와하라까 코리아
CD015-06

CD015 · 6번째 · 1시간 1분 · 원문 녹음

Maṅgala sutta 풀이

මංගල සූත්‍ර විග්‍රහය.

niggahitānta kiyanavā biṁduva mūlayā kara. ōkē tiyenavā ārya niruktiyak.

bindu(점)를 뿌리로 삼아 niggahitānta라고 합니다. 거기에는 ariya nirutti(거룩한 말뜻 풀이)가 담겨 있습니다.

eka saraṇāgamanayak makāraya anta karanavā. makāraya kiyannē mamatvaya karā æti karagannā vū ākāraya anta ayin karalā dānavā. anta karanavā. keḷavara karanavā. mamatvaya keḷavara karana arthayen makārānta vīma.

하나는 ma 글자를 끝내는(makārānta) saraṇagamana입니다. ma 글자란 '나의 것'이라는 마음(mamatta)을 일으키는 방식을 끝내는 것, 걷어내 버리는 것, 끝장내는 것입니다. mamatta를 끝낸다는 뜻에서 makārānta가 됩니다.

anna ēka tamayi kāgekavat ganna puḷuvan pirisaraṇak neveyi. tamanma goḍa nagāganna ōna pirisaraṇa.

그것은 누구에게서나 얻을 수 있는 saraṇa가 아니라 스스로 쌓아 올려야 하는 saraṇa입니다.

[ugura kǣrīma] attava dīpa viharata attava saraṇāna anatta saraṇāven kiyalā kivvē anna ē vagē. attava saraṇā anañaṁ saraṇā etakoṭa an etana pennuvē mokakda attāhi atta nōnā nātō kōhi nātō parō kiyalā. anna ē vatanin pennuvē. samāva visinma karagata yutu saraṇak tiyenavā. anna ē tamayi makārānta saraṇāgamanaya kiyalā kivvē.

[헛기침] 'attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā'라고 하신 것이 바로 그런 뜻입니다. 거기서 보여 주신 것은 무엇입니까? 'attā hi attano nātho, ko hi nātho paro siyā'라는 말씀으로 보여 주셨습니다. 스스로 만들어야 하는 saraṇa가 있습니다. 바로 그것을 makārānta saraṇagamana라고 했습니다.

hæbæyi lōkayāgē nigraha læbennē væḍa valin venvelā. vayet æti gænu loma dæhægæna æti karana ē aya venvelā. kænasilla

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kaṭayutu karaganna læbena saraṇāgamanayak tiyenavā.

마음 놓고 일을 해 나갈 수 있게 해 주는 saraṇagamana가 있습니다.

niggahitānta kivvē anē nigrahannā vū citta svabhāvayak ætda ēka keḷavara karalā denavā.

niggahitānta라고 한 것은, 꾸짖음을 받을 만한 마음의 성질이 있다면 그것을 끝내 준다는 것입니다.

duccar pāpa duccarkayangen ven karalā bæm ahannē nætuva læjjāvaṭa pat vennē nætuva inna puḷuvan vidiha pirisaraṇak tiyenavā.

나쁜 짓(duccarita)에서 떼어 놓아, 꾸지람을 듣지 않고 부끄러움에 빠지지 않고 지낼 수 있게 하는 saraṇa가 있습니다.

budu guṇa sihi karagena budurajāṇan vahansē tanukaru tamangē caritaya hæṭagasvā gannakoṭa uṇī karamin caritaya hædagasvā gannakoṭa uṇa

붓다의 덕을 떠올리며 붓다를 본받아 자기 품성을 가다듬을 때, 품성을 갈고닦을 때,

āśirvāda labanakoṭa vayat æti gænu loba dæhæ gænīma duk pīḍā enavā. ē vagē pæṭi valin ārassā sarala salā denavā ēvā ennē næti vennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mennam mēka tamayi niggahitānta saraṇāgama nigrahayaṭa pat vennatuva tamayi kaṭayutu karanna puḷuvan.

바로 이것이 niggahitānta saraṇagamana입니다. 꾸짖음을 받지 않고 일을 해 나갈 수 있습니다.

niggahitāntaka labāya tamayi api makārāntaya vardhanaya karagannē.

niggahitānta를 얻고 나서야 우리는 makārānta를 키워 갑니다.

mamatvaya æti karana satyaya ivara karalā asmimānaya duru karalā arihatyaṭa pat venakan vārāntayaṭa yana væḍapidavala tiyenavā. ē saraṇā karāmaya tamayi karanna ōnē.

'나의 것'을 일으키는 것을 끝내고 asmimāna를 없애 arahant가 될 때까지, 끝에 이르는 수행 과정이 있습니다. 바로 그 saraṇa의 방식을 따라야 합니다.

otana hon̆daṭa pæhædili vena deyak tamayi anna etanṭa yana mārgaya tamayi budu maga kivvē.

여기서 분명해지는 것은, 그곳으로 가는 길이 바로 붓다의 길이라는 것입니다.

budu maga anugamanaya karanakoṭa budu guṇayaṭa anukūlayayi ræs karannē yamakda?

붓다의 길을 따를 때, 붓다의 덕에 맞게 모으는 것은 무엇입니까?

ē anuva budaya sadena

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

āryatvayaṭa patna aya monavada ræs karagannē?

ariya의 경지에 이른 이들은 무엇을 모읍니까?

lōkampāven lōkeṭa yahapatā karanavā lōkaya venas karagannavā.

세상을 가엾이 여겨 세상에 좋은 일을 하고, 세상을 바꾸어 갑니다.

tamā vena monavā varas karannada tamanṭa saranna deyak næti nisā edā jīvitayēdī jīvitayaṭa avaśya karana ṭika ræs karagannavā.

자기를 위해 따로 무엇을 모으겠습니까? 자기에게 모을 것이 없으니, 그날그날 삶에 필요한 만큼만 모읍니다.

uddahita vannā vū dhyānaya nitara bhāvitā karanavā innakā.

odāta(흰빛)인 jhāna를 늘 닦으며 지냅니다.

lōhitavannā vū satara brahma viharaṇa lōkayāṭa vaḍanavā. læbena avasthāve lōkayaṭavat hari.

lohita(붉은빛)인 네 가지 brahmavihāra를 세상을 위해 키웁니다. 기회가 닿는 대로 세상을 위해서라도.

etakoṭa lōkayē paṁcakāmayan sambandhayen pānaya karana gihiyanṭat anuśāsanā karamin dæhæmin sāmen kaṭayutu karana paṁca duṣṭiya ven velā inna kiyalā upāsaka upāsikāvak kiyalā ēgollanṭat citta prahādayak pahaḷa karanavā.

그러면 세상의 다섯 가지 감각 즐거움(pañcakāma)을 누리는 재가자들에게도 가르침을 주며, 바르고 평화롭게 일하고 다섯 가지 나쁜 짓에서 떨어져 지내라고, upāsaka·upāsikā로서 지내라고 하여 그들에게도 맑은 믿음(pasāda)을 일으킵니다.

itin ē ayaṭa gattē nætnam anuṭa sæla paravilaṭa gahannē bayinnē hiṁga karanna nætuva tamangē pāḍuva væḍak balan hon̆din inna kenā. eyat naraka kenek nemeyi innē kiyalā ē maṭṭamen ohu kerehi prasādayak æti karava.

그들이 받아들이지 않더라도, 남을 때리거나 욕하거나 해치지 않고 자기 일을 보며 잘 지내는 사람이라면, '그 사람도 나쁜 사람은 아니다'라고 그 정도로 그에게 믿음을 일으킵니다.

anna ara ræs karannē ræs karalā tiyennē ohomayi. oya ṭika asatpuruṣa ræs karannē nǣhæ durima duru karanavā. næ kāla ahalakavat nǣ.

모으는 것, 모아 놓은 것은 그렇습니다. 그런 것들을 나쁜 사람(asappurisa)은 모으지 않습니다. 멀리멀리 밀어냅니다. 근처에도 가지 않습니다.

nīlamīta lōhitō dāta mājēta kæs karapu prabhāsarattē tiyennē tamā ḷan̆gama ræs velā tiyena hari ēken pāḍuvak nǣ. sasara gamaṭa hētuvak nǣ. særisaranna hētu vena.

nīla, pīta, lohita, odāta, mañjeṭṭha, pabhassara라는 빛에 담긴 것은, 자기 곁에 모여 있더라도 그로 인한 손해가 없습니다. saṃsāra를 떠도는 원인이 되는 것이 없습니다.

dæn oya ṭika tamayi ræsmālā gæna dænagata yuttē.

이제 빛살들에 대해 알아야 할 것이 바로 이것입니다.

dæn kaha pāṭayi nil pāṭayi dekē atara koḷa.

노란색과 파란색 둘 사이에 초록이 있습니다.

dæn kahapāṭa varṇayak mityāmannahama jāti vaśayen. ē āsannaya veniya nīla pītanē tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nīlayi pītayi kiyannē nīla kiyannē nil pāṭa pīta kiyannē kaha pāṭa. kaha pāṭayi nil pāṭayi dekē madhya talayē koḷin kahana nil koḷanē.

nīla와 pīta라고 하면, nīla는 파란색이고 pīta는 노란색입니다. 노란색과 파란색 둘의 한가운데에 초록이 있습니다. 노랑과 파랑이 초록이지요.

in koḷa kiyana eka hædenavamayi ēka varṇayak vaśayen ganna ekak nemeyi. ēka dr̥ṣṭi māyāva.

거기서 초록이라는 것이 생겨나지만, 그것은 하나의 빛깔로 받아들일 것이 아닙니다. 그것은 눈의 착각입니다.

nil saha kahatara tiyena dr̥ṣṭi māyāva tamayi kolla. koḷa penenna bæ.

파랑과 노랑 사이에 있는 눈의 착각이 바로 초록입니다. 초록은 따로 보일 수 없습니다.

koḷa pēnavā kiyannē nīla saha pīla kiyana deka matu vuṇā. ehenam lōkayāgē tæna parusa gati aḍuvelā.

초록이 보인다는 것은 nīla와 pīta 두 가지가 드러났다는 것입니다. 그렇다면 세상 사람의 거친 성질이 줄어든 것입니다.

dæhæmē paṁcakāmayen yukva jīvat vena mānasikatvayak goḍanægilā.

바르게 pañcakāma를 누리며 사는 마음가짐이 세워진 것입니다.

menna mē gati lakṣaṇa ārambhaka bauddha pirik paṭan gattā nam nīla saha pīta lakṣaṇa opnæn venavā.

이러한 성질이 처음 불자 무리에서 시작되었다면 nīla와 pīta의 특징이 생겨납니다.

nīla pīta deken kahanin vistaraya koḷa pāṭa upanæn venavā. koḷa pāṭa opanænvīma pennannē kaha saha nil kiyana deka opanæn vuṇā. nimuṇu layak æti bæhæmi paṁcakāma pānaya karana bauddha pirisaka ārambhaya.

nīla와 pīta 둘로 초록색이 생겨납니다. 초록색이 생겨났다는 것은 노랑과 파랑 둘이 생겨났음을 보여 줍니다. 마음이 가라앉아 바르게 pañcakāma를 누리는 불자 무리의 시작입니다.

en eha bava gitu. oya maṭṭamen tamayi paṭan

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

gannē. ehenam bauddhatvaya paṭan ganna pennanavā poḷa pāṭa varṇayen kaha saha nil deka vīḍiya

그런 수준에서 시작합니다. 그러니 불자됨의 시작을 초록 빛깔로, 곧 노랑과 파랑 두 가지로 보여 줍니다.

dæn īṭa samahara ēvā tiyenam rōsa pāṭa hō rōsa pāṭa kiyannē lē pāṭa nemeyi lōhita pāṭa anna lōhita kiyannē lōka satyaya ara dayānukampāven hitavata kaṭayutu karana pāṭa lōhita kiyannē lē pāṭa nemeyi.

그 밖에 분홍빛이 있다면, 분홍빛이란 핏빛이 아니라 lohita 빛입니다. lohita란 세상 중생들을 가엾이 여겨 이롭게 대하는 빛입니다. lohita는 핏빛이 아닙니다.

pæladiga valā lōhita pæhæya gæni. pæmiṇi kaviyan pennapu deyak. ē kiyannē varṇāmē ira bahina velāvaṭa valākul valaṭa ira eḷiya væṭunahama lōhita pāṭa venavā kiyalā.

서쪽 하늘 구름의 lohita 빛깔은 옛 시인들이 보여 준 것입니다. 곧 저녁 해 질 무렵 구름에 햇빛이 비치면 lohita 빛이 된다는 것입니다.

anna lōhita varṇaya kiyana eka ektarā mē kanvan bavaṭa huru ē kiyannē kataṭa yantaṁ huru. īṭa vaḍā hari śānta suvadena varṇaya.

lohita 빛깔이란 금빛에 가까운, 곧 금빛에 살짝 가까운, 그보다 훨씬 고요하고 편안한 빛입니다.

lēvala tiyennē mahā bhayā nikan lēvala tiyennē mahaṁ piḷikul karana bhayānaka varṇaya

피에 있는 것은 아주 무서운, 그냥 피에 있는 것은 몹시 역겨운 무서운 빛입니다.

lōhita varṇaya īṭa nāda kohaṭa væḍi varṇaya lōhita kiyannē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn samahara piḷivala sudula apē lāu vala nādal vala tiyena lā pæhæṭaru rōsa pæhayak dækalā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tiyenavā. anna lōhita vargara

바로 그것이 lohita 빛입니다.

ehenam lōkayāṭa yahapatak karana balāporottu æti pirisakut dæn bihiva igenagena enavā. lōkayaṭa diya yutu satara pahama viharaṇayan paturalōna prati lagnaya pirisat matuvelā enavā.

그러니 세상에 좋은 일을 하려는 바람을 가진 무리도 이제 생겨나 배워 옵니다. 세상에 베풀어야 할 네 가지 brahmavihāra를 펼치는 무리도 드러나 옵니다.

samahara varṇa valin sudu kiraṇat vihidilā tiyenavā. sudu ræs vihidilā tiyenavā. ehenam ōdāta varṇayat matuvelā tiyennē.

어떤 빛깔에서는 흰 광선도 뻗어 나와 있습니다. 흰 빛살이 뻗어 있습니다. 그렇다면 odāta 빛도 드러난 것입니다.

kaṇvan varaṇaya matu venna ōnē īḷan̆gaṭa ārayō anāgāmī arihat tiyena tattvayaṭa kiṭu karalā yanakoṭa svarṇa varṇayat matuvā.

그다음에는 금빛이 드러나야 합니다. ariya가 anāgāmī, arahant의 경지에 가까이 갈 때 금빛도 드러납니다.

tava avigāl gihin tiyena bava matuvelā pēnavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

o kaha pāṭayi, nil pāṭayi miśraṇē koḷahædennē.

노란색과 파란색이 섞여 초록이 됩니다.

itin kaha pāṭa kiyalā kivvē paṁcakāmayō dæhæmen sāmayen pānaya karana jīvat vena gihi jīvitaya ēka tamayi kahapaṭa pennē.

노란색이라고 한 것은 pañcakāma를 바르고 평화롭게 누리며 사는 재가의 삶입니다. 그것을 노란색이 보여 줍니다.

pīṭa pānayaṭa hitayi. laya nimilā jīvat venna. gahaganna vænaganna saṇaḍu vennē næ. laya nimilā nīlayi.

pīta는 누림에 맞닿아 있습니다. 마음이 가라앉아 삽니다. 때리고 다투고 싸우지 않습니다. 마음이 가라앉은 것이 nīla입니다.

oya tīlakṣaṇa deka yam tan tera kiyanavā nam mē gihi jīvitaya bohoma dæhæmi gihi jīvitayak gata karannā vū hon̆da pinvat pirisakgē gati lakṣaṇaya. oya varṇa dekē misraṇaya.

그 두 특징을 말하자면, 아주 바른 재가의 삶을 사는 착하고 공덕 있는 사람들의 특성입니다. 그 두 빛깔의 섞임입니다.

eham kaha pāṭayi nil pāṭayi dekē miśraṇaya koḷa pāṭa matu velā panē oya dekē miśraṇayen bæhæma jātiyak goḍanægenavā.

그러니 노랑과 파랑 둘이 섞여 초록이 드러나 보이지요. 그 둘이 섞여 바른 겨레가 세워집니다.

paṁca kāmayanṭa gæṭennē nætuva dæhæmē sāmayen paṁcakāmayan buddhiya vala in̆dagena inna kāmadāna pirisak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka matuvelā yana lakuṇu tamayi kaha pāṭayi nil pāṭayi ræs ekatu velā galana koḷa pāṭin pennannē.

그것이 드러나는 표시를, 노랑과 파랑 빛살이 합쳐져 흐르는 초록으로 보여 줍니다.

koḷa pāṭa ræs tiyalā venama deyak nǣ.

초록 빛살이라는 별도의 것은 없습니다.

koḷa pāṭen dækkē nīla saha pīṭa kiyana visaraṇaya.

초록으로 본 것은 nīla와 pīta의 퍼짐입니다.

taha pāṭayi nil pāṭayi eka ada bæli hæla pāṭa hædena hæṭi. pahala nin indriya gæṭuvaluvot poḷa pāṭa hædinnē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kōla vacana hæ ǣ kōla kiyana vacana hæra kōla kiyana vacanaya gannat oya dekē miśraṇayak. kōla bava kiyannē pāpayaṭa lajjā æti bava

'kola'라는 낱말 말고… 어… 'kola'라는 낱말을 들어도 그 둘의 섞임입니다. 'kola(수줍음)'라는 것은 악에 대한 부끄러움이 있음을 뜻합니다.

mokak occara dura ṭika apiṭa geniyanna deyak næhæ. namut oya ṭika puvet mokada mē dharmayaṭa ōgē sambandhatāvaya ena hæṭi. ārya māgayaṭa tiyena sambandhatāvaya.

그것까지 우리가 길게 끌고 갈 것은 없습니다. 하지만 그것도 이 dharma와 어떻게 이어지는지, ariya의 길과의 이어짐을 보여 줍니다.

dæn ara mē aṁgulimāla upan velāvē gamē tibiṭṭa kaḍu kinisi okkoma ādī ā dirisenna paṭan gattā.

저 Aṅgulimāla가 태어났을 때 마을에 있던 칼과 단검들이 모두 빛나기 시작했습니다.

ehenam āvira dirusunē vināḍayaṭa viśāla pirisakaṭa maru kæn̆dena deyak tamayi āvē irasīmen pēnnē. dæn budaluva dīrlasīmen ehema ekakda penna yahapat

그렇다면 무기가 빛난 것은 파멸을 뜻했습니다. 많은 사람에게 죽음을 부르는 것이 왔음을 그 빛남으로 보여 준 것입니다. 그러면 불상이 빛나는 것도 그런 것입니까? 그것은 좋은 일을 보여 줍니다.

dæn bohō denekuṭa viśāla yahapak siddha vīmē āsanna kāraṇayak ḷan̆gayi kiyana eka tamayi buduruva dilisīmē saṁkētayen pēnnē.

많은 사람에게 큰 좋은 일이 일어날 때가 가까웠다는 것을 불상이 빛나는 표지로 보여 주는 것입니다.

ādha dilisīmen pennuvē mokakda vināśayaka saṁkētaya. anna ēka tē venasa dakinna ōnē.

무기가 빛난 것으로 보여 준 것은 무엇입니까? 파멸의 표지입니다. 바로 그 차이를 보아야 합니다.

mē tava ekak tiyena na jalanandana pirita mēgāya budun vahansē dēśanā karē mokakda satgāyanā kirīmen budu guṇenda ārassādiya anavana koḍīna valaṭa ēvā bin̆diya yanavā kiyannē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn metana mehemayi tiyennē vennē mē sūtraya piḷiban̆dava dharmānukūla artha kathanayak tamayi avas velā tiyennē. dæn mēkedī api

이제 여기서는 이렇습니다. 이 sutta에 대해 dharma에 맞는 뜻풀이가 필요해졌습니다.

tamayi avas velā tiyennē. dæn mēkedī api dakinna ōnē mē kāya venakoṭa mahā maṁgala sūtrayē mē pirit tun sūtrayaṭa ayiti koṭasak hæṭiya tareda pirit kiyalā pirit pæn saha pirit nūl san̆dahā ven karagena āśirvāda balāporottu ven karana pūjāvak mē jīvita hæṭiyaṭayi ada bhāvitā karannē.

이제 여기서 우리가 보아야 할 것은, 이 시대에 와서 Mahāmaṅgala sutta가 세 가지 pirit sutta에 속하는 한 부분으로서, pirit이라 하여 pirit 물과 pirit 실을 위해 따로 떼어 축복을 바라는 pūjā로 오늘날 쓰이고 있다는 것입니다.

mē pirit pænda saha pirit nūl valin saṁkētayak pennanavā. śāsanaya tuḷa saṁkētayak.

이 pirit 물과 pirit 실은 하나의 표지를 보여 줍니다. sāsana 안의 표지입니다.

pirit pænvalin pennannē pānaya kirīmaṭa sudusuyi kiyana ekayi. mē pirisa pānaya karanna. piris huvē pennannē mē pirit adahasa bæn̆dinna.

pirit 물이 보여 주는 것은 마실 만하다는 것, 곧 이 pirit을 마시라는 것입니다. pirit 실이 보여 주는 것은 이 pirit의 뜻에 묶이라는 것입니다.

mēkē saṁkēta deka tamayi pirit pæn saha pirit haya.

이것의 두 표지가 pirit 물과 pirit 실입니다.

pirit pæn pānaya karalā pirit nūvala mædaganna kiyana ekē arthaya tiyennē. mē piriten pennapu arthaya pānaya karanna. ē arthayat ekkama hon̆daṭa bæn̆dilā [hāsyaya] hædilā kaṭayutu karanna.

pirit 물을 마시고 pirit 실을 감으라는 말에 뜻이 있습니다. 이 pirit이 보여 준 뜻을 마시라, 그 뜻과 함께 단단히 묶여 [웃음] 갖추어 행하라는 것입니다.

ē saṁkētmaka agaya tamayi abhyantara vaśayen mēkē pennannē.

그 표지로서의 값어치를 이것이 안으로 보여 줍니다.

namut ē agaya pættakaṭa gihillā ada kerennē mokakda pirit pænvoli sit śāntiyak, pirit nūrun valin ārassāvat balāporottu ven pæn ṭikak gihilā hiṭan pirit nuvala vædagena yanna āpuvahama æti pæn bedanna udēṭa udēṭa giyāma æti. pirit

그러나 그 값어치는 밀려나고 오늘날 하는 것은 무엇입니까? pirit 물로 마음의 평안을, pirit 실로 보호를 바라며 물을 조금 받아 가고, pirit 실을 감고 가려고 옵니다. 물 나누어 줄 때 아침에 가면 그만입니다.

pændena velāva dæn vacanaya karannē mokada sik vitara āvā nam gihin guḍiyanga okkoma velā hariyaṭa pirit pæn badena inna porayak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pirit pæn ṭikak dīlā nūlak vædagat ada velā tiyennē ōkayi.

pirit 물 조금 주고 실 하나 감아 주는 것, 오늘날 된 것은 그것뿐입니다.

dæn mēken kivvē eka vena ekak kivvā kivva saṁkēta ada saṁkētmaka agaya væhilāgilā.

이것이 말한 것은 하나인데 다른 것이 되어 버렸습니다. 말씀하신 표지의 값어치가 오늘날 가려져 버렸습니다.

ehenam mē piritē arthaya ahagena tērum balanna eban̆du daham pānaya karanna ehā niyama pirit.

그러니 이 pirit의 뜻을 듣고 이해하여 그런 dharma를 마시는 것, 그것이 참된 pirit입니다.

anna ē vædagat arthāruṇita jīvitaya tuḷa væḍi venilā hædilā jīvat venna. tamangē atē atē nuvara vennē tamāgē væḍa piḷivala īṭa anukūla karaganna.

그 소중한 뜻이 담긴 삶 안에서 자라나 갖추어 살라는 것입니다. 손에 감은 실은 자기의 행실을 그에 맞게 하라는 것입니다.

menna mē deka ahaganna. ē piriten budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharma mārgaya ahaganna.

이 두 가지를 들으십시오. 그 pirit에서 붓다께서 설하신 dharma의 길을 들으십시오.

onna ōka tamayi viśēṣama kārya.

바로 그것이 가장 중요한 일입니다.

ara piris sesāntiya tuḷa ē arthavatva kiyanakoṭa ē sitsāntiyak gæbbennē nætuva kiyanavā nemeyi. ē pirit pænvalat kirit nūl valat ē śāntiyak gæbbē eka æta. namut ēka sāmānya maṭṭama.

pirit의 평안 속에서 그 뜻을 말할 때, 거기에 마음의 평안이 담겨 있지 않다고 말하는 것은 아닙니다. pirit 물과 pirit 실에도 그 평안이 담겨 있는 것은 사실입니다. 그러나 그것은 보통 수준입니다.

mē dharmaya tuḷa tiyenavā gæm̆buru maṭṭamak saha sāmānya maṭṭamaka kaḍa.

이 dharma에는 깊은 수준과 보통 수준의 층이 있습니다.

ara ladaru pāsalaṭa yana ḷamayak sellambaru ṭikak ehema dīlā aramiya karalā ḷamayāgē hita pinavana deyak hadalā tiyenavā. ē vidihaṭa uganna sirisak tiyenavā. ēka radaru ayaṭa hon̆dayi. ara rāsaṭa yanna lamīma maṭṭama ayaṭa hon̆dayi. namut oya maṭṭamen ehāṭa gihillā ihaḷa kælǣ sivalaṭa giyā ayaṭa ē jātiya sellama væḍabilina hariyannē næhæ. ēka arthavat væḍapilak ōnē.

어린이 학교에 다니는 아이에게는 장난감 같은 것을 주어 아이의 마음을 즐겁게 하는 것을 만들어 두었지요. 그렇게 가르치는 방식이 있습니다. 그것은 어린아이들에게 좋습니다. 그 학교에 다니는 낮은 수준의 아이들에게 좋습니다. 그러나 그 수준을 넘어 높은 학급으로 간 이들에게는 그런 놀이 과정이 맞지 않습니다. 뜻있는 과정이 필요합니다.

ēken ēgollanṭa avaśya dē. eyāgē bauddhayō kiyalā innē api ara pallehā kælǣsa inna ḷamayingē maṭṭamē inna aya velā innalā bæha hæmadāma

그것으로 그들에게 필요한 것을 줍니다. 그런데 불자라고 하는 우리는 저 아래 학급 아이들 수준에 늘 머물러 있어서는 안 됩니다.

bauddhayek vaśayen āva nam ihaḷa kæræsiyaṭa giya maṭṭamē dænuvat velā inna ōnē. mokada etanayi dhyāna mārgaphaladī pratiphalayak hambavennē etanayi.

불자로 왔다면 높은 학급에 간 수준으로 깨어 있어야 합니다. 왜냐하면 바로 거기서 jhāna, magga, phala 같은 결과를 얻기 때문입니다, 바로 거기서.

sasara dukin etera vīmē āsanna pratiphalaya tiyennē ē usasyan.

saṃsāra의 괴로움을 건너는 가까운 결과는 그 높은 곳에 있습니다.

anna ē usasyan venakam tiyena arthayak tamayi apiṭa mē kramayen pennannē.

그 높은 곳에 이르기까지의 뜻을 이 방식으로 우리에게 보여 줍니다.

ē apē pera bauddhaya oya kāraṇaya dænagena hiṭapu nisā hon̆da lassana gihi jīvitayak gata karalā bæhæsān kaṭayutu karalā anupiḷivalin væḍicca mānasikatvayak tuḷin dharmāvabōdhayakut labāganna

우리 옛 불자들은 그 점을 알고 있었기에, 좋고 아름다운 재가의 삶을 살며 바르게 일하고, 차례로 자란 마음가짐을 통해 dharma의 깨침도 얻으려 했습니다.

mædi vayas enakoṭa kramakramayen sīla samādan vena pættaṭa nama næm̆buru velā. ē sīla samādan vena eka kālaya væḍi karalā.

중년이 되면 차츰 sīla를 지키는 쪽으로 기울었습니다. sīla를 지키는 시간을 늘렸습니다.

īṭa passē tamangen gedēṭā gedarin tamanṭat tibennāū praśna kramānukūlava nirākaraṇaya karagena mædi vayasaya ma ada viśrāma gannavā kiyana vayasaṭa enakoṭa sapōca brahmacarīṁcaya kiyana tanṭa yanna puḷuvan tænaṭa kaṭaya satya dāgattā.

그 뒤 자기 집안과 자기에게 있는 문제들을 차례로 풀어, 오늘날 은퇴한다는 나이에 이르면 'tapo ca brahmacariyañca'라는 곳으로 갈 수 있도록 일을 갖추어 두었습니다.

menna mē væḍapilak tuḷa gihi jīvitayak gata karalā amu daruvan dæhæmin sahamayen upayalā kaṭayutu karalā gihi kaṭala tamangē kālaya væya karalā dæhæma vidiha kaṭayutu karagena amuruvanu pōṣaṇaya karalā demavāpiyāṭā saṁgraha karalā īṭa passē tamangē kaṭayutu okkōma ahak karalā dharma mārgayaṭa bæhægena ara viśrām gannavā kiyana kāryaya kiṭṭu venakoṭa kramakramayen laukika rægī rakṣāval valin ǣtvelā ē ārya mārgayaṭa kramayen ava

이러한 과정 안에서 재가의 삶을 살며 처자를 바르고 평화롭게 벌어 먹이고, 재가자로서 자기 시간을 들여 바르게 일하며 처자를 부양하고 부모를 돌본 뒤, 자기 일을 모두 내려놓고 dharma의 길에 들어섰습니다. 은퇴할 무렵이 가까워지면 차츰 세속의 생업에서 멀어져 그 ariya의 길로 차츰 들어섰습니다.

ē brahmacārī jīvitaya gata karanna guru purudu velā ē jīvitayaṭa bæhæku avasthāven passē caturārya satyaya avabōdha karalā mærenna issellā nivan dækalā sasara gamanak keḷavara karaganna mārgayak tamayi mē kiyana maṁgala sūtrayē pelā tiyennē.

그 brahmacariya의 삶에 익숙해져 그 삶에 들어선 뒤, 네 가지 ariya sacca를 깨쳐 죽기 전에 nibbāna를 보아 saṃsāra의 여정을 끝내는 길, 그것이 바로 이 Maṅgala sutta에 실려 있는 것입니다.

maṁgalyayak vennē ehema karagattā. vatura pibaṭa nūl bæn̆da bæn̆da hiṭiyana mē maṁgalya vennē næha.

그렇게 해야 maṅgala가 됩니다. 물을 마시고 실을 감고만 있다고 maṅgala가 되지는 않습니다.

maṁgalyayak karaganna avaśyakamak tiyenavā nam karana væḍapilā tiyenavā apē samājaya hæḍagasāganna.

maṅgala를 이루고자 한다면, 우리 사회를 다듬어 갈 과정이 있습니다.

anna apē samājaya haṭagasāganna paḷaveni avasthāva mē mē sūtraya tuḷa gæbvelā tiyenavā.

우리 사회를 다듬는 첫 단계가 이 sutta 안에 담겨 있습니다.

hæbæyi apē heḷā aṭuvā tibicca kālē mēvā hon̆daṭa vistara vuṇā. dæn avurudu 16ka

그런데 우리 Sīhala aṭṭhakathā가 있던 때에는 이것들이 잘 풀이되었습니다.

hon̆daṭa vistara vuṇā. dæn avurudu 16ka vitarayi na mehāṭa elā aṭuvā atura dahanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn īṭa passē niyama artha væhilā giya eka tamayi apiṭa buddhahama kiyena geniyanna velā tiyennē. prāyōgika apē jīvitaya hæḍakassāganna ḷamā kālē in̆dalā ginicca væḍapila tamayi metana mē pennannē.

그 뒤 참뜻이 가려진 채로 우리가 불교를 이어 가야 하게 되었습니다. 어릴 때부터 우리 삶을 실제로 다듬어 가는 과정, 그것을 여기서 보여 주는 것입니다.

edā hiṭapu apē budu pavulaka mav kavadāvat bāhira rasāvalaṭa giyē. yanna hētuvak yedune.

그때 우리 불자 가정의 어머니는 결코 바깥 일자리에 나가지 않았습니다. 나갈 까닭이 생기지 않았습니다.

mokada asīmita jīvana vividhavama væḍi karana væḍa kaṭayutu niṣphala væḍa kaṭayutu edā tibuṇē næ. edā tibuṇē atyāvaśyama dē kanna āhārayak, inna tænak, leḍaṭa pehedak innaṭa vastrayak ena mē atyāvaśya sivpasa.

끝없이 삶을 복잡하게 만드는 일들, 쓸데없는 일들이 그때는 없었기 때문입니다. 그때 있었던 것은 꼭 필요한 것, 곧 먹을 음식, 지낼 곳, 병에 쓸 약, 입을 옷, 이 꼭 필요한 네 가지 필수품이었습니다.

menna mē ṭika tamayi hæma kenekinma jīvitayaṭa avaśya kāraṇaya vaśayen tibuṇē.

바로 이것들이 누구에게나 삶에 필요한 것으로 있었습니다.

meyin ehāṭa tavat laukika jīvita āśvādayak passē næha. ēvā asāra bava dænagena atharinnama bæri. kāraṇā hatarak sivpasē vaśayen muḷu kāraṇā hatara paṭibōga karamin dæhæmīn sāmayen nivan dakinna hita pihiṭavāgena kaṭayutu karapu pirisak tamayi agra karagatta paḷaveni karagatta

이를 넘어 더 많은 세속의 즐거움을 뒤쫓지 않았습니다. 그것들이 알맹이 없음을 알았습니다. 네 가지 필수품으로서 그 네 가지를 수용하며, 바르고 평화롭게 nibbāna를 보려고 마음을 세워 지낸 무리, 그것을 으뜸으로, 첫째로 삼은 무리였습니다.

pirisak tamayi ādi hariyaṭa dahamana kālē tibuṇē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē tibicca kālēdī ē bauddha pavulaka kuḍā ḷamayāgē paṭan gena maṁgalyayak vena vidihaṭa yahapatak vena vidihaṭa salasādīmē kaṭayutu bauddha parapura genek āvā.

그런 시대에, 불자 가정의 어린아이 때부터 maṅgala가 되도록, 좋은 일이 되도록 마련해 주는 일을 불교 전통이 이어 왔습니다.

menna mē bauddha parapura genāpu nīti mālāva ē sampradā mālāvīti mālāva tamayi apiva oya aṭadēs magulkaṇu kiyalā kiyannē.

이 불교 전통이 이어 온 규범, 그 관습의 규범이 바로 우리가 '서른여덟 maṅgala 기둥'이라고 부르는 것입니다.

anna ē magulkaṇuva aṭadēsa ārambha keruvē. ē boduṇu paramparāvak nasā boduṇu kulayek inna ē kula piris visin bauddha piris visin tamangē upadina puṁci daruvāgē paṭangena oya maṁgala kramayaṭa anukūlava sakas karalā genāvak.

그 서른여덟 maṅgala 기둥을 시작한 것은, 불교 혈통의 불자 가문 사람들, 곧 불자들이 자기에게 태어난 어린아이 때부터 그 maṅgala 방식에 맞게 다듬어 이어 온 것입니다.

ēken yahapatakma vuṇā. akhīkaru daruva hædunē næ. vināśayaṭa patvena væḍapillak lōkaya vihi vunē næha. bohōma dæhæmīn sāmayen itāma satuṭin. podunupa kæḍennē nætuva. paramparāvak lōkē pavatinna hētu vuṇā.

그로써 좋은 일만 있었습니다. 말 안 듣는 아이로 자라지 않았습니다. 파멸로 가는 과정이 세상에 생기지 않았습니다. 아주 바르고 평화롭게, 아주 즐겁게, 불자 가정이 깨지지 않고, 세대가 세상에 이어지는 원인이 되었습니다.

menna mēkaṭa kiyanavā mahā maṁgalayā siddha venavā.

이것을 두고 큰 maṅgala가 이루어진다고 합니다.

menna mē mahā maṁgalyaya siddha kara gænīma san̆dahā avaśya karannā vū dharma mārgaya tamayi budupiyāṇan vahansē karuṇu 38kan anupiḷivīn dēśanā karē.

이 큰 maṅgala를 이루는 데 필요한 dharma의 길을 붓다께서 서른여덟 가지로 차례대로 설하셨습니다.

menna mē 38 apiva asēvanāca bādhānā kiyana tenam paṭan gattē.

이 서른여덟 가지를 'asevanā ca bālānaṃ'이라는 데서 시작하셨습니다.

dækapu dēval magul, ahapu dēval magul oya vaśayen midapu dēval magul mehema eka ekkenā eka mataka kiyana atarēdī. budurajāṇan vahansē hariyākārava maṁgalyayak siddha vena ākāraya niyama vigraha kaḷā.

본 것이 상서롭다, 들은 것이 상서롭다, 느낀 것이 상서롭다 하며 저마다 한 가지 의견을 말하는 가운데, 붓다께서는 maṅgala가 제대로 이루어지는 방식을 바르게 풀이하셨습니다.

anna ē vigrahayaṭa pennuvā issellā mokakda? asēvanāca bāhalānaṁ pāla sēvanaya karanna epā paḷamukoṭa

그 풀이에서 먼저 무엇을 보이셨습니까? 'asevanā ca bālānaṃ', 먼저 어리석은 이(bāla)를 가까이하지 말라는 것입니다.

dæn boduṇu daruvek hadāgannakoṭa issellā bāla sēvanayak karapu boduṇu daruvekṭa nemeyi mavkusē bihi vuṇā. bihi vunāṭa passē tamayi lōka ē daruvā væradi ākalpayen hadapu nisā tamayi bāla āśrayaṭa yana vidihaṭa væḍa kaṭayutu kaḷā.

불자 아이를 기를 때, 처음부터 bāla를 가까이한 불자 아이로 어머니 배에서 태어난 것이 아닙니다. 태어난 뒤에 세상이 그 아이를 잘못된 태도로 길렀기 때문에 bāla와 어울리는 쪽으로 일이 흘러갔습니다.

anna ē bāla āsanayen bēraganna sūjāt dharmānukūla mav kenek. vena siyaluma kaṭayatu deveni karalā. daruvā hadā gænīmē kaṭayutu paḷaveni kaḷā.

그 bāla와의 어울림에서 아이를 지키려고, 훌륭하고 dharma에 맞는 어머니는 다른 모든 일을 둘째로 두고 아이 기르는 일을 첫째로 삼았습니다.

anna paḷaveni karagena tamayi mē ārya mārgaya tuḷa yahapat jātiyak hæṭiyaṭa jayāraya.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yahapat jātiyak bihi kirīmē paḷaveni tæna mavṭa hin̆dinavā.

좋은 겨레를 낳는 첫 자리는 어머니에게 있습니다.

ē mav inna tākkal ē samājayē jaya karanna. samājayaṭa jaya jayak gattē eban̆du mavuru nisā samājayaṭa jaya at karan mavṭa jayagat mātāva ēvā jagat mahatā namak tibvā

그런 어머니가 있는 한 그 사회는 이깁니다. 사회가 승리를 얻은 것은 그런 어머니들 덕분이었습니다. 사회에 승리를 가져다준 어머니에게 jagat mātā라는 이름이 있었습니다.

jagat mahatāva kivvē sucaritava tamāgē daruvā hædā gænīma agra karalā ē kaṭākāra vū mav samājayaṭa jayagat pirisak bihi karalā dunnā.

jagat mātā라고 한 것은, 자기 아이를 바른 행실로 기르는 일을 으뜸으로 삼은 그런 어머니가 사회에 승리한 무리를 낳아 주었기 때문입니다.

anna ē pirisa visi karalā dīmē pūrōgāmika vuṇa mavṭa samājayaṭa jayā kara dennā vū uttarītara mav kiyana vacanaya nisā jagat mahatā kiyana naven hætinnē.

그 무리를 낳아 주는 데 앞장선 어머니를, 사회에 승리를 가져다주는 거룩한 어머니라는 뜻에서 jagat mātā라고 부릅니다.

menna mē jagat mahatāvē tamayi asēvanāca bālanaṁ kiyana paḷaveni tænī tamanṭa upan daruvā hadāgannē asatpuruṣa āśrayaṭa yavanna nætuva.

바로 이 jagat mātā에게 'asevanā ca bālānaṃ'이라는 첫째 자리가 있습니다. 자기에게 태어난 아이를 나쁜 사람과 어울리게 하지 않고 기릅니다.

ehenam mav dannavā magē daruvā dusiri sahita pudgalaya æsuraṭa eban̆du væḍa piḷivelaka næm̆buru veena daruvan ataraṭavat. mama yavannē næ.

그러니 어머니는 압니다. '내 아이를 나쁜 짓 하는 사람과 어울리게 하지 않겠다. 그런 행실로 기우는 아이들 사이에도 보내지 않겠다.'

ē daruvā dæhæmē sucaitava purudu karaganna nam issellāma karanna ōnē muladima kapalā dānna ōnē ara vināśa vena pætti.

그 아이를 바르고 착하게 길들이려면, 무엇보다 먼저 맨 처음에 저 파멸로 가는 길들을 잘라 내야 합니다.

vināśa vennē mokakinda?

무엇 때문에 파멸합니까?

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā avidyāva nikan haṭagannē nǣ avidyāvaṭa hētuvak tiyenavā.

붓다께서 설하십니다. avijjā는 그냥 생기지 않습니다. avijjā에는 원인이 있습니다.

avidyāvaṭa hētuva nam asatkr̥ta sēvanaya

avijjā의 원인은 나쁜 사람을 가까이하는 것입니다.

vidyāvak tiyenavā vidyāva pahaḷaveni hētuvat tiyenavā. vidyāvaṭa hētuva satpurutē.

vijjā가 있고, vijjā가 생기는 원인도 있습니다. vijjā의 원인은 좋은 사람(sappurisa)입니다.

ehenam menna issellāma mokada karannē? avidyāva nikan pahaḷa vennē nǣ. avidyāva nikan vardhanaya vennē nǣ. avidyāva vardhanaya vunot tamayi mē siyaluma dugahæṭa mula.

그러니 맨 먼저 무엇을 합니까? avijjā는 그냥 생기지 않습니다. avijjā는 그냥 자라지 않습니다. avijjā가 자라면 그것이 모든 나쁜 짓의 뿌리가 됩니다.

ehenam upan daruvā āṭantakavama mē lōkeṭa āpu daruvak. avidyāva vardhanaya vena nodī rækagattē mavdi.

태어난 아이는 이 세상에 막 온 아이입니다. avijjā가 자라지 못하게 지킨 것은 어머니였습니다.

ē nisā duccarita sahagata itili kriyāva vadanna. ē daruvaṭa væḍenna iḍa tibbē næha.

그래서 나쁜 짓이 섞인 생각과 행동이 그 아이에게 자랄 틈을 주지 않았습니다.

eban̆duvannā vū piris dænagena ē piris valaṭa daruvā ekatu kaḷē næ. sellamaṭa æhuvē næ.

그런 무리를 알아보고 아이를 그 무리에 끼우지 않았습니다. 함께 놀게 하지 않았습니다.

ē jātiyen rækavagena sucarita guṇadharma purudu karapu mavgē kālayēdī bāla āśrayen tora vecca maṁgala kāraṇaya mav tuunā daruva

그런 무리로부터 지키며 바른 행실과 덕을 익히게 한 어머니의 시기에, bāla와의 어울림에서 벗어난 maṅgala의 항목이 어머니를 통해 아이에게 이루어졌습니다.

menna metanin paḷaveni paṭan gænnē daruvā paṇḍita sēvanayaṭa purudu kaḷā.

여기서부터 첫걸음이 시작되어, 아이를 paṇḍita를 가까이하는 데 익숙하게 했습니다.

avurudu hayak yanakam daruva hæṭuvē ammā. bālānayen so karalā yahapat guṇadharmayen yuttava avurudu hayak hadāgattā ammā.

여섯 살이 될 때까지 아이를 기른 것은 어머니였습니다. 어리석은 이들로부터 떼어 놓고 좋은 덕을 갖추도록 여섯 해 동안 어머니가 길렀습니다.

anna asēvanāca bālanam kiyana apē jīvitayē avurudu hayaka vitara kālaya mula huru karalā dunnā.

그렇게 'asevanā ca bālānaṃ'이라는 것을 우리 삶의 처음 여섯 해쯤 동안 바탕으로 익혀 주었습니다.

oya muladigata huruva tamayi muḷu jīvitayaṭama kriyātmaka vennē.

그 처음의 익힘이 평생 동안 작용합니다.

muladī yahapat pættak hitanna nam kavættuvā nam ayahapatē ayahapata kiyā dunna nam metanin ganna mul pævætmē ārambhaya tamayi. ē muḷu jīvita kālayaṭama ē daruvaṭa jīvana haṭāvē.

처음에 좋은 쪽을 생각하도록 이끌었다면, 나쁜 것의 나쁨을 가르쳤다면, 그것이 여기서부터 이어지는 삶의 시작입니다. 그것이 그 아이의 평생 동안 삶의 틀이 됩니다.

menna asēvanā bālānāṁka ṭika kuvaṭa passē haya avuruddakin passē daruvā igenaganna edā æhuvē pirivena

이렇게 'asevanā ca bālānaṃ'을 마친 뒤, 여섯 살이 지나면 그때 아이를 배우라고 보낸 곳은 piriveṇa였습니다.

ada vāgē eken hiṭiyē duccarita ugannana iskōlalā tibunē næ. væḍaka kara næti væḍa uganna iskōlā tibunet næ.

오늘날과 달리 그때는 나쁜 짓을 가르치는 학교가 없었습니다. 쓸모없는 일을 가르치는 학교도 없었습니다.

sutitattava dæhæmin tamangē kaṭayutu karagena yanna atyāvaśyana monavada tibunē? ē avaśya karana mūla dharmaya pahaḷa karalā dīmaṭa pansalayē hitapu loku hāmuduruvō tamayi.

바른 마음으로 바르게 자기 일을 해 나가는 데 꼭 필요한 것이 무엇이었습니까? 그 필요한 근본 dharma를 펼쳐 준 이는 pansala에 계신 큰스님이었습니다.

anungē tibennā vū vēnī kiyana vacanaya pennanna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ven kiri para væḍavalin ven karana hæṭi pennapu nisā kiyanavā parēniyaṭa giriccak kiyalā.

남의 일(para)에서 떼어 놓는 법을 보여 주었기에 'pareṇi에 들어간다'고 합니다.

paravæḍa menna mevvayi. śāsanayen bæhæra væḍa okkoma paravæḍa.

남의 일이란 이런 것입니다. sāsana 밖의 일은 모두 남의 일입니다.

mē paravæḍa ṭika ayin karanna.

이 남의 일들을 걷어 내십시오.

parayangē væḍa ayin karanna. śāsanāvē væḍa piḷipila ganna

남의 일을 걷어 내고 sāsana의 일을 지키십시오.

parayangē væḍavalin ven karannā vū tæn kavā parēni ehena oyā tirivena kiyalā. ada api tirivena kiyannē ēka.

남의 일에서 떼어 놓는 곳이라 해서 pareṇi, 그래서 piriveṇa라고 했습니다. 오늘 우리가 piriveṇa라고 하는 것이 그것입니다.

anna para væḍavalin ven karana tænaṭa igænīma labā dīlā yahapat maga haturavanna tamayi. parēṇī tæna havatvā kirivenaṭa daruvayi ævi.

남의 일에서 떼어 놓는 곳에서 배움을 주어 좋은 길로 이끌려고, 그 pareṇi라는 곳, piriveṇa에 아이가 왔습니다.

itin ōkē tiyenavā dēva katāvakut ēkayi mēka yannē.

거기에는 신(deva) 이야기도 있는데, 그래서 이것이 이렇게 이어집니다.

dēva katāva passē venama balāgatta hæki. mokakda paṭalava tunk velāva yanavā.

신 이야기는 나중에 따로 볼 수 있습니다. 섞어 놓으면 시간이 많이 걸리니까요.

etakoṭa mokada vennē menna metana giyāṭa passē dæn paṇḍita sēvanayaṭayi giyē. paṇḍita kivvaka passē gamē inna gamē pandilaku hāmuduruvō sīlavanta guṇavanta uttamayō ē kālehi inna.

그러면 어떻게 됩니까? 여기에 간 뒤에는 paṇḍita를 가까이하는 데로 간 것입니다. paṇḍita라 하면 마을에 계신 학식 있는 큰스님, 계행과 덕을 갖춘 훌륭한 분들이 그때 계셨습니다.

anna ē paṇḍitāva āśrayaṭa æhuvaṭa passē anna īḷan̆ga avasthāva aṭa avuruddak daruvā igenagannavā paṁsarē luka hāmuduruvanga. ē tamayi paṇḍitaya.

그 paṇḍita와 어울리게 된 뒤, 다음 단계로 아이는 여덟 해 동안 pansala의 큰스님에게서 배웁니다. 그분이 paṇḍita입니다.

tava paṇḍitayek lōkē dakinna hiṭiyē nǣ edā. ē mahā saṁgharatnaya tamayi paṇḍitaya hæṭinnē.

그때 세상에서 볼 수 있는 다른 paṇḍita는 없었습니다. 그 거룩한 saṅgha 보배를 paṇḍita라고 부릅니다.

saṁgharatnaya ugannannē væḍa karana æti ēva misak væḍa karana næti ēvā nemeyi. ghana dēva kiyannē dēva kiyannē dunna nisā. ghana kiyannē samagayen samādānayen in̆dalā dunnā.

saṅgha 보배가 가르치는 것은 쓸모 있는 것이지 쓸모없는 것이 아닙니다. 'gana deva'라고 하는데, deva란 '주었다'는 뜻이고, gana란 화합하여 평화롭게 지내며 주었다는 뜻입니다.

ghana dēvakin ēkayi. samagiyen samādānayen jīvitaya gata karanna. sāmiyen jīvitaya gata karanna kiyā dīlā maga pādalā dunnē ē dharmaya dunnē kavuda? ghanayak hadāganna dunnā vū dunnā vū dē tamayi ghana dēva

gana deva란 그것입니다. 화합하여 평화롭게 삶을 살라, 평화롭게 삶을 살라고 가르쳐 길을 열어 준, 그 dharma를 준 이는 누구입니까? 무리(gana)를 이루도록 준 것, 그것이 gana deva입니다.

ē ghana dēva āśrayaṭa giya kenā tamayi ghanayēsa ghana ēsa ghana āśraya

그 gana deva와 어울리러 간 이가 바로 ganesa, gana-esa, 곧 gana와의 어울림입니다.

avurudu aṭan giya nisā ghana ēsevat ghana kiyannē adanatmiya agaurava vidihaṭa edā ghana kivvē saṁgharatnayaṭa saṁgharatnaya æsuraṭa ærapu nisā ē æsurē jīvat vecca avurudu aṭē kālayaṭa kiyanavā ghanēṣa kālaya

여덟 해 동안 갔기에 gana esa라 합니다. gana란 오늘날처럼 업신여기는 뜻이 아니라, 그때 gana라고 한 것은 saṅgha 보배였습니다. saṅgha 보배와 어울리도록 보냈기에, 그 어울림 속에서 산 여덟 해의 시기를 ganesa 시기라고 합니다.

dæn otandi yam kramayak tiyenavā avurudu aṭa astha gēsa avurudu haṭak gatta atdækīm sahitava igenagatta huru vecca kālayak tiyenavā ē saṁgharatnaya ætulē. ē kālēdī ē daruvaṭa aṣṭha ghanēṣētanaya kramānukūlava giyā.

여기에 어떤 방식이 있습니다. 여덟 해, 곧 aṭṭha ganesa입니다. 여덟 해 동안 경험을 쌓으며 배우고 익힌 시기가 saṅgha 보배 안에 있습니다. 그 시기에 그 아이에게 aṭṭha ganesa가 차례대로 이루어졌습니다.

issellāma bhāra dunnā kumāra ghanayēsa īṭa passē bāla ghanēsa

맨 먼저 kumāra ganesa에 맡겼습니다. 그다음 bāla ganesa입니다.

æḍi ekak æpa hariyaṭa eyāṭa avabadha anuśāsanā karamin kramānukūlava hadanavā. īṭa passē kaya væḍenna avaśya karana jātiyē āsāvaṭa kupitta nokarana dehæma vyāyām krama tibuṇā.

그에게 알맞게 일깨움과 가르침을 주며 차례로 기릅니다. 그다음 몸이 자라는 데 필요한, 욕망을 부추기지 않는 바른 운동법이 있었습니다.

nartana kāva kiyalā ēkaṭa kivvā ekak sæṭam kalāva anna ē nartana kalāva igænnuvā kaya væḍena kālaṭa kaya hædennē. īḷan̆ga kavurut ēkaṭa kivvā nartana ghanēsa

그것을 춤(nartana)의 기예라고 했습니다. 그 춤의 기예를 가르쳤습니다. 몸이 자랄 때 몸이 다듬어집니다. 그다음 것을 nartana ganesa라고 했습니다.

itin ohoma ekin ekaṭa kanēsalā mokakda tiyenavā. aṣ ganēsaṭa mænakan bohoma kramayak tiyenavā.

그렇게 하나하나 ganesa들이 있습니다. aṭṭha ganesa에 이르기까지 아주 짜임새 있는 방식이 있습니다.

sampatti ghanayēsa, mahā ghanēsa, vērambha ghanaya oya ādī vaśayen yana kramayak vayasa sīmāva anuva

sampatti ganesa, mahā ganesa, vērambha ganesa 등으로 이어지는 방식이 나이에 따라 있습니다.

anna vayasa sīmāva anuva ē pudgalayāṭa krama karamin dunnā. vīra gīsin ē aya īḷan̆gaṭa vīrayek vaśayen tērā monavada sūra vīra mona væḍavalaṭada monavaṭada dakṣa ēvaṭa tōragattā. anna vīra ganēsa ēkaṭa i ohoma balagena kālayak āvā. bala ganasa oṭa ekin eka tiyenavā.

나이에 따라 그 사람에게 차례로 주었습니다. vīra ganesa에서는 그다음 용사로서 무엇에 용감하고 어떤 일에 뛰어난지 살펴 가려 뽑았습니다. 그것이 vīra ganesa입니다. 그렇게 살피며 한동안 왔습니다. bala ganesa… 그렇게 하나하나 있습니다.

itin antimaṭa ara ēvā gihillā aṁcarīra ara vērambha gānēsa ārambha karapu okkoma dænagena vērambha kiyannē ēka ivarayi dæn. dænaga ivarayi ekayi ivara antima avurudurambha ganisa īṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ekayi ivara antima avurudurambha ganisa īṭa passē lōkayāṭa sampattiyak vana daru parapura hadāganna haduruvanṭa ehā ekaṭa sampattiya ganaya

그다음 세상에 번영이 되는 자손을 기르기 위한 것이 sampatti ganesa입니다.

īṭa passē avurudu 16 sampūrṇayi. vivāhayak kara denna kālaya dilā tiyennē. toḷos vasēdī taruṇayi. lakṣmī ghaṇēsa kiyalā lakṣamī gæna kiyā dunnā. lmī kiyalā kiyannē mē kula kāntāvan saraṇa pāvāgena jīvat vena ē ṭika kiyā dīlā tamayi piḍa kaḷē. anna avurudu

그다음 열여섯 살이 차면 혼인을 시켜 줄 때가 된 것입니다. 열여섯 살이면 청년입니다. lakṣmī ganesa라 하여 lakṣmī에 대해 가르쳤습니다. lakṣmī란 좋은 가문의 여인을 아내로 맞아 사는 것인데, 그것을 가르쳐 주고 나서 내보냈습니다.

ṭika kiyā dīlā tamayi piḍa kaḷē. anna avurudu aṭak vitara. menna mē kāla sīmāvaṭa kiyanavā paṇḍitāna sēvanā kiyana kāla paṇḍita sēvanaya inna kāla avurudu hayak yanakan

그렇게 여덟 해쯤입니다. 이 기간을 'paṇḍitānañca sevanā'의 시기, 곧 paṇḍita를 가까이하며 지내는 시기라고 합니다.

inna kāla avurudu hayak yanakan asēvanāca vārāṇaṁ kiyana maṁgalakaraṇaya mav hadalā hiṭan. kaṇḍitānaṭa sēvanā kiyana eken tava avurudu aṭak yahataṭa læbuvaṭa passē bāra dunnā. soḷos vayasaṭa læbuvaṭa passē piṭa vena kālaya āvā pansiena ipiveni. anna ēka arinakoṭa paṇḍitānaṁca sēvanā kiyana kālaya.

여섯 살이 될 때까지는 'asevanā ca bālānaṃ'이라는 maṅgala를 어머니가 이루어 주었습니다. 'paṇḍitānañca sevanā'로 다시 여덟 해를 잘 지낸 뒤 넘겨주었습니다. 열여섯 살이 되면 pansala와 piriveṇa를 떠날 때가 왔습니다. 그것을 마칠 때까지가 'paṇḍitānañca sevanā'의 시기입니다.

dæn metanin āvaṭa vagē dæn tamayi eyā taruṇayi.

이제 여기서 나오면, 이제야 그는 청년입니다.

dæn eyā dannavā væn̆diya yuttō, pidiya yuttō, garu kaḷa yuttō siyallama igenagena ivarayi. ot dæn etakoṭa daham dæragena hāmuduruvangen aṭava avurudhisa igena gatta daham valin ekkō sōtāpanna ekkō sakr̥dākāya mē dekaṭa pat velā innē. ē dharmāvabōdhaya labalā innavā. anna etanṭa pat vecca kenā tamayi piriya yutta han̆dun. kavuda piriya yutta nopidiya yuttē. anna pūjāṭa pūjanīnam tunveni ekaṭa āvā. īḷan̆ga kālē vardhanaya karaganna næha. menna metanṭa paḷaveni maṁgala kāraṇā tunaka sampiṇḍanaya.

이제 그는 절해야 할 이, 공양해야 할 이, 공경해야 할 이를 모두 배워 마쳤습니다. 또 dharma를 지니고, 스님에게서 여덟 해 동안 배운 dharma로 sotāpanna나 sakadāgāmī, 이 둘 중 하나에 이르러 있습니다. 그 dharma의 깨침을 얻어 있습니다. 그런 경지에 이른 사람이 공양해야 할 이를 알아봅니다. 누가 공양해야 할 이이고 누가 아닌지를. 그래서 'pūjā ca pūjanīyānaṃ', 셋째에 이른 것입니다. 다음 시기에 따로 키울 것은 없습니다. 여기까지가 첫 세 가지 maṅgala 항목의 요약입니다.

dæn īṭa passē mokada vennē? dæn eyā gihillā haṭam hituvakāraya vidihaṭa jīvita gata kaḷē nǣha. tamangē pratirūpakaya vīma pratirūpaka vennē bauddhayāṭa bauddhayek bauddhayāṭa bauddhiyek mē ādī vaśayen sambandha karagena tamayi parisaraya gonnagāganna hitavattu hadāgannē bauddhayamayi. ē bauddha pirisamayi ekatu vennē. dæhænnē sucarita pirisamayi. anna patirūpa dēśa vāsaya hadāgannavā.

그다음은 어떻게 됩니까? 그는 나가서 제멋대로 살지 않았습니다. 알맞음(patirūpa)을 지켰습니다. 알맞음이란 불자 남자에게는 불자 여자를 맺어 주는 식으로 이어서 주변 환경을 만드는 것입니다. 친구도 불자만 사귑니다. 그 불자 무리하고만 모입니다. 바르고 착한 무리하고만. 그렇게 'patirūpadesavāsa'를 이룹니다.

dæn mē taruṇayagē īḷan̆ga avasthāva dæn ada hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā avamaṁgalyayak vena hæṭi. taruṇayā taruṇa avasthāvēdī nogælapena pudgalayō æsuru karanna giyo. taruṇa jīvitaya vināśa. gælapena pudgalayō æsuru kaḷot sudussava æsuru kaḷot ehi jīvitayē abhivr̥ddhaya nægenavā. anna patirūpa dēśa vāsaya kālaya onna otana.

이제 이 청년의 다음 단계입니다. 오늘날에는 불행이 어떻게 생기는지 아주 분명하게 보입니다. 청년이 젊은 시절에 맞지 않는 사람들과 어울리러 가면 젊은 삶이 망가집니다. 맞는 사람들, 어울릴 만한 이들과 어울리면 그 삶은 번영해 갑니다. 'patirūpadesavāsa'의 시기가 바로 거기입니다.

dæn meyāṭa svairīma væḍa karanna abhuvecca velāva tiyenavā. menna mē velāva vidēdī. eyā mē lōkē karana væḍavalin jayagattē pubbēca kata puññatā kiyana guṇaya

이제 그가 스스로 일해야 할 때가 왔습니다. 바로 이때입니다. 그가 이 세상에서 하는 일에서 이긴 것은 'pubbe ca katapuññatā'라는 덕 덕분입니다.

dæn mēkaṭa ada pennannē pera karana lada pin æti bava kiyalayi pennannē.

오늘날에는 이것을 '전생에 지은 공덕이 있음'이라고 풀이합니다.

ē perana lalādakinnē nættāṭa mē maṁgala kāraṇaya næhænē apiṭa. nætatēs mavula karuṇu bauddhayayinda yāuda mārgayak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pera karana lada pina kiyana eka vipākayak.

전에 지은 공덕이라는 것은 과보입니다.

ē vipākaya karalā tibunavā sadayi nætnam ē atarama

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam metana kaḷē ōka nemeyi. kubbēta katha puññatā væḍak karanna issellā pinak karalā innē.

그러니 여기서 말한 것은 그것이 아닙니다. 'pubbe ca katapuññatā', 곧 일을 하기 전에 공덕을 지어 두는 것입니다.

ehena īḷan̆ga maṁgalakāva væḍak karanna paṭan ganna issellā pinak karalā innē.

그러니 다음 maṅgala 항목은, 일을 시작하기 전에 공덕을 지어 두는 것입니다.

dæn oya kenita apē enavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

udǣlla arenna dæn goiya giyāma kamatara gihillā kum̆bura kum̆buraṭa gilā kum̆bura koḍanna issellā udella tiyalā issellā væn̆dalā innavā. vædalā kum̆buru ko. api dannē nǣ īṭa passē undællaṭa n̆dana kum̆buru karanna paṭan gattā mē kālē edā kalē vena eka

농부가 괭이를 들고 타작마당에 가고 논에 가서, 논을 일구기 전에 먼저 괭이를 내려놓고 먼저 절을 합니다. 절하고 나서 논을 일굽니다. 그런데 요즘 우리는 그 사람이 괭이에 절하고 농사를 시작한 줄로 압니다. 그때 한 것은 다른 것이었습니다.

væḍak karanna desalā pinak karanna at deka væn̆da udannaṭa væn̆dē nǣhæ. namō tassa bhagavatō arahatō sammā sambuddhassa penak karagattā. budurasīkā. īṭa passē væḍennaṭa

일을 하기 전에 공덕을 짓는 것입니다. 두 손을 모은 것은 괭이에 절한 것이 아닙니다. 'namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa' 하고 공덕을 지은 것입니다. 붓다를 떠올린 것입니다.

karagattā. budurasīkā. īṭa passē væḍennaṭa pætta. væḍē varadinnē næha. mokada manasā pasanna innana bhāsativā karōtivā tōnaṁ sukhamaṁ vēti jāyāvana pāya. prasanna vū manasin pahan hiten yuttō karana væḍak ætda kiyana katāvak ætta tamā passē jāyayā venavā vagē yahapatenavā.

그 뒤 일을 시작합니다. 일이 그르쳐지지 않습니다. 왜냐하면 'manasā ce pasannena bhāsati vā karoti vā tato naṃ sukham anveti chāyā va anapāyinī', 곧 맑은 마음으로 하는 일이나 하는 말이 있다면 그림자가 따르듯 좋은 일이 따른다는 것입니다.

menna dharmayak.

여기 dharma가 있습니다.

menna mēka udā karaganna tamayi taman issellāma væḍak ārambha karanakoṭa pinak karagena hituvē. anuraya namō buddhāya oya vacanaya bhāvitā kaḷā.

이것을 이루려고, 일을 시작할 때 맨 먼저 공덕을 지으며 마음을 가다듬었습니다. 그래서 'namo buddhāya'라는 말을 썼습니다.

ē at deka papuvara tiyāgena taman sihi karagattē mama sucarita guṇaya kaḍalā nǣha. dasa akusalayen ven enna guṇaya magē papuvē tiyennē. ē guṇaya inna mama budun adahalā væḍa karanavā. budu guṇa tiyalā væḍa karanavā.

두 손을 가슴에 대고 스스로 떠올린 것은 이것입니다. '나는 바른 행실을 깨뜨리지 않았다. 열 가지 akusala에서 떨어져 지내는 덕이 내 가슴에 있다. 그 덕을 지닌 채 나는 붓다를 믿고 일한다. 붓다의 덕을 품고 일한다.'

buddhāyeku. saṁkētaya vaśayen at deka papuvatiyalā udun sihi karalā itin udallaṭa vandena næ udallen kuruōna.

'buddhāya'. 표지로서 두 손을 가슴에 대고 붓다를 떠올린 것이지, 괭이에 절한 것이 아닙니다. 괭이로는 일을 해야지요.

vāhanayaṭa væn̆dē næhæ. nama buddhāya kiyalā vāhanaya aramuṇēdī ē tenaka haratarayak pāluvak vunē næ. dhamma dharmaya visin dharmaya ārakṣā karanavā. tamangē okkoma kaṭayutu ārakṣā karanavā. aya aham̆badak vennē. menna mē maṁgala kāraṇayan nisā mēka

탈것에 절하는 것이 아닙니다. 'namo buddhāya' 하고 탈것을 출발시켰을 때 그 사람에게 재난이나 손실이 생기지 않았습니다. dharma가 dharma를 지키는 이를 지킵니다. 자기의 모든 일을 지켜 줍니다. 사고가 나지 않습니다.

vennē. menna mē maṁgala kāraṇayan nisā mēka tamayi væḍak karanna kiyalā pinak karanna maṁgala karaṇa

이 maṅgala 항목 때문에, 이것이 바로 일을 하기 전에 공덕을 짓는 maṅgala 항목입니다.

pera karalā lada pin valaṭa apiṭa poḷayak næhæ mē sæṭa mēvā apiṭa dæn bhāvitā karanna tibunē ekak. araka enakan balā inna ōnē ēka venada maṁgala kāraṇaya passē metana pennannē api itin anugamanaya kaḷa yutu karuṇa ehenam dæn api anugamanaya ekak metana tiyenna ōnē.

전에 지은 공덕은 우리에게 쓸모가 없습니다. 이것은 우리가 지금 쓸 수 있는 것이었습니다. 저것은 올 때까지 기다려야 합니다. 이 maṅgala 항목이 여기서 보여 주는 것은 우리가 따라야 할 것입니다. 그러니 우리가 따를 것이 여기 있어야 합니다.

anna ēka dæn itin edācam karapu aya genāvut śāritraya adat enavā.

그때 그렇게 행한 이들이 이어 온 관습이 오늘까지도 내려옵니다.

kum̆buraṭa genāva namaskāra karalā ehenam mī ṭika hoyan ṭika dānnē. namaskāra karalā enam mæla pāganna paṭan gannē. namaskāra karalā ṭika minna paṭan gannē. okkoma namaskārayak karalā tamayi paṭan gannē. bat ṭika ova yanna giyāma hæriyaṭa bat ṭika dānna issellā attē namaskārayak karalā mē ahā ṭika valin dānnē. namaskārayak karalā ehenam vipētiya tiyannē.

논에 가면 예를 올리고서 씨를 뿌립니다. 예를 올리고서 써레질을 시작합니다. 예를 올리고서 (수확을) 되기 시작합니다. 모든 것을 예를 올리고서 시작합니다. 밥을 차릴 때도 밥을 담기 전에 먼저 예를 올리고서 그릇에 담습니다. 예를 올리고서 그릇을 놓습니다.

mohotak mohotak gānē budu sihi karanavā. guṇa sihi karanavā. guṇa sihi karagena tamangē hæma væḍakma ekin eka ārambha kaḷā. kisima davasaka karadarayak vunē.

순간순간 붓다를 떠올립니다. 덕을 떠올립니다. 덕을 떠올리며 자기의 모든 일을 하나하나 시작했습니다. 어느 날도 탈이 생기지 않았습니다.

mēka tamayi vaṭināma ārakṣīla kramayak. namut mēkē saṁkētayak vaśayen hadenavā. udællaṭa væn̆dalā væḍa karanna. vāhanaya sukkhānamaṭalā vāhanaya ilavanna api purudu velā tiyenavā da væḍak karanna giyāma mēsana hændam tiyalā issellāma mēsana hæn̆da væralā væn̆dalā hiṭan. badāmiyadā hilā væḍē paṭan gannē. dæn mehema api oya jātiyē dravvya vastuvalaṭa van̆dinna paṭangena tiyenavā. edā hæmalēma kaḷē væḍak karanna kiyalā pinak karagattā budu guṇa karanavā.

이것이 가장 값진 보호 방법입니다. 그런데 이것이 겉모습의 표지로만 남았습니다. 괭이에 절하고 일을 합니다. 탈것에 절하고 탈것을 모는 데 우리는 익숙해졌고, 일을 하러 가면 미장이가 흙손을 놓고 먼저 그 흙손에 절하고서 회반죽을 바르며 일을 시작합니다. 이제 우리는 이렇게 그런 물건들에 절하기 시작했습니다. 그때 늘 한 것은 일을 하려고 공덕을 짓고 붓다의 덕을 떠올리는 것이었습니다.

yana tæna hari kiyalā. menna mēka tamayi ara taruṇayā ārambha væḍavaladī kuru purudu karaganna īḷan̆ga.

가는 길이 바르게 되라고. 이것이 바로 그 청년이 일을 시작할 때 익혀야 할 다음 것입니다.

monavā hō yahapat væḍak karanna issellā pudu sihi karalā innavā. guṇa sihi karalā innavā. tamāgē hadavatē tiyena guṇaya sihi karagannavā. sīla guṇaya sihi karagannavā. menna mehema sihikaraṇaya kaṭayutu karanakoṭa taman atin kavadāvat varadā siddha vennē

무엇이든 좋은 일을 하기 전에 붓다를 떠올립니다. 덕을 떠올립니다. 자기 가슴에 있는 덕을 떠올립니다. sīla의 덕을 떠올립니다. 이렇게 떠올리며 일할 때 자기 손으로 잘못이 생기는 일은 결코 없습니다.

anna atta sammāpani īḷan̆gaṭa pihiṭanē. mokada tamāgē væḍapila tamāgē atdækīma niværadi

그래서 다음으로 'attasammāpaṇidhi'가 세워집니다. 왜냐하면 자기의 행실, 자기의 경험이 바르기 때문입니다.

ē vagēma mē āsāvanna bæn̆dennē nætuva keles valin vilā keles vidilā yanna avaśya karana vidihaṭa hita pihiṭanavā ēkaṭa maga pādāganna mama mē karana hæma væḍakma deveni maṭa paḷaveni mē dharmaya nivan dakina dharmaya oya sihiya tamayi hæma mohotakama tiyennē.

또한 욕망에 묶이지 않고 kilesa에서 벗어나, kilesa를 꿰뚫고 나아가는 데 필요한 방향으로 마음이 세워집니다. 그 길을 열려고 '내가 하는 모든 일은 둘째이고, 나에게 첫째는 이 dharma, nibbāna를 보는 dharma다'라는 그 마음챙김이 늘 있습니다.

onna oya sihiyen kaṭayutu kara yanakoṭa anna ēka maṁgala kāraṇayak venavā.

그런 마음챙김으로 일해 나가면 그것이 maṅgala 항목이 됩니다.

etakoṭa bāhu saccaṁca sitpaṁca vinayōca sakkhitītō dæn mē bahuśrr̥ta bhāvaya

그러면 'bāhusaccañca sippañca vinayo ca susikkhito'.

vinayōca sakkhitītō dæn mē bahuśrr̥ta bhāvaya dæn igena gatta ēvā tibuṇāma misā katdækīm tibunnē næ. silpa igena gattā misā silpa karalā paḷapuruddak tibunē næ.

이제 이 많이 배움(bahussuta)이라는 것은, 지금까지는 배운 것은 있었지만 경험은 없었습니다. 기술(sippa)을 배웠지만 그 기술로 일해 본 경험은 없었습니다.

ehenam dæn siddha karagannē mokakda? igenagatta sīlpayaṭa anukūlava bahur̥ta bava labanavā. ē kaṭayutu karalā. ē silpa śāstraya piḷiban̆da praguṇayak labāgannavā. īṭa anukūlava kaṭayutu karalā.

그러면 이제 무엇을 이룹니까? 배운 기술에 맞게 일하면서 많이 배운 이가 됩니다. 그에 맞게 일하면서 그 기술과 학문에 능숙해집니다.

panselen igena gannakoṭa oya hæma deyakma igena gattā. kovidan karana hæṭi. veḷa heḷidā karanavā ēvā karana hæṭi. mēsanna væḍu væḍa karanavā ēvā karana hæṭi. etanin edā jīvitaya yamak karanakoṭa ēvā karaganna hæṭi.

pansala에서 배울 때 그 모든 것을 배웠습니다. 농사짓는 법, 장사하는 이들이 장사하는 법, 미장 일 하는 이들이 그 일을 하는 법, 그때 삶에서 무언가를 할 때 그것을 해내는 법을.

ē ādī vaśayen pirimayek visin yamak kaḷa yutuda ē hæma kaṭayakma igena gattā mūlikavada igenagatta ēvā dæn tamā visin svairīva kriyātmaka karanakoṭa tamayi ē piḷiban̆dava dænuvat vennē.

이처럼 남자가 해야 할 모든 일을 기초부터 배웠습니다. 배운 것을 이제 스스로 실행할 때에야 그것을 제대로 알게 됩니다.

anna ē dænuvat vīma agaya karaginna. ē silpa śāstrayaṭa agaya karalā anna ē tuḷa kaṭayutu karanakoṭa tamā visin samāna hækiyāvaṭa nigaruṇu karanna.

그 앎을 귀히 여기십시오. 그 기술과 학문을 귀히 여기고 그 안에서 일할 때, 자기 능력을 업신여기지 마십시오.

ēkat vædagat deyak. karana kiyana deya hariyanna nigaru karanna nætuva karanna ōnē. ēka viśēṣayak venavā.

그것도 중요한 일입니다. 하는 일이 제대로 되려면 업신여기지 않고 해야 합니다. 그래야 남다른 것이 됩니다.

ara mula tiye guru sita nodavā, vēlāva novaradavā, bætipen upadavā, akuruva gæṭī kumaṭa son̆davā. eyā nicca kājavarṇāvadi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pennannē. eyā igenagatta hæ. kaṭayutu karana hæ. taman visin yam silpa śāstrayak hadāralā īṭa anukūlava tamāgē jīvana pālayak hadāgannakō tamā karana jīvanōpayaṭa nigraha kaḷē nǣ.

그것이 그가 배운 법, 일하는 법입니다. 자기가 어떤 기술과 학문을 익혀 그에 맞게 생계를 꾸릴 때, 자기가 하는 생업을 업신여기지 않았습니다.

dæn ada nam ehema nætdækīm mē kāla rasāva na karalā ivarakut næhæ. udē in̆dalā metana laginavā ivarayak tiyennē. ohoma kiya tamayi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

laginavā ivarayak tiyennē. ohoma kiya tamayi rassāva ivarakam karannē. taman karana rassāvaṭama taman nikaru karagannavā. tamanṭa yātinnē næ.

그렇게 말하며 일을 끝냅니다. 자기가 하는 일을 자기가 업신여깁니다. 자기에게 맞지 않는다고 합니다.

dæn mēvā tamayi mē dharmaya tunin dænaganna ōnē. mona væḍak hari kamak næha kasala sō dekē unak kamak næhæ. taman karana rassāvaṭa garu karanna ōnē. mēka magē jīvāya magē jīvitaya magē pavatvagannē mē rassāva karalā. mēkaṭa nigraha karalā bæha mama mēka avaṁkava hariyaṭa karanna ōnē. anna adahas haragannā.

이것들을 이 dharma에서 알아야 합니다. 어떤 일이든 괜찮습니다. 쓰레기를 치우는 일이라도 괜찮습니다. 자기가 하는 일을 존중해야 합니다. '이것이 내 생계다. 나는 이 일을 해서 내 삶을 꾸려 간다. 이것을 업신여기면 안 된다. 나는 이것을 정직하게 제대로 해야 한다.' 그런 생각을 지닙니다.

menna vēdana mokada vennē? anna silpa śāstrayat vinayata sasikkhitava manāva vinayat ekkaṭa sakas velā enavā. mē kramānukūlava ekak paṭan ganna ōnika ādhārayi. hæmadena dēma anupūravayi. mēken diga anupūraṇava sambandhatāvayen ādhāra venavā.

그러면 어떻게 됩니까? 기술과 vinaya가 susikkhita, 곧 잘 다듬어진 vinaya와 함께 갖추어집니다. 이것은 차례로 하나를 시작하는 데 앞의 것이 도움이 됩니다. 모든 것이 차례(anupubba)입니다. 이것이 길게 차례로 이어지며 서로 돕습니다.

etakoṭa mokada vennē? anna subhāsitā subhāsitā dæn ovē satbak gedarama bhāvitā venna ōnē. ma satba tiyennē kavuda satba dēśanā karē? boru næti, kēram næti, parisa næti palāpa næti yam pasak nætnam ēka subhāsitayayi.

그러면 어떻게 됩니까? 'subhāsitā', subhāsitā입니다. 이제 좋은 말이 집에서도 쓰여야 합니다. 좋은 말이란 무엇이고 누가 좋은 말을 설했습니까? 거짓 없고, 이간질 없고, 거친 말 없고, 쓸데없는 말 없는 말이 있다면 그것이 subhāsita입니다.

ehenam ē pasa mokakda? budupiyāṇan vahansē dēśanā kaḷā vū buddha bhāṣitayayi.

그러면 그 말이란 무엇입니까? 붓다께서 설하신 붓다의 말씀입니다.

menna mē buddha bhāṣitayaṭa yā velā. ē buddha bhāṣitaya anugarama kiyamin yāvācā īṭa anukūla vecca vacana bhāvitā venna ōnē.

이 붓다의 말씀에 이어져, 그 붓다의 말씀을 따라 말하며, 그에 맞는 말이 쓰여야 합니다.

buddha bhāṣitayaṭa anukūlava arthagænnū daham pada vacana mēvā tamayi nitara bhāvitā karannē.

붓다의 말씀에 맞게 뜻이 담긴 dharma의 말과 낱말, 이것들을 늘 씁니다.

mē kaṭayutu karagena yanakoṭa vacī saṁkhāraya suddha venavā. manōsaṁkhāra suddha venavā. menna maṁgala karuṇu. ēka sakas vena hæṭi. dæn mē kaṭayutu

이렇게 해 나가면 vacīsaṅkhāra가 맑아집니다. manosaṅkhāra가 맑아집니다. 이것이 maṅgala 항목이 갖추어지는 방식입니다.

karuṇu. ēka sakas vena hæṭi. dæn mē kaṭayutu karagena yanakoṭa anna ara igena gatta væḍihiṭiyangē an̆gē danna. ē vagēma æpasthānaya karapuṭa upakārayaṭa kr̥tōpakāra danna mē guṇayen yuktava guṇa salakanna paṭan gannavā. dæn tamangē avasthāvet tiyennē. taruṇayi rægī rassāvak karagena ē kaṭayutu karaganna kenek.

이렇게 해 나가면 그 배운 어른들의 귀함을 압니다. 또 돌봐 준 이, 도와준 이에게 은혜를 아는 이 덕을 갖추어 은혜에 보답하기 시작합니다. 이제 자기 처지도 그렇습니다. 젊고, 생업을 가지고 일을 해 나가는 사람입니다.

taman visin mokada karannē? mātā pitūpaṭṭhāna mau upasthānaya agraha karanavā.

자기는 무엇을 합니까? 'mātāpitu upaṭṭhānaṃ', 부모 섬김을 으뜸으로 삼습니다.

melōdī apiṭa yahapata karalā dunna ayaṭa bærikamak nemeyi ēgollanṭa bærikama hitā karalā tiyenavā nemeyi. tamangē kr̥ta upakārayaṭa kr̥tōpāraya menna mē guṇē maviya upasthānaya karanavā.

이 세상에서 우리에게 좋은 일을 해 준 이들에게, 그들이 할 수 없어서가 아니라, 그들의 할 수 없음을 생각해서 하는 것이 아니라, 받은 은혜에 대한 보답으로, 이 덕으로 부모를 섬깁니다.

utta dhārassa saṁgahō amutavādī saṁgraha karanavā. samājakin kaḷa yutukam kaḍa karannē nǣ.

'puttadārassa saṅgaho', 처자를 돌봅니다. 사회에서 해야 할 의무를 저버리지 않습니다.

ēvā hariyaṭa keraṭa mokada dennē? mavkiya āśirvādaya amudanuvangē pava āśirvādaya ē buddhilagē abhivr̥tiya īya tiyenavā. mēka dēśanā karalā tiyenavā.

그것을 제대로 하면 무엇을 얻습니까? 부모의 축복, 처자의 축복이 있고 그들의 번영이 그 안에 있습니다. 이것이 설해져 있습니다.

āśirvādaya budurajāṇan vahansēgē maharahatan vahansē læva saṁghayā vahansēlā danna eka vitarak nemeyi āśirvādaya. dæsas kamkarōdha dena āśirvādayut abhivr̥ddhiyak ne pirihīmak nǣha kiyalā pennavā sāma ēgalat āśirvāda karanavā.

축복이란 붓다와 큰 arahant들, saṅgha께서 주시는 것만이 아닙니다. 종과 일꾼들이 주는 축복도 번영이지 쇠퇴가 아니라고 보여 줍니다. 그들도 축복합니다.

etakoṭa mokada vennē? anākulā kammantā anna ākūlava novanna ækuḷum sahagata næti. vivr̥ta karma karmānsa dæn yahapat vannā vū uccarayaṭa novæḍena hon̆da væḍapillak aragena hoyāgena kenek pahat nokarana nindā nokarana yahapat karmānta siddha karamin kaṭayutu karana kiyanavā anākulātaka ammantayaṭa pat vuṇā. dæn yagēmē jīvitaya hæri gahaganna bauddha muhuṇa valaṭa anna.

그러면 어떻게 됩니까? 'anākulā ca kammantā', 어지럽지 않은 것, 얽힘이 없는 떳떳한 일입니다. 남을 해치지 않는 좋은 일거리를 찾아, 남을 깎아내리거나 헐뜯지 않는 좋은 일을 하며 지내는 것을 anākulā kammanta에 이르렀다고 합니다. 이제 집안의 삶이 불자다운 모습으로 다듬어집니다.

dæn mokada karannē? hari hamba karaganna pudgalayek svairika hamba karagatta dēt tiyenavā. karagatta dē tiyenavā. taman hadapu karapu dāḍiya mahansiya vaguravalā læbū deyien anna dan denna puḷuvan avasthāvala tamāṭama puḷuvan avasthāva āvā. anun biran kāṭavat denae kenā eccara deyak nemeyi. tamun hari hamba karalā dæhæmin sāmayen hari hamba karalā ehema dena eka tamayi vaḍina.

이제 무엇을 합니까? 정직하게 버는 사람에게는 스스로 번 것이 있습니다. 이룬 것이 있습니다. 자기가 땀 흘려 얻은 것으로 보시할 수 있을 때, 스스로 그럴 수 있는 때가 왔습니다. 남의 것을 받아 누구에게 주는 사람은 그리 대단하지 않습니다. 자기가 바르고 평화롭게 정직하게 벌어서 주는 것이 값집니다.

anna ē avasthāva tamayi dānaṁcanaya.

그때가 바로 'dānañca'입니다.

anna īḷan̆ga maṁgala kāraṇa dhammacariyā dharmacariyāva hambavennē ē æsurē kaṭayavalaṭa giyahama dānna denavā. pansal æsuru karanavā. anna dharmacariyāva kramakramaya huḷu venavā.

다음 maṅgala 항목은 'dhammacariyā'입니다. dhammacariyā는 그런 어울림 속의 일들에 나서면 얻게 됩니다. dāna를 베풉니다. pansala와 어울립니다. 그렇게 dhammacariyā가 차츰 익숙해집니다.

unvahansēlā yanē næhæ hæṭi, katāba paha karana hæṭi. pædirena hæṭi saṁvaratvayen dakinna dakinna ivīmēma tamangē saṁvaratvayat anukūlaven saṁvara vivī venavā. dharma cariyāva hæḍagælenavā.

스님들이 걸으시는 모습, 말씀하시는 모습, 가사 입으시는 모습을 절제된 모습으로 보고 또 보는 것만으로도 자기의 절제도 그에 맞게 다듬어집니다. dhammacariyā가 갖추어집니다.

gnāta kānaṁca saṁgō dæn gnāti saṁgrahaya budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā obalā gnātiyekuṭa kæmætten saṁgraha karanavā nam ē gnātiyāṭa caturārya satya dharmaya saṁgraha karanna. satara brahma viharaṇaya saṁgraha karanna. menna meyā viśēṣayi kiyalā pennanavā.

'ñātakānañca saṅgaho', 이제 친척을 돌봄입니다. 붓다께서 설하십니다. 그대들이 친척을 기꺼이 돌보려거든 그 친척을 네 가지 ariya sacca의 dharma로 돌보라, 네 가지 brahmavihāra로 돌보라. 이것이 남다르다고 보여 줍니다.

eham gnāti saṁgrahaya kiyana vacanē yamkisi gnātiyek sugati pættaṭa nogihin sugati pættaṭa yahapat pættaṭa ganna puḷuvan nam, ārya pættaṭa namanna puḷuvan nam menna mē gnāti ara saṁgrahaya saṁgraha atarin agraha saṁgrahayayi.

그러니 친척 돌봄이라는 말은, 어떤 친척이 sugati로 가지 못하고 있을 때 그를 sugati 쪽, 좋은 쪽으로 이끌 수 있다면, ariya 쪽으로 기울게 할 수 있다면, 그것이 친척 돌봄 가운데 으뜸가는 돌봄이라는 것입니다.

laukika vaśayen melō apiṭa karapu udavvaṭa upakārayaṭa rr̥tōpakāra salakadī. ē vāgēma apiṭa yamkisi ākārayē api yutukam iṭu karē. kaṭayutu karanakoṭa gnātīngen gattā vū saṁgrahayadī gnātīn apiṭa saṁgraha karā nam ē vagēma apit gnātīn saṁgraha karanavā.

세속으로는 이 세상에서 우리에게 해 준 도움에 은혜를 갚습니다. 또 우리가 어떤 식으로든 의무를 다했습니다. 일할 때 친척에게서 받은 돌봄, 친척이 우리를 돌봤다면 그처럼 우리도 친척을 돌봅니다.

dayānukampāva kiyalā uparima saṁgrahayaṭa ārya mārgayaṭa næmu nam dakkana vidihen avasthana kaṭaya valin saṁgraha karanavā. menna mē ṭiya

연민(dayānukampā)으로, 가장 높은 돌봄으로 ariya의 길로 기울도록 이끄는 방식으로, 기회가 닿는 일들로 돌봅니다.

kaṭaya valin saṁgraha karanavā. menna mē ṭiya karanavā mokada vennē? anna ara gnāta kāla saṁghahōkin tanna ē jīvitaya hæragæhilā anavajjānikamāni kammā dæn eyā dænagannavā mē mē væḍiya

이렇게 하면 어떻게 됩니까? 'ñātakānañca saṅgaho'로 그 삶이 다듬어져 'anavajjāni kammāni'가 됩니다.

kammā dæn eyā dænagannavā mē mē væḍiya kaḷot mē mē duccarita sahitayi. mē mē ākārayen kaṭayutu kaḷot eban̆du duccarita valaṭa sahita næha. dæhæmin sāmen karanna puḷuvan kaṭayutu. menna mēka ven

이제 그는 압니다. 이런 일을 하면 이런 나쁜 짓이 따르고, 이런 식으로 하면 그런 나쁜 짓이 따르지 않으며, 바르고 평화롭게 할 수 있는 일이라는 것을.

karanna puḷuvan kaṭayutu. menna mēka ven karagena kaṭayutu karana satvayaṭa mul bæhægena kaṭayutu karanakoṭa væḍa karana næti kaṭayutu næhæ. dæhæmin sāmīn kiyana kaṭayutumayi oya kaṭayutu atana tiyennē kiyalā. yana karana kiyana katā karana katā nokarana vaṭaviḍana kǣma avasthāvak kramānukūlava huru velā innavā. niværadiva huruvelā enavā. sihi buddhiyen yutuva yahapat pættaṭa karagena yanakoṭa lōbhayaṭa tarahavaṭa mōlikamaṭa hitu vena sitiviḍi kriyāva vadanna æsuru nokara kāgakṣayaṭa dvēśa akṣayaṭa mōhakṣayaṭa hētu vena pættaṭa næm̆buru vecca sitivili kriyāvalayen æsuru karamin kaṭayutu karanakoṭa anavajja karmānta sakas velā enavā.

이것을 가려서 일하는 데 뿌리를 내려 일할 때 쓸모없는 일은 없습니다. 그 일들 가운데는 바르고 평화로운 일만 있습니다. 가고, 하고, 말하고, 말하지 않고, 먹는 순간까지 차례로 익숙해져 있습니다. 바르게 익숙해져 갑니다. 마음챙김과 지혜를 갖추고 좋은 쪽으로 해 나갈 때, 탐욕과 성냄과 어리석음에 원인이 되는 생각과 행위와 말을 가까이하지 않고, rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya에 원인이 되는 쪽으로 기운 생각과 행위를 가까이하며 일할 때, 허물없는(anavajja) 일들이 갖추어져 옵니다.

īḷan̆gaṭa mokada kennē? ārati virati pāpa pāpayanṭa bæn̆dennē nætuva ē vagēma dharma bhāgayaṭa næm̆buru vecca kæmati vecca jīvitayak æti karaganna

다음은 무엇입니까? 'ārati virati pāpā', 악에 묶이지 않고, 또 dharma 쪽으로 기울고 그것을 좋아하는 삶을 만들어 갑니다.

majja pānāca saṁgnā madhyapānayen saṁyōmayaṭa patvennē matvayan kivvahama eka deyak nettaka ælkahōl misara matvayak masuru matviyava kivvaṭa ē jātiya eka pættak.

'majjapānā ca saṃyamo', 취하게 하는 것을 마시는 데서 절제하는 것입니다. 취함이라 하면 한 가지만이 아닙니다. 알코올이 섞인 취함, 술의 취함이라 해도 그것은 한쪽일 뿐입니다.

dæn metandi ē pudgalayā. madhya pāna dænagannavā. monavada? æhen rūpīlā mat venavā, kanen śabdalā mat venavā. diven rasīlā mat venavā. nāsayen gandhīlā mat venavā. kayen pahasīlā mat venavā. mē lōkayāgē hæṭiya. mēvā mat vena maṭṭamaṭa ganna nǣha. mat vuna pramādayi.

여기서 그 사람은 취하게 하는 마심을 압니다. 무엇입니까? 눈으로 형색에 취하고, 귀로 소리에 취하고, 혀로 맛에 취하고, 코로 냄새에 취하고, 몸으로 닿음에 취합니다. 이것이 세상 사람들의 모습입니다. 이것들을 취하는 정도까지 받아들이지 않습니다. 취하면 방일(pamāda)입니다.

pramādu vunot lōka ællaganna. ēvā pariharaṇaya karannē mat novī. anna mpānayē venvīma mattanaya venvīma kiyannē otanayi.

방일하면 세상에 붙잡힙니다. 그것들을 취하지 않고 다룹니다. 취함에서 벗어난다는 것은 바로 그것입니다.

ælkōla nokihiṭiyaṭa matvī ven vīma siddha vuṇē næhæ. ēka eka koṭasak pamaṇayi. ēka ganna kiyanavā nemeyi. ēka sampūrṇa majjamānayen hæṭiyaṭa ēka gannavā kiyavat nemeyi. ēkat ayiti koṭasak.

알코올을 마시지 않는다고 취함에서 벗어난 것이 아닙니다. 그것은 한 부분일 뿐입니다. 그것을 마시라는 말이 아닙니다. 그것을 온전한 majjapāna로 받아들이라는 말도 아닙니다. 그것도 속하는 한 부분입니다.

eham rūpa matyapāna tiyenavā śabda madhyapāna gandha madhyapāna rasa madhyapāna poṭṭhabba madhyapāna mēvat madhyapāna menna mē aya matvena matvayen epā. æhen rūpa balalā rūpa kāmaya mat vena vidihaṭa kaṭayutu karanna epā. kanen sabda ahalā sadda kāmaya mat venna yanna epā. ēvaya sīmāva dænaganna. anna ēka tamayi ba്യpānaya saṁ hæma.

그러니 형색에 취함, 소리에 취함, 냄새에 취함, 맛에 취함, 닿음에 취함이 있습니다. 이것들도 취함입니다. 이것들에 취하지 마십시오. 눈으로 형색을 보고 형색의 kāma에 취하도록 하지 마십시오. 귀로 소리를 듣고 소리의 kāma에 취하러 가지 마십시오. 그 한계를 아십시오. 그것이 바로 'majjapānā ca saṃyamo'입니다.

dæn etakoṭa mokada vennē? dharmayayi paḷaveni vē. denna denna dharmayaṭayi tænē. dæn eyāṭat am̆bu daruvō vaśayen am̆buva innavā, daruvō innavā. devamāpiyan sarakalā ē avasthāva tiyenavā. hæbæyi dæn mehema karagena yanakoṭa demavpiyanna saraganna bæri avasthāvak enavā. mokada demavkiyō ara gihi gedara næha. hæma avasthāvala ē avasthāva enakan vitarayi gihi gedara in̆dagena demavva piyanna salakanna avasthāva tiyennē.

그러면 어떻게 됩니까? dharma가 첫째가 됩니다. 갈수록 dharma에 자리를 내줍니다. 이제 그에게도 처자, 곧 아내가 있고 자식들이 있습니다. 부모를 돌보는 때가 있습니다. 그런데 이렇게 해 나가면 부모를 돌볼 수 없는 때가 옵니다. 왜냐하면 부모가 그 재가의 집에 없기 때문입니다. 그때가 올 때까지만 재가의 집에 있으면서 부모를 돌볼 기회가 있습니다.

æṭa pirilā hoṭa vimaænakan ehema gihi gedara edā hiṭiyē næhæ. vayasaka hambet venna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ekara kramayak idiriyaṭa mēkema mē maṁgala kāraṇayen venavā.

앞으로 그런 방식이 바로 이 maṅgala 항목에서 이루어집니다.

anna dharmaya apramādava kaṭayutu karana mēkat maṁgala kāraṇa

dharma에 방일하지 않고 행하는 이것도 maṅgala 항목입니다.

dannavā kāravōca nivāsōca dæn garu kaḷa yuttot dannavā. ē garutvayat pihiṭavana ētamāna nivāsata guṇē nivāta vuṇē mānayen mat novī kavuru kivvat yahapat dē yahapat vidiṭa piḷi aragena avaṁkava nihatamānitaya næmena svabhāvayaṭa patvelā ē nivā guṇayaṭa patvenavā.

'gāravo ca nivāto ca', 이제 공경해야 할 이들을 압니다. 그 공경을 세우는 nivāta의 덕입니다. nivāta란 교만(māna)에 취하지 않고, 누가 말하든 좋은 것을 좋게 받아들여 정직하게 겸손히 숙이는 성품에 이르는 것, 그 nivāta의 덕에 이르는 것입니다.

ē vagēma satuṭu hiten yukta venavā. saturu vennē mokada? nikanma hināhī santōsa veī kiyana eka saturu hitak nemeyi mulā inna. mē santr̥ṭṭhīta kiyalā kiyannē. taman karana kiyana hitana dē tuḷin tamanṭa saturu venna hētuvak tiyenavāda puḷuvankamak tiyenavāda?

또한 기쁜 마음을 갖춥니다. 무엇에 기뻐합니까? 그냥 웃으며 즐거워하는 것은 기쁜 마음이 아니라 미혹되어 있는 것입니다. 이것을 santuṭṭhi라고 합니다. 자기가 하고 말하고 생각하는 것을 통해 자기에게 기뻐할 까닭이, 그럴 만한 것이 있습니까?

yam man̆gak æsuru karanakoṭa rāga akṣayaṭa dśakyaṭa mōha akṣayaṭa næm̆buru vena bava pēnavānam. rāga akṣayē dśaksē mōhakṣaya vena bava pēnavā nam sasara dukin nidahas vena tæna maṭa hamba vuṇā kiyalā satuṭu venna puḷuvan.

어떤 길을 걸을 때 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya로 기우는 것이 보인다면, 탐욕과 성냄과 어리석음이 다해 가는 것이 보인다면, 'saṃsāra의 괴로움에서 벗어나는 곳을 만났다'고 기뻐할 수 있습니다.

ē maga anugamanaya karanna maṭa hæki vuṇā kiyalā satuṭu venna puḷuvan.

'그 길을 따를 수 있게 되었다'고 기뻐할 수 있습니다.

vena yamakaṭa satuṭu venavā nam mōḍakama visa ēka vena ekak nemeyi. monavaṭa satuṭu vennē?

다른 무엇에 기뻐한다면 그것은 어리석음일 뿐 다른 것이 아닙니다. 무엇에 기뻐합니까?

tamāgē sasara gamana keravara karaganna hētukāraka vana deyak tamanṭa læbunaṭa passē. ē gæna sihi karana ōna nam satuṭu venna hētukāraya ēkāntayen tiyenavā. ananta saṁsāra duken nidahas venna magak maṭa hamba vuṇā. ē magayi mama mē piḷipadinnē. ē magaṭayi mē næm̆buru vennē. maṭa satuṭu venna puḷuvan mē karana væḍē.

자기의 saṃsāra 여정을 끝내는 원인이 되는 것을 얻은 뒤입니다. 그것을 떠올린다면 기뻐할 까닭이 분명히 있습니다. '끝없는 saṃsāra의 괴로움에서 벗어날 길을 만났다. 나는 그 길을 따르고 있다. 그 길로 기울고 있다. 내가 하는 이 일에 기뻐할 수 있다.'

lōkayā karalā santōsī veḍa pæna pæna arakvonnat hamba vuṇā. hon̆daṭa naṭannat hamba vuṇā. binduvak kiyannam hambavunagē saturāṭa apāyataya na magaṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

satuṭu venna bæ. ēka duk viya yutuyi magak.

기뻐할 수 없습니다. 그것은 슬퍼해야 할 길입니다.

ehenam āryava dænagannavā kumak satuṭu venna puḷuvanda? kumak kaḷot duk venna puḷuvanda? oya kāraṇā dekama dænagannavā.

그러니 ariya는 압니다. 무엇에 기뻐할 수 있는가? 무엇을 하면 슬퍼하게 되는가? 그 두 가지를 다 압니다.

lōka satvayā sāmānya lōka satvayā duk viya yutu tæna satuṭu venavā. satuṭu vena tæna duk venavā. mē lōkayagē ārya dharmaya tērum gatta kenek nivanaṭa hētukāraka magavænna etana satuṭu venavā. ēkaṭa maga pǣdenna tana satuṭu venavā. ēkaṭa avaśya sidavili kriyāvadan kaṭayutu karanna læbuṇayi kiyalā satuṭu venavā. menna

세상의 보통 중생은 슬퍼해야 할 곳에서 기뻐하고, 기뻐해야 할 곳에서 슬퍼합니다. 이 세상에서 ariya의 dharma를 이해한 이는 nibbāna의 원인이 되는 길이 있는 곳에서 기뻐합니다. 그 길이 열리는 곳에서 기뻐합니다. 그에 필요한 생각과 행위와 말로 일할 수 있게 되었다고 기뻐합니다.

karanna læbuṇayi kiyalā satuṭu venavā. menna mēka tamayi santusakōcakī santuṭṭhiya

바로 이것이 'santuṭṭhī ca', santuṭṭhi입니다.

kataṁ yutā kr̥tagamuṇa saha kr̥tagnayi.

'kataññutā', 은혜를 알고 갚는 것입니다.

tamanṭa mē yahapat maga aran dunnē kavuda ē væḍi hiṭiyava kavuda mav piyava karapu udav monavada ē vagēma svāmīn vahansēlāgē læbicca ādhāra upakāra udav monavada menna mēvā dækalā taman dænagannavā mamat kr̥taguṇa salakanna ōnē ē vagēma lōkayāṭa yahapta karalā denna ōnē anik ayaṭa yahapat dē pennalā denna ōnē anna ē ṭika balāgena kaṭayutu karanakoṭa næm̆buru vennē maṁgalyaya karā nætnam nivan maga harā næm̆buru vīma mayi vennē. vihi jīvitaya hæra gæhilā enavā dæmensāme ē kaṭayutu kerenakoṭa bādhakayak karadarayak nætuva kerenavā. anna mārgaya sakas velā enavā. dæn mokada vennē?

자기에게 이 좋은 길을 열어 준 이가 누구인지, 그 어른이 누구인지, 부모가 해 준 도움이 무엇인지, 또 스님들에게서 받은 도움과 보살핌이 무엇인지 보고서, 자기도 은혜를 갚아야 한다는 것을 압니다. 또 세상에 좋은 일을 해 주어야 하고, 다른 이들에게 좋은 것을 보여 주어야 한다는 것을. 그것들을 살피며 일할 때 기우는 곳은 maṅgala, 곧 nibbāna의 길로 기우는 것뿐입니다. 재가의 삶이 다듬어져 옵니다. 바르고 평화롭게 그 일들이 이루어질 때 장애나 탈 없이 이루어집니다. 그렇게 길이 갖추어져 옵니다.

mārgaya sakas velā enavā. dæn mokada vennē? oya avasthāvaṭa patvenakoṭa pansala æsulen ahak velāma nǣ. igena gattet pansalē nitara yannet pansalaṭa æsuru karannē svāmīn vahansēgē avavāda anuśāsanā læbenavā. sutaguṇa sælakīmava ætuḷu karanavā. dānamāna demin ē ākārayen dæhæma jīvitayak gata karami tamayi mē yannē. dæn mokada vennē? anna saddharma śravaṇayaṭa itāma hon̆da velāva hamba venavā.

이제 어떻게 됩니까? 그런 때에 이르러서도 pansala와의 어울림에서 떨어진 적이 없습니다. 배운 곳도 pansala, 자주 가는 곳도 pansala, 가까이하는 곳에서 스님들의 일깨움과 가르침을 받습니다. 은혜 갚음을 그 안에 담습니다. dāna를 베풀며 그렇게 바른 삶을 살아갑니다. 이제 어떻게 됩니까? saddhamma를 듣기에 아주 좋은 때를 만납니다.

issellā lōkē tiyena atdækīm gæna kivvaṭa væṭahennē næ. dæn bin̆dalānē tiyennē. vindaṭa passē tērenavā mēkē taramama vicarana.

전에는 세상의 경험에 대해 말해 주어도 와닿지 않았습니다. 이제는 겪어 보았습니다. 겪어 본 뒤에야 그것이 어느 정도인지 알게 됩니다.

atdækīm sahitava kiyanakoṭa edā adahasayi dæn adahasayi kohomada edā nam maṭa koccarat mē taramaṭa hētu vunē næhæ. mama hitavā sundara lōkayak kiyalā. ē vunāṭa kiyana taram sundaratvayak næha atdæka ēka mulāvaknē. dæn pēnavā. anna ē tamanṭama væṭinna paṭan inna tænak enavā. dæn mē ēkaṭa avaśya karannā vū ādīnava dharma dēśanā karannē dæn.

경험을 가지고 말하면, 그때 생각과 지금 생각이 어떻습니까? '그때는 아무리 들어도 이만큼 와닿지 않았다. 아름다운 세상이라고 생각했다. 그런데 겪어 보니 말하는 만큼 아름답지 않다. 그것은 미혹이었구나. 이제 보인다.' 그렇게 스스로 와닿기 시작하는 때가 옵니다. 이제 그에 필요한 ādīnava(허물)의 dharma가 설해지는 것이 바로 지금입니다.

dāna katāven, sīla katāven, sagga katāven ævidinnat. dæn mē jīvita ādīnava katāvaṭa avaśya dharma śravaṇaya tamayi dæn hambē. moladī hambavuna dharma śravaṇaya hæḍa gahaganna. dæn atdækīm sahitavannāvū jīvitayē dharma śravaṇaya vimuktiya karāma ella karā. ādīnava katāva

dāna 이야기, sīla 이야기, sagga 이야기를 지나서, 이제 삶의 ādīnava 이야기에 필요한 dharma 들음을 지금 만납니다. 처음에 만난 dharma 들음은 삶을 다듬기 위한 것이었습니다. 이제 경험을 갖춘 삶의 dharma 들음은 vimutti로 곧장 향합니다. ādīnava 이야기입니다.

dæn mokada vennē? menna metanṭa āvaṭa passē annaśāntiya matuvenavā.

이제 어떻게 됩니까? 여기에 이른 뒤에는 khanti가 드러납니다.

athærīmen mē tibennā vū dētak chandarāgayen bæn̆dalā hædilā innā vū upādānaya athærī giyāda? noædī giyāda midī giyāda nivanada? etanayi sæna etanayi nivīma. gihi jīvitayē atdækīm labalā ēvayat harayak nǣha kiyalat dænagena ēken ahak vecca nivanī pættaṭa yanakoṭa . antījaya

놓아 버림으로써, 여기 있는 것들에 chandarāga로 묶여 만들어진 upādāna를 놓아 버렸는가? 끌려가지 않았는가, 벗어났는가, nibbāna인가? 바로 거기가 꺼짐입니다. 재가의 삶의 경험을 얻고 그것들도 알맹이가 없음을 알아 거기서 떨어져 nibbāna 쪽으로 갈 때,

pættaṭa yanakoṭa . antījaya sō vacassatā anasuvaca maga pat śāntiya muḷu karagena ē śāntiya san̆dahā dunnā vū yamkisi satbak ænavā. yahapat vacanayak æt anna ēka āsayaṭa patvenavā.

'khantī ca sovacassatā'. khanti를 품고, 그 khanti를 위해 주어진 어떤 좋은 말을 듣습니다. 좋은 말이 있다면 그것을 따르게 됩니다.

sōvacassatā ehenam nivanaṭa hētukāraka vana maga ahagena īṭa anukūlava næm̆buru velā ē āśyaṭa pat venavā.

sovacassatā입니다. 그러니 nibbāna의 원인이 되는 길을 듣고 그에 맞게 기울어 그것을 따르게 됩니다.

dæn mokada vennē? samanānaṁca dassana meccaraka śramaṇaya dækkā. hæbæyi dæn dakinnē īṭa vaḍā gæm̆buru arthayak æti śramaṇaya

이제 어떻게 됩니까? 'samaṇānañca dassanaṃ'. 지금까지도 사문을 보았습니다. 그러나 이제 보는 것은 그보다 깊은 뜻을 지닌 사문입니다.

nivanē svabhāvaya tamanṭa væṭunāṭa passē lōka ādīnē ven labana vimuktiya koccara nidahasda kiyalā væṭunāṭa passē anē apiṭa bæri vunāṭa ē api balāporottu nidahasa labāginē dē śramayāṇan vahansēlā innē.

nibbāna의 본성이 자기에게 와닿은 뒤, 세상의 허물에서 벗어나 얻는 vimutti가 얼마나 자유로운지 와닿은 뒤에는, '아, 우리는 하지 못했지만 우리가 바라는 그 자유를 누리는 분들이 사문님들이구나' 하게 됩니다.

anna samanaya vecca aya dæn unvahansēlā mē kampā nætuva innē. mē yathārthaya dækalā nēda? anna dakinakoṭa niyama śramaṇa darśanaya pahaḷa vennē. dæn dakinnē rūpayen dakina samaṇa nemeyi. arthayen dakina sama.

가라앉은 분들, 그분들이 흔들림 없이 계신 것은 이 진실을 보았기 때문이 아닌가? 그렇게 볼 때 참된 사문을 봄이 생겨납니다. 이제 보는 것은 겉모습으로 보는 사문이 아니라 뜻으로 보는 사문입니다.

dæn anik aya hitenavā anē sadda nætuva oya pættakallā kavuruvat ekka katāvak bahakut næha. gihiṭaḷuvak vinō deyak karanna vennet næhæ. vināha vennet næha. mokakut nǣha. tænagāsarayekut næha. pāḷuva ætiveyi. ehema tamayi issellā tiyennē.

다른 이들은 이렇게 생각합니다. '아이고, 소리도 없이 한쪽에 계시고 누구와 이야기도 안 하시네. 재가자처럼 즐길 일도 없고, 웃을 일도 없고, 아무것도 없고, 쓸쓸하시겠다.' 처음에는 그렇게 여깁니다.

dæn tanavā ēkana ehenam śānta vū praṇītōgī ētaṁ santaṁ ētaṁ panitaṁdaṁ sampa saṁkāra samatō ēkanē ara innē. ē samathaya nemeyi tiyennē. amanāpayen innavā nemeyi. bohōma nidahas yuttava śānta bhāvayutu ve kaṭutu karagena yanna niva næuruvelā. anna niyama śramaṇa darśanaya dæn dakinavā.

이제는 압니다. 그것이 고요하고 수승한 것임을. 'etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yad idaṃ sabbasaṅkhārasamatho', 그분들이 머무는 것이 바로 그것입니다. 그 samatha가 있는 것입니다. 마지못해 있는 것이 아닙니다. 아주 자유롭게 고요함을 갖추고 nibbāna로 기울어 지냅니다. 그렇게 참된 사문을 이제 봅니다.

kālīna dhamma sākacchā anna dharma sākacchāvak niyama kālaya dæn tamangē ara eccara vecca gihi gatiguna kǣt velā. kāmayangen bohō tuḷaṭa venvelā. bohō pirisidu jīvitayak gata karanna.

'kālena dhammasākacchā', dharma 이야기를 나눌 알맞은 때가 이제입니다. 자기의 그토록 강했던 재가자의 성질들이 사그라졌습니다. kāma에서 많이 떨어졌습니다. 아주 맑은 삶을 삽니다.

pævidi novī hiṭiyā pæviddē lakṣaṇa ē upāsaka upāsikāvanṭa tiyenavā. anna kāliyen dhamma sākacchā dæn dakinavā kālaya

출가하지 않았어도 그 upāsaka·upāsikā들에게는 출가자의 특징이 있습니다. 그렇게 kālena dhammasākacchā의 때를 이제 맞이합니다.

dharma sākacchāva tuḷin dænaganna. issellā banna æhuvā vitarayi. dæn sākacchā karanna gæṭaruva pada venavā. mokada ahapu baṇava hita hitā kalpanā kara karaga yanavā mēka mehema vennē kohomada mehema vunē. etakoṭa kohoda mehema vennē? mēka sākacchā karanna ōna. anna sākacchā karanna yanavā. baṇa ahanna nemeyi dæn tamanṭa æpicca gæṭaluva sākacchā karagannavā.

dharma 이야기를 통해 알게 됩니다. 전에는 설법을 듣기만 했습니다. 이제는 이야기 나눌 물음이 생깁니다. 들은 설법을 생각하고 또 생각해 보니 '이것은 어떻게 이렇게 되는가, 왜 이렇게 되었나, 그러면 어떻게 이렇게 되는가? 이것을 여쭈어 봐야겠다' 하게 됩니다. 그래서 이야기 나누러 갑니다. 이제는 설법을 들으러가 아니라 자기에게 생긴 물음을 함께 이야기하러 갑니다.

dæn sākacchāvaṭa upadinna enna enna dēvā visa denavā. dæn metenṭa aṭa passē dæn

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

visa denavā. dæn metenṭa aṭa passē dæn kāge ekakvat pinsaraṇak ōna næti tattvayaṭa atdækīm sahita gihi jīvitaya kaṭayutut okkoma kanaṭiya karalā. dæn oya avasthāvaṭa bæn̆di

여기에 이른 뒤에는 이제 누구의 의지처도 필요 없는 상태로, 경험을 갖춘 재가의 삶의 일들도 모두 마쳤습니다.

okkoma kanaṭiya karalā. dæn oya avasthāvaṭa bæn̆di vayasa rævidinnavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn āvaṭa passē mokada karannē? ada nam værenakan hamba karaganna mē giya hadāgattē magē okkoma dālā hadāgattē topiṭa denna nemeyi. mama inna eka mama kanna ōnē. topen kanna mama balāgena næha. oya vidihaṭa kiyā ælī gælī inna lōkayak ada inna nændagē lē haṭana ivarayak næti velā tiyennē ōka

이제 그때가 되면 무엇을 합니까? 오늘날은 '죽을 때까지 번 것, 내가 모든 것을 바쳐 마련한 것은 너희에게 주려고 한 게 아니다. 내가 사는 동안은 내가 먹어야 한다. 너희에게 얻어먹을 생각은 없다' 하고 말하며 집착하고 빠져 사는 세상입니다. 며느리와 시어머니의 싸움이 끝이 없는 것도 그 때문입니다.

ē vagēma bǣnagē nǣndāgē haṭa æti ivala nætuva tiyennēt ōka māmalā bohoma madiṭa yanavā

또 사위와 장모의 싸움이 끝이 없는 것도 그 때문입니다.

tiyennēt ōka māmalā bohoma madiṭa yanavā namut ēka nidahasa han̆duran gata hon̆dayi yālu ēka venavāyi ara eka īṭa gān kāt patin gæm̆bura

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mokada velā tiyennē edā tibacca raṭāva otenṭa āvē næ dæn dannavā mama dæn mē gihiva in̆dalā monavā magē jīvitayē uttarita vimuktiya labāganna nam kiyavū sat geriyakvan nidahas ahasakvan pævida koccara vaḍinavada

무엇 때문에 그렇게 되었습니까? 그때 있던 방식대로 거기까지 오지 않았기 때문입니다. 이제는 압니다. '내가 재가자로 있으면서 무엇을 하겠는가. 내 삶에서 위없는 vimutti를 얻으려면, 갑갑한 집과 달리 열린 하늘과 같은 출가가 얼마나 값진가.'

menna metanṭa ena kālē dæn mē innē. dæn mē ara ada pansan yanavā kiyana kālē nætnam dæn eyā vive ganna yana kālaya dæn mē gata vena hæṭi. menna mē kiṭṭuvaṭa enakoṭa eka pāraka hari amu daruvan ataraman kara mē tamangē rūpa tuna ataraman vennē næha. ē ayavāha vivāha karalā dīlā ē aya udā upakāra muladi karalā taniyen jīvat vena maga kramakrama svairīva jīvat venna hædagalā dīlā. demavpiyangē ādhāra upakārayen hæmadāma jīvat vennē nætuva ēgollan kaṭayutu karanna maga pāda velā tiyenavā. dæn kramakramayen mē pættaṭa

이제 그런 데 이르는 때에 있습니다. 오늘날 '절에 다닌다'고 하는 때, 아니면 은퇴할 때가 이렇게 지나갑니다. 이 무렵에 이르면 처자를 한꺼번에 내버려 두고 떠나지 않습니다. 자식들을 혼인시키고, 처음에는 도와주며, 혼자 살아갈 길을 차츰 스스로 꾸려 가도록 다듬어 주었습니다. 늘 부모의 도움으로만 살지 않고 스스로 일해 나갈 길이 열려 있습니다.

tiyenavā. dæn kramakramayen mē pættaṭa mē dharma śravaṇayaṭa dharma sākacchāvaṭa yannē sīla samādhan venna. ētā tamayi davasa ven karagannē.

이제 차츰 이쪽으로, dharma 들음과 dharma 이야기로 가는 것은 sīla를 지키기 위해서입니다. 그렇게 날을 따로 떼어 둡니다.

paṭan ganna ōna ārambhayaṭa yanavā pasalo ussaka māsaṭa særayak sil samādan.

시작은 해야 하니, 처음에는 한 달에 한 번 sīla를 지킵니다.

dæn davasak gatana mokadalaṭa vunē? hari pāvi gedara næti. æyi adayi gaha marāgena nemeyi hiṭiyē śānturuvaru vagē bohoma tamagē samādānaya hiṭiyē. itin āci ātā giyāṭa passē puṁci ḷamitiyēma hari amāruyi. dakinna nætuva.

하루가 지나면 어떻게 되었습니까? '아이고, 할머니가 집에 안 계시네. 왜 오늘? 다투고 가신 것도 아니고 성인처럼 아주 평화롭게 계셨는데.' 할아버지 할머니가 가신 뒤 어린아이들은 뵙지 못해 무척 힘들어합니다.

hæbæyi itin davasin samādan velāvaṭa passē ōkē gānak næva. ma innānē anit davasa

그런데 하루 sīla를 지키고 난 뒤에는 대수롭지 않게 여깁니다. 다른 날에는 계시니까요.

dæn ohoma ilamaka karannē? pi davasak innakoṭa depōyaṭama yanavā. pōyat gannavā. māsē pōyat yanavā. dæn māsekaṭa davas dekak kira samādan venna yannē. dæn mokada vennē? hæbiṭa

그렇게 지내다가 다음에는 두 poya에 다 갑니다. 보름 poya에도 가고 그믐 poya에도 갑니다. 이제 한 달에 이틀 sīla를 지키러 갑니다.

venna yannē. dæn mokada vennē? hæbiṭa ṭikak pāruyi tamayi. issellā dæn ēka eccarama gānak næhæ. gedara kaṭṭiyak ṭika ṭika ææn̆da gæhenavā. ara muḷuruvō gihimiyava særa gæhenavā. dūputun lihillā vǣnlā ēgollō særa gæhenavā. īṭa passē hatara puvayaṭa bæha. dæn satiyaka māsakaṭa davas hatarak. davas hatarak gedara næ. dæn

이제 어떻게 됩니까? 처음엔 좀 허전합니다. 그래도 전처럼 그리 대수롭지 않습니다. 집 식구들이 조금씩 익숙해집니다. 손주들은 할아버지 할머니가 없는 데 익숙해집니다. 아들딸, 사위며느리도 익숙해집니다. 그 뒤에는 네 poya 모두에 갑니다. 이제 한 달에 나흘입니다. 나흘은 집에 없습니다.

hatarak gedara næ. dæn adē mona magulakdamē pansara ṭilā monavā karanavat dannē næha. ehema bayinnē næhæ. ē magamayi vaṭinnē. ara daruvō hitannet ēka yahapat kiyalā. ē mārgayamayi dakinnē. dæn itin davas hatarak māsekaṭa ara demavvē nætuva daruvanṭa jīvat venna kaṭayutu daruvō atdækīmē kramānukūlava salasaganna.

이제는 '무슨 놈의 일로 pansala에 가서 뭘 하는지 모르겠다'고 욕하지 않습니다. 그 길이 값지다고 여깁니다. 아이들도 그것이 좋은 일이라고 생각합니다. 그 길을 봅니다. 이제 한 달에 나흘은 부모 없이 지내며, 아이들이 살아갈 일을 경험으로 차례로 꾸려 갑니다.

ov ammā hiṭiyā nam mēka ahaganna tibuṇā. tāttā hiṭiyā nam ahaganna tibuṇā. ara ekaṭa idena væṭasa karanakoṭa kiyilā koraval gattahama ahaganna ekē atdækīma anna davasak dekak ven enakoṭa ara aḍupāḍu hon̆daṭa ahuvenavā eda inna aya. ā dæn āpuvahaṭa ahaganna ōnē. ā ēka kiyā denavā. karaganna næhæ hæṭi. avavāda anuśāsanak gannavā. dæn īṭa passē mokada

'엄마가 계셨으면 이걸 여쭤볼 수 있었을 텐데, 아빠가 계셨으면 여쭤볼 수 있었을 텐데.' 함께 지낼 때는 무엇이든 그때그때 묻던 것이, 하루 이틀 떨어져 지내 보면 그 모자람이 남은 이들에게 잘 드러납니다. '아, 오시면 여쭤봐야지.' 그러면 하는 법을 가르쳐 줍니다. 일깨움과 가르침을 받습니다.

anuśāsanak gannavā. dæn īṭa passē mokada karannē dæn davas hatarak māsekaṭa aragena eyinna avatinnē nǣ dæn. pera pōyat yanavā. ehenam pōyaṭa issellā davasē siādan venavā. pōyē davaset innavā. davas dekak sil samādan velā enavā.

그 뒤에는 무엇을 합니까? 이제 한 달에 나흘로 그치지 않습니다. poya 전날에도 갑니다. poya 전날 sīla를 지키고 poya 날에도 머뭅니다. 이틀 sīla를 지키고 돌아옵니다.

ōya hataraṭama oya væḍiya. dæn davas aṭak māsekaṭa ven velā paṁse samāda inna kāla pera pōyak sil gannā pōyak sil gannā pasu koyak sil gannē.

네 poya 모두 그렇게 합니다. 이제 한 달에 여드레를 떼어 pansala에서 sīla를 지키며 지내는 때입니다. poya 전날 sīla를 지키고, poya 날 sīla를 지키고, poya 다음 날 sīla를 지킵니다.

dæn pōya hataraṭa eka pōyaṭa tuna gānē māsekaṭa dos davasak piri samādan velā pansal æturennē. dæn gedarē nǣhæ māsekaṭa davas 12k oya gahaṭa purudu venakoṭa ē ammayi tāttayi gedara nǣha kiyalā kisi praśnayak næti vidihaṭa gedara kaṭṭiyē kaṭayutu kramānukūlava sakas velā tiyenavā tamangen anunṭat tanungen tamanṭat bādhakayak nē. dæn itin koccara kasiṭiyak kamak apē kaṭa nætuvaṭa pāḍuvak næ. apiṭa karagatta. dæn avuruddak dekak tunak ætulata oya ṭika oya pana giyahama anna huru velā ivarayi. tamunut ara kiyana usas jīvitayakaṭa

이제 네 poya마다 한 번에 사흘씩, 한 달에 열이틀 sīla를 지키며 pansala에 머뭅니다. 한 달에 열이틀 집에 없는 데 익숙해지면, 엄마 아빠가 집에 없어도 아무 문제가 없도록 집안 식구들의 일이 차례로 갖추어져 있습니다. 자기로 인해 남에게도, 남으로 인해 자기에게도 거리낌이 없습니다. 이제는 아무리 일이 많아도 우리가 없다고 손해 볼 것이 없습니다. 한두세 해 안에 그렇게 지나가면 완전히 익숙해집니다. 자기도 그 높은 삶으로,

ivarayi. tamunut ara kiyana usas jīvitayakaṭa menna metenṭa patvīma tamayi kivvē sapasaṭa yanna issellā maga pæhædilā tiyenavā. dæn issellā giya nemeyi. pirisa pāḍamak

여기에 이르는 것, 그것이 바로 tapo로 가기 전에 길이 닦여 있다는 뜻입니다. 이제 먼저 떠나 버린 것이 아닙니다.

issellā giya nemeyi. pirisa pāḍamak ugannanna. mama darahayak pal kolayak næ gadara hari. mama kapalā dānna dennakō sīca taraṭikaṭiyaṭa dæmmā ṭikak dænvā eḷiyaṭa eyā sil ganna. a kāpa kiyana passē hæmadāma pudiyē putē innavā. mama haya avadāva darakayaṭamayi pudda yannē. væḍē. ōna væḍiya hæmatenama daraka yanna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa pōl goḍiyak horā dīlā karanna puḷuvan

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hon̆dakut karalā ara daruvanṭa ada āśirvāda karalā næ mama gihi venakam putē nænna epā dan̆ga epā. hon̆daṭa paricæm velā anna ōnē. itin oya vagē avavāda dharma sādhanā karalā tamayi ē siṁsa samādan vennē giyē.

좋은 일도 하고, 아이들에게 축복해 주며 '내가 다녀올 때까지 얘들아, 다투지 마라, 말썽 부리지 마라, 잘 지내야 한다' 하고, 그런 일깨움과 dharma를 일러 주고서 sīla를 지키러 갔습니다.

ahapu hādalāt mokada ahannē? mokak duvara putā hon̆daṭa hiṭiyāda kǣvā pivvada monavada aḍu pāḍu vunē? ēvā tamayi eraya ahannē. itin enna enna hæma velēma kirī pænī hā samāhanayi pavulaka væḍihiṭiya saha madhyamayayi, daruvayi okkoma

돌아와서 묻는 것은 무엇입니까? '딸아, 아들아, 잘 있었니? 먹고 마셨니? 모자란 건 없었니?' 그런 것을 묻습니다. 그러니 갈수록 언제나 젖과 물처럼 하나 된 가족입니다. 어른과 가운데 세대와 아이들까지 모두.

dæn menna mē jīvitayaṭa ævidilā him oyakin tattvayaṭa huru vunāṭa passē dæn itin duvē putē oyagollangē væḍagō karaganna. dæn puḷuvan taniyen karaganna. apē jīvitayē ihaḷa vimuktiyaṭa maga særasilā tiyennē. maya kālē vayasaṭa yanna issellā.

이제 이런 삶에 와서 그런 상태에 익숙해진 뒤에는 '딸아, 아들아, 너희 일은 너희가 해라. 이제 혼자서 할 수 있다. 우리 삶의 높은 vimutti로 가는 길이 마련되어 있다. 늙기 전에' 하고 말합니다.

mē hæki avasthāven ē vimuktiya salasāganna ōnē. obagollaṭat ehapatayi maṭat ehapatayi kiyalā bohoma sāmayen samādānayen ara giyāṭa passē mokada karannē mǣṇeni ārāmaṭa yanavā mav. ē vagēma svāmīn vahansēlā æsurī pansalaṭa yanavā. viśvā ārāmayaṭa yanavā piyā. ē guru purudu velā amutuvaṭa igenaganna deyak næha. dennāma praviddhaṭa gi anna tapōca. dæn

'할 수 있을 때 그 vimutti를 이루어야 한다. 너희에게도 좋고 나에게도 좋다'고 하며 아주 평화롭고 화목하게 떠난 뒤 무엇을 합니까? 어머니는 비구니들의 처소로 갑니다. 아버지는 스님들이 계신 pansala, 승원으로 갑니다. 이미 익숙해져 있어 새로 배울 것이 없습니다. 둘 다 출가합니다. 그것이 'tapo ca'입니다.

dennāma praviddhaṭa gi anna tapōca. dæn brahmacariyāva rakinna ehema kisima amāruvak næhæ. brahmacariyāva goḍāk kālē dama dænagatta ekē pratiphalayen gannayi dæn metana gihin. etana gihin purudu venna giyā nemeyi. purudu vecca jīvitayē pahasu viharaṇayaṭa tamayi dæn mē denna namma gihin tiyennē.

이제 brahmacariya를 지키는 데 아무 어려움이 없습니다. 오랜 세월 brahmacariya를 익혀 온 결과를 누리러 이제 거기 간 것입니다. 거기 가서 익히려고 간 것이 아닙니다. 익숙해진 삶의 편안한 머묾을 위해 이제 두 분이 간 것입니다.

anna pǣnsen gatta kāla. dæn gedara kavuda tiyennē? di vayasaka ekkenāṭa salakanna eviyayi kiyalā ehema kædiligannē kavuruvat næhē.

그렇게 출가한 때입니다. 이제 집에는 누가 있습니까? 늙은 이를 돌보라고 붙잡아 두는 사람은 아무도 없습니다.

dæhæmin sāmayen in̆dalā passē geval doraval allaganna balāporottu vunnē næ. anik

바르고 평화롭게 지내다가 나중에 집과 재산을 움켜쥐려 하지 않았습니다.

allaganna balāporottu vunnē næ. anik kaṭṭiya paramuka cariyāvat ēkayi. muḷu paraman cariyāva oya raṭāva nam eham pansalē kavuda

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

cariyāva oya raṭāva nam eham pansalē kavuda innē gihillā væḍihiṭi vecca dænagat vecca gihi jīvitaya gæna danna ē aya etana pæviddaṭa giyāṭa passē dæn ammayi, tāttayi, duvayi, putayi ēkaṭa tiyennē gedara

그러면 pansala에는 누가 있습니까? 나이 들어 깨달음을 얻고 재가의 삶을 아는 그분들이 거기 출가한 뒤, 이제 엄마, 아빠, 딸, 아들이 있는 곳은 집입니다.

ī ā paṁsata

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn ācciṭa si garu karanna yana. ammayi tāttāṭa garu karanna yana. eyāet hāmuduruvō saha mǣni hambaveni mehēnā tiyennē. ehenam saṁghayāva nisā karannā vū yam garutvayak ætda śāsanaya nisā kiyana garutvayak ætda eka pættakin bæn̆dilā tiyenavā apē amman sāttalā api salakannē nætuva kavuru salakannē? api yanna epæ davasē gānē balanna. dæn gedarē ahalakanavaṭa væḍiya

이제 할머니 할아버지를 공경하러 갑니다. 엄마 아빠를 공경하러 갑니다. 그분들도 스님과 비구니가 되어 그곳에 계십니다. 그러니 saṅgha로서 받는 공경이 있다면, sāsana로서 받는 공경이 있다면, 다른 한쪽으로는 '우리 엄마 아빠를 우리가 돌보지 않으면 누가 돌보겠는가? 날마다 뵈러 가야지' 하는 마음으로 묶여 있습니다.

gānē balanna. dæn gedarē ahalakanavaṭa væḍiya dæn ēka pættakin nǣ deyak. anit pættaken san̆gatama nǣ dækagama rōdav karanakoṭa saṁgha upasthānayē nikanma siddha tiyenavā davasa gahanē. mohotak gahanema āpu samagata karannēnē. ē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mohotak gahanema āpu samagata karannēnē. ē ayaśirvāda karalā okkoma karalā yanavā. davasa

그들은 축복을 받고 할 일을 다 하고 돌아갑니다.

ayaśirvāda karalā okkoma karalā yanavā. davasa gahanē mokada karannē puṁci ekkenāgē paṭan gena sī āt valaṭa yannē pansala kavuda innē hāmuduruva dæn pansalē hāmuduruvangē mehi kālē hiṭapu nǣ dǣ pirisa tamayi dāyaka. muḷu bhikṣūn vahansēlāma tiyennē oya.

날마다 무엇을 합니까? 어린아이부터 할머니 할아버지를 뵈러 갑니다. pansala에는 누가 계십니까? 스님들입니다. 이제 pansala 스님들에게는 재가 시절의 친척들이 바로 dāyaka입니다. 모든 비구가 그렇습니다.

dæn āvaṭa passē mokadenna. duva putā pansalaṭa enavā āhat āta balanna. etakoṭa mē etakoṭa ammā tāttā balanna ē vagē muḷu mibiriya pansala denavā ācca sī balanna

이제 오면 어떻게 됩니까? 딸과 아들이 pansala에 엄마 아빠를 뵈러 옵니다. 그처럼 온 집안이 pansala에 할머니 할아버지를 뵈러 갑니다.

ēgollō ehiṭa tada tadænvala ārāpa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēvaṭa giyāṭa passē kavadāvat kāgevat kiyavanak aragena san̆ga parapura vināśa karanna ehema kramayak hædennē næha. saṁghayā vaśayen innē kavuda?

그렇게 간 뒤에는 결코 누구의 말을 듣고 승가 전통을 무너뜨리는 그런 일이 생기지 않습니다. saṅgha로 계신 분이 누구입니까?

tamangē demavpīva nætnam ātti etakoṭa ātāva etakoṭa mokada vennē? ē pætta kavadāva pansarayi gamayi kiyana eka kaḍanna kisima hētuvak denna. anna brahmacariyāvē hædihaṭa ្រmānukū haṭagat aya. dæn mokada vennē?

자기의 부모나 할아버지 할머니입니다. 그러면 어떻게 됩니까? 그쪽에서는 pansala와 마을을 갈라놓을 까닭을 결코 주지 않습니다. brahmacariya의 방식으로 차례대로 자라난 이들이니까요.

្រmānukū haṭagat aya. dæn mokada vennē? depættama imi duśitayak haṭaganna vidihak næha. pansalen gamaṭat nǣha gaman pansalaṭat næhæ.

이제 어떻게 됩니까? 양쪽 어디에서도 타락이 생길 길이 없습니다. pansala에서 마을로도, 마을에서 pansala로도 없습니다.

garutvayen dharmānukūlava maṁgala kāraṇaya da nibbāna sacci kiriyācaya kiyalā n nivan avabōdha karannē kerōvara karagannā bauddhayō onna ohoma tamayi maṁgala kāraṇā siddha karagattē vatura bonna hadāgatta ekak neveyi. sadaham amāpānaya pānaya karalā tan̆gahuven bæn̆dilā ārya mārgaya tuḷa oya nūlayi oya pænuyi hānaya karalā edā maṁgala sūtraya bhāvitā karanavā.

공경을 지니고 dharma에 맞게 maṅgala 항목을 따라 'nibbānasacchikiriyā ca', 곧 nibbāna를 깨쳐 여정을 끝맺는 불자들은 바로 그렇게 maṅgala 항목들을 이루었습니다. 물을 마시려고 만든 것이 아닙니다. saddhamma의 감로를 마시고 그 실로 단단히 묶여, ariya의 길 안에서 그 실과 그 물을 누리며 그때 Maṅgala sutta를 썼습니다.

itin ōka tamayi edā tibicca kramē. ōka amatakana novenna tamayi satgāyanā karamin param pāraṁparikava tamangē pulasirita vaśayen gēkī.

그것이 그때 있던 방식입니다. 그것을 잊지 않으려고 합송하며 대대로 자기 집안의 관습으로 이어 왔습니다.

ōvā tamayi apiṭa dunna krama. itin oya artha venas velā ada oya ṭika kiyā pirit pæn gihillā nuvalak bæn̆dagena gihillā sænasumak hoyāgena hiṭiyaṭa hamba veī. ehenam mahā maṁgala

그것이 우리에게 전해 준 방식입니다. 그런데 그 뜻이 바뀌어, 오늘날 그것을 외고 pirit 물을 가져가고 실을 감고 가서 위안을 찾아도 얻지 못합니다.

hoyāgena hiṭiyaṭa hamba veī. ehenam mahā maṁgala sūtraya mahā maṁgalayak noveyida ohoma koḷoṭa vaḍā mahā maṁgalayak novenavā kiyanna kenek næha kāṭavat lōkē kāṭavat kiyanna bæhæ. mē mahā maṁgala sūtra anupūruvō jīvat vunot maṁgalyayak vennē nǣha kiyalā api okkolā karannat venna bæri deyak. ehenam yātiyak

그러니 Mahāmaṅgala sutta는 큰 maṅgala가 아닙니까? 그보다 더 큰 maṅgala가 아니라고 말할 사람은 세상 누구에게도 없습니다. 이 Mahāmaṅgala sutta를 차례대로 따라 살면 maṅgala가 되지 않는다고는 우리 누구도 말할 수 없습니다.

karannat venna bæri deyak. ehenam yātiyak kulabhēdayak āgamak kiyalā ehema bhēda nokara ōnama kenek mē raṭāva gehicca eyā bauddhayi. eyā bokulē. eyā sihayi. śrēṣṭhāk hæṭiyayi. ehenam eyā tamayi siyalu bauddhayōgī. itin ē

그러니 민족이든 계급이든 종교든 가르지 않고, 누구든 이 방식을 따른 이는 불자입니다. 그는 좋은 가문의 사람이고, 사자 같은 이이며, 뛰어난 사람입니다. 그러니 그가 바로 참된 불자입니다.

ehenam eyā tamayi siyalu bauddhayōgī. itin ē tattvaya ada venavaṭa pirihilā gihin tiyenavā okkoma uduraṭa oya kramaya væna tiyenavā.

그런데 그 상태가 오늘날 무너져 버렸습니다. 그 방식이 모두 사라져 버렸습니다.

itin api dænaganna ōnē niyama maṁgalyaya siddha karaganna nam mahā maṁgala sūtraya api jīvitaya hæṭagahaganna. ehema karagattā nam ada vaṭinākama asin hitayi. ehenam nan̆ga parapura hin hin̆ga vennet næha. ē vagēma sælakili aḍu vennet næha. dānamāna adinnet næha. pansalaṭa yanna pirisa aḍu vennet næhæ. venāgam bihi venna yannet næhæ. gihi vennet næha. mona vidihenvat bauddha pansalayi gamayi atarin sambandhayak næti karanna kisima samayakaṭa puḷuvankamak æti ve

그러니 우리는 알아야 합니다. 참된 maṅgala를 이루려면 Mahāmaṅgala sutta로 삶을 다듬어야 합니다. 그렇게 했다면 오늘 그 값어치를 알 것입니다. 그러면 승가 전통이 모자라지도 않습니다. 또 보살핌이 줄지도 않습니다. dāna가 줄지도 않습니다. pansala에 가는 사람이 줄지도 않습니다. 다른 종교로 가지도 않습니다. 환속하지도 않습니다. 어떤 식으로도 불교 pansala와 마을 사이의 이어짐을 끊을 수 있는 종교는 없을 것입니다.

lōkōttaratvaya næm̆buru karana hæ ehenam laukikarma kivvat lōkōttarayaṭa ayinē karma tiyennē.

lokuttara로 기울게 하는 방식이니, lokiya의 일이라 해도 lokuttara에 속하는 일입니다.

Yeah.

네.

번역 고르기