렇게 붙든 것이 거듭 일어나기에 그 samādhi는 깨지지 않습니다. 그것이 Buddha의 덕 samādhi, Buddha의 덕의 소리를 통한 samādhi입니다. (물음) 그것이 꼭 맞는 Buddhānussati입니까?

ēkayi karanna. ēka hariyaṭama hari. mokada hētuva ē vacanaya budurajāṇan vahansēgē buddha dēśanāvema śrīmukha dēśanāvema piṭa karapu vacanayak api avabunē. ōka kāṭavat napadavanna bæhæ. ōka nadavapu ehekut nemeyi. siyaluma buduvaraṇan vahansēlā budun prakāśa karanna ebaguṇa. menna budun kiyanna mehemayi. budungē svabhāvaya mehenna ēkē lōkayē pihiṭapu ekama vacana mālāva ekama śabda raṭāva oya tuḷa tamayi tiyennē guṇaya pradhānama koṭa ē nisā apiṭa ōkē artha hoyanna yanna deyak næhæ. oya śabdaya tunē api gati guṇaya saha gati suvaṭa ennavā

(답) 그것을 하십시오. 꼭 맞습니다. 왜냐하면 그 낱말은 Buddha께서 바로 그분의 가르침에서, 그분의 입으로 하신 가르침에서 내신 낱말로 우리가 받은 것이기 때문입니다. 누구도 그것을 지어낼 수 없고, 지어낸 것도 아닙니다. 모든 Buddha께서 Buddha를 드러내실 때 쓰신 덕입니다. 'Buddha란 이러하다. Buddha의 성품은 이러하다' 하는, 세상에 세워진 단 하나의 낱말 줄, 단 하나의 소리 틀이 그 안에 있으며, 덕을 으뜸으로 합니다. 그러니 우리는 그 뜻을 찾으러 다닐 것이 없습니다. 그 소리를 통해 우리는 됨됨이의 덕과 됨됨이의 모습에 이릅니다.

ov otendi gatiya ēsē enakoṭa buddha budu guṇa samādhiya apiṭa nægenavā. hæbæyi anicca vaśayen dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækalā apiṭa nigamanayak ævilin tiyenavā. anē kesē hōmē keles duru kara gata yutuyi. mēka mahā aparādayak. mēkē hiṭiyot tanāyi. mama mona kālin hari dæn maṭa tiyannē eka mama ēka dækalā ivarayi. maṭa ōnē dæn mē ælena gæṭena mulā vena pætta saṁsiduvā gannayi. saṁsiduvā gatta nævata nægena hētunē. mūla dharmaya dækalā tiyenavā e daham ahapu sarōtāpanna

그렇지요. 거기서 됨됨이가 그렇게 오면 Buddha의 덕 samādhi가 우리에게 일어납니다. 그러나 anicca로, dukkha로, anatta로 보아서 우리에게 이미 결론이 와 있습니다. '아, 어떻게든 이 kilesa를 없애야 한다. 이것은 큰 헛됨이다. 여기에 머물면 끝이 없다. 나는 이미 그것을 보았다. 이제 내가 바라는 것은 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 쪽을 가라앉히는 것이다.' 가라앉혀도 다시 일어날 원인이 있습니다. 뿌리 dharma를 본, dharma를 들은 sotāpanna입니다.

budu guṇa sihi karagena giyā nam budu haoya han̆dalā hari etana hiṭiyanōṭa læbena śāntiyen athærila noyalin vidiya giyāṭa passē aya nævata vārayak goḍanna nækenna ēket phala væḍenavā. phalayan phalaya læbū kenāṭa iputuphala læbenavā. hindā ēka praśnayak. hæbæyi ē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

læbenavā. hindā ēka praśnayak. hæbæyi ē mona dē karannat issellā ēka bhāvanāvaṭa issellā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen mūla dharmaya dækalā tiyenna ōnē. dækalā tīraṇaya odin tiyennē oya athærīma hæra noyalma hærē midīma hæra nivana hæra tavat śāntiyak mē lōkē nǣha kiyalā oya tīraṇaya ævidimin tiyenna ōnē. oya tīraṇaya āvanna eyā sōtāpannayi.

그러나 무엇을 하든 그 전에, bhāvanā를 하기 전에 anicca로, dukkha로, anatta로 뿌리 dharma를 보아 두어야 합니다. 보고서 결정이 서 있어야 합니다. '놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남, nibbāna 말고는 이 세상에 다른 평안이 없다'는 그 결정이 와 있어야 합니다. 그 결정이 오면 그는 sotāpanna입니다.

sōtāpanna dīma kiyannē vena uḍana ekakvat næn̆ga sæhællu vena ekakvat nemeyi. ēka pragnā guṇayak.

sotāpanna가 된다는 것은 붕 뜨는 것도, 몸이 가벼워지는 것도 아닙니다. 그것은 paññā의 덕입니다.

dharmaya nisā læbenna avabōdhayak. avabōdhaya oya avabōdhaya lōkē kisi kenekuṭa læbennē næha oya baṇa ahanatā. muḷu lōkayama athærīma hara novælma hæra vidīma hæra nivī yāma hæra tavat pævætma tuḷa nam duken nidahas venak nǣha kiyalā mē darśanayē mē væṭahennē avabōdhaya sōvān phalayaṭa sambandha vena avabōdhayak misak vena ekak nema. n ē baṇa ahalā avana

dharma 덕분에 얻는 깨달음입니다. 그 깨달음은 dharma를 듣지 않고서는 세상 누구에게도 오지 않습니다. 온 세상을 놓아 버림, 들러붙지 않음, 벗어남, 꺼져 감 말고는 존재 안에서 dukkha로부터 풀려날 길이 없다는 것이 이 봄(dassana)에서 드러나는 깨달음이고, 그것은 sotāpatti phala에 이어진 깨달음이지 다른 것이 아닙니다.

vena ekak nema. n ē baṇa ahalā avana ē tunē etanṭa tiyenna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē indriya bhāvanāva vaḍana ākārayama tissalā api kivvat mē indriya bhāvanāva vaḍanæhæ itin mēkaṭa issellā api vigraha karalā tiyenavā.

이 indriya bhāvanā를 기르는 방법을 여러 번 말했지만, 이 indriya bhāvanā를 기르지 못합니다. 그래서 이것은 앞서도 풀어 말해 두었습니다.

æsa rūpaya cakkhu viññāṇaya ē ekak gæna kiyanna nam mokada hæmadāvama vigraha kara oya anusārayen tōraganna æsa kana diva nāsaya śarīraya mana kiyana mē indriya haya piḷiban̆dava mē indriya haya kriyātmaya kiyana ākāraya piḷiban̆dava manāuvani yathārthavat dækīmak indriya bhāvanāven karanna

눈, 모습, cakkhu viññāṇa. 그 하나에 대해 말하자면, 늘 풀어 말해 왔으니 그것을 따라 골라 들으십시오. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 여섯 indriya에 대해, 이 여섯 indriya가 움직이는 방식에 대해 바르고 참된 봄을 indriya bhāvanā로 이루어야 합니다.

æhæ tiyenavā rūpaya tiyenavā æhæṭa rūpayak gōcaranāva cakkhu viññāṇayak pahalanalā pihinna paṭan mē mūlika cakkhu viññāṇaya mēka piṇḍa pavuda kiyalā æhu pin pavuda kiyalā dānna bæhæ penīma.

눈이 있고 모습이 있습니다. 눈의 영역에 모습이 들어오면 cakkhu viññāṇa가 일어나기 시작합니다. 이 바탕이 되는 cakkhu viññāṇa는 puñña라고도 pāpa라고도 넣을 수 없습니다. 그것은 보임입니다.

penida ē piḷiban̆dava dækapu darśanaya piḷiban̆da ælīmen, gæṭīmen, mulāven bæluvot tamayi ē dækapu cakkhu viññāṇaya ē nisā haṭagatta cakkhu viññāṇaya tava ekak. cakkhu viññāṇaya kiyannē ekak nemeyi. æhæṭa pēnekaṭama dækkahama pēnna eka ēka cakkhu viññāṇayak.

보였을 때 그 본 것에 대해 들러붙음, 부딪침, 헷갈림으로 바라보면, 그 본 것 때문에 생긴 cakkhu viññāṇa는 또 다른 것입니다. cakkhu viññāṇa는 하나가 아닙니다. 눈에 보이는 그대로 보이는 것, 그것이 하나의 cakkhu viññāṇa입니다.

ēka lassanayi kiyalā balanakoṭa pēna eka tava cakkhu viññāṇayak. ēka dr̥ṣṭa sahagata vuṇā. dæn api purudu velā tiyennē pēna eka pēna maṭṭamen dækalā navattanna nemeyi.

그것을 아름답다고 바라볼 때 보이는 것은 또 다른 cakkhu viññāṇa입니다. 그것은 diṭṭhi가 섞인 것이 되었습니다. 우리는 보이는 것을 보이는 수준에서 보고 멈추는 데 익숙하지 않습니다.

hari rassana rūpayak kiyalā balanna. etakoṭa pēnnē ēka lassana hari vaṭinādayaknē kiyalā balanna. etakaṭa pēnnē vaṭināga. anna ākanka upakdēśayak samaga darśanaya ekatu vuṇā.

'아주 아름다운 모습이다' 하고 봅니다. 그러면 '아름답고 값진 것이로구나' 하고 봅니다. 그러면 값진 것으로 보입니다. 그렇게 āgantuka upakkilesa(바깥에서 온 더러움)가 봄에 덧붙었습니다.

ē ākantaka upakrasayak upakdēśayak gānē viññāṇayē svabhāvaya venas venavā. viññāṇaya ākanka upakdēśayangen kirita venavā. mūlika cakkhu viññāṇaya vipāka viññāṇayak. pennavā kiyana eka ēken balanakoṭa penna paṭan ganna tava vidihak.

그 āgantuka upakkilesa 하나하나마다 viññāṇa의 성품이 바뀝니다. viññāṇa가 āgantuka upakkilesa로 더럽혀집니다. 바탕이 되는 cakkhu viññāṇa는 vipāka viññāṇa입니다. 그것을 거쳐 바라보면서 보이기 시작하는 것은 또 다른 방식입니다.

eka vidihakaṭa nemeyi penennē. ē ekama rūpaya dennē devi vidihakaṭa dakinna puḷuvan kiyalā api issarat noyek ākārayen vigraha karannē.

한 가지 방식으로만 보이는 것이 아닙니다. 같은 모습을 두 사람이 다른 방식으로 볼 수 있다는 것을 우리는 전에도 여러 가지로 풀어 말했습니다.

bhāryāva kerehi samuṣayā dakinavā ē rūpaya nændammā dakinavā ē tēru.

남편이 아내의 모습을 봅니다. 시어머니도 그 모습을 봅니다.

dannā ekē visi rūpaya eka vidihaṭa dækkā. adahas ōna adahat deva vidihak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bhāryāva kere svāmīn vahansē eyā dakinnē vena vidihaṭa ē hæn̆dīma ekak.

아내를 두고 남편은 다른 방식으로 봅니다. 그것이 하나의 느낌입니다.

eyā dan̆galanakoṭa nattanakoṭa dakinnē kāyaku eka vidihaka hari satuṭiya vanāpen balāgena innavā. ē dæn innē næn balāgattot mokada

그녀가 바삐 움직이며 일할 때 그는 그녀를 한 가지 방식으로, 흐뭇하게 창가에서 바라보고 있습니다. 그런데 시어머니가 바라보면 어떻겠습니까?

daira vaṭalā genālā malā magilā hēta inna næhæ. arahaṭa tæna lānam mehāṭa yannam sēuven paṭan gannavā ēka kiyanna. mona vagulin aran āvada onavāṭa genāvada æricca eka kiyinna tibunē næda mēkaṭa meccara hadapu ekak. itin paṭan ganavā keḷavarak næhæ dæenavā pukapura venavā. mōnaṭa avadhammahama pūrṇa gā. venasak tiyenavā. koya nætuva dækkahama svāmī prakaṭa harima hatara katāva balā innavā. ā æti venasak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

harima hatara katāva balā innavā. ā æti venasak tiyenavā. dæn mē dennaṭama dænena tibuṇā.

차이가 있습니다. 두 사람 모두에게 느껴지는 것이 있었습니다.

ara sprī rūpayak saraṇa spriyāgē rūpayak mē dennā dækka vidihakaṭa. dennāhama mūlika dækīmayi. rūpayak vaśayen dækīmayi.

그 여인의 모습, 아내의 모습을 두 사람이 본 방식에서, 두 사람에게 같은 것은 바탕이 되는 봄, 모습으로서의 봄입니다.

ē dækīma vipāka viññāṇaya. cakkhu viññāṇaya vipāka viññāṇaya. īṭa passē dækīma dr̥ṣṭiyak samagaya karuṇā. hari priyamanāpa sundara ismiya saha pirisāva næhæ hædicca gǣnē. ē dr̥ṣṭiya āvā dæn dānavā. ē dr̥ṣṭiya dekakin pannakaṭa ara rūpa dækak venas siduvē viha viññāṇa deyākāra vuṇānē.

그 봄이 vipāka viññāṇa입니다. cakkhu viññāṇa는 vipāka viññāṇa입니다. 그 뒤에 봄이 diṭṭhi와 함께 엮였습니다. '아주 사랑스럽고 아름다운 아내'와 '버릇없이 자란 여자'. 그 diṭṭhi가 와서 덧붙습니다. 그 두 diṭṭhi 때문에 그 모습을 본 것이 달라지고 viññāṇa가 두 갈래가 되었습니다.

ekkenekuṭa rāgaya sahagata viññāṇayak vuṇā. ekkenekuṭa ēka ē darśanaya dvēśa sahagata darśana viññāṇayak vuṇā. anna viññāṇa kiyannē samāna deyak nemeyi. oya ekin ekaṭa ekin ekaṭa hæma hiṭīma oya tatvayaṭa pat venavā. samahara mulāvaṭa pat venavā tiyenavā.

한 사람에게는 rāga가 섞인 viññāṇa가 되었고, 다른 사람에게는 그 봄이 dosa가 섞인 viññāṇa가 되었습니다. viññāṇa란 같은 것이 아닙니다. 하나하나가 그렇게 됩니다. 어떤 것은 헷갈림에 빠지기도 합니다.

anācāra mitrayā saṁgā anya puruṣaya dihā balā innavā. nogælapena sambandhatāvayak manavā.

그릇된 행실을 지닌 아내가 다른 남자를 바라봅니다. 어울리지 않는 관계를 맺습니다.

dæn mōha dahaṭa rāga mōha ē mokak tamangē isdē innavā. ē diha balanavā. etakoṭa tiyennē venā kaḍāka hæn̆gīma ætivenavā. asiccāya iganevvē næhæ. anna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ætivenavā. asiccāya iganevvē næhæ. anna venasak æti venavā. mē hæn̆gīm vala hæmatama dūṣitāva ehaṭa vikr̥tin æti venavā. viññāṇaya eka ākārayi. itin apē adahas apē dr̥ṣṭa

거기서 차이가 생깁니다. 이 느낌들 모두에 더러움과 뒤틀림이 생깁니다. viññāṇa는 그렇게 이루어집니다.

eka ākārayi. itin apē adahas apē dr̥ṣṭa anukūlava penena ēvā, æhena ēvā. penena maṭṭamen æhena maṭṭamen api gannē nætuva ē maṭṭamen nigamanaya karannē næti vr̥ṣṭiyaṭa anukūlava nigamanaya karanna api purudu velā tiyennē. eham sena ēvā, æhena ēvā ādī dænena ēvā okkoma samahara sāka sahagata puttakin vaḍinavā. ē nisā manasayi venavā. dvēśa sahagata

그러니 우리는 보이는 것, 들리는 것을 보이는 수준, 들리는 수준에서 받지 않고, 그 수준에서 판단하지 않고, 자기 생각과 diṭṭhi에 맞추어 판단하는 데 익숙해져 있습니다. 그래서 보이는 것, 들리는 것, 느껴지는 것을 모두 rāga가 섞인 눈으로 헤아립니다. 그래서 마음이 그렇게 됩니다.

vaḍinavā. ē nisā manasayi venavā. dvēśa sahagata vir̥ṣṭiyakin manavā. etakoṭa dvēśa sahagata venna mōha sahagatavama ayinnavā. etē viññāṇaya mōha sahagata venavā. menna mē rāga sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagata svabhāvayaṭa væṭilā tamayi bohōkaṭa api mē lōkē sparśa karanna purudu velā tiyennē. æhen rūpaya sparśa karannē kalin śabda sparśa karannē, nāsayen gandha sparśa karannē. diven rasa sparśa karannē kayen poṭṭabbaya sparśa karannē oya vidihaṭa.

dosa가 섞인 diṭṭhi로 헤아리면 dosa가 섞이고, moha가 섞이면 viññāṇa가 moha가 섞인 것이 됩니다. 이 rāga가 섞인, dosa가 섞인, moha가 섞인 성품에 빠져서 우리는 대개 이 세상과 맞닿는 데 익숙해져 있습니다. 눈으로 모습에 닿고, 귀로 소리에 닿고, 코로 냄새에 닿고, 혀로 맛에 닿고, 몸으로 phoṭṭhabba(감촉)에 닿는 것이 그런 식입니다.

dæn menna mēkedi tamayi ælīma, gæṭīma mulāva kiyannē mē tunla væṭennē. apiṭa ōnakama tiyennē ælenavā, gæṭenavā mulāvaṭa pat venavā kiyalā menna mē tuna sē kara gænīma. rāgakkhayō nibbāṇam, dvēśakkhayō nibbāṇa, mōhakkhayō nibbānā. ænna gæṭena mulāvaṭa patvena mē tattvaya ayin kara gænīmēdī apiṭa vimuktiya læbenavā. apiṭa mūlikava læbilā

바로 여기서 들러붙음, 부딪침, 헷갈림 이 셋이 끼어듭니다. 우리가 바라는 것은 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 이 셋을 다하게 하는 것입니다. rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ. 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 이 상태를 걷어 낼 때 우리는 vimutti를 얻습니다.

vimuktiya læbenavā. apiṭa mūlikava læbilā tiyenna ōnē. lōkaya aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana asārayi kiyana mē dharma avabōdhaya nisā. anē ælena gæṭena mulāvaṭa pæena pætten maṭa bidunot mama mē duke nidahas nēda? dukaṭa hētuva etana ivarayi nēda? ælīma gæṭīma mulāva nēda mē dukaṭa hētuva? maṭa mona kāle hari mē ælīma kæṭīma mulāva næti karagattot dæn eta hari. anna ē avabōdhaya āpu kenāṭa tamayi dæn ōnakama tiyennē bhāvanāvakin ælīma gæṭīma mulāva viru karaganna. dæn ara

우리에게 바탕으로 있어야 할 것은, 세상은 anicca이고 dukkha이며 anatta이고 알맹이가 없다는 이 dharma의 깨달음입니다. 그로 말미암아 '아, 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 쪽에서 내가 끊어진다면 나는 이 dukkha에서 풀려나지 않겠는가? dukkha의 원인이 거기서 끝나지 않겠는가? 들러붙음, 부딪침, 헷갈림이 이 dukkha의 원인이 아닌가? 언제라도 이 들러붙음, 부딪침, 헷갈림을 없앤다면 그것으로 된다.' 그런 깨달음이 온 사람에게 이제 bhāvanā로 들러붙음, 부딪침, 헷갈림을 없애려는 바람이 생깁니다.

ælīma gæṭīma mulāva viru karaganna. dæn ara api cakkhu viññāṇa, sōta viññāṇa, gāna viññāṇa, jivhā viññāṇa, kāya viññāṇa, manō viññāṇa kiyana mē okkoma vipāka maṭṭamen tiyāgannē nætuva api guru velā tiyennē. ara ælīmē gæṭīmē mulāvē dr̥ṣṭiyaṭa patvuna dr̥ṣṭa gatikama mēvayen ena eka allaganna. menna mē nisā lōka satvayā mē rūpa śabda gandha rasa sparśa kiyana mē hayaṭa oya dr̥ṣṭa sahagatava ævilā innavā. enakoṭama dr̥ṣṭa sahagata ēka arakāhama saṁkhāra goḍanægi.

그런데 우리는 cakkhu viññāṇa, sota viññāṇa, ghāna viññāṇa, jivhā viññāṇa, kāya viññāṇa, mano viññāṇa를 모두 vipāka 수준에 두지 않고, 들러붙음, 부딪침, 헷갈림의 diṭṭhi에 빠진 diṭṭhi의 버릇에서 오는 것을 붙잡는 데 길들어 있습니다. 그래서 세상 존재들은 모습, 소리, 냄새, 맛, 감촉이라는 이 여섯에 diṭṭhi가 섞인 채 불타고 있습니다. 오자마자 diṭṭhi가 섞여 그것을 붙잡으면 saṅkhāra가 쌓입니다.

rāgō, dvēśō, mōha tuna ayiti saṁkhārayak goḍanægalā. menna mē goḍanægīma nisā sasara gamana navattanna bæha. ehenam mē saṁkhāraya nirōdha kara gattot viññāṇa nirōdhayi. mona viññāṇaya? vipākaṭa viññāṇaya nemeyi. anna ara kahaṭa gænīma viññāṇaya chandara rāgayen næti vunāhama kahaṭa gænicca ekeyi. n rāga sahagatava, dvēśa sahagatava, mōha sahagatava penena eka, æhena eka, dænena eka, sāga sahagatta digaṭa sahagata mōha sahagatava gannē næti satvayaṭa pat venavā. anna etenṭa

rāga, dosa, moha 셋에 속한 saṅkhāra가 쌓였습니다. 이 쌓임 때문에 saṃsāra의 여정을 멈출 수 없습니다. 그렇다면 이 saṅkhāra를 그치게 하면 viññāṇa가 그칩니다. 어떤 viññāṇa입니까? vipāka viññāṇa가 아닙니다. 그 물든 viññāṇa입니다. chanda-rāga가 없어지면 물든 것이 없어집니다. 그러면 rāga가 섞여, dosa가 섞여, moha가 섞여 보이고 들리고 느껴지는 것을 그렇게 받지 않는 상태에 이릅니다.

gannē næti satvayaṭa pat venavā. anna etenṭa pat vunāṭa passē penīma tiyenavā, æhīma tiyenavā, dænīma tiyenavā. rāga, dvēśa, mōhayen allannē næha. anna arihaten vahansēgē svabhāvaya anna māna tattvayaṭa pat

거기에 이른 뒤에도 보임이 있고, 들림이 있고, 느낌이 있습니다. 다만 rāga, dosa, moha로 붙잡지 않습니다. 그것이 arahant의 성품입니다.

vahansēgē svabhāvaya anna māna tattvayaṭa pat vuṇā kivvē ēkayi. apramāṇa māna sambhāvaya onna otahæra vuṇā. hadayan vuṇē nǣ. hadayan vunā eka tamayi ælīma gæṭīma velāvaṭa ārambha vennē. hadayan venakoṭa ārambha vuṇā. anna ē hadayan kiyana tattvaya budavāganna sama dæn apiṭa ōnakama tiyennē. dæn apiṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn apiṭa ōnakama tiyennē. dæn apiṭa hētuvak tiyenavā ælīma gæṭīma mulāva duru karagattot maṭa sahanayak tiyenavā menna mē hētuva mokada magē dæn paramārthaya velā tiyennē ælīma gæṭīma mulāva kiyana tenayi maṭa mē praśnē tiyennē. maṭa avaśyatāvaya tiyennē mona kālin hari ælīma gæṭiya mulāva magē manasē næti vunot mama vidahāva. āyi maṭa ēka væṭenna hinu næhæ. mokada maṭa ōnakama tiyennē dæn ælīma kæṭīm velāvē ādīnava pēnavā. kohomahari hari mēka duru kara gatdālā dāgē praśnaya hari. onna otana sōtāpanna hevat dharmagnānaya, darśana gnānaya pahaḷa vecca kenāṭa onna oya adahasa enavā. dæn eyāṭa ōna

이제 우리에게는 까닭이 있습니다. '들러붙음, 부딪침, 헷갈림을 없애면 나는 편안해진다.' 왜냐하면 이제 나의 목적은, 내 문제가 들러붙음, 부딪침, 헷갈림에 있다는 것이기 때문입니다. '내가 바라는 것은, 언제라도 들러붙음, 부딪침, 헷갈림이 내 마음에서 없어지면 나는 풀려난다는 것이다. 다시는 거기 빠질 까닭이 없다. 이제 들러붙고 부딪칠 때의 ādīnava(재앙)가 보이니, 어떻게든 이것을 없애면 내 문제는 풀린다.' 바로 거기서 sotāpanna, 곧 dharma에 대한 앎, 봄의 앎이 일어난 사람에게 그런 생각이 옵니다.

kenāṭa onna oya adahasa enavā. dæn eyāṭa ōna tiyennē mona kālin hari budun sihi karalā hari daham sihi karalā hari sun sihi karalā hari vena monavā karalā hari kamak nǣhæ ælanīma kæṭī mulāvaṭa pat vena mānasikatvaya iduru karanna puḷuvan nam ōkē maga væradenavā. menna mēka ætivena svabhāvaya.

이제 그가 바라는 것은, 언제가 되든 Buddha를 떠올리든 dharma를 떠올리든 saṅgha를 떠올리든 다른 무엇을 하든 상관없이, 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 마음가짐을 없앨 수만 있다면 그것이 그의 길이라는 것입니다. 이것이 그 생각이 일어나는 모습입니다.

itin æhæṭa rūpayak vēnakoṭa balanna kramayak vēvā. ara ælena gæṭena mulāvaṭa pat vena tattvaya enavā nam taman dænaganna næ tamanṭa mē allagatta hæn̆gīma dr̥ṣṭiya athærilā næha. ē rāga saṁgnāva, dvēśa saṁgnāva, mōha saṁgnāva athæralāna æti nisā. væradi bavama dænagattat magē hita ē saṁgnāvaṭa væḍenavā. ēkayi mē sāyaka hæn̆gīma āya mē dvēśa hæn̆gīma āya mē mōha hæn̆gīma āya pēnakoṭama dakinavā. menna mē velāvēdī.

그러니 눈에 모습이 보일 때 바라보는 방법이 있어야 합니다. 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 상태가 온다면, 그는 '내가 붙잡은 느낌과 diṭṭhi를 아직 놓지 못했구나' 하고 알아야 합니다. rāga saññā, dosa saññā, moha saññā를 놓지 못했기 때문입니다. 그릇된 줄 알면서도 내 마음은 그 saññā로 자랍니다. 그래서 이 rāga의 느낌이 다시, dosa의 느낌이 다시, moha의 느낌이 다시 보이는 대로 봅니다. 바로 이때에.

eyāṭa ōnakama tiyennē mē saṁgnāvē mudavāganna. ē chanda rāgaya duru venna ōna. chanda rāgaya nisā mē saṁgnāvak æti velā hitanam rāga saṁgnāvak, dvēśa saṁgnāvak æti hētuva ehi bæn̆di chanda rāgaya mūlika velāyi mēka siddha vennē. chandara rāgaya kiyannē ēka hari kriyāvayi manāpayi yahapat vaṭinavā kiyana mē dukṭṭiya nisā. ehi bæn̆duna āśvādayaka bæn̆denna nisā. ætivennē deyak. anna ēka aha karaganna nam mokada karanna ēkē yathārthaya balana kramayak tiyenavā.

그가 바라는 것은 이 saññā에서 벗어나는 것입니다. 그 chanda-rāga가 없어져야 합니다. chanda-rāga 때문에 이 saññā가 생기니, 마음에 rāga saññā, dosa saññā가 생기는 까닭은 거기에 묶인 chanda-rāga가 바탕이 되어 일어나는 것입니다. chanda-rāga는 '그것이 옳고 마음에 들고 좋고 값지다'는 diṭṭhi 때문이고, 거기에 묶인 assāda(즐김)에 묶이기 때문에 생기는 것입니다. 그것을 없애려면 어떻게 해야 합니까? 그 참모습을 보는 방법이 있습니다.

mēka allaganna vaṭinā deyak nemeyi harayak æti deyak nemeyi kiyana avabōdhaya inna ōnē. harayak næti deyak nemeyi kiyana avabōdha venna mārgayak tiyenavā menna mēkaṭa kiyanavā nivan matakak nætnam oya kiyana indriya bhāvanāva.

'이것은 붙잡을 만한 값진 것이 아니다, 알맹이 있는 것이 아니다' 하는 깨달음이 있어야 합니다. 알맹이 없는 것임을 깨닫는 길이 있으니, 이것을 nibbāna의 길, 곧 이 indriya bhāvanā라고 합니다.

ē velāvēdī balanna kiyanavā. ælennē nætuva gæṭennē nætuva ivasinda. ēkē yathārthaya balanna pu

그때 바라보라고 합니다. 들러붙지 않고, 부딪치지 않고, 참으면서. 그 참모습을 보십시오.

maṭa mē penīmak mē cakkhu viññāṇayak pahaḷa vuṇā. æhæṭa penīmak āvā. ē penīmak āpu nisā penīmē sīmāvē navatinna mēma ælenavānē hisāvak æti apriya manāpayak æti ælenavā. ēkō apraya kamanāpayen gæṭenavānē mē darśanaya vidiha. mēka vaḍaba mēka tamayi maṭa tiyenannē aḍukaḍuva. dæn mēka saṁsiduvangat ne maṭa ōnē. ēka saṁsiduvāganna budurajāṇan vahansē balanna kramayak dunnā. menna mē velāvēdī

'내게 이 보임, 이 cakkhu viññāṇa가 일어났다. 눈에 보임이 왔다. 보임이 왔는데 보임의 테두리에서 멈추지 않고 나는 들러붙는다. 마음에 드는 것이 있으면 들러붙고, 마음에 들지 않는 것이면 부딪친다. 이 봄의 방식, 이것이 바로 나의 모자람이다. 이제 나는 이것을 가라앉히고 싶다.' 그것을 가라앉히도록 Buddha께서 바라보는 방법을 주셨습니다. 바로 이때 바라보십시오.

balanna. oya kiyana kāraṇaya cakkhu viññāṇaya haṭagattē monavā nisāda? monavada kaṭa hētu mēkaṭa æhæ tibuṇē nætnam mēka pēnnē næ. æhæṭa ghōcara rūpa dakinna tibunē nætnam ēt mē penīma æti vennē vidihak. æhæt tiyenavā rūpayet tiyenavā. ēkaṭa avadhānaya velā hitannam mēkaṭa darśanaya maṭa pahaḷa vunē nætnam. ehenam maṭa ēt mē praśnaya innē. æhæ tibuṇa nisā, rūpaya tibuṇa nisā ē deka gōcara velā darśanaya pahaḷa vecca nisā tamayi mē ælīmaṭa upanitiraya āvē.

그 cakkhu viññāṇa는 무엇 때문에 일어났는가? 무엇이 그 원인인가? 여기에 눈이 없었다면 이것은 보이지 않는다. 눈의 영역에 볼 모습이 없었다면 이 보임도 생기지 않는다. 눈도 있고 모습도 있다. 그것에 마음을 기울이지 않았다면 이 봄이 내게 일어나지 않았을 것이다. 그렇다면 내 문제는 이렇다. 눈이 있었기에, 모습이 있었기에, 그 둘이 만나 봄이 일어났기에 이 들러붙음에 upanissaya가 온 것이다.

dæn magē hitē ælenna ehi nisayi. dæn mokada karanna ōnē? æyi mēkē ælennē? ē darśanaya hari vaṭinādayak kiyalā magē hitalā. ekkō maṭa viruddhakārīekak kiyalā āvā. oya āpu adahata nisayima ælana hō gæṭuna hō siddha vunē.

'이제 내 마음이 들러붙는 것은 그 때문이다. 어떻게 해야 하나? 왜 이것에 들러붙는가? 그 봄을 아주 값진 것이라고 내가 여겼기 때문이다. 아니면 내게 거슬리는 것이라는 생각이 왔다. 그렇게 온 생각 때문에 들러붙거나 부딪치는 일이 일어났다.'

æhenna hō gæṭenna hō vaṭina deyak maṭa hamba vuṇā mē darśanaya kiyalā. mē darśanaya ælenna hō gæṭenna hō mulāvenna hō sudusu ekak. ēka balāgannam mē darśanaya vigraha karalā balalā darśanaya darśanā karanavā kivvē ēkayi.

'들러붙거나 부딪칠 만한 값진 것을 내가 얻었다, 이 봄이 들러붙거나 부딪치거나 헷갈릴 만한 것이다'라고. 그것을 살피려고 이 봄을 풀어 헤쳐 보는 것, 봄을 꿰뚫어 본다는 말이 그것입니다.

ana ē vedī balanna ōnē kumana hētuvak nisāda mē darśanaya pahaḷa vunē. æhæ nisā, rūpaya nisā æhæyi rūpayayi kiyalā avadhānaya vemen haṭagatta dænīma penīma nisā mē kiyannā vū ēkaṭa mul vuṇā. mē kiyana mana vaṭana rūpayak dækkā kiyana ekaṭa mul vunē ōkayi.

그때 보아야 합니다. 어떤 원인 때문에 이 봄이 일어났는가. 눈 때문에, 모습 때문에, 눈과 모습에 마음을 기울여 생긴 앎과 보임 때문에 그것이 뿌리가 되었습니다. '값진 모습을 보았다'는 데 뿌리가 된 것이 그것입니다.

ehenam metanin harayak æti ekakvat pahaḷa vuṇāda metana mē san̆dahā mē darśanaya san̆dahā pariharaṇaya karapu vastu vala hæn̆gīm vala harayak æti ekakvat tibuṇada? ē tiyenavada?

그렇다면 여기서 알맹이 있는 무엇 하나라도 일어났습니까? 이 봄을 위해 쓰인 대상과 느낌에 알맹이 있는 것이 하나라도 있었습니까? 그것이 있습니까?

en ēka balannaka mē æhæ mokakda mē æhæ kiyannē sadātanika vastuvakda mamayi kiyalā magēyi kiyalā allaganna magē ātmayayi kiyalā allaganna suduru ekakda nemeyi æhæ ēka issellā balanna balanakoṭa penediya paṭan pavatina ekakda nætnam kavadaharilā ārambha vecca ekakda

그것을 살펴보십시오. 이 눈은 무엇인가? 이 눈은 영원한 것인가? '나'라고, '내 것'이라고, '나의 attā'라고 붙잡기에 알맞은 것인가? 아니다, 눈은. 먼저 그것을 보십시오. 보면, 처음 없는 때부터 있어 온 것인가, 아니면 언젠가 시작된 것인가?

apiṭa kavadāvat oppu karanna bæhæ anādiya paṭan mē æhæ pavatinavā kiyalā mēka hētu phalayak mē yam davasa haṭagatta haṭagatta yamak æṭa nam ēka saṁkatayak. saṁkatayaka lakṣaṇayak tiyenavā. haṭagænīmak pēnavā vipariṇāmayak pēnavā væḍasīmak tiyenavā. haṭagænīmak panavanna puḷuvan, vipariṇāmayak panavanna puḷuvan, vænasīmak panavanna puḷuvan saṁkatayakaṭa

이 눈이 처음 없는 때부터 있어 왔다고 우리는 결코 밝힐 수 없습니다. 이것은 원인과 열매로, 어느 날 생겨난 것입니다. 생겨난 것이라면 그것은 saṅkhata입니다. saṅkhata에는 특징이 있습니다. 생겨남이 보이고, 바뀜이 보이며, 무너짐이 있습니다. saṅkhata에는 생겨남을 말할 수 있고, 바뀜을 말할 수 있고, 무너짐을 말할 수 있습니다.

asaṁkhatayak nam haṭagænīmak panavanna bæhæ. vipariṇāmayak panavanna bæhæ. vænasīmak panavanna bæha. ehenam haṭagænīmak vipariṇāmayak sænasīmak panavanna [ugura kǣrīma] puḷuvan kiyana ekaṭa hō haṭagænīmak vipariṇāmayak pavalasīmak panavanna bæhæ kiyana eka mē kāraṇā dekin mē æhæ kōkaṭa dānna puḷuvanda?

asaṅkhata라면 생겨남을 말할 수 없고, 바뀜을 말할 수 없고, 무너짐을 말할 수 없습니다. 그렇다면 생겨남, 바뀜, 무너짐을 말할 수 있다는 것과 생겨남, 바뀜, 무너짐을 말할 수 없다는 것, 이 둘 가운데 이 눈을 어느 쪽에 넣을 수 있습니까?

anna balanavā kalpanā karan haṭagænīmak næti, vipariṇāmayak æti vænasīmak hæti ekak nemeyi kiyannē. mēka vidyāvak.

그렇게 바라보며 곰곰이 생각합니다. 생겨남이 없고 바뀜만 있고 무너짐이 없는 것이 아닙니다. 이것은 과학처럼 분명한 일입니다.

haṭagænīmak pænuna, vipariṇāmayak pēna pænavena vænasīmak pænavena ekak mē hænnē. ehenam mavkusen inna kālin ehenāma mēka tibunē næhæ. mē ayas kuliya ārambhaya mavkusaya haṭaganna etana paṭan inna pariṇāmayaṭa pat vevi eken ekaṭa vipariṇāmayaṭa patvi yanavā misāva mēka navattanna bæ. apaṭi kālē dapaṭi vidihaṭa tibuṇā. ḷamā kālē ḷamā vidihaṭa tibuṇā. gæṭavara kālē gæṭavara vidihaṭa tibuṇā. sruṇa kālē sarṇa vidihaṭa tibuṇā. kālayat ekka

이것은 생겨남이 드러나고, 바뀜이 보이고, 무너짐이 드러나는 것입니다. 어머니 배 속에 있던 때에도 처음에는 이것이 없었습니다. 이 눈알은 어머니 배 속에서 생겨나 그때부터 바뀌어 가며 한 순간 한 순간 바뀌어 갈 뿐 멈출 수 없습니다. 갓난아기 때는 갓난아기 모습으로, 어린 시절에는 어린 모습으로, 사춘기에는 사춘기 모습으로, 젊을 때는 젊은 모습으로 있었습니다.

kālē sarṇa vidihaṭa tibuṇā. kālayat ekka upariṇāmayaṭa patve yanna mē dharma svabhāvayen ikmavalā æhæ tiyāganna bæhæ. ramā vidihen tiyāganna bæhæ. gæṭavara vidihē gānen tiyāganna bæhæ. taruṇa maṭṭamī svabhāvayen tiyāganna bæhæ. mædi vaśayen maṭṭamen tiyāganna bæhæ api ēka ratikārayō nemeyi api. ehenam ē dharmatāvīta gōcara ekak mē æhæ maṭa ōnē pavatina ekak nemeyi. mama koccara kæmatinat mē æhæ maṭa ōna vidihaṭa tiyāgannada ēka ehema pavatina ekak nemeyi kiyalā dharmānukūlavala dækkadā. eyā dænagannavā mēka

때와 함께 바뀌어 가는 이 dharma의 성품을 넘어서 눈을 붙들어 둘 수 없습니다. 어린 모습으로 붙들어 둘 수 없고, 사춘기 모습으로 붙들어 둘 수 없고, 젊은 수준으로 붙들어 둘 수 없고, 중년의 수준으로 붙들어 둘 수 없습니다. 우리는 그것의 주인이 아닙니다. 그렇다면 이 눈은 그 dhammatā에 매인 것이지 내가 바라는 대로 있는 것이 아닙니다. 아무리 바라도 이 눈을 내 뜻대로 붙들어 둘 수 있습니까? 그렇게 있는 것이 아님을 dharma에 맞게 보았습니다.

dharmānukūlavala dækkadā. eyā dænagannavā mēka saṁkatayak. mēka sakas vecca ekak. sakas vecca dharmatāvayaṭa urumayak tiyenavā haṭagænīmak vipariṇāmayak maraṇayak. ehenam santayak nisā mē æhæṭa haṭagænīmak vipariṇāmayak maraṇayak. ē ban̆duhæ maṭa ōna vidihaṭa pavatvanna ōnē kiyalā mama koccara utsāha kaḷat koccara vihata gatta asārthaka utsāhayak, vīriyak vihasak misak kavadāvat magē utsāhayen saphala vennē næhæ. kārṭavat eka saphala karanna bæ. ehenam ehema ekakda manna gattat ēkayi avasō

그는 압니다. '이것은 saṅkhata이다. 이것은 짜여 이루어진 것이다. 짜여 이루어진 dhammatā에는 물려받은 것이 있다. 생겨남, 바뀜, 죽음이다. 그렇다면 saṅkhata이므로 이 눈에는 생겨남, 바뀜, 죽음이 있다. 그런 눈을 내 뜻대로 붙들어 두려고 아무리 애쓰고 아무리 괴로워해도 헛된 애씀, 헛된 정진, 헛된 수고일 뿐, 결코 내 애씀으로 이루어지지 않는다. 누구도 그것을 이룰 수 없다. 그렇다면 그런 것이다.'

haraya kō æhē haraya. maṭa ōna vidihaṭa mohotak pavatvanna maṭa ōna vidihaṭa mohotak kriyātmaka karanna bæri. dharmatāvayakaṭa uruma kænasilā yana ekak nam vipariṇāva vænasilā yana ekak nam. ēkaṭa mama kivvat magē kivvat magē ātmaya kivvat væḍak venavā ehema kiyanna puḷuvanda ehema bǣnē kiyalā tamāgē nuvaṇin tamā vimarśanaya karalā daham vimarśanaya dakinakoṭa anē mē æhæ kenaka hari vaṭinākamak kiyalā hitāgena mama mē mōḍasama karanna mēka koheda maṭa ōnæṭiya pavatva pana ehema ekak nē mama mē ara tiyaneḍīma

'알맹이는 어디 있는가, 눈의 알맹이는? 한 순간도 내 뜻대로 붙들어 둘 수 없고, 한 순간도 내 뜻대로 움직일 수 없다. 무너져 가는 dhammatā에 매인 것이라면, 바뀌고 무너져 가는 것이라면, 거기에 나라고, 내 것이라고, 나의 attā라고 한들 무슨 소용인가. 그렇게 말할 수 있는가? 그럴 수 없다.' 이렇게 자기 지혜로 스스로 살피며 dharma를 꿰뚫어 볼 때, '아, 이 눈을 무슨 값진 것인 양 여겨 내가 이런 어리석은 짓을 했구나. 이것이 어디 내 뜻대로 있던가' 하고 봅니다.

mēkaṭa gōcara vecca rūpaya mokakda ēkat saṁkatayakda asaṁkatayakda saṁkatayak nam haṭagænīmak pēnavā, vipariṇāmayak pēnavā venasīmak pēnavā. asaṁtayak nam haṭagænīmak næha ipariṇāmayak nǣhæ tiyanna. ehenam mē mama æhæṭa dækkō teracca rūpaya ōken ōkaṭa væṭennē.

이것의 영역에 들어온 모습은 무엇인가? 그것도 saṅkhata인가, asaṅkhata인가? saṅkhata라면 생겨남이 보이고 바뀜이 보이고 무너짐이 보입니다. asaṅkhata라면 생겨남도 바뀜도 없습니다. 그렇다면 내가 눈으로 본 그 모습은 어느 쪽에 들어갑니까?

haṭagatta ekak vipariṇāmayaṭa pat vena ekak misak. mona rūpayakvat haṭagannē nætiāmet næti vænasīmak æti rūpayak magē mehen dakinnē næha. dækkā dækkā hæma rūpayema haṭagænīmak vipariṇāmayak vænasīmak uruma karagatta ekakna. ē haṭagænavīma hō vipariṇāmayaṭa pat kirīmē kriyāvaliya hō væḍasīmē kriyāvaliya hō ē vastuva satuvē ekak. ehenam ehema dharmatāvaya satu ekakda?

생겨나서 바뀌어 가는 것일 뿐입니다. 생겨나지도 않고 바뀌지도 않고 무너지지도 않는 모습을 나는 하나도 보지 못합니다. 본 모든 모습이 생겨남, 바뀜, 무너짐을 물려받은 것이었습니다. 그 생겨나게 함, 바뀌게 하는 과정, 무너지는 과정이 그 대상의 것입니까? 그런 dhammatā를 지닌 것입니까?

ē vastuva anāthayi. ē vastuvaṭa kisima deyak ibala karanna deyak næ. ē vastuva haṭagænīma, vipariṇāmaya vænasīma kiyana kāraṇayaṭa gōcara velā kriyātmaka vana ekak nisā. ē vastuva ehema himi mē vastuvē svabhāvayak vastuvē balakamak næhæ. ēvā pavatvanna. ehenam ēkat anāsara.

그 대상은 의지할 데가 없습니다. 그 대상이 스스로 할 수 있는 것이 아무것도 없습니다. 그 대상은 생겨남, 바뀜, 무너짐에 매여 움직이는 것이기 때문입니다. 그 대상에게는 그것을 지닐 힘이, 붙들어 둘 힘이 없습니다. 그렇다면 그것도 의지할 데가 없는 것입니다.

ēkat asaraṇayi. ehenam mama koccara kæmatit mēka mesē pavatī vāgē æsē pavatina hakut nemeyi. dharmatāvaya ēka nam. mama mē vaṭinādayak kiyalā hadāgattē vaṭināka koyi dē vaṭinākama tiyennē. ehenam ē vastuvē vaṭinākama nǣ eka asaṁkhata nemeka saṁkhata venavā. ehenam ēkē nikan haṭagatta nikan haṭaganna passē kohoma lōkē tiyenna bæ.

그것도 기댈 곳이 없습니다. 그렇다면 내가 아무리 바라도 이것이 이대로 있지 않습니다. 그것이 dhammatā입니다. 내가 값진 것이라고 여겼던 것, 그 값은 어디에 있습니까? 그 대상에는 값이 없습니다. 그것은 asaṅkhata가 아니라 saṅkhata입니다. 그렇다면 그것은 그냥 저절로 생겨나서 세상에 있을 수 없습니다.

yamkisi hētuvaknē sāmānyayen haṭaganna yam phalaya haṭagatta hæma ekakma hētuva æhæ haṭagattē rūpaya haṭagattet hētuva. hētuvak nisā haṭagatta phalayak misak. hētuva vunā phalaya gevenā misak. sadāgamikava hētu ara tuḷa haṭagatta phalayak næti nisā meti hētu phalayak nisā paṭicca samuppanna nisā mēken aha karanapuru ekak nemeyi. ehenam mē æhæyi rūpayayi dekama saṁkhatayi paṭicca samuppādanna

생겨난 모든 열매는 어떤 원인에서 생깁니다. 눈이 생긴 것도, 모습이 생긴 것도 원인 때문입니다. 원인 때문에 생긴 열매일 뿐입니다. 원인이 다하면 열매도 다할 뿐입니다. 영원히 원인 안에서 생긴 열매란 없으니, 이것은 원인과 열매이고 paṭicca samuppanna이기에 붙잡을 만한 것이 아닙니다. 그렇다면 이 눈과 모습은 둘 다 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna입니다.

etakoṭa mē mē æhæyi rūpayayi deka monavaraṭada pahaḷa vunē æyi mēka pavatinna hētu vunē monavā mokak nisāda? bælīma piḷiban̆da chandarādaya mul vecca śaktiya kanin mēka pahaḷa vunē. bælīma vaḍinavā kiyana avidyāvē nigamanayak. ē avidyā nigamanayen pahaḷa karana śaktiyakin nam pahaḷa vuṇē haravat śaktiyakin pahaḷu karapu ekak nemeyi mē æhæ rūpayaka avidyāven nigama dekakin haṭagatta śakti dekak.

그러면 이 눈과 모습은 무엇 때문에 생겨났습니까? 이것이 이어지는 원인은 무엇입니까? 바라봄에 대한 chanda-rāga가 뿌리가 된 힘으로 이것이 생겨났습니다. '바라봄은 좋다'는 것은 avijjā의 결론입니다. 그 avijjā의 결론이 일으킨 힘으로 생겨났다면, 이 눈과 모습은 알맹이 있는 힘이 일으킨 것이 아닙니다. avijjā의 결론에서 생긴 두 가지 힘입니다.

ehenam mē passē viyot mokada vennē? kṣaya vena ekakda? væya vena ekakda? laukika vaśayen lōka vaśayen bæluvot mēka gevili yanavā vænasenavā.

그렇다면 이것을 따라가면 어떻게 됩니까? 다해 가는 것입니까, 닳아 없어지는 것입니까? 세간의 눈으로 보면 이것은 닳아 가고 무너집니다.

īṭa vaḍā gæm̆buru pættak balanna tiyenavā. avidyāven haṭagatta vastu dekak æsuru karagena inna giyot ehema monakada vennē? avidyāvaṭama væṭi væṭiya avidyāvema kṣēbhāvayaṭa pat velā pahat bavaṭa pat venavā misak nivana karanna nækinna bæ. ehenam kṣēyaṭa geniya dharmayak mē æha rūpaya passē giyot siddha vennē. væya mokakda satara apaha gatena pættaṭa rāga dvēśa mōha ætteṭa væṭilā væya venavā nisā. nisā kavadāt ēken doḍa enna puḷuvan ekak nemeyi mēka pariharaṇaya karalā. ehenam kṣēya dharmayak vaya dharmayak passē giya vana nivan dakinna bæ. ehenam æhæyi rūpayayi kiyannē sēṭa geniyana væyaṭa geniyana dharmayak nisā.

그보다 더 깊은 쪽을 볼 것이 있습니다. avijjā에서 생긴 두 대상을 가까이하며 살면 어떻게 됩니까? avijjā에 거듭 빠지고 avijjā 속에서 쇠하여 낮아질 뿐, nibbāna를 이룰 수 없습니다. 그러니 이 눈과 모습을 따라가면 일어나는 것은 다함(khaya)으로 이끄는 dharma입니다. 닳음(vaya)이란 무엇입니까? 네 apāya로 가는 쪽, rāga, dosa, moha 쪽으로 빠져 닳아 없어지는 것입니다. 그러니 이것을 써서는 결코 거기서 올라올 수 없습니다. 그렇다면 khaya dharma, vaya dharma를 따라가서는 nibbāna를 볼 수 없습니다. 그러므로 눈과 모습은 다함으로, 닳음으로 이끄는 dharma이기 때문입니다.

nivanaṭa geniyana ekak nemeyi. ehenam mē

nibbāna로 이끄는 것이 아닙니다. 그렇다면 이

æhæyi rūpayayi dekat eka tiyennē hatanin mataknē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ōken haṭagatta pratiphalaya yana catuu viññāṇaya kohomada hon̆da ekak vennē. avidyāven puḷuvanda gonnaganna hon̆da eka avidyāven pahaḷa karapu yamkisi phalayak ættanam ē phalen yamkisi goḍannā gat ekat cakkhu viññāṇaya. ehenam oya cakkhu viññāṇaya kohoda hon̆da vennē?

그것에서 생긴 결과인 cakkhu viññāṇa가 어떻게 좋은 것이 되겠습니까? avijjā로 좋은 것을 쌓을 수 있습니까? avijjā가 일으킨 어떤 열매가 있다면, 그 열매로 쌓은 것 또한 cakkhu viññāṇa입니다. 그렇다면 그 cakkhu viññāṇa가 어떻게 좋은 것이 되겠습니까?

æhæṭa gōcara venakan pahaḷa vena ekak sparśa venakan pahaḷa venna dænīmak ēka tava ekak neme. ehenam cakkhu viññāṇaya kiyannē sadāmika vastuvak nemeyi. ē mohotē æhæṭa gōcarana sparśa venavā. ē mohotēdī haṭaganna dænīma haṭagannavā. ē dænīma nisā bonnægena ekak viññāṇaya. ehenam ē rūpaya vipariṇāmayaṭa

눈의 영역에 들어올 때까지만 생기는 것, 닿을 때까지만 생기는 앎이지 다른 무엇이 아닙니다. 그렇다면 cakkhu viññāṇa란 영원한 것이 아닙니다. 그 순간 눈의 영역에 들어와 닿습니다. 그 순간 생기는 앎이 생깁니다. 그 앎으로 쌓아 올리는 것이 viññāṇa입니다.

ekak viññāṇaya. ehenam ē rūpaya vipariṇāmayaṭa pat venavā nam vænasenavā nam ē sparśaya kohomada ēkākāra tiyennē? sparśayak vipariṇāmayaṭa pat venakoṭa anukūlava vipariṇāmayaṭa pat venavā. ē ē vastu vænasena dē sparśayak vænasenavā. ehenam ekākāraya sparśayak nætnam ekākāraya vēdanāvak vikaṭa phala vaśayen hambavenavā. ēkat kiyanna pūrayi. vēdanāva ēkat haṭaganna ehemayi. sparśaya ēka kiyannē vēdanā ēka. ēkaṭa hētu vena rūpaya deviya giyāda vēdanāvak vevī kiyalā. ē piḷiban̆dava saṁgnāvak matu vuṇā nam ē saṁgnāva mokakda ēkat ē ākārama.

그렇다면 그 모습이 바뀌고 무너진다면, 그 phassa(닿음)가 어떻게 한결같이 있겠습니까? 대상이 바뀌면 phassa도 그에 맞게 바뀝니다. 그 대상들이 무너지면 phassa도 무너집니다. 그러니 한결같은 phassa도, 한결같은 vedanā도 열매로 얻을 수 없습니다. 그것도 말할 수 있습니다. vedanā 또한 그렇게 생깁니다. phassa가 그러니 vedanā도 그렇습니다. 그 원인인 모습이 사라지면 vedanā도 사라집니다. 그것에 대해 saññā가 떠올랐다면 그 saññā는 어떻습니까? 그것도 똑같습니다.

ē saṁgnā mātrayat ē sparśa mātraya gevenakoṭa vēdanā mātraya gevenna ē piḷiban̆dava væṭicca saṁgnā mātrayak gilā. mataka saṭahan

그 그저 saññā일 뿐인 것, 그저 phassa일 뿐인 것이 다하면, 그저 vedanā일 뿐인 것이 다하고, 그것에 대해 떨어진 그저 saññā일 뿐인 것도 사라졌습니다.

i.. mataka saṭahan vædak ganna bæ. mataka saṭahan āyuṣarayak idiriyaṭa meha yavana ekak vitara ēkat ugala ekak hambunā gevillā kiyalā arik ekak allaganna illā āyasahara kannavā. tava idiriyaṭa mehevena

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

oya ṭika nēda mē viññāṇaya tiyennē. ehenam viññāṇaya kiyannē savaṭana ugulak misak harayak æti ekak nivana karāgena yana ekak nema. ehenam maṭa oya dūsaya sahagatta haṭagatta cakkhu viññāṇayen æti væḍakut. vipāka viññāṇaya itin peneyi. īnāṭa mama magē geniyanna chandara

viññāṇa라는 것은 그것뿐이지 않습니까? 그렇다면 viññāṇa란 덫일 뿐, 알맹이 있는 것, nibbāna로 이끄는 것이 아닙니다. 그렇다면 그 dosa가 섞여 생긴 cakkhu viññāṇa가 내게 무슨 소용입니까? vipāka viññāṇa로 어차피 보입니다.

itin peneyi. īnāṭa mama magē geniyanna chandara rājayak tiyenavā ē chanda rājayen goḍa nagā gatta kiyalā maṭa æti karaganna ehenam maṭa æhæṭa piricca āvē. piricca eka piḷiban̆dava ē goḍanæguvē nætnam mama hadayan velā næhæ. mānasaṁ velā næha. itin ēṭa gihilā næ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam dækkā dækka dē nævatanā.

그렇다면 보았으면, 본 것에서 멈춥니다.

diva diṭṭha mahattā dækīmē dækīm mātraya tava ganna deyak. ēkana vipāka mātrayak æti kara. ēket allanna deyak næ devilē yana. mokakda penīma allalā tiyennē. maṭa penīmē allanna dēkut næhæ. penīma tuḷin gōcaralā bælīmē allanna dēkut næhæ. ehenam mē mulāvaṭa nam vicara kalin anna væṭahena davasak enavā. īṭa passē æhæ tiyenavā, sūpa tiyenavā, pēnavā. balana balāporottulak næti. anna hariphalaya hambavennē.

'diṭṭhe diṭṭhamattaṃ', 봄에는 그저 봄뿐. 그것은 그저 vipāka일 뿐입니다. 그것에도 붙잡을 것이 없이 지나가 버립니다. 보임에 무엇이 붙잡혀 있습니까? 보임에는 붙잡을 것이 없습니다. 보임을 거쳐 바라봄에도 붙잡을 것이 없습니다. 이렇게 이 헷갈림을 살펴 가면 깨닫는 날이 옵니다. 그 뒤로는 눈이 있고 모습이 있고 보이지만, 바라보려는 바람이 없습니다. 그때 참된 열매를 얻습니다.

anna indriya vāha gæna ki oya anusārayen kana nāsaya diva kaltayena hædit balanna ōnē. oya ṭika balāgattahama dækīma æhīma dænīma kiyana mē tuḷama mātrayak ē mātra sallana deyak nǣha kiyalā dænagattā. æhæ tiyenavā pēnavā vallana balāporottuvak næhæ. kana tiyenavā æhenavā ahana balāporottuvak næhæ. diva tiyenavā rasa dænenavā vin̆dina balāporottuvak næhæ. nāsaya tiyenavā āgrahaṇa dænenavā āgrahaṇa karana balāporottuvak næhæ. kaya tiyenavā pahasa dænenavā sparśa karana balāporottuvak næhæ. hita tiyenavā hitanna puḷuvan hitannavat balāporottu ænavada ganna hari

indriya bhāvanā에 대해 말한 것을 따라 귀, 코, 혀, 몸도 살펴보아야 합니다. 그렇게 살펴보면 봄, 들음, 느낌이라는 것이 그저 그것뿐이고 그것에 붙잡을 것이 없음을 압니다. 눈이 있고 보이지만 바라보려는 바람이 없습니다. 귀가 있고 들리지만 들으려는 바람이 없습니다. 혀가 있고 맛이 느껴지지만 즐기려는 바람이 없습니다. 코가 있고 냄새가 느껴지지만 맡으려는 바람이 없습니다. 몸이 있고 감촉이 느껴지지만 닿으려는 바람이 없습니다. 마음이 있고 생각할 수 있지만 생각하려는 바람조차 없습니다.

dæn mokakda ituru velā tiyena hari ē tiyenavā kivva ē vipākaya vipākaya sadaharaṭa pavatinnē næhænē. ēkat hētu phalayak ē hētuva gevilā giyaha phalayat gevenavā. ehenam mēka

그러면 무엇이 남아 있습니까? 있다고 한 그 vipāka입니다. vipāka도 영원히 이어지지 않습니다. 그것도 원인과 열매여서 그 원인이 다하면 열매도 다합니다.

varaṇaya avasānaya pirisam pævara ēkaṭa vaṭa karanna dannē næhæ pirum bādhāṭa okkoma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etek goḍana gæna ivara karagattā arihat phalayaṭa pat vuṇā. kavadayak ivara vecca davasaṭa vipāka phalayak ivarayi siyallama nidaha.

그때까지 쌓아 온 것을 모두 마쳤고 arahant phala에 이르렀습니다. 그 쌓임이 끝난 날 vipāka의 열매도 끝나고 모든 것에서 풀려납니다.

anna ārya mārgaya tuḷin pūrṇa karagænīma.

그것이 ariya magga를 거쳐 온전히 이루는 것입니다.

itin ōka tamayi indriya bhāvanāva. mē ekak kivvahama ēka anusārayen kanayi śabdayayi sōta viññāṇayayi hædena hæṭi oya vidihaṭa dænaganna ōna. paṭicca

그러니 그것이 indriya bhāvanā입니다. 하나를 말했으니 그것을 따라 귀와 소리와 sota viññāṇa가 생겨나는 모습도 그렇게 알아야 합니다.

ōna. paṭicca samuppanna ov paṭicca samuppādanna kiyannē paṭicca samuppanna

(물음) paṭicca samuppanna입니까? (답) 그렇습니다. paṭicca samuppanna라는 것은 paṭicca samuppanna…

bæ kæmætten bæn̆dunahama samānayi upata. mokaṭada kæmætten bæn̆dennē? cachandara rāgaya tamayi ē kivvē. kandha rāgayen bæn̆dunahama kæmætten bæn̆denavā. etakoṭa samāna upatak enavā. kæmætta dūya velā tibunam upata dūṣayak. penīmē kæmætta ravuda diṭa nam balanna hituna. ē jātiyen haṭagannam ravuda diṭa balanna æhæ.

바람으로 묶이면 태어남이 그와 같아집니다. 무엇으로 바람에 묶입니까? 그것이 chanda-rāga라고 한 것입니다. chanda-rāga로 묶이면 바람으로 묶입니다. 그러면 그와 같은 태어남이 옵니다. 바람이 더러우면 태어남도 더럽습니다. 보려는 바람이 사납다면, 사납게 보려고 마음먹었다면, 그런 부류로 태어나면 사납게 보는 눈을 갖게 됩니다.

yassa æhæ tamayi æturaṭa hadagannē. kavalahan bæluvē. ēkaṭa nam kæmati vennē. ohuṭa kavadā hari hamba vennē? tavalā vallana jātiya æhæk labāganna hētu.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sūtra æhæk læbenna hētu hambavenna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē ē anukū passē saṁkhatayi paṭicca samuppannayi ēra ē dharmayi vaya dharmayi. saṁkhatayi paṭicca samuppannayi ē dharmayi vayadharmayi kiyana eka vistaralā gattaṭa pat venavā. api hitanakoṭa

그것을 따라가면 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma라는 것을 풀어 알게 됩니다. 우리가 생각해 보면,

[ugura kǣrīma] [kæssa]

[목을 가다듬는 소리] [기침]

æhæ saṁkhatayi paṭicca samuppannaya dharmayi vaya dharmayi. rūpaya saṁkhatayi paṭicca samuppannak ē dharmayi vaya dharmayi. cakkhu viññāṇaya saṁkhatayi paṭicca samuppannayi kē dharmayi vaya dharmaya. kana saṁkhayi paṭicca samuppannayi kṣē dharmayi vaya dharmayi. śabdaya saṁkhatayi paṭicca samuppannayi kṣē dharmayi vaya dharmayi. sōta viññāṇaya saṁkhatayi paṭicca samuppannayi kṣē dharmayi vaya dharma oyanna tavat ehara nati cakkhu sampassayen

눈은 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. 모습은 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. cakkhu viññāṇa는 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. 귀는 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. 소리는 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. sota viññāṇa는 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. 거기서 더 나아가 cakkhu samphassa로

saṁkhatayi paṭicca samuppannayi sēva dharmaya vaya dharma cakkhu sampassayen haṭagannē yam vēdanāvak ædda saṁkatayi paṭicca samupannaya kṣē dharmayi vaya dharmaya. oya nihara hitanna deyak næha. pævætma hāla sambandha oya ṭika gæḍilā kiyanna pævætmak tiyena sambandhaya canda rāgaya ivara. anna niva rāgakṣayā dvēśakya mahadaya

saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. cakkhu samphassa로 생기는 vedanā는 무엇이든 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma입니다. 그 밖에 생각할 것이 없습니다. 존재와 이어지는 그것들이 풀려 나가면, 존재에 이어지는 끈인 chanda-rāga가 끝납니다. 그것이 nibbāna, rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya입니다.

bhāvanāva vaḍanna etakoṭa rūpa nodæna. dakinna ōnē ara balanna nætuva hadanna bæhænē. hari bhāvanā væḍenakoṭa mē ætta piyāgena hari æpa anna ēkayi kiyannē. itin æhæṭa pēna eka æhæṭa pēnna ōnē. ēkē yathārthaya dakinavā.

(물음) 그러면 bhāvanā를 기를 때 모습을 보지 않는 것입니까? 보아야 하지 않습니까? 보지 않고는 할 수 없지 않습니까? (답) 맞습니다. bhāvanā가 자랄 때 눈을 감든 뜨든, 그것이 하려는 말입니다. 눈에 보이는 것은 눈에 보여야 합니다. 그 참모습을 봅니다.

kannaṭa æhena eka æhenna ōnē æheena ekē yathārthaya dakinna ōnē. gan̆da suva dænena eka dænenna ōnē. ēkē yathārthaya dakinna ōnē. saha dænaka dænenna ōnē ēka yathārthaya dakinna ōnē. pahasa dænenna ōnē ēka yathārthaya dakinna ōnē. manatara sitiyigē enna ōnē ēka yathārthaya dakinna ōnē. itin æhæ saṁyōjanada rūpa saṁyōjanada kiyalā ahanavā.

귀에 들리는 것은 들려야 하고, 들리는 것의 참모습을 보아야 합니다. 냄새가 느껴지는 것은 느껴져야 하고, 그 참모습을 보아야 합니다. 맛이 느껴지는 것은 느껴져야 하고, 그 참모습을 보아야 합니다. 감촉이 느껴져야 하고, 그 참모습을 보아야 합니다. 마음에 생각이 와야 하고, 그 참모습을 보아야 합니다. 그래서 '눈이 saṃyojana입니까, 모습이 saṃyojana입니까?' 하고 묻습니다.

n æhæ saṁyōjana nemeyi rūpa saṁyōjana nemeyi. æhæyi rūpayayi tiriya yam chandarāgayakda ē nisā saṁyōjana. [ugura kǣrīma] anna penna kana saṁyōjanayakda nǣ. śabdaya saṁyōjanayakda tet nǣ. kanayi śabdayayi ka bæn̆du candha rāgayak ætda ehi saṁyōjanayak læbenavā. saṁyōjanayak ætda etana upādānayak hæenāvā. upādānayak hæ bhavayak hæn̆genavā. bhavayak hæn̆gi jātiyak navā. jātiyak neveyi jarā marasōka pari dēvayankin ven venna bæhæ. gæluvak kiyana mē kramaya hāmuduruva dæn rūpayak

눈은 saṃyojana가 아니고 모습도 saṃyojana가 아닙니다. 눈과 모습에 기대어 생기는 chanda-rāga가 있다면, 그 때문에 saṃyojana입니다. [목을 가다듬는 소리] 그렇게 귀가 saṃyojana입니까? 아닙니다. 소리가 saṃyojana입니까? 그것도 아닙니다. 귀와 소리에 묶인 chanda-rāga가 있다면 거기서 saṃyojana가 생깁니다. saṃyojana가 있으면 거기서 upādāna가 생깁니다. upādāna가 생기면 bhava가 생깁니다. bhava가 생기면 jāti가 옵니다. jāti가 오면 jarā, maraṇa, soka, parideva에서 벗어날 수 없습니다. 이 방법은…

kiyana mē kramaya hāmuduruva dæn rūpayak dakinna bæhænē. ov etakoṭa dæn viññāṇa valaṭa āhāra nodīnnē ov rūpa a nobalā viññāṇa varanna ōna kon

(물음) 스님, 그런데 모습을 보지 않을 수는 없지 않습니까? (답) 그렇지요. (물음) 그러면 viññāṇa에 먹이를 주지 않는다는 것은… (답) 그렇지요. (물음) 모습을 보지 않고 viññāṇa를 어떻게 막아야 합니까?

ov ē kiyannē mehemayi. dæn api ara kivvē mūla dharmaya dækkaṭa passē apiṭa ōnæ venavā yamkisi viññāṇayak nam apiṭa duk haradennē viññāṇaya yam kamayakin næti karagattot nāma rūpaya ivarayi. mūla dharmaya dækalā tiyena mūla dharmaya dækalā tiyenavā. viññā nirōdha nam nāma rūpa nirōdhā ehenam salāyat sparśaya vēdanā taṇhā pasanna pavajattaya okkoma nirōdha mē viññāṇaya næti karagattot hari mona viññāṇayada vipākaṭa viññāṇaya næti kara gænīmē

(답) 그렇지요. 그것은 이렇습니다. 앞서 말했듯 뿌리 dharma를 본 뒤에 우리에게 바람이 생깁니다. '어떤 viññāṇa가 우리에게 dukkha를 준다면, 그 viññāṇa를 어떤 식으로든 없애면 nāmarūpa가 끝난다.' (물음) 뿌리 dharma를 보아 두었다면… (답) 뿌리 dharma를 보아 두었습니다. viññāṇa nirodhā nāmarūpa nirodho. 그러면 saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava가 모두 그칩니다. 이 viññāṇa를 없앤다면 말입니다. 어떤 viññāṇa입니까? vipāka viññāṇa를 없애는 것은 우리가 할 수 없습니다.

api ōka karanna bæhæra. ehenam næti karagannē mokakda saṁkhāra nisā goḍagilena yama viññāṇayak ætda anna ēka næti karaganna ōnē. saṁkhāra paccayā viññāṇa saṁkhāra nirōdhā viññāṇa anna ēkayi næti karaganna. vipāka viñāya na

그렇다면 없애는 것은 무엇입니까? saṅkhāra 때문에 쌓이는 viññāṇa가 있다면, 바로 그것을 없애야 합니다. saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, saṅkhāra nirodhā viññāṇa nirodho. 없앨 것은 바로 그것입니다.

ēkayi næti karaganna. vipāka viñāya na vipāka viññāṇaya na vipāka viññāṇaya apiṭa vanāṭa api pana ēka mæranaha gæ anna ēka maraṇa andha ayaṭayi idira ayaṭayi meta viññāṇayak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn andha bihiri dennaṭa siddha velā tiyena an̆ḍagollu bihiri velā ipadicca kanē meladī nivan dakinna bæ. eyā ahētukaya ahētukayaka melōda nivan dakinna bæ. hētu pakina ov ehema nætnam mē vipākaya næ vipākaya vahala dæma vipāka āpanayak vuṇā.

눈멀고 귀먹은 두 사람에게 일어난 일은 이렇습니다. 눈멀고 귀먹어 태어난 이는 이 삶에서 nibbāna를 볼 수 없습니다. 그는 ahetuka입니다. ahetuka는 이 삶에서 nibbāna를 볼 수 없습니다. (물음) 원인 때문에… (답) 그렇지요. 아니면 vipāka가 가로막혀, vipāka로 말미암은 가로막힘(āvaraṇa)이 된 것입니다.

ē nisā æhæ kana pæhædiliva tiyena kenek, indriya pæhædiliva tiyena kenek vanavā avabōdha karanna. īṭa asa pasutalaya hædenna. ēvā andha velā gihi velā giyāṭa passē hiṭiya karaganna bæru venavā.

그러니 눈과 귀가 또렷한 사람, indriya가 또렷한 사람이 깨달아야 합니다. 그에 맞는 바탕이 마련되어야 합니다. 그것들이 눈멀고 귀먹어 버린 뒤에는 해낼 수 없게 됩니다.

ē ē tænama vana ēka dakinna. æti gahana mohotak tuḷa æhæṭa pēna rūpa kerehi kanṭa æhena śabda kerehi mē ādī vaśayen aramuṇu kerehi aramuṇu venakoṭama oya ākārayen dakīmē hækiyāva āpu ara praṇīta antīn bhāvanāva væḍuṇā kiyalā pennanavā. edāṭa ē īṭa passē vaḍanna deyak nē vælalā ivarayi.

바로 그 자리에서 그것을 보아야 합니다. 눈 깜빡하는 순간 안에, 눈에 보이는 모습에, 귀에 들리는 소리에, 이런 대상들에, 대상이 되자마자 그렇게 보는 힘이 왔다면, 그것은 bhāvanā가 빼어나게 자랐다는 것을 보여 줍니다. 그날로 그 뒤에는 더 기를 것이 없습니다. 다 자라 끝났습니다.

ē mohotema pērenavā anna æhiṭiya gahana mohota pēna mohota æhiṭiya gahana mohotak yannē issellā. ē ara væṭahunakam mēka saṁkatayi paṭicca samuppannayi kṣē dharmayi vaya dharmayi allanna deyak nǣhæ kiyalā adahasa āvanā nam dakinakoṭama anna bhāvanāvaṭat. praṇītantayen væḍuvā kiyalā dāla kiyanavā vagē

(물음) 바로 그 순간에 알아차려집니까? (답) 눈 깜빡하는 순간, 보이는 순간, 눈 깜빡하는 순간이 먼저 지나갑니다. 그 사이에 '이것은 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna이며 khaya dharma이고 vaya dharma이니 붙잡을 것이 없다'는 생각이 왔다면, 보는 그 순간에 bhāvanā를 빼어나게 길렀다고 말하는 것과 같습니다.

etakama vanna samaharaṭa vaḍanakoṭa issellā dækapu eka kerehi āsāven ælilā bæn̆dilā okkama gihillā passē mama mehema baṇak æhuvanē. ēka ætta rasin ætta ēkanē. vila 10k 15k giyāṭa passē matak velā mīṭa passē nam balanna nævak nædenna. anna puḷuvan. hæbæyi bhāvanāva ārambha kaḷā. hæbæyi oya ārambha karalā iyak kalla yanakoṭa vināḍi pahak vitara tiyena āsāvaya vin̆dalā ehenam araka matak venavā. matak velā idilā yanavā. tavat pramuṇa venakoṭa vināḍi dekan vidiṭa araka matak velā āsāya vitara āyē matak velā tibilā yanavā. āya vināḍiyak dilā ætvala 30k yanakoṭa tattvara 10k yanakoṭa ohoma ohoma in̆dinna væḍenavā.

그런데 어떤 이들은 기를 때, 처음에는 본 것에 바람으로 들러붙고 묶여 다 빠져 버린 뒤에야 '내가 이런 bana를 들었지, 그것이 참이지' 하고 10분, 15분이 지나서 떠올리고 '이제부터는 보지 말아야지' 합니다. 그것도 됩니다. 어쨌든 bhāvanā를 시작한 것입니다. 그렇게 시작하여 얼마쯤 지나면 5분쯤 바람을 즐기다가 그것이 떠오릅니다. 떠오르면 놓아 버립니다. 더 익어 가면 2분 만에 그것이 떠올라 바람이 다시 떠오르다 사라집니다. 다시 1분이 되고, 그렇게 30일, 10일이 지나면서 그렇게 그렇게 자라납니다.

væḍenada kiyalā balāganna ōnē oya tuna eka pārama āsāval næti vennē næhæ.

자라고 있는지 살펴야 합니다. 그 셋에 대한 바람이 한꺼번에 없어지지는 않습니다.

ka vināḍi pahala dækalama tamayi atan dænna. anna ēkayi vināḍi pahaḷuvō diga hari dækalā hiṭan matak karapu ekkenā tamayi ē væḍalā bæla væḍena bhāvanāva væḍena indriya bhāvanā ættāhata tamā kenedīma ræjjāvak æti venavā. anē meccara peni peni dæna tiyennē maṭa āsāvakagē mama ē passē giyā mohotak hari. tamā samāja hijā venavā kiyalā pennavā. væḍuṇu bhāvanā ættāhaṭa æhidiya gahana mohoten ēka matu velā enakoṭa eyā nidahāva. anna etenṭa āpuhama phalaya sampūrṇa karanavā. itin ēkayi kiya indriya bhāvanāva. itin ōka tērum aragena vaḍanna ōnē.

15분이 지나서야 알아차리는 사람, 15분 동안 보고 있다가 떠올린 그 사람이 bhāvanā가 자라는 사람입니다. indriya bhāvanā가 자란 사람에게는 부끄러움이 생깁니다. '아, 이렇게 보고 또 보아 알았는데도 한순간이나마 바람을 따라갔구나.' 그것이 그가 자라고 있음을 보여 줍니다. 자란 bhāvanā를 지닌 사람에게는 눈 깜빡하는 순간에 그것이 떠올라 오면 그는 풀려납니다. 거기에 이르면 열매가 온전해집니다. 그래서 그것을 indriya bhāvanā라고 합니다. 그러니 그것을 알아듣고 길러야 합니다.

muladī hari amāruyi. itin api muladī ara kṣaṇika venavā kiyalā balāgalā anē kṣaṇika vennē næhænē maṭa kivvot ē anukūrava væḍenna ōna. kṣaṇikava ennema næ.

처음에는 아주 어렵습니다. 처음에 우리가 곧바로 되리라 여기고 '아, 곧바로 되지 않는구나' 한다면, 차례로 자라야 하는 것입니다. 곧바로 오지는 않습니다.

duk paṭipadāva ov duk ānna dukkhā paṭipala kivvē ēkayi.

(물음) dukkhā paṭipadā입니까? (답) 그렇습니다. dukkhā paṭipadā라고 한 것이 그것입니다.

itin sasarēdī api purudu velā āvē. rūpa śabda gandha rasa sparśa paṁcakāma āśvādayan velena bæn̆dena pudgalayek hæṭiya tamayi sasara āvē. sajek velā, æmatiyek velā. paṁcakāma sampat āśraya karanavā ē jātiya kenek velā. ē vāsaya karapu huru puruddak aragena nam āvē ehema āpu kālayakaṭa tamayi mē atdæva labalā tiyennē pere mǣta atdævvalu ehemanam. ara rūpa śabda gandha rasa sparśa enakoṭa hari amāruva pālanaya karagannā. hita ædalāmayak yanat. menna mehema kenāga

saṃsāra에서 우리는 모습, 소리, 냄새, 맛, 감촉이라는 다섯 kāma의 즐거움에 휘감기고 묶인 사람으로 길들어 왔습니다. 왕이 되고 대신이 되어 다섯 kāma의 부귀를 누리는 그런 부류로 살았습니다. 그렇게 살아온 버릇을 지니고 와서 지금 이 겪음을 얻은 것입니다. 지난 삶과 가까운 겪음이 그렇다면, 모습, 소리, 냄새, 맛, 감촉이 올 때 다스리기가 아주 어렵습니다. 마음이 끌려갑니다. 이런 사람에게는

ēkē hita muduvāgannadanna dukkhā paṭipadāvak.

그 마음을 풀어내는 것이 dukkhā paṭipadā입니다.

hari amāruyi ēka āvatdaya gannavā. athærinna dandā dicca. hæbæyi duk pratipadāvak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dandā dicca. hæbæyi duk pratipadāvak vuṇat bohō kālayak mē prāyōgikava puruṇu karagena yanakoṭa eyā læbenna paṭan gannavā

그러나 dukkhā paṭipadā라도 오랫동안 몸소 익혀 나가면 그는 얻기 시작합니다.

īkṣaṇa rūpa dukkhā paṭipadāyama kiyana tikkā vignā vēhara

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kenek innavā sasarēdī brahmacārī guṇa pūrṇaya karagena yōgīna vaśayen nætnam ē caita vaśayendī vaśayen āvatan ihena ē eyāṭa dækkāma aravaṭa āsāvalaṭa hitannē næha svabhāvaya eyāṭa hari dvēśīya mādhya vaḍanna. ara ælīm gæṭīm matuvelā ennē nætnam. ehaṭa hari

saṃsāra에서 brahmacariya의 덕을 채워 오며 yogī로 살아온 사람도 있습니다. 그는 보아도 바람 쪽으로 마음이 가지 않는 성품이라, 들러붙음과 부딪침이 떠오르지 않는다면 그에게는 기르기가 쉽습니다.

vayapikā paṭi ārambha karana nuvaṇa kohomaka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ārambhayēdī bohoma suḷu nuvaṇakaṭa væṭahenavā. vaḍāgena yanakoṭa sithābhignā velā sukhā paripadā citbhignā kiyana tænaṭa væṭahenavā. sukha pratipadāvak pahasuvama karagattā tikṣami vuṇat le.

처음에는 아주 작은 지혜로 알아차립니다. 길러 가면 khippābhiññā가 되어 sukhā paṭipadā khippābhiññā라고 하는 데에 이르러 알아차립니다. sukhā paṭipadā, 쉽게 해냈고, 또 khippābhiññā이기도 합니다.

itin ēkana apiṭa gisā paṭipadā yannama venavā sajavaru vediruva. mokada antapūriyāya paṁcākāma sampattiya in̆dagena hiṭapu aya harima amārivakin bēliyā. bohōma duk pratipadāvakin tamayi ut rækare inna ōnē phalaya væḍa. hæbæyi hētu nirōdhanā phala nirōdha nisā eyāṭa praśnayak nǣhæ. kaltiyā paśhnayak vagē tedunāṭa āhāra nætnam viññāṇaya nirōdha vena nisā. āhāraya nōdhī inna ōnē usāharaya. āhāraya næti karagena hiṭiyot viññāṇaya nirōdha venavā.

그러니 우리에게는, 왕이나 왕비들처럼 dukkhā paṭipadā를 가야 하게 됩니다. 궁궐에서 다섯 kāma의 부귀를 누리며 살던 이들은 아주 어렵게 벗어납니다. 아주 고된 paṭipadā로 버티며 열매를 길러야 합니다. 그러나 원인이 그치면 열매가 그치니 그에게 문제는 없습니다. 먹이가 없으면 viññāṇa가 그치기 때문입니다. 먹이를 끊고 있어야 합니다. 먹이를 없애고 있으면 viññāṇa가 그칩니다.

avabōdhayen vicāraṇaya læbenavā kivvaṭa bæhæ. āhāraya nisā læbena eka āhāraya duṇu karanna ōna. āhāraya duru kara gænīmē viññāṇa duru karaganna ōnē. ēkē hētuphala dahama katāva maṭuṇaka. duka sē an̆ga an̆dalā hari mē karaganna kiyalā. hāmuduruvō sōtāpanna phalayaṭa vitarayi

깨달음으로 벗어남을 얻는다고 말만 해서는 안 됩니다. 먹이로 얻어지는 것이니 먹이를 없애야 합니다. 먹이를 없애 viññāṇa를 없애야 합니다. 그것이 원인과 열매의 dharma 이야기입니다. 고되게 울면서라도 이것을 해내라는 것입니다. (물음) 스님, sotāpanna phala에만 해당합니까?

sōtāpanna phalayaṭa dahama avabōdhayen āvaṭa passē ælīm gæṭīm duru karaganna ōnē oya vidihaṭa. viññāṇayaṭa āhāra nodunot viññāṇayayi. āhāra dena eka hō nodena eka apiṭa utsāhayen natana karanna puḷuvan væḍak.

(답) dharma를 깨달아 sotāpanna phala에 이른 뒤에, 그렇게 들러붙음과 부딪침을 없애야 합니다. viññāṇa에 먹이를 주지 않으면 viññāṇa는 그칩니다. 먹이를 주느냐 주지 않느냐는 우리가 애써서 멈출 수 있는 일입니다.

deena eka api avasīyen hiṭiyot ē vagēma adayaka velā hiṭiyot onna oya kamak nǣhæ. bidinavā kiyiya denna puḷuvan. etakoṭa an̆ḍa an̆di kamak nǣhæ ma hita dennemayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa āhāra næti vunāhama viññāṇaya nirōdha vannavā. ehemat viññāṇaya nirōdha karaganna.

그러면 먹이가 없어지니 viññāṇa가 그칩니다. 그렇게 해서라도 viññāṇa를 그치게 하십시오.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā gisel hadana pudgalayek mudōpu kiri aragena ivellā hiṭan sītala vatura hehekaṭa dānavā. sattak aragena itin gahanavā. gahanakoṭa pena dāgena pena dāgena gihillā gitel ṭika udamat venavā. ētel ṭika aragena vena bhājanaya davalā ē gila araganna dæn mēel yana kramaya

Buddha께서 가르치십니다. 버터기름을 만드는 사람이 엉긴 우유를 가져다 차가운 물 단지에 넣습니다. 막대를 들고 휘젓습니다. 휘저으면 거품이 일고 또 일다가 버터기름이 떠오릅니다. 그 기름을 떠서 다른 그릇에 담아 그 버터기름을 얻습니다. 이것이 버터기름을 만드는 방식입니다.

dæn etanin mokada karannē duka sē aḍālā ara væḍēma karalā. etanek bohoma santōsayen inarivī væḍē karanavā. væḍē hariyaṭa keruva nam gil vala ehema bādhāvak tiyenavā. kiyalā hamba an̆ḍā hari væḍē hariyaṭa karanna nam gila hambavenavā. hinahari santōyen hari væḍē ehema karā nam eyāṭa gila hambavenavā. æn̆dīma hō inaharīma hitel hambavena bādhāvat nemeyi vāgē han̆ḍa hari mē pratipattiya ārakṣā karagena yanna nivana hamba venavā.

그 사람은 어떻게 합니까? 고되어 울면서도 그 일을 합니다. 아니면 아주 기쁘게 웃으며 그 일을 합니다. 일을 바르게 하면 버터기름에 무슨 걸림이 있겠습니까. 울면서라도 일을 바르게 하면 버터기름을 얻습니다. 웃으면서든 기쁘게든 그렇게 일을 하면 버터기름을 얻습니다. 우느냐 웃느냐가 버터기름을 얻는 데 걸림이 아니듯, 울면서라도 이 수행을 지켜 나가면 nibbāna를 얻습니다.

kīti sampajan kīti sampujjangiya matuvena velāvēdī ēka matuvennē. dæn duka sē enakoṭa duka sē innē mokada sænatumā kāpu næti nisā. ḷamayā aḍā innakoṭa olu hata kāla paṭan gattaṭa passē ḷamayāgē ḷamayā inna nihara venavā.

(물음) pīti sambojjhaṅga는요? (답) pīti sambojjhaṅga는 떠오를 때가 되면 떠오릅니다. 고될 때 고된 것은 아직 먹지 못했기 때문입니다. 아이가 울다가도 먹기 시작하면 아이는 잠잠해집니다.

passē olu æsakayak. ammā olu vata gānavā ṭikak velā adāla inna. magē usanna nālā innakō eccara velāva nædda suvē dæn hiṭara venavā. eyāṭa putā nāra inna kiyalā ammā dunnāma dharmaya nægilā tiyennā. suvē gilak dinavā menna putē suvē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

oya vidihaṭa daham suva tamā hitenā yana velāvak enavā. athærīmē śāntiya matuvecca velāva piṭi samnaya matu venavā. ēka ayin karanna bæ. satara satipaṭṭhānaya vaḍanakoṭa satta bojana puruṇa venava kivvē ēkayi. ēka dharmatāvayak kivvē ēkayi. amutaya karanna deyak nǣhæ.

그렇게 dharma의 편안함을 스스로 느끼는 때가 옵니다. 놓아 버림의 평안이 떠오른 때 pīti sambojjhaṅga가 떠오릅니다. 그것은 걷어 낼 수 없습니다. 네 satipaṭṭhāna를 기르면 일곱 bojjhaṅga가 채워진다고 한 것이 그것입니다. 그것을 dhammatā라고 한 것이 그것입니다. 따로 할 것이 없습니다.

itin indriya bhāvanāva ōkin tērum ganna issatiyaṭin paṭa isseralā hon̆da dēśanā karalā tiyena ekak tēru

그러니 indriya bhāvanā를 이것으로 알아들으십시오. 앞서도 잘 가르쳐 둔 것입니다. 알아들었습니까?

dæn mē tava praśnayak ahalā tiyenavā mē aramuṇak enakoṭa mē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen menehi karanavā ēka tamā bhāvanāva vaśayen karagena yannē. ēka nævata nævatat ēkedenavā kiyalā pennavā. itin mokada mataka śaktiya durvalīmak tiyenavā kiyalā paṇa vunāṭa ehema karagena giyāga dæn metandi api dakinna ōnē menna mehema deyak.

이제 또 물음이 하나 들어왔습니다. 대상이 올 때 anicca로, dukkha로, anatta로 곰곰이 생각하는 것을 bhāvanā로 해 나가는데, 그것이 자꾸 끊어진다고 합니다. 기억력이 약해지는 것 같다고 하는데, 그렇게 해 나가면서 여기서 우리가 보아야 할 것은 이렇습니다.

bhāvanāvak siddha kirīmēdī anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen menehi karana kramaya tamayi mūla dharma ēka ekak ekayi. ē karmasthānayak væḍīmaṭa gannē eka avasthāvak pamaṇayi ē kiyannē. dæn mēka tamayi api kivvē kṣaṇika samādhiya. tana kenika samādhiyat upacāra samādhiya tæna upacāra samādhiyat arpanā samādhiya tana ara arpanā samādhiyat vaḍana kramaya huru vunāṭa passē mataka næti venna tiba pivicca hētuva etanin gælavila yanavā. gilihi amataka venna hētuva mokada ē samādhiya væḍiya yutu krama raṭāva tuḷa tiyena aḍupāḍu anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen balanna ōnē kṣaṇika samādhiya otænna kṣaṇika samādhiya kriyātmaka karana ōna.

bhāvanā를 할 때 anicca로, dukkha로, anatta로 곰곰이 생각하는 방법은 뿌리 dharma이고, 그것은 하나입니다. 그것을 kammaṭṭhāna로 기르는 것은 한 가지 경우일 뿐이라는 말입니다. 이것이 우리가 말한 khaṇika samādhi입니다. khaṇika samādhi의 자리에서는 khaṇika samādhi를, upacāra samādhi의 자리에서는 upacāra samādhi를, appanā samādhi의 자리에서는 appanā samādhi를 기르는 방법에 익숙해지면 잊어버리게 되는 까닭이 거기서 떨어져 나갑니다. 놓치고 잊는 까닭은 그 samādhi를 길러야 할 방식 안의 모자람에 있습니다. anicca로, dukkha로, anatta로 보려면 거기서 khaṇika samādhi를 움직여야 합니다.

itin apiṭa hun̆gāk velā tiyennē hæma kṣaṇika samādhiyen næm avadhānaya yomu karalā ē atara ena ena aramuṇaṭa mohokavat aramuṇu vena avasthāvak tiyenavā. api væḍa karanakoṭa eka vidihak. ē velāvēdī api anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen menehi karana avasthāva ēka nemeyi. ē velāvēdī dakinna ōnānē rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa hētu venavada nædda kiyana vimarśanayen vitarak. ehemanavā nam ē vatraganna. ē vatragatta kṣaṇika væḍapiḷilak geniyanna. ē kṣaṇikava karana væḍapiḷidī ē tæna karana væḍē ē mohotē avadhānaya yom venna ōnē. ēka hariyaṭa keṭenavāda kiyanna avadhānayen venna ōnē. anna etakoṭa etandi væḍinavā kṣaṇika samādhiya anicca dukkha anatta vaśayen vaḍanna sudusu avasthāvak tiyenavā.

우리에게 많은 경우는, khaṇika samādhi로 마음을 기울이며 그 사이에 오는 대상에 잠깐이라도 마음이 가는 때입니다. 일을 할 때가 한 가지 방식입니다. 그때는 anicca로, dukkha로, anatta로 곰곰이 생각하는 때가 아닙니다. 그때 보아야 할 것은 그것이 rāga, dosa, moha의 원인이 되는지 아닌지를 살피는 것뿐입니다. 그렇게 된다면 그것을 멈추십시오. 그렇게 멈추는 즉각의 수행을 해 나가십시오. 그 즉각의 수행에서는 그 자리에서 하는 일에 그 순간 마음이 기울어야 합니다. 그것이 바르게 되고 있는지 마음을 기울여야 합니다. 그러면 거기서 khaṇika samādhi가 자랍니다. anicca, dukkha, anatta로 기르기에 알맞은 때가 따로 있습니다.

ara api ara issellā kivvē vidihaṭa eka upacāra samādhiya tiyenavā. api anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen gannavā. dæn api hitamukō dæn cakkhuṁ aniccā rūpaṁ cakkhuṁ aniccaṁ, rūpaṁ aniccā, sōtaṁ aniccaṁ, saddō aniccā mē adhivasīma vaḍannat puḷuvan. æhæ kana divanāsaya śarīraya okkoṭama rūpa śabda gan̆dalā svāmīnsa okkoma aragena āyatana bhāvanāvak vaśayen mēka vaḍanna puḷuvan skandha bhāvanāven vaḍannat puḷuvan. dæn mē velāvēdī upacāra samādhiya ganna ōnē. mokada cakkhuṁ aniccaṁ rūpaṁ aniccā upacāra samādhiya tibu nætnam īḷan̆gaṭa mama gana tiyennē mokakda? anu piḷivala mataka æti venavā anna upacāra samādhiya nætnam īṭa mokakda mama gannē an poḍḍak hitinna venas. itin huru karagannavā api issellā

앞서 말했듯 upacāra samādhi가 있습니다. 우리는 anicca로, dukkha로, anatta로 받아들입니다. 이를테면 'cakkhuṃ aniccaṃ, rūpaṃ aniccaṃ, sotaṃ aniccaṃ, saddo anicco' 이렇게 기를 수 있습니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸 모두와 모습, 소리, 냄새 모두를 붙들어 āyatana bhāvanā로 이것을 기를 수 있고, khandha bhāvanā로 기를 수도 있습니다. 이때 upacāra samādhi를 써야 합니다. 왜냐하면 'cakkhuṃ aniccaṃ, rūpaṃ aniccaṃ' 하다가 upacāra samādhi가 없으면 '다음에 무엇을 해야 하지?' 하게 됩니다. 차례에 대한 기억이 생기는 것, 그것이 upacāra samādhi입니다. 그것이 없으면 '다음엔 무엇이지?' 하고 마음이 조금 흔들립니다. 그래서 익힙니다.

venas. itin huru karagannavā api issellā cakrayak æhæ kana diva śarīra gatta cakkhuṁ aniccaṁ, rūpaṁ aniccā, sōtaṁ aniccaṁ, sabdō aniccā, dānaṁ aniccaṁ, gandhō aniccā, divahā aniccā, rasō aniccā, kāyō aniccā, pottaṭṭhabbō aniccā, manō aniccā, dhammō aniccāti dæn api anulōpatima vaśayen upacāraya upacāraya kiyana ē ḷan̆gama hætirenna ōnē. ē tænama haturavanna ōnē. anupiḷivalaṭa han̆duravanna ōnē. ana upacāra venavā.

먼저 눈, 귀, 혀, 몸의 한 바퀴를 받아들여 'cakkhuṃ aniccaṃ, rūpaṃ aniccaṃ, sotaṃ aniccaṃ, saddo anicco, ghānaṃ aniccaṃ, gandho anicco, jivhā aniccā, raso anicco, kāyo anicco, phoṭṭhabbo anicco, mano anicco, dhammā aniccā'ti 합니다. 이제 anuloma와 paṭiloma로, upacāra라는 그 가까이에서 맴돌아야 합니다. 바로 그 자리에서 익혀야 합니다. 차례대로 익혀야 합니다. 그러면 upacāra가 됩니다.

dhammō aniccā, manō aniccā ēkin poṭṭhabbō aniccā, kāyō aniccā, sasō aniccā, divhā aniccā, gandhō aniccā, gānaṁ aniccaṁ rūpaṁ aniccā etakoṭa saddō aniccā, sōtaṁ aniccaṁ rūpaṁ aniccaṁ cakkhuṁ aniccaṁ āya cakkhuṁ aniccaṁ rūpaṁ aniccā kiyanavā ē vidi cakkhuṁ aniccaṁ

'dhammā aniccā, mano anicco, phoṭṭhabbo anicco, kāyo anicco, raso anicco, jivhā aniccā, gandho anicco, ghānaṃ aniccaṃ', 그러고 'saddo anicco, sotaṃ aniccaṃ, rūpaṃ aniccaṃ, cakkhuṃ aniccaṃ', 다시 'cakkhuṃ aniccaṃ, rūpaṃ aniccaṃ' 하고 그렇게 합니다.

aniccā kiyanavā ē vidi cakkhuṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattā, rūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattā, sōtaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattā saddō aniccā dukkhā anattā gānaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anat gandhō aniccā dukkhā anat aniccā rasō jivhā aniccā dukkha anattā rasō aniccā dukkha anattā kāyō aniccā dukkha anattā poṭṭhabbō aniccā dukkha anattā manō aniccā dukkha anattā dhammō aniccā dukkha anattāti dhammō aniccā dukkha anattā manō aniccā dukkha anattā poṭṭhabbō aniccā dukkha anattā kāyō aniccā dukkha anattā sō aniccā dukkha anattā aniccā dukkha anattā gandhō aniccā dukkha anattā gāna aniccaṁ dukkhaṁ anattaṁ saddhō aniccā dukkha anattā sōtaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattaṁ rūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattaṁ cakkhuṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattāti yayi yana cakkhu

'cakkhuṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā, rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā, sotaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā, saddo anicco dukkho anattā, ghānaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā, gandho anicco dukkho anattā, jivhā aniccā dukkhā anattā, raso anicco dukkho anattā, kāyo anicco dukkho anattā, phoṭṭhabbo anicco dukkho anattā, mano anicco dukkho anattā, dhammā aniccā dukkhā anattā'ti. 'dhammā aniccā dukkhā anattā, mano anicco dukkho anattā, phoṭṭhabbo anicco dukkho anattā, kāyo anicco dukkho anattā, raso anicco dukkho anattā, jivhā aniccā dukkhā anattā, gandho anicco dukkho anattā, ghānaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattaṃ, saddo anicco dukkho anattā, sotaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattaṃ, rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattaṃ, cakkhuṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā'ti.

aniccaṁ dukkhaṁ anattāti yayi yana cakkhu aniccaṁ dukkhā nætnam dæn pirinivā anupiḷivada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anulōpatilōmata yanakoṭa a upacāra vēvā. dæn upacāra vunā nam apiṭa ōka varadīma [ugura kǣrīma] upāra væḍila tiyeena upāraya vaḍenna ōnē upāraya væḍenna ōnē. ēē ēka tamayi anulōma pratilōka vaśayen vaḍanakoṭa api karana hæma væḍakma avadhānaya menavā. avadhānaya ahak venna. etakoṭa mataka rastiya nægiṭa mataka aḍu venavā nam upacara samādhiya purudu karanna ōna. oyaṭa anut puḷuvan [ugura kǣrīma]

anuloma와 paṭiloma로 가면 upacāra가 됩니다. upacāra가 되었다면 우리는 그것을 그르치지 않습니다. [목을 가다듬는 소리] (물음) upacāra가 자라 있으면… (답) upacāra를 길러야 합니다. upacāra가 자라야 합니다. 바로 그렇게 anuloma와 paṭiloma로 기를 때 우리가 하는 모든 일에 마음이 기울고, 마음이 다른 데로 가지 않습니다. 그러면 기억력이 살아납니다. 기억이 줄어든다면 upacāra samādhi를 익혀야 합니다. 그렇게 하면 됩니다. [목을 가다듬는 소리]

ara idaṭa paha gæṭu. dæn itin etanadi tiyennē mēkayi. anicca dukkha anātta vaśayen dharmaya dakina ekaknē ēkada tu paha ē paha hatara tuna deka eka ēka āya yanna puḷuvan.

(물음) 하나부터 다섯까지 세는 것처럼… 거기서는 이렇습니다. anicca, dukkha, anatta로 dharma를 보는 것인데, 그것이 하나부터 다섯, 다시 다섯, 넷, 셋, 둘, 하나로 돌아가는 것과 같습니까?

ov mataka śaktiyaṭa hon̆dayi. matara śaktiyaṭa hon̆dayi laukika bhāvanāvak. æyi nikan dakinnē næ. samata vidarśanā samava væṭenavā ara kiyana āyatana bhāvanāva ēkayi venasa tiyennē.

(물음) 그렇군요, 기억력에 좋겠습니다. (답) 기억력에 좋은 것은 lokiya bhāvanā입니다. 왜냐하면 그것은 그냥 세는 것이라 보지 못합니다. 말한 āyatana bhāvanā에서는 samatha와 vipassanā가 함께 고르게 들어옵니다. 그것이 다른 점입니다.

itin etakoṭa skandha bhāvanāva rūpaṁ aniccaṁ vēūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattā vēdanā aniccā dukkha anattā saṁgnā aniccā dukkha anattā saṁkhāra aniccā dukkha anatta viññāṇaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattanti viññāṇaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattaṁ saṁkhāra aniccā dukkha anattā saṁgnā aniccā dukkha anatta vēdanā anicca dukkha anattā rūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattaṁti rūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ anattaṁ yanavā piḷivenna anulaka tuḷama

그러면 khandha bhāvanā는 'rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattā, vedanā aniccā dukkhā anattā, saññā aniccā dukkhā anattā, saṅkhārā aniccā dukkhā anattā, viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattan'ti, 'viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattaṃ, saṅkhārā aniccā dukkhā anattā, saññā aniccā dukkhā anattā, vedanā aniccā dukkhā anattā, rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattan'ti, 'rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ anattaṃ' 하고 차례대로, 거꾸로 나아갑니다.

dukkhaṁ anattaṁ yanavā piḷivenna anulaka tuḷama oya kana prakaṭu karahana upacāra samādhiya ara mē amataka vana eka satara dænenavā. īṭa passē api væḍak karanakoṭa vena dēkaṭa bahidana. ē væḍa karana dē hari api lassana karagena yanavā. amataka inna. amataka venavā nam anna lōkō pratilō vaśayen

그렇게 드러나는 upacāra samādhi로 잊어버리는 일이 사라집니다. 그 뒤로는 우리가 일을 할 때 다른 데로 빠지지 않습니다. 하는 일도 아름답게 해 나갑니다. 잊지 않습니다.

amataka venavā nam anna lōkō pratilō vaśayen skandha bhāvanāva dhātu bhāvanā āyatana bhāvanā mē adī skandha dhātu vaya skandha vaśayen dhātu vaśayen āyatana vaśayen anicca dukāt vaśayen balanna sidu venna ōnē. etakoṭa ē vidiha tamayi ēka śramaṇa karaganna.

잊어버린다면 anuloma와 paṭiloma로 khandha bhāvanā, dhātu bhāvanā, āyatana bhāvanā 같은 것을, khandha로, dhātu로, āyatana로 anicca, dukkha, anatta로 바라보아야 합니다. 그렇게 해서 그것을 익숙하게 만듭니다.

paṁcaskandha vaśayen balamu skandha bhāvanāva cakkhu dhātu rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sōta dhātu, sabda dhātu, sōta viññāṇa dhātu, gāna dhātu, gandha dhātu, gāna viññāṇa dhātu jivahā dhātu, kapa dhātu, jivahā viññāṇa dhātu, kāya dhātu, poṭṭhābba dhātu, kāya viññāṇa dhātu, manō dhātu, dhamma dhātu, manō viññāṇa dhātu daha mē dhātu goṭak dhātu manasikārayat ganna puḷuvan.

pañcakkhandha로 보는 것이 khandha bhāvanā입니다. 'cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sota dhātu, sadda dhātu, sota viññāṇa dhātu, ghāna dhātu, gandha dhātu, ghāna viññāṇa dhātu, jivhā dhātu, rasa dhātu, jivhā viññāṇa dhātu, kāya dhātu, phoṭṭhabba dhātu, kāya viññāṇa dhātu, mano dhātu, dhamma dhātu, mano viññāṇa dhātu', 이 dhātu들로 dhātu manasikāra도 할 수 있습니다.

vidyāva hape.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

oya ṭika nitana mēka tamayi ov dhātu 18k 18 dhātu balla. satara dhātu balana āpō dhātu, śē dhātu, āya dhātu, paṭhaya dhātu kiyalā dhātu hatara denā vallanavā. ē tava kramayak.

(물음) 그것이 바로 이것이군요. (답) 그렇지요. 열여덟 dhātu입니다. 열여덟 dhātu를 봅니다. 네 dhātu를 볼 때는 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, pathavī dhātu라고 네 dhātu를 봅니다. 그것은 또 다른 방법입니다.

dhātu manisikāraya satara dhātu vaśayen 18 dhātu vasayen ohoma balanna puḷuvanda ē vennē? eten eka balāgena yana kramayak skandha vaśayen, dhātu vaśayen āyatana vaśayen cakkāyatana sōtāyatana mē cakkāyatana rūpayatana sōtāyatana saddhāyatana ehema. cakkāyatana aniccā rūpāyatana aniccā, sōtāyatana aniccā, saddhāyatana aniccā ehema yaṭat puḷuvan. mēn āyatana bhāvanāva ehema ganna. æti skandha, dhātu, āyatana, pariccara samupadaya oya hæmatima kramankūla yanna puḷuvan.

(물음) dhātu manasikāra를 네 dhātu로, 열여덟 dhātu로 그렇게 볼 수 있는 것이군요? (답) 거기서 하나를 바라보며 가는 방법입니다. khandha로, dhātu로, āyatana로, cakkhāyatana, sotāyatana, 이렇게 cakkhāyatana, rūpāyatana, sotāyatana, saddāyatana 하는 식입니다. 'cakkhāyatanaṃ aniccaṃ, rūpāyatanaṃ aniccaṃ, sotāyatanaṃ aniccaṃ, saddāyatanaṃ aniccaṃ' 이렇게 갈 수도 있습니다. āyatana bhāvanā는 그렇게 받아들입니다. khandha, dhātu, āyatana, paṭicca samuppāda, 그 모든 것을 차례대로 해 나갈 수 있습니다.

tamanṭa gælapena ekak oya ṭikin tōrāganna. tamangē adahas valaṭa tarana ekkō skandha bhāvanāva gælapenavā. ekkō dhātu bhāvanāva gælapenavā. ekkō āyatana bhāvanāva gælapenavā. ekkō paṭicca samuppāda bhāvanāva gælapenavā. itin tamanṭa gælapena bhāvanāvak oya tuḷin oya karmasthāna tunin hoyāganna ōna. oyāgē gælapena eka āvaṭa passē tamanṭa sǣllu velā nidahas velā hita midilā yana pēnavā nam ēka hogena yanavā. oya okkoma nivan dakina bhāvanāva keḷavara karanakamma æti.

이것들 가운데 자기에게 맞는 것을 고르십시오. 자기 생각에 맞추어 khandha bhāvanā가 맞거나, dhātu bhāvanā가 맞거나, āyatana bhāvanā가 맞거나, paṭicca samuppāda bhāvanā가 맞습니다. 그러니 자기에게 맞는 bhāvanā를 이 kammaṭṭhāna들 가운데서 찾아야 합니다. 맞는 것이 온 뒤에 자기가 가벼워지고 풀려나 마음이 벗어나 가는 것이 보인다면 그것으로 해 나가십시오. 그 모든 것이 nibbāna를 보는 bhāvanā를 마칠 때까지 넉넉합니다.

mē ānāpānasati bhāvanā gæna davas vistara karapu velāvaka aḍu pāḍuvak vecca ekak karanavā mē āśvāsa a kaḷa yutu deyak, praśvāsa kaḷa yutu deyak tērum gattā kiyalā penna.

전에 ānāpānasati bhāvanā에 대해 풀어 말할 때 모자랐던 것을 채웁니다. 들이쉬어야 할 것과 내쉬어야 할 것을 알아들었다는 것을 보여 주려 합니다.

mokada āśvāsa karanna ōnē āśvāsa karanavā kiyalā kiyannē ārya āṣṭhāṁgika mārgayaṭa anukūla dē āśvāsa karanavā. lōkayē anārya aṣṭhāyaka mārgayaṭa anukapu dē praśvāsa karanavā.

들이쉬어야 할 것을 들이쉰다는 것은 ariya aṭṭhaṅgika magga에 맞는 것을 들이쉰다는 말입니다. 세상의 ariya 아닌 여덟 갈래 길에 맞는 것은 내쉽니다.

tiyenavā dēśayen gattot ēkayi. mityā diṭṭhi, mityā saṁkalpa, micchācā, mityā mityājīva, mitcayā vāyāṁ, miccā sati, mityā samādhi ē pætta passa karanavā. sammā diṭṭhi sammā saṁkalpa sammā vācara sammā kammatta sammājīva sammā vāyaṁ sammā sati sammā samādhipatta āśvāsa dahama

가르침으로 보면 그것이 있습니다. micchā diṭṭhi, micchā saṅkappa, micchā vācā, micchā kammanta, micchā ājīva, micchā vāyāma, micchā sati, micchā samādhi, 그쪽은 내쉽니다. sammā diṭṭhi, sammā saṅkappa, sammā vācā, sammā kammanta, sammā ājīva, sammā vāyāma, sammā sati, sammā samādhi 쪽은 들이쉽니다.

sammā sati sammā samādhipatta āśvāsa dahama āśvāsa karana ekayi pasvāsa karana ekayi mē lōka dharmayē pav pætta ē vagē ehenam mē nokarati pætta pasvāsa karamin ārya mārgaya væḍīmaṭa ōna pætta āśvāsa karamin kaṭayutu vein mē āśvāsa passavāsaya nivan magā tiyenavā. mēka tamayi ārya vinaya āśvāsa passāsa.

dharma를 들이쉬는 것과 내쉬는 것은, 이 세상 dharma의 pāpa 쪽처럼 해서는 안 될 쪽을 내쉬고, ariya magga를 기르는 데 필요한 쪽을 들이쉬며 지내는 것입니다. 이것이 nibbāna로 가는 길의 들숨과 날숨입니다. 이것이 ariya vinaya의 assāsa passāsa입니다.

itin paṁcaskandhayen āśvāsa virahitayi anaśvāsikayi kiyalā pelā tiyenavā. rūpakkhandō anassākō vēdanākandō anassākō. dæn mehemat dēśanāva tiyenavā. anasvāsa oya kiyannē hulan̆ga nemeyi oya kiyannē. oten dækanna paha kaḷa yutta monavada asuru kaḷa yutta vunā kiyalā kiyā dænagena paha kaḷa yutta paha karanavā æsuru kaḷa yutta æsuru karanavā. ēka nivan.

그래서 pañcakkhandha에는 assāsa가 없다, anassāsa라고 경전에 나옵니다. 'rūpakkhandho anassāso, vedanākkhandho anassāso.' 이런 가르침도 있습니다. 여기서 assāsa라고 하는 것은 바람(숨)이 아닙니다. 무엇을 버려야 하고 무엇을 가까이해야 하는지 알고서, 버려야 할 것은 버리고 가까이해야 할 것은 가까이합니다. 그것이 nibbāna입니다.

itin etanadi api dakinnē yam mehema dē. dæn husma rællaṭa hita yomu karalā ganna ehema kramayakut tiyenavā. hæbæyi ēkat ara mūla dharmaya dækka aya tamayi karanna puḷuvan. lōkayē anāthatvaya dækka ayaṭa eyā dakina krama tiyenavā. vividhākāra 86dahasak krama valin nivan maga puḷuvan mūla dharmaya dækaṭa passa.

그러니 거기서 우리가 보는 것은 이렇습니다. 숨결에 마음을 두고 하는 그런 방법도 있습니다. 다만 그것도 뿌리 dharma를 본 사람만 할 수 있습니다. 세상의 의지할 데 없음을 본 사람에게는 그가 볼 방법들이 있습니다. 뿌리 dharma를 본 뒤에는 갖가지 8만 6천 가지 방법으로 nibbāna의 길을 갈 수 있습니다.

lōkaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækalā tērum gattaṭa passē. eyā eka nigamanayak vanavā lōkayayi yamak yam tænakīnā. yam tænaka veyi nam api yam tænaka vannē nam ē okkoma ayin kaḷa yutuyi. oya mūla dharmaya tīranaṭa pat lōkaya panavanna puḷuvan nānā prakāra krama

세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 보아 알아들은 뒤에 그는 하나의 결론에 이릅니다. '세상이란 것이 어디에 있든, 우리가 어디에 있든, 그 모든 것을 걷어 내야 한다.' 그 뿌리 dharma로 결정에 이르렀으니, 세상을 드러내는 갖가지 방법이 있습니다.

rūpaskandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha kiyalā paṁcaskandhaya kit lōkaya kæmē. oya ahatara lōkayak panāganna. æhæ rūpaya kana śabdaya, nāsaya, gandhaya, diva rasayē kaya poṭṭhabbaya mana dharma kiyana mē haya ahalā lōkayak vaṭavanna ōna. ē tava penin mē lōkē vigraha karanā.

rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha라는 pañcakkhandha로 세상을 말합니다. 그 밖에 세상을 내세울 수는 없습니다. 눈과 모습, 귀와 소리, 코와 냄새, 혀와 맛, 몸과 phoṭṭhabba, 마음과 dharma라는 이 여섯을 넘어서 세상을 둘러칠 수는 없습니다. 그렇게 또 이 세상을 풀어 말합니다.

cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sōta dhātu, sadda dhātu, sōta viññā dhātu vadī aṭalot dhātuvanga mārgayen lōkaya panavanna puḷuvan. viññāṇa lōkayak panavanna.

cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sota dhātu, sadda dhātu, sota viññāṇa dhātu 같은 열여덟 dhātu의 길로 세상을 드러낼 수 있습니다. viññāṇa의 세상을 드러냅니다.

ēkat oya skandha vaśayen dhātu vaśayen, āyatana vaśayen cakkāyatana rūpayatana sōtāyatana saddhāyatana gānāyatana gandhāyatana divhāyatana rasāyatana kāyāyatana poṭṭhabbāyatana manāyatana dhammā āyatana kiyana mē āyatana ha karalā tavat lōkayak panavanna bæ. ehenam mē tiyena koyi ākārayen hari ekak aragena apiṭa puḷuvan mē tuḷin lōkaya

그것도 그렇게 khandha로, dhātu로, āyatana로 합니다. cakkhāyatana, rūpāyatana, sotāyatana, saddāyatana, ghānāyatana, gandhāyatana, jivhāyatana, rasāyatana, kāyāyatana, phoṭṭhabbāyatana, manāyatana, dhammāyatana라는 이 āyatana들을 넘어서 또 다른 세상을 내세울 수는 없습니다. 그러니 이 가운데 어느 방식이든 하나를 붙들어 우리는 이것을 통해

yam tænaka nam etanin midenna avaśya āpō dhātuva tējō dhātuva vāyō dhātuva paṭhavi dhātuva yam tænaka nætna etana lōkayak panavanna ōna. ēkaṭa avaśya karana mūla dharmaya nætnam etana lōkaya apa panavanna ōnē. itin ænna ē vagē dæn metanadi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

panavanna ōnē. itin ænna ē vagē dæn metanadi api dakinna ōnē. ekin ekekin ven velā yana ākāra.

그러니 그와 같이 여기서 우리가 보아야 할 것은 하나하나에서 갈라져 나가는 방식입니다.

dæn mē kaya hædilā tiyena hæṭi api dækkot ehema āpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhavi dhātuva kiyalā. dhātu hataraka sampiḍanayakin haṭagatta malaya kayak apiṭa tiyenavā. dæn ēka dakinavā isseba

이 몸이 이루어진 모습을 보면 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, pathavī dhātu라는 네 dhātu가 뭉쳐 생긴 더러운 몸이 우리에게 있습니다. 먼저 그것을 봅니다.

malē kayak aragena mē tuḷa citta manō, viññāṇa ādī vaśayen kiyana yamkisi dænī dænīmaṭa hētukāra vannā vū vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana skandha hatarak. mē rūpaskandhayak ēka sambandha karagena mēkaṭa bæn̆dunāma satvayek vidyāmānavā.

더러운 몸을 붙들고, 그 안에 citta, mano, viññāṇa 같은 어떤 앎, 앎의 원인이 되는 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 네 khandha가 있습니다. 이것이 rūpakkhandha와 이어져 거기에 묶이면 한 존재가 있게 됩니다.

satvayek yam tænaka vidyāmānada etanayi sukak vidyāmāna vennē. asahanayak vidyāmāna vennē. yam tænaka satvayan vena vidyāmānatvaya natara vunā etana dukak dukak vidyāmānaya ivarayi.

존재가 있는 곳에 dukkha가 있습니다. 편치 않음이 있습니다. 존재가 있음이 그친 곳에서는 dukkha가 있음이 끝납니다.

ehenam apiṭa ōnakama tiyennē yam tænaka duka haṭagattada? mē dhātu hatayen haṭagatta sampīrṇaya yam tænaka etana duka haṭagannavā. ē dhātu hatara yam tænaka nædda etana duken

그러니 우리가 알아야 할 것은 dukkha가 어디서 생겼느냐입니다. 네 dhātu로 생긴 뭉침이 있는 곳에서 dukkha가 생깁니다. 그 네 dhātu가 없는 곳에서 dukkha로부터 풀려납니다.

nidahas vennē. mē ēkat ekssahaṭa dharmaskandhaya yana kramen nivan dakina eka kramayak. dæn mē kramen onna api gannat puḷuvan.

이것도 dharma의 갈래를 따라 nibbāna를 보는 한 방법입니다. 이 방법으로도 받아들일 수 있습니다.

api dakinam mē ban̆du masē kayak aragena mē ban̆du hitak kayak ætu jīvat vena samājayē jīvat venna giyāma apiṭa jīvat vennalā tiyennē rāga dvēśa mōha lōbha dvēśa mōha ājīn graha vecca samājayaka eban dr̥ṣṭi gatikayingē samājayaka jīvat venni velā tiyennē. ēvā nisāma ē aya ælenavā, væṭenavā, mulā harenavā. ē pas samājayak samagaya jīvat venna inna maṭa ē tarakaṭa muhuṇa denna siddha venavā. ē porayaṭa bahinna siddha venavā. ē nisā hæmēma asahaniya mānasikat eyā goḍanægenavā.

우리가 보면, 이런 살덩이 몸을 지니고, 이런 마음과 몸으로 사람들 속에서 살아가려 하면, 우리는 rāga, dosa, moha, lobha에 사로잡힌 사회에서 살아야 합니다. 그런 diṭṭhi를 지닌 이들의 사회에서 살게 되어 있습니다. 그것들 때문에 그들은 들러붙고, 부딪치고, 헷갈립니다. 그런 사회와 함께 살아야 하는 나는 그 다툼에 맞서야 하고 그 싸움에 뛰어들어야 합니다. 그래서 늘 편치 않은 마음이 그에게 쌓입니다.

menna mē dukaṭa mulak tiyenavā mē samājana eka mahā dukak velā tiyenavā. maṭa dæn ōnē mēken nidahas venna anupūraṇava nidahas venna ōnē. mēnnē mē husma rællen nivan dagena hæṭa tiyena kramaya. dekaṭa tiyena kramayak na vigraha karanavā.

'이 dukkha에는 뿌리가 있다. 이 사회가 하나의 큰 dukkha가 되어 있다. 이제 나는 여기서 풀려나고 싶다. 차례로 풀려나야 한다.' 이것이 숨결로 nibbāna를 보는 방법입니다. 그 방법을 풀어 말합니다.

ehenam menna metanṭa hitagatta kenā īḷan̆gaṭa dakinavā. itin mē samājaya ekatu velā inna tākal ekka hiṭiyot tamayi ekka hiṭīmē hētuven tamayi ekkīmē duk phalaya læbennē. ehenam anē maṭa mē lōka samagaṭa sambandhayen æyat velā inna tiyenavada? ekvīmē ven venna tiyenavānam udakalāva ivī venna tiyenavā nam koccara honā tama mē gihi kaṭayutu karagena inna mata pævidi ayaṭa vagē ē avasthāva nǣhænē.

여기까지 생각한 사람은 다음으로 봅니다. '이 사회와 함께 있는 동안에는, 함께 있음 때문에 함께 있음의 dukkha라는 열매를 얻는다. 그렇다면 아, 내가 이 세상과 얽혀 있어야만 하는가? 함께함에서 떨어질 수 있다면, 홀로 고요해질 수 있다면 얼마나 좋을까. 하지만 집안일을 하며 사는 나에게는 출가자들처럼 그런 기회가 없지 않은가.'

maṭa kohomahari mē saṁsthāvala karanna ōnē pirisak karana gedara itin æsuru karalā tiyennē gedara inna ampu daruvādī pirissē. nǣ dǣ pirisē karanavā. mēgollō okkoma rāga, dvēśa, mōha sahagatta adahas nam patura vannē. maṭat oya taran̆gaṭa mūla diṭṭa ennavā. hæbæyi maṭa maha vaḍayak ōna. ælenna gæṭena mulā vena pætten ahak venna hadana maṭa ælennaṭa gæṭenna mulā venna ē pættaṭama yomu karavanavā. ē pættaṭama na poḷabaganavā. mēka mahā padayak karadarayak. ēka duk sahagata bava dāna sahagata bava asākāī bava maṭa pēnavā. monavā karanna

'어떻게든 이 집단 속에서 해야 할 일이 있다. 가까이하는 이들은 집에 있는 부모와 자식들 같은 무리, 친척 무리다. 이들은 모두 rāga, dosa, moha가 섞인 생각을 퍼뜨린다. 나에게도 그 다툼 속으로 그런 뿌리 diṭṭhi가 밀려온다. 하지만 나에게는 큰 애씀이 필요하다. 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 쪽에서 벗어나려는 나를, 그들은 들러붙고 부딪치고 헷갈리는 쪽으로 이끈다. 그쪽으로 끌어당긴다. 이것은 큰 짐이고 골칫거리다. 그것이 dukkha를 품고 있고, 괴로움을 품고 있으며, 바람직하지 않다는 것이 내게 보인다.'

mamat karagatta pāpa karma avidyāven bæhægatta kāmuva mēkanē ma hon̆dayi kiyalā paralovattana maṭa mē karadara æti karannē mama kona gatta da nisā vena eka kenek karana ekak nemeyi monavāda

'어쩌겠는가. 내가 지은 pāpa kamma, avijjā로 빠져든 kāma, 이것이 좋다며 다음 세상까지 바라던 것, 이 골칫거리를 만든 것은 내가 붙잡은 것 때문이지 다른 누가 한 일이 아니다.'

hæbæyi mama ivasin inna koyi velē hæṭa maṭat avasthāvak hambavenna nætnam nidahas velā avati vennē næhænē va koyi velāvada hambē eḷiyana eka elliya yudē ehā rǣ venakama bǣ bēle hæma kenāgenma monavāhari praśna gedarin praśna pāvi praśna okkoma hæbæyi okkoma apaṭa okko okkoma praśna karana minissu oya nisāma nidi matakaya hata aṭa venakoṭa okkoma buddha.

'그래도 나는 참으며 지낸다. 언제쯤 나에게도 틈이 생길까. 그러지 않으면 풀려날 수 없지 않은가. 언제 그런 때가 올까.' 날이 밝을 때부터 밤까지 모든 이에게서 무슨 문제든 생깁니다. 집안 문제, 온갖 문제가 다 있습니다. 그런데 그 모든 문제를 일으키는 사람들도 그 때문에 졸려서 일곱 시, 여덟 시가 되면 모두 잠듭니다.

maṭa hon̆da velāvak ahuvenā oma budiya gatta saṭa

모두 잠들면 나에게 좋은 때가 옵니다.

vuṇā ḷamaya vuṇā bæluvā eka burava novā æhenavā. eka eka lan̆galana noæhenavā. sida gānavā. ekavat nǣ hæra. mama kāmarē saniānna hon̆da

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

velāvak vivēkīva ekalā venna maṭa hamba vuṇā. dæn mē velāvaṭa katā karanna denna kenek næhæ. okkoma hitē eḷivelā tamayi nika katā karanavā. maṭa nidimat næhæ. mokada nidi mata hædinna hētuvakma tiyena aya buddhi maṭa ōna mona velā tiyennē mē nidahas velāva. ē velāvē nikan inna prabōdhaya avasthāvē vena nikan balā hiṭava maṭa dæn hon̆da velāvak ahuvenavā. dæn emin sirava kāpaya æn̆dē hari pædu hari kamak næhæilā in̆da pahiyakaṭa dæn kalpanā karanavā. anē dæn mē avasthāvadē rǣyanakam maṭa tibuṇē.

'방에서 홀로 고요히 있을 좋은 때를 얻었다. 이 시간에는 말을 걸 사람이 없다. 모두 잠들어 버렸다. 나는 졸리지 않다. 졸릴 까닭이 있는 이들은 잠들었고, 내가 바라던 것이 이 풀려난 시간이다. 그때 그냥 있으면서 깨어 있는 때에 바라보고 있으니, 이제 좋은 때를 얻었다.' 이제 의자든 침대든 상관없이 앉아서 곰곰이 생각합니다. '아, 이 시간이 오기까지, 밤이 될 때까지 나에게 있었던 것은…'

karanna deyak nǣhægē vipākaskandhayak vaśayen mama goḍanāgācca væḍipilā tiyannē. ēka hāmu ē ayaṭa innē. namut maṭa mohotak ahapu ekak satuṭat. dæn ara hon̆da mohotak ahuvelā tiyenavā kāgevat tæn̆gi gihik nætuva nidahas veenavā. dæn mama mē puṭuvē in̆dagena hari beva in̆dagena hari innē nidahas velā inna. gænaṭa maṭa nidaha dæn maṭa sænasuva tiyenavā. koheda innē?

'어쩔 수 없다. 그것은 vipāka khandha로 내가 쌓아 온 일들이다. 그들도 그렇게 산다. 그래도 잠깐 얻은 이 시간이 기쁘다. 이제 좋은 순간을 얻었다. 누구의 간섭도 없이 풀려나 있다. 지금 나는 이 의자에, 혹은 침대에 앉아 풀려나 있다. 지금은 내게 자유가 있고, 지금 내게 편안함이 있다.'

dæn maṭa sænasuva tiyenavā. koheda innē? eheē rat venavā, mehe rat venavā. ehaṭa æn̆garenna ōnē mehāṭa æn̆garenna ōnē. dæn kō kāya nisā tiyennē kiyalā okkagenma magana velāvak aragatta kayen māgana velāvak næhæ. kayat ekkanē maṭa in̆dalā tiyennē. kaya nisā haṭaganna dukak vehesak ætda maṭa ēka vin̆dinninna velā tiyenavā.

그런데 어디에 있습니까? 여기가 뜨거워지고 저기가 뜨거워집니다. 여기를 긁어야 하고 저기를 긁어야 합니다. '모든 이에게서는 시간을 얻었지만 몸에게서는 시간을 얻지 못했구나. 나는 몸과 함께 있어 왔다. 몸 때문에 생기는 dukkha와 고단함이 있다면 나는 그것을 겪어야 한다.'

ehenam dæn maṭa ōnakama tiyennē mona hētuvenda mē kaya nisā veheta vennē. kayē monavā tiyenavā hindā monavada mē kayē tiyennē?

그러니 이제 내가 알고 싶은 것은, 무슨 까닭으로 이 몸 때문에 고단해지는가입니다. 몸에 무엇이 있기에 그런가, 이 몸에는 무엇이 있는가?

mē kayē āpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhayē dhātuva kiyana dhātu hatarak tiyenavā. mē rat karannē mokakda? dāḍiya dānna ehemanē vakē. mēkē tiyennē tējōdhā kapita velā. dāḍiya matuvennē. mē tada vinnē eyi mē atara mēkē tiyennē paṭhavidhāya. etakoṭa mēkē tiyena ehemē jarakalā yanavā. ehema matu velā enavā. ehema mehenavā mokakda ē tiyena āpō dhātuva

이 몸에는 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, pathavī dhātu라는 네 dhātu가 있습니다. 이것을 뜨겁게 하는 것은 무엇입니까? 땀이 나는 것은, 여기 있는 tejo dhātu가 들끓어서 땀이 솟는 것입니다. 이것을 단단하게 하는 것은 여기 있는 pathavī dhātu입니다. 그리고 여기 있는 것이 흘러가고, 그렇게 솟아오고, 그렇게 움직이는데, 그것은 무엇입니까? āpo dhātu입니다.

vāyō dhātuva mokada karannē? mē dhātu tunaṭa gōcara vecca vāyō dhātuva ēkaṭa ōna vidihaṭa hirā sadanavā.

vāyo dhātu는 무엇을 합니까? 이 세 dhātu에 매인 vāyo dhātu는 그것들이 하자는 대로 갇혀 있습니다.

vāyō dhātuva sadelā vāya sabalā eka pætta. paṭhavi dhātuva tibunē næhanam ē vāja sala karan dekak nǣhanē. paṭhavidhā tiyennē vaṭalanē tala karannē. ehenam mē dhātu hataren tunak mahā vatuvā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam mē dhātu hataren tunak mahā vatuvā. āpō dhātuvayi tējō dhātuvayi paṭhavi dhātuvayi mē tuna tamayi mē bæn̆dalā hiragena tiyāyayi vāyō dhātuva. vāyō dhātuva vitarak tibunan ehema koccara nidahas

그러니 이 네 dhātu 가운데 셋이 큰 감옥입니다. āpo dhātu, tejo dhātu, pathavī dhātu, 이 셋이 vāyo dhātu를 묶어 가두어 두고 있습니다. vāyo dhātu만 있었다면 얼마나 자유롭겠습니까.

mē hira kirīm tadakirīm bæn̆dīm metana næhanē. menna mē ṭika dakinavā. menna meten dakinavā. manasa manasa hira velā tiyenavā dhātu hatarak ekka mē dhātu hataren haṭagatta kayaṭa manasa ira velā tiyena nisā tamayi mē dhātu hataren midicca nidahasa labanna bæ.

이렇게 가두고 조이고 묶는 것이 여기에는 없을 것입니다. 이것을 봅니다. 바로 여기서 봅니다. 마음이, 마음이 네 dhātu와 함께 갇혀 있습니다. 네 dhātu로 생긴 몸에 마음이 갇혀 있기 때문에, 네 dhātu에서 벗어난 자유를 얻지 못하는 것입니다.

ehenam mē dhātu hataren dhātu tunak kahak karalā eka dhātuvakaṭa magē manasa tiyanna puḷuvan nam anna hētuphala æti nigamanayak karanna. ehenam ē tamayi vāyuvayō dhātu. ehenam magē maṁsa vāya dhātuva pemu karanavā. anit dhātuva tunen ayin karalā. kohomada ē karannē? ǣṭa yanna deyak nǣhæ lan̆ga mē husma uḍaṭa yanavā pallanayaṭa yanavā. oya tiyennē vāyu rælla menna mē vāyu hællaṭa magē manasa yomu karanavā anit dhātu guṇaya midenna.

'그렇다면 이 네 dhātu 가운데 셋을 비켜 두고 한 dhātu에 내 마음을 둘 수 있다면' — 원인과 열매가 있는 결론을 내리십시오. 그것이 바로 vāyo dhātu입니다. 그러니 나는 내 마음을 vāyo dhātu로 향하게 합니다. 다른 세 dhātu에서 떼어 냅니다. 어떻게 합니까? 멀리 갈 것도 없이 바로 곁에서 이 숨이 위로 오르고 아래로 내려갑니다. 그것이 바람의 물결입니다. 바로 이 바람의 물결에 다른 dhātu의 성질에서 벗어나려고 내 마음을 둡니다.

menna mē adahasa tēru. ē nidahasa balāporottuven nāsayen hitannet nætuva. an̆ga ehāma ehā ena vāiruda hita tiyalā kramānukūrava husma gannavā menna mē velāvaṭa diga velāvak yanakoṭa manasa bayava dhātuva aramuṇu karanavā dhātu tunak aramuṇu karannē nætuva.

이 뜻을 알아들으십시오. 그 자유를 바라며, 코를 생각하지도 않고, 저쪽으로 갔다 이쪽으로 오는 바람의 물결에 마음을 두고 차례대로 숨을 쉽니다. 그렇게 오랜 시간이 지나면, 마음이 세 dhātu를 대상으로 삼지 않고 vāyo dhātu를 대상으로 삼습니다.

āpō dhātuvayi, paṭhavi dhātuvayi, tējō dhātuvayi aramuṇu karannē nætuva vāyō dhātuva aramuṇu karamiṭa hitenakoṭa vāya gati lakṣaṇaya hitaṭa enavā. arakina dhātu tunē hita nohiṭinavā.

āpo dhātu, pathavī dhātu, tejo dhātu를 대상으로 삼지 않고 vāyo dhātu를 대상으로 삼아 생각해 나가면, 바람의 성질이 마음에 옵니다. 다른 세 dhātu에는 마음이 머물지 않습니다.

menna mē velāvaṭa muḷu śarīraya sæhællu velā vāyuvak vāgē ovaṭa patvelā nidahas venna paṭan gannavā saman dænenavā śarīraya bala dænna. kækkuma vēdanāva hiravīma ekakvat dænunē nætta. nidahas vāyuvak vāgē śarīraya væṭahenna paṭan gā.

바로 이때 온몸이 가벼워져 바람처럼 되어 풀려나기 시작합니다. 편안함이 느껴집니다. 몸을 살펴보면 쑤심, 아픔, 조임이 하나도 느껴지지 않습니다. 몸이 자유로운 바람처럼 느껴지기 시작합니다.

menna mē velāvaṭa viśāla satuṭak enavā. mama dæn dhātu tunaka tiyena hiravandanaya nidahas va vāyō dhātuva nidahas va koccara sæhælluva koccara śāntada praṇītada kiyalā. menna metanṭa enakoṭa api balāporottu vecca dhyānayaṭa sampannavannā vū dhyāna upacāraya.

바로 이때 큰 기쁨이 옵니다. '나는 이제 세 dhātu에 갇힌 데서 풀려났다. 풀려난 vāyo dhātu는 얼마나 가볍고, 얼마나 고요하며, 얼마나 빼어난가.' 여기에 이르면, 우리가 바라던 jhāna로 이끄는 jhāna의 upacāra입니다.

menna meteṭa ennaṭa mokada vennē? anna ōkaṭa kiyanavā dæn uggraha vidiya avasthāvaṭa āvā. uggaṇaya kaḷā kiyannē vāyō ugganaya kaḷā. dæn hita tiyennē vāyuva śarīraya væṭahenē vāyuvakvā menna mē velāvēdī ætienavā viśāla citta prasādayak.

여기에 이르면 어떻게 됩니까? 그것을 이제 uggaha의 단계에 왔다고 합니다. uggaha를 했다는 것은 vāyo를 붙잡았다는 것입니다. 이제 마음은 바람에 있고, 몸은 바람처럼 느껴집니다. 바로 이때 큰 citta pasāda가 생깁니다.

vāyumaya kayaka vāyumaya mūlak āyōkamat velā pinna paṭanganna. ēkaṭa hētu

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기