와하라까 코리아
CD015-07

CD015 · 7번째 · 1시간 18분 · 원문 녹음

Mettā Sutta 풀이

මෙත්ත සූත්‍ර විග්‍රහය.

karuṇu vistara karalā dænaganna ōnē.

이런 것들을 풀어서 알아야 합니다.

bauddha pinvatun visin upāsaka upāsikāvanṭa budupiyāṇan vahansē dēśanā karalā tiyennē maitrī bhāvanāva pradhāna karmasthānaya hæṭiyaṭa.

부처님께서는 Buddha 를 따르는 upāsaka·upāsikā 들에게 mettā bhāvanā 를 으뜸가는 kammaṭṭhāna 로 설하셨습니다.

ē nisāyi maitrī bhāvanāva piḷiban̆dava kaṭayutu dænaganna ekaṭa hon̆dak vædagat venavā.

그래서 mettā bhāvanā 에 대해 아는 것이 매우 값집니다.

a dænaṭa maitrī bhāvanāva piḷiban̆dava karaṇīya mata sūtrayē pennavā tibena maitrī bhāvanāvē vistarātmakava dænaṭa tiyena vistarayuva balanakoṭa api mē pennana ārya maitrī bhāvanāvaṭa sasan̆dannē kohomada?

지금 mettā bhāvanā 에 대해 Karaṇīya Mettā Sutta 에 나온 mettā bhāvanā 를, 지금 있는 풀이대로 자세히 살펴보면, 우리가 여기서 보이는 ariya mettā bhāvanā 와 어떻게 견줄 수 있겠습니까?

ehema arthayak dænaganna dænaṭa tiyena maitrī bhāvanāvē nǣha.

지금 있는 mettā bhāvanā 풀이에서는 그런 뜻을 알 수 없습니다.

laukika maitrī bhāvanāven pennana arthayama tamayi karniyamat sūtrayē dænaṭa pennannē.

지금 Karaṇīya Mettā Sutta 에서 보여 주는 것은 lokiya mettā bhāvanā 가 보이는 뜻 그대로입니다.

namut dæn apiṭa dæn praśnayak velā tiyennē budupiyāṇan vahansē dēśanā karapu budupiyāṇan vahansēt unvahansēgen ahagatta kenekut ærennada? unvahansē dēśanā karapu maitrī bhāvanāva danna kenek tun lōkema nǣ kiyalā pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā.

그런데 지금 우리에게 문제가 되는 것은, 부처님께서 설하신 mettā bhāvanā 를 부처님과 그분에게서 들은 이 말고는 세 loka 어디에도 아는 이가 없다고 분명히 설하셨다는 점입니다.

etakoṭa ehenam mē laukika maitrī bhāvanāvakuyi āryavanaya maitrī bhāvanāvakuyi venama tiyena bava tamayi pæhædiliva pennalā tiyennē.

그렇다면 lokiya mettā bhāvanā 와 ariya mettā bhāvanā 가 따로 있다는 것을 분명히 보여 주신 것입니다.

anna ē vistarēdī mēṭa issarahat ta vistara karalā tiyenavā.

그 풀이에서, 이보다 앞서서도 풀어 두셨습니다.

vivēka niśarita virāga niśrita nirōdha niśritagga pariṇāmī kiyana kāraṇā hatarakin yukta vaitrī sahagata saddha bojjhaṁga vaḍanna. ehenam ati sampajjhaṁgaya dhamma vica samma prīti sampajjhaṁga viriya sambujjhaṁgaya ē vagēma samādhi sambjhaṁgaya upēkkhā sambujjhaṁgē ādi vaśayen mē kiyana taṭṭha bojjhaṁga vaḍan kiyalayi pelā tiyennē. ēka tamayi budupiyāṇan

viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī 라는 네 가지를 갖춘, mettā 를 함께한 sati sambojjhaṅga 를 닦으라. 그리고 dhammavicaya sambojjhaṅga, vīriya sambojjhaṅga, pīti sambojjhaṅga, 또 samādhi sambojjhaṅga, upekkhā sambojjhaṅga 같은 이 일곱 bojjhaṅga 를 닦으라고 pāḷi 에 나와 있습니다.

pelā tiyennē. ēka tamayi budupiyāṇan vahansē dēśanā kaḷa maitrī bhāvanā. dæn mēka tērennē nǣ mokakda mē kivvē kiyalā. vistara karalā dænaganna ōna.

그것이 바로 부처님께서 설하신 mettā bhāvanā 입니다. 이렇게만 들어서는 무슨 말인지 알아듣기 어렵습니다. 풀어서 알아야 합니다.

eyā vivēka nissīdā kiyana eka issellā dænaganna ōnē.

먼저 viveka-nissita 라는 것을 알아야 합니다.

yamkisi karmasthānayak æsuru karanakoṭa ēken pennapu adahasa ē æsuren apiṭa læbennē vivēkayakda avikayakda ē æsuru karanakoṭa ē æsuren api lōkaya æsuru karanakoṭa ē karmasthāna panuva lōkaya æsuru karanakoṭa apiṭa vivēkayak ætivīda avigayak ætiveyida kiyalā balanna ōnē.

어떤 kammaṭṭhāna 를 가까이할 때, 그것이 보이는 뜻을 바탕으로 우리가 얻는 것이 viveka 인지 aviveka 인지 — 그 kammaṭṭhāna 를 바탕으로 세상과 어울릴 때 우리에게 viveka 가 생기는지 aviveka 가 생기는지 살펴야 합니다.

avigīya væḍak nam ē karmasthānaya adahasatin lōkaya ætuḷu karanaṭa apiṭa læbennē ēka avika niśarita misak vivēka niśarita nemeyi.

aviveka 의 일이라면, 그 kammaṭṭhāna 의 뜻으로 세상과 어울릴 때 우리가 얻는 것은 aviveka-nissita 이지 viveka-nissita 가 아닙니다.

eyā ē karmasthānaya æsuru karanakoṭa lōkaya æsuru kirīmēdī siddha vennē rāgayen bæn̆dīmak nam lōka satvayen kerehi. ov lōkayē tiyena deyak kerehi. ēka rāga nitrīta misak virāga niśrita ne.

그 kammaṭṭhāna 를 가까이하며 세상과 어울릴 때 일어나는 것이 세상의 satta 들에게, 또 세상의 무언가에 rāga 로 묶이는 것이라면, 그것은 rāga-nissita 이지 virāga-nissita 가 아닙니다.

ehenam virāga niśarita bhāvanāvak hoyāganna ōna. virāga niśarita vennē kohomada kiyalā dænaganna ōnē.

그러니 virāga-nissita 인 bhāvanā 를 찾아야 합니다. 어떻게 virāga-nissita 가 되는지 알아야 합니다.

anika ē karmasthānayē adahasa æsuru adahasin lōkaya æsuru karanakoṭa lōkayē særi saranna hiena ekak særi særīma særi saranna hitana ekak nam īṭa hētu vena ekak nam ēka rōdanitayi. rōda valin ravun gahanna.

또, 그 kammaṭṭhāna 의 뜻을 바탕으로 세상과 어울릴 때 그것이 세상을 떠돌고 싶게 하는 것, 떠도는 까닭이 되는 것이라면, 그것은 rodha-nissita 입니다. 바퀴(roda)처럼 빙빙 도는 것입니다.

lōkayā piḷiban̆da ravun gahanna hitena ekak nam ehema lōkaya atharinna bæri ekak nam ē væḍapiḷivela lōkayat ekka sambandha ekak nam ēka rōdha niśarita misak nirōdha niśarita nemeyi.

세상을 두고 빙빙 돌고 싶어지는 것, 세상을 놓을 수 없는 것, 그 길이 세상과 엮인 것이라면, 그것은 rodha-nissita 이지 nirodha-nissita 가 아닙니다.

nirōdha niśrita venna nam lōkayen avungahanaka atara natara karana jātiya karmasthānayak venna ōna. etakoṭa nirōdha niśrita ve.

nirodha-nissita 가 되려면 세상에서 빙빙 도는 것을 멈추게 하는 kammaṭṭhāna 여야 합니다. 그때 nirodha-nissita 가 됩니다.

anika tamayi yam karmasthānayak æsuru karanakoṭa ēkaṭa bāhira pēsak hō bāhira deyak allagena tiyenavā nam bāhira lōken ē dē saman̆ga saṁsārga vena ekak nisā. kosga kiyana ēken ven velā yana ekak.

또 어떤 kammaṭṭhāna 를 가까이할 때 바깥의 무언가를 붙잡고 있다면, 바깥 세상의 그것과 saṃsagga(섞여 듦)가 일어나기 때문입니다. vossagga 란 그것에서 떨어져 나가는 것입니다.

ehenam ārya karmasthānayak nam lōkaya samaga tiyena saṁsāragayen ven karana ekak vennē. etakoṭayi ossaga pariṇāmī vennē.

그러니 ariya kammaṭṭhāna 라면 세상과의 saṃsagga 에서 떼어 놓는 것이어야 합니다. 그때에야 vossagga-pariṇāmī 가 됩니다.

dæn oya tuḷin tōrāganna ōnē ārya karmasthānayak vivēka niśita, virāga niśrita, nirōdha niśrita, vr̥ssagga pariṇāmī kiyana kāraṇā hatvayen yuddha venna ōna. ehema novunot ēka ārya karmasthānayak nemeyi.

이제 이것으로 ariya kammaṭṭhāna 를 골라야 합니다. viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī 라는 네 가지를 갖추어야 합니다. 그렇지 않으면 그것은 ariya kammaṭṭhāna 가 아닙니다.

dæn ārya karmasthānaya hoyāganna hari dænaganna ōnē.

이제 ariya kammaṭṭhāna 를 찾으려면 바르게 알아야 합니다.

dæn karmasthānayak ārya nam budupiyāṇan vahansēgē dēśanā karapu dahamaṭa anukūla nam ē karmasthānaya vaḍinakoṭa avigaya nætivelā vivēgaya læbenna ōnē. rāgaya næti velā virāgika venna ōnē. ē vagēma kavun gahana rōda nætivelā kavun gahanaka natara karapu nirōdha nitrita venna ōnē.

어떤 kammaṭṭhāna 가 ariya 라면, 부처님께서 설하신 dhamma 에 맞는 것이라면, 그것을 닦을 때 aviveka 가 사라지고 viveka 를 얻어야 합니다. rāga 가 사라지고 virāga 가 되어야 합니다. 또 빙빙 도는 바퀴가 사라져 도는 것을 멈춘 nirodha-nissita 가 되어야 합니다.

saṁsāragē havatva ekkena pætta atdalā ēken ven ena pættaṭa hevat vasgayaṭa pat vena vidiyē adahas enna ōnē. ehema enavā nam ēvā ārya karramaskāra.

saṃsagga, 곧 섞여 드는 쪽을 놓고 그것에서 떨어져 나오는 쪽, 곧 vossagga 에 이르는 생각이 나와야 합니다. 그렇게 나온다면 그것이 ariya kammaṭṭhāna 입니다.

mona vidihen tōralā tibuṇat oya dharma nyāyaṭa eka nætnam api tērum ganna ōnē kavuru koccara paṇḍitakamaṭa kivvat ēvā ārya karmasthāna nemeyi.

어떤 식으로 골랐든 이 dhamma 의 이치에 맞지 않는다면, 누가 아무리 똑똑한 체하며 말해도 그것은 ariya kammaṭṭhāna 가 아니라는 것을 알아야 합니다.

mona dē bæluvat oya vivēka niśarita, virāga niśarita, nirōdha niśarita, vassagga pariṇāmī kiyana kāraṇā hatara siddha venna ōnē ārya karmasthānayeka

무엇을 보든, ariya kammaṭṭhāna 에서는 viveka-nissita, virāga-nissita, nirodha-nissita, vossagga-pariṇāmī 라는 네 가지가 일어나야 합니다.

ārya dharmayak ætuḷuru karanakoṭa yam dharmayak æsuru karaṭa ēka anit pættanayi yannē. ēka kavadāvat ārya karmasthānayakvat, ārya bhāvanāvakvat nemeyi ārya dharmayakvat nemeyi. ārya dharmaya hoyā dannavā.

ariya dhamma 를 가까이할 때 — 어떤 dhamma 를 가까이했는데 그것이 반대쪽으로 간다면, 그것은 결코 ariya kammaṭṭhāna 도, ariya bhāvanā 도, ariya dhamma 도 아닙니다. ariya dhamma 를 찾아서 아십시오.

mama puṁci upamāvak kiyanna api dænaganna siṁhala jātiya innakan tamayi mē buddhāgama tiyennē. siṁhala jāti dækkāṭa mēka ivarayi. kohomahari siṁhalayō goḍakama balana kenek kiyanna puḷuvan budu gaṇa kiyalā.

작은 비유를 하나 들겠습니다. '싱할라 사람들이 있는 동안에만 Buddha 의 가르침이 있다, 싱할라 사람들이 사라지면 이것도 끝이다' — 어쨌든 싱할라 사람들을 많이 챙기는 사람은 이것을 Buddha 의 가르침이라고 말할 수 있겠지요.

dæn oya væḍasot vivēkada avida jāti vēdayak ævidiल्lā ælahæpin ævidilā ehema dæn aruva væḍiyen hadāgannavā api væḍiyen hadamuṭa væḍiyen hadamu dæn taran̆gayaṭa bæhælā oya taran̆gē avivēkada vivēkada ēka aviēkayi. ehenam vivēka miśra bhāvanāvak katāvak nemeyi ēka avivēka niśarati. ōka rāgada virādha

그런데 그 일이 viveka 입니까 aviveka 입니까? 민족끼리 가르고 다툼이 생기고, 더 많이 만들자, 더 많이 만들자 하며 경쟁에 뛰어드는 그 경쟁은 aviveka 입니까 viveka 입니까? 그것은 aviveka 입니다. 그러니 viveka 섞인 bhāvanā 이야기가 아니라 aviveka-nissita 입니다. 그것은 rāga 입니까 virāga 입니까?

rāganē kelinma jātiya ō karanna puḷuvanda virāgaya ehenam sampūrṇama rāga nicca dæn lōkayat ekkalā ekatu velā hælǣpennanam ravun lōkē ravun gahana ekak nemeyi.

rāga 아닙니까? 곧바로 자기 민족을 위하는 것이 virāga 일 수 있습니까? 그렇다면 온전히 rāga-nissita 입니다. 세상과 함께 엉켜 붙는다면, 그것이 세상에서 빙빙 도는 것이 아니고 무엇입니까?

rōdha nitcita ōka nirōdha nicinna ne okkoma

rodha-nissita 입니다. nirodha-nissita 가 아니지요.

kiyalā ekatu velā ganna ekak nemeyi veha tiyannē kārayā kāṇḍayak ekatu velā horaganna ekak apē jātiya apiṭa karagama kivvot ekatu

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vennē næ. ehenam saṁsāraga niccitayi. ossaga niccita nǣ. ehenam budu dahama dadda

…그러니 saṃsagga-nissita 입니다. vossagga-nissita 가 아닙니다.

ossaga niccita nǣ. ehenam budu dahama dadda kiyalā dænagannē oya nyāya dharmaya ganna ōnē. ehenam ēka budu dahama nemeyi.

그러니 무엇이 Buddha 의 dhamma 인지 알려면 이 이치를 가져와야 합니다. 그렇다면 그것은 Buddha 의 dhamma 가 아닙니다.

ehenam kavuruhuva hadāgatta matayak. ē matapagena ē mata goḍanagāgatta dr̥ṣṭiyak. ē dr̥ṣṭiya ellagena api dan̆galanavā. ēka budu dahama karanna.

그렇다면 그것은 누군가 만들어 낸 생각, 그 생각으로 쌓아 올린 diṭṭhi 입니다. 그 diṭṭhi 를 붙들고 우리는 그것을 Buddha 의 dhamma 로 만들려고 몸부림칩니다.

ahaval gatiya palliyak hadanavā. din epā hadanna buddha gahama ætivelā yanavā. gahalā bænalā banna pallā kivvot ēka avida vivēkada āma balanna ēka avi rāgada virāga rāga dvēśa mōhayanṭayi æyi. ehenam rāgayak. ehenam saranna vena ekak nisā nidahas venna bæ.

어떤 무리가 교회를 짓습니다. '짓지 마라, Buddha 의 가르침이 사라진다'며 때리고 욕하고 교회를 부수라고 한다면, 그것이 aviveka 입니까 viveka 입니까? 보십시오. 그것이 rāga 입니까 virāga 입니까? rāga, dosa, moha 때문 아닙니까. 그러니 rāga 입니다. 그렇다면 떠돌게 되는 것이므로 벗어날 수 없습니다.

nidahas sita nidahas karanna bæhæ. ehenam nirōdha nitcita næha. sōdha nityitayi. ekatu venna ōnē kalli æhenna ōnē. saṇikam karanna yanna ōnē oya ivaranna. saṁsāraga pariṇāmaya misak ēka osga pariṇāmayana. ehenam ēka budu baṇa.

마음을 풀어놓을 수 없습니다. 그러니 nirodha-nissita 가 아니라 rodha-nissita 입니다. 뭉쳐야 하고, 패를 지어야 하고, 싸우러 가야 합니다. saṃsagga-pariṇāma 이지 vossagga-pariṇāma 가 아닙니다. 그런데도 그것이 Buddha 의 가르침이랍니다.

menna budu baṇa hoyāganna lēsi kramayak.

여기 Buddha 의 가르침을 찾는 쉬운 방법이 있습니다.

dæn menna mē ṭika dænagatta ehenam satiyen mokakda api horaṁga satiya kiyalā api sihiya kiyalā kiyanavā. satiya kiyannē mokakda? sihiya.

이제 이것을 알았으니, sati 로 우리가 무엇을 골라내는지 봅시다. sati 를 우리는 '시히야(기억함)'라고 합니다. sati 란 무엇입니까? 시히야입니다.

dæn mēkat api dænaganna ōna.

이것도 우리가 알아야 합니다.

ārya vinayē pennapu satiya mē śāsanayen bæhæra kavadāvat abuddhōtpāda kālayēt vidyāmāna venna.

ariya vinaya 에서 보인 sati 는 이 sāsana 밖에서는, Buddha 가 나지 않은 때(abuddhuppāda)에는 결코 나타나지 않습니다.

ehenam hon̆daṭa sihi karanna purudu venna kivvahama satiya kiyannē sihi kirīma kivva abhauddhayō sihi karannē næ. mē śāsanayē næti kālē abuddhōtpāta kālē minissu sihi karannē næ. oya ada kiyana sihiya næddē.

그런데 '잘 기억하라, 잘 챙기는 버릇을 들이라' 할 때의 sati 가 그저 기억하는 것이라면, Buddha 를 따르지 않는 이들은 기억하지 않습니까? 이 sāsana 가 없던 때, Buddha 가 나지 않은 때의 사람들은 기억하지 않았습니까? 오늘 말하는 그 시히야가 그들에게 없었습니까?

sihi kalpanāven kaṭayutu karanavā kiyana eka anit ayaṭa næddē. oya candrikā hadalā tiyennē kompiyuṭar hadalā tiyennē sihi kalpanāven neveyi. avaśyiya.

정신 차려 일한다는 것이 다른 이들에게는 없습니까? 인공위성을 만들고 컴퓨터를 만든 것이 정신 차림 없이 된 것입니까? 아니지요.

ehenam api mē lōka sammata karagena tiyena adahapa harida?

그렇다면 우리가 세상 통념으로 받아들인 이 생각이 맞습니까?

ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu māgen pennapu mārgaya ærenna sati caitasikaya nætnam satiya næha.

부처님께서 설하신, 그분이 보이신 길 말고는 sati cetasika, 곧 sati 가 없습니다.

ehenam mē ārya vinayē pennapu satiya vena tænaka nætnam. ē satiya mokakda?

그렇다면 이 ariya vinaya 에서 보인 sati 가 다른 곳에 없다면, 그 sati 는 무엇입니까?

anna ēkē pihiṭiya satipaṭṭhānaya lōkaya asahīkarana jātiyakē pihiṭiyot ēka lōka paṭṭhānaya nisā satipaṭṭhānaya

바로 그것에 자리 잡은 것이 satipaṭṭhāna 입니다. 세상과 어울리는 쪽에 자리 잡는다면 그것은 '세상에 자리 잡음'이지 satipaṭṭhāna 가 아닙니다.

ehenam satipaṭṭhānaya karanna issellā satiya dænaganainna ōna æta kohomada satipaṭṭhānaya karannē

그러니 satipaṭṭhāna 를 하기 전에 먼저 sati 를 알아야 합니다. 그래야 satipaṭṭhāna 를 어떻게 하는지 압니다.

e satiya kiyana caitasin pin sit vala misā pavhet vala yedennē nǣ kiyalā dēśanā karalā

그 sati 라는 cetasika 는 kusala 마음에만 일어나고 pāpa 마음에는 일어나지 않는다고 설하셨습니다.

ehenam sihiyen bōmbayak hæduvot ī kalpanāven bōmbayak hæduvot mēka pin sit vala edilā tiyennē. misayilayak nepadevvā.

그렇다면 정신 차리고 폭탄을 만들었다면, 그것이 kusala 마음에 일어난 것입니까? 미사일을 쏘았다면요?

ē vagēma kompīṭarayak hadalā hin lōkaya vināśa karanna avaśya karannā væḍapilayak hæduvot ehema ēkē tahastu balāgena aturak parājaya karanna ṭikak kak ehema hæduvot sī kalpanāvak nætuva karapu væḍavalindī ēvā hadalā tiyennē.

또 컴퓨터로 세상을 망가뜨리는 데 쓸 프로그램을 만들거나, 그 비밀을 살펴 상대를 꺾으려고 무언가를 만들었다면, 그것들이 정신 차림 없이 한 일로 만들어진 것입니까?

lōka sammataya sī kalpanāva etana ēkāntaya ehemama hon̆daṭama tiyennē. nætnam ehema ōvā karanna bæha. bōmbi apat velā tamunma mærilā yanavā. atōmbayak karanna. ē sihi kalpanāva

세상 통념의 정신 차림은 거기에 틀림없이 아주 잘 있습니다. 그렇지 않으면 그런 일을 할 수 없습니다. 폭탄이 터져 자기가 죽고 맙니다. 손 폭탄 하나를 만드는 데도 그 정신 차림이 있어야 합니다.

ehenam oya kiyana sihi kalpanāva lōkē tiyenavā.

그러니 그런 정신 차림은 세상에 있습니다.

minihē kūrekuṭa suvakvā padinavā kælēgi. ē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kalpanāven karanna kiyalā nætnam ehema minihaṭa pat vennē.

정신 차려 하지 않으면 그 사람이 당하고 맙니다.

ehenam etanat ī kalpanāvak tiyenavā. hæbayi oya okkōma pāpa væda.

그러니 거기에도 정신 차림이 있습니다. 하지만 그것들은 모두 pāpa 입니다.

ehenam pāpitaka yedennē nætnam satiya ēka niyamaya ēka nam dharma niyamaya ēka nam. oya kiyana satiya dæn oya hiṭā inna sī kalpanāva ēka yedenavana. ēka satiya.

그렇다면 pāpa 에 일어나지 않는 것이 sati 라는 것, 그것이 법칙, 곧 dhamma 의 법칙입니다. 그런데 우리가 지금 지닌 정신 차림은 거기에도 일어나지요. 그것이 sati 입니까?

anna api dharmayaṭa bahā giyā. vahā balapuvahama dharmayaṭa bahā hiṭiyennē næhanē. sasavelā balapuvahama vinayaṭa gælapennē næ.

자, 우리가 dhamma 에 대어 보았습니다. 대어 보면 dhamma 에 들어맞지 않습니다. 견주어 보면 vinaya 에도 맞지 않습니다.

ehenam sammā satiyak tiyenavā nam kohomada pavlaṭa væṭennē næti venna ōnē koccara bæla ēken ārya mārgaya væṭennat ōnē.

그러니 sammā sati 가 있다면, 어떻게 보든 pāpa 에 떨어지지 않아야 하고, 그것으로 ariya magga 에 들어서야 합니다.

anya jātiya ekak tiyenavā. ēka mē buddha śāsanayen piṭa kisi denaka nǣha kiyalā. ehenam buddha śāsanayē piṭa kisi tenaka næti bava api okku karanna ōnē.

또 한 가지가 있습니다. 그것은 이 Buddha sāsana 밖 어디에도 없다는 것입니다. 그러니 Buddha sāsana 밖 어디에도 없다는 것을 우리가 증명해야 합니다.

nikanma kivvaṭa hariyannē nǣhæ uddāma vidihaṭa hariyannē næ.

그냥 말만 해서는 안 됩니다. 들뜬 마음으로 말해서도 안 됩니다.

buddha śāsanayē pennapu satiya mē śāsanayē bæhæra anit kāleka næti venna. śāsanika novā nam anit kālayaṭa gōcara novennat. ē kivva satiya mokakda? oppu karanna nædō ēka kivvaṭa hariyannē næ.

Buddha sāsana 에서 보인 sati 가 이 sāsana 밖 다른 때에는 없다는 것, sāsana 가 아니면 다른 때에는 닿을 수 없다는 것 — 그 sati 가 무엇인지 증명해야 하지 않겠습니까? 말만으로는 안 됩니다.

lōkeṭa oppu karalā pennanna ōna ē hatiya menna mēkayi. menna mē hindayi kiyannē. abuddhōtpāda kālīka nǣha kiyalā. śāsanayē bæhæra pudgalayingē sī kalpanāva tuḷa ē budupiyāṇan vahansē pennapu oya kiyana sati kiyana adahasa nǣha kiyalā. api oppu karalā pennanna ōnē.

세상에 증명해 보여야 합니다. 그 sati 는 바로 이것이고, 이 때문에 Buddha 가 나지 않은 때에는 없다고 하며, sāsana 밖 사람들의 정신 차림에는 부처님께서 보이신 sati 라는 뜻이 없다는 것을 우리가 증명해 보여야 합니다.

ehenam ōka oppu karalā pennanna nam kenekuṭa satiya pihiṭanna sihiya pihiṭanna kumak mul karagenada kiyalā dænaganna.

그것을 증명해 보이려면, 사람에게 sati 가, 시히야가 무엇을 바탕으로 자리 잡는지 알아야 합니다.

hæmadēma mul karagena pihiṭana sihiya satiya nemeyi.

아무것이나 바탕으로 자리 잡는 기억이 sati 는 아닙니다.

yam kenek nivana tērum gattā. anna ē nivana muyi karagata. ē nivanaṭa patvīmaṭa yamak kaḷa yutu saraṇīya matta kusalēna yantaṁ santaṁ padaṁ abhisami śānta padanamma vū nivanaṭa pæmiṇīmaṭa kumak kaḷa yutuda? onna satiya.

어떤 사람이 nibbāna 를 이해했습니다. 그 nibbāna 를 바탕으로, 그 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가 — 'karaṇīyamatthakusalena yanta santaṃ padaṃ abhisamecca', 고요한 자리(santa pada)인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가? 바로 거기에 sati 가 있습니다.

dæn apiṭa praśnayak vuṇā

이제 우리에게 물음이 하나 생겼습니다.

karagnō mitra sūtraya kiyana eka hoyāganna bærinam buhama tiyenavā vagē paḷamuma tiyenavanē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

onna satiya hoyāganna yamkisi śānta padanammō nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā karanna ōnē monavada? satiya nætnam hoyāganna puḷuvan.

자, sati 를 찾아보십시오. 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가? 그것은 sati 로써 찾을 수 있습니다.

anna satiya tibuṇa nam hoyāgatta hæki nivanaṭa pæmiṇīma karanna ōnē menna mēka. anna satiyen hoyāganna.

sati 가 있다면 찾을 수 있습니다 — nibbāna 에 이르려면 해야 할 것이 바로 이것이라고. 그렇게 sati 로 찾습니다.

nivana kiyannē mokakda? dækkē næti kenekuṭa nivanaṭa pæmiṇena eka hoyannē kohomada ehenam abuddhōtpādakāvē nivana piḷiban̆da dænaganna nætnam. abuddhōtpādakāvē nivanaṭa pæmiṇennē menna mēken kiyā hoyāganna puḷuvan.

nibbāna 가 무엇인지 보지 못한 사람이 nibbāna 에 이르는 길을 어떻게 찾겠습니까? Buddha 가 나지 않은 때에는 nibbāna 에 대해 알지 못하니, 그때에 'nibbāna 에 이르는 것은 이것이다'라고 어떻게 찾아낼 수 있겠습니까?

dæn nivanaṭa pæmiṇi hærim sihiyakin dænagannavā nam anna ēkaṭa kiyanavā ārya vinaya satiya.

이제 nibbāna 에 이르는 법을 시히야로 안다면, 그것을 ariya vinaya 의 sati 라고 합니다.

ehenam abuddhōtpāda kāleka ē satiya nǣha kiyana eka dæn oppu velā ivarayi.

그러니 Buddha 가 나지 않은 때에는 그 sati 가 없다는 것이 이제 증명되었습니다.

abuddhōtpāda kālē nivana dannē næha. nivana danna næha nam nivanaṭa pækinna ōna dænaganna ka ēka dannē næva dænaganna sīhiya nam tiyenavāda

Buddha 가 나지 않은 때에는 nibbāna 를 알지 못합니다. nibbāna 를 모른다면 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는지 알 수 없습니다. 그것을 모르는데, 그것을 아는 시히야가 있겠습니까?

ēka nemeyi sammā satiya kivvē yam ē śānta padanamma vū nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā karanna ōnē mokakda oya praśnayaṭa uttaraya tamanṭa væṭahenna ōnē yana karana kiyana katā karana katā nokarana vaṭapiṭa balana sǣma iriyavvaka nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā mēka sudusukaṭa upaniśaraya venavada ādhāra venavada

sammā sati 라고 한 것은 그런 것이 아닙니다. 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가, 그 물음의 답이 자기에게 드러나야 합니다. 가고, 하고, 말하고, 말하지 않고, 둘러보는 모든 몸가짐에서, 이것이 nibbāna 에 이르는 데 알맞은 upanissaya 가 되는지, 도움이 되는지를.

anna ēka dænagattāna tamayi yannē mokaṭada monavā karanna nivanaṭa pæmiṇinna væḍak karanna innē mokaṭada hain̆dagannē mokaṭada piṭa gannē mokaṭada ēka nivanaṭa ādhāra vennē kohomada nætnam mē mokaṭada yannē prāṇaghātaya karannam nægiṭē nivanaṭa nivanaṭa upanidā hadāna porakamak karanna nam ē nægiṭṭē in̆dagattē in̆dagattē gaman kaḷē hata viriyāvu pævættuvē ēka nivanaṭa upaka upakārayakda? pāpayaṭa upakārayakda? pāpayaṭa sambandha.

그것을 안다면 — 무엇 하러 가는가, 무엇을 하려는가, nibbāna 에 이르는 일을 하려고 있는가, 무엇 하러 앉는가, 무엇 하러 나가는가, 그것이 nibbāna 에 어떻게 도움이 되는가, 아니면 무엇 하러 가는가. 목숨을 해치려고 일어났다면, 다툼을 벌이려고 일어나고 앉고 걷고 몸가짐을 이어 갔다면, 그것이 nibbāna 에 도움입니까, pāpa 에 도움입니까? pāpa 와 엮인 것입니다.

ēvā pāpayaṭa sambandhayak kiyā dænagannā. kāma mityācārayaka balāporottu vena nam eyā in̆dagattē hiṭagatta nægicca monavā hari yāvē giya vaṭaviṭa bæluvē. monavā hari kaḷē, katā kaḷē, katā nokaḷē. ē san̆dahā ēka nivanaṭa upadiha vena ekak nemeyi. ēkē nivanaṭa ādhārayak næhæ. boruven alun

그것들이 pāpa 와 엮인 것임을 압니다. kāmesu micchācāra 를 바라고 앉고 서고 일어나고, 무엇이든 하러 가고, 둘러보고, 무엇을 하고, 말하고, 말하지 않았다면, 그것은 nibbāna 의 upanissaya 가 되는 것이 아닙니다. 거기에는 nibbāna 를 돕는 것이 없습니다.

nivanaṭa ādhārayak næhæ. boruven alun savaṭṭanna nam bamun ē kaṭayecca kæmehikaṭama bæsē katā kaḷē katā nokaḷa vaḍiṭa bæluvē. ehenam āvē giyē in̆dagattē hiṭagattē budiyagattē boruven anun sattavanna. ova nivanaṭa hētu vena kaṭayutu nemeyi kiyat sihiyen dænaganna ōna. anna sati

거짓말로 남을 속이려고 말하고, 말하지 않고, 둘러보았다면 — 오고 가고 앉고 서고 누운 것이 거짓말로 남을 속이려는 것이었다면 — 그것들은 nibbāna 로 이끄는 일이 아니라는 것을 시히야로 알아야 합니다. 그것이 sati 입니다.

ēvā kaḷē nivanaṭa hētu vena væḍakaṭa bava dannavana. lōkayē vināśayaṭa mulāvaṭa pat vena nemeyi bava dannavana. anna ē dænaganna eka dænagena kaṭayutu kirīma sihiyen kaṭayutu kirīma. menna mē sihiyaṭa genā ārya vinaya satiya.

그것들을 nibbāna 로 이끄는 일로 했다는 것을 알고, 세상의 파멸과 미혹으로 끌려가는 것이 아님을 압니다. 그것을 알고 행하는 것이 시히야로 행하는 것입니다. 이 시히야로 가져온 것이 ariya vinaya 의 sati 입니다.

mennapada nammō nivanaṭada pæmiṇīma san̆dahā karanna ōna dē ōka dænaganna ehenam mokakda kivvē ōna hari sakkō sakkayek venna kiyalā. dæn eha arthaka horalā tiyenavā dakṣayek venna kiyalā.

이것이 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 해야 할 것입니다. 이것을 알면, 그다음에 무엇이라고 했습니까? 'sakko', sakka 가 되라고 했습니다. 그런데 지금은 그 뜻을 '솜씨 좋은 사람(dakkha)이 되라'고 풀어 두었습니다.

dakṣayek vennē. sakṣayāṭa kiyannē dakkō otala tiyenavā sakya. sakkō kiyana eka dakkō kiyana ekē tēruma divalā hariyannē næha.

솜씨 좋은 사람이 된다 — sakka 를 dakkha 라고 하지만, 거기 있는 것은 sakka 입니다. sakko 를 dakkho 의 뜻으로 주면 맞지 않습니다.

ehenam itin apiṭa dīlā tiyena tēruma hari.

그러면 우리에게 주어진 뜻이 맞습니까?

eta api kiyanavā karmaṇayatta sūtrayē kiyā tiyena tērum aragattahama api mē kiyāpu ārya mātrī bhāvanāvaṭa kohomada gælapennē kiyalā gælapenna næti eka ætta. ehenam dīlā tiyena arthaya vistara velā næha. tērum arannē næhæ. ēkaṭa laukika artha eyak tōragattāṭa passē api hira velā tiyennē onna ōka ehenam śāntapadamma nivanaṭa

Karaṇīya Mettā Sutta 에 나온 뜻을 받아들이면, 우리가 말한 ariya mettā bhāvanā 와 어떻게 맞느냐 하면, 맞지 않는 것이 사실입니다. 그러니 주어진 뜻은 제대로 풀리지 않았고 이해되지도 않습니다. lokiya 뜻을 하나 골라 버린 뒤로 우리가 거기 갇혀 있는 것입니다.

tiyennē onna ōka ehenam śāntapadamma nivanaṭa æm̆ba san̆dahā kaḷa yuttē mokakda kiyalā ahanakoṭama anna satiya api dæn tērum gattā. kaḷa yuttot tēragannavā, nokaḷiva tōrāgannavā. satiyen kaṭayutu karanavā hita. tērum marena kaṭayutu karanavaṭa kiyanavā satiya pihiṭava ganna satipaṭṭhāna

그러니 고요한 자리인 nibbāna 에 이르려면 무엇을 해야 하는가 묻는 바로 그때, 그것이 sati 라는 것을 이제 이해했습니다. 해야 할 것을 고르고, 하지 말아야 할 것을 고릅니다. 마음이 sati 로 행합니다. 이해하고 행하는 것을 sati 를 자리 잡게 하는 것, satipaṭṭhāna 라고 합니다.

anna satara satipaṭṭhānaya otanin vigraha venavā. oya kiyana paṭan gannakoṭa eham karanna ōna væḍalava budurajāṇan vahansē pennanavā issellama sakkō vennē. sakkayek venna otanama kālā dakkayek venna kiyalā obaṭa siṁhalaṭa arthā.

네 satipaṭṭhāna 가 바로 거기서 풀립니다. 그것을 시작할 때 해야 할 일들을 부처님께서 보이시는데, 맨 먼저가 sakka 가 되는 것입니다. 그런데 거기서 sakka 가 되라는 것을 싱할라어로 dakkha 가 되라고 옮겼습니다.

dakkō kiyana padaya atya sakkō kiyana ekaṭa dunnā. etanavat paṭalavāganna.

dakkho 라는 낱말의 뜻을 sakko 에 붙였습니다. 거기서부터 뒤엉켰습니다.

itin arthaya peḷa dahama væradilada api gattā arthaya væradilada peḷa dahama kesgahavat væradi. vela dahama hariyaṭama hara. hæbæyi ē karagatta arthaya

그러니 pāḷi 가 틀렸습니까, 우리가 받은 뜻이 틀렸습니까? 뜻이 틀린 것이지 pāḷi 는 털끝만큼도 틀리지 않았습니다. pāḷi 는 꼭 맞습니다.

vela dahama hariyaṭama hara. hæbæyi ē karagatta arthaya ēkaṭa parasparā ēka kalina. eheni api kohomada udē in̆dan rǣvakan karaṇīyamaætta sūtraya bhāvanā karanavā kiyalā kivvaṭa kerennē adahasa nǣ.

하지만 거기에 붙인 뜻이 그것과 어긋납니다. 그것이 앞선 문제입니다. 그러니 아침부터 밤까지 Karaṇīya Mettā Sutta 로 bhāvanā 를 한다고 해도 그 뜻은 이루어지지 않습니다.

ēka laukika vaśayen gattot vikr̥tiya adahasak harima met sūtrayē adahasaṭa gattahama api kohomada nivan dakina mārgaya vadannē. bhāvanāva væḍennē kohomada ehenam karaṇī mætta sūtrayē maitrī bhāvanāva pennuvā nam ānāpāna satiya kiyannet oya brahma viharaya hæṭiyaṭa pennapukaya meccara sūtrayak pennalā tiyenavā nam ārya vinaya ānāpāna satiya ē ārya ānāpāna satiya væḍennē kohomada? ēkavat dannē næ.

그것을 lokiya 로 받아들이면 뒤틀린 뜻이 됩니다. Mettā Sutta 의 참뜻으로 받아들일 때 우리는 nibbāna 를 보는 길을 어떻게 닦습니까? bhāvanā 가 어떻게 자랍니까? Karaṇīya Mettā Sutta 에서 mettā bhāvanā 를 보였다면, ānāpāna sati 라는 것도 brahmavihāra 로 보인 것인데, 이만한 sutta 를 보여 두었다면 ariya vinaya 의 ānāpāna sati, 그 ariya ānāpāna sati 가 어떻게 자라는지도 모르는 것입니다.

dæn tōrāganna ōnē ānāpāna satiyak tiyeyi oya kariyamat sūtraya tōralā ivara venavā.

이제 골라내야 합니다. ānāpāna sati 가 있다는 것을 가려내면 Karaṇīya Mettā Sutta 풀이도 끝납니다.

ehenam mokakda karanna? sakkayek venna. sakyā kiyannē kavuda? saggiriya pennannē upamāva. suddhavantayi. taman karana kiyana hitana dēpa aśuddha novenna ōnē. suddhava karanna ōnē.

그러면 무엇을 해야 합니까? sakka 가 되어야 합니다. sakka 란 누구입니까? 그 비유가 보이는 것은 깨끗한 사람입니다. 자기가 하고 말하고 생각하는 것이 더럽지 않아야 합니다. 깨끗하게 해야 합니다.

suddha hitakin yuktava manasāṭē pasannēna bhāsativā karōtivā kiyana pætta nam prahanna manasaṭa bahinakoṭama eyā satkayi nætnam sūdgatta.

깨끗한 마음을 갖추어 'manasā ce pasannena bhāsati vā karoti vā', 맑은 마음에 들어서는 바로 그때 그는 sakka, 곧 깨끗한 사람입니다.

dæn eyā karana væḍa kaṭṭu okkoma sudu væḍa sudusu væḍa sudu suvēdena væḍa hevā sudusu væḍenavā.

이제 그가 하는 일은 모두 흰 일, 알맞은 일, 깨끗한 즐거움을 주는 일입니다.

suddha suvayak innavada rāgayen, dvēśayen, mōhayen dennē nǣ. ehema rāgayen, dvēśayen, mōhayen karana eka væḍakvat sakka væḍa nemeyi.

rāga, dosa, moha 로 깨끗한 즐거움이 생깁니까? 생기지 않습니다. rāga, dosa, moha 로 하는 일은 어느 하나도 sakka 의 일이 아닙니다.

sakka væḍa venna nam alōpayen, adhayen, amōhayen ārambha karanna. api karana dē, kiyana dē, hitana dē alōbha nam, advēśa nam, amōha nam anna sudu væḍama sakka væḍa.

sakka 의 일이 되려면 alobha, adosa, amoha 로 시작해야 합니다. 우리가 하고 말하고 생각하는 것이 alobha, adosa, amoha 라면, 그 흰 일이 바로 sakka 의 일입니다.

ehenam api dænaganna ōna issellā alōbhayen, addēśayen, amōhayen væḍa karana tenna pahīnna. anna etakoṭa satyaya tiyenavā.

그러니 먼저 alobha, adosa, amoha 로 일하는 자리를 알아야 합니다. 그때 sakka 의 성품이 있습니다.

dæn apiṭa pēnnē nætta otanin nivangaṭa āvatīraṇa venna hētu tiyena lōbhayen, dvēśayen, mōhayen hitanavā nam, kiyanavā nam, karanavā nam lōkē hatara apāyaṭayi tiyena ēvā nisā. nivana subhakaṭa vatayi tiyennē.

지금 우리에게 보이지 않는 것은, 거기에 nibbāna 를 가리는 까닭이 있다는 것입니다. lobha, dosa, moha 로 생각하고 말하고 행한다면, 그것들은 세상의 네 apāya 로 이어지기 때문입니다. nibbāna 는 깨끗한 쪽에 있습니다.

ehenam issellāma mokada karanna ōnē? alōbhayen, adisayen, amōhayen karana kiyana hitana dēval tērum ganna puḷuvan ve anna etakoṭa saktayek bavaṭa patvenavā suddhavantayek bavaṭa patvenavā.

그러니 맨 먼저 무엇을 해야 합니까? alobha, adosa, amoha 로 하고 말하고 생각하는 것을 이해할 수 있어야 합니다. 그때 sakka, 곧 깨끗한 사람이 됩니다.

yamek væḍa karannē alōbhayen, advēśayen, amōhayen yutta nam hitannē kiyannē ohuṭa śuddha mārgayē yana kenek kiyanna vannē. lōbhayen, dvēśayen, mōhayen nam yam kenek væḍa karanna. ohuṭa suddha mārgaya yana kenek suddhavantaya kiyannē vaṭinavā.

누가 alobha, adosa, amoha 를 갖추고 일하고 생각하고 말한다면, 그를 깨끗한 길을 가는 사람이라고 할 수 있습니다. 누가 lobha, dosa, moha 로 일한다면, 그를 깨끗한 길을 가는 사람, 깨끗한 사람이라고 하는 것이 맞겠습니까?

vaṭinnē nǣ. ehenam suddhavantayek venna ōnē issayek venna ōna. sakkayek venna nam taman karana kiyana hitana dēval alōbhayaṭa atēśayaṭa amōhayaṭa yutta dēval venna ōnē.

맞지 않습니다. 그러니 깨끗한 사람이 되려면 sakka 가 되어야 합니다. sakka 가 되려면 자기가 하고 말하고 생각하는 것이 alobha, adosa, amoha 를 갖춘 것이어야 합니다.

ōka tērum ganna bærinam aḍu. api karana kiyana

이것을 이해하지 못한다면 모자란 것입니다.

iva dēval tiyenna. apē moḍakama ovilā taram mokarē ahannē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

manussayek hæbæyi oba tērum ganna puḷuvan ve. pragnāvantayek hæbæyi nam ōka tērum ganna puḷuvan vennē næ.

사람이라면 이것을 이해할 수 있습니다. 그런데 이른바 지혜로운 사람이라면 이것을 이해하지 못할 수도 있습니다.

hæbæyi hat avurudu ḷamayāṭat ōka tērum ganna puḷuvan nisā hat avurudu ḷamayak pragnāvantayek penna puḷuvan.

하지만 일곱 살 아이도 이것을 이해할 수 있으니, 일곱 살 아이가 지혜로운 사람일 수 있습니다.

mē nisā tamayi kivvē paññāvantayan dhammō nāyan dhammō duppaññattō mē dharmaya pragnāvantayāṭa misak duṣpragnāṭa nemeyi. hæbæyi adahatayina pragnāvantayā

그래서 'paññavantassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa' — 이 dhamma 는 paññā 있는 이를 위한 것이지 paññā 없는 이를 위한 것이 아니라고 하셨습니다.

nemeyi. hæbæyi adahatayina pragnāvantayā kivvahama eyā sellam baḍuvak kidiiyi āci ihalā inna mē lōkē lokuma vidyāgnayō, vivēśanayō guruvaru ē vagēma ēvā katikācāryavaru mēgollō misa kara sumanavat igena gatta næt mona pragnāvantayada kiyalā mehema ravatā ganna puḷuvan. ē lōkatāva lōkē adahasak.

그런데 오늘날 '지혜로운 사람'이라 하면, 떠받들리는 이 세상의 큰 과학자, 비평가, 교사, 강사들을 떠올리며 '이 사람들 말고 누가 지혜롭겠느냐'고 생각할 수 있습니다. 그것은 세상의 생각입니다.

hæbæyi mahācāraya venna puḷuvan tripiṭakārī agraha kenek venna puḷuvan. ohu karana væḍa lōbha nam taraha nam mōḍanam eyā dr̥ṣpāyek misak. eyā pragnāvantayek.

교수일 수도 있고 tipiṭaka 에 으뜸가는 사람일 수도 있습니다. 그가 하는 일이 탐욕스럽고 성내고 어리석다면, 그는 duppañña 일 뿐 지혜로운 사람이 아닙니다.

oya pātalē paḷaveni pansīlaval nogiyē kenek. hon̆da naraka tērum aragena naraka væra nokaramin, hon̆da væḍa karamin tērum araganna puḷuvan kenek. eyā eka akuti igena gattē nætnam pragnāvanta.

학교 첫 학년에도 다니지 못한 사람이라도, 좋고 나쁨을 가려 나쁜 일을 하지 않고 좋은 일을 하며 알아들을 수 있는 사람이라면, 글자 하나 배우지 않았어도 지혜로운 사람입니다.

anna pragnāvantayan tama eyāṭa dharmaya ayiti.

그런 지혜로운 이에게 dhamma 가 속합니다.

ara mahēśāsīda lopuvaṭa lōkē vædena mahācāraya patikācāraya monavā kivvat kamak nǣha. ati viśēṣagnaya kivvat kamak næha. lōbhayayi, dvēśayayi, mōhayayi kiyannē væradi mēka pāpayak mēka nokaḷik mēken ainnē avæḍak kiyalā tērum ganna bæyida?

세상에서 크게 떠받들리는 교수나 강사가 무엇이라 하든, 대단한 전문가라 하든 상관없습니다. lobha, dosa, moha 는 잘못이고, 이것은 pāpa 이니 하지 말아야 하고, 이것으로 해로움이 온다는 것을 이해하지 못하겠습니까?

alōbha, advēśa ammōha kiyana ēvaṭa gihiṭalā hitam ōvat pættē ēvā kiyalā ehema kiyanna paṭan gattā. pirihana venavā obaṭa vaṭagiyot kiyalā ma kiyana kenek innavā. duṣpāyek misak koccara igena gatta kiyalā lōkē koccara paṇḍitayak kivvat pañagnāvantayan dhammō kivva prātnayek nemeyi.

alobha, adosa, amoha 에 기대어 생각하려 하면 '그런 건 저쪽 이야기'라고 말하기 시작하고, 그쪽으로 가면 몰락한다고 말하는 사람이 있습니다. 그는 duppañña 일 뿐, 아무리 배웠다 하고 세상이 아무리 학자라 불러도 'paññavantassāyaṃ dhammo'에서 말한 지혜로운 사람이 아닙니다.

ehenam ōka tērum ganna ōnē puṁci ḷama haindāt etana pragnāvantaya innavā. oga tērum ganna puḷuvan.

그러니 작은 아이라도 이것을 이해한다면 거기에 지혜로운 이가 있습니다. 그는 이해할 수 있습니다.

agrahastumē inna gaura gaurava upādhiya læbuvayi kiyana mahācārya kiyalā kiyana kenek kiyalā. ōka tērum ganna bæha nam eyā duṣpāna

명예 학위를 받았다는 교수라 하는 사람이라도 이것을 이해하지 못한다면 그는 duppañña 입니다.

ōka tōraganna samādhiyaṭa pahara gahanavā neme ōka tērum gata yutu ākāraya

이것을 가려내는 것은 사회를 공격하는 것이 아니라, 이것을 이해해야 하는 방식입니다.

itin api atara innavā. puṁci ḷama hæbæyi lōbha væḍa taraha væḍa mōḍa væḍa vala o valaṭa kæmatit nǣha tērum gannat alōbha admōha guṇayan kaṭayutu karanna puḷuvan puṁci kaminut tiyena loku aya hayak tiyennē. oya depættama vennē

우리 가운데에는 어린아이라도 탐욕의 일, 성냄의 일, 어리석은 일을 좋아하지 않음을 알고, alobha, adosa, amoha 의 성품으로 행할 수 있는, 어리지만 큰 사람들이 있습니다. 이쪽에도 저쪽에도 그런 이가 있습니다.

lōka sammatiya ēgollanṭa eka eka vidiha lēbal hambavelā tiyenna puḷuvan.

세상 통념으로는 그들에게 갖가지 꼬리표가 붙어 있을 수 있습니다.

gihi vaten inna kaṭṭiyaṭa bæluvot ē pætten bæluvot oya kikācārya mahācārya vihēsagna mahā prāgna oya vagē denna puḷuvan ōna

재가자 쪽에서 보면 강사, 교수, 전문가, 대학자 같은 이름을 붙일 수 있겠지요.

ē vagēma anit pætten balapuvahama vivēcanaya karanavā neveyi namut ada meten en anunāyaka mahanāyaka agrēṣa in ē vagēma ipilaka oyā vāgē issara oyagē nam valin hindāt oyā kohen hiṭiya dænagannē prāgnayada vis pāśnada kiyalā dænagannē ē lōka samatha mium valin nemeyi. hon̆da naraka

또 다른 쪽에서 보면 — 비판하려는 것은 아니지만 — 오늘날 anunāyaka, mahānāyaka, 으뜸 스님, tipiṭaka 학자 같은 이름들이 있습니다. 하지만 어디에 있든 그가 지혜로운지 duppañña 인지 아는 것은 그런 세상 통념의 잣대로가 아닙니다.

lōka samatha mium valin nemeyi. hon̆da naraka tērum ganna puḷuvan tænaka innavā. lōbha væḍa, taraha væḍa, mōhaṭa væḍa, monavayi kiyalā tērum ganna puḷuvan nam ēvā nokara yutu nigamanaya karalā ē hitanavā kaṭayutu karanavā. alōbhaya addēśaya amōhaya tērum aragena ē hitanava kaṭayutu karanavā. anna ē pinvatun tamayi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē pragnāvantassayan dhammō kivva pirisu. ē ayaṭayi mē pragnāvanta dharma. anna ēkē tērum gatta kenā tamayi satyek kiyannē. suddhavantayaka.

좋고 나쁨을 이해할 수 있는 자리에 있어서, 탐욕의 일, 성냄의 일, 어리석음의 일이 무엇인지 이해하여 그것들을 하지 말아야 한다고 결론 내리고 그렇게 생각하고 행하며, alobha, adosa, amoha 를 이해하여 그렇게 생각하고 행하는 분들 — 그분들을 부처님께서 'paññavantassāyaṃ dhammo'라고 하신 무리라고 하셨습니다. 그들을 위한 것이 이 지혜로운 이의 dhamma 입니다. 그것을 이해한 사람을 sakka, 깨끗한 사람이라고 합니다.

dæn mē suddhatvantaya mokada karannē īḷan̆ga asuddha væḍa kaḷot lōbha dvēśa væḍot eyā aśuddha vantayek nisā suddhavantayek ehenam asuddha pudgalayāgē væḍa vaṁka vaṁkayi kiyannē æda ehenam eyāṭa avaṁka venna bæ.

이제 이 깨끗한 사람은 다음에 무엇을 합니까? 깨끗하지 않은 일, lobha 와 dosa 의 일을 한다면 그는 깨끗하지 않은 사람이지 깨끗한 사람이 아닙니다. 깨끗하지 않은 사람의 일은 굽었습니다. 굽었다는 것은 비뚤다는 것입니다. 그러니 그는 곧을 수 없습니다.

yam kenek lōbha, dvēśaya, mōha væḍa pahat nīja væḍa hæṭiyaṭa ayin karalā dālā alōbhayen adyen, amōhayen æsuru karana ēvā yahapat kiyalā aragena kaṭayutu karā nam alōbha væḍavan advēśaya avaṁka amōhaya avaṁka.

누가 lobha, dosa, moha 의 일을 낮고 천한 일로 치워 버리고, alobha, adosa, amoha 로 가까이하는 것을 좋은 것으로 받아들여 행한다면, alobha 의 일은 곧고, adosa 도 곧고, amoha 도 곧습니다.

ehenam otana kivvā īḷan̆gaṭa poranna vana ekak puju venna. puju kiyannē æda næti vahenam mē ārōnaya æda mokakda æda nættē mokakda kiyalā dænaganna hon̆da hiṭiya tamak næhæ. dekaṭa navilā hiṭiyā taman eyā karana hitivili kriyā avaṁkanam æda nætnam. anna ē ayaṭa kiyanavā uju pudgalayōju

그래서 거기서 다음에 uju 가 되라고 했습니다. uju 란 굽지 않음입니다. 무엇이 굽었고 무엇이 굽지 않았는지 아는 데 몸을 꼿꼿이 세웠는지는 상관없습니다. 몸이 두 겹으로 굽어 있어도 그가 하는 생각과 행동이 곧다면 굽지 않은 것입니다. 그런 이들을 uju 한 사람이라고 합니다.

hon̆da koccara kulā tibuṇā ka eyā æda næti kenā. ārya vinaya æda næti kenā kolputta vāgē hiṭiya karannē næhæ kein karagena hiṭiya kamak næhæ sita vāgē hadāgena hiṭiyak kamak næhæ. lōbha, dvēśa, mōha væḍa karanavā nam oyā vaṁka. oyādapura. eyāṭa nidu næha. vijīta venna bæ.

몸이 아무리 굽었어도 그는 굽지 않은 사람입니다. ariya vinaya 에서 굽지 않은 사람이란 — 기둥처럼 꼿꼿이 서 있든, 곧게 하고 있든 상관없이, lobha, dosa, moha 의 일을 한다면 당신은 굽은 사람입니다. 그에게는 곧음이 없습니다. 곧을 수 없습니다.

poduṭa peḷa ekak næ eka uvaḍa tiyāgena inda kiyalā apiṭa noyek enavā uju venna kiyana poduṭa pela koccara kekilin tiyāgattat lōbha dvēśa mōha væḍa karanavā nam eyā vaṁka

등뼈를 곧게 세우고 앉으라는 말을 여러 곳에서 듣지만, 등뼈를 아무리 곧게 세워도 lobha, dosa, moha 의 일을 한다면 그는 굽은 사람입니다.

mas lē kayaṭa nemeyi ōkaṭa pennannē apē hitaṭa dahama væḍennē maslē sahita kayē nemeyi. ē æsuru karagena innē hita tuḷa ehenam uduvenna ōnē hitu karanavā misak kayr̥tuu karana ekak nemeyi oyi kivē.

이것은 살과 피의 몸을 두고 하는 말이 아니라 우리 마음을 두고 하는 말입니다. dhamma 는 살과 피의 몸에서 자라지 않습니다. 그 몸에 기대어 있는 마음 안에서 자랍니다. 그러니 마음이 곧아져야 한다는 것이지 몸을 곧게 하라는 말이 아닙니다.

udun kāyan kiyalā etana kivvē kāya kiyannē manō kāya manasa iraju karanakoṭa kayat anukūla vēvā. ēka apiṭa praśnayak nemeyi. mul tænayi siddha karagannē.

거기서 말한 kāya 는 nāma-kāya, 곧 마음입니다. 마음을 곧게 할 때 몸도 따라오겠지요. 그것은 우리에게 문제가 아닙니다. 뿌리 자리를 이루는 것입니다.

iju venavā kiyannē mokakda? ara vidihaṭa sakas karagena suddhavantiyek velā avaṁka kenek venna ōnē suddhavantayek venakoṭa avaṁka venavā. ēka dharmatāvaya.

곧아진다는 것은 무엇입니까? 앞서 말한 대로 가다듬어 깨끗한 사람이 되어 곧은 사람이 되어야 합니다. 깨끗한 사람이 될 때 곧아집니다. 그것이 dhammatā 입니다.

lōbha, dvēśa, mōha væḍa hituvili kriyāva dan nætnam alōbha, atēśa amōha hituvili kriyāva dan æsuru karana kenā ēkenma avaṁkayaṭa ævi. paḷaveni eka paṭan gannakoṭama ē ekak dharmatāvaya hamba

lobha, dosa, moha 의 생각과 행동을 버리고 alobha, adosa, amoha 의 생각과 행동을 가까이하는 사람은 그것만으로 곧음에 이릅니다. 첫째 것을 시작할 때 이미 그 dhammatā 를 얻습니다.

dharmayō dharmayō pavatvayi nirvāṇa parisaraṭa yāma san̆dahā dharmayōma dharmaya puravayi kivvē ōkayi. apiṭa poran̆ga deyak næhæ. paḷaveni paṭan gana vitarayi tiyennē. ehenam suddhavantayi venakoṭama avaṁka vunē. buduā.

'dhammā dhamme abhisandenti, dhammā dhamme paripūrenti' — 저 nibbāna 의 기슭에 이르도록 dhamma 가 dhamma 를 흐르게 하고 dhamma 가 dhamma 를 채운다고 한 것이 이것입니다. 우리가 따로 애쓸 것이 없습니다. 처음 시작만 있으면 됩니다. 그러니 깨끗한 사람이 될 때 곧 곧아진 것입니다. uju 입니다.

ē vagēma deveni eka subhajūti.

또 둘째는 sūju 입니다.

dæn avaṁkavala phaliyaṭa apiṭa pēnnē nǣha ekapārakama mama siyalu pættenma avaṁkā. hon̆daṭa śrī kalpanā balāgena balāgena yanakoṭa avaṁkayi kiyalā hipāvēśava puṁci kǣlivala aḍu pāḷu kahaṭa siccā penavā. magē menna mē puṁci vaṁkattayē tiyenavanē tava.

곧음의 열매로, 한꺼번에 '나는 모든 면에서 곧다'고 보이지는 않습니다. 잘 정신 차려 살펴 가다 보면, 곧다고 여겼는데도 작은 조각들에서 모자람과 흠이 보입니다. '나에게 아직 이런 작은 굽음이 있구나.'

mama boru kiyannē nǣha kiyagiya hiṭiya. ara puṁci puṁci borut kiyanna venavā. deku boru nam kiyannē næ tu vunā. sōju vita

'나는 거짓말을 하지 않는다'고 하고 있었지만, 자잘한 거짓말은 하게 됩니다. 큰 거짓말은 하지 않게 되었더라도 말입니다.

sūja vita kiyanakoṭa siraju bava suva suvēdena dē samaga ekatu vennē.

sūju 라고 할 때, 그것은 곧음이 즐거움을 주는 것과 함께하는 것입니다.

mama avaṁka vennē æyi? avaṁkattē maṭa mokaṭada? æyi mama alōbha vennē, atēśa vennē, amōha vennē avaṁka vennē? maṭa nivana. maṭa nivan dakinna ōnē.

나는 왜 곧아지는가? 곧음이 나에게 무엇 때문인가? 나는 왜 alobha, adosa, amoha 가 되고 곧아지는가? 나에게는 nibbāna 때문입니다. 나는 nibbāna 를 보아야 합니다.

magē paramārthaya nivan avabōdha karaganna. nivan avabōdha karaganna balāporottuva mama yam taramak avaṁka venavā nam ē taramaṭa suvē manāsē avaṁka venavā hariyannet næha. ēka lōka ada magē avaṁkatvaya nivana san̆dahā oya adahasa ahapuma yan taramak ē adahasin avaṁka vunā ēka tamayi sūjūja vuṇē.

내 목표는 nibbāna 를 깨닫는 것입니다. nibbāna 를 깨닫기를 바라며 곧아지는 만큼 즐거움이 있습니다. 그냥 곧아지는 것으로는 맞지 않습니다. 그것은 세상의 뜻입니다. 내 곧음은 nibbāna 를 위한 것 — 그 생각으로 곧아진 만큼이 바로 sūju 가 된 것입니다.

īṭa passē mokada karannē mama mē vacana bhāvitā karana ē vacana bhāvitā karanaka koccara alōbhayaṭa advēśayaṭa amōhayaṭa hētu vena vacana vuṇāda mama ē vacana bhāvitāgannē kumak mūlika karagena

그다음 무엇을 합니까? 나는 말을 씁니다. 말을 쓸 때 그 말이 얼마나 alobha, adosa, amoha 로 이끄는 말이었는가, 나는 무엇을 바탕으로 그 말을 쓰는가를 봅니다.

nivanaṭa hētukāraka vennē yamak katā karanna nivanaṭa hētu venna deyak gæna kiyanna mayi kaṭa mehe yavana anna ēgana vacanayak nam nivanaṭa hētu vena vacanaya ēni ēnisā nivanaṭa hētu vena vacana bhāvitā karanavā nam ēkaṭa kiyanavā suvaca

nibbāna 로 이끄는 무언가를 말하려고, nibbāna 로 이끄는 것에 대해 말하려고 입을 연다면, 그런 말이 nibbāna 로 이끄는 말입니다. 그래서 nibbāna 로 이끄는 말을 쓴다면 그것을 suvaca 라고 합니다.

malāva tænaka ivara

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nivanaṭa hētu vena jātiya vacana bhāvitāṭa patvenna ōna suvaṭa vennē

nibbāna 로 이끄는 종류의 말을 쓰게 되어야 suvaca 가 됩니다.

ehaṁ ē suvacatāvaya abuddhōtpāda kālē næ. lōka samata suvacatāvaya nam abuddhōtpāda kālē tiyenavā.

그런 suvaca 는 Buddha 가 나지 않은 때에는 없습니다. 세상 통념의 말씨 고움은 Buddha 가 나지 않은 때에도 있습니다.

æyi mama avanta vunē? maṭa nivan avabōdha karanna ōna. paramārthayen nivan avabōdha karā. ē paramārthayen avaṁkē enakoṭa ē avaṁkattayat abuddhō upatpāda kālē næhæ śāsanayen bæhæra. mokada hētuva oya hæma ekakma nivana keḷavara kara pavatina væḍapiḷivela. nivana san̆dahā upaniśaraya vena væḍa piḷivalak.

나는 왜 곧아졌는가? nibbāna 를 깨닫고 싶어서입니다. 궁극의 뜻(paramattha)으로 nibbāna 를 깨닫기 위해서. 그 목적으로 곧음에 들어설 때, 그 곧음도 Buddha 가 나지 않은 때, sāsana 밖에는 없습니다. 왜냐하면 이 모든 것이 nibbāna 를 끝으로 하는 길, nibbāna 의 upanissaya 가 되는 길이기 때문입니다.

lōkaya san̆dahā upaniśariyana væḍapiliṭa væḍak nemeyi. ēsayi kiyannē nivana mē buddha śāsanayē tiyennē. dæn nivana buddha śāsanaya tuḷin dakina nivana ēkaṭa avaśya væḍapilā hadana hæma ekakma abhutōtpāda kālayek næhæ. mē śāsanaya bæhæra padana ekak næ. næ suvacatāvayak kiyana ujtāvayak mē śāsanayen bæhæra nǣhæ kivvē ōka.

세상을 위한 upanissaya 가 되는 길이 아닙니다. 그래서 nibbāna 는 이 Buddha sāsana 에 있다고 하는 것입니다. Buddha sāsana 를 통해 보는 nibbāna, 거기에 필요한 길을 이루는 모든 것은 Buddha 가 나지 않은 때에는 없습니다. 이 sāsana 밖에는 없습니다. suvaca 니 uju 니 하는 것이 이 sāsana 밖에는 없다고 한 것이 이것입니다.

sīva ena mudu venna ōnē murudu venna ōnē. api innē særagi. kavuru hari avavādayak vala hari taraha yanavā. hari aṭamæti kiyana dæḍigatiya tamun pahak vunā vāgē pēnavā. maṭa mokada paṇḍitaya avavā vagēṭa unḍa balāganna balā kiyanna inna ē kivvē mokakda tamangē tibiccē tadaganna.

그다음은 mudu, 부드러워져야 합니다. 우리는 거칩니다. 누가 조언이라도 하면 곧 화가 납니다. 고집이라는 단단한 성질이 자기 안에 박혀 있는 것처럼 보입니다. '나한테 무슨 잘난 체하는 조언이야' 하며 자기가 가진 것을 붙들고 버팁니다.

hæbæyi murudu gatiyaṭa pat vennē maṭa kavuru kivvat kamak næha. maṭa tērum ganna bærilā pramāda venna dōṣaya kisa mayin siddha vecca deyak penna ōnē. ēvā maṭama lābhayak vuṇā. nivan maga nokū visiriyak vuṇā. ēka maṭa ikmen hadāganna puḷuvan vana maṭa mē ikmaṭa nivan dækganna maṭa mē ikmaṭa nivan dækganna avuruddavak kamak nǣhæ. ēka mama magen vistara pramāduti araganna maṭa hon̆da velāvak hambenavā. ē penduna eka maṭa koccara udavvakda kiyalā satuṭen ganna puḷuvan nam mudu baven ganna puḷuvan.

하지만 부드러운 성품에 이르면 누가 무슨 말을 해도 괜찮습니다. 내가 이해하지 못해 늦어진 허물, 나 때문에 생긴 일을 누가 짚어 주면, 그것은 나에게 이익이 됩니다. nibbāna 길에서 흩어졌던 것을 빨리 바로잡을 수 있으니, 그만큼 nibbāna 를 빨리 볼 수 있습니다. 내 허물을 바로잡을 좋은 때를 얻은 것입니다. 그렇게 짚어 준 것이 얼마나 큰 도움인지 기쁘게 받아들일 수 있다면, 부드러움으로 받아들일 수 있습니다.

menna mē gati lakṣayana denakoṭa eyā mudu bavaṭa pat vecca kenek kiyanavā. mudu

이런 성품을 갖출 때 그를 부드러움에 이른 사람이라고 합니다. mudu 입니다.

anatiya mānya mānya mānyaya ættek novanna ōna. mānya kāla pudgalayāṭa monavā karaganna eyāgē mānya paṇḍita mānya, kulanya dhana mānya nilamā oya mānaya oya mānayen inna dākāla kavadāvak puḷuvan kamak næha nivan nāvabōdha kena pættaṭa hærenna. oya mānaya athæraginna

anatimānī — māna 를 지닌 사람이 되지 말아야 합니다. māna 를 지닌 사람이 무엇을 이루겠습니까? 그의 māna — 학식의 māna, 가문의 māna, 재산의 māna, 지위의 māna — 그런 māna 로 있는 동안에는 결코 nibbāna 를 깨닫는 쪽으로 돌아설 수 없습니다. 그 māna 를 버려야 합니다.

onna oya jātiyē mānaya ættek novenna mānayen monavā allagannē allaganna vaṭina deyak nǣnē lōkē kiyalā api ōka jalā tiyenna menna mēka tērumma aragatta apiṭa hækiyāvak læbenavā. mānaya athælā dālā suddha venavā. anatimānaya venavā.

그런 māna 를 지닌 사람이 되지 마십시오. māna 로 무엇을 붙잡습니까? 세상에 붙잡을 만한 것은 없다고 우리가 이미 보았습니다. 이것을 이해하면 우리에게 힘이 생깁니다. māna 를 버리고 깨끗해집니다. anatimāna 가 됩니다.

ǣ oya nihatamānī kiyalā vacanayak kayi bhāvitā karanavā. ēkayi ēka tava vaṭinā. anatimānī kiyannē mānattayek nemeyi kiyalā.

음, 'nihatamānī'라는 낱말을 쓰기도 하는데, 그것은 더 값집니다. anatimānī 는 거만한 사람이 아니라는 뜻입니다.

niyatamānī kiyana vacana tavat īṭa vaḍā gæm̆buru arthayak tiyenavā. etanṭa i ē kiyannē mānaya sampūrṇayen ælalā asmīmānaya taha karalā dāpu arihatīn vahansēṭa hamba venavā niyatamānam gæm̆buru.

nihatamānī 라는 낱말에는 그보다 더 깊은 뜻이 있습니다. 그것은 māna 를 뿌리째 뽑아 asmimāna 를 부수어 버린 arahant 에게 해당하는 nihatamāna 입니다. 깊습니다.

anatimānaya kiyannē mē mānayen allaganna ēvā atham suddha vena mul avasthāva anatimānīya avasthāva anna avasthāva itin otanin paṭan gannavā. ōkin atimāna nættē kiyalat kiyanavā. itin māna atimāna kiyana vacanayē atimāna kiyannē ārambha karanakoṭa ayipariṇamāna amī mānayatpu hāma māna māna atimāna dekama ayin karanna. ehenam māna ayin karagannavā arihat mārga gnānaya tuḷin ayin karalā gihilā arihat pat velā māna nættē.

anatimāna 란 māna 로 붙잡은 것들을 놓아 깨끗해지는 첫 단계, anatimānī 의 단계입니다. 그 단계가 거기서 시작합니다. 이것으로 atimāna 가 없는 이라고도 합니다. māna 와 atimāna 라는 말에서, 시작할 때 버리는 것이 atimāna 이고, asmimāna 까지 이르러 māna 와 atimāna 둘 다 버립니다. māna 는 arahatta magga ñāṇa 로 버려 arahant 가 되어 māna 가 없는 이가 됩니다.

sōtāpanna phalaya in̆dan digaṭa yanakoṭa atimāna nætte. ara lōka sammatiyen mānayen badāgatta ēvā næti ve. ehema paṭan gannā.

sotāpatti phala 부터 계속 나아가며 atimāna 가 없어집니다. 세상 통념으로 māna 로 움켜쥔 것들이 사라집니다. 그렇게 시작합니다.

saṁssakō saṁ kiyannē santānaya satuṭu vunāṭa hariyannē satuṭu sit pættayek giya yutu kiyalā apiṭa ōkagē artha pennuvē

santussako. 'san' 은 santāna(마음의 흐름)입니다. 그런데 그냥 만족하면 된다고, '만족하는 마음을 가져야 한다'고 그 뜻을 보여 주었습니다.

minissu kapāli væḍa karalā satuṭiya varatakam karalā satuṭiya anna hoyapan karalā anna occam karalā santōsara hit pætta ō tarayi pav karalā satuṭu vena ætta koccara innē mē ākārayem satuṭut pættaya kiyaddī kivvaṭa api dahama arthaya tērunē

사람들은 속이는 일을 하고 만족하고, 도둑질을 하고 만족하고, 남의 것을 훔쳐 와 만족합니다. 그 마음 쪽이 그런 것입니다. pāpa 를 짓고 만족하는 사람이 얼마나 많습니까. 이런 식으로 '만족하는 쪽이 되라'고 말해서 우리가 dhamma 의 뜻을 이해했습니까?

ehenam api dænaganna mē san kiyana santāna. nætnam apē hita suṭu karana tænaṭa pat vennē. monavā læbunoda? sadahaṭama duken midilā yanna sadahaṭama sænasuma labā dunnē yamak læbunē. eyāṭa satuṭu venna puḷuvan.

그러니 알아야 합니다. 이 'san' 은 santāna, 곧 우리 마음이 만족하는 자리에 이르는 것입니다. 무엇을 얻었는가? 영원히 괴로움에서 벗어나게 하는, 영원한 평안을 주는 무언가를 얻었다면 그는 만족할 수 있습니다.

ehema nætuva tāvakālikava mulā karalā idalā passē dukaṭa dāna ekak hambavuna satuṭu venna puḷuvan.

그렇지 않고, 잠시 속여 두었다가 나중에 괴로움에 빠뜨리는 것을 얻었다면 그것에 만족할 수 있겠습니까?

ṭa heṭa avīti mahanavalā kiyanna tiyenavā divya lōkē yanna tiyena santōsa venna puḷuvan. heṭa yanna tiyena avidi maharakayēdī venakoṭa ada vin̆dinna eka divya subha vin̆dinna puḷuvanda santōsa ēka hariyannē næ.

내일 avīci 대지옥에 가야 하는데 오늘 천상에 간다고 만족할 수 있습니까? 내일 avīci 대지옥에 갈 판에 오늘 천상의 즐거움을 누린다고 만족하겠습니까? 그것은 맞지 않습니다.

santōsa venna ēvānē iiyenna. hæbæyi lōkayak nam ōvā hariya santōsa.

만족할 것이 그런 것들입니까? 하지만 세상으로 보면 그런 것이 바로 만족입니다.

sumānya vadyā ænnaṭa mahā loku leḍak hædilā tiyennē. ada hambavena kuṇugoḍaṭa santōsa venavā. ehemat santōsa lōkaya aḍu.

아주 큰 병이 생겼는데도 오늘 얻은 쓰레기 더미에 만족합니다. 세상에는 그런 만족도 적지 않습니다.

hæbæyi taman dannavā nam ēken hambavena mahā asādhya rōgaya maṭa satiyen deken enna tiyenavā. ada mē kuṇugoraṭa valā santōsa vunot vennē maṭa vināśayak nam ēka dækkā nam ehema apa santōsa vena deyak nemeyi mēka tiyennē mahā bhayānak ekak nē kiyannē.

하지만 자기가 안다면 — 그것으로 얻을 큰 불치병이 한두 주 안에 나에게 올 것이고, 오늘 이 쓰레기 더미에 만족하면 나에게 파멸이 온다는 것을 보았다면 — '이것은 내가 만족할 것이 아니라 아주 위험한 것이구나' 하고 말할 것입니다.

anna anāgatayē duka dækkē næti kenā. mē laukika sæpiya giyāma santōsa venavā. oya santōsa nemeyi mē kiyannē.

미래의 괴로움을 보지 못한 사람은 lokiya 즐거움이 오면 만족합니다. 여기서 말하는 만족은 그런 것이 아닙니다.

ada duka vidagena yamkisi kaṭitak karanavā. bohoma amāruven hari āyāsayen hari vehesa velavī hari yam kaṭayuttak karaganna næ. ē hētu kara sadātanika duken nidahas venna māgiyak miennē kiyalā dannavā. ē duka santōsayen hæ.

오늘 괴로움을 겪으며 어떤 일을 합니다. 아주 힘들게, 애쓰고 지쳐 가며 어떤 일을 합니다. 그것으로 영원한 괴로움에서 벗어날 길이 열린다는 것을 압니다. 그 괴로움을 만족으로 받아들입니다.

ehenam mē manasa aturu karana eka nemeyi mē. anāgatayē vimuktiya dækalā ada maṭa ēkaṭa maga pǣdinavā nēda mē duka sē hari? asahanīvō hari. vidagena hari maṭa mēka karanna vuṇā. maṭa læbuna avasthāva hari māhagi vaṭinā avasthāvak. mē avasthāva mul karagena vædena mānasikatvaya sadānika duken nidahas kirīmē pratiphalaya ēkāntaya maṭa matu karanavā kiyalā dækkana. anna sansa venna puḷuvan.

그러니 이것은 마음을 속이는 것이 아닙니다. 미래의 vimutti 를 보고 — '오늘 나에게 그 길이 열리는구나. 괴로움을 겪든 불편을 견디든 나는 이것을 해야 했다. 내가 얻은 기회는 아주 귀하고 값진 기회다. 이 기회를 바탕으로 생기는 마음가짐이 영원한 괴로움에서 벗어나는 열매를 반드시 나에게 가져온다' — 이렇게 보았다면 그때 만족할 수 있습니다.

ōka dækalā satuṭu venna puḷuvan kenek innavā nam menna mē kārya vinayē santuusa rōdha venavā. satuṭu sityak ekka vunāṭa tērum ganna bæruvot ēka mulāvak.

이것을 보고 만족할 수 있는 사람이 있다면, 그가 ariya vinaya 의 santussa 에 이릅니다. 만족하는 마음과 함께했더라도 이해하지 못하면 그것은 미혹입니다.

ehenam satuṭu sitta ættē viya yutuyi kivvaṭa apiṭa oya arthaya tērumē næha. oya vidihaṭa vigraha karalā gattahama dæn tērenavā duka satuṭen ganna puḷuvan. vin̆da siddha vena duk kararparaya vēdanāva santōsayen bhāraganna puḷuvan.

그러니 '만족하는 마음을 가져야 한다'고만 해서는 그 뜻을 이해하지 못합니다. 이렇게 풀어 받아들이면 이제 알게 됩니다 — 괴로움을 만족으로 받아들일 수 있다는 것을. 겪게 되는 괴로움, 어려움, 아픔을 만족으로 받아들일 수 있습니다.

pāḷuyi tamā mokada karannē? meccara kalagena āpu væḍapiliyen ǣt venna vuṇā. mokada karannē? hæbæyi mēkē aḍuva pratiphalaya vimuktiya. adaka duken nidahas veena. ā dukkhā paṭipadāgnā kiyanaem hon̆daṭa bahilā tiyennē. hæbæyi ē dukti satuṭen bāraganna aḍa duk. hæbæyi mē vivr̥ti mārgaya venas karagannavā. yahapatak venavā. satuṭakma læbenavā. anna budurajāṇan vahansē dēśanā karanā.

외롭습니다, 어쩌겠습니까? 이만큼 오래 해 온 일에서 멀어져야 했습니다, 어쩌겠습니까? 하지만 그 열매는 vimutti 입니다. 괴로움에서 벗어납니다. 'dukkhā paṭipadā' 라는 말이 잘 들어맞습니다. 그 괴로움을 만족으로 받아들입니다. 괴로움이지만, 이것이 vimutti 의 길로 바꾸어 줍니다. 좋은 일이 되고 만족이 옵니다. 그렇게 부처님께서 설하십니다.

ehenam satuṭu venna ōnē onna ōkaṭa koccara duk vinin̆da vuṇā, koccara asāhanī vuṇat. ē væḍapi ē anāgata pratiphalaya vimuktiyama sadātanika duken nisā sarīmanā. ē duka santōṣayen bāragannaōna. anna puḷuvan tamat yam kenekuṭa læbenavā nam ivasīmen satuṭinda bāragannē yahapat māri.

그러니 바로 그것에 만족해야 합니다. 얼마나 괴로움을 겪든, 얼마나 불편하든, 그 미래의 열매인 vimutti, 영원한 괴로움에서 벗어남을 보고 그 괴로움을 만족으로 받아들여야 합니다. 누가 그럴 수 있는 힘을 얻는다면, 참음과 만족으로 받아들이는 좋은 길입니다.

menna meyāṭa kiyanavā santuusaka gōcakin tænṭa āpena. menna satiyen tōrāganna. nivan dækīmaṭa ōna kenā tōrāganna ōna krama. onna ōka

이런 이를 santussako 라고 합니다. 그 자리에 이른 것입니다. 이렇게 sati 로 골라내십시오. nibbāna 를 보고자 하는 이가 골라내야 할 방법이 바로 이것입니다.

īḷan̆gaṭa enavā subhara suva dena dē mē lōkē monavā allagattat manasaṭa barā. manasen monavada mē lōkē allannē? allanna allana dē manasaṭa barak ne. lōkayā duk gæna dē parak allaganna. ē duk bara usara. suvaya dena parak allagattot dekamat usara.

다음에 subharo 가 옵니다. 즐거움을 주는 것입니다. 이 세상에서 무엇을 붙잡든 마음에 짐(bhara)입니다. 마음으로 이 세상에서 무엇을 붙잡습니까? 붙잡는 것은 마음에 짐이지요. 세상 사람은 괴로움을 주는 짐을 붙잡습니다. 그것은 괴로운 짐을 지는 것입니다. 즐거움을 주는 짐을 붙잡아도 그것 역시 짐을 지는 것입니다.

hæbæyi suva dena mokakda? anāgatayē ēkāntayē vimuktiya labā monavāhari korada tiyenavada? ēka koccara bara vuṇak kamak hitaṭa koccara vihata dunnak kamak tiyana. ē bara daravāganna ēkaṭa kiyanavā suvayaṭa hētukāraka bara ēvā subara sukhaya hevat nivanaṭa hētukārakanē yam barak ætda ē bara subharayi.

그런데 즐거움을 주는 것이 무엇입니까? 미래에 반드시 vimutti 를 얻게 할 무언가가 있다면, 그것이 아무리 무겁고 마음을 아무리 괴롭혀도 그 짐을 지는 것 — 그것을 sukha 로 이끄는 짐, subhara 라고 합니다. sukha, 곧 nibbāna 로 이끄는 짐이 있다면 그 짐이 subhara 입니다.

menna mētenṭa āvahama subhara kenek enavā. subharōtta

여기에 이르면 subhara 한 사람이 됩니다. subharo ca.

ṭanam appiccō anika suddhaya alpa vennē. nivanaṭa hē tiyenavā bohoma alpayi. lōkayaṭa hē tiyenavā apramāṇa

다음은 appakicco. 깨끗한 것은 적습니다. nibbāna 로 이끄는 것은 아주 적고, 세상으로 이끄는 것은 헤아릴 수 없이 많습니다.

kaṭayutuhama nivana sakatinnē athærīmaṭa novællamaṭa midīmaṭa hētukārakavandhaya allaganna ēvā api allanna deyak næha. āryaṣṭhāṁgika vāci poḍḍayi tērum aran darāgena anna ē poḍḍa darāganna paṭan gattā nam mokeda vennē?

할 일 가운데 nibbāna 를 이루는 놓음, 붙들지 않음, 벗어남으로 이끄는 것만 붙잡으면 됩니다. 우리가 붙잡을 것이 별로 없습니다. ariya aṭṭhaṅgika magga 의 작은 부분을 이해하여 지니면 됩니다. 그 작은 것을 지니기 시작하면 무슨 일이 일어납니까?

ē ehema darāgena kaṭayutu karanna paṭan gattā nam subharala darāgena kaṭayutu karanakoṭa alpayi. alpr̥tyā dannē anna kammælikamaṭa inna ekat kalpattaṭa. monavak karanna tiyennē api balāgena eyāt ehema lōkē bæluvon lōka sama bæluvot ālpr̥tya kāla kaṭayutu nokara inna.

그렇게 지니고 행하기 시작하면, subhara 를 지니고 행할 때 할 일이 적어집니다. 그런데 appakicca 를 게으르게 지내는 것으로 압니다. '할 게 뭐 있나' 하고 바라보며, 세상 통념으로 보면 appakicca 를 아무 일도 하지 않고 지내는 것으로 여깁니다.

bhikṣūn vahansē balapuhama karana kaṭṭak lōkaya ara ratana duvannē meteṭa iganna ara kaṭa ussagena mēka utsāgena ehema kaṭayutun unvahansē talpa

bhikkhu 를 보면, 세상은 이리저리 뛰어다니며 이 일 저 일을 짊어지고 하는데, 그분께는 할 일이 적습니다.

ārōgiṇiya appiccōjakī nivana balāporottu vena ekkenā rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa bæn̆dena hæma kaṭakma pættakaṭa dānna. ēvā ussanna yannē. rāgakṣayaṭa, dvēśakyaṭa, mōhakyaṭa monavada ōna karannē? ē ṭika koccara bara vunat ussanna. hæbæyi ē

appakicco ca — nibbāna 를 바라는 이는 rāga, dosa, moha 에 묶이는 모든 일을 한쪽으로 치웁니다. 그런 것을 짊어지러 가지 않습니다. rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya 에 무엇이 필요한가 — 그것은 아무리 무거워도 짊어집니다.

ṭika koccara bara vunat ussanna. hæbæyi ē san̆dahā utsāha tiyennē ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa ayiti. ē san̆dahā væḍenna ayiti vennē itāma suḷu koṭasak vitarayi. ē nisā ē puttē ṭika alpayi. nivan dækīmaṭa hētu vena alpa vū kaṭayutu ṭikak tiyenavā. anna ē kaṭayutu darāgattahama apadicca venavā.

하지만 그것을 위한 애씀은 ariya aṭṭhaṅgika magga 에 속합니다. 그것을 위해 닦아야 할 것은 아주 작은 부분뿐입니다. 그래서 그 할 일은 적습니다. nibbāna 를 보게 하는 적은 일이 조금 있습니다. 그 일을 지니면 appakicca 가 됩니다.

dæn metendahama mokada vennē? tal, lahuka duk īḷan̆ga bahinavā. dæn metana tiyenavā tal laukr̥ṭṭhī kiyana vadanatu.

이제 여기서 무슨 일이 일어납니까? 다음에 sallahukavutti 가 나옵니다. 여기 sallahukavutti 라는 낱말이 있습니다.

tal kiyana vacanaya pennannē salāhari

'sal' 이라는 낱말은 털어 냄을 보여 줍니다.

lauka vacanaya pennannē lōkayē lāmaka vannā vū asitsita væḍīma. lahuka vr̥ttiya kiyannē væḍīma.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōkayē lāmaka pættaṭa pahat pættaṭa rāga dvēśa mōha pættaṭa vædenavā. yam væḍapilak ættē ēka salāharinnā vū væḍapiḷivalin yutta vīmaṭa kiyanavā sal lahukr̥t bæhællu gati pævæn divē kivaṭa oharinna i. dællu kiyannē mecca ōka tērenna.

세상의 저열한 쪽, 낮은 쪽, rāga·dosa·moha 쪽으로 이끄는 길이 있다면, 그 길을 털어 내는 것을 갖추는 것을 sallahukavutti 라고 합니다. '가뿐한 삶'이라고 하지만 털어 낸다는 뜻입니다. 그렇게 이해해야 합니다.

nivan dækīmaṭa avaśya pudgalayā rāgayen, dvēśayen, mōhayen karagena siyalu kaṭayaṭu salāharinna paṭan gānavā.

nibbāna 를 보고자 하는 사람은 rāga, dosa, moha 로 하던 모든 일을 털어 내기 시작합니다.

ē rāga, dvēśa, mōha væḍapiḷaka tamayi lauka lauka vacanaya kivvē ēkayi. daya bæn̆dilā tiyennē, hita bæn̆dilā tiyennē. ara ara idira vacanaya kivvē ekaṭa ē væḍapiḷiviyalama sampūrṇa salāhari ē væḍapilava væḍaka næti ekak nemeyi. rāga dvēśa mōhaya kiyannē væḍapadi. mēka tamayi otanin pennannē sal laka

그 rāga, dosa, moha 의 길이 바로 'lahuka' 입니다. 그 낱말을 쓴 까닭이 그것입니다. 마음이 거기 묶여 있습니다. 앞의 낱말은 그 길 전체를 털어 버린다는 것입니다. 그 길이 일 없는 것이 아닙니다. rāga, dosa, moha 는 일거리입니다. 거기서 보여 주는 것이 'sallahuka' 입니다.

dæn otennaṭa giyāhama eka deyak. sasara purudda hari vaṭaviṭa balalā puruduyi. kiyana eka mokakda ē kivvē ahalā puruduyi. anungavaṭa æhum kan dīlā puruduyi. daṭina daki im̆balā balalā mokakda mē suvan̆da kiyalā balanna purudu velā tiyenavā. dæka dæka æn̆gil gahalā katē gahalā mona rahada balanna purudu velā tiyenavā. mēka mona suvē dennē kiyalā suvē passē yanna purudu velā tiyenavā. mē vagē mē paṁcīndriya væḍak næti aramuṇu passē duvanna purudu vecca saṁsāra gatiyak tamayi apiṭa tiyennē.

이제 거기에 이르면 한 가지가 있습니다. saṃsāra 의 버릇입니다. 둘러보는 버릇, 듣는 버릇, 남의 말에 귀 기울이는 버릇, 보이는 것마다 냄새 맡아 무슨 향인지 보는 버릇, 맛보며 무슨 맛인지 보는 버릇, '이것이 무슨 즐거움을 주나' 하며 즐거움을 좇는 버릇. 이처럼 쓸데없는 다섯 감각 대상을 좇아 달리는 데 길든 saṃsāra 의 성향이 우리에게 있습니다.

dæn menna mē kiyannā vū gatiya mē indriyangē mē svabhāvaya ēka dækalā ēka śāntavā pat karanna puḷuvan. ehenam ē suvaya passē yana lōka suvaya passē yana eka antayaṭa ēvā keḷavaraṭa yavanna puḷuvan. suva anta karana nisā. santa kiyalā.

이제 이 성향, 이 indriya 들의 성질을 보고 그것을 고요하게 할 수 있습니다. 그러면 즐거움을 좇는, 세상의 즐거움을 좇는 것을 끝으로 보낼 수 있습니다. 즐거움을 끝내기 때문에 'santa' 라고 합니다.

mē indriyangen tamayi suva passē yannē. oya indriya passē yanna paṁcēndriya suvaya keḷavara karanna ampayaṭa damanna puḷuvan nam ivara karanna puḷuvan nam nivan dakinna balāporottuiyō menna mēkaṭa kiyanavā santi indriya

이 indriya 들로 즐거움을 좇습니다. 그 indriya 를 따라가는 다섯 감각의 즐거움을 끝내고 가라앉힐 수 있다면, 끝낼 수 있다면 nibbāna 를 볼 희망이 있습니다. 이것을 santindriyo 라고 합니다.

īṭa kiyana nipaka kiyalā vacana mē nivan dakina ō karanna ōnē satiyen dænaganna ōna hari satiya pihiṭannē onna oya satipaṭṭhāna karanna oya ṭika dænaganna

그다음 nipako 라는 낱말 — nibbāna 를 보려는 이가 해야 할 것을 sati 로 알아야 합니다. sati 가 자리 잡는 것, satipaṭṭhāna 를 하려면 이것을 알아야 합니다.

pāṭa kiyana vacanayen pennanna yamkisi deyak pæhenavā mōralā enavā. irilā sakas velā enavā. ēvā tamayi pā. yamkisi karmayak karapuvahama karma vipākaya matuvak bavak haṭagannavanna hētu venavā. sasara gamana mōravanna hētu venavā. ēvā tamayi pāka.

'pāka' 라는 낱말로 보이는 것은, 무언가가 익고 무르익어 오는 것, 다 자라 갖추어져 오는 것입니다. 그것이 pāka 입니다. 어떤 kamma 를 하면 kamma vipāka 가 드러나고 bhava 가 생기는 까닭이 됩니다. saṃsāra 여정을 무르익게 하는 까닭이 됩니다. 그것이 pāka 입니다.

anna ē pākayen nikmuṇā nam ēkaṭa kana nipasa nivan dakinna ōna kenā sasara gamanaṭa hētu vana æhena pætta atharinna ōna. vipāka dena pætta atdærapunā. eyā nibakaṭa pætta. pāṭa nipadavannē nǣ. pāṭa niṣpādanaya ivat venavā. napaka vuṇā.

그 pāka 에서 벗어났다면 그것을 nipaka 라고 합니다. nibbāna 를 보려는 이는 saṃsāra 여정의 까닭이 되는 쪽을 놓아야 합니다. vipāka 를 주는 쪽을 놓았다면 그는 nipaka 쪽입니다. pāka 를 만들어 내지 않습니다. pāka 를 만드는 것이 없어집니다. nipaka 가 된 것입니다.

anna ē guṇen sihiyen dænaganna ōnē. menna mēvā sasara gamanaṭa hētu venavā. menna mēvayen nikmenna. epuvi pākaya angen nikmennē dannavā nam anna satipaṭṭhānaya pihiṭavanna tavat dænagattā ēkayi. anna satiya pihiṭavana tapboru

그 성품을 시히야로 알아야 합니다. '이것들이 saṃsāra 여정의 까닭이 된다, 이것들에서 벗어나야 한다.' pāka 에서 벗어나는 것을 안다면, 그것이 satipaṭṭhāna 를 세우려고 또 알게 된 것입니다. sati 를 세우는 자리입니다.

dæn mokada? oya ṭika tērum gattaṭa passē mē hitē gæṭ karaganna ēvā alpa venavā.

이제 어떻습니까? 이것을 이해한 뒤에는 마음에 얽히는 것들이 적어집니다.

da abba dabba abba kiyannē mē lōkē pahaḷa karanavā. ē abba kiyannē pahaḷa kirīma san̆dahā gævenavā. dabba

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

appa karanavā kiyannē ēka alpa kara dannavā. ēvā ivat karaga dannavā. ēvā bæn̆dena eka paha karaga dannavā

'appa' 하게 한다는 것은 그것을 적게 하고, 치워 버리고, 묶이는 것을 버린다는 것입니다.

etakoṭa dakinna ōnē appa gabba vena hætanaṭa paṭan gattaṭa passē eyā dakinavā kula kula kiyannē kulēsu ananupitta kulēhi novælennē priyētiyi kiyat oba tōralā tiyenavā. mokakda kulē?

그때 보아야 합니다. appagabbha 가 되는 자리에 들어서기 시작하면 그는 'kula' 를 봅니다. 'kulesu ananugiddho' 를 여러분은 '가문들에 집착하지 않는다'고 풀어 왔습니다. kula 가 무엇입니까?

mē minissu hatara hadāgatta jātiya pura nemeyi mē kiyannē. api hæmēma kūla bavaṭa pat venavā. kula kiyana vacana bæhælāyi kula kivvē kuhula kuhul kuhul kivvā. ævælē kusen innavā. kusen innē mokat vadīnna.

사람들이 만든 네 계급 같은 것을 말하는 것이 아닙니다. 우리 모두 kula 가 됩니다. kula 라는 낱말은 거기서 나왔습니다. kula 는 '쿠훌(근심)'입니다. 근심, 근심이라고 했습니다. 걱정 속에 있습니다. 무엇에 걱정하며 있습니까?

maṭa karadarayak veyi. mama mē lōkē mē mē dēval labā gænīmaṭa dæn mē mē væḍila karalā tiyennē. ē kiyannē itin ēka ehema karanna vidi mēka hatara pāragahayida ē praśna nisā api kukusaṭa pat velā.

'나에게 탈이 나겠지. 나는 이 세상에서 이런저런 것을 얻으려고 이런저런 일을 해 두었는데, 그게 그렇게 될까, 사방에서 막히지 않을까' — 그런 문제들 때문에 우리는 kukkucca(걱정)에 빠집니다.

onna kukus sahagarata layak yam tænekuṭa innavā nam tiyenavā nam kukus sahagarata layakin innakoṭa gulayā kavuda

걱정 섞인 마음으로 어떤 자리에 있다면 — 걱정 섞인 마음으로 있을 때, 그 사람이 kula 입니다.

adiyē neheda dæn dakinna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anu giddha kiyannē. gi kiyannē gila gannavā darā gannavā. gila gannavā tarā gannavā gidda karanavā. anugidda kiyannē īṭa anukūla lōka satyā karana ekak tamayi ena ena āśvādayō gilagena yaḷi yaḷi balāporottu hiṭagenin ēka tarāganna āyet gila gattā nævata gila ganna kana nævata balāporottu venavā. onna ōkaṭa kiyanavā anugīta anugīta kiyannē oya balāporottuva athædenna.

anugiddha — 'gi' 는 삼키는 것, 붙드는 것입니다. 삼키고 붙들면 giddha 합니다. anugiddha 는 그에 맞추어 하는 것입니다. 세상의 satta 가 하는 것은, 오는 assāda 를 삼키고 또다시 바라며 붙들고, 다시 삼키고 또 삼키려고 다시 바라는 것입니다. 이것을 anugiddha 라고 합니다. ananugiddha 는 그 바람을 놓는 것입니다.

ara kukus sahitavannāvū layakin vidiṭa kora væḍapila ōkayi mē lōka satya onna lōken ahanna ōkaṭa enam kulēsu vanugē

걱정 섞인 마음으로 하는 그 길, 그것이 세상의 satta 입니다. 그것에서 벗어나는 것이 kulesu ananugiddho 입니다.

na kuddhaṁ samāda kudda kiyalā kiyannē mokakda kū gæna pahat dēval uddha kiyannē usaganna ācārya kiyannē ēkaṭa anuva hætira pahat dēval ussayāgena ēkaṭa samānavaraṇaya karanavaṭa kiyanavā uddhaṁ samādha ōgen ivat vīmaṭa kiyanavā nuddhaṁ samādha

na ca khuddaṃ samācare. khudda 란 무엇입니까? 'khu' 는 낮은 것, 'uddha' 는 들어 올리는 것, 'ācāra' 는 그에 따라 행하는 것입니다. 낮은 것을 들어 올려 그것과 같이 행하는 것을 khuddaṃ samācare 라 하고, 그것에서 벗어나는 것을 na khuddaṃ samācare 라고 합니다.

puṁci varadak nokaḷa yutu mēka tērennē næha. vigraha karalā tērum ganna ōnē pada nirr̥ttiyat ekka etayi daham tēru.

'작은 잘못도 하지 말라'고만 해서는 이해되지 않습니다. pada nirutti 와 함께 풀어 이해해야 dhamma 가 이해됩니다.

kiṁci tēruṇada yēna viññu parē upadi viññu kivvē mārgaphalalābhī yathābōdhaya læbuva ē aya upavāda karannē menna mē lōka væhilā menna upavāda kaḷa yutu. menna ivat kaḷa yutu venavā. menna pahat kaḷa yutu venavā. lōkayā dannē nǣha. anna ē nisā gnānavanta uttamaya budupasē budu mahara hatnē uttamayan visin viññōgī ebandha uttamayan itin menna mēvā vaha kaḷa yutuyan siddha vennē avæṭiyā ætta æti ākārayen dækalā yathābōdhaya labalā atdækīm sahitava dækalā pennalā dena asamācāra kriyāvaliyak æti anna ēken ivat venna menna mē ṭika tamayi satiyen yutta pudgalayā dænagata yutu hariya satiya pihinavā.

kiñci yena viññū pare upavadeyyuṃ. viññū 란 magga·phala 를 얻은, yathābodha 를 얻은 이들입니다. 그들은 '이 세상이 덮여 있다, 이것은 꾸짖어야 할 것, 버려야 할 것, 낮추어야 할 것'이라고 꾸짖습니다. 세상 사람은 모릅니다. 그래서 지혜로운 거룩한 분들, Buddha, paccekabuddha, arahant 같은 viññū 들이 이것들을 버려야 한다고 하시는 것은, 있는 그대로 보고 yathābodha 를 얻어 겪어 보고서 보여 주시는 그릇된 행실(asamācāra)이 있기 때문이니, 그것에서 벗어나라는 것입니다. 이것이 sati 를 갖춘 사람이 알아야 할 부분입니다. 그래야 sati 가 자리 잡습니다.

satipaṭṭhāna bhāvanāva kiyalā koccara karanna giyat oya satipaṭṭhānaya pihiṭavannē koyi tænada kiyalā dækalā nætnam. eyāṭa satipaṭṭhānaya væḍennē næ.

satipaṭṭhāna bhāvanā 라며 아무리 해도, satipaṭṭhāna 를 어디에 세우는지 보지 못했다면 그에게 satipaṭṭhāna 는 자라지 않습니다.

satipaṭṭhānaya dannave. ehenam onna satiya pihiṭavanna ōnē monava tuḷada? onna oya kivvaki. onna otana satiyen tērum aragena īṭa anukūlava pihiṭava gattā nam kiyanavā satipaṭṭhānaya væḍe.

satipaṭṭhāna 를 아십니까? 그렇다면 sati 를 무엇 안에 세워야 합니까? 방금 말한 그것들입니다. 거기서 sati 로 이해하고 그에 맞게 세웠다면 satipaṭṭhāna 가 자란다고 합니다.

kāyānupassanāvat, vēdanānupassanāvat pennannā, cittānupassanāva, dhammānupassanāvat pennannā ekakvat animpa vennē næ. onna satiya pihiṭavanna ōna. onna ōkaṭa kiyanavā oya ṭikaṭa āguhama satara satipaṭṭhānayē inna dænagena væḍuvot nivan daka. nivan avabōdha karannē satipaṭṭhāna

kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā 가 보이는 것 가운데 어느 하나도 빠지지 않습니다. 바로 거기에 sati 를 세워야 합니다. 여기에 이르면 네 satipaṭṭhāna 에 있는 것입니다. 알고 닦으면 nibbāna 를 봅니다. nibbāna 를 깨닫게 하는 것은 satipaṭṭhāna 입니다.

dæn mennam ārya vinaya maitrī bhāvanāva kiyana vacanaya api maitrīya met sūtraya kiyalā met kara inna sūtrayak hæduvā kiyalā hitāgena hiṭa kiyā. oyē tiyennē apiṭa nivan dakina mada anna ēkayi kivvē ōka tamayi nivan maga.

이제 ariya vinaya 의 mettā bhāvanā 라는 말을, 우리는 mettā 를 하라고 Mettā Sutta 를 만든 것이라고 생각해 왔습니다. 그런데 거기 있는 것은 우리가 nibbāna 를 보는 길입니다. 그래서 그것이 바로 nibbāna 의 길이라고 한 것입니다.

dæn metana api dakinavā. paha kaḷa yutu koṭasak tiyenavā. æsuru kaḷa yutu koṭasak tiyenavā. āśvāsa kaḷa yutu koṭasak tiyenavā. pasvāsa kaḷa yutu koṭasak tiyenavā. dæn yam nivanaṭa hē tiyena kāraṇā ṭika tērum arā satiyē pihiṭavāgena æsuru koḷo anna āśvāsa daha ē ṭika āśvāsa karanna. ēkaṭa viruddha vannā vū lōka dharmayak æti. ēvā praśvāsa karanna nema paha karanna.

이제 여기서 봅니다. 버려야 할 부분이 있고, 가까이해야 할 부분이 있습니다. 들이쉬어야(assāsa) 할 부분이 있고, 내쉬어야(passāsa) 할 부분이 있습니다. nibbāna 로 이끄는 것들을 이해하여 sati 를 세우고 가까이하는 것, 그것이 들이쉼입니다. 그것을 들이쉬십시오. 그것에 맞서는 lokadhamma 가 있습니다. 그것을 내쉬십시오, 곧 버리십시오.

onna ōka yana ena karana kiyana katā karana katā nokarana vaṭi balana sǣma eriyāva okkoma dænaganna. paha kaḷa yutu koṭasa paha karamin pasvāsa karamin æsuru kaḷa yutu ārya mārgaya āśvāsa karamin yamek kaṭayutu karagena yanavā nam ānāpānaya sampūrṇa venavā. enna budurajāṇan vahansē pennapu anit kālaya ḷan̆ga næti ānāpāna mē āryaveniya pamuṇak tiyena ānāpāna.

가고 오고, 하고, 말하고, 말하지 않고, 둘러보는 모든 몸가짐에서 이것을 다 아십시오. 버려야 할 부분을 버리며 내쉬고, 가까이해야 할 ariya magga 를 들이쉬며 행해 간다면 ānāpāna 가 온전해집니다. 이것이 부처님께서 보이신, 다른 때에는 없는, 이 ariya vinaya 에만 있는 ānāpāna 입니다.

dæn otenṭa āpu kenā dakinavā eka denavā. sukhaya kiyannē mokakda? athærīmen, novælmen midīmen labana śānta vū praṇita vū nivansaya atdækka kenā. paḷamuvat darśanat gnānaya pahaḷa vecca sōtāpanna pudgalayō sukhaya han̆duna.

여기에 이른 사람은 한 가지를 봅니다. sukha 란 무엇인가? 놓음, 붙들지 않음, 벗어남으로 얻는 고요하고 뛰어난 nibbāna 의 즐거움을 겪은 사람 — 처음 dassana ñāṇa 가 생긴 sotāpanna 들이 sukha 를 압니다.

lōkayā asukhaya kiyannē mahā mulāvaka ē laukika tāma sukhaya bæn̆dilā henam sukhinavā kiyalā suvapat vēvā kiyagiya innavā. satvayōma suvapat sukhayaṭa patvenna. niyama sukhaya mokakda kiyalā mē daham dækka kenā dakinavā ārya darśanaya dakinavā.

세상이 sukha 라 하는 것은 큰 미혹입니다. 그 lokiya kāma sukha 에 묶여 '모든 satta 가 즐거워지기를, sukha 에 이르기를' 하고 있습니다. 참된 sukha 가 무엇인지는 이 dhamma 를 본 사람, ariya dassana 를 본 사람이 봅니다.

tapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hæra nivana hæra lō satunṭa tavat suvayak mama nodakimin buddha dēśanāva ehenam budurajāṇan vahansē dæka suvē dakinnē buddha śrāvaya

'tapa 말고, bojjhaṅga dhamma 말고, nibbāna 말고는 세상 satta 들에게 다른 즐거움을 나는 보지 못한다'는 Buddha 의 가르침이 있습니다. 그러니 부처님께서 보신 즐거움을 보는 이는 Buddha 의 sāvaka 입니다.

dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karapu sukhinōvā tōranna tathāgatayan vahansē hō unvahansē tuḷin dænut tathāgata śrāvakayek hæra oya suva tōranna sul oya kavuda sun lōka okkoma rævaṭilā innē sukhaya kiyalā

부처님께서 설하신 'sukhino' 를 가려내려면, Tathāgata 나 그분을 통해 안 Tathāgata 의 sāvaka 말고 누가 그 즐거움을 가려내겠습니까? 온 세상이 속아서 sukha 라고 여기고 있습니다.

duk sahagata anāsa væḍapiḷi ekaṭa sukhaya kiyanna bæ sukhaya kiyan darāganna ehema nigamanaya karapu pr̥thagjana lōka eyā kohomada sukinnē hāmuduruva

괴로움 섞인 해로운 길을 sukha 라고 할 수 없습니다. 그렇게 결론 내린 puthujjana 세상이 어떻게 sukha 를 알겠습니까?

ehenam oya padayaṭa atsaliyanna gihillā suvapat vēvā kiyaliyanna kiyalā mē lōkē tiyena mulā sahagatavannāva sukhaya gæna adahat denavā nisā kohomada nivan sūya gæna adahas tiyannē?

그러니 그 구절을 가져다 '행복하기를' 하고 말하면, 이 세상의 미혹된 sukha 에 대한 생각을 주게 되니, 어떻게 nibbāna sukha 에 대한 생각이 있겠습니까?

mē āryayanta væṭaheena deyak tamayi oya sukhinō. anārya ōkē gannē kāma sukhinō. sāma sukhaya balāporottu.

이 'sukhino' 는 ariya 에게 이해되는 것입니다. anariya 는 거기서 kāma sukha 를 받아들여 kāma sukha 를 바랍니다.

ārya oya vidiya dakinnē budurajāṇan vahansēgē dēśanā karanakūlava kapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hæra nivana hæra tavat suvayak nodakinnē. mama dakinet ehema ē budupiyāṇan vahansē dækīmayi mama dakinna kiyalā api dænagannavā ārya dænaganna. ehenam sukhī nonōvā kiyā lōkaya haṭa pannē. nivan suvaya hæra vena suvayak nǣha. yan nivan suvayen suvapat vetvā. dæn ōgoṭa danna hindā api mokada nikama suvapat vettavā nokiyā kiyanavā. nibbāna parama sukhayen sukhita paravennavā vagē antivara karmaskāraya

ariya 는 부처님 가르침에 맞게, 'tapa 말고, bojjhaṅga dhamma 말고, nibbāna 말고는 다른 즐거움을 보지 않는다' — 나도 그렇게 보고, 부처님께서 보신 것을 내가 본다고 압니다. 그래서 'sukhino vā' 라고 세상에 퍼뜨립니다. nibbāna sukha 말고 다른 즐거움은 없습니다. 그러니 nibbāna sukha 로 즐거워지기를. 이제 그것을 아니까 우리는 그냥 '즐거워지기를'이라 하지 않고 'nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ' 으로 즐거워지기를이라고 합니다. 이것이 마지막 kammaṭṭhāna 같은 것입니다.

mokada dunnē ōka ohoma nætuva suvapat venavā matak vennē ara mulā saha katada kāma sukhayenma hitaṭa ævidilā ōken sit patanna paṭan gannavā lōkaya. tāma dāma hana onna lōkaya lōkayakin adahas aragena kiyanna paṭan gattot oya karma oya sūtraya sokinavā kiyana matak vennē oya kāma mulā adaha dæn kohomada hariyannē hari marē væḍiyi

왜 그렇게 했느냐면, 그렇지 않고 '즐거워지기를' 하면 저 미혹된 kāma sukha 가 마음에 떠올라 세상은 그것으로 바라기 시작합니다. 세상의 뜻을 가져와 말하기 시작하면, 그 sutta 에서 'sukhino' 라 할 때 떠오르는 것은 kāma 의 미혹된 생각입니다. 그러면 어떻게 맞겠습니까? 아주 크게 어긋납니다.

kēminō hon ī sukhinōvā kēminō honsu kēmē mokakda tiyennē? baya nættō vetvā.

'khemino hontu'. 'sukhino vā khemino hontu' 에서 khema 에는 무엇이 있습니까? 두려움 없기를입니다.

dæn mokda lōka satyayā baya velā innē? anē magē iḍama gani. magē gē horu kaḍayi. magē bhāryāva kavuruvat ariyayi. magē daruvaṭa kavuruvak karadarayak karayi. magē daruvak igenaganna bæri vēyi. mē monavā lōkayā bayaæti karannē. mē kāma lōkaya ēka eka kāmabhuktiyan hadāganna. mārayāgē mulāva mārayāgē mulaṭa hiṁgagena. ēka ælī gælī in̆dagena ēka næti kiyana baya nēda minissu tattvayan tiyennē.

세상의 satta 는 무엇을 두려워합니까? '아이고, 내 땅을 빼앗기겠지. 도둑이 내 집을 털겠지. 누가 내 아내를 데려가겠지. 누가 내 아이를 괴롭히겠지. 내 아이가 공부를 못하겠지.' 세상이 두려워하는 것이 이런 것입니다. 이 kāma 세상에서 갖가지 kāma 누림을 만들어, Māra 의 미혹, Māra 의 덫에 걸려 거기 들러붙어 지내면서 그것이 없어질까 두려워하는 것이 사람들의 처지 아닙니까?

lōka satyayāṭa tiyennē mārayāgen ivat venna dēkinyi. mārayā atvalayanna santōsaya nemeyi. koin dan nivan dakinna bayayi. lōkē in̆dayi kiyalā tiyena baya tiyennē.

세상의 satta 에게 있는 것은 Māra 에게서 떨어질까 하는 두려움입니다. Māra 를 놓아 버리는 기쁨이 아닙니다. nibbāna 를 보는 것을 두려워합니다. 세상에 남고 싶어 생긴 두려움이 있습니다.

sa sa suvapat vettavā sucinavā kiyalā balāpora kēminavā hesu kiyalā kiyannē baya nætuva vevā kiyalā mokakda balāporottu mārayat ekka inna tiyennē næti veyi kiyana baya nætta vecca. maṭa mārayat ekkalā inna mara ædunā saærasu. ehenam baya nætuva inna læbetvāgē innada paṭan. inna paṭannē mārama lōkaya maruṭa himi lōkaya næti veyi kiyalā bayemi minissu giṭiyē satvayekgiṭiya.

'sukhino', 즐거워지기를 바라며 'khemino hontu', 두려움 없기를이라고 할 때 무엇을 바라는가 — Māra 와 함께 있지 못하게 될까 하는 두려움이 없어지기를, Māra 와 함께 두려움 없이 지내게 되기를 바랍니다. Māra 의 세상, 죽음이 주인인 세상이 없어질까 두려워하며 사람들, satta 들이 살아왔습니다.

dæn ōka adahasa aragenat mokada karannē baya nætta vetvā kiyalā kisima karadalayak nætuva sænillē inna bæri. baya

이제 그 생각을 가지고 '두려움 없기를'이라 하면, 아무 걱정 없이 편히 있을 수 없습니다. 두려움이 남습니다.

ehenam budurajāṇan vahansē mokala hēmi kiyalā penna yam tænaka baya nædda niryada ē nivanayi.

그렇다면 부처님께서는 무엇을 khema 라고 보이셨습니까? 두려움이 없고 위험이 없는 곳, 그것이 nibbāna 입니다.

lōkayē bayen inna kāmayaṭa baya yayi namē. paṁcakāmayaṭa baya yanna namina mē ārya viṇī namak. paṁcakāmayaṭa kiyana namak tamayi baya mē ārya vinaya adahas.

세상에서 두려움 속에 있는 것 — bhaya(두려움)는 kāma 의 이름입니다. 다섯 kāma 에 붙은 bhaya 라는 이름은 ariya vinaya 의 이름입니다. 다섯 kāma 를 가리키는 이름이 bhaya 라는 것이 ariya vinaya 의 뜻입니다.

ehenam baya nættō vetvā kivvahama ēvā kārtayen dannavā nam ehema mē lōka satvayanṭa paṁcakāmī nætta vetvā kivvot ehema mokakda

그러니 '두려움 없기를'이라 할 때 그 뜻을 안다면, 이 세상 satta 들에게 '다섯 kāma 가 없기를'이라고 한다면 어떻겠습니까?

mē lōka satvayāṭa paṁcakāmaya næmiti baya nætta velā mē lōka satyaya ehema paṁcakāmaya næmati bayen midēvā kivvot ehema api ēk nemeyi paṁcakāmaya næti baven midennayi æpillā hiṭiya kiyana eka lōkayā. paṁcakāmaya næti ekayi lōkayāṭa pat. paṁcakāmayayi āryanṭa pas. āryayi paṁcakāmayaṭa pa. lōkayā paṁcakāmaya nætikaṭa balanna. dæn lōkayā hatara poḷo vagē hēmi honta vū kiyana eka laukika arthayen tōralā lōkōt arthayen tōrana.

이 세상 satta 들에게 '다섯 kāma 라는 두려움이 없기를, 다섯 kāma 라는 두려움에서 벗어나기를'이라고 하면, 세상은 '우리는 그게 아니라 다섯 kāma 가 없는 데서 벗어나려고 매달려 있다'고 합니다. 다섯 kāma 가 없는 것이 세상에게는 두려움입니다. 다섯 kāma 가 ariya 에게는 두려움입니다. 세상은 다섯 kāma 가 없어질까 두려워합니다. 이처럼 세상은 'khemino hontu' 를 lokiya 뜻으로 가려내고, ariya 는 lokuttara 뜻으로 가려냅니다.

venasa dakinna ōnē. ehenam ārē vinayakatin dahama arthaya anāryava dakinnē nǣha kiv ōka.

그 차이를 보아야 합니다. ariya vinaya 의 dhamma 뜻을 anariya 는 보지 못한다고 한 것이 이것입니다.

eham kēmi hon̆dantō kiyana kēmaya kiyannē nivana asōkaṁ niradaṁ kēmaṁ etāmaṁ muttara. anna kiyana sōka nætnam keles hajak nætnam vaya nætnam anna ē nivanaṭa pat venna kiyana eka tamayi nivanaṭa kiyana nam

그러니 'khemino hontu' 의 khema 는 nibbāna 입니다. 'asokaṃ virajaṃ khemaṃ etaṃ maṅgalamuttamaṃ' — 슬픔이 없고, kilesa 의 티끌이 없고, 두려움이 없는 그 nibbāna 에 이르기를이라는 것이니, khema 는 nibbāna 를 가리키는 이름입니다.

sukhinōvāminōnsū kiyannē nivanin pipiṭa sukhayak næha. nivanin mipiṭa baya nætuva tænak inna tænak næha. ǣ nivana tamayi sukhaya. nivana tamayi tiyennē.

'sukhino vā khemino hontu' 는, nibbāna 밖에는 sukha 가 없다는 것입니다. nibbāna 밖에는 두려움 없이 머물 곳이 없습니다. nibbāna 가 바로 sukha 입니다. nibbāna 만이 있습니다.

anna sukhayayi sēmayayi tērum gatta āryō sukhinōvā kēminōn kiyalā mē siyaluma satvaya menna mē sukhayaṭa patvenna. nivan suvayaṭa pat vec adāna sabdō śaddhā bhava sukhitakvāda ada suvapat velā baya næti velā siyalu satyava suvasē mārayat ekka hæpi hæbiyaṭa hiṭagannā.

sukha 와 khema 를 이해한 ariya 들이 'sukhino vā khemino hontu' 라 하는 것은, 이 모든 satta 가 이 sukha, 곧 nibbāna sukha 에 이르기를이라는 것입니다. 'sabbe sattā bhavantu sukhitattā'. 그런데 세상은 '오늘 즐거워지고 두려움 없어져 모든 satta 가 Māra 와 함께 편안히 행복하게 지내기를' 합니다.

mēkē miḍa kiyalayi anikayi paṭan. anna poḷova mēkē sampūrṇa ahagaṭa giya pættat nivana nævati suvayaṭa nivana nævati nirbhāyaṭa nivana nævati gihamaṭa pat velā enam kiyattaya nivan śāntiya læbēvā kiv ēṭa ahasavā araka poḷovan ahasayi poḷovayi deka vagē depæt giya ṭikak tamayi laukika arthayayi lōkōttara arthaya eham lōkōttara arthaya ōnē ārya dænaganna nivan dakinna

이것과 저것은 출발부터 다릅니다. 땅에 머문 이쪽과, 하늘로 오른 쪽인 nibbāna — 즐거움의 끝인 nibbāna, 두려움 없음의 끝인 nibbāna, khema 의 끝에 이르러 nibbāna 의 고요를 얻기를 — 하늘과 땅처럼 두 쪽으로 갈라진 것이 lokiya 뜻과 lokuttara 뜻입니다. 그러니 ariya 는 nibbāna 를 보기 위해 lokuttara 뜻을 알아야 합니다.

sukhinōvā sēnōntu sabbē sattā bhavanta suita dæn tamayi īgāva væragat hariyak dannē gata.

'sukhino vā khemino hontu, sabbe sattā bhavantu sukhitattā'. 이제 다음의 중요한 부분입니다.

ē pēti pāna bhūtak yamkisi kānaya æḍda bhūtayek ædda. dæn apiṭa pinrin api dænaṭa danna arthaya yamkisi prāṇiya ædda bhūtayakada? dæn prāṇiyak kavuda? bhūtayak kavuda dæn mēka dakinna. æyi prāṇī kivvē æyi dakī.

'ye keci pāṇabhūtatthi' — 어떤 pāṇa 가 있든 bhūta 가 있든. 지금 우리가 알고 있는 뜻은 '어떤 숨 쉬는 것이든 존재하는 것이든'입니다. 그럼 pāṇa 는 누구이고 bhūta 는 누구입니까? 이것을 보십시오. 왜 pāṇa 라고 했겠습니까?

mona adahasatinda prāṇī mē lōka satvayāṭa sasara særisarāgena yana satvayak prāṇīn sasala særāgena yana satvayanṭa sala mahābhūtayen darāgatta kayati satvayanda bhūtayōgī satara mahābhūtayangen hædicca nikā. ehenam æyi prāṇayen kivvē æyi bhūtayaginnē.

무슨 뜻으로 pāṇa 입니까? saṃsāra 를 떠도는 세상 satta 를 pāṇa 라 하고, saṃsāra 를 떠도는 satta 가운데 네 mahābhūta 로 지닌 몸을 가진 satta 를 bhūta 라 한다 — 네 mahābhūta 로 만들어진 몸이라고. 그렇다면 왜 pāṇa 라 했고 왜 bhūta 라 했겠습니까?

æsa, kana, diva, nāsaya, śarīraya kiyana mē paṁcēndrayangen rūpa pānaya karanavā, śabda pānaya karanavā, gandha pānaya karanavā, ratapānaya karanavā. sparśa pānaya karanavā. paṁcakāmayō pānaya karamin ēvan śr̥ṣṭiyaṭa patvennē. mē lōka satyayō mē sasara gamanē særisarā. menna mē særisamana sasara gamane mē pānaya karā yana arthayen pānīn kiyalā.

눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 다섯 indriya 로 형상을 마시고(pāna), 소리를 마시고, 냄새를 마시고, 맛을 마시고, 닿음을 마십니다. 다섯 kāma 를 마시며 그것으로 흡족함에 이릅니다. 이 세상 satta 들은 이 saṃsāra 여정을 떠돕니다. 이렇게 떠도는 saṃsāra 여정에서 마시며 간다는 뜻으로 'pāṇī' 라고 합니다.

oya paṁcakāmayō pānaya karanakoṭa kāma saṁkhāra goḍanæge. saṁkhāra mul karagena bhūtayak pahaḷa venavā. jātiyak pahaḷa venavā.

그 다섯 kāma 를 마실 때 kāma saṅkhāra 가 쌓입니다. saṅkhāra 를 바탕으로 bhūta 가 생기고 jāti 가 생깁니다.

saṁkhāra gonāhama saṁkhāra paṭaccayā viññāṇa viññāṇa patyā nāma rūpaṁ caturaya kriyātmaka venavā. ē anuva salāyatana sparśa vēdanā taṇhā upādāna bava giha jātiyaṭa pahaḷa venavā. hadapu jātiya satara mahābhūta saṁkhāraya pāna pānainnē velā saṁkhāra goḍanæt pratiphalaya labalā bhūtaya satara mahābhūtayanṭa adhikāraya karā. satara mahā buddhayanṭa bæn̆du.

saṅkhāra 가 쌓이면 'saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ' 이 움직입니다. 그에 따라 saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava 를 거쳐 jāti 가 생깁니다. 그렇게 만들어진 jāti 가 네 mahābhūta 입니다. 마시고 마셔 saṅkhāra 를 쌓은 열매를 얻어, bhūta, 곧 네 mahābhūta 에 매입니다.

ehenam lōka satyayā hæma karannē mokakda paṁcakāmayō pānaya karamin kāma kāya pratiphalaya vaśayen darā ganimin onna væḍa piḷiveta kiyanavā sasara gaman bhavayē bhavayaṭa adhyaven abhævaṭa kayen kaya hada hadā gevi gevi hadā hadā onna gamanak tiyenavā. onna oya væḍē karannē mokakda pānabhūta nisā. pānaya karanakoṭa bhūtaya phalaya vasillā tiyenavā. pānayē hētuva bhūtaya phalaya hētuyi phalayayi hētuyi phalayayi kiyannē pāṇabhūta pānabhūta pānabhūta tamayi lōkayā tiyennē.

그러니 세상 satta 가 늘 하는 것은 무엇입니까? 다섯 kāma 를 마시며 그 열매로 kāma 의 몸을 지니는 것 — 이 과정을 saṃsāra 여정이라고 합니다. bhava 에서 bhava 로, 몸에서 몸으로 만들고 닳고 또 만들며 가는 여정이 있습니다. 그 일을 하는 것은 pāṇa-bhūta 때문입니다. 마실 때 bhūta 라는 열매가 따라옵니다. 마심이 까닭이고 bhūta 가 열매입니다. 까닭과 열매, 까닭과 열매가 pāṇa-bhūta 입니다. 세상은 pāṇa-bhūta, pāṇa-bhūta 로 있습니다.

menna mē mārgaya ena pānī saha bhūtaya ēkē pāna bhūtak dæn oya væḍapiḷiyaṭa bæssēna mokada karannē

이 길에 오는 pāṇī 와 bhūta, 그것이 'pāṇabhūta' 입니다. 이제 그 과정에 들어서면 무엇을 합니까?

goḍak dekak dīhakaṭa enna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pānaya karanna kiyalā kiyannē tos venavā. tāvavā tāva kiyalā kiyannē svaṭa pæmiṇi onna kos vennē tasa vē. paṁcakāmī enakoṭa paṁcakāma āśvādayen tos bavaṭa patvelā kasāhāvō vennē. ē paṁcakama āśvādaya næmati hētuvē phalaya vaśayen kaya labāgena tāvarāva velā tævarenavā.

마신다는 것은 흡족해진다는 것입니다. 'tasā vā' — tasa 는 흡족함에 이른 것입니다. 흡족해지는 것이 tasa 입니다. 다섯 kāma 가 올 때 다섯 kāma 의 assāda 로 흡족해져 tasa 가 됩니다. 그 다섯 kāma 의 assāda 라는 까닭의 열매로 몸을 얻어 'thāvarā', 들러붙습니다.

mē tāvarāva kiyannē maharahatan vahansēlā kiyayi artha uganna. tasāvavā tāvarāvak keles tiyena saddeyi keles næti maharahatan vahansēlā kiyalā tasāva kāvarāva anavaśēsā kiyalā ēvatayi mē kiyanna. dæn tasāvē tāvarāvayi æn̆dalāganna.

그런데 이 tasa·thāvara 를 두고, tasa 는 kilesa 가 있는 이, thāvara 는 kilesa 가 없는 arahant 라고 뜻을 가르쳐 'tasā vā thāvarā vā anavasesā' 라고 풀어 왔습니다. 이제 tasa 와 thāvara 를 가려 보십시오.

paṁcakāmayen tossevī inna tākkal tasāva. ē tosvena hētuven labana phalaya vaśayen jātiya hā satara mahābhūtayangē dævarilā ē tævalā ē sthānayē bæhægena inna tē tāvarāva tava tavat tuḷaṭa mē mē kaya matuvalā hadā gænīmaṭa avaśya karannā vū tospa bavaṭa patvelā innavā. ē saṁkhāra goḍanagannek velā innavā.

다섯 kāma 로 흡족해 있는 동안이 tasa 입니다. 그 흡족함 때문에 얻는 열매로 jāti 와 네 mahābhūta 에 들러붙어 그 자리에 박혀 있는 것이 thāvara 입니다. 더욱더 몸을 다시 만들어 내는 데 필요한 흡족함에 빠져 있습니다. saṅkhāra 를 쌓는 이가 되어 있습니다.

ohu tāvaratvayen midilā satara mahābhūtayangen haṭagatta mē kaya næmati svabhāvaya pævarīmen nidilā næha. ehenam mē satara kamanē avidyāven tr̥ṣṇāven yanāvema tamayi kasāvu saha bhāvanā. anna idiriyak nætuva menna mē siyallaṭayi kiyannē.

그는 thāvara 에서 벗어나지 못했고, 네 mahābhūta 로 생긴 이 몸이라는 성질에 들러붙음에서 벗어나지 못했습니다. 그러니 이 saṃsāra 여정을 avijjā 와 taṇhā 로 가는 것이 바로 tasa 와 thāvara 입니다. 남김없이(anavasesā), 이 모든 것을 두고 하는 말입니다.

dæn mē ayaṭa eka deyak tiyenavā. dæn mē nivana dækagena ekē adahannē lōkaya svabhāvaya tērum gatta kenek lōkaya ara dayānukampāven paturavana adahasayi mē kiyannē. menna mē aya kasāva bava dannavā mē aya kāvarāva kiyannē menna mē ayaṭa onna oya tabava nisā tāvalabhava nisā avidyāven tr̥ṣṇāven ælī gælī inna.

이제 이들에게 한 가지가 있습니다. 이것은 nibbāna 를 보고 세상의 성질을 이해한 이가 세상에 연민으로 퍼뜨리는 생각입니다. 이들이 tasa 이고 thāvara 라는 것을 압니다. 이들은 그 tasa·thāvara 때문에 avijjā 와 taṇhā 에 들러붙어 있습니다.

ēken midilā næti nisā oyaṭa yamak siddha venavā. mokakda vennē? ē ayagē svabhāvaya mokakda ē aya dīghāva

그것에서 벗어나지 못했기 때문에 무언가가 일어납니다. 무엇이 일어납니까? 그들의 성질은 무엇입니까? 'dīghā vā' 입니다.

mokada dīgāva kiyannē nayi koḷomu nemeyi. dīgahava kavuda? avidyāven, tr̥ṣṇāven paṁcakāmayangē tosve paṁcakāmaya labā dīmaṭa hituna kayehi kævarilā oya inna ayaṭa sasara gamana dīrghayi. saṁsārayē kavadā keḷavara karanna. onna oya kaṭṭiya tamayi dīgahava velā innē. sasaragama di karagatta

dīgha 는 뱀이나 지렁이 같은 긴 것이 아닙니다. dīgha 는 누구입니까? avijjā 와 taṇhā 로 다섯 kāma 에 흡족해하며, 다섯 kāma 를 누리려고 생긴 몸에 들러붙어 있는 이들에게 saṃsāra 여정은 깁니다. saṃsāra 를 언제 끝내겠습니까. 그들이 바로 dīgha 입니다. saṃsāra 여정을 길게 만든 이들입니다.

ē mahanāvā onna ōka mahā loku deyak aragena mē satara kuṇu vahaluḷu vaha loku diyā karenna mahansatva velā inna aliættu vāgē nemeyi oyagi mē avidyāven tr̥ṣṇāven yuttava mē sasara gamana bæhægena kaṭayutu karana eka sasara gamana dīrghā karenna mahanta velārayi innavā mē loku hambavunā tiyāvāyagē

'ye mahantā vā' — 이것은 커다란 짐승, 코끼리 같은 것이 아닙니다. avijjā 와 taṇhā 를 갖추고 이 saṃsāra 여정에 들어서 사는 것, saṃsāra 여정을 길게 만드는 데 크게(mahanta) 되어 있다는 것입니다.

mahan majjhi ohu bǣlā innē mādhyaya sala mādhyavayaṭa bæhægattā madhya mæda sattuva nemeyi oya kiyannē maji māgē sasara mædaṭa bæhægattā sasara mādhyaṭa bæhægattā ora majjhimā

'majjhimā' — 그는 한가운데에 빠져 있습니다. 가운데 크기의 짐승을 말하는 것이 아니라, saṃsāra 의 한가운데로 들어가 버렸다는 것입니다. majjhimā 입니다.

rassa dæn keṭi velā innē nuvaṇa nǣhæ passavara innē. passayō kiyannē nuvaṇa keṭiyayi. tērum ganna puḷuvan kamak nǣhæ. lōkema loku nivana væṭahenna næ. kānuta ē nisā mē pahat bavaṭa pat velā innē sūtra bavaṭa pat velā. kānukaya passavannā vū anukaya bavaṭa pat velā. sōya anukāṇuka sa kiyannē kahaṭa kiyannē lōbha dvēśa mōha anuka kiyannē ēkē koṭas bavaṭa patvelā. lōbhayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa koṭaskāraya bavaṭa pat vunāma kānukaya venavā.

'rassakā' — 지금 짧아져 있습니다. 앎이 없어 rassa 입니다. rassa 란 앎이 짧다는 것입니다. 알아들을 힘이 없습니다. 세상에서 가장 큰 nibbāna 가 이해되지 않습니다. 'aṇukathūlā' — 그래서 낮은 상태에 빠져 있습니다. 'thūla' 는 lobha, dosa, moha 이고, 'aṇuka' 는 그것의 몫이 된다는 것입니다. lobha, dosa, moha 의 몫을 나누는 이가 되면 aṇukathūla 가 됩니다.

etakoṭa mokada vennē? ē ayaṭa ūlā venna. ūlā kiyannē mokakda? ū kiyana vadayen pennannē kælenavā. mēkema tælenavā. duki sū allāgenainnē kiyalā sūlā. sū allā sūlāmayi pahannā vū lōbha sahagata, dvēśa sahagata, mōha sahagatta dē allagena oya hētuva nikan. ēkē ælalī innā vū pudgalayāṭa ganaka sūlaya.

그러면 무슨 일이 일어납니까? 그들이 thūla 가 됩니다. thūla 란 무엇입니까? 'thū' 라는 말로 보이는 것은 짓눌림, 이것에 짓눌리는 것, 괴로움입니다. 'thū' 를 붙잡고 있어서 thūla 입니다. 낮은 lobha, dosa, moha 섞인 것을 붙잡고, 그 까닭으로 거기 들러붙어 있는 사람을 thūla 라고 합니다.

dæn ovunṭa eka deyak enavā. dæn ōgollan kiyannē ūlā kiyannē ibba vagē pæṭaliya ttalayi pennannē. ibba nemeyi mē okkoma satara ganna nemeyi cūlaya æli tæliya tamayi yannē. lōbha, dvēśa, mōhayangen dæḍi tæliya yannē. anna sūlaya velā innē. ēgollanṭa eka deyak

이제 그들에게 한 가지가 옵니다. 여러분은 thūla 를 거북처럼 뭉툭한 것으로 알고 있습니다. 거북이나 그런 짐승을 말하는 것이 아닙니다. thūla 는 짓눌려 가는 것입니다. lobha, dosa, moha 로 심하게 짓눌립니다. 그렇게 thūla 가 되어 있습니다.

anna sūlaya velā innē. ēgollanṭa eka deyak venavā. menna mēsā diṭṭhāvan æhæṭa penavalā podē penna æhæṭa penava dr̥ṣṭa gata yuttē mitāva mityā dr̥ṣṭiyaṭa patvelā ætta pēnnē næ. mityā dr̥ṣṭika gata velā innavā ayityāda væhilā. onna diṭṭhāva mē sasara særa karanna. hitaknaya siyallama diṭṭhāva mehediṭiya. ēvā adiṭṭhā ē ætta pēnnē næti buṭtiya nisā mayilaṭa pēnnē nædda ætta pēnnē nætta. ē nisā satvaya pēnna adhiṭṭhaya velā inna. siddhāva nisāmayi adiṭta velā innē. ætta pēnnē næta.

그들에게 한 가지가 일어납니다. 'diṭṭhā vā' — 눈에 보이는 것, 그들이 diṭṭhi 로 받아들이는 것은 micchā diṭṭhi 입니다. micchā diṭṭhi 에 빠져 진실이 보이지 않습니다. micchā diṭṭhi 에 들어가 avijjā 에 덮여 있습니다. saṃsāra 를 떠도는 이들 모두가 그런 diṭṭhi 에 있습니다. 'adiṭṭhā' — 진실이 보이지 않는 어리석음 때문에 진실을 보지 못하고 adiṭṭha 가 되어 있습니다. 진실이 보이지 않습니다.

kaṭṭiyu pēnnē adiccayi. ēka dhūraya ēkayi mē dura velā tiyennē gamana sasara gamana dura vana onna oya hētuva vasanti avidadhūraya avidyāndhakāraya vāsaya karana oya hētu koccara lassana iṇa

그들에게 보이는 것은 보지 못함(adiṭṭha)입니다. 그것이 'dūra', 멀어지는 것입니다. saṃsāra 여정이 멀어지는 까닭이 그것입니다. avijjā 의 어둠에 산다는 것 — 그 까닭을 얼마나 아름답게 보여 주는지요.

ēta sūrē vasanti avidadhūraya bhūta āvā. menna mē satara mahābhūtaya balāgena inna aya sabhayē sīvā ōka hadāganna saṁkhāra pahaḷa karana anna ara issellā kivva pān pānaya karana avasthāva kiyanna ki. bhūvā sambī sīvā. mē paṁcakāmaya paṁca satara mahā bhūtayangen kaya næmati bhūtaya darāgena maturat ehema kayak hadāganna sakas kara gænīma san̆dahā bhavaya pahaḷa kara gænīmaṭa kaṭayutu karamin avidyātanā væḍapiṭaka edenavā nam kiyanavā sanbhayē karagena yanavāya.

'ye ca dūre vasanti avidūre, bhūtā vā sambhavesī vā'. 이 네 mahābhūta 를 지니고 있는 이들이 'sambhavesī', 그것을 만들려고 saṅkhāra 를 일으키는 것 — 앞서 말한 마시는(pāna) 단계를 말합니다. 'bhūtā vā sambhavesī vā'. 다섯 kāma 로 네 mahābhūta 로 된 몸이라는 bhūta 를 지니고, 앞으로도 그런 몸을 만들려고, bhava 를 일으키려고 avijjā 의 길에 들어선다면 sambhavesī 하고 있다고 합니다.

mē masē sahita kayaka in̆dagena satara mahābhūdhayan darāgena hētu in̆dagena jātiyak vaśayen goḍanægilā mætitu jātiyak haṭaganna davasa paṁcakāmabhamuktiya araganimin saṁskāra pahaḷa kara yanakoṭa kiyanavā sambhāvīsī avasthāva dæn bhūtāva sambīsī karanavā etana oya satara kama hadāganna saddaya satan menna meva tamayi mē satvayaka æhilā innē.

이 살과 피의 몸에 머물며 네 mahābhūta 를 지니고, 까닭에 따라 jāti 로 생겨나, 다음 jāti 가 생기도록 다섯 kāma 누림을 취하며 saṅkhāra 를 일으켜 갈 때를 sambhavesī 단계라고 합니다. bhūta 가 sambhavesī 를 하는 것입니다. 이것이 satta 들이 걸려 있는 것입니다.

onna oya oya kiyannā vū vara kiyanavā bhavanta supi daktā menna mē nivan suvayaṭa pat vēvā. artha dækalā menna væradi mārgaya. menna oya væradi mārgaya yana hæṭi. menna vināśayaṭa pat vena hæṭi. menna mehemayi mē dīrgha sataraganna dīrgha vennē. mehemayi lōkayā mahansa vennē. mehemayi mē duken tælennē poḍi vennē. menna mē duvarena mārgaya ōkayi. ōka hædinnē menna ehemayi mē sambhavayēdī sī nisā hædenavā. bhūtaya pahala karagena bhūtāva velā innavā. onna oya kaṭṭiyaṭa ætta pennalā sukhaya dænaganna. nivana misak dænukayak næhæ kiyalā mē saṁya tēru. anna paddhaya sattā bhavan vidilā.

이렇게 말하는 이들에게 'bhavantu sukhitattā' — 이 nibbāna sukha 에 이르기를. 뜻을 보고서: '이것이 잘못된 길이다. 이렇게 잘못된 길을 간다. 이렇게 파멸에 이른다. 이렇게 saṃsāra 가 길어진다. 이렇게 세상이 지친다. 이렇게 괴로움에 짓눌려 부서진다. 이 끔찍한 길이 바로 이것이다. 이것은 sambhavesī 때문에 생긴다. bhūta 를 일으켜 bhūta 가 되어 있다.' 그들에게 진실을 보여 주어 sukha 를 알게 하고, nibbāna 말고는 즐거움이 없다는 것을 이해하게 하는 것 — 'sabbe sattā bhavantu sukhitattā' 입니다.

dæn ōkaṭa pennalā dīlā kiyanna barō parani puddasa meccara dahamak inīmē giya. anit eka tava ehekaṭa kuhikam karanna epā. mokada udā karalā ara bhikṣūn vahansē tala patkinna ussa dēvatāva kuthim karā. nivan dakinna maga vahala dæn mēkavat dænagena yathārthaya dænagena eka ekka ekakuṭa ubbæhi karan epā.

이제 이것을 보여 주고서 말합니다: 'na paro paraṃ nikubbetha' — 이만큼 dhamma 를 알았으니 남을 속이지 마라. 그 bhikkhu 들의 일을 막으려고 deva 들이 속임수를 썼던 것처럼 nibbāna 를 보는 길을 막지 마라. 이제 이것을 알고 실상을 알았으니 서로를 해치지 마라.

naparōpara nib pubbēsata nātimēta kattanaṁ kaṁci ēkenṭa nokaṭakam karanna epā. eyā rōsanā mē rospa nisā paṭigha saṁgnā mē sadaginna. nætnam ē vagēma taḍa adahas nisā. na aññamañña oyanaṭa dukkha mitiyē duken etana vīmak. ækē avavādayak . kavadāgat mē duken utarena diya karana ekak.

'na paro paraṃ nikubbetha, nātimaññetha katthaci naṃ kañci' — 어디서든 누구도 업신여기지 마라. 'byārosanā paṭighasaññā' — 성냄 때문에, 거친 생각 때문에, 'nāññamaññassa dukkhamiccheyya' — 서로 괴로움을 바라지 마라. 결코 이 괴로움을 건너는 일을 막지 말라는 가르침입니다.

oya ṭikayi mē tiyennē? kælē hiṭapu ammassenna kivva ṭika ov ēṭa ætdakilā dīlā mē væradiṭa karanna epā. menna ætta menna nivana menna suvaya oya um̆bala kolā innē mahā vināśa karanavā. itin ō oya vināśa venna ēka ætta dænaganna dænagena ē vagēma yahapat yanaṭa o suddha bǣhitan karanna epā. mokakṭa egan karanna epā. nāti mana tattvayan eyā rōdanā hospa nisā paṭika saṁgnaya væḍagi āpuha nāya mana devalan dukkha nitya duken etera venna.

이것이 전부입니까? 숲에 머물던 그 bhikkhu 들에게 하신 말씀이 이것입니다. 그렇습니다. 진실을 보여 주고 잘못을 하지 말라. 여기 진실이 있고, 여기 nibbāna 가 있고, 여기 즐거움이 있다. 너희가 하고 있는 것은 큰 파멸이다. 그렇게 파멸하지 않도록 진실을 알고, 그렇게 알아 좋은 길을 가는 이를 방해하지 마라. 업신여기지 마라 — 'nātimaññetha', 'byārosanā paṭighasaññā', 'nāññamaññassa dukkhamiccheyya' — 괴로움을 건너가도록.

nāyama manak dukkha micca mātā yathā niyaṁ kuttaṭṭhaṁ dæn ammā tamangē eka putā ādaraya karanavā kiyalā laukika arthayak ōkaṭa ganna. dæn otana pin mātā kivvē kavuda amā mǣṇiyan vahansē mātā budupiyāṇan vahansēgē tava namak yathā niyam puttaṁ yathārtha niyama putāgen arihatun vahansē māgē putrayā budurajāṇan vahansēgē putrayāgē arihatun vahansē ekama putrayā putraya budurajāṇan vahansē māgē putrayā vacanaya katā karē anna ekama putāganna arihattun vahansē mātā kiyannē

'mātā yathā niyaṃ puttaṃ āyusā ekaputtamanurakkhe' — 이것을 어머니가 하나뿐인 아들을 아낀다는 lokiya 뜻으로 받아들입니다. 그런데 여기서 mātā 라 한 분은 누구입니까? 거룩한 어머니, 부처님의 또 다른 이름입니다. 'yathā niyaṃ puttaṃ' — 참된 아들은 arahant 입니다. 부처님께서 '내 아들'이라고 하신 말씀에서 하나뿐인 아들은 arahant 이고, mātā 는 부처님입니다.

budupiyāṇan vahansē māmǣæna mātā yathahaniya yam puddā yathārthavat niyama putā æti karanna āyuṣā ēka putta manusaya anna ē tamangē jīvita kālaya āyuṣaya anna ē putrayā anussanaya karanavā. eyā ēkat karaganna sakas karalā denavā dahamgē kiyā dīlā daham pōsanaya dīlā. ēvan sabbūtēsu anna ēka upāganna læbalā apē nāyakayā apē amāṇuvan vahansē obamāva aragena unvahansē ādarśaya aragena hiṭam anya vidiya dēvan sabbūtayaku māna saṁkhāvē apariṇa apramāṇa mit vaḍanna. apramāṇa iti kiyannē menna ēkaṭa tapramāṇa māna sambha kiyannē ārya mārdhaya

부처님, 곧 어머니가 'mātā yathā niyaṃ puttaṃ', 참된 아들을 길러 내려고 'āyusā ekaputtamanurakkhe', 자기 일생 동안 그 아들을 보살핍니다. 그를 다듬어 주고, dhamma 를 가르치고, dhamma 로 길러 줍니다. 'evampi sabbabhūtesu' — 그것을 본받아, 우리 이끄시는 분, 거룩한 어머니를 본으로 삼아 그처럼 'sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ', 헤아릴 수 없는 마음을 닦으라. 헤아릴 수 없는 마음을 이룬다는 것은 ariya magga 입니다.

anna ē unvahansē ādharśaya aragena mav kenek hæṭiyaṭa hitāgena ekama daruvānurakṣaṇaya karanavā vāgē unvahansē rǣdā mahansayā tamayi jīvita kālē dalā api onna karalā dennē. ē uttaman vahansēgē væḍapiṭaka innē hinsā nokaṭa bādha karadara karannē nætuvat anna ēka anuśanaya venna mārgayaṭa anukūlava tamā apramāṇamāna sambhavayaṭa pat vennē. onna ārya mātiyā varāganna

그분을 본받아 어머니처럼 생각하여 하나뿐인 아이를 보살피듯, 그분께서 밤낮으로 애쓰며 일생을 바쳐 우리에게 해 주신 것을 — 그 거룩한 분의 길에 머물며 해치지 않고 방해하지 않고 보살피는 길에 맞게 하는 것이 헤아릴 수 없는 마음에 이르는 것입니다. 이렇게 ariya mettā 를 닦습니다.

ittantara o ōka tamayi anna ānāpāna satiya onna brahma vivarana onna meccarī onna ōka digaṁ taraṁ gisunnavā sayānōvā satakagē yahuvama penna sayanavā yāvataṭa niduva cittaṁ in̆dagena innavā nam taram hæsirenavā nam ē vagēma cittaṁ taram mihinna ōvā kotana hari itihāsa innavānam anna duriyaṭa kayānavā nidāgatta nam eyāva dasa vigaṭama nidduvēta væṭenna næ kammæli sinnē nætuva menna mē satiya nitara venna purudu venē. onna ōkaṭa kiyanavā hæma velāvama satiyen kiyanavā nam brahma mē gihalā innavā menna mēka brahma viraṇaya kiyanavā.

이것이 바로 ānāpāna sati 이고, brahmavihāra 이고, mettā 입니다. 'tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno vā sayāno vā yāvatassa vigatamiddho' — 서 있든 걷든 앉아 있든 누워 있든 졸음이 없는 동안. 어디에 머물든, 누워 잠들 때조차 온종일 잠에 빠지지 않고 게으른 마음 없이 이 sati 에 늘 길듭니다. 이것을 늘 sati 로 산다고 하고, brahmā 처럼 머문다고 하며, 이것을 brahmavihāra 라고 합니다.

dittinṭa anupakam oya dr̥ttuvaṭa gattu vennē nætuva mē daham dækalā sīlaya velā darśanaya vena sampanna darśana sampannayek venna ætta dakina kenek vennē. mē kāmayan eken eka ven karalā gamanna ven karalā daganna ēgola kiyannā vū sasara mahā bhayānak gamanē. niklā næti jātu babbada kiyannē nævatat galbhāvāsayayi kiyannā vū sasara baḍṭannē nætuva keḷavara kara gamana dāyan vana avabōdhayen pase menna lōkayaṭa dunna avavādī onna onna brahma viharaṇaya onna ānāpāna hō sōtī anna

'diṭṭhiñca anupaggamma' — diṭṭhi 에 사로잡히지 않고, 이 dhamma 를 보아 'sīlavā', 'dassanena sampanno', 진실을 보는 사람이 되어, 'kāmesu vineyya gedhaṃ', kāma 를 하나하나 떼어 내어 위험한 saṃsāra 여정에서 벗어나, 'na hi jātu gabbhaseyyaṃ punareti', 다시는 모태에 들지 않고 saṃsāra 에 빠지지 않으며 여정을 끝내는 깨달음으로 — 이것이 세상에 주신 가르침입니다. 이것이 brahmavihāra 이고 ānāpāna sati 입니다.

budun vahansē dēśanā karanavā tavat gaupavayan vahansē geban̆dinayakin dasalaya gata karalā bæhuvot ānāpāna satiyen vāsaya kaḷā kiyalā kiyannē. ē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ānāpāna satiyen vāsaya kaḷā kiyalā kiyannē. ē ānāpāna satiyaṭa mokakda kiyanna kivvot ehema ēkaṭa ariya vihāraya giyat, brahma vihāraya giyat, tathāgata vihāraya giyak tiyenavā kiyalā kiyannē. anna paricātaya bamētā vihāran idamāvaka menna mēkaṭa bamaya kiyalā kayi buduāṇan vahansē dēśanā karanā.

그 ānāpāna sati 가 무엇이냐고 하면, 그것을 ariyavihāra 라고도, brahmavihāra 라고도, tathāgatavihāra 라고도 한다고 합니다. 'brahmametaṃ vihāraṃ idhamāhu' — 이것을 brahmā 의 머묾이라고 부처님께서 설하십니다.

unvahansē dēśanā karana anna ēkaṭa budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā budurajāṇan vahansē ānāpānayen innavāyi kiyalā kiyannē onna ē dhama vivaraṇaya kiyalā kiyannē. budurajāṇan vahansēgē ānāpāna

그분께서 설하신 것 — 부처님께서 ānāpāna 로 머무신다고 하신 것, 그것을 brahmavihāra 라고 합니다. 부처님의 ānāpāna 입니다.

ehenam api kivvā pennapu ānāpānaya kivvē onna budupiyāṇan vahansē pennapu karapassa sūtē pennapu ānāpānaya ōka satara ma viranak tiyenavā. satara satipaṭṭhānayak tiyenavā. sīla vidartayak tiyenavā. ē vagēma satta bojjhaṁgak tiyenavā. āryaṣṭhāṁgika mārgayak tiyenavā. vidyā vimuktiphala sākṣādī siyalla satti pōti bhāṣaya dharma oya pannavaca sūtraya adāḷa.

그러니 우리가 말한, 부처님께서 그 sutta 에서 보이신 ānāpāna 에는 네 brahmavihāra 가 있고, 네 satipaṭṭhāna 가 있고, sīla 의 깨끗함이 있고, 또 일곱 bojjhaṅga 가 있고, ariya aṭṭhaṅgika magga 가 있습니다. vijjā·vimutti·phala 를 이루는 것까지 모두, 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma 가 그 sutta 에 들어 있습니다.

ē kāraṇaya amanussayā upandha siyalu balava guruvelā nivana avabōdha karana væ. onna karmasthāna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

oha ēka tamayi kiyannē. itin ōka atana laukikatvayan tuḷin koyi taram duraṭa mē dahara vahilāda

그것이 바로 이 말입니다. 그런데 그것이 lokiya 풀이로 얼마나 dhamma 를 덮어 버렸는지요.

itin api ædalā kavuda kivvē kavudakmatka eka dr̥ṣṭiya pævaṭlalā balāgena taman sæṭin tamangēt tamāgē phalaya denāvak hidāganna bæ. sæpa sahita valin kālaya gata kara kara maṭa mē phalaya væḍiviyak kāgevat ahanna yannē ēka æralā tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

taman lævan kavuru hari kiyanna puḷuvan. kavuru hari sātika denna puḷuvan. ohu aragena illalā etana santōsayen innavā ṭika davasa oyā dannavā kiyalā kavuruhari ahagi kiyalā oyā dannē kohomada ōka bæguva kiyalā hāmuduruvō tiya kohoma uttariranna tiya

자기 것을 누군가 말해 줄 수 있습니다. 누군가 증명서를 줄 수도 있습니다. 그것을 받아 만족하며 며칠 지냅니다. 그러다 누가 '당신이 그것을 안다고 했는데, 그 열매를 얻었다는 것을 어떻게 압니까?' 하고 물으면 어떻게 답하겠습니까?

tamanṭa avaṁkama tērunavada tamanṭa kiyanna puḷuvanda balahama tērum ganna bæri

자기에게 정말 이해되었는지, 스스로 말할 수 있는지 살펴보면, 알 수가 없습니다.

sēkala nidasaya ætten sēkala pētayatvayen sēkala tirisanyatvayen sēkala asura nikāyat ven niyatayen sampūdhi parāyanayen sōtāpanna vemin kæmatinam prakāśa karanna enam kiyanna puḷuvan æhuva tiyannē oyā kohomada oya niraya van kacca aya dannē mama bayi karannē næhanē. ehemanakoṭa hariyannē næha.

'khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano' — 원한다면 이렇게 밝힐 수 있다고 하셨습니다. 그런데 누가 '당신은 niraya 가 다했다는 것을 어떻게 압니까?' 하고 물을 때 '나는 두렵지 않은데요' 해서는 안 됩니다.

niraṭa yannu tiyena hētuva menna mē ē hētu menna mē ākārayen mallagena hædennē. ē aya hētuva nætnam paḷaveni. ē nisā maṭa hētuva pirin̆duraṭa yannē menna mē hētuva. ē hētuva menna mē daham avabōdhayen mē ākāraya vagē næti vuṇā. ē hētuva næti matu phalayak enna hētu. ē nisā mama tirisangē upadi kiyalā dannavā.

'niraya 에 가는 까닭이 이것이고, 그 까닭은 이렇게 엮여 생긴다. 그 까닭이 없으면 열매도 없다. niraya 에 가는 까닭이 이것인데, 그 까닭이 이 dhamma 이해로 이렇게 사라졌다. 까닭이 없으니 앞으로 열매가 올 까닭이 없다.' 그렇게 나는 tiracchāna 로 태어나지 않는다는 것도 압니다.

ēka upadunuē menna mē hētuva. menna mē dharmaya avabōdhayan magin ē hētuva næti vunē. ē nisā hētuva næti maṭa nætu prēta phalayak næti nisā hēta atdækaṭa mama yannē næha kiyalā dakinavā. asura vennē menna mē hētuva. menna mē dharmāvabōdhaya maṭa ē hētu mallak næti vana bava mama dannē. ehenam maṭa hētu vu næti maṭa pin nam phalayak næhæ ēka niyamayak. ē maṭa asura venna hētuvak næhæ kiyalā dannavā. menna mē otu vallaṭa mama hatara apāyakennē næha kiyalā dannavā. anna dharmaya dækkā nam ehema dækaganna puḷuvan.

'거기에 태어나는 것은 이 까닭 때문이다. 이 dhamma 이해로 그 까닭이 사라졌다. 까닭이 없으니 나에게 peta 의 열매도 없다.' 그래서 나는 그리로 가지 않는다고 봅니다. 'asura 가 되는 것은 이 까닭 때문이다. 이 dhamma 이해로 나에게 그 까닭이 사라졌음을 안다. 까닭이 없으면 열매가 없다는 것은 법칙이다. 그러니 나에게 asura 가 될 까닭이 없다.' 이 까닭들로 나는 네 apāya 에 가지 않는다는 것을 압니다. dhamma 를 보았다면 그렇게 볼 수 있습니다.

pahadaya ē karaganna puḷuvan. kavuru sahaya karanna bæha. tamā samādha piḷiban̆da budupiyāṇan vahansē dēśanā karana nyāyānukūlana dharmaya tuḷin. nyāyānukūla dharmaya tuḷin tamanṭa puḷuvan tak læbena sahatika. mē kāṭa vaḍana sahatikayak nemeyi kāṭa venna.

그 확신은 스스로 얻을 수 있습니다. 누구도 대신 보증해 줄 수 없습니다. 부처님께서 설하시는 이치에 맞는 dhamma 를 통해, 이치에 맞는 dhamma 를 통해 스스로 얻는 보증입니다. 이것은 누가 주는 보증이 아닙니다.

oya sahatigiya labāganna daham gnānaya devi vunot kæmeyi. ohuṭama tērenavā. mē gæm̆bura kenekuṭa mama kohoma kiyalā denna.

그 보증을 얻을 dhamma 의 앎이 생기면 그 자신이 압니다. 이 깊은 것을 다른 이에게 내가 어떻게 말해 주겠습니까?

mē atdækīm kohomada dennē? lōkayā ē atdækīm næti senaka innē purat jana lōkaya. eyā mayinot oyā sōyavanna kiyalā mama kohema deyak kiyā kiyalā tērum karalā tiya dharmaya hari daknak gædurala. ēka ehenam tērum ganna bæri ekak.

이 겪음을 어떻게 건네주겠습니까? 세상은 그 겪음이 없는 무리, puthujjana 의 세상입니다. 그런 이에게 내가 무슨 말로 어떻게 알아듣게 하겠습니까. dhamma 는 보기 어렵고 깊습니다. 그러니 알아듣기 어려운 것입니다.

ē nisā tamayi maga balalān tænin tæna kiyavannē nætē. ē hētuvē ēkayi. kiyavenna bæhæ. kiyalā tērum vadinna bæ. tērum karanna giya giyat mulāvakat velā tavat vināśayak karaganna. ārōpadaya karaganna

그래서 길을 곳곳에서 말하지 않는 것입니다. 그 까닭이 이것입니다. 말로 다 할 수 없고, 말해서 알아듣게 할 수도 없습니다. 알아듣게 하려다가 오히려 미혹이 되어 더 큰 해를 끼치고, 잘못 받아들이게 만듭니다.

kohomahari dan̆gavaralā mē mārgaya anugamanaya karanna pudda? mārgaya tērum ganna kiyalā menna mē kāraṇaya vigraha karalā pennalā dunna ē velāvēdī puḷuvankamak læbenavā. ēka tamanṭa tæma tērum ganna.

어떻게든 애써 이 길을 따르는 사람에게, 길을 이해하라고 이 일을 풀어 보여 줄 그때에 가능성이 생깁니다. 그것은 스스로 이해하는 것입니다.

dæn mēka dem pansa uttaret paḷaveni ekenma āvā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē tiyennē ara nitarama væḍīma neṭṭhāna karan siṭinnavā sayānavāyava pasami oyadan satin adiṭya rahmadan nidamāva ehenam bhava viraṇaya

여기 있는 것은 저 늘 닦는 것, 'tiṭṭhaṃ caraṃ nisinno vā sayāno vā … etaṃ satiṃ adhiṭṭheyya, brahmametaṃ vihāraṃ idhamāhu' 입니다. 그러니 brahmavihāra 란—

kǣval dænenna kæṭagena kiyala vam ēka ahasē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē tigen tiyana ekayi. rǣdāval ṭika oya dharmānukūlavaya dækalā karana ekayi tiyennē. dharmānukūlava rǣdāval dækalā anukūlava kaṭayutu karannā vū dhamma vihārayak vaknā ēka api.

밤낮으로 그것을 dhamma 에 맞게 보고 행하는 것이 있을 뿐입니다. dhamma 에 맞게 밤낮으로 보고 그에 맞게 행하는 dhammavihāra 가 바로 그것입니다.

ēka læbena læbēlāṭa poḍḍak karagattā hon̆da dē poḍḍak hari karanna. hæmadāma bæri nam digaṭama karanna bæri nam poḍḍak karagattā hon̆da dē hon̆da narakak tiyanna. ṭika diya karagattā. apravādava kaṭayutu kara gænīma gnānīngē kaṭayutu karana.

얻은 만큼 조금이라도 하십시오. 좋은 일을 조금이라도 하십시오. 날마다 못 하면, 계속 못 하면 조금이라도 좋은 일을 하십시오. 좋고 나쁨을 가려 조금씩이라도 하십시오. appamāda 로 행하는 것이 지혜로운 이들이 하는 일입니다.

lōbha dvēśa mōha nirōdha kaḷa yutu bava api danimu. ehet alōbha advēśa amōha anavaśya bavauda san̆dahan vē avaśya vannē lōbhaksaya dvēśakya saha mōhasaya bava san̆dahan veyi mē tatvaya upadāvenna

(물음) lobha, dosa, moha 를 그쳐야 한다는 것은 압니다. 그런데 alobha, adosa, amoha 도 필요 없다고 나옵니다. 필요한 것은 lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya 라고 나옵니다. 이것을 풀어 주십시오.

lōbha dvēśa mōha kiyannē pavulat mē pāpa tatvaya inna tākkē manasa andha venavā. manasa mulāvaṭa patvenna. dharmayē yathābhōdhaya labā gænīmaṭa dharma mārgayaṭa manasa ivara vennē næha.

lobha, dosa, moha 는 pāpa 입니다. 이 pāpa 의 상태가 있는 한 마음은 눈이 멉니다. 마음이 미혹에 빠집니다. dhamma 를 있는 그대로 깨닫도록 dhamma 의 길로 마음이 향하지 않습니다.

menna mē lokuma bādhāvak lōbha, dvēśa mōha kiyana. ēkaṭa avaśya parisaraya hadāganna.

가장 큰 걸림돌이 lobha, dosa, moha 입니다. 그러니 거기에 필요한 바탕을 마련하십시오.

lōbhī pudgalayā paḷamuva lōbhī tattvaya ādīnava dækana. ēken ætivena avadhā. alōbhī bavaṭa patvennavā.

탐욕스러운 사람은 먼저 탐욕의 ādīnava 를 봅니다. 그것으로 생기는 해로움을 보고 alobha 가 됩니다.

dæn mēkē krama dekak tiyenavā. lōbhī pudgalayā tamanṭa anunṭa novēvā maṭa matē kiyana dr̥ṣṭiya lōkaya piḷiban̆da balāporottu æti karagena tamā santakava kiyana deyak anuka buddha vīmanṭa denna nætuva ēvat tiyāgena taman buddhi vīmen nætuva. menna mēkē dæḍi lōbha avasthāvak ganaganna.

여기에 두 갈래가 있습니다. 탐욕스러운 사람은 '남이 아니라 나에게 있기를' 하는 diṭṭhi 로 세상에 대한 바람을 일으켜, 자기 것이라는 것을 남이 누리게 주지도 않고 그것을 쥐고서 자기도 누리지 못합니다. 이것을 심한 탐욕의 상태로 보십시오.

menna mē pudgalayāṭa niban̆du avasthāvē svabhāvaya nisā manasa dūṣayak. dūs manasin daham avabōdha karanna pasupalayak hædu.

이 사람은 그런 상태의 성질 때문에 마음이 더러워졌습니다. 더러운 마음으로는 dhamma 를 깨닫기 어렵습니다.

ēnisā ē pudgalayā eyā mokada karannē ē adahasa ahat væralā alōgī bavaṭa patvenavā. rāganta venavā. lōkayan dæḍiya bæn̆dennē næ. anunṭa novā maṭa vēvā kiyana bæri lōbha dr̥ṣṭiya dannē næha. maṭa dænakahama ōkaṭa læbennat epā kiyalā. pāpa karannē næha. ē lōkaya bæn̆dīm valin bæḍi bæn̆dīm valin ahak venakoṭa eyā lōbha baven ahak venavā. alōbhi lakṣaṇaya

그래서 그 사람은 그 생각을 치우고 alobha 가 됩니다. virāga 가 됩니다. 세상에 심하게 묶이지 않습니다. '남이 아니라 나에게'라는 탐욕의 diṭṭhi 를 갖지 않습니다. '나는 갖고 남은 갖지 마라'는 pāpa 를 짓지 않습니다. 세상의 묶임, 심한 묶임에서 벗어날 때 그는 탐욕에서 벗어납니다. 이것이 alobha 의 특징입니다.

ē vagēma dvēśa sahagata pudgala dæḍi lōbhaya nisāma īṭa vividha kāraṇā enakoṭa dvēśayen bævenna paṭan gannā. eha dvēśaya mæduna hitakaṭa anun noyek ākārayaka hiṁgihiṁsā mānasikatvayak udā vanavā nisā dūṣaya mānasikatvayak udā vanavā misan sænasumak labanna eban dvēśaya mānasikatvayaṭa in̆dunē dharmāvabōdhayaṭa hita namannada dahama avabōdhaya inna bæn̆du anuvin kerehi tamā tamā kerehi yam dvēśaya kāḍuvak guṇā ē dvēśāven ven karaganna karana yam kaṭayuttak karana nam ēka kaṭayutu karalā denna ōna.

또 성내는 사람은 심한 탐욕 때문에 여러 일이 생기면 성냄에 묶이기 시작합니다. 성냄에 빠진 마음에는 남을 갖가지로 해치려는 마음이 생기므로, 더러운 마음이 생길 뿐 평안을 얻지 못합니다. 그런 성냄의 마음에 있으면 dhamma 이해로 마음을 기울일 수 있겠습니까? 남에게 또는 자기에게 성냄이나 원한이 있다면, 그 성냄에서 벗어나게 하는 일을 해야 합니다.

dæn maitrī bhāvanāva dēval dannakoṭa ē tuḷin vennē mokara hit, dvēśīn pāpin duruvenavā. etakoṭa mēken sitta samathayak tiyenavā.

이제 mettā bhāvanā 같은 것을 할 때 그것으로 마음의 성냄과 pāpa 가 사라집니다. 그때 이것으로 마음의 samatha 가 있습니다.

mōhaya satyayaka, pudgalayā ætta tōraganna puḷuvankamak na mē lōbha, dvēśa deka ṭikin yuddha nam tamayi ætta tērennē næt mōhayak ekamayi innē. lōbhaya dvēśaya duru karalā ætta dahamakaṭa savan denakoṭa eyāṭa mōha gati giruvalā amōhī bhāvayaṭa bæri. ætda pēnna kak tava anugamanaya karalā ætulaṭa pat vunē hæṭiyaṭa ekayi tiyennē. ē alōdhī nisā ajēṣī nisā amōhīya nisā ohuṭa puḷuvankamak læbenavā yathābhōdhayaka mārgaya vaḍāganna

moha 에 빠진 사람은 진실을 가려낼 힘이 없습니다. lobha 와 dosa 둘을 지니고 있으면 진실이 이해되지 않고 moha 만 있습니다. lobha 와 dosa 를 버리고 참된 dhamma 에 귀 기울일 때, moha 의 성질이 걷혀 amoha 에 이르고 진실이 보입니다. alobha, adosa, amoha 덕분에 그에게 yathābodha 의 길을 닦을 힘이 생깁니다.

etakoṭa dakinavā. lōbha dēval vala avaḍi dækalā asādhāraṇaya dækalā pāpaya dækalā athærī kiyanna. alōbhaya adhīśaya amōhaya sugati.

그때 봅니다. 탐욕스러운 것의 해로움, 부당함, pāpa 를 보고 놓습니다. alobha, adosa, amoha 는 sugati 입니다.

hæbæyi alōbhayen æsuru karannē yamak nam lōkaya. aēśayen æsuru karannēt lōkaya. amōhayen æsuru karannet ōnē. lōkayē yam ætulak tiyena nisā ē pudgayā lōkayenma idenna

하지만 alobha 로 가까이하는 것이 있다면 그것도 세상입니다. adosa 로 가까이하는 것도 세상입니다. amoha 로 가까이하는 것도 그렇습니다. 세상의 무언가에 들어 있으므로 그 사람은 세상에서 벗어나야 합니다.

apiṭa yam yam yam yam ākāra lōkaya aramuṇu vana eka vidihē tiyenavā pāpa mē kiyannē gati lakṣaṇaya ena gati adahas enna balan ganna menna mēvā apiṭa dūṣitāvayen api ē tattvayaṭa pat karalā hitam manasa vasara dænna. alōbhī addēsī addēśī amōhī kiyana koṭasē sudi saṭṭāt ætuḷu kaḷā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēkedī epadu duk karadara vaśayen api goḍanagāgatta dukkhita svabhāvayaṭa uruma duk karadara nætnam ipaduna hæmakma ætnam. ēka jātiya carāvaṭa pat venavā, vyādhiyaṭa pat venavā, maraṇayaṭa pat venavā.

거기서 괴로움과 걱정으로 우리가 쌓아 올린 괴로운 성질에 따르는 괴로움 — 태어난 모든 것은, jāti 는 jarā 에 이르고, vyādhi 에 이르고, maraṇa 에 이릅니다.

ē vagēma jarā vyādhi maraṇa ādiyaṭa vedu vena yamak hon̆dayi kiyalā allaganna kiyalā. ē hētuven apiṭa jarābha vyādī maraṇavalaṭa pat vanna ēkāntayen durakaṭa værena siddha kara. kæmati sē nopatina dahamak hon̆dayi kiyā nigamanaya kaḷot ē kæmati sē nopatina satvayaṭa pat venakoṭa ēkāntayen dukaṭa in̆da siddha. mēka lōkayē siyalu dēṭa poratāva.

또 jarā, vyādhi, maraṇa 에 이르는 무언가를 좋다고 붙잡으면, 그 때문에 우리가 jarā, vyādhi, maraṇa 에 이를 때 반드시 괴로움을 겪게 됩니다. 뜻대로 되지 않는 것을 좋다고 결론 내리면, 그것이 뜻대로 되지 않는 상태에 이를 때 반드시 괴로움을 겪습니다. 이것이 세상 모든 것의 dhammatā 입니다.

anicca anicca dukkha anatta kiyana dharmatāva menna mē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækīmē śaktiya ē mānasikatvaya goḍanægennē alōbha, dvēśā mōha mānasikatvaya in̆dagena hitunē.

anicca, dukkha, anatta 라는 dhammatā — 이것을 anicca 로, dukkha 로, anatta 로 보는 힘, 그 마음가짐은 alobha, adosa, amoha 의 마음가짐에 서서야 생깁니다.

ē nisā ētē yathāpōya labā gænīma san̆dahā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya tērum ganna yathābōdhaya labāganna avaśya parisaraya tamayi alōbha, advēśa amōha parisaraya

그래서 yathābodha 를 얻기 위해, 세상을 anicca, dukkha, anatta 로 이해하여 yathābodha 를 얻는 데 필요한 바탕이 alobha, adosa, amoha 의 바탕입니다.

anna ē parisaraya in̆dagena yathābōdhānaya pūrṇa venakoṭa mē alōbhayen æsuru karalā advēśayen æsuru karana amōhayen æsuru karana yam lōtalayak ætta ēkat dukanē kiyalā væṭenavā. ēkat ayinē kiyalā væḍenavā. ēkat pætta karapuvahama alōbhayen aēśayen amōhayen yamak pariharaṇaya karada ēkat pættaka lōbhayen dvēśayen mōhayen pariharaṇaya karāda ēkat pættenavā. eham lōkaya pævætmaṭa hētuva

그 바탕에 서서 yathābodha 가 온전해질 때, alobha, adosa, amoha 로 가까이하는 세상의 것이 있다면 그것도 괴로움이라고 압니다. 그것도 치워야 한다고 압니다. 그것도 치우면, alobha, adosa, amoha 로 다루는 것도 한쪽으로, lobha, dosa, moha 로 다루는 것도 한쪽으로 치웁니다.

pættenavā. eham lōkaya pævætmaṭa hētuva tiyena hētu hayak tiyenavā. lōbha, dvēśa, mōha kiyana pāpa hētu tunayi. alōbha, addēśa amōha kiyana puṇya pættē hētu tunayi. oya hētu tunama lōkayē sugati pæva dugati pættama delōbha advēśa ama dugati pævætmaṭa sugati pævætmaṭa lōbha, dvēśa mōha dugati pætma supati dugatiya dekama lōkaya. lōkayayi yamakta aniccayi duyi anattayi kiyalā væṭenama dukin dugati dekama asārayi kiyalā væṭagena.

그러니 세상이 이어지는 까닭이 여섯 가지 있습니다. lobha, dosa, moha 라는 pāpa 의 까닭 셋, alobha, adosa, amoha 라는 puñña 쪽 까닭 셋입니다. 이 까닭들이 세상의 sugati 와 duggati 를 이어 가게 합니다. alobha, adosa, amoha 는 sugati 의 이어짐에, lobha, dosa, moha 는 duggati 의 이어짐에. sugati 도 duggati 도 둘 다 세상입니다. 세상은 anicca, dukkha, anatta 라고 알게 되면 sugati 와 duggati 둘 다 알맹이가 없다고 압니다.

asāratvayak æti lōkayaka maṭa vaṭinnē næhæ. pævætmayen vædi vaṭinākamak nǣhæ yathābōdhaya pūrṇa vunāma ē phala dekayi evatina hētuyi okkoma atæralā lōbha dvēśa mōha alōbha dvēśa amōha kiyana hētu hayama atdærenavā.

알맹이 없는 세상에서 나에게 값진 것은 없습니다. 이어짐에는 아무 값어치가 없습니다. yathābodha 가 온전해지면 그 두 열매와 그것을 낳는 까닭을 모두 놓아, lobha, dosa, moha, alobha, adosa, amoha 라는 여섯 까닭을 다 놓습니다.

ēka in̆dan phalayak labanna tiyavanam phalaya ē pættē tiyennē sugati dugati phalayat at karanahama sugatiyak næhæ. digatiyak næhæ muḷa lōkema ivarayi. lōkē bæn̆dī hāmulin ivarāṭarima pūrṇayi novælama pūrṇayi midīma pūrṇayi nivana pūraṇayi. ehenam eyaṭa upanna kāma bhavayaka næhæ rūpa bhavaya næhæ ara rūpa bhavaya næhæ. bhava gamanak ē velayi. bhavaya vura nam jātiya velā jātiya vena jarā maraṇa sōka paridēvaya duk gamanasa okkoma kiyalā. ehenam dōvanē suva pūrṇa

그것으로 얻을 열매가 있다면 그 열매는 그쪽에 있는데, sugati 와 duggati 의 열매마저 놓으면 sugati 도 없고 duggati 도 없고 온 세상이 끝납니다. 세상에 묶임이 뿌리째 끝나 놓음이 온전하고, 붙들지 않음이 온전하고, 벗어남이 온전하고, nibbāna 가 온전합니다. 그러면 그에게 kāma bhava 도, rūpa bhava 도, arūpa bhava 도 없습니다. bhava 의 여정이 거기서 끝납니다. bhava 가 끝나면 jāti 가 끝나고, jāti 가 끝나면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha 의 여정이 모두 끝납니다. 그러면 nibbāna 의 즐거움이 온전합니다.

lōbhak sē vuṇā kiyannē ekama davasak sē vuṇā kiyannē mohak sē vuṇā kiyannē eka ehenam āryayan visin bæn̆diya yutu dukin nidahas vīmē pratiphalaya lōbhakṣayen dvēśa akṣayen mōhayen læbennē ē pratiphalaya kamal dāsu patiphalaya alōkayen addēśayen amōhayen læbena nisā tāvakālikava ē san̆dahā pariharaṇaya karanavā. ē siyallama vināśayak karana ē siyallama mahā gamana lōbha dvēśa mōhayada ēvā nīja dahama kiyalā harahā iraganna.

lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya 라는 것 — ariya 들이 얻어야 할 괴로움에서 벗어남이라는 열매는 lobhakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya 로 얻습니다. 그 열매에 이르는 바탕을 alobha, adosa, amoha 로 얻기 때문에, 잠시 그것을 위해 씁니다. 그 모든 파멸을 일으키는 큰 여정인 lobha, dosa, moha 는 천한 dhamma 라고 잘라 버리십시오.

ēta tamayi siddha karagannē. manukūlaya anukūlava anupūra pratipadāvak ayin karanna tiyena eka pættaka tiyenavā. ēka siyum eka ayin karanna yannē.

그렇게 이루는 것입니다. 차례에 맞는 anupubba paṭipadā 입니다. 버릴 것이 한쪽에 있습니다. 그다음 미세한 것을 버리러 갑니다.

ehema kara giyot ehema vihāsiyaṭa pat venavā. horu atharinnē abala atharinnē nagin ivaraṭa gihillāgollaṭa adiāganna onna vena kiyalā etanṭa āvaṭa pat venavā. dan̆ga væḍeṭi mēvā atdæriya yutu dēval kiyalā api ahalā tiyenavā kiyanavā. boruvat pat karalā ehenam abalat athari mokakda gan̆ga mædennē. ehenam gan̆ga taraṇaya karalā īḷan̆gaṭa pætta iraṭa gihillā oṭukolaṭa gihillā tamayi ara habalayi oruvayi dekat dalā utuṭa vennē. kal tiyalā mæda hari idiya hari ada hari idi hari nela hari epa paṭan gatta kenek kohari gē inna hari api habalayi horuvayi athæriyot ehema a api givena

그렇게 해 가야 합니다. 배와 노를 버리는 것은 강을 건너 저쪽 기슭에 이른 뒤입니다. '이것들은 버려야 할 것이라고 들었다'며 배를 버리고 노도 버리면 강 한가운데서 어떻게 되겠습니까? 강을 건너 저쪽 기슭에 가서 언덕에 오를 때에야 노와 배 둘 다 두고 올라갑니다. 강 가운데든 얕은 곳이든, 건너기 시작한 사람이 아무 데서나 노와 배를 버리면 우리는 가라앉고 맙니다.

ē vagē itin nivan dakinna ōna kenā siyallamak æriya yutuyi kivvā kiyalā isseralāma mē tava pallehā tava sōvān velat næhæ. siyallak giya kiyalā ara gan̆ga væledi gan̆gēdī boruvayi kavalayi okkomatriva ærak tiyana. ē anupūrava gamanak tiyennē. anupūrava sit anupūravayat anukūrava yanna ōna. sōvān phalaya labalā samuratā īṭa passē anāgāya parīṭa pacanak pada ēkat anukūla ē vagēma śikṣaṇaya vennat anukūla pav ayin karannet anukūla hæma deyak nænnē anukūla piḷivela

그처럼 nibbāna 를 보려는 사람이, 모든 것을 놓아야 한다고 했다고 해서 아직 sotāpanna 도 되지 않았는데 맨 먼저 모든 것을 버린다면, 그것은 강 한가운데서 배와 노를 다 버리는 것과 같습니다. 차례대로 가는 여정이 있습니다. 마음도 차례대로 가야 합니다. sotāpatti phala 를 얻고, 그다음 sakadāgāmī, 그다음 anāgāmī, arahatta 로 — 그것도 차례에 맞게. 익히는 것도 차례에 맞게, pāpa 를 버리는 것도 차례에 맞게, 모든 것이 차례에 맞는 순서입니다.

samājayat anukūrava samādhiya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기