CD015 · 12번째 · 1시간 15분 · 원문 녹음
kesā, lomā 풀이
කේෂා ලෝමා විග්රහය.
yadaniccaṁ sandukka yam dukkaṁ saddhāntayaṭa væræ. āṁ vidyāva. onna mē duken midena.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē vēdanāva pirisidalā duken midenavā kiyalā ōka ē vēdanāva pirisin̆da dakinna vēdanāva priyayi priyayi kiyalā inna eka vin̆dinna ōnē ōka dakinna. vēdanāva priyayi manāpayi kiyalā hitā inna tākkal. apiṭa hin̆dinna bæha. ætta dakinna bæhæ hin̆dinakan itin pirisin̆da dakinna kivvē anna ēkayi.
이 vedanā를 낱낱이 알아보고 dukkha에서 벗어난다고 할 때, 그 vedanā를 낱낱이 알아본다는 것은 이렇습니다. 'vedanā가 좋다, 좋다' 하며 지내는 그 모습을 보아야 합니다. vedanā가 좋고 마음에 든다고 여기는 동안에는 우리는 참을 볼 수 없습니다. 그래서 '낱낱이 알아보라'고 한 것이 바로 그것입니다.
duka pirisida dakinna. dukaṭa priyayi. āśvādayaṭa priyayi. āśvādaya dugalaṭa dāna hæṭi dakinna ōnē. itin ē nisā hon̆da sihi
dukkha를 낱낱이 알아보십시오. 우리는 dukkha를 좋아합니다. assāda를 좋아합니다. assāda가 우리를 괴로운 곳으로 밀어 넣는 모습을 보아야 합니다.
hæṭi dakinna ōnē. itin ē nisā hon̆da sihi nuvana væḍena magak ēga paricca samupannava daham dakinna pangannakoṭa enna enna yāva dēva gnānamatāya patissati mattayi. ehema karanaṭayi gnānaya mudupat vennē satiyama dut vennē. etakoṭayi lōkaya nissaretna anisi vihara lōkē ātma dr̥ṣṭa etakoṭa natakadici lōkaya upādhiyen.
그래서 sati와 슬기가 잘 자라는 길, paṭicca samuppanna dhamma를 보려고 나아가면 갈수록 'yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya', 곧 오직 앎과 sati만을 위한 것이 됩니다. 그렇게 할 때 슬기가 무르익고 sati도 그렇게 됩니다. 그때에야 'anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati', 곧 세상에 기대지 않고 머물며 세상의 어떤 것도 붙잡지 않게 됩니다. 그때 attadiṭṭhi가 없어지고 세상에 대한 붙잡음이 없어집니다.
bhikṣūn vahansēgē brahmacarīya vāsaya vennē ēkayi. ēvā api bhikkhu kāyē kāyānupassana vihalā tiyenē. kāyānupassanāva væḍennē ehemayi. itin ēka pættakin
비구들의 brahmacariya 삶이 바로 그것입니다. 그것을 우리는 'bhikkhu kāye kāyānupassī viharati'라고 합니다. kāyānupassanā가 자라는 것은 그렇게입니다.
væḍennē ehemayi. itin ēka pættakin tiyilā vēdanāvak vēdanāvak kivvahama koccara
그것은 한쪽에 두고, 'vedanā, vedanā' 하고 새긴다고 할 때 얼마나…
paṭudenō
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ridenava kiya kiyanakoṭat ēka matak venavā. budu pani igenaganna ōnē nivan dakinna ehema puḷuvan.
'아프다, 아프다' 하고 말할 때에도 그것이 떠오릅니다. 그렇게 해서 nibbāna를 볼 수 있다면 Buddha의 말씀을 배울 까닭이 있겠습니까?
abuddhōtpāda kālet mē kækkumak hædenāma kǣ gahanna næ. tanū danu picenō vicenō idena ridenu kiyalā kǣ gahannē næ mē mātr̥ta hæki væḍenna epæka mārgayan a buddhōtpāda kālē nivan vagē væṭena kramayak tiyenna ōnē vēdanāvak vēdanāvak kiya karanakoṭa vēdanāva næti venavā nam ōka buduvaru pahaḷa venna ōnē næhænē ōka oya ṭika karaganna
Buddha가 나지 않은 때에도 몸에 통증이 생기면 소리 지르지 않았겠습니까? '몸이 쑤신다, 찌른다, 아프다' 하고 소리 지르지 않았겠습니까? 그렇게 해서 길이 조금이라도 자란다면, Buddha가 나지 않은 때에도 nibbāna에 이르는 길이 있었어야 합니다. 'vedanā, vedanā' 하고 말할 때 vedanā가 없어진다면, 그 정도를 하려고 Buddha들이 세상에 나타날 까닭이 없지 않습니까.
oppu karanna puḷuvannē abuddha ama api æhuvot anyāgamikin æhuvot oyāṭa hienakoṭa mokada hitennē? hienavā kiyalā ehema hæn̆gennē nædagenavā. oyā hitannē næ hienavā hienavā kiyalā ehema nitara. mokada nættē maṭa matak kækkumak āvot mahat metanama kiyavanavā oluva kækkumayi oluva kækkumayi oluva kækamayi eyat tiyenavā.
그것은 보여 줄 수 있습니다. Buddha의 가르침을 모르는 이에게, 다른 종교를 믿는 이에게 물어보십시오. '아플 때 무엇이 느껴집니까? 아프다고 느껴지지 않습니까? 늘 아프다, 아프다 하고 생각하지 않습니까?' 왜 아니겠습니까. 나도 통증이 오면 여기서 '머리가 아프다, 머리가 아프다, 머리가 아프다' 하고 중얼거립니다. 그 사람에게도 그런 것이 있습니다.
ida ehenam oyāṭat nivan maga tiyenavāda? pahaḷa venna ōnē næha nivan dakinna ārya mārgaya mātrayak vaḍuvot mātrayaṭa ārya mārgaya phala mātrayak læbenna mātraya væḍenavā. ārya mārgaya mātrayak vaḍana mātr̥yak væḍenavā.
그렇다면 그 사람에게도 nibbāna의 길이 있습니까? 그렇다면 nibbāna를 보려고 (Buddha가) 나타날 까닭이 없습니다. ariya magga를 조금 닦으면 그만큼 ariya magga의 열매가 조금 얻어지도록 조금씩 자랍니다. ariya magga를 조금 닦으면 조금 자랍니다.
sidenavā kiyana nivan dakinna puḷuvan nam nikama sidenavā si denavā kiyana nivan dakinna puḷuvan vena væḍi hariyak kammæriyava nivan dakinavā. mokakda videnavada æn̆ga ridenavā.
'아프다'고 말하는 것으로 nibbāna를 볼 수 있다면, 그저 '아프다, 아프다' 하는 것으로 nibbāna를 볼 수 있다면, 대부분 게으른 사람들이 nibbāna를 볼 것입니다. 무엇이냐 하면 — 아픕니까? 몸이 아픕니다.
æginna næta æn̆ga ridenavada? hitenavā hienavā ēkema innavā. væḍi hariyā konṭa tiyenē magi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hiena eka si karanakoṭa venavānam āsāvan siha karanakoṭa āsāvellā næti venavada væḍi venavada yamkisi āsāvak puddiyaṭa ætanam mē āsāva yaḍi yadi tī kaḷot ehema āsāvak āsāvak kiyalā. ēka væḍi venasak aḍu venna puḷuvan.
아픔을 새길 때 (아픔이 없어진다고) 한다면, 바람을 새길 때 바람이 없어집니까, 늘어납니까? 마음에 어떤 바람이 있을 때 '바람, 바람' 하고 새기면 그것이 조금 바뀌거나 줄어들 수는 있습니다.
ǣ koyida
네? 어디요?
ēkat kramaya edā api vistara kaḷē. itin kēsā, lōmā, nakā dantā kiyalā ēvaya rūpaya balanna kiyanavā.
그 방법도 그날 우리가 풀어 말했습니다. 그래서 'kesā, lomā, nakhā, dantā' 하며 그것들을 모습으로 보라고 합니다.
mokakda aha karanna? āryayanṭa iradi hatarak tiyenavā. āryayangē iradi hatarin paḷaveni eka tamayi. lōkayā yamak piḷikul karayida āryava piḷikul nokarayi. paḷaveni ārya lōkayā piḷikul nokarana yamak æda āryō piḷikul karayi. mē deveni ārya
무엇을 하라는 것입니까? ariya에게는 네 가지 iddhi가 있습니다. ariya의 네 iddhi 가운데 첫째는 이것입니다. 세상 사람이 싫어하는 것을 ariya는 싫어하지 않습니다. 이것이 첫째 ariya iddhi입니다. 세상 사람이 싫어하지 않는 것을 ariya는 싫어합니다. 이것이 둘째 ariya iddhi입니다.
dæn kes ṭikak aragena æn̆gaṭa dæmot ehema kapalā haṭan̆gēsā maga tiyena keskikak aran kāka æṭa vivisi kaḷot ehema sāmānya lōkaya. eyā āsāve væḷan̆dagani. āpa velā kanna gahalā. magēkaṭa jarāva dæmmē.
이제 머리카락을 조금 가져다 누군가의 몸에 뿌리면, 이발소 바닥에 떨어진 머리카락을 가져다 어찌하면, 보통 세상 사람이 그것을 반겨 껴안겠습니까? 화가 나서 덤벼듭니다. '내 것에 더러운 것을 넣었다'고.
kāgē hari lon saduralā tiyalā hena kāgē hari æn̆ga ætilōsama mokak velā kæmatiyi priya karayi piḷikul karāda nækul karā. kāgē hari
누군가의 털을 깎아 두었다가 누군가의 몸에 문지르면, 그가 좋아하고 반기겠습니까, 싫어하겠습니까?
karayi piḷikul karāda nækul karā. kāgē hari niyapatuiyā in̆dan kāgē hari kara dæmmot ehema piriyana hita idarakoṭa
누군가의 손발톱을 떼어 누군가에게 던지면 반기는 마음이 들겠습니까?
eyā anutak ehema gala kāgē hariṭa dæmma īṭā kocca tāmaranavā.
남의 이를 빼서 누군가에게 던지면 얼마나 화를 냅니까.
kāgē hari haṁkarayak galaha dæmot ehema kāgē hari karanavā. ehenam otana mas nahara ǣṭa æṭa miduḷu vuḍu taven gihalā mala mutrā tema soṭu mē ekakavat tiyenavada lōkayā hā piḷikul nokarana eka.
누군가의 것을 떼어 누군가에게 던지면 그렇게 합니다. 그렇다면 거기 있는 살, 힘줄, 뼈, 골수, 콩팥, 똥, 오줌, 땀, 콧물 — 이 가운데 세상 사람이 싫어하지 않는 것이 하나라도 있습니까?
ohu aran dæm ehema ēgollō kiyanavā kætayi. ēgollō kiyanavā gan̆dayi. ēgollō kiyanavā piḷikolayi. kætayi kiyana gan̆dayi kiyanavaṭa piḷikapalayi kiyanakoṭa nivan dakinavānam
그것을 가져다 던지면 그들은 '흉하다'고 합니다. '냄새난다'고 합니다. '역겹다'고 합니다. 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 말하는 것으로 nibbāna를 본다면,
abuddhōtpāda kālē ōka minissu karalā nættēda? hētu nædda karanna? anyāgamika velā ē atara ehema kætayi kiyannē nædda? oya anuki jarāvak dæmmo tiya gan̆dayi kiyannē nædda? piḷikuḷu karannē nædda?
Buddha가 나지 않은 때에 사람들이 그것을 하지 않았겠습니까? 할 까닭이 없었겠습니까? 다른 종교를 믿는 이들도 그렇게 '흉하다'고 하지 않습니까? 남의 더러운 것을 던지면 '냄새난다'고 하지 않습니까? 싫어하지 않습니까?
kætayi, gā keslamutremsoṭu anik ara dæmmot ehema æn̆gaṭa kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyana dr̥ṭiya misak venehikin hitanavada
흉하다고 하지요. 머리카락, 오줌, 땀, 콧물 같은 것을 몸에 던지면 '흉하다, 냄새난다, 역겹다'는 생각 말고 다른 무엇을 생각합니까?
oya kǣllak kætayi gan̆dayi piripuvalayi kiyalā hitanakoṭa nivan dakinavanā budurajāṇan vahansē lōkē pahaḷa venna ōnē næha nivan dakinna. etana balanna venavada nædda kiyalā hētuphala nanyāya
그 조각을 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 생각할 때 nibbāna를 본다면, nibbāna를 보려고 Buddha께서 세상에 나타나실 까닭이 없습니다. 거기서 까닭과 열매의 이치를 보게 되는지 아닌지 살펴보십시오.
anyāgamika kiyalā praśnayak næha nivan dakinna. oya kavurut nitarōma kæṭayi gan̆dayi piḷikulayi.
그렇다면 nibbāna를 보는 데 다른 종교라는 것은 문제도 안 됩니다. 누구나 늘 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 하니까요.
væḍi hariyakma loku mānākārayō nivan̆dinavā. mokada oya kōpaya bonna bæ. æyi araka bivvā. kætayi gan̆dayi pipulayi. ōkē nemeyi tiyennē.
그러면 대부분 크게 뽐내는 사람들이 nibbāna를 볼 것입니다. 왜냐하면 '그 커피는 못 마시겠다, 왜 그걸 마셨느냐, 흉하다, 냄새난다, 역겹다' 하니까요.
kōpaya vena marayi yannē næ. ēt ōka vana anupanayaka kætayi gan̆dayi piḷitulayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōka væḍi hariyak varannē mānākāraya vena. evun okkoṭa nivan dakinavā.
그렇게 하는 것은 대부분 뽐내는 마음 때문입니다. 그러면 그들이 모두 nibbāna를 보겠지요.
kætayi gætayi piḷikulayi kiyalā sihi karanakoṭa jarāvak. lōka samatha jarāvak piḷikukul karana nivan dakinavā. mē lōkayā nirantarayen karanna væḍē ōkanē. lōkayā nirantarayen nivan dakinavā buduvaru pahaḷa venna ōnē.
흉하다, 냄새난다, 역겹다고 새길 때, 더러운 것 — 세상이 모두 더럽다고 싫어하는 것으로 nibbāna를 본다면, 세상 사람이 늘 하는 일이 바로 그것 아닙니까. 그러면 세상 사람들이 늘 nibbāna를 보고 있을 텐데 Buddha들이 나타나실 까닭이 있겠습니까.
mē æn̆gē tiyena kǣli dækalā kæta gā kiri kiyalā ēka nivan maganavā. ehema nivan dakinna puḷuvan nam. oppu karanna puḷuvan kiyana apiṭa anik ayaṭa nivan tiyenavā.
이 몸에 있는 조각들을 보고 흉하다고 하는 것이 nibbāna의 길이라면, 그렇게 nibbāna를 볼 수 있다면, 우리가 보여 줄 수 있듯이 다른 이들에게도 nibbāna가 있습니다.
dæn ārya idiyaṭa mokakda kiyannē? lōkayā kætayi kiyana gan̆dayi kiyana piḷikaṭalayi kiyana yamak ætda āryayō piḷikul nokarayi. ehenam oya 32 ārya piḷikul karanavā.
이제 ariya iddhi란 무엇을 말합니까? 세상 사람이 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 하는 것을 ariya는 싫어하지 않습니다. 그렇다면 그 서른두 가지를 ariya가 싫어합니까?
hæbæyi oya deka haṭaganna tiyena hētuvaṭa lōkayak kæmati. kes valaṭa akæmæti. kes haṭagannē hētuvara kæmati. lom valaṭa akamæti lom haṭagannē hētuva kæmati.
그런데 그것들이 생겨나는 까닭을 세상 사람은 좋아합니다. 머리카락은 싫어하면서 머리카락이 생겨나는 까닭은 좋아합니다. 털은 싫어하면서 털이 생겨나는 까닭은 좋아합니다.
næt apē kaṭē datak gælavilā hilāma pættakin tiyalā āyasaṭak kaṭaya dāgattot mokada kiyanna puḷuvan alnā karalā balanna
우리 입에서 이가 빠졌는데 그것을 한쪽에 두었다가 다시 입에 넣으라고 하면 뭐라고 하겠습니까. 떠올려 보십시오.
apēma olluvē tiyena kes kapalā pættakin velalā passē api æn̆ga ætulaganna kivvot ehema mokada karannē? apēen ṭiyak vihilā apiṭa uranna kivot ayaṭa puḷuvanda? dæn ēt bæ.
우리 머리의 머리카락을 잘라 한쪽에 싸 두었다가 나중에 몸에 문지르라고 하면 어떻게 하겠습니까? 우리 침을 조금 뱉어 놓고 그것을 빨아 먹으라고 하면 할 수 있겠습니까? 그것도 못 합니다.
apēma niyapu giyā pættaka galavādari venakan ōka kāpan aran kiva tiyena kamma væṭa karana atara ganin kivvot ēkat payanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin apima æn̆gē tiyena jarāva apima balamuttarā ṭikak pættakaṭa dālā dæn atagāpan kivot gānavā. ēka nagænennē næ.
그래서 우리 몸에 있는 더러운 것을 우리가 조금 한쪽에 두고 '이제 문질러라' 하면 문지르겠습니까. 그렇게 하지 않습니다.
dæn etakoṭa ēka svabhāvayen mē lōka satvayā kætayi gan̆dayi pirikulayi kiyalā tamangē ēvā gænat hitanavā. anungē ēvā gænat hitanavā. ē śarīrayē tiyena koṭas piḷiban̆dava lōkayāmat balannē ēkayi. kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyana tænē. hæbæyi koccara kæta vuṇat, koccara gan̆da vunat, koccara piḷikul vunat āśvādayaṭa ganakina nisā. lōka satyayā mē kæta gan̆da piḷikuḷu śarīraya pariharaṇaya karanna.
이렇게 본래 세상 중생은 흉하다, 냄새난다, 역겹다고 제 것에 대해서도 생각하고 남의 것에 대해서도 생각합니다. 몸에 있는 부분들을 세상 사람이 보는 방식이 그것입니다. 흉하다, 냄새난다, 역겹다는 자리에서요. 그런데 아무리 흉해도, 아무리 냄새나도, 아무리 역겨워도 assāda에 끌리기 때문에 세상 중생은 이 흉하고 냄새나고 역겨운 몸을 쓰며 삽니다.
hæbæyi mē śarīrayē kæta nætnam, gan̆da gahannē nætnam, piḷikul svabhāvayak nætnam kæmati nætnam. ehemayi ēka hariyaṭa kæmati. hæbæyi ehenam mē akamæli kætagata piḷikul veddit æyi mēkaṭa kæmati.
그런데 이 몸이 흉하지 않다면, 냄새나지 않는다면, 역겨운 성질이 없다면 좋아하지 않겠습니까? 그러면 아주 좋아하겠지요. 그렇다면 이렇게 싫고 흉하고 역겨운데도 왜 이것을 좋아합니까?
rūpa kāmē, sadda kāmē, gandha kāmē, rasa kāmē, poṭṭhabba kāmē kiyana paṁcakāmaya ganna mē guṇa nætuva bæ. mē guṇa āśraya kana yē ēgunē tamayi ædalā ganna. ara āśvādayaṭa tiyena balavat kæmætta nisā mē piḷikula ēken vahaganna. vahagena inna.
rūpa kāma, sadda kāma, gandha kāma, rasa kāma, phoṭṭhabba kāma라는 다섯 kāma를 누리려면 이 더러운 것 없이는 안 됩니다. 이것에 기대어야 하니 그 때문에 끌어안습니다. assāda에 대한 강한 바람 때문에 이 역겨움을 그것으로 덮어 둡니다. 덮어 두고 지냅니다.
hæbæyi kætayi gan̆dayi piḷikulayi kiyana eka lōka satṭiyā poduvē kavurut ōka pariharaṇaya karanavā bhāvitā karanavā. lōka dharmayak hæṭiya.
그런데 흉하다, 냄새난다, 역겹다는 것은 세상 중생 누구나 두루 쓰는 말입니다. 세상의 dhamma처럼요.
ehenam otanaṭa monavada pennannē? oya hæma ekak gænama kivvā anulōma pratilōma vaśayen balanna kiyalā.
그렇다면 거기서 무엇을 보여 줍니까? 그 하나하나를 anuloma, paṭiloma로 보라고 했습니다.
ē anulōma pratilōma vaśayen balanna ki balannē mokakda? kes vala in̆dalā mutrāvalaṭa yanakam ganavā. mutrāvala nam kes valaṭa yanakam āpahuda venavā. analōma tilōma karanavā.
anuloma, paṭiloma로 보라고 할 때 보는 것은 무엇입니까? 머리카락에서 오줌까지 셉니다. 오줌에서 머리카락까지 거꾸로 돌아옵니다. anuloma, paṭiloma를 합니다.
kēsālōmānakādantā satayō tō dantānakāma kēsā anulōka tuḷa kētā lōmā nakā dantā taṭō mansannaharuva aṭṭhī aṭṭhī miṁjāvakkaṁ aṭṭhī maṁjā vakkaṁ oya ævit āpaha venavā. aṭṭhī miṁjā aṭṭhī naharūman patōdantāna kālōmak kana anulōma pratilōma kiyalā ōka karanavā.
'kesā lomā nakhā dantā taco, taco dantā nakhā lomā kesā' — 차례대로 'kesā lomā nakhā dantā taco, maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ' 하고 와서 다시 거꾸로 'vakkaṃ aṭṭhimiñjaṃ aṭṭhi nhāru maṃsaṃ taco dantā nakhā lomā kesā' — 이렇게 anuloma, paṭiloma로 합니다.
hæbæyi paṭicca samuppādayen daham dakinna ōnē kiyana ekama nyāya ēkayi. paṭicca samuppādaya anulōma patilōma vaśayen balannat tiyenavā.
그런데 paṭicca samuppāda로 dhamma를 보아야 한다는 것과 같은 이치가 이것입니다. paṭicca samuppāda를 anuloma, paṭiloma로 보는 것도 있습니다.
ket piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dænagena inna ōnē. anna pratilōmakin balanna ōna. lom piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dakinna ōnē. anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē. niyapotu piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dakinna ōnē anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē. dat piḷiban̆dava paṭicca samuppādaya dakinna ōnē anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē. piḷiban̆da paṭicca samuppādaya dakinna ōnē. analōkalōma vaśayen paṭicca samuppādaya dakinna ōnē. oya vidiya eken ekaṭa dækkanna. anna kramaya hariyaṭama dahama avabōdhayak abuddhōtpāda kālē næti karamu. anna kāyagatā satiya.
머리카락에 대한 paṭicca samuppāda를 알고 있어야 합니다. 그렇게 paṭiloma로도 보아야 합니다. 털에 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 하고 anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. 손발톱에 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 하고 anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. 이에 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 하고 anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. (그다음 것에) 대한 paṭicca samuppāda를 보아야 합니다. anuloma, paṭiloma로 paṭicca samuppāda를 보아야 합니다. 그렇게 하나씩 보십시오. 그 방법이 바로 dhamma를 깨닫는 길이며, Buddha가 나지 않은 때에는 없는 것입니다. 그것이 kāyagatāsati입니다.
dæn kohomada dækagannē? dæn apiṭa kēsā kiyalā kivvā. dæn kēsā kiyannē jātiyak. kes jātiya. dæn balāgena yanna ōnē mula. mulaṭa yanna issellā.
이제 어떻게 보는가? 우리에게 'kesā'라고 했습니다. kesā는 하나의 jāti입니다. 머리카락이라는 jāti. 이제 뿌리를 따라가야 합니다. 먼저 뿌리로 가야 합니다.
ōkē agamula dækalā tiyenna ōnē. issellā agamula dakinakoṭa mē dækē aga jātiya aga mula mokakda kes haṭagatta jātiyak nam jātiyak haṭagannē bhava nisā bhava haṭagannē upādāna nisā siddhāntaya ēkayi. upādāna haṭagannē taṇhā nisā. taṇhā haṭagannē vēdanā nisā, vēdanā haṭagannē sparśa. sparśa haṭagannē salāyatana nisā, salāyatana haṭagannē nāma rūpa nisā, nāma rūpa haṭagannē viññāṇa nisā, viññāṇa haṭagannē saṁkhāra nisā, saṁkhāra haṭagannē avidyā. a onna avidyāva mūla
그 끝과 뿌리를 보아야 합니다. 먼저 끝과 뿌리를 볼 때, 끝은 jāti이고 뿌리는 무엇입니까. 머리카락이 생겨난 jāti라면, jāti는 bhava 때문에 생기고 bhava는 upādāna 때문에 생깁니다. 이치가 그렇습니다. upādāna는 taṇhā 때문에, taṇhā는 vedanā 때문에, vedanā는 phassa 때문에, phassa는 saḷāyatana 때문에, saḷāyatana는 nāmarūpa 때문에, nāmarūpa는 viññāṇa 때문에, viññāṇa는 saṅkhāra 때문에, saṅkhāra는 avijjā 때문에 생깁니다. 그래서 avijjā가 뿌리입니다.
aga jātiya agaya mulayi dakinavā. kes kæmati jātiyaṭa kes haṭaganna avidyāva dakinna ōnē. kes nikan haṭagannē næ. kes haṭagannē ektara avidyāvak.
끝은 jāti, 뿌리는 avijjā로 봅니다. 머리카락이라는 jāti에 대해서는 머리카락이 생겨나는 avijjā를 보아야 합니다. 머리카락은 그냥 생기지 않습니다. 머리카락은 어떤 avijjā 때문에 생깁니다.
avidyāvat mahāsāgaravā. saṁkhārat mahāsāgaravā mē hæma ekakma ēvā viññāṇat mahāsāgara ēvā muḷu paṭicca samuppādiya mahāsāgara ēvā. podu ē nama kivvat ē tænaṭa ovina vidihaṭa dālā mēka vigraha karalā balanna purudu venna ōna.
avijjā도 큰 바다 같습니다. saṅkhāra도 큰 바다 같고, 이 하나하나가 다 그렇습니다. viññāṇa도 큰 바다 같고, paṭicca samuppāda 전체가 큰 바다 같습니다. 두루 쓰는 이름으로 말해도 그 자리에 맞게 넣어 풀어 보는 데 익숙해져야 합니다.
dæn jāti kivvahama mahāsāgarēvā. nānā prakāra jāti. hæbæyi hæma jātiyakaṭama ven vecca paṭicca samuppādayak.
이제 jāti라고 하면 큰 바다 같습니다. 갖가지 jāti가 있습니다. 그런데 jāti마다 따로 된 paṭicca samuppāda가 있습니다.
ehenam kēsā jāti haṭagannē kēsā bhava nisā. kēsā bhava haṭagannē kēsā upādāna nisā. ara siddhāntaya vitara araganna. kēsā upādāna haṭagannē kēsā taṇhā nisayi. kēsā taṇhā haṭagannē kēsā vēdanā nisayi. kēsārā vēdanā haṭagannē kēsā sparśayi. kēsā sparśa haṭagannē kēsā salāyatana nisayi. kēsā salāyatana haṭannē kēsā nāma rūpa nisayi. kēsā nāma rūpaṭanē kēsā viññāṇa nisayi. kēsā viññāṇa haṭagannē kēsā saṁkhāra nisayi. kēsā saṁkhāra haṭagannē kēsā avidyā nisayi. dæn
그렇다면 kesā jāti는 kesā bhava 때문에 생깁니다. kesā bhava는 kesā upādāna 때문에 생깁니다. 그 이치만 가져오십시오. kesā upādāna는 kesā taṇhā 때문에, kesā taṇhā는 kesā vedanā 때문에, kesā vedanā는 kesā phassa 때문에, kesā phassa는 kesā saḷāyatana 때문에, kesā saḷāyatana는 kesā nāmarūpa 때문에, kesā nāmarūpa는 kesā viññāṇa 때문에, kesā viññāṇa는 kesā saṅkhāra 때문에, kesā saṅkhāra는 kesā avijjā 때문에 생깁니다.
saṁkhāra haṭagannē kēsā avidyā nisayi. dæn kēsā saṁkhāra onavada kēsā avidyāva anna vacanē pada niruddhiyen ganna ōnē saṁkhārayayi avidyāvayi hoyāganna
이제 kesā saṅkhāra는 무엇이고 kesā avijjā는 무엇입니까. 그것은 낱말의 nirutti, 곧 낱말 풀이로 잡아야 합니다. saṅkhāra와 avijjā를 찾아내십시오.
kēsā avidyāva mokakda sæneda kē kiyana vacanayen pennannē kṣēbhāvaya yamak yamak nisā lōkayā pahat pavaṭa pat karanavānam anna ēkaṭa āsā karana nisā ē āsā kēsā venavā.
kesā avijjā가 무엇입니까. 'ke'라는 말이 보여 주는 것은 닳아 없어지는 성질입니다. 무엇 때문에 세상 사람이 낮고 나쁜 데로 떨어진다면, 그것을 바라기 때문에 그 바람(āsā)이 kesā가 됩니다.
pahat pahat dharmayanṭa yamek āsā karanavada? anna ēka tamayi hētuva avidyāva nisayi ēka væḍiya karannē. pahat dharmayō hon̆dayi kiyalā hitāgena ēvaṭa āsā karanavā. monavada pahat dharmaya? kāma dharmayō ōrambhāgiya. pahat dharma pahasatiya tiyennē.
낮고 낮은 dhamma를 누가 바랍니까? 그것이 바로 까닭입니다. avijjā 때문에 그것을 더 많이 합니다. 낮은 dhamma를 좋다고 여기며 그것을 바랍니다. 낮은 dhamma가 무엇입니까? kāma dhamma입니다. orambhāgiya, 곧 낮은 쪽 dhamma 다섯 가지가 있습니다.
pahat vennā vū dharmayanṭa āsā karana ekaṭa lōkayā kæmati nætnam. kāmayanṭa āsānayi. anna lōkayāgē sēkṣa sē vena dēṭa āsā karana ekak tiyenavā ē āsā kēsā monavada kṣē bavaṭa pat karannē? kāmayō kṣē dharma kṣē dharmayanṭa āsā karanavāha kāma dharmayanṭa āsā karanavā. kāma dharmayanṭa āsā karana nisā pinvatuni ē vena dēṭa āsā karana balāporottuvak haṭagattā nam menna avidyāven haṭagatta balāporottu. menna avidyāva. kēsā avidyāva.
낮아지는 dhamma를 바라는 것을 세상 사람이 좋아하지 않는다고 해도, kāma는 바랍니다. 세상 사람에게는 닳아 없어지는 것을 바라는 마음이 있습니다. 그 바람이 kesā입니다. 무엇이 닳아 없어지게 합니까? kāma가 닳아 없어지게 하는 dhamma입니다. 닳는 dhamma를 바란다는 것은 kāma dhamma를 바란다는 것입니다. kāma dhamma를 바라기 때문에, 여러분, 그 닳는 것을 바라는 기대가 생겼다면, 이것이 avijjā에서 생긴 기대입니다. 이것이 avijjā, kesā avijjā입니다.
ē nisā mokada karannē? kāma dharmayan san̆dahā ē pudgalayā nānā prakārayen hiten kayen vacanaya sakas karanna. saṁkhāra koṭaganavā. anna gēsā saṁkhāra
그래서 어떻게 합니까? kāma dhamma를 위해 그 사람은 갖가지로 마음과 몸과 말을 짓습니다. saṅkhāra를 쌓습니다. 이것이 kesā saṅkhāra입니다.
kāma dharmayan karā pahat bavaṭa væṭena kāma dharmayan karāṭa hitak haṭagannā viññāṇayak hama hitak haṭagannavā. anna kāma viññāṇaya
kāma dhamma 쪽으로 낮게 떨어지는, kāma dhamma로 향하는 마음, 곧 viññāṇa가 생깁니다. 이것이 kāma viññāṇa입니다.
ē pahat dharmayan mē kāma hitē bahinavā. anama æsa kana divanāsaya śarīrayē mana ē kāma dharmayanṭa āyatana karagannavā. salāyatana karagannavā. kāma sparśanna labanavā. bhukti vidi sparśanavā. onna kēsā sēā vū pahat kāma dharmayanṭa āsā kiyana sparśaya.
그 낮은 dhamma가 이 kāma 마음에 내려앉습니다. 그러면 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음을 그 kāma dhamma의 āyatana로 삼습니다. saḷāyatana로 삼습니다. kāma의 phassa를 얻습니다. 누리며 닿습니다. 이것이 kesā — 닳아 없어지는 낮은 kāma dhamma를 바라는 phassa입니다.
pasa paccā vēdanā anna ēvaṭa vindanaya karanavā. vēdanā paccā taṇhā etana ælenavā. taṇhā paccayā upādānāva etana bæn̆denavā. upādāna paccayā bava kēsā bavaṭa pahat dharmayanṭa āsā karana bavaṭa pat venavā. pahat dharmayanṭa āsā karana bava nisā bhava paccayā jāti kiyalā pahat dharmayaṭa āsā karana jātiya upadinavā. pahat dharmayaṭa āsā
phassa paccayā vedanā — 그것을 누립니다. vedanā paccayā taṇhā — 거기에 달라붙습니다. taṇhā paccayā upādāna — 거기에 묶입니다. upādāna paccayā bhava — kesā 상태, 곧 낮은 dhamma를 바라는 상태가 됩니다. 낮은 dhamma를 바라는 상태 때문에 bhava paccayā jāti, 곧 낮은 dhamma를 바라는 jāti가 태어납니다.
āsā karana jātiya upadinavā. pahat dharmayaṭa āsā karana jātiya ilā pahat bala væṭanaṭa passē mokada vaya vunāṭa passē kēsā ivarayi.
낮은 dhamma를 바라는 jāti가 낮은 쪽으로 떨어진 뒤에는 어떻게 됩니까? 그렇게 된 뒤에는 kesā가 끝납니다.
āsā karana gatticca eka tamayi gēsā.
바라며 붙잡은 것이 바로 kesā입니다.
āsāvē cuddhiyaṭa tiyara tæn pahat vunāṭa passē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kēsā haṭaganna hētuva eva nisā tirisanaṭa kes næ.
kesā가 생겨나는 까닭이 그것이므로 짐승에게는 머리카락이 없습니다.
eka tirisanuṭa kes tiyenavā.
어느 짐승에게 머리카락이 있습니까?
mē lōkē kestiya miharina kes sadaya pennavanna putā. ēkē oya satariya pariṇāmaya ehema haranema man̆duraṭa ehema tiyennē kiyalā. tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hun̆gayagē mayil tiyenavā misā koḷu haṭak tiyena mayilina nisā ka tiyenavada? korilagē pandiya agē tiyenavada? ē meha ihanē mona sadayek kivavat tiyenavada kiyalā vallangē paḷallangē tiyenavada alin̆gangē tiyenavada harakungē tiyenavada moket tiyennē būrvagē uragē tiyenavada ē tiyena ekā manussayā
원숭이에게는 털이 있지만, 털이 있다고 머리카락이 있습니까? 고릴라에게 있습니까? 어떤 짐승에게라도 있다고 할 수 있습니까? 개에게, 곰에게 있습니까? 코끼리에게 있습니까, 소에게 있습니까? 어느 것에 있습니까? 당나귀에게, 말에게 있습니까? 있는 것은 사람뿐입니다.
kalpanā karana kāṭavat tiyanada
생각해 보십시오. 다른 누구에게 있습니까?
pahat bavaṭa āsā kara kara in̆dalā nam pahat bavaṭa pat vunāṭa passē pārāya dæn kēsārayi. tiyennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna sēvena pahat dharmayanṭa āsā karannē pahat venaka. pahat vunāṭa passē āya ēka piyana velā ivara. poḍḍak hari ēken mehā hariyak tiyenavā manussaye. virāgī dharma mātr̥yak tivicca nisā tamayi manussaya velā innē.
닳아 없어지는 낮은 dhamma를 바라는 것은 낮아지는 길입니다. 낮아진 뒤에는 다시 그것이 끝나 버립니다. 사람에게는 그보다 조금이라도 위쪽인 것이 있습니다. virāga dhamma가 조금 있었기 때문에 사람으로 있는 것입니다.
ē dharmayen pahat bavaṭa pat velā hanam kāmayanṭa væyagatta passē arakin satara apaha kosaṭa væṭenavā. tirisan koṭasaṭa væṭanavā. tirasanāṭa keles næha.
그 dhamma에서 낮은 상태로 떨어져 kāma에 다 써 버린 뒤에는 그것으로 네 apāya로 떨어집니다. 짐승 쪽으로 떨어집니다. 짐승에게는 머리카락이 없습니다.
ǣ ov ivara māvakut karagannavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pahat dharmayanṭa āsā karapuvahama haṭaganna mokada? anna hitē guṇak haṭagattā. anna lōkaya āp veva piḷikul nokaranna. lōkayā piḷikul karana eka āryava piḷikul nokara. śēṣā kiyana guṇa āryō piḷikul karannē næha.
낮은 dhamma를 바라면 무엇이 생깁니까? 마음에 더러움이 생겼습니다. 세상 사람이 싫어하는 것을 ariya는 싫어하지 않습니다. kesā라는 더러움을 ariya는 싫어하지 않습니다.
n āryō mokakda piḷikul karannē? lōkayā piḷikul nokarana ekak tiyenavā. paṁcakāmayanṭa tiyena āsāva lōkayā piḷikul karannē. āryō paṁcakāmayanṭa tiyena āsāva piḷipu anna āriya
그렇다면 ariya는 무엇을 싫어합니까? 세상 사람이 싫어하지 않는 것이 있습니다. 다섯 kāma에 대한 바람을 세상 사람은 싫어하지 않습니다. ariya는 다섯 kāma에 대한 바람을 싫어합니다. 그것이 ariya입니다.
ehenam ē kēsālaṭa hētuva lōkayā piḷikul karannē nǣhæ āryō piḷikul karanavā. kēsāvala phalaya lōkayā piḷikul karanavā āryava piḷikul karannē næha.
그렇다면 kesā의 까닭을 세상 사람은 싫어하지 않지만 ariya는 싫어합니다. kesā의 열매를 세상 사람은 싫어하지만 ariya는 싫어하지 않습니다.
dæn balanna koyi taram vena sadelā tiyennē āryayā koheda lōkaya koheda dæn puḷuvanda tarka karalā ehæ mēnna budurajāṇan vahansē næti kālayaka mē bhāvanāva tibuṇā kiyannē mē bhāvanāvē nivan dakinna bæhæ kiyanna.
이제 얼마나 다른지 보십시오. ariya는 어디 있고 세상은 어디 있습니까. 그런데도 'Buddha께서 계시지 않던 때에도 이 bhāvanā가 있었으니 이 bhāvanā로는 nibbāna를 볼 수 없다'고 따질 수 있겠습니까?
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā gadayu nam kavadāvat ayin karalā ivara karanna bæhæ. suddha karanna bæhæ. hitēkuna suddha karanna puḷuvan ekak tiyakuḷu karanna ōnē hitē tiyenakoṭa anna kuṇu koṭas siddhaka tiyena hitē suddha karana.
Buddha께서 말씀하십니다. 냄새는 결코 없애 버릴 수 없고 깨끗이 할 수 없다. 깨끗이 할 수 있는 것은 마음이다. 마음에 있는 더러운 부분을 깨끗이 해야 한다.
anna ēkayi dakinna ōnē piḷikul karana. api ēka piḷikul karalā purudu velā nǣ. aya purudu velā tiyennē ēkaṭa rā karalā. ēka piḷikul karanna purudu venna. ehenam kēsāvalaṭa hētuva piḷikul karapuvahama hētuva næti phalaya næhæ. ehenam matu kēsā na.
그래서 싫어해야 할 것을 보아야 합니다. 우리는 그것을 싫어하는 데 익숙하지 않습니다. 그것을 좋아하는 데 익숙해 있습니다. 그것을 싫어하는 데 익숙해지십시오. 그러면 kesā의 까닭을 싫어하게 되고, 까닭이 없으면 열매도 없습니다. 그렇다면 앞으로 kesā는 없습니다.
kes valaṭa kes valaṭa kēsā nevat kāma dharmayanṭa āsā karanakoṭa mokakda æti vennē? kāma dharmaya koheda api labannē lōkayē mē lōkaya amr̥tayak kiyalā hitāgannavā. lōkē amadharmayak kiyalā amādharmayak kiyalā hitāgannavā. lōkaya amādharmayak kiyalā hiṭā manasen gattada avidyāven gatta velā igamanayak. hitakin tibuṇā.
머리카락 — kesā 말고 — kāma dhamma를 바랄 때 무엇이 생깁니까? kāma dhamma를 우리는 어디서 얻습니까? 세상에서입니다. 이 세상을 amata라고 여깁니다. 세상을 amata dhamma라고 여깁니다. 세상을 amata dhamma라고 마음에 받아들였다면, 그것은 avijjā로 내린 결론입니다. 마음에 그렇게 있었습니다.
piḷikul kaḷa yutu yamak piḷikul nokaragattā nam lōka satyayā gannavā. āryō mē lōkayē amuktiyak kiyalā hitena mulā piḷikul karanavā.
싫어해야 할 것을 싫어하지 않으면 세상 중생은 붙잡습니다. ariya는 이 세상을 amata라고 여기는 미혹을 싫어합니다.
anamā lōkayē amr̥tayak hæṭiyaṭa gattahama lō amā kiyana eka tamayi lōmā kiyalā pada nirr̥tya āāva. lōkaya amr̥tayak kiyalā ganna eka lōkayā priya karanavā. ehā saṁkhāra vaḍanavā.
그래서 세상을 amata로 받아들이면 '세상(loka)-amata', 곧 'lo-amā'가 lomā라는 낱말의 nirutti입니다. 세상을 amata로 받아들이는 것을 세상 사람은 좋아합니다. 그래서 saṅkhāra를 키웁니다.
etakoṭa lōmā viññāṇa lōmā nāmarūpa lōmā salāyatana lōmā sparśamā vēdanā, lōmā taṇhā lōmā upādāna lōmā bava lōmā jātaṭa pat velā lom tiyenama bavaṭa pat venavā. kana minihat ē koṭasa āvā.
그러면 lomā viññāṇa, lomā nāmarūpa, lomā saḷāyatana, lomā phassa, lomā vedanā, lomā taṇhā, lomā upādāna, lomā bhava, lomā jāti에 이르러 털이 있는 상태가 됩니다. 사람에게도 그 몫이 왔습니다.
anna etakoṭa mokada vennē? lōkaya amr̥tayak vaśayen ganna eka væḍipurama tiyenavā sattunṭa ē sattunṭa lom væḍiyi.
그러면 어떻게 됩니까? 세상을 amata로 받아들이는 것이 짐승들에게 가장 많습니다. 그래서 짐승들에게 털이 많습니다.
manussayaṭa lōhuvot ehema æyi sattunṭa lom væḍi æyi manussayanṭa lom vaḍu kivvot dæn ōgoṭa uttarayak dica samuptak kalā venē parita sampattiya praśna isan̆dalā tiyenavā. namut lōkayāṭa nam muḷu lōkema hellenak kǣ gæhuvat æyi sattunṭa lom væḍi æyi manussanṭa lom aḍu kivvot pēnna tiyennē ættak pennanna vidihak venavā.
사람에게 털이 적은 까닭 — 왜 짐승에게는 털이 많고 사람에게는 적으냐고 물으면, 이제 여러분에게 대답이 있습니다. paṭicca samuppāda로 그 물음이 풀렸습니다. 그러나 세상 사람에게는, 온 세상이 흔들리도록 소리쳐 '왜 짐승에게는 털이 많고 사람에게는 적으냐'고 물어도 참을 보여 줄 길이 없습니다.
sēvena kāma dharmayanṭa āsā karapuvahama mē lōkē harima vaṭinādayak kiyalā haṭam dr̥ṣṭiyaṭa bahinavā lōka āśvāda lōkaya amuktiyak kiyalā ganna lō amā dr̥ṣṭiya lōmā jātiya lom jātiya ehenam hētuyi phalayayi
닳아 없어지는 kāma dhamma를 바라면 이 세상이 아주 값진 것이라는 diṭṭhi에 빠집니다. 세상의 assāda, 세상을 amata로 받아들이는 lo-amā — diṭṭhi는 lomā, jāti는 털의 jāti입니다.
jātiya lom jātiya ehenam hētuyi phalayayi dakinna ōnē anna anulōma pratilōma vaśayen balanna ōnē æṭicca samuppādaya balanna ōnē āma balanakoṭa pēnnē paṭan gannavā æṭa passē mokada karannē
그렇다면 까닭과 열매를 보아야 합니다. anuloma, paṭiloma로 보아야 합니다. paṭicca samuppāda를 보아야 합니다. 그렇게 볼 때 보이기 시작합니다. 그 뒤에는 어떻게 합니까?
monavada mē lōkē nāka dēval api nākayi kiyalā sutætta pudgalayō dharmānukūla pudgalayō nākayi kiyana yamak ætta nam lōkayāgē paṁcakāmayaṭa bæhælā asādhāraṇa paṁcakāmayaṭama bahivā. ayitu sahagata dēval nākayi kiyana ēvaṭama bahinnavā. nākayi kiyana eka darāgattā nam avidyāven nigamanaya.
이 세상에서 'nāka'하다(나쁘다)고 하는 것들이 무엇입니까? 바르고 dhamma에 맞는 사람들이 나쁘다고 하는 것이 있다면, 그것은 세상 사람의 다섯 kāma에 빠져 바르지 않은 다섯 kāma에 빠지는 것, 그릇된 것들에 빠지는 것입니다. 그 나쁜 것을 붙들었다면 그것은 avijjā로 내린 결론입니다.
dæn nāgaya tamayi nākā nakā nāgīva nākā kiyana hētuē phalaya nakā niyavana potuvalaṭa niyō niyō inna nisā niya potu apē bhāṣāven gattā nam hituvēya arthaya nāka dēval nisā nā kivva pāla valin gatta nam ētartaya potu væni sit dēval vala nivanōṇayaka nākaya nākayi kivat nakā potuvala niyanavātu niya potu. niya potu nāma kavuru dænvatmat hari ohoma viruptiyen hētuphala dharmayen hædilā tiyena.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn ocara mokada vennē? lōka satyayā duk vin̆dilā sæpa hoyenavā. æta kiyana tæna yedilā sæpa hoha venavā. næta kiyana tæna in̆dalā sæpa hoha venavā. næ attha kiḷamatāna yōgaya nævata anti bahinavā. kāma sukalli kānavaya yōgaya anti vahinavā. lōkaya āśvāda vaśayen vaṭinavā kiyalā gattaka.
그러면 어떻게 됩니까? 세상 중생은 dukkha를 겪으며 즐거움을 찾습니다. '있다'는 쪽에 붙어 즐거움을 찾고, '없다'는 쪽에 서서 즐거움을 찾습니다. attakilamathānuyoga라는 끝에 빠지고, kāmasukhallikānuyoga라는 끝에 빠집니다. 세상을 assāda로 값지다고 여겨서입니다.
lōkayē amr̥tiyak hā samānava hitā inna tākal mokada vennē? æta yanantaya hō næta yanantayana anta dekē tamayi innē. anta deken ahat venna bæhæ. ætta dakinna bæha tākkal lōkē antayaṭa balana anta dekaṭa pættahama kiyanavā dva anta danta dva antā dantā anna padayayi.
세상을 amata와 같다고 여기는 동안 어떻게 됩니까? '있다'는 끝이나 '없다'는 끝, 그 두 끝에 있습니다. 두 끝에서 벗어날 수 없습니다. 참을 보지 못하는 동안 세상의 끝을 바라봅니다. 두 끝에 빠지면 dvi-antā, 곧 dantā라고 합니다. 그것이 그 낱말입니다.
dæn mokada vennē? avidyāva nisā anta dekaṭa pahina amisak vidyāvē mādhyaṭa pahina amisak vena hæda vahinē avidyāva nisā lōka satyayā anta dekat dva antā valaṭa vahinna. dva antayaṭa pættahama dva anta danta kivvē ēka
그러면 어떻게 됩니까? avijjā 때문에 두 끝에 빠지는 것이지 vijjā의 가운데에 드는 것이 아닙니다. avijjā 때문에 세상 중생은 두 끝, dvi-antā에 빠집니다. dvi-anta에 빠지면 dvi-anta, dantā라고 한 것이 그것입니다.
ē nisā lōkaya piḷiban̆da anta deka pæhæpu saṁkhārayen hitin kaya vacanaya karanakoṭa dantā saṁkhāra dantā viññāṇa dantā nāmarūpa dantā salāyatana dantā sparśa dantā vēdanā dantā taṇhā dantā upādāna dantā bhava dantā jāti sacchāti
그래서 세상에 대한 두 끝에 빠진 saṅkhāra로 마음과 몸과 말을 지을 때 dantā saṅkhāra, dantā viññāṇa, dantā nāmarūpa, dantā saḷāyatana, dantā phassa, dantā vedanā, dantā taṇhā, dantā upādāna, dantā bhava, dantā jāti가 됩니다.
anna jāti haṭagatta jāti haṭagatta kohomada dat haṭaganna næhuvot anta deka nikan hæbæyi anta dekē samava hæsiri saracca nisā budurajāṇan vahansēṭat laukikatvaya hiṭapu nisā samatadantahambavu. anta dekeṭa gæṭunē næ. samava hædurunā.
그렇게 jāti가 생겼습니다. 이가 어떻게 생기는가 — 두 끝에 빠지면 그냥 두 끝이지만, 두 끝에서 고르게 다녔기 때문에, Buddha께도 세속의 몸이 있었기 때문에 고른 이(samadanta)를 얻으셨습니다. 두 끝에 걸리지 않고 고르게 다니셨습니다.
bōdhisara kāla anta dekē samava hæti nisā duva anta samavuṇa. ehenam samatanta pīriyā budurajāṇan vahansē anna æti vunē vena æyi samadantā haṭagatta kivma vaipādī pennanna puḷuvan venna.
bodhisatta 시절에 두 끝에서 고르게 있었기 때문에 두 끝이 고르게 되었습니다. 그래서 Buddha께 고른 이가 생긴 것입니다. 왜 고른 이가 생겼는지를 그렇게 보여 줄 수 있습니다.
etakoṭa muda vennē acca kiyannē væradi sahagata ikmayāmaṭa kiyanavā accaya accayan kamamē banta ehema kiyannē vecca api ikmagiya væradi sahagata dēvalaṭa kamāda kiyanna kiyanna anna acca kiyana vacanaya pērannē mokakda
그러면 어떻게 됩니까? 'acca'란 잘못된 넘어섬을 말합니다. accaya입니다. 'accayaṃ khamatha bhante'라고 하는 것은 우리가 넘어선 잘못에 대해 용서를 비는 것입니다. 그 acca라는 말이 보여 주는 것이 무엇입니까?
api ikma yanavā yathārthaya ikma yanavā. dharmaya ikmanavā. acca kiyannē ikmōpanna tahavuru venavā. dharmaya ikmōpana tahavuru vunāpiyat acca vuṇā. mokak nisāda? anta dekaṭa bæhægatta kenāṭa siddha venavā. dharmaya ikmavapu lōkaya tahavuru vennē.
우리는 넘어갑니다. 참모습을 넘어가고 dhamma를 넘어갑니다. acca란 넘어서서 굳어지는 것입니다. dhamma를 넘어서서 굳어지면 acca가 된 것입니다. 왜 그렇습니까? 두 끝에 빠진 이에게 일어나는 일입니다. dhamma를 넘어선 세상에 굳어지는 것입니다.
lōkayaṭa tahavurunahama moken ta acca hevat sa acca tacca taca tacō īlaṭa haṭagatta ya. dharmaya ikmavalā mulā lōkayē tahavuru bavaṭa patvenakoṭa ta accō tacō venavā. anna tama haṭaganna tiyenavā.
세상에 굳어지면 'ta-acca', 곧 taca, taco가 됩니다. 그다음에 생긴 것입니다. dhamma를 넘어서 미혹의 세상에 굳어질 때 ta-acco, taco가 됩니다. 그렇게 피부가 생겨납니다.
ēka kuṇu dahamak nisā. avidyā sahagata dahamak nisā. kāmayaṭa væṭena dahamak nisā kuṇu vena hamak ætuva upada jātiya. saṁkhārayē tuṇu jātiyak.
그것은 더러운 dhamma이기 때문에, avijjā와 함께하는 dhamma이기 때문에, kāma로 떨어지는 dhamma이기 때문에 썩는 피부를 가지고 태어나는 jāti입니다. saṅkhāra의 더러운 jāti입니다.
anna piḷikul kaḷa yutu jātiya mokakda yathārthaya ikmavanavā nam yamkisi kenek antayē pihillā menna mēka kirite menna kirita menna pāpē menna piḷikul kaḷa yutu. menna mēka piḷikul karanna ōna. tava piḷikul karalā monavā karanna
싫어해야 할 jāti가 무엇입니까? 참모습을 넘어선다면 — 누군가 끝에 서서 '이것이 나쁘다, 이것이 싫어해야 할 것이다, 이것을 싫어해야 한다' 해서, 더 싫어해서 무엇을 하겠습니까?
ēka hædicca eka vidihana innaganna. ēkaṭa piḷu karalā deyak tiyena ayanē. kama næti karagattē næ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kama nemeyi pirukara karagannē mulāvaṭa bæhælā hiṭan antayaṭa bæhalā hitan lōkayē bæn̆dīlā hitan yathātvaya ikmūpayi piḷikul karanna. anna etakoṭa api ēken midennē.
싫어해야 할 것은 피부가 아닙니다. 미혹에 빠져 생각하고, 끝에 빠져 생각하고, 세상에 묶여 생각하며 참모습을 넘어선 그것을 싫어해야 합니다. 그때 우리는 그것에서 벗어납니다.
oya paha tērum aran nivan dækkā. ē nisā kēsā rōmā nakā tantā taṭō kiyana taca paṁcakayē vidya vidarśanā karalā nivan avabōdha kaḷā.
그 다섯을 깨달아 nibbāna를 보았습니다. 그래서 kesā lomā nakhā dantā taco라는 taca-pañcaka를 vipassanā하여 nibbāna를 깨달았습니다.
yamkisi pudgalayē sēvena kāma dharmayanṭa āsā karannē nætnam. mē lōkē hari vaṭinādiyak amr̥ttiyak hā samānava gannē nætnam. nāka dēval nāka hæṭiyaṭa tērum aragena atharinavānam. mē anthagilamatāniyōgayāyi kāmasikallikāna yōgiyā kiyana anta deka atharinavā nam. vædden mē lōkaya piḷiban̆da ikma yāma atlā haṭanam yathārthaya pihiṭiyānam nam nivan dakinavā.
어떤 사람이 닳아 없어지는 kāma dhamma를 바라지 않는다면, 이 세상을 아주 값진 것, amata와 같다고 여기지 않는다면, 나쁜 것을 나쁜 것으로 알아 버린다면, attakilamathānuyoga와 kāmasukhallikānuyoga라는 두 끝을 버린다면, 그래서 이 세상에 대한 넘어섬을 버리고 참모습에 선다면 nibbāna를 봅니다.
ehenam kēsālōma nakāda dantāyō hariyaṭa dænagattā nam nivan vagē. ehenam eyāṭa
그렇다면 kesā, lomā, nakhā, dantā를 바르게 알았다면 nibbāna를 보는 것입니다.
dænagattā nam nivan vagē. ehenam eyāṭa arihat pat venna bæyi rajapanna oya bayama nivan dækka. hæbæyi udēn arǣhā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya bayama nivan dækka. hæbæyi udēn arǣhā vana nikan uḍaṭayi pallē haṭayi keslom niyadassamma kiya mæna gæna hiṭiyaṭa kālē gata venavā. apriyā karalā apriyā karalā mærilā yanavā ē nisā nivan dækka kenek nǣha. hētu pennannē ayitiyaṭiya puḷuvan kapakut næ.
그런데 아침부터 그저 위로 아래로 'kesā lomā nakhā dantā' 하고 외며 지내면 시간만 갑니다. 애쓰고 애쓰다 죽어 갑니다. 그래서 그렇게 해서 nibbāna를 본 사람은 없습니다. 까닭을 보여 주는 것도 아니니 될 수가 없습니다.
nemeyi væhitada? hāma
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin mē lōkayē yathārthaya ikma giyāṭa passē mokada vennē? mantravaya.
그래서 이 세상의 참모습을 넘어간 뒤에는 어떻게 됩니까? mamatta, 곧 '내 것'이라는 생각입니다.
mamatvayē aṁśayaṭa bahinavā. dæn itin paṭan gattā mamatvaya aṁśayaṭa ma aṁśa maṁsa īṭa passē harayak nǣ. hara vatayak æti venavā. na hara nahara nahāruvō naharuva īṭa passē ættaṭa venavā.
mamatta의 몫(aṃsa)에 빠집니다. 이제 mamatta의 몫이 시작되었습니다 — aṃsa, maṃsa(살)입니다. 그 뒤에는 알맹이(hara)가 없습니다. 알맹이 없는 상태가 생깁니다. na-hara, nhāru(힘줄)입니다. 그 뒤에 (다음 것이) 됩니다.
aṭṭhi æṭa vunā æṭa vuṇā. aṭṭhī vuṇā. ēkema midunā aṭṭhī miṁjā vuṇā. dæn yana maga vakrā. vakkam vuṇā. īṭa passē hādakam æti karagattā. lōkayaṭa venavā hādayan vuṇā hadayan vuṇā.
aṭṭhi. 뼈가 되었습니다, aṭṭhi가 되었습니다. 거기에 굳어져 aṭṭhimiñja가 되었습니다. 이제 가는 길이 굽었습니다(vakka). vakkaṃ이 되었습니다. 그 뒤 친밀함(hāda)을 만들었습니다. 세상에 가까워져 hadayaṃ이 되었습니다.
īṭa passē pihakam mē lōkayē yahapat vannāvū dē næti karalā pisa damalā kanna paṭan gannavā. dæn lōkē okkoma hīna velā. lōkē læbicca satvaya bōga okkoma soyan jāsa næhæ dæn. dæn hadāgena uyāna kanna puḷuvan. hadāgena sakas karenna jīvat vennā. vihakam vuṇā.
그 뒤 pihakaṃ — 이 세상의 좋은 것을 없애고 닦아 내어 먹기 시작합니다. 이제 세상이 모두 줄어들었습니다. 세상에서 저절로 얻던 먹을거리를 이제는 찾을 수 없습니다. 이제는 만들어 요리해야 먹을 수 있습니다. 만들고 다듬어 살아갑니다. pihakaṃ이 되었습니다.
īṭa passē hæmelēma kavu hari enakoṭa kanna deyi paḷavahanavā. pā paha pā paha pā kiyana eka tamayi kiyannē. pappa āsā ē aṁśayaṭa pappa āsaṁ vuṇā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa dæn antayē antayaṭa giyā. yathārthaya ætivanē. antaṁ vuṇā. ēkama vardhanaya vuṇā. anta guṇan vuṇā. utsāhayayi dhairiyayi yodanna siddha vuṇā jīvat venna. hæmadēṭama uddhahiriya vuṇā, udariyaṁ vuṇā. uddhahiriyan kiyana eka tamayi udarayan kiyanavā.
그러면 이제 끝의 끝으로 갔습니다. 참모습이 가려졌습니다. antaṃ이 되었습니다. 그것이 자라 antaguṇaṃ이 되었습니다. 살아가려면 모든 일에 애씀과 굳셈을 써야 했습니다. 그래서 udariyaṃ이 되었습니다. 그것을 udariyaṃ이라고 합니다.
īriṣiyāvayiratvaya haṭagattā tarīsārīsa tarīsa udarayaṁ tarīsā. itin matta lū aṁga lū aṁga kiyalā kiyannē pahat vecca ivarata dāpu aṁgiyunada ganna. mattalūm ganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sæla gatiya nisā tada gatiya nisā karapu mē ṭika tiyenavā paṭhavi dhātu gati 10 20 onavā paṭhavi dhātuva koṭas 20 mūla 20
굳은 성질, 단단한 성질 때문에 생긴 이 부분들은 pathavī dhātu의 성질입니다. pathavī dhātu의 스무 부분입니다.
homa ī at
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa passē mokada vennē? dæn mē hadāgatta eka tamayi dæn pānaya karanna tiyennē. dæn tiyennē ēka ælena eka hadāgatta ganī bhavanaeka hadāgattā ælī gælī vāsaya karanavā ē gatiya pāta gala in pānaya karana atyak hadāgattā. lōkē āśvādayan nætuva inna bæhænē. æhen rūpa bonavā, kanen saddanavā, nāsayen gandha bonavā, divin rasa bonavā. pinē pānaya karanavā.
그 뒤 어떻게 됩니까? 이제 만든 것을 마셔야 합니다. 거기에 들러붙는 성질을 만들었습니다. 들러붙어 지내며 그 성질을 마시는 버릇을 만들었습니다. 세상의 assāda 없이는 지낼 수 없지 않습니까. 눈으로 rūpa를 마시고, 귀로 소리를, 코로 냄새를, 혀로 맛을 마십니다. 몸으로도 마십니다.
atta kiyannē atbævura. pi attahaṁ vuṇā. pissataṁ vuṇā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa tamangē suvē hoyanna paṭan gattā. væḍiyen kanavā rasayaka kanavā, hon̆dē kanavā. sē kiyannē svan tamā. sva ē ansaṁ mē sa e ē ammā kiyalā kiyannē ammā kiyannē tamā tamā tamāṭa tamāgē vena koṭasak ven karagattā. mēvā magīvā maṭa ōnē. mamayi magē kiyana eka āvā. ē ammā tamhā
그러면 제 편안함을 찾기 시작했습니다. 더 먹고, 맛있게 먹고, 좋은 것을 먹습니다. 'se'는 sva, 곧 자기입니다. 자기에게 자기 몫을 따로 떼어 갖습니다. '이것은 내 것이다, 나는 이것이 필요하다.' 나와 내 것이라는 생각이 왔습니다. 그것이 semhaṃ입니다.
pahattannāva pu kiyannē pahat dēval særavænna dēval. abba kiyannē evrāva pahat dēval uranna pubbā pubbō pahat dēval uranna paṭan gannā. lōhitā ē lōkayaṭama piṭa bæn̆denavā.
'pu'는 낮은 것들, 썩은 것들입니다. 낮은 것들을 빨아들이는 것, pubbo — 낮은 것들을 빨아들이기 시작했습니다. lohitaṃ — 그 세상에 바로 묶입니다.
īṭa passē suvaya næti velā dæn suvaya adinna ōnē. haya pættema suva dēval tamanṭa adenavā. ē atdō sēdō dæn mulāva karā hædenavā. mē atdō mēdō
그 뒤 편안함이 없어져 이제 편안함을 끌어와야 합니다. 여섯 방향에서 편안한 것들을 자기에게 끌어옵니다. 그것이 sedo입니다. 이제 미혹 쪽으로 굳어집니다. 그것이 medo입니다.
īṭa passē allaganna paṭan venavā asu venavā. asu karaganna paṭan gannavā. asa etakoṭa væhilā yanavā. ætta væhilama kiyannē vasāva kēṭa ālaya karanavā. kē ālō kēlō siā nikā nikan illā hin̆ga tamayi tævennē. nikan hinna satihā nikāyi singhāna nikā katā karanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lasikā laya tuḷa bǣllat layehi hitavat bava venavā dæk sē velā yanavā. satikāva mut mulā sākacchannā vū arthāvak labāgattā mut ma oya ṭika riyaṭa passē kuṇu goḍak 3kama yutta nam ū apāra
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hitē kuṇuṭat tittagāvaṭa passē ohuṭa goḍa inna bæ. mōharthayaṭama bæhælā oya mulāvaṭa pat velā hatara paya ēka eka atdæragena yanna ōnē. dittakama atdæriyānam arihat okkoma ivarayi.
마음의 더러움에 빠진 뒤에는 그가 뭍에 있을 수 없습니다. moha의 뜻에 빠져 그 미혹에 이르러 네 발 짐승이 됩니다. 그것을 하나씩 버려 가야 합니다. 그것을 다 버리면 arahant로 모두 끝납니다.
hē vennāvū paṁcakāmayaṭa āsāvat ekkælla gila passē kiyalā. næ kēsāt nǣhæ, lōmat nǣha, nakat nǣhæ, dansat nǣha. rajōt nǣ mansaṁ, nahārū aṭṭhī aṭṭhiviṁjā mē detis kuṇupaya ehema næti nisā mē antima kuṇupē matu kayak unvahansēlā nǣha. hētu næti nisā phalaya nisā. eham matu kayen beduna.
닳아 없어지는 다섯 kāma에 대한 바람이 한꺼번에 사라진 뒤에는 kesā도 없고, lomā도 없고, nakhā도 없고, dantā도 없습니다. taco도 없고, maṃsa, nhāru, aṭṭhi, aṭṭhimiñja — 이 서른두 가지 시체 조각이 없기 때문에, 이 마지막 시체 뒤에 다음 몸이 그분들께는 없습니다. 까닭이 없으니 열매도 없어서 다음 몸에서 떨어져 나갔습니다.
koccara dahamak mē tiyennē koccara væhilā tiyennē.
여기 얼마나 깊은 dhamma가 있고, 그것이 얼마나 덮여 있습니까.
ē tæn mēvā hæma ada kivvot kiyannē sampūrṇama sampradāyaṭa viruddha vena dharmayak gæna kiyanavā. budu dahama vikr̥ti karanavā kiyalā kiyanavā. yathārthaya ehema balanna næ budu dahama vikr̥ti vuṇāda? dæ. ehenam budu dahama opna nægilā āryayangē ārya matu vuṇāda? lōkayā yamak piḷikuḷu kiyāda āryō piḷikul nokarayi. lōkayā yamak piḷikuḷu karayida āryayō piḷikul nokaḷayida? āryō piḷikul karayi. mē hētu 36kaṭa lōkayā āsāva āryō dakinavā ēkin satara gamana hædenavā.
오늘 이런 것을 말하면 전통에 아주 어긋나는 dhamma를 말한다고 합니다. Buddha의 가르침을 비튼다고 합니다. 참모습을 그렇게 보지 않습니다. Buddha의 가르침이 비틀어졌습니까? 아닙니다. 그렇다면 Buddha의 가르침이 일어나 ariya들의 길이 드러났습니까? 세상 사람이 싫어하는 것을 ariya는 싫어하지 않고, 세상 사람이 싫어하지 않는 것을 ariya는 싫어합니다. 이 서른여섯 가지 까닭에 대한 세상 사람의 바람을 ariya는 봅니다. 그것으로 네 갈래 길이 생깁니다.
lōkayā āryō piḷikul karanavā lōkayā piḷikul karanna næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hadāgatta guṇaṭa lōkayā piḷikul karanavā. āryō dakinavā ōkaṭa piḷikul karā væḍak næhæ. piḷigu kaḷa yut tiyena hitē. mē gatana piḷikulavamanavā karanna. kādaya venavā.
만들어진 더러움을 세상 사람은 싫어합니다. ariya는 그것을 싫어해 봐야 소용없다고 봅니다. 싫어해야 할 것은 마음에 있습니다. 이 몸을 싫어하는 것이 아닙니다.
allagænīmak nē. lōkayā lōkayā piḷikul nokarana eka karana eka ārya piḷikul nokarayi. ārya piḷikul karana karannē nǣ kiyannē. allagannavā kiyana arthayana.
붙잡음이지요. 세상 사람이 싫어하지 않는 것, ariya가 싫어하는 것 — '싫어하지 않는다'는 것은 붙잡는다는 뜻입니다.
ē kiyana ekaṭa yannē næha. ehema gihalā monavā karannada ēka labāgatta phalaya. itin labāgata phalaya hæṭi ehemanē hētuvin ayin karapuhama patuphalayak. guṇa hētuven hadāgatta phalaya tiyena aya bæn̆dagata veriya gahanāva monavā karanna. etakoṭa kaha inna ekayi tiyennē inna eka ōka kayā mē kuṇu kayā matu haṭaganna tibili yam kramayak tiyenavā. ēka duru karaganna.
그쪽으로 가지 않습니다. 그리로 가서 무엇을 하겠습니까. 그것은 이미 얻은 열매입니다. 얻은 열매는 그런 것이니, 까닭을 없애면 다음 열매는 없습니다. 더러운 까닭으로 만든 열매를 가진 이가 원한을 품어 무엇을 하겠습니까. 그러니 있는 동안 이 몸으로 지내고, 이 더러운 몸이 다음에 생겨날 어떤 길이 있다면 그것을 없애십시오.
on itin hari dæn āhāra haṭagænīmaṭat anta dekaṭa bæhægatta kenāṭa ēka pariharaṇaya karanna avaśyana kaya haṭagannakoṭa ēkaṭama tamayi mē okkoma hædilā.
자, 이제 먹을거리가 생겨나는 것도 — 두 끝에 빠진 이가 그것을 쓰는 데 필요한 몸이 생겨날 때, 바로 그것을 위해 이 모든 것이 만들어졌습니다.
dæn api āhāra haṭagænīmaṭa dak tiyenavā kiyama siyaluma satvayenṭa dak tiyenavada ov dæn āhāra hapalā kanavā kiyalā kiyanavā. dæn api bat haganna apiṭa tattvaya ē vidihaṭa tiyenavā. tanagolla hakaganna ekama tiyenavada?
이제 먹을거리 때문에 이가 있다고 하면, 모든 중생에게 이가 있습니까? 네, 음식을 씹어 먹으려고 있다고 하지요. 우리는 밥을 씹으니 그런 몸이 있습니다. 풀을 씹는 것에게도 그렇게 있습니까?
karapunē eka ændakidiya anit ænti næ. dæn panuvanṭa ehema etakoṭa dak tiyenakoṭa dæn āhāra hapākana sattē manussayō vitara manussayeṭa vaḍā āhāra gannē koccara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
o dæn itin api oya vidiha kaṭṭa giyot ehema dæn ara nikanṭa hiṭa ehema nirom venna eka dæn punga ṭika ætula ætuvamanē eyida væḍē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn balana kalpanā karalā dæn minissu etakoṭa mē eka ekkenāgē adahas vana hæṭi ēvā tamayi dr̥ṣṭi kiyannē. ara bhautika ektarā kāraṇayak gæna hitanavā misak mē siyum dharmaya dakinna bæhæ. paṭicca samuppādaya dakinna bæhæ. paṭicca samuppādayen daham dakinavā misak vena kramayakin daham dakina kramayak næhæ.
이제 생각해 보면, 사람마다 갖는 생각들, 그것이 diṭṭhi입니다. 어떤 물질적인 것에 대해 생각할 뿐, 이 미묘한 dhamma를 보지 못합니다. paṭicca samuppāda를 보지 못합니다. paṭicca samuppāda로 dhamma를 보는 것 말고 다른 길로 dhamma를 보는 방법은 없습니다.
yathārthayenma dakinna ōnānam yathārthayen bicca hæṭi hariyaṭa paṭicca samuppātayen balanna ōnē. vena kramayakin ætta balāganna bæ. ē hariyaṭama yamak dakina hari kramaya idunē budurajāṇan vahansē paṭicca samahama pāliya tava kenek tiyalā næha lōkē.
참으로 보려면 생겨난 모습을 바르게 paṭicca samuppāda로 보아야 합니다. 다른 길로는 참을 볼 수 없습니다. 무엇이든 바르게 보는 그 바른 길을 Buddha 말고 세상에 내놓은 이는 없습니다.
ē mahā pragnāvaṭa pahaḷa vennē ættē ættama balana krama vena kenekuṭa mē kramaya pahaḷa vennē.
그 큰 슬기에 드러나는 것, 참을 참으로 보는 방법은 다른 이에게는 드러나지 않습니다.
in ekē katā kiyana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kohomaṭavatma tun lōkāgra lovturā buddha rājya labana turu. ē labā gænīmaṭa magapātāganna mahā pāramitāpura bōvān vahansēlāṭa ærennada? mē paṭicca samuppādaya hariyaṭa tama soyambha gnānayen tērum gænīmē paḷaveni śaktiya næha. śrāvakayinṭa tiyennē kiyā dunnāṭa passē tērum ganna satya. ē śaktiya bohoma duvē. ēkat pāramitamitā purāgena inna ōnē.
어찌 되었든, 세 세상에서 으뜸인 lokuttara Buddha의 자리를 얻기까지, 그것을 얻으려 길을 닦으며 큰 pāramī를 채우는 bodhisatta가 아니고서는, 이 paṭicca samuppāda를 스스로의 sayambhū ñāṇa로 깨치는 첫째 힘이 없습니다. sāvaka에게 있는 것은 가르쳐 준 뒤에 알아듣는 힘입니다. 그 힘도 아주 귀합니다. 그것도 pāramī를 채우고 있어야 합니다.
anna ēkayi kiya nitarama kiyavanna ōnē ē ōkayi. ēka tamayi nitarama paṭicca samuppādayen daham kraya aragena aragena āvānam mē vacana vacana væla lassanaṭa tērenna paṭan gannavā. ē kālayat tisē mē bhāvitā nokarapu nisā tamayi paṭicca samap padinna mē baya velā innē.
그래서 늘 읽어야 한다고 하는 것이 그것입니다. 늘 paṭicca samuppāda로 dhamma를 받아 지녀 오면, 이 낱말의 사슬이 아름답게 이해되기 시작합니다. 그 오랜 세월 이것을 쓰지 않았기 때문에 paṭicca samuppāda를 두려워하고 있는 것입니다.
ma balla væḍak ēkayi āyatana nisā tamayi mēka ēken ekaṭa dakinna ōnē næha mæ ēkayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin mēka itin api dakinnē næt eyā balanna hilā ka læbū kenek næhæ. oppu karannat bæha. goḍama koṭasa bhāvanā karalā ē velam nivan dækkayi kiyalā kivvaru poṭpat vala tiyenavā nam ærennē. balana hædi næti nisā. ada koccara væḍuvat næha.
그래서 이것을 우리가 보지 않으면 그 열매를 얻은 이가 없습니다. 보여 줄 수도 없습니다. 많은 부분을 bhāvanā하다가 그때 nibbāna를 보았다고 한 이들이 책에 있다면 몰라도요. 보는 방법이 없기 때문에 오늘 아무리 닦아도 얻지 못합니다.
ē kiyanna bæri vennē api praguṇa karalā næti nisā. yali yali balanna ōna āsēvitāya bhāvitā bahulētā æsuru karanna bhāvitā karanna bohōkoṭa æsuru karanna. anna ēkayi kiyannē. kanna bæriya kālayak æsuru karalā næti nisā. æsuru karā nam mē vacanaya velā agaṭa mulaṭa ho lassana tērena anu piḷiveyi
그것을 말하지 못하는 것은 우리가 익히지 않았기 때문입니다. 거듭거듭 보아야 합니다. 'āsevitā bhāvitā bahulīkatā' — 가까이하고, 닦고, 많이 하라는 것입니다. 그래서 그렇게 말합니다. 오랫동안 가까이하지 않았기 때문입니다. 가까이했다면 이 낱말이 처음부터 끝까지 아름답게 이해되는 차례가 있습니다.
ov
네.
ehema tiyenavā. dæn ē kiyannē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya tuḷa arthaya gannakoṭa mē bamuṇu matu tarapu kaya tunk mahana velā hiṭiyā.
그런 일이 있습니다. Buddha께서 설하신 dhamma에서 뜻을 잡을 때, brahmin 견해를 지닌 이들이 여럿 출가해 있었습니다.
ē kaṭṭiya ara pæmiṇipudævætvā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov dæn karana vidihaṭama īṭat væḍuvā. ē aya hiṭiyā. dæn ara budurajāṇan vahansēṭa eka avasthāvakedī kiyanavā svāmīni ada nam mahā væssak vahena kiyalā bhikṣūn vahansēlā mehema kiyanavā. budurajāṇan vahansēgē væḍak næti katāval næha. vahinavā nēda? pāyanavā nēda? oya katāvala budurajāṇan vahansēṭa gælapennē
네, 지금 하는 것처럼 그때도 그랬습니다. 그런 이들이 있었습니다. 한때 비구들이 Buddha께 '스승이시여, 오늘은 큰비가 내립니다'라고 말합니다. Buddha 앞에서는 쓸데없는 이야기가 없습니다. '비가 오지 않습니까, 날이 개지 않습니까' 같은 이야기는 Buddha께 맞지 않습니다.
næha. unvahansē balagannē næha. setis kāvalaṭayi kiyalā tiyenavā. itin mehema ekadi budurajāṇan vahansē vædagat tīduvalā tiyalā giyā daham katāvak tiyenavā. ohu ov mē væsara divaṭama vahinavā. nirvatura nāganna kalāturakin mē væsa hambavenna kiyalā væḍiyi.
그분은 그런 것을 받지 않으십니다. 그것은 tiracchāna kathā라고 되어 있습니다. 그런데 이런 때 Buddha께서 중요한 뜻을 남겨 두고 가신 dhamma 이야기가 있습니다. '그래, 이 비는 하늘에서 바로 내린다. 옷을 벗고 씻어라. 이런 비를 만나는 일은 드물다'고 하셨습니다.
lōkayā lōkē væsa gæna kivvā budurajāṇan vahansē san̆dahan māva væsa gæna..
세상 사람은 세상의 비를 말했고, Buddha께서는 amata의 비를 말씀하셨습니다.
namut mē ov dænaga
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nǣ nǣ mūlika vaśayen mē lōkē haṭaganna hæma deyakma ē æti. ov itin mēkē væḍak tiyennē ov dæn mēkē væḍak tiyennē mehemayi.
아니요, 기본적으로 이 세상에 생겨나는 모든 것이… 그거면 됐습니다. 네, 여기서 할 일은 이렇습니다.
lōkayā eka eka matarīn velā innavā. mēka vimukti mārgaya mama dannavā mama dannavā kiyalā. ē nisā mokada kāśyapa budurajāṇan vahansē dilā pennapu vimukti mārga tamayi vēdaya bohōkaṭama laukika arthayen igena genāva vennē. dæn bamuṇu hatara okkoma tibuṇā. hæbæyi laukika arthayen in mē padavæla kiyanakoṭa bamuṇa kǣ gahana apit dannavā ōka ohoma kiyalā budurajāṇan vahansēṭa abhiyōga karannat tiyenavā. mokada api kiyana eka nanē buduhāmuduruvō kiyannē. bat gautamaya kiyannē api kiyana ekē kohomada ævida kenek vennē? apit ōka igena tiyennē koyi kālēda? bat bhagāta ipadilat næhæ api ēvā oya igena gannakoṭa menna mē jātiyē mānākāra katā bahunō kiyanavā.
세상 사람은 저마다 견해를 지니고 있습니다. '이 vimutti의 길을 내가 안다, 내가 안다'고 합니다. 왜냐하면 Kassapa Buddha께서 보여 주신 vimutti의 길이 대부분 세속적인 뜻으로 Veda에 배워져 왔기 때문입니다. brahmin들의 네 Veda가 다 있었습니다. 그런데 세속적인 뜻으로 배웠기에, 이 구절들을 말씀하시면 brahmin이 '우리도 그건 그렇다고 안다'고 외치며 Buddha께 맞서기도 합니다. '우리가 말하는 것을 붓다라는 분이 말한다. Gotama가 우리가 말하는 것을 가지고 어찌 깨달은 이가 되나? 우리는 그것을 언제 배웠나? Gotama가 태어나기도 전에 배웠다' — 이런 뽐내는 말을 많이 합니다.
itin ē bamuṇat ædilā mahana venavā. poḍi bhajanayak aharinam hari kiyalā mahana vunāṭa ara dr̥ṣṭiya atharalā næha. mehema aya otana tiyennē. anna ē ayagē dr̥ṣṭiya ekapāra atranna bæha. ehema velāva palavaṭa viśāla læjjāra pat karannat venavā. nikanma atharinnē nǣ. dæḍiva inna ēvā hæṭi.
그래서 그 brahmin들도 끌려 출가합니다. 조금이라도 얻어 볼까 하여 출가했지만 그 diṭṭhi를 버리지 않았습니다. 그런 이들이 거기 있습니다. 그들의 diṭṭhi는 한 번에 버리게 할 수 없습니다. 그래서 때로는 크게 부끄럽게 해야 합니다. 그냥은 버리지 않습니다. 굳게 붙드는 것이 그런 법입니다.
ā kaya mana ov kavuru ma tava para ēkayida kiyanna ēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē ayagē tamā īṭa passē budu hāmudu mokada ara ē matārīn mata athæriyē næha. koccara kivvat igena gattā tamangē mataya hiṭiyā. adat ēka tiyenavā. ēgollō kæmati nǣ ē mataya atharinna. bæ ēkanē. oba mata sanāhata velā tiyennē. mata sthira velā. ēkayi sammatavāṭa pat velā.
그들의 일이 그렇습니다. 그 뒤 Buddha께서… 왜냐하면 그 견해를 가진 이들이 견해를 버리지 않았기 때문입니다. 아무리 말해도 배운 대로 제 견해에 머물렀습니다. 오늘도 그렇습니다. 그들은 그 견해를 버리고 싶어 하지 않습니다. 버리지 못합니다. 그렇지요. 견해가 뿌리내려 굳어졌습니다. 그래서 sammuti가 되었습니다.
rajayē rajē rajayē pavā mē deveni venna siddha vuṇā. ē minissungē sammataya hita. sammataya ov dæḍi sammata valaṭa hadē pavā deveni ēkayi.
나라마저, 나라마저 이것에 밀려 뒤로 물러서야 했습니다. 사람들의 sammuti 때문에요. 굳은 sammuti 앞에서는 나라마저 뒤로 물러섭니다. 그렇습니다.
atatyaka tiyenavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
adat ēka tiyenavā. adat dæn yathārthaya koccara kivvat sammatayennē nææna ēvā kiyanna hituvot magē tænak ætta ættama næhæ. ēkayi kāra api dænaga api
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi apē væḍē karaganna ōnē. ēka avaśyayi
그래서 우리 일을 해야 합니다. 그것이 필요합니다.
yam davasaka hētuva hari nam phalaya hari. eyā kavadahari phalaya læbenavā. hētuva hari nam. væradi hētuvak hari kiyalā hitā koccara væḍama phalaya læbennē. hæbæyi kavada hari lōkē sammatayak āyasarayak bidilā tava ekak goḍannagennē. yathārthaya pennē phalaya labapu dhā kavurut balāporottu venavā hari phalaya. api ēka hariya ekā vaḍanavā. namut kāṭa hari hariyakaṭa phalaya læbi nisā tamayi lōkayā dænagannē anna balāporottu vena phalaya ahaval havattanaya matu velā tiyenavā. oya kiyana eka okkoma læbilā tiyenavā.
까닭이 바르면 언젠가 열매도 바릅니다. 까닭이 바르면 그는 언젠가 열매를 얻습니다. 잘못된 까닭을 바르다고 여기고 아무리 해도 열매를 얻겠습니까. 그런데 언젠가 세상의 sammuti가 다시 깨지고 다른 것이 세워집니다. 열매를 얻은 이가 참모습을 보여 줍니다. 누구나 바른 열매를 바랍니다. 우리는 바른 것을 키웁니다. 그런데 누군가가 바르게 열매를 얻었기 때문에 세상 사람이 알게 됩니다. '바라던 열매가 아무개에게 드러났구나, 말한 것이 다 얻어졌구나' 하고요.
ān edāṭaraṭa tamayi aragallō kampā velā tænpat velā ehenam api ēka gamu kiyana digamaṭa bahinna. en bahinnē næ. ov ēkayi.
그날에야 그들이 흔들렸다가 가라앉아 '그렇다면 우리도 그것을 받아들이자'는 결론에 이릅니다. 그 전에는 받아들이지 않습니다. 네, 그렇습니다.
ata udārin hiṭapu aya bamuṇa mahana vecca aya okkoma siti siru galavat tiyena vidiyaṭa bæhælā nānna paṭan gattā. ara pæsaṭa tera. temi tema innakoṭa edā viśākhāva upāsikāvagē dānayak tibicca davasa punnā kiyana dāsiyaṭa kivvā gihiṭa nam bhikṣūn vahansēt ārādhanā karalā enna mama kivvā kiyalā dānē hadalā ivarayi.
brahmin이었다가 출가한 이들이 모두 옷을 벗은 채로 들어가 씻기 시작했습니다. 그 비에 젖으면서요. 그렇게 젖어 있을 때가 마침 Visākhā upāsikā의 dāna가 있던 날이었습니다. Puṇṇā라는 하녀에게 '가서 비구들을 모셔 오너라, 내가 그렇게 말했다고 해라, dāna 준비가 다 되었다'고 했습니다.
ārādhanā karanna giyākam ābudi. haṭak kivvā anē āryāvanē koheda hāmuduruvō ennavanē nigan ṭika goḍāk innava ē taraharāmē hæmatænama nikanṭa ē piṭilā tiyenna.
모시러 갔는데, 하녀가 돌아와 말했습니다. '아이고 마님, 스님들이 어디 있습니까. 벌거벗은 nigaṇṭha들만 잔뜩 있습니다. 그 정원 곳곳에 그렇게 서 있습니다.'
ē vahara dæn kalpanā karalā eyāṭa nuvaṇa tiyena hindā eyā tērum gatta vennada bæri venat mokak hari mē praśnayak æti. mēka patvāgena tiyennē. dæn gihi pānna hāmuduruvō æti kiyalā āyasaharayak ævi. ēpāra golu nālā idiru darāgena innavā. ē pāra giṭa ārādhanāvak
Visākhā는 지혜가 있어 생각해 보고, 무언가 다른 일이 있구나 하고 알아챘습니다. '이제 가 보면 스님들이 계실 것이다' 하고 다시 보냈습니다. 그때는 씻고 나서 가사를 걸치고 있었습니다. 그래서 가서 모셨습니다.
īṭa passē budurajāṇan vahansēṭa kiyanavā svāmīni mē bhikṣuvan væsiluvak dænadāranna kiyā illīmak eḷuven venna āpu īṭa passē budurajāṇan vahansē vædi saḷuvak kana dannavā væda.
그 뒤 (Visākhā가) Buddha께 '스승이시여, 비구들에게 우기 옷(vassikasāṭikā)을 드리게 해 주십시오' 하고 청했습니다. 그 뒤 Buddha께서 우기 옷을 허락하셨습니다.
namut ara katāvē siddhiya tōrāganna. itā viśva bæri vuṇā. divennaṭa vaḍina væsa mokakda kiyalā.
그러나 그 이야기 속 일을 가려내지 못했습니다. 하늘에서 내리는 비가 무엇인지를요.
lovturā budurajāṇan vahansē enavā mama lōkaya pahaḷanahama lōkayē dasa dahasak sakvalaṭat amā vææsa vahinavā. sadaham amāhi visidenavā hæmatænama mēka tamayi ati durlabha væssa ara væsa upamā karana budurajāṇan vahansē dunnē oya upamāva nirvatvana givvē pāpayanṭa ahuvelā hitan hæn̆giṭa ræjavannaṭa væḍa karagannē nætuva pāpayangen nidahas velā vivr̥tava gihillā nam oya sadaham māvennālā suddha vennē. ehenam nivan avabōdha karaganna ōkayi pennannē.
lokuttara Buddha께서는 '내가 세상에 나타나면 일만 세계에 amata의 비가 내린다'고 하십니다. saddhamma의 amata가 곳곳에 뿌려집니다. 이것이 아주 만나기 어려운 비입니다. 그 비에 견주어 Buddha께서 주신 것이 그 비유입니다. '옷을 벗으라'고 하신 것은, 죄악에 걸려 마음을 감추지 말고 죄악에서 벗어나 열린 채로 가야 그 saddhamma의 amata로 깨끗해진다는 것입니다. 그렇다면 nibbāna를 깨닫는 길로 보여 주신 것이 그것입니다.
budurajāṇan vahansēgē upamāva tērum ganna bæri vecca ara mōḍa hæramta karannē hēru vennē nǣ læjjā vuṇā.
Buddha의 비유를 알아듣지 못한 그 어리석은 무리는 결국 부끄러워졌습니다.
itin anna ē vagē tæn dunnā. mokada oya vagē avasthā budurajāṇan vahansē bohoma koṭa pennuvā. læjjā karalā hin hita mē galavanna tiyena ēvaṭa ehema vyāpa karalā. mokada ēka ehema nætnam gælavennē næ. itin ē katā ahak eka yannē næ. īṭa passēma læjjāva āvenaṭa passē passē matak enavā. kiv eka hariyaṭa dænagattaṭa passē viśāṭa læjja āvā.
그렇게 기회를 주셨습니다. 이런 일들을 Buddha께서는 아주 많이 보여 주셨습니다. 부끄럽게 하여 마음에 박힌 것을 빼내도록 하신 것입니다. 그렇게 하지 않으면 빠지지 않기 때문입니다. 그 이야기는 헛되지 않습니다. 부끄러움이 온 뒤에 떠오릅니다. 말씀하신 것을 바르게 안 뒤에 크게 부끄러웠습니다.
budurajāṇan vahansē kivvē mēkayi kiyā dænagattā dālā api oyāgē mōḍayō ṭikak apiṭa dæn muhuṇa balanna ediyak næhæ. ov mahana velā hiṭiyē. mahaṇa velā hiṭiyat ē dr̥ṭtiya vannē. oya vagē dr̥ti bohō koṭi.
'Buddha께서 말씀하신 것이 이것이구나' 하고 알고서, '우리 같은 바보들이 이제 얼굴 들 낯이 없다'고 했습니다. 네, 출가해 있었습니다. 출가해 있어도 그 diṭṭhi가 있었습니다. 그런 diṭṭhi가 아주 많습니다.
itin ē vagē dænaganna avasthā tiyenavā. oya kramayaṭa dænaganna. dæn bamuṇa ē kālē kiyanna paṭan gannā kohomada bērenna bæ. um̆balā pādayen upan vemun kiyalā minissuta nigraha karanna. etakoṭa oya vayasaya kiyana koṭṭhāsē koṭasa innavānam um̆balāmē kalaven upan aya mahābrahma rajavaru baḍen upan aya api tamayi muken
그렇게 알게 되는 일들이 있습니다. 그런 식으로 아십시오. 그때 brahmin들이 빠져나갈 길이 없으니 말하기 시작했습니다. '너희는 발에서 태어났다'며 사람들을 깎아내렸습니다. vessa 무리가 있으면 '너희는 Mahābrahma의 넓적다리에서 태어났다, 왕들은 배에서 태어났다, 우리는 입에서 태어났다'고 했습니다.
upan. ohoma giyaka kiyagiyē hæmadāma mēka ivarayak. ādara vena dækkahama āhāra payen opan evan yanavā. apiṭa samenna koda n kohoma kiyanna paṭan ganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē dēśanā karanā oya bamuṇa tavat kiyanavā nam unpannē mahā brahmayāgē moken kiyalā. um̆balā kavurut dannavā un upanna opan datayi. ehenam mahā brahmayāgē mokē tiyennē ungē amara vena deyak næ. um̆balā dannavanē epan. tavat kiyanavā nam mahā brahmayā moken upanna gihillā. un kiyana mahā brahmayāgē mokē ungē amadan vahansē īṭa passē kivvena ara katāva
Buddha께서 말씀하십니다. 'brahmin아, 더 말한다면, 너희가 Mahābrahma의 무엇에서 태어났다고? 너희 누구나 알듯이 너희는 어머니 몸에서 태어났다. 그렇다면 Mahābrahma의 입에 너희 어머니가 있느냐? 다른 것이 아니다, 너희도 알지 않느냐.' 그 뒤 그 이야기를 하셨습니다.
ehenam mē vagē budurajāṇan vahansē pennanna dæn tiyenavā. oya vagē pælalāpæyinam læjjāvaṭa pat karalā ē vagē tæn valin galavalā ēvādaya nemeyi. ē avasthāva anuva galōpa hæṭē. mehema krama tibuṇā. lōkē svabhāvaya vuṇayi.
이렇게 Buddha께서 보여 주신 것들이 있습니다. 그렇게 부끄럽게 하여 그런 자리에서 빼내셨습니다. 꾸짖음이 아니라 그때그때에 맞게 빼내는 방법이었습니다. 이런 방법들이 있었습니다. 세상의 성질이 그렇습니다.
antiṭa pennavā bamaṇa ḷan̆ga tiyena kāraṇā pahakka ada ballu ḷan̆ga tiyennē kiyalā. tava ēken pēnnē. edā bamuṇa ḷan̆ga tibicca irr̥tivaru lan̆ga tibicca guṇa paha ada bamuṇa ḷan̆ga nǣhæ. ēka ballō ḷan̆ga tiyenavada ē ballu ḷan̆ga tiyannē tavada bamuṇa ḷan̆ga nǣha kiyalā matpāka pahata karalā pennavā.
끝으로 brahmin에게 있던 다섯 가지가 오늘은 개에게 있다고 보여 주십니다. 그것으로 더 드러납니다. 옛날 brahmin들, ṛṣi들에게 있던 다섯 덕이 오늘의 brahmin에게는 없고 개에게 있다고, 개에게는 있고 brahmin에게는 없다고 낮추어 보여 주십니다.
vallō kanna dunnahama kālayanā vitā karayi yannē. ada inna edā hiṭapuruot dānē dunnahama dānaya vaḷan̆dalā giyāt aran ehi kanna tiyāgattē næha. ē guṇaya ballu ḷan̆gin dakinna puḷuvan ada bun ḷan̆ga evat næ.
개는 먹을 것을 주면 먹고 갑니다. 옛날 ṛṣi들도 dāna를 받으면 먹고 갔지, 남겨 가져가 쌓아 두지 않았습니다. 그 덕을 오늘 개에게서는 볼 수 있지만 brahmin에게는 그것도 없습니다.
pennapu kāraṇa ballō kohē hari dakinavā misā kēkava allagenanavā. læbicca tænaka innavā. edā hituma vitarut ehema tamayi hinnē. namut ada ē guṇaya ballagena tiyenavā apē hindā oya bavuna ḷan̆ga nænpadiyan velā hadāgena karagena ēkē ungē geval kiyalā hadāgena innavā.
보여 주신 것들입니다. 개는 어디서든 얻은 곳에 머뭅니다. 옛날 ṛṣi들도 그렇게 지냈습니다. 그러나 오늘 그 덕은 개에게 있고, brahmin들은 자리를 잡고 집을 지어 자기 집이라 하며 삽니다.
oya vidiṭa ekin eka vigraha karalā pennavā.
그렇게 하나하나 풀어 보여 주십니다.
ballō kavadāvat baḷu pæṭiṭiyan dōṣaṇaya karanna. ada inna bamuṇa pædiṭiya dūṣaṇaya karanavā. idā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tibicca bamuṇangē guṇā ada ballava ḷan̆ga tiyenavā bamuṇa ḷan̆ga oya vagē kāraṇā penna.
옛 brahmin들의 덕이 오늘은 개에게 있고 brahmin에게는 없다 — 그런 것들을 보여 주십니다.
itin ē nisā ē vagē budurajāṇan vahansē noyek avasthāvala upamāvalin pennalā dunnā ara goḍak nigaru kaḷa yut tæn nikaru kaḷā. hæbæyi īrisuvara nikuru karalā nǣha putan vahansē. ē nisā īrisuvaru pennapu ēvatada bamuṇu mata kiyalā mē kiyanavā samahara aya dannē næta. nækas śāstraya jantala bantara ēvā bamuṇangē væḍa kiyalā kiyanavā.
그래서 Buddha께서는 여러 때에 비유로 보여 주셨고, 꾸짖어야 할 많은 곳을 꾸짖으셨습니다. 그런데 ṛṣi들은 꾸짖지 않으셨습니다. 그래서 ṛṣi들이 보여 준 것까지 brahmin의 견해라고 어떤 이들은 모르고 말합니다. 점성술이나 주문 같은 것을 brahmin의 일이라고 합니다.
ē mūlika śāstra tri vēdaya. budurajāṇan vahansē vēdayaṭa dos kivvē næ. ya vēdayē dunna brāhmaṇayō gæna kivvā. oya vēdayē brāhmaṇaya dunna dēval um̆balā um̆balāgē lābhīti valaṭa koṭu karagena um̆balā ēvā um̆balāgē ittu pravējayanṭa aragena ēvā karanavā. oya um̆bala eyāgēda edā mē brāhmaṇayō gæyi um̆bala vāgē oya vidihaṭa gāthā pada gotāgattāda nætnam tamangē nuvaṇin dēvak karanavā. edā gogena kivvē næha. um̆balavāda ē aya gnānayen kiyapuvak koṭagena ēvā kaṭapādam karagena um̆balā vidiyaṭa aran innavā adhyāpanaya kiyalā.
그 바탕 학문이 세 Veda입니다. Buddha께서는 Veda를 탓하지 않으셨습니다. Veda를 받은 brāhmaṇa들에 대해 말씀하셨습니다. 'Veda에서 brāhmaṇa들이 준 것들을 너희는 너희 이익에 가두고, 너희 목적에 끌어다 쓴다. 옛 brāhmaṇa들이 너희처럼 게송 구절을 지어냈느냐, 아니면 제 슬기로 했느냐. 그들은 지어서 말하지 않았다. 너희는 그들이 슬기로 말한 것을 외워 너희 식으로 가지고서 교육이라 한다.'
apiṭa hon̆da adhyāpanayak tiyenavā kiyalā obavaṭa kiyanavā. adhyāpanaya kiyannē mokakda? ēkama dannē nǣhæ. ōgolla rolānē kāgen gattē adhyāpanaya kiyana vacanaya hædicca hæṭit um̆bala ada dannē nǣhæ eka denna.
'우리에게 좋은 교육이 있다고 너희는 말한다. 교육이란 무엇이냐? 그것조차 모른다. 너희가 그것을 누구에게서 받았느냐. 교육(adhyāpana)이라는 말이 어떻게 생겼는지도 너희는 오늘 모른다.'
anna pada nirukti valaṭa hon̆dama udāharaṇaya budurajāṇan vahansē pennā dhyāī pudgalayā kiyannē dehæ lābhaya dæhælābhaya risana kiyanavā dhyāīya ē dhyāīya ayaṭa mahā gnānayak pahala ēgollō tamangē nuvaṇin dænagatta dēval ēvā tērum ganna bæri væsiyannanē adhyā pudgalayinṭa apanāyanaya karana adhyānṭa apāyanaya karapu arthayen ēkaṭa adhyāpanaya karanavā. um̆balā ēka lōkavaṭa aran
낱말 풀이의 가장 좋은 본보기를 Buddha께서 보여 주셨습니다. jhāyī란 jhāna를 얻은 이를 말합니다. 그 jhāyī들에게 큰 슬기가 나타나 그들이 제 슬기로 안 것들을, 그것을 알아듣지 못하는 jhāna 없는 이(ajhāyī)들에게 건네준다(apanayana)는 뜻으로 adhyāpana라고 합니다. 너희는 그것을 세상 것으로 가져가고 jhāna를 얻은 이마저 업신여긴다.
innē dehælābhī dhyāyakut nikaru karanavā. dæhælābhī kālayakaṭa issellā dunna dēval atyā um̆balāgē pati pirisa apayaniya karavāgena ōgollalā etaṭa aragena illagena olā ēka tarāgena næti nokuvenda hadannē kohomada dhyāyakut kama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
adhyāpanaya adhyāpanaya giyā lokuvaṭa hitannē onna oma adhyāpanaya hæṭiya adhyāya pudgalayāṭa apānaya karapu nisā adhyāpanaya kiyana vacanaya
교육, 교육 하며 대단하게 여기지만, 교육의 모습은 바로 이것입니다. jhāna 없는 이에게 건네주었기 때문에 adhyāpana라는 말이 된 것입니다.
hari
좋습니다.
ū mama kiyāpu eken gattē ū gattē ēka tamayi oya mama kiyanna tā raganna ā ttā ū gattā ugattā ēka tamā ugatak ara eyā ayi puddakangē vahal tēva tēvaya karalā vahalkam karalā okkoma karalā ivelā enam āni. mēka liyāgani. ōka mataka tiyāganna. ō ōna karanna yanna epā. menna mē vagē nna kenna. oya vagē danna dēpala tamayi n gat. ū ohu gattā. ēka tamayi udannē. itin ugattā vunē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ada ugattu kiyana kaṭṭiya hariyaṭa ehaḷin in̆da hadana dharmaya tōran. monavā ætu tōrannē sōni
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōka tamayi adat væradi gatiya.
그것이 오늘도 잘못된 버릇입니다.
anna ē dæn api ara svadēśiya sēvaya dīpu dēśanāva kāṇḍa vidihak nætuva dæn itin koṭu veva vināganavā. rihæ hariyak dunnē næhæ. mal pūjā karana hæṭi an̆dunkūlava pūjā karapu hæṭiya edā karapu eka adakaṭapu ekē venasa vena saha dēśanāva atdenna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē dēśanāva vidvat maṇḍa dæmaṭa passē dæn mēka hari praśnayak venavā. dæmmaṭa passē api mē āmisa pūjā væḍakaṭa næti mōḍayingē væḍa gas gallā ada dahapu ayagē væḍa kiyagena kiyana hiṭiyē. dæn mēka tamāṭa passē minissu mokada kiyannē? mēkē boru yanakut næhæ vēdanānaya karanna vidihakut.
이제 이 설법을 학자 모임에 내놓은 뒤 큰 문제가 됩니다. 내놓은 뒤에, 우리는 āmisa pūjā가 쓸모없고, 어리석은 이들의 일이며, 나무와 돌을 섬기는 이들의 일이라고 말해 왔습니다. 이것을 내놓은 뒤 사람들이 뭐라고 하겠습니까? 여기에는 꾸밈도 없고 겉치레할 거리도 없다고 하겠지요.
kō mē dēśanāvē næhæ mē dēvatā ārādhanaya karalā næ. tamantā cakkavālītu kiyana gāthāva kiyalā næ. dhammassavana kālō aya vayam bhadantā kiyana ekak kiyalā nǣha. mē sampradāyaṭa viruddhayinē kohoda mēka dānnē? ohomada dæn idiripat karalā tiyena kāra
'이 설법에는 devatā를 청하는 것이 없다. Samantā cakkavāḷesu 게송을 하지 않았다. Dhammassavanakālo ayaṃ bhadantā라고 하지 않았다. 이것은 전통에 어긋나니 어떻게 내보내겠느냐?' 이렇게 내놓은 것이…
dharma dēśanāva dānna bæri vennē kāra ēka tamayi ugat sailaya aḍu tæn tiyennē. anunra mehema kivvā. anunkura mehema ahanavā. ēvā ugassaya galapanna bǣ. mama nūgas sahitaya igenagena ugat ayaṭa ē dahama igena ganna tiyā. kiyanna deyak maṭa næha. ē ugasunṭa kiyanna hittā nūtungē sailaya igenaganna tiya. igena oya dahama tōrāganna kiyanna. etakoṭa nivan dakinna kda.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē nisā daham venas karalā ugattun ōna hædiṭa mama daham hadannē næhæ. ehema kramayak nǣha kiyalā.
그래서 dhamma를 바꾸어 배운 이들이 바라는 대로 나는 dhamma를 만들지 않습니다. 그런 방법은 없다고 했습니다.
hæbæyi ē ugattunṭa āpuvahama kivvē mokakda kiyalā tērum ganna bæri oya kiyapu kiyavanama mē kiyana kramayak tiyenavā onnam ēgollanṭa ēka ahaḷa velā mokakda kivvē kiyalā ugat pāsāvan dālā balanna eḷiyama eḷivæṭa ē vagēma atsara gana siyalla sampūrṇa venna mama kaviyema dennā okkoma oya ugattulaṭa koṭaganna bæri jātiyakin tennā ē ugat pasa balāporottu velā inna ayaṭa etakoṭa ēka tērum ganna kiyannē. onna nam ēgollanṭa ævitin ahaganna kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dharmaya deveni karannē nǣha kiyana eka mataka tiyāganna kiyalā mama kisiduk.
'dhamma를 뒷전으로 두지 않는다는 것을 기억하라'고 나는 말했습니다.
dæn tava tiyāgena innavā kohoma hari dānavā kiyana ekē ēka adhyakta. kohomahari mēka dānavā cat ballō monavā kivat dānavā kiyalā innavā palāpū vipalavayak venavā adi karanna deyak hari. ko dharmaya denna karannē nǣha kohomadan vahansē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nǣ ehema venna bæhæ. satyaya ita budurajāṇan vahansē ilēmak ævi eka magē dennaek eka magē ekkenāganna kiyalā æn dekak vidyāvē atara devi. kāṭada mokada ē taramanna puḷuvan. ṭama ara væḍak næ. adinnada bæha
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēka karanna deyak næhæ. apiṭa avaśya dīrak api ganna ōnē nivan rakaṭa davas eka. etakaṭa īṭa passē kaṭṭiya balāganna. mokada oya tunin ē gnānavantaya bihi vunāṭa passē piḷipat maharahatan vahansēlā pahaḷa vunāṭa passē
그것은 어쩔 수 없습니다. 우리에게 필요한 힘을 우리가 갖추어야 합니다. nibbāna를 보는 날을 위해서요. 그 뒤에는 사람들이 보게 될 것입니다. 왜냐하면 그렇게 지혜로운 이들이 나고, 바르게 닦은 arahant들이 나타난 뒤에는,
unvahansēlā peneyi hadāpu tæna alagiya mulaka tænkō.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kavuda livvē, koheda livvē, mona tenada livvē mona potēda livvē? eyāgē nava mokakda mokakda pǣna. koheda ēka tiyennē? sǣnpatna koheda tiyennē. ēvat okkoma dakina pirisak magē bihi. īṭa ara goḍu karanna bæhæ. ēken mē kǣḍi kǣla hoyanna deyak næhæ.
누가 썼는가, 어디서 썼는가, 어느 때 썼는가, 어느 책에 썼는가, 그의 이름은 무엇인가, 펜은 무엇이었는가, 그것이 어디 있는가 — 그런 것까지 다 보는 무리가 생겨날 것입니다. 그때는 숨길 수 없습니다. 그때는 조각들을 찾아 헤맬 것도 없습니다.
sampūrṇavama mahā gnānayaṭa gōcara velā 2500 gihillā ada venakan davasin davasa veccak dakinna puḷuvan avasthāvē kiripisak kiyi. ehā nidahasa puḷuvan ōka ættana hoyāganna. ara sākṣiyayi mē śaktiyayi hoyanna deyak næhænē. enavā satvaya duka ē svabhāva.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn budurajāṇan vahansē edā dēśanā kaḷē um̆balāṭa oya gāthāva aran enavā. um̆balaṭa oya gāthāva koyinda kiyalā dannavā. ahavā sellipiya tiyenavā nē budurajāṇan vahansē dækka buddha gnānaya pennavā. kāsaya budurajāṇan vahansē mē gāthāva dēśanā kaḷē menna mē vidiyahaṭa. ēkē arthaya væhilam laukika arthayakin obalā aran enavā. ada obalāgē vēdayē tiyena gāthāvak kiyalā hitā innavā. oya vēdayaṭa gāthāva āvāyi menna mehema.
그날 Buddha께서 설하셨습니다. '너희는 그 게송을 가져온다. 그 게송이 어디서 왔는지 너희가 아느냐. 비문이 있지 않느냐 — Buddha께서 보신 buddha ñāṇa를 보여 주는. Kassapa Buddha께서 이 게송을 이렇게 설하셨다. 그 뜻이 덮이고 너희는 세속적인 뜻으로 가져온다. 오늘 너희는 너희 Veda에 있는 게송이라 여긴다. 그 게송이 Veda에 들어온 것은 이렇다.'
pennapu tæna ārōyā paramālāva nibbānaṁ paramatuukaṁ aṭṭhaṁcēna maggōcaya sēmaṁ amati amatagāmiṇanti lā mē gāthāva kiyannaṭa pamuṇek bohoma praśaṁsā kaḷā budurajāṇan vahansē
보여 주신 대목입니다. 'Ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ, aṭṭhaṅgiko ca maggānaṃ khemaṃ amatagāminan'ti' — 이 게송을 말씀하시자 brahmin이 Buddha를 크게 칭찬했습니다.
svāmīni oba vahansēṭa api bohoma praśaṁsā karanavā. apē vēdaya tiyennē apiṭat ōken baṇa giyē. ehema kisē mahā paṇḍitana kiya.
'스승이시여, 저희가 당신을 크게 칭찬합니다. 저희 Veda에 있는 것입니다. 저희도 그것으로 가르침을 받았습니다.' 그렇게 큰 학자인 양 말했습니다.
īḷi ārōyā paramālābhā kiyannē mokak eyā tōralā tiyennē. oyā tōrannē ohoma nirōgī kima paramalābhayak oyāgē ata paya vara nirōgī ēna aya vistara karanna kiyama kiyanē. koccara nirōda maṭa koccara lābhayakda nirōgī bava dæn ada meccara mē dharmaya babalana passē ārōgayā paramālābhā kiyalā ārōgāva gehat ōkaṭa lētandena kenek gaha gattēda ōkada nirōgīkama parama lābhaya kiyalā aya hita tamayi kayē nirōgikavama parama lābhaya kiyana eka adat adahas karē oṭē adahasak adat næhanē.
'ārogyaparamā lābhā'를 그가 어떻게 풀었습니까? 그는 이렇게 풉니다. 병 없는 것이 가장 큰 이익이다. 손발과 몸이 병 없는 것 — 병 없음이 얼마나 큰 이익인가. 오늘 이만큼 이 dhamma가 빛난 뒤에도 'ārogyaparamā lābhā'를 몸의 병 없음이 가장 큰 이익이라고만 받아들입니다. 오늘도 그 생각 말고 다른 생각은 없습니다.
ehema bamuṇā budurajāṇan vahansēṭa dunet oya pinkuvamanukak nætuva inna eka koccara irulina koccara velāvadiya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā bamuṇa maṭa matak venavā upamāvak. mē upamāva obaṭa kohomada væḍennē? ēka andha manussayek innavā. eyāgē hitava ek vaśayen inna kenek eyāṭa kaḷu gomak karalā redak genā tiyalā kiyanavā. mēka tān sudu reddak mēka ædagattāma hari hæḍayi lassanayi. mēka æn̆daganna. ara andha manussayāṭa denavā. ara andha manussayāgē kiyavana viśvāsa karalā æn̆dagena harima suddhiyi harima sārima hædanna ohoma kiya ara æn̆du mataka kiyanavānam
Buddha께서 말씀하십니다. 'brahmin아, 내게 비유 하나가 떠오른다. 이 비유가 네게 어떠한지 보아라. 눈먼 사람이 있다. 그와 친한 척하는 이가 시커멓게 기름때 묻은 천을 가져와 "이것은 흰 천이다, 입으면 아주 멋지고 아름답다, 이것을 입어라" 하며 눈먼 이에게 준다. 그 눈먼 이는 그 말을 믿고 입고서 "아주 깨끗하다, 아주 멋지다"고 말한다면,'
obaṭa mokada ē andaya gæna hitennē? svāmīni andhaka misak, mōḍakava misak vena mokakda anna hitehema ē tiyena andhayagē tiyena mōlakamayi andhakamayi midā. nætnam ehema katāvak tiyenavā oya uttarē.
'그 눈먼 이에 대해 무슨 생각이 드느냐?' '스승이시여, 눈멀었다, 어리석다는 것 말고 무엇이겠습니까.' 그렇게 생각하게 됩니다. 눈먼 이의 어리석음과 눈멂 — 그런 이야기가 있습니다, 그 대답 말입니다.
bamuṇa ārōgiyā paramālābhā kiyannē mokakda? ahapu kayē nirōgīkava parama lābhiyāya kiyalā obē kiyama maṭa oba gæna hitennē tannarā andha manussayā mōḍakō misak nopennakō misak vena mokakda kiyana eka tamayi maṭa kiyanna tiyennē. dæn oya uttaraya dunā budurajāṇan vahansēṭa bamuṇa dæn bamuṇa hari næddacca
'brahmin아, ārogyaparamā lābhā가 무엇이냐 물었을 때 몸의 병 없음이 가장 큰 이익이라고 한 너의 말을 들으니, 너를 보며 그 눈먼 사람처럼 어리석고 보지 못하는 이라는 생각 말고 무엇이 들겠느냐 — 그것이 내가 할 말이다.' 그렇게 Buddha께서 brahmin에게 대답하셨습니다. 이제 brahmin이 옳습니까, 아닙니까?
æyi bamuṇa dharmaya tuḷa ēkaṭa venidak næha. nirōīma paramalābhayak kiyana vena monavā kiyannē ekak eyāṭa tērennet næ. dæn ada æhuvot ehema ōkē vena arthayak nædda tōrayida kiyalā hilā balanna
왜냐하면 brahmin에게는 dhamma 안에서 그 밖의 다른 것이 없었습니다. 병 없음이 가장 큰 이익이라는 것 말고 무엇을 말하겠습니까. 다른 것은 그에게 이해되지도 않습니다. 오늘 물어보아도 그것에 다른 뜻이 있느냐, 풀 수 있느냐 하고 보십시오.
æ budurajāṇan vahansē tōlā dunā pamuṇa ōkaṭa mama kiyā dennavā yatā etanakoṭa ōkē tērennē arthaya mokakda kiyalā. maṭa pepira lovturā budun buraṇan vahansē navā lōkē pahaḷa velā hiṭiyā. pāsa budurajāṇan vahansē gæna ē kiyannē.
Buddha께서 풀어 주셨습니다. 'brahmin아, 그것을 내가 가르쳐 주마. 그러면 그 뜻이 무엇인지 알게 될 것이다. 나보다 앞서 lokuttara Buddha께서 세상에 나타나셨다.' Kassapa Buddha를 두고 하신 말씀입니다.
unvahansē lōkayaṭa oya gāthāven dharmayak dēśanā kaḷā nivan avabōdha karā. dharmāvabōdhaya labana gāthāva oya gāthāvē arthaya pahu kālayakaṭa yanakoṭa ēkē tibena śāsanika arthaya væhilā laukika arthayak paṭagena oya vēdayaṭa oya gāthāva ætulat karagena ada venakan gihina.
'그분께서 세상에 이 게송으로 dhamma를 설하셨고, (사람들이) nibbāna를 깨달았다. dhamma를 깨닫게 하는 게송이다. 뒷날 그 게송에 있던 sāsana의 뜻이 덮이고 세속의 뜻이 붙어, 그 게송이 Veda에 들어가 오늘까지 왔다.'
kāsaya budurajāṇan vahansēgē gāthāvak ēka tamayi ada vena nivan aran. ōkaṭa gotta laukika arthaya tamayi oba lava kiyavannē. ōka nemeyi ōgē arthaya. ōka vigraha karalā denna.
'Kassapa Buddha의 게송, 그것이 nibbāna를 담은 것이다. 거기에 지어 붙인 세속의 뜻을 너희가 읽는다. 그것은 그 뜻이 아니다.' 그것을 풀어 주십니다.
paṁca upādānaskandhayē næmati yamkisima mē pævætmak æti. menna mē paṁca upādānaskandhaya tamayi mahā rōgaya. satradi loma rōgaya ōga tamayi. mē paṁca upādānaskandhaya rōgayak, hulakmen, geḍiyak, maḍakmen mē vidihaṭa dakinna.
다섯 upādānakkhandha라는 어떤 있음이 있습니다. 이 다섯 upādānakkhandha가 바로 큰 병입니다. 병이란 그것입니다. 이 다섯 upādānakkhandha를 병처럼, 가시처럼, 종기처럼, 진흙처럼 — 이렇게 보십시오.
ē ārya śrāvakaya athārthaya dænagatta kenā mē piḷiban̆da yamkisi ākārayaka chanda rāgayak tibiya nam anna ē canda rāgaya duru karagannavā.
참모습을 안 ariya sāvaka는 이것에 대해 어떤 chandarāga가 있다면 그 chandarāga를 없앱니다.
paṁca upādānaskandhaya piḷiban̆dē yathārthaya dakinakoṭa bhōgayak tē dakinakoṭa ulak tiya dakinakoṭa maḍak tiya dakinakoṭa giḍiyak tē dakinakoṭa mēka asāratvaya dakinakoṭa ē piḷiban̆da rāgaya duruvelā giyahama kiyanavā rōgaya nivārayi. rōgayen suvapat venavā.
다섯 upādānakkhandha의 참모습을 볼 때, 병으로 보고, 가시로 보고, 진흙으로 보고, 종기로 보고, 그 알맹이 없음을 볼 때, 그에 대한 rāga가 없어지면 병이 그쳤다고 합니다. 병에서 낫습니다.
menna mē rōgaya næti venakoṭa paṁca upādānaskandhayan chanda rāgaya duru venakoṭa upādāna nirōdhayi. upādāna nirōdha nam bhava nirōdhayi. bhava nirōdha nam jāti nirōdhayi. jāti nirōdha nam jarā maraṇa lōka parīraya dukkhamanassa bayāyayāsa siyallē nirōdhayi. siyallē duken nidahas menna nirōgī.
이 병이 없어질 때, 다섯 upādānakkhandha에서 chandarāga가 없어질 때 upādāna nirodha입니다. upādāna nirodha이면 bhava nirodha, bhava nirodha이면 jāti nirodha, jāti nirodha이면 jarā maraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsa가 모두 nirodha입니다. 모든 dukkha에서 벗어남 — 이것이 병 없음입니다.
ōken midennē næti upādānaya paṁca upādānaskandhaya piḷiban̆da bæn̆dena upādānaya nisā upādāna paccayā bhava bhava paccayā jāti jāti patyā jarā maraṇa sōka paridēva dukkha dōmanasa upāsā sampantiya menna mē rōgayaṭa væḍenavā. onna rōgayayi rōgayē dukayi. onna rōgaya onna nirōgaya.
그것에서 벗어나지 못하면, 다섯 upādānakkhandha에 묶이는 upādāna 때문에 upādāna paccayā bhava, bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarā maraṇa soka parideva dukkha domanassa upāyāsā sambhavanti — 이렇게 이 병이 자랍니다. 이것이 병과 병의 dukkha입니다. 이것이 병이고, 이것이 병 없음입니다.
paṁcaskandhaya piḷiban̆da rōgayen nidahas velā labannā vū nirōgya nætnam menna mēkayi paramalalābhaya menna mēkaṭayi ārōgayā paramālāva kiyannē.
다섯 khandha에 대한 병에서 벗어나 얻는 병 없음, 바로 이것이 가장 큰 이익입니다. 이것을 'ārogyaparamā lābhā'라고 합니다.
pamuṇa andhayayi kiyalā kiyannē kavuda mē paṁcaskandhaya pariyayi manāpayi yahapatayi vaḍinavā kiyalā huna pr̥thagjana manussayō onna ohuṭayi andhayōga.
'brahmin아, 눈먼 이란 누구냐 — 이 다섯 khandha를 좋고 마음에 들고 이롭다고 누리며 사는 puthujjana 사람, 그가 눈먼 이다.'
oya andhyāṭa hitavatā kavuda tamāgēma pr̥thagjana mānasikatvaya ē mānasikatvaya adahasak tiyenavā. mē rūpa upādānaskandha, vēdanā upādānaskandha, saṁgnā upādānaskandha, saṁkhāra upādānaskandha, viññāṇa upādānaskandha kiyalā mēvā mē muḷu lōke harima vaṭinavāyi tiyennē. parima suddhayi. hon̆da deyak kiyalā adahat tiyenavā. menna mēka tamayi ara pr̥thagjana andhayaṭa tamāgē manasa næmati hitavatā dena.
'그 눈먼 이의 친구는 누구냐 — 그 자신의 puthujjana 마음가짐이다. 그 마음가짐에는 이런 생각이 있다. rūpa upādānakkhandha, vedanā upādānakkhandha, saññā upādānakkhandha, saṅkhāra upādānakkhandha, viññāṇa upādānakkhandha — 이것들이 온 세상에서 아주 값지다, 아주 깨끗하다, 좋은 것이다 하는 생각이다. 이것이 그 puthujjana 눈먼 이에게 제 마음이라는 친구가 주는 것이다.'
yam dasaka ohu daham ahalā yathārthaya gattaṭa passē daham æhæ pahaḷa velā æhæ ævā. anna ætta kenicca dāna. ohu dakinavā kaḷu gomaskarayaknē dīlā tiyennē mē sudu æn̆duma kiyalā magē hitaṭa suddhajjana mānasikatvaya maṭa gonnagalā tiyennē kaḷu gomaskarayak vænin mulahāvat tamayi mē vaṭinādayak kiyaṭam mama meccara kal kæmættiyē. paṁca upādānaskandhaya enavā æti kaḷu gomas karariya mama ahaka dānavā.
'어느 날 그가 dhamma를 듣고 참모습을 받아들여 dhamma의 눈이 열리고 눈이 생기면, 참을 보게 된다. 그는 본다 — 이 흰 옷이라고 준 것이 검은 기름때 천이었구나. 내 puthujjana 마음가짐이 검은 기름때 천 같은 미혹을 값진 것이라며 주어서 나는 이렇게 오래 좋아했구나. 다섯 upādānakkhandha라는 검은 기름때 천을 나는 내던진다.'
ē saman̆ga hitavat hæṭiyaṭa pennapu mānasikatvayak aṭ kara dānavā. yāḷu boru yāḷuvayi boru yāḷuvāgē boruvaṭa kævaṭena ekayi deka mahak karapu upādānaskandhaya miṭicca ekkenāṭa bhavayak neme. bhavayak næta kenāṭa jātiyak næhæ. jātiyak næta kenāṭa jarā manasa paridēva duk dōmanas upāsa ekakvat næhæ. menna mehema nirōgītvayaṭa pat venavā. menna andhayak. menna handiyāgē hitavatā onna gomas kaḷē onna gomas kaḷē dækalā dakina æhæ. onna dækkāṭa passē galavā dālā bidena. menna mēkaṭa kiyanavā ārōgayā paramālābhā nibbānaṁ paramā sukhaṁ
'친구인 척 보였던 마음가짐도 내버린다. 거짓 친구와 거짓 친구의 거짓에 속는 것, 그 둘을 없애고 upādānakkhandha를 놓은 이에게는 bhava가 없다. bhava가 없는 이에게는 jāti가 없다. jāti가 없는 이에게는 jarā maraṇa parideva dukkha domanassa upāyāsa가 하나도 없다. 이렇게 병 없음에 이른다. 이것이 눈먼 이, 이것이 눈먼 이의 친구, 이것이 기름때 천, 그 기름때 천을 알아보는 눈, 알아본 뒤 벗어 던지는 것이다.' 이것을 'ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ'이라고 합니다.
nādat ārōgayā paramā lābhā kiyannē budurajāṇan vahansē dēśanā kara kohē rāsatiya. nætnam ara bamuṇagē karuṇu gomak karā gattā andhārakaya. alu gomakkarayak vaṭinā suduret dakkivva antayagē tikṣaṇaya tamayi adat ārōkayā paramā lābhā kiyalā tōrannē lōkagikavama paramalā dæn
그런데 지금도 'ārogyaparamā lābhā'를 Buddha께서 설하신 뜻으로가 아니라, 그 brahmin처럼 검은 기름때 천을 값진 흰 천으로 받아 든 눈먼 이의 눈으로, 세속의 가장 큰 이익이라고 풉니다.
oya katāva dævut ehema ṭī eka kohoma karannē pratti sēvaya sēvayaka kivvot ehema væḍē vināsayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nǣ kiyanna tænat ekkalā uppō karalā tænanna madhyamana eka āya āvarannē balanna āvāla sūtrayan ikaṭa pavasē iviyaṭaka kapanna ē misalā kana praśna illā etakoṭa apē meccara hāmuduruvō dassevi meccara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hāmuduruvak diṭ ekē balalā nemeyida baṇa kivvē ēka diṭat ekē nǣha kiyanna ōna. tiyenavā kituvat æyi meccara ka tiya næ dæn loku praśnayak enna. æyi meccara kallā api ævæntiya dæn praśnayak enavā.
그러면 '이 많은 스님들이 보고서 설법한 것이 아니란 말이냐, 그것이 경전에 없다고 해야 하느냐, 있다면 왜 이렇게 오랫동안…' 하는 큰 물음이 옵니다. '왜 이렇게 오래 우리가…' 하는 물음이 옵니다.
æsen dahama vimarśanayak næha. poṭṭiya geniyaham aliya tiyena ekanē karanna. ēkaṭa væn̆dalā tiyenna. ēkaṭa væn̆dalā tiyennē kana dun alla tērum ganna ebæyi ota payin rahaganna ebæyi sīmāma ehema tamayi kiyannē anna ēkayi ēka dakinna ēkamayi gannē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōka dækalā nemeyi api karmasthāna hædīmē. saṁsāra rōgaya saṁsāra baya ādī vaśayen hæbæyi nirōdhagīkama kiyalā kiyannē nivana bava api issarak kivvā. hæbæyi obaṭa dækalā nemeyi adahasa mēkayi kiyalā. ēkama oppu veḷa itāma mǣtē tamayi mē poṭganāṭa passē tamayi ārōga paramālābha tōrapu vistaraya hambavunēn vahansēgē dēśanā
그것을 보고 우리가 kammaṭṭhāna를 만든 것이 아닙니다. saṃsāra의 병, saṃsāra의 두려움 같은 것으로 했지요. 병 없음이 nibbāna라는 것은 우리가 전에도 말했습니다. 그러나 그 뜻이 이것이라고 보고서 말한 것은 아닙니다. 그것이 드러난 것은 아주 최근, 이 책을 만난 뒤에야 ārogyaparamā lābhā를 풀어 주신 설명, Buddha의 설법을 만났습니다.
āma pāvaya mokakda kāraṇaya ēkanē kārya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vidayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa kiyana eka attakama kiyana vacanayē arthaya tamayi attaṁgama kiyana eka dīlā tiyennē. haṭagænīma, vænasīma, āśvādaya ādīnavaya nissaraṇaya ōkamayi pennannē.
udayaṃgama, atthaṃgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 것 — atthaṃgama라는 말의 뜻을 그렇게 주었습니다. 생겨남, 무너짐, assāda, ādīnava, nissaraṇa라고요. 바로 그것을 보여 줍니다.
udayaṁgama kiyannē udā venavā. attā atta aṁgama kiyana assēṭa giyē nǣ kiyana ekayi ta ēka tava atthayaṭa giyē nǣha kiyana eka. udā vuṇā atyaṭa giyē nǣhæ. tava mōlayanna paṭan gattē næha. āśvāda vin̆dina kāla kiyannē anna ē kāla anna mōhannaṭa paṭan gannē ādīnava kālaya etakoṭa tamayi vayasaṭa yannē. visvaraṇa kiyannē nægiṭagænalā bæri kāla ivarayi væradi
udayaṃgama란 떠오르는 것입니다. atthaṃgama는 아직 지지 않았다는 것, 떠올랐지만 지지 않았다는 것입니다. 아직 시들기 시작하지 않은 것입니다. assāda를 누리는 때가 바로 그때이고, 시들기 시작하는 것이 ādīnava의 때로, 그때 늙어 갑니다. nissaraṇa란 일어설 수도 없는 때, 끝입니다.
mē lōkē hæma deyakma oya kiyana kāraṇā pahat. udā venavā. asthayaṭa yana issellā avasthāvaṭa paraṇa vāhasaya innavā. āśvāda vin̆dinavā. īṭa passē væhærilā yanavā mærilā yanavā. ōka tamayi lōka dharmatāva.
이 세상 모든 것이 이 다섯 가지를 거칩니다. 떠오르고, 지기 전 한창의 때에 머물고, assāda를 누리고, 그 뒤 시들어 가고 죽어 갑니다. 그것이 세상의 dhammatā입니다.
onna ōka hariyaṭa dækkanna. eyāṭa āśvāsa pūrṇayi kiyalā dēśanā karanavā. āśvāsa sūtraya saha parama āśvāsa sūtrayakin sūtraya dekēma dēśanā karalā tiyenavā.
그것을 바르게 보면, 그에게 assāda가 가득 찼다고 설하십니다. assāda를 다룬 두 sutta에서 그렇게 설하셨습니다.
dæn udayaṁgamē assaṁgamaya kiyalā ara vacanaya paṭalavalā hasṭagannavā. haṭagænīma vināśaya āśvādaya ādīnava nissan haṭagænīmaṭa vināśaya āva nam āśvādaya katā karanna perak nǣha. haṭagattā malā āśvādana katā karanna īṭa passē ko hariciyek nā anupiḷivilla anupūra kramayak tiyenavā.
이제 udayaṃgama, atthaṃgama라는 말을 뒤섞어 '생겨남, 무너짐, assāda, ādīnava, nissaraṇa'로 잡습니다. 생겨남 다음에 무너짐이 온다면 assāda를 말할 틈이 없습니다. 생겨나 죽은 뒤에 assāda를 말하겠습니까. 차례대로 가는 방법이 있습니다.
hæmatēṭa manussayek haṭagannavā. ḷamā velā ḷamāva vayasa udā vena kālē udayaṁgama kālaya karṇa vayasaṭa āvā atṁgama kālaya karuṇa kālē āvādinavā āśvāsa āśvāda kāla īṭa passē bayasaṭa yanavā aṭabha aya amāruvayi kora amāru okkoma vātala deha okkoma enavā. anna ādīnava kā nægiṭagannat bæhæ. ta karanna bæha. nissaraṇa kāla mara maraṇa
늘 사람이 태어납니다. 아이였다가 아이의 나이가 떠오르는 때가 udayaṃgama의 때, 젊은 나이에 이르면 atthaṃgama의 때, 젊은 때에 assāda의 때가 오고, 그 뒤 늙어 갑니다. 뼈마디가 쑤시고 이런저런 병이 다 옵니다. 이것이 ādīnava의 때로, 일어서지도 못하고 아무것도 못 합니다. nissaraṇa의 때는 죽음입니다.
pot gahak hiṭōnavā. koccara hiṭala væḍina kālē udēnavā. anna væḍilā hanam mal pala darannada piṭu vena mōrapu kālē atsanda malphala daranavā āsvāda kālē. hon̆daṭa geḍi hædenavā saruvara hædenavā. īṭa passē gaha mōra mōra yanavā poḍak gihīn vaenavā geḍik hædennē næ. anna ādīnavala ehe mehen gaha pæhilā isma galanna paṭan gannavā ādīna gahana mærenavā nissara
야자나무 한 그루를 심습니다. 심어서 자라는 때가 udaya입니다. 다 자라 꽃과 열매를 맺기 전, 무르익은 때가 attha이고, 꽃과 열매를 맺는 때가 assāda의 때입니다. 열매가 잘 맺히고 풍성합니다. 그 뒤 나무가 늙어 가고 조금 시들면 열매가 맺히지 않습니다. 이것이 ādīnava입니다. 여기저기 썩어 진이 흐르기 시작하는 것이 ādīnava, 나무가 죽는 것이 nissaraṇa입니다.
hol gahaka hiṭunā ēt dēval pælē kālē næ udā vena kālē udaya iri hædena paṭan genā ārambha kālē aṭṭahasa iriya hædena kālē āśvāda phala dharaṇā hon̆daṭa denna. kanāṭa gihillā yana kālē vayasaṭa ginna. ādīnava dāna æralā yanavā nīra. mē lōkē haṭagatta siyaluma dēval ēvā. ē goḍanæganavā udaya goḍagalā ivarayi hattama īṭa passē hon̆daṭa padiṁca velā itin adaka bohoma santōsayen jīvat vena kālayak tiyenavā hon̆da geyi āśvāda kālaya īṭa passē gē abalaṁ vena kālayak enavā paraṇa velā ādīva gē kaḍāgannā nirasā
벼를 심어도 마찬가지입니다. 싹이 돋는 때가 udaya, 이삭이 생기기 시작하는 때가 attha, 이삭이 차서 열매를 잘 내는 때가 assāda, 거둘 때가 되어 늙는 것이 ādīnava, 그리고 끝납니다. 이 세상에 생겨난 모든 것이 그렇습니다. 집을 지을 때 짓는 것이 udaya, 다 지은 것이 attha, 그 뒤 들어가 살며 아주 기쁘게 지내는 때가 좋은 집의 assāda의 때, 그 뒤 집이 낡아 가는 때가 와서 허물어지는 것이 ādīnava, 집을 헐어 내는 것이 nissaraṇa입니다.
siyaluma sattunṭat siyaluma davvē vastuvalaṭat onna oya dharmatāvaya anuvayi mē siddha vennē hæma siddhiyama udaṁkama vaśayen haṭagena esē pavatina lōkayak. attaṁgamayaṭa patvelā kar bavaṭa patvelā navatina lōkayak. āśvādayaṭa patvelā āśvāda maṭṭamē pirilāma tiyennē lōkayak. ādīnavaṭa pat novana lōkayak. nomærilā vænasenna æyi lōkayak. ē anupiḷivelin yanavā oya raṭāva.
모든 중생과 모든 물건이 이 dhammatā를 따라 일어납니다. 모든 일이 그렇습니다. udayaṃgama로 생겨나 그대로 머무는 세상, atthaṃgama에 이르러 거기서 멈추는 세상, assāda에 이르러 그 자리에 가득 찬 채 머무는 세상, ādīnava에 이르지 않는 세상, 죽지 않고 무너지지 않는 세상이 있습니까? 그 차례대로 그 틀은 흘러갑니다.
itin apiṭa balanna kiyalā pennavā. cakkhu sampassa āyatana sōta sampassa āyatana gāna sampassayatana jivhā sampassayatana kāya sampassa āyatana tanō sampassa āyatana kiyalā. menna mē sparśa āyatana hayakadī. onna ē udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa kriyāvalayē satusaya dakina davasak æti. edāṭa āśvāsa karalā ivarayi dharma īṭa vaḍā bala ahanna deyak næ. dharma āśvādaya labā ivarayi. ārya phalayaṭa patvelā arihatyaṭa pat velā ivarayi.
그래서 우리에게 보라고 보여 주십니다. cakkhusamphassa āyatana, sotasamphassa āyatana, ghānasamphassa āyatana, jivhāsamphassa āyatana, kāyasamphassa āyatana, manosamphassa āyatana — 이 여섯 phassa āyatana에서 udayaṃgama, atthaṃgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa가 흘러가는 참을 보는 날이 오면, 그날 assāda를 다 맛본 것입니다. dhamma 말고 더 들을 것이 없습니다. dhamma의 assāda를 다 얻었습니다. ariya phala에 이르러 arahant가 되어 끝났습니다.
onna mē ārya pūrṇa kara gatiya yutudī āśvāsaya. onna ōka pūrṇa venakam. oya dharmaya vaḍanna.
이것이 ariya가 채워야 할 assāda입니다. 그것이 가득 찰 때까지 그 dhamma를 닦으십시오.
itin ōka apiṭa dira nitarama puhuṇu karaganna puḷuvan deyak. puṁci ḷamayek penavā. ā udaṁgama vayasa kæḍavala vāsiyaek mōlā innavā. ā attaṁgama vacasa ekkenek inna. taruṇa vāyasa kenek innavā. vædagilā yanavā itin vivāha velā itin gamana kiya āśvāda vayasada īṭa passē yanavā ṭikak æhæṭa hari ipadiriccaya kaka ādīnaṭa pirenna ā paḷaveni hatak ānissalṭa pat venavā.
이것은 우리가 늘 익힐 수 있는 것입니다. 작은 아이를 봅니다 — udayaṃgama의 나이입니다. 다 자란 이를 봅니다 — atthaṃgama의 나이입니다. 젊은 나이의 사람이 있습니다. 결혼해 살아가는 assāda의 나이입니다. 그 뒤 눈이 흐려지고 ādīnava로 가득 차고, 결국 nissaraṇa에 이릅니다.
ēka gihin balanāva kīyak avurudu 8 vasuva ē nissaraṇaya velā dæn dakinna. avurudu 60 vitara kālē ādīnava kālē in̆dalā tiyennē. īṭa issellā āśvāda kālē darumal hadāgena sundara lōkē hiṭapu kālaya īṭa issellā attaṁgapaya ē tattvayaṭa pat velā vællā inna kālē īṭa issellā samādaṁgama kālaya oya kālayen ehā hiṭiyē næhænē vena meyālā tiyennē udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa dharmānukūlaya siddha vena eka mē mæ siddha nam gēna dæn ēka avasāna onna kenek ipadunahama iviliyā næhæ.
가서 보십시오. 여든 살에 nissaraṇa가 된 이를 보십시오. 예순 살쯤에는 ādīnava의 때를 지냈습니다. 그 전 assāda의 때에는 자식을 기르며 아름다운 세상에서 지냈습니다. 그 전에는 atthaṃgama, 그 자리에 오르기 전에는 udayaṃgama의 때였습니다. 그 때들을 벗어나 산 것이 아닙니다. udayaṃgama, atthaṃgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa가 dhamma대로 일어난 것이고, 그것이 끝났습니다. 누군가 태어나면 그것을 벗어날 수 없습니다.
dæn oya ṭika dakinna paṭan gattaṭa passē taruṇa madayak tibanam taruṇa madaya ivarayi. mædi vayas madayak tibanam ēkat ivarayi. api hæma kenekma udā venavā, væḍenavā, āśvādinavā. adinava pættaṭa pat venavā mæralā yanavā. ōkoma balāgena palāgena paṭan gattaṭa passē ēkada lōkaya kiyannē. mehema lōkayaka mama monavāhari tiyāganna hæduvot ē dharmatāvaya ēka nam. mama kiyapu vidihaṭa pavatiyi. karma bava tiyāganna hædu puḷuvanda mædivāsaya inna hædu puḷuvanda? mahaḷu venna nætuva inna hæduvalā puḷuvan. nomærinna hædu puḷuvan. dharmatāvaya ōka nam oya dharmatāvaya dækkahama dharmaya dækkā. onna lōkatāvat
이것을 보기 시작하면, 젊음에 취해 있었다면 젊음의 취함이 끝납니다. 중년에 취해 있었다면 그것도 끝납니다. 우리는 모두 떠오르고, 자라고, assāda를 누리고, ādīnava 쪽으로 가고, 죽어 갑니다. 그 모두를 살펴보기 시작하면 — 그것이 세상이라는 것입니다. 이런 세상에서 내가 무엇을 붙들어 두려 한들, dhammatā가 그렇다면 내 말대로 머물겠습니까? 젊음을 붙들어 둘 수 있습니까? 중년으로 머물 수 있습니까? 늙지 않을 수 있습니까? 죽지 않을 수 있습니까? dhammatā가 그것이라면, 그 dhammatā를 보았을 때 dhamma를 본 것입니다. 세상의 dhammatā도 그렇습니다.
potē tiyena dharmaya ōnakaṭa venas kaḷa hæra. mona monavā hari karanna puḷuvan. hæbæyi lōka dharmaya ælapillak venas karanna teni. mokada hæmadāma ē dharmaya tiyenavā. dharmaya venas karanna bæha. pot liyā tiyena saṁkēta venas karana akuru kiyannē saṁkēta karmaya pennanna gattot saṁkēta dharmaya dakinna ōnē lōkaya
책에 있는 dhamma는 바라는 대로 바꿀 수 있습니다. 무엇이든 할 수 있습니다. 그러나 세상의 dhamma는 털끝만큼도 바꿀 수 없습니다. 늘 그 dhamma가 있기 때문입니다. dhamma는 바꿀 수 없습니다. 책에 쓴 기호를 바꿀 뿐입니다. 글자란 기호입니다. dhamma를 보여 주려고 기호를 썼다면, 그 기호가 가리키는 dhamma를 세상에서 보아야 합니다.
lōkaya tuḷin dænagænīmaṭa cakraya pennalā tiyenavā. oya potta pelā tiyenavā mulin pahu kālayak yanakoṭa ēvā venas karenna saṁkēta valaṭa eka arthava dīlā ēvā venas karaganna. ada venu dhātturaṭa vaṭaluvā ganna edā dharmaya daki lōkaya tiyenna. pot vala innē pot valaṭa gata koccara va dharmaya dækkē lov karakoḷaten dharmaya dækkā asuci piṭen dharmaya dækkā vakkaḍak ḷan̆ga galapu diyapulu valin dharmaya dækkā ohoma tamayi issaran vahansēlā arihat patva.
세상을 통해 알도록 바퀴(cakka)를 보여 놓으셨습니다. 그 책들은 처음에 그렇게 쓰였지만, 뒷날 기호에 다른 뜻을 붙여 바꾸어 갔습니다. 그날 dhamma를 본 것은 세상에서였습니다. 책에 매달려 아무리 시간을 보내도… 마른 잎에서 dhamma를 보았고, 똥 더미에서 dhamma를 보았고, 물꼬 곁에 흐르는 물거품에서 dhamma를 보았습니다. 그렇게 옛 스님들이 arahant가 되셨습니다.
poḍḍakvat ē dharmaya venas karana ē tatvaya adat. śakraya hariya dænagattā nam dharmaya dækkē cakraya. cakranansariya dharmaya labanavā. ē dharmaya vahanna kenekkut næhæ uganna kiyana ekē. caktiya vitarayi dænaganna ōnē. ēdurin dharmaya balanna dahama æsa ærenavā. ā ē aragena kiyanavā dharma cakṣaya pahaḷa vunā sōtāpannaya. sōtāpannayāṭa baṇa kiyanna ōnē næha kavara eyā kramaya tænakin iværa. eyā baṇa dakinna dharmaya dakinna. hæma deyak vennama sakala.
그 dhamma를 조금도 바꿀 수 없는 상태가 오늘도 있습니다. 바퀴를 바르게 알았다면 dhamma를 본 것입니다. 바퀴를 따라 돌며 dhamma를 얻습니다. 그 dhamma를 덮을 이도 없고, 가르쳐 줄 것도 없습니다. 바퀴만 알면 됩니다. 그것으로 dhamma를 보면 dhamma의 눈이 열립니다. 그것을 두고 dhamma cakkhu가 나타났다, sotāpanna라고 합니다. sotāpanna에게는 설법할 필요가 없습니다. 그는 어디서든 길을 압니다. 그는 스스로 보고 dhamma를 봅니다. 모든 것에서요.
oya katāva danna dharmayaṭa tara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nitara sihi karana karmasthānakin etarama dilā tiyenavā.
늘 새기는 kammaṭṭhāna로 그만큼 주어져 있습니다.
itin ara væhærī vænena mēmē væhærī vænena deyak dakina hædi vaśayen ganna puḷuvan. yanakoṭa kenek rækinavā.
그래서 그 시들어 무너지는 것 — 이 시들어 무너지는 것을 보는 방식으로 받아들일 수 있습니다.
maṭa natā yanavā. væhærī vænasena kayak nōvana. annasī karana væhærī vænasena kiyana eka daliya dakinavā. væhærī vænasena kenek uddāma hædahama ehema avasthāvaka hiṭiya karalā yanavā. apiṭa hitanavā sinduvak yannē. monavā hari ehemiyak āśvādayaka vin̆dina væhærī værasena kalayakin āśvāda vennē næhæ. api apiṭamaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mēka dahama dakina kramaya
이제 이것이 dhamma를 보는 방법입니다.
væḍi karal yanna issellā karapu okkola epāya væḍak tarayak lælapilā okkoma væḍenna andaha væḍenna væhærī væsena kenek han̆ga næhæ. tæn̆gu hagena kenek dækuvot ehema vidya yanna ōna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
æhærī vænasana kenek jīvitaya gevana hædi avasthāva hæṭiyaṭa bala balā hitanna pura venavā. lōbha jīvitayak ehema gata karanavā dækkot tiyennē kāṭavat yamak dennē nætuva væhærī vænasena jīvitaya gevana hæra. sihi karalā oyāṭa kiyanna næha kiyanna kivva bahinavanē ēkāṭavat kiyanna næ. tamangē hita dennin ōkē sihi karalā yanavā.
시들어 무너지는 사람이 삶을 보내는 모습을 그때그때 보며 생각하는 데 익숙해집니다. 탐욕스러운 삶을 사는 이를 보면, 누구에게도 아무것도 주지 않고 시들어 무너지는 삶을 보내는 모습을 새기십시오. 그에게 말할 것은 없습니다. 말하면 화를 내니 누구에게도 말할 것이 없습니다. 제 마음속으로 그것을 새기며 갑니다.
lōkē hadāganna koraganna saṁvidhānaya karaganna læhæ tiyenakoṭa væhærī vænasa tena saṁvā saṁvidhānayak goḍanāganna hadana ēkēda issara tovā kaḷā ēkanē ada nættē. dænut sōvā karanavā. ēka nivā næti vennē.
세상을 만들고 꾸미고 짜 맞추려 애쓸 때, 시들어 무너지는 것으로 무언가를 쌓아 올리려 하는 것입니다. 옛날에 했던 것이 오늘은 없습니다. 지금 하는 것도 사라져 갑니다.
matu hædipat vennē ēka atī sanāgata pāsā dokālaṭa pallā bala palanavā. oya ṭadiya dakinna dakinna āṇḍa ahama navalana pahala venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa dana pera yam kenek yathābōdhaya læbuvā nam mē kramaya misak vena kramaya kiyana. dæn yam kenek yathābōdhaya labanavā mē kramē misak vena kramaya. matu kavadaṭa hari kiyanaekābōdhaya nam mē kramaya sihi karalā vasak mē kramayakin nemeyi kiyana eka tamāgē nuvanin dakinavā.
그러면, 예전에 누군가 참된 깨달음을 얻었다면 이 방법이지 다른 방법이 아니었습니다. 지금 누군가 참된 깨달음을 얻는다면 이 방법이지 다른 방법이 아닙니다. 앞으로 언제든 참된 깨달음이 있다면 이 방법을 새겨서이지 다른 방법이 아니라는 것을 제 슬기로 봅니다.
etakoṭa tiyenavā eka eka kāraṇaya piḷiban̆dava avi saṁkhāra piḷiban̆da viññāṇa piḷiban̆da nāma rūpa piḷiban̆da salātana piḷiban̆da kāraṇā 12 avidyāva kiyalā lēmaṭa upadi sahagata avidyā sahagata nisā. ē kāraṇā 11ṭama oya vidihaṭa nuvaṇa hatak pahaḷa venavā ēkakaṭa. na hata gāna ōna 7k pahala venavā.
그러면 하나하나에 대해 — avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana 등 열두 가지가 있는데, 이것들이 avijjā와 함께하기에 avijjā를 뺀 열한 가지마다 그렇게 일곱 가지 지혜가 나타납니다. 하나에 일곱씩 나타납니다.
mē saṁkhāraya mē saṁkhāra gonnægena avidyā pratya avidyā nirōdha karaṭa mē saṁkhāra nirōdhayi. avidyāva nirōdha karanna nam mē yathārthaya dakinna ōnē.
이 saṅkhāra — 이 saṅkhāra가 쌓이는 것은 avijjā paccayā입니다. avijjā가 nirodha되면 이 saṅkhāra도 nirodha됩니다. avijjā를 nirodha하려면 이 참모습을 보아야 합니다.
mē vidiyaṭa pera yam kenek avidyāva nirōdha saṁkhāra nirōdha kaḷā nam mē vidihaṭama saṁkhāra gæna dækalā nirōdha kara. matu yam kenek saṁkhāra nirōdha karanavā nam mē kramayaṭa nirōdha karannē. mē piḷiban̆da væṭahena nuvaṇak tibuna suddhāma venna vaṭanā ekak nemeyi. ē nuvanavat ē vidihaṭa nætivelā yanavā. ehenam maṭa ē nuvevat maṭa buddhāma venna deyak.
이렇게, 예전에 누군가 avijjā를 nirodha하여 saṅkhāra를 nirodha했다면 바로 이렇게 saṅkhāra를 보고 nirodha했습니다. 앞으로 누군가 saṅkhāra를 nirodha한다면 이 방법으로 nirodha합니다. 이에 대해 드는 지혜가 있어도 그것은 붙잡을 만큼 값진 것이 아닙니다. 그 지혜도 그렇게 사라져 갑니다. 그러니 그 지혜도 내가 붙잡을 것이 아닙니다.
onna saṁkhāra piḷiban̆da gnāṇa hada
이것이 saṅkhāra에 대한 일곱 지혜입니다.
yam hitak ahalā maṭa hitenavā mehema karagena inna maṭa hitenavā mehema karagena inna anē maṭa hari balāporottuk tiyenavā mē giya hadāganna. anna viññāṇayak pahaḷa velā. anna viññāṇayaka hædi dækkā.
무언가를 듣고 '이렇게 하고 싶다, 이렇게 하고 싶다, 아, 이것을 이루고 싶은 바람이 있다' 하는 마음이 들면, 그렇게 viññāṇa가 나타난 것입니다. viññāṇa의 모습을 본 것입니다.
mē viññāṇaya haṭagattama avidyāva nisā saṁkhāra koṇagāgena giyakma dayi kiyana nigamanayak karagena balāporottu venavā. saṁkhāra pratya viññāṇa venavā. oya saṁkhāraya tibunāṭa nam oya hita ennē næhænē. viññāṇa nirōdhayi. ēka dakinna. ōka mārgaya nam mēkē yathārthaya dakinna epæ mē hiṭiya ēkat dakinna. dakinakoṭa athærena vælīma vidiha.
이 viññāṇa가 생긴 것은 avijjā 때문에 saṅkhāra를 쌓아 가다가 결론을 내려 바라게 된 것입니다. saṅkhāra paccayā viññāṇa입니다. 그 saṅkhāra가 없었다면 그 마음은 오지 않습니다. viññāṇa nirodha입니다. 그것을 보십시오. 그것이 길이라면 그 참모습을 보아야 하지 않겠습니까. 보면 놓여나는 방식이 그렇습니다.
etakoṭa dinavā atītayē yam kenek viññāṇa dækalā saṁkhā mē vidihaṭa avidyāva nirōdha karanna nam mē kramaya midisā mē kramayaka inna. matuvā anāgataya yamkisi saṁkhāraya nirōdha karanavā nam mē kramaya dækalā nirōdha karanavā misak vena kramaya inna. dæn mē vartamānayē etakoṭa pen̆dunnāvū nuvaṇakvaṭa pahaḷa vunānam ēkat gevillā yanavā. ēket mata allanna deyak.
그러면 압니다. 지난날 누군가 viññāṇa를 보고 saṅkhāra를 이렇게 하여 avijjā를 nirodha했다면 이 방법이지 다른 방법이 아닙니다. 앞날에 어떤 saṅkhāra를 nirodha한다면 이 방법을 보고 nirodha하는 것이지 다른 방법이 아닙니다. 지금 이때 그에 대해 지혜가 나타났다면 그것도 지나가 버립니다. 그것에도 붙잡을 것이 없습니다.
saṁkhāra piḷiban̆dava gnāna hatak pahaḷa venavā. oya vidihaṭa viññāṇa nāma rūpa ādī 11 gænama pahala vanahata gnāna 7k pahala venavā. etaka 77k gnāna darśanaya æti paṭicca samuppādaya yam kenek dakīda ohuṭa miluvarayek ōnē nǣhæ nivan dakinna. ohu sōtāpanna dēśa ē pæhædiliva pinlat. eyā sōtāpannayi dahama æsa pahaḷa velā tiyennē. eyāṭa sava guruvarayek kaśanaya daham kiyā denna. kanava jīvat velā nivan dakinna puḷuvan īṭa passē baṇa ahanna dekut
saṅkhāra에 대해 일곱 지혜가 나타납니다. 그렇게 viññāṇa, nāmarūpa 등 열한 가지 모두에 대해 일곱씩 지혜가 나타납니다. 그래서 일흔일곱 가지 ñāṇa dassana가 있는 paṭicca samuppāda를 누군가 본다면, 그에게는 nibbāna를 보려고 스승이 필요 없습니다. 그는 sotāpanna입니다. 그는 sotāpanna이며 dhamma의 눈이 나타나 있습니다. 그에게 dhamma를 가르칠 스승이 필요 없습니다. 살아가며 nibbāna를 볼 수 있습니다. 그 뒤로는 설법을 들을 필요도 없습니다.
occara pæhædilivalā tiyenavā dahama pala iāya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov væḍi tarama dharmaya dakinavā. dharmaya dakinna paritapdaya væḍena sara paṭicca samupdaya tamayi nitarama bhāvanā karanna ov ēka dharma bhāvanāva dhammānussatiya kivvē ēkayi dharmayaṭa bæn̆da væn̆denna eka nemeyi dharmaya tiya dharmaya tiya karanavā kiyannē paṭicca samuppādaya tiyara paṭicca samuppādaya tiyalo dharmaya tiyalā dharmāvabōdhaya læbenavā. dharmāvabōdhaya læbunahama daham æsa pahaḷa venavā. daham dakinna nuvaṇa pahaḷa venavā.
네, 그만큼 dhamma를 봅니다. dhamma를 보려면 paṭicca samuppāda를 늘 bhāvanā해야 합니다. 네, 그것이 dhamma bhāvanā입니다. dhammānussati라고 한 것이 그것입니다. dhamma에 절하는 것이 아닙니다. dhamma를 새긴다는 것은 paṭicca samuppāda를 새기는 것입니다. paṭicca samuppāda를 새기고 dhamma를 새기면 dhamma를 깨닫게 됩니다. dhamma를 깨달으면 dhamma의 눈이 나타납니다. dhamma를 보는 지혜가 나타납니다.
paṭicca samaha pāḍayavama bhāvitāvaṭa ganna ōnē. itin dæn tiyennē avidyā saṁkhāra pera bhavaya viññāṇa nāma rūpa salāyatana sparśa vēdanā taṇhā upādāna bhava jāti mē bhavaya jarā maraṇa matu bavaya pavakaṭa dālā tiyenavā. pera bhavaya ræs kaḷā mē bhavaya upanna matuvē manna.
paṭicca samuppāda를 바로 쓰십시오. 지금 있는 것은 이렇습니다. avijjā, saṅkhāra는 지난 bhava, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti는 이번 bhava, jarā maraṇa는 다음 bhava — 세 bhava로 나누어 놓았습니다. 지난 bhava에 쌓았고, 이번 bhava에 태어났고, 다음으로 이어집니다.
mēkē paṭicca samuppādayak tiyenavā paṭicca samuppādaya mohota apāsā kriyātmaka venavā hæma sammatayakaṭama kriyātmaka. sammata tiyenavā. bohō pavatina viśāla kāla sīmāvaka sammata tiyenavā. æyipiya gahana mohotak nopatina sammata tiyenavā. sammatava nam sabhāvayaṭa tiyenavā. yam namakin yam sammatiyak vidyāmāna kaḷā nam ē sammataya paṭicca samuppādaya ēka paṭicca samuppattaya vigraha kaḷa.
여기에 paṭicca samuppāda가 있습니다. paṭicca samuppāda는 순간마다 움직입니다. 모든 sammuti에서 움직입니다. sammuti가 있습니다. 아주 오래 이어지는 긴 기간의 sammuti도 있고, 눈 깜빡하는 순간도 이어지지 않는 sammuti도 있습니다. sammuti는 성질로서 있습니다. 어떤 이름으로 어떤 sammuti를 드러냈다면 그 sammuti는 paṭicca samuppāda입니다. 그것이 paṭicca samuppāda를 풀이한 것입니다.
paṭicca samuppādaya ēkama tamayi balannē. ē ṭikamayi. atēhama pādiya gattā dana ē tama sattis bōdhi pāya tarama oya tiyennē.
paṭicca samuppāda — 보는 것은 바로 그것, 그것뿐입니다. 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma가 모두 그 안에 있습니다.
anna ēka okkoma læbenavā. ekak satara satipaṭṭhānayak pūrṇa venavā. satara samyapradhānat læbenavā. satara idirapādat læbenavā. paṁca bala saddha bojjhaṁga ārya aṣṭhāṁgika mārgaya sattis bōdhipātti dharma otana væḍa oya tuḷin nivan dakina misak kohe ayin karalā nivan dakina kramayak næhæ. irada mārgayat ōkayi adhignā mārgayat ōkayi. caturārya satya avabōdha kara asat mārgayak ōkayi tava mārgayak nǣha.
그것이 다 얻어집니다. 하나로 네 satipaṭṭhāna가 채워집니다. 네 sammappadhāna도 얻어집니다. 네 iddhipāda도 얻어집니다. 다섯 bala, 일곱 bojjhaṅga, ariya aṭṭhaṅgika magga — 서른일곱 bodhipakkhiya dhamma가 거기서 자랍니다. 그것을 통해 nibbāna를 보는 것이지, 그것을 빼고 nibbāna를 보는 길은 없습니다. iddhi의 길도 그것이고 abhiññā의 길도 그것입니다. 네 ariya sacca를 깨닫는 길도 그것이고, 다른 길은 없습니다.
māgaya uttara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
satara satipaṭṭhānaya væḍuva nam etu vicarayi eken ekaṭa kohoma karalā tiyena tērenavā
네 satipaṭṭhāna를 닦았다면, 하나에서 하나로 어떻게 이어져 있는지 알게 됩니다.
tunak væḍīmen hatarak væḍīma hatarak væḍīmen aṭak væḍenavā. aṭak væḍīmen hatak væḍenavā. hatak væḍīmen pūrṇa venavā. vidyāmuktiyaṭa patvenavā.
셋을 닦아 넷이 자라고, 넷을 닦아 여덟이 자랍니다. 여덟을 닦아 일곱이 자랍니다. 일곱을 닦아 가득 찹니다. vijjā vimutti에 이릅니다.
indriya saṁvaraya nævata ekak væḍīmen tividha vitartiya nævati tunak væḍennē. trividha sutaya nævati tunak væḍīmen satara satipaṭṭhānaya nævati hatara væḍennē. satara satipaṭṭhānaya hatara væḍīmen ārya aṣṭhāṁgika mārgaya nævati aṭa væḍennē. āryaṣṭhāyaka mādhiya nævati aṭa væḍīmen satta pōjka nævati hata væḍenavā. atta paññāga hada væḍiyen vidyāvuk pūlīma arihat vela ohama dēśanā
indriya saṃvara라는 하나를 닦아 세 가지 sucarita라는 셋이 자랍니다. 세 가지 sucarita라는 셋을 닦아 네 satipaṭṭhāna라는 넷이 자랍니다. 네 satipaṭṭhāna라는 넷을 닦아 ariya aṭṭhaṅgika magga라는 여덟이 자랍니다. ariya aṭṭhaṅgika magga라는 여덟을 닦아 일곱 bojjhaṅga라는 일곱이 자랍니다. 일곱 bojjhaṅga를 닦아 vijjā vimutti가 가득 차 arahant가 됩니다. 그렇게 설하셨습니다.