CD015 · 19번째 · 2시간 31분 · 원문 녹음
jhāna를 이루는 것들(jhānaṅga)
ධ්යාන අංග.
kiya pudgalika vārak labanna puḷuvan
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bhāvanāvak gæna ahana denna ahalā tiyenavā praśnayak lōka anātayi niværanama nātayi kiyana mē karmasthānaya vaḍapuvahama etama ihaḷa pahaḷa gænīma nisā gatta karmasthānayēdī væḍu bhāvanāva mē han̆dāgatta paḷavenu talayaṭa ivalaṭa yāma sidu venavā kiyalā pennanavā.
어떤 bhāvanā에 대해 물음이 하나 들어왔습니다. ‘세상은 기댈 곳이 없고 nibbāna만이 기댈 곳이다(loka anātha, nibbāna nātha)’라는 kammaṭṭhāna를 닦으면 위로 올라가는 듯한 일이 일어나, 그렇게 닦은 bhāvanā에서 첫째 층으로 올라가는 일이 생긴다고 그 사람은 말합니다.
dæn metana mehema ænnē. dæn api væḍū karmasthānayak tiyenavā nam ē væḍū karmasthānavala nānā prakāra samādhi tiyenavā. dhyāna venayi samādhi venayi.
여기서는 이렇습니다. 우리가 닦는 kammaṭṭhāna가 있다면, 그 kammaṭṭhāna 안에는 여러 갈래의 samādhi가 있습니다. jhāna가 다르고 samādhi가 다릅니다.
samādhi kiyana ē vayāṭa upacāra samādhiya tiyenavā. ē vagēma kōṭi garan samādhi tiyenavā. ē samādhi mṭanna api situvili ākārayaṭat venavā. ahalā tibuṇa kramayaṭat mē adhiṣṭhāna karagena innaṭa ē anuvat matu vennē.
samādhi라고 하면 upacāra samādhi가 있습니다. 그 밖에도 수천만 가지 samādhi가 있습니다. 그 samādhi들은 우리가 생각하는 대로도 생기고, 들은 대로도 생기며, 마음먹고(adhiṭṭhāna) 지내는 대로도 일어납니다.
dæn samahara vena kenekuṭa samādhiyak matu venna puḷuvan kavuruhari kiyā diiya tibunot mē samādhiya balāgena yanakoṭa mē oluva næti venavā vāgē dænenavā kivvot ehema eyāṭa vægana oluva næti venavā dænenavā. ēka a samādhiyak.
어떤 사람에게는 이런 samādhi가 일어날 수 있습니다. 누군가가 ‘이 samādhi를 따라가다 보면 머리가 없어지는 것처럼 느껴진다’고 일러 주었다면, 그 사람에게는 정말 머리가 없어지는 것처럼 느껴집니다. 그것도 하나의 samādhi입니다.
samahara kenennaṭa kivvot atdæka næti venavā vagē dænunā mē samādhiya valāgena yanna kivot eyā ē adahasa hiṭiyot. eyāṭa ē samādhiya piḍuvama atdaka næti vuvāgē dænenavā.
어떤 사람에게 ‘이 samādhi를 따라가면 손발이 없어지는 것처럼 느껴진다’고 말해 주고 그 사람이 그 생각을 품고 있으면, 그 samādhi를 닦을 때 손발이 없어진 것처럼 느껴집니다.
æn̆ga næti venavā vagē kivvot ehema æn̆ga næti venavā vagē dænenavā. ehema samādhi kiyana ēmayi svabhāvayak tiyenavā api ahapu ahapu hæṭiyaṭa nidāgatta hæṭiyaṭa ēka samādhi venavā.
몸이 없어지는 것 같다고 하면 몸이 없어지는 것처럼 느껴집니다. samādhi에는 그런 성품이 있습니다. 우리가 들은 대로, 생각한 대로 그것이 samādhi가 됩니다.
samahara ayagē samādhi krama tiyenavā hæma dīlā. a nāsaya ḷan̆ga mē dænena svabhāvayak narala ḷan̆ga dænena svabhāvayak æhidama ḷan̆ga narala mē ahuvalā dænena svabhāvayak kisiduṭa dænena svabhāvayak gæna mehemat ē prathama dhyāna dr̥tiyi adhyāna tui adhyāna catura dhyāna kiyalā dhyāna valaṭa pennana mē dēśayan vahansēlā innavā. karmasthānāravala ē ahalā karmasthāna varṇa ayaṭat ē jātiya samādhi læbenavā.
어떤 이들의 samādhi 방법에는 이런 것이 있습니다. 코끝에서 느껴지는 것, 이마에서 느껴지는 것, 눈썹 사이와 이마에서 느껴지는 것, 정수리에서 느껴지는 것 같은 것을 두고 그것이 첫째 jhāna, 둘째 jhāna, 셋째 jhāna, 넷째 jhāna라고 jhāna로 내보이는 스승들이 있습니다. 그 말을 듣고 kammaṭṭhāna를 닦는 이들도 그런 종류의 samādhi를 얻습니다.
ē kiyannē tōra eyāṭa dænenavā nāsa ḷan̆ga hata hiṭiyā vāgē naḷala ḷan̆ga hita hiṭiyā vāgē odunaṭa hita hiṭiyā vagē oya kaka vidihaṭa dannavā.
곧 마음이 코끝에 머문 것처럼, 이마에 머문 것처럼, 정수리에 머문 것처럼 느끼고 그렇게 압니다.
budurajāṇan vahansē dhyānayaka lakṣaṇa pennalā tiyenavā. itin api dakinna ōnē ē dhyāna lassanada apiṭa matu vuṇē kiyalā.
붓다께서는 jhāna의 특징을 보여 주셨습니다. 그러니 우리는 그 jhāna가 정말 우리에게 일어났는지를 살펴보아야 합니다.
dæn kalin palē ihaḷa yāmaṭa dæn apiṭa kivvot ehema ara maṭa issara ektara mahatmayekka ævidilā kivvā. eyāṭa yanna puḷuvan ka nē saṁgnā nāsaṁ etanaṭa yanakam oya vistara karanna kohomada ē vennē kiyalā. ē kriyā kamē anuva śarīraya uḍatakinna navatinavā.
위로 올라간다는 이야기를 하자면, 예전에 어떤 신사가 저를 찾아와 말했습니다. 자기는 nevasaññānāsaññāyatana까지 올라갈 수 있다면서, 그것이 어떻게 되는지 풀어 달라고 했습니다. 그 수행에 따르면 몸이 맨 위에서 멈춘다는 것이었습니다.
ēka tæna ē atyana ākāraya hitelā inna mokakda sūkāvatarana samādhiyaṭa ara nāsaya ḷan̆ga hitaṭinavā. ē velāvaṭa æs bæn̆di ḷan̆ga eha hiṭenavā. naḷi hiṭenavā. īṭa passēdara hita hiṭinavā mē tattvayaṭa patvenavā. śarīraya kiyana bava dænenavā. dæna ēka caturayanṭa arakam mē hatara tiyenavā. īṭa passē uḍaṭa yanavā dænenavā. u ihaḷaṭa yanavā. kalin talaya hatarakaṭa digi siṭivanna.
그가 겪는다는 모습은 이렇습니다. 그 samādhi에서 먼저 마음이 코끝에 머뭅니다. 그다음에는 눈썹 사이에 머물고, 이마에 머물고, 그 뒤에는 정수리에 머무는 상태에 이릅니다. 몸이 있다는 것은 느껴집니다. 이것이 네 jhāna라며 네 가지가 있다고 합니다. 그 뒤로는 위로 올라가는 것이 느껴지고, 더 위로 올라갑니다. 앞의 네 층 위로 이어 간다는 것입니다.
dæn mē vidiyaṭa attha samāpattiyama eyāṭa væḍilā tiyenavā kiyalā vidihaṭa kivvā. dæn ē dhyā kiyana kramaya ēvā samādhiya tamayi. samādhi kōṭi gaṇan tiyenavā kiyalā kivvē ēkayi.
이렇게 해서 자기에게 aṭṭha samāpatti가 닦였다고 그는 말했습니다. 그런데 그 jhāna라는 방법은 실은 samādhi입니다. samādhi가 수천만 가지 있다고 한 것이 그 때문입니다.
sutu hiṭu hæṭiyaṭa samādhiya api adhiṣṭhāna karapu hæṭiyaṭa hitanavā. dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā daśa disāvaṭa samādhi 10yak tiyenavā divas labanna peradi diśāva sihiya karapuvahama hita pera diśāvaṭa gihiya hiṭenavā. vena diśāvakaṭa yannavā.
마음먹은 대로, adhiṭṭhāna한 대로 samādhi가 생깁니다. 붓다께서는 열 방향으로 열 가지 samādhi가 있다고 가르치십니다. 동쪽을 떠올리면 마음이 동쪽으로 가서 머뭅니다. 다른 방향으로 가지 않습니다.
dakuṇu disāvaṭa hituva hita dakuṇu diśāvaṭa gihin hiṭinavā. vena diśāvakaṭa yannavā oya passak tamayi tiyennē. piṭipassē hituvot piṭipassa hinā. uturu pættaṭa hituvot uturu vada pættaṭa ē pætta hivot ē pættaṭa hiṭenavā. yaṭa pætta hiṭot yaṭa pætta pēnavā. uḍa pætta hiṭo uḍa pætta pēnavā. hita ē pættaṭa gihin giḍinavā. ēvā samādhi.
남쪽을 생각하면 마음이 남쪽으로 가서 머뭅니다. 다른 방향으로는 가지 않습니다. 뒤쪽을 생각하면 뒤쪽으로, 북쪽을 생각하면 북쪽으로, 어느 쪽이든 생각하면 그쪽에 머뭅니다. 아래쪽을 생각하면 아래쪽이 보이고, 위쪽을 생각하면 위쪽이 보입니다. 마음이 그쪽으로 가서 머뭅니다. 그것들이 samādhi입니다.
mē samādhi kiyana ekayi dhyāna kiyana ekayi dekak.
samādhi와 jhāna는 서로 다른 둘입니다.
samādhi kōṭiganna venavā kivvē ēkayi. ē nisā hitu hitu ākārayangen samādhi gannakoṭa etakoṭa divæsa tiyena samādhiya kiyana eka diva kana næ. divæs samādhiyanna ōna divæsaṭa pēnavā.
samādhi가 수천만 가지가 된다고 한 것이 그 때문입니다. 그러니 생각한 갖가지 방식대로 samādhi를 얻게 됩니다. dibba cakkhu의 samādhi는 dibba sota가 아닙니다. dibba cakkhu samādhi를 닦으면 하늘눈으로 보입니다.
hæbæyi kaṭolanavā dænenavā nisā pēnavā nisā etenin katā karanavā nam katā karana eka æhennē næhæ. dæn amanussaya katā karana eka īvas samādhiya læbuvot amanussayā venavā. katā karana hæṭi venavā. ata pavalin kiyana ēvā mē pennana ēvā ē halakuṇa pēnavā. ara kaṭapana han̆ḍa æhenna han̆ḍa æhenna avadhānayama karē in̆dalā samādhiya væḍuvot anna diva kan samādhiya væḍenavā. etakoṭa kiyana eka dæn divæsa pahaḷa karanna diva kanyama kaḷot ehema han̆ḍa æhenavā kiyana kenā pēnnē.
그런데 입술이 움직이는 것은 보이지만, 거기서 말을 하더라도 그 말소리는 들리지 않습니다. dibba cakkhu samādhi를 얻으면 사람 아닌 존재가 말하는 모습, 손짓으로 무언가를 가리키는 모습, 그 표시들이 보입니다. 그런데 소리를 듣는 데 마음을 두고 samādhi를 닦으면 dibba sota samādhi가 닦입니다. 그러니 dibba cakkhu를 일으키면서 dibba sota도 함께 닦으면, 소리가 들리는 그 존재가 보이게 됩니다.
mē vagē samādhi kiyanavā itin eka vidihayi. ēka idiri pættaṭa væḍuvot idiri pættē kiyana ēvā æhenavā īṭa passē ēvā harahaṭa ēvā ēvā ehenna. ē pættalā hita balanna ōnē. ē vagē samādhiya kōṭi gānak hædenavā suda anna ēka. itin mē vagēdi samādhi kiyana ekayi dhyānaya kiyannē dekak.
samādhi란 이런 식입니다. 앞쪽으로 닦으면 앞쪽에서 하는 말이 들리고, 그다음엔 옆쪽 것들도 그렇습니다. 그쪽으로 마음을 두고 보아야 합니다. 이렇게 samādhi는 수천만 가지가 만들어집니다. 그러니 samādhi와 jhāna는 둘입니다.
dæn mēka tērum ganna ōna. samādhi væḍūṭa væḍu væḍū ākārayen samādhi rabæyi. samādhi kiyannē dhyāna nemeyi. dhyānayi samādhiya kiyannē krama dekē.
이것을 알아야 합니다. samādhi를 닦으면 닦은 방식대로 samādhi를 얻습니다. samādhi는 jhāna가 아닙니다. jhāna와 samādhi는 두 가지 다른 길입니다.
dæn mēka dakinna ōnē dæn oya dakina samādhiya dæn api hataraveni samādhiyaṭama yana ākārayen mē dækapu vitarayak pennanavā. dæn ihalin ihalaṭa avasthāven avasthāven mē tattuven sattuṭa vagē ihalaṭa giya avasthāvak. dæn alutu tæna śarīrayaṭa suvē dænunāda ēka balanna ōnē. prītiya dænunada sukhaya dænunada etakoṭa ven karagattē kotana innē? dæn dhyānaṁga paha ven karanna ōnē enavā.
이제 살펴봐야 할 것은, 그 사람이 넷째 samādhi까지 간다는 방식으로 본 것만을 내보이고 있다는 점입니다. 단계에서 단계로, 층에서 층으로 올라간 것입니다. 그런데 그 새 자리에서 몸에 sukha가 느껴졌는지 살펴야 합니다. pīti가 느껴졌는지, sukha가 느껴졌는지. 그렇다면 가려낸 것은 어디에 있습니까? 이제 다섯 jhānaṅga를 가려내야 합니다.
dhyānaṁga paha ven karanakoṭa dæn api giya samādhiyen apiṭa ven karanna puḷuvan. dæn ihaḷa patkaṭa giyā vagē dænilā hita ihaḷaṭa gihillā navatinavā. īḷan̆ga matakavaṭa gihillā āya navatinavā. paḷaveni sattuvaṭa giyāma ehenam savitakka savicāra prīti duka ēkaktā kiyana dhyānaṁga paha vigraha karanna puḷuvan in dænenna ōnē.
다섯 jhānaṅga를 가려낼 때 우리가 들어간 samādhi에서 가려낼 수 있어야 합니다. 위쪽 층으로 간 것처럼 느껴지고 마음이 위로 올라가 멈춥니다. 다음 층으로 가서 또 멈춥니다. 첫째 층에 갔다면 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā라는 다섯 jhānaṅga를 풀어낼 수 있어야 하고, 그것이 느껴져야 합니다.
ehenam prītiyayi sutiyayi dænenna ōnē viśēṣayen. etakoṭa prīṭiyayi sukayayi dænunahama ē prīṭiya budurajāṇan vahansē dēśanā karannē mē śarīrayē assak mullak nǣhara prītiyaṭa sutayen demāyanāva dæn api udaṭa giyā vagē dænunāṭa pat veṭa śarīrayē assak mullak næhaṭa prītiyen sukhayen premāyana svabhāvaya dænennē kohomada dænenavada hitalā balanna ōna
그러니 특히 pīti와 sukha가 느껴져야 합니다. pīti와 sukha가 느껴질 때, 붓다께서 가르치신 것은 이 몸에 구석 한 곳 빠짐없이 pīti와 sukha로 젖어 든다는 것입니다. 그런데 위로 올라간 것처럼 느껴질 뿐이라면, 몸 구석구석이 pīti와 sukha로 젖어 드는 그 성품은 어떻게 느껴집니까? 느껴지기는 합니까? 생각해 보아야 합니다.
budurajāṇan vahansē prathama dhyāna samādhiya gæna dēśanā karana penenavā a oya nānna ganna ē kālē gannavā itara kara hadum kon koṭa dēvalgē mæṭi ohoma goma eka dēval aran etara am̆banavā. pæṭa dālā am̆balā api miris araṇāva vāgē miris guliya hadanavā vagē ektarā nāna sudu guliyak hadanavā. mēka am̆balā in ttakin siddhahama mē guliyama vaturen siddha velā tiyennē. hæbæyi vatura ahagena væs vennet næha. mē attak mullak næhaṭa vaturen ut velā tiyennē kohomada eru vagē. prathama dhyānayēdī mē kaya parīṭiyen sukhayen anna ē ākārayen atsak mulak nǣhaṭa tabilā hiṭiya sukayalā pætirilā hiṭiya.
붓다께서 첫째 jhāna samādhi에 대해 가르치신 것을 보면 이렇습니다. 옛날에는 목욕할 때 여러 가루와 흙 같은 것을 가져다 물을 부어 반죽해, 우리가 고추 반죽 덩이를 빚듯이 목욕용 하얀 덩이를 빚었습니다. 이것을 물로 반죽하면 덩이 전체가 물에 고루 젖어 있지만 물이 흘러나오지는 않습니다. 구석 한 곳 빠짐없이 물에 젖어 있는 모습이 바로 그렇습니다. 첫째 jhāna에서는 이 몸이 pīti와 sukha로 그와 같이 구석구석 젖어 있고, sukha가 퍼져 있습니다.
etakoṭa ēka tiyennē kaya tuḷayi. dæn ihaḷaṭa yāmat tuḷa nemeyi [ugura kǣrīma] etakoṭa api hitalā balanna ōnē ihaḷaṭa yanavayi kiyana eka samādhiyak. dhyānaya kiyana eka ara prītiya sukhaya muḷu kaya temāgiya suvayen kaya dæni dæni tiyenna ōnē.
그러니 그것은 몸 안에 있는 일입니다. 위로 올라가는 것은 몸 안의 일이 아닙니다. [헛기침] 그러니 생각해 봐야 합니다. 위로 올라간다는 것은 하나의 samādhi입니다. jhāna란 pīti와 sukha가 온몸을 적셔, 그 편안함으로 몸이 생생히 느껴지는 상태여야 합니다.
ehema dænenavāda? balanna praś dunna kenā kiyannakō
그렇게 느껴집니까? 물음을 낸 분이 말해 보십시오.
ē bhāvanā karana velāvēdī kuḍaṭa giyāma prītiya sukhaya kayaṭa dænenava śarīraya nodænī yanāva etakoṭa prītiya sukhaya davanna kohanaṭada
(물은 이) bhāvanā를 하는 동안 위로 올라가면 pīti와 sukha가 몸에 느껴집니다. (스님) 몸이 느껴지지 않게 되면, 그때 pīti와 sukha는 어디에서 느낍니까?
dæn kayaṭiyayi sutayayi śarīraya nodæni giyahama dænna kiyada
pīti와 sukha가 있다는데 몸이 느껴지지 않게 되었다면, 무엇으로 안다는 것입니까?
śarīraya dæninna nætuva ǣ ǣhalē karada kaya tan dæna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dhyānaya nayēdī karaja kaya prītiya sukhaya karaja kayannē vastuvē kaya vatuvē kaya prītiyen sukhayen tibilā hiṭenavā. passak mullak nǣ. etakoṭa dæn api hitana eka gattahama māmitayi. mē prathama dhyānayēdī æti vennā vū pīti sukhaya kāyakayi.
jhāna에서는 karaja kāya, 곧 물질로 된 이 몸이 pīti와 sukha로 가득 찬 채로 있습니다. 빈 구석이 없습니다. 그러니 우리가 생각하는 것을 놓고 보면, 첫째 jhāna에서 일어나는 pīti와 sukha는 몸으로 느끼는 것입니다.
oya kāyika sīti sakaya kiyana eka kaya dæya nætuva nætuvahama oyaṭa ahavādena hitana pān
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokada budurajāṇan vahansē dēśanā karapu yam dhyānaṁgala svabhāvayak ætnam ē ben hæṭiyaṭa enavada kiyalā api balanna ōnē.
왜냐하면 붓다께서 가르치신 jhānaṅga의 성품이 있다면, 그것이 그 말씀대로 오는지 우리가 살펴봐야 하기 때문입니다.
samādhiya ara vidihaṭa enavā. ov kaya dænnē nætuva gihillā hita uḍaṭa giyāma apiṭa ehema samādhiyak tiyenavā. etakoṭa apiṭa aṭa prītiya sukhaya dænannē karakayi semāna. prītiyaṭiya sukhaya apiṭa prathama dhyānaya nætuva api kohomada innē harayak. eha budurajāṇan vahansē dēśanā kara prathama dhyānayaṭa mē karadaya prītiyen sukhayen ara kiyana ākārayen enī yanavā. ēka væṭagena.
samādhi는 그런 식으로 옵니다. 그렇습니다, 몸이 느껴지지 않게 되고 마음이 위로 올라가는 samādhi가 우리에게 있습니다. 그렇다면 pīti와 sukha는 어디에서 느낍니까? 첫째 jhāna 없이 pīti와 sukha를 가진다는 것이 무슨 뜻이 있겠습니까. 붓다께서 가르치신 대로라면 첫째 jhāna에서는 이 몸이 pīti와 sukha로 말씀하신 그대로 젖어 듭니다. 그것을 알아야 합니다.
etakoṭa ē kivva prītiyayi api dænaganna puḷuvan manasa manasa udaṭiyā kaya pættayi kayennē nætuva kiyalā. etakoṭa dæn ēkaṭa samādhiyak. samādhi ōma taram tiyenavā. dæn prathama dhyānayē tiyena savitakkicāra pī sukha ēkaggatā kiyana mēdi læbuṇa ē velāvēdī kaya hon̆daṭa væṭahena avasthāvak maklē kāya væṭahena avasthāvak. makla kaya novæṭahena avasthāvaka nokamadhyānayak næ.
그런데 그 pīti를 마음으로만 안다, 마음은 위로 올라가고 몸은 한쪽에 두고 몸 없이 안다고 한다면, 그것은 samādhi입니다. samādhi는 그만큼 많습니다. 첫째 jhāna의 savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā를 얻은 그때는 몸이 또렷이 드러나는 때, 살과 피로 된 이 몸이 또렷이 드러나는 때입니다. 살몸이 드러나지 않는 상태에서는 첫째 jhāna가 없습니다.
api yana eka mē maklē hon̆daṭa væṭahenavā. ē maklē kaya prītiyen sukhayen temida yanavā. ilā hiṭinavā. assak mullak nǣ. uḍa bæluvat, yaṭa bæluvat, kaya bæluvat, hata paya bæluvat, æn̆gili bæluvat niyapukaṭa mærakam bæluvat yomu karomu kara balanna hæma tænama pihiṭiyen rūpayen tēvilā. piṭiyen
우리가 들어가는 것은 이 살몸이 또렷이 드러나는 상태입니다. 그 살몸이 pīti와 sukha로 젖어 듭니다. 젖은 채로 머뭅니다. 빈 구석이 없습니다. 위를 보아도, 아래를 보아도, 몸통을 보아도, 손발을 보아도, 손가락을 보아도, 손톱 끝을 보아도, 마음을 기울여 보는 곳마다 모두 pīti로 젖어 있습니다.
viren virē kæligenā vāgē pihiṭiya matuveenavā. vena dānē putē matuvenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē hariyaṭa yamaka rællak nagenavā hariyaṭa tula hæun nagilā kiyanavālu tīṭiyē dænavā. mūlaṭa væḍipura pēnavā. kayaṭa sukhaya dænavā. muhuṇa pipunam balak vagē prītiyen pinā gihillā innavā. mūlena śaktiya āmē ālōkaya nætat prīti śaktiya prītiya sutayak bavaṭa pat kara hæmatænama vividhaya asak mulak navā. dæn metana uḍǣmak etana sambandhiyak næhæ.
마치 물결이 이는 것처럼, 안에서 무언가 솟아오르듯 pīti가 느껴진다고 합니다. 얼굴에 더 많이 드러납니다. 몸에는 sukha가 느껴집니다. 얼굴은 활짝 핀 꽃처럼 pīti로 피어납니다. 빛이 없더라도 pīti의 힘이 pīti와 sukha가 되어 구석구석 빠짐없이 퍼집니다. 여기에는 위로 올라가는 것과 아무 상관이 없습니다.
etakoṭa dæn api labā tiyanna prathama dhyānaya nam budurajāṇan vahansē apiṭa dēśanā karapu dharmayen piṭa yanna bæha. ē dharmaya piṭanam labalā tiyena samādhiyak mik dhyānaya nemeyi. etakoṭa dhyānaya dænaganna ōna. budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayen mula yahapat, næga yahapat, aga yahapat, ara sahitayi dæn sahitayi sarākārayen paripūrṇayi. ehenam mēkē āya harayak kaḍuli issaralā hita tamayi api dannē vidihak neme. en budurajāṇan vahansē prathama dhyānaya læbenna mehemayi kivvā nam ē vidihaṭama læbenna ōnē. ehema nætnam ēka prathama dhyānaya nemeyi samādhiyak labāyi tiya. yam yam samādhiyak. samādhi labanna puḷuvan.
그러니 우리가 얻은 것이 첫째 jhāna라면 붓다께서 가르치신 dhamma 밖으로 벗어날 수 없습니다. 그 dhamma 밖이라면 얻은 것은 samādhi이지 jhāna가 아닙니다. 그러니 jhāna를 알아야 합니다. 붓다께서 가르치신 dhamma는 처음도 좋고 중간도 좋고 끝도 좋으며, 뜻을 갖추고 글을 갖추어 모든 면에서 완전합니다. 그러니 우리가 짐작하는 식이 아닙니다. 붓다께서 첫째 jhāna는 이렇게 얻는다고 하셨다면 바로 그렇게 얻어야 합니다. 그렇지 않다면 그것은 첫째 jhāna가 아니라 어떤 samādhi를 얻은 것입니다. samādhi는 얻을 수 있습니다.
dhyāna vintara karanakoṭa mē kalda karītiyen sukhayen semāyana paḷaveni prathama dhyānayē sūtī dhyānaṁgayayi sukha dhyānaṁgayayi api kohomada gannē karannē kotana innē etakoṭa ara ēka mānukūlava dhyānaya nemeyi læbilā tiyena samādhi læbilā tiyenna dæn ōka gahak paṭalavā gannam mē samādhiya dhyānayi kiyana eka paṭalavā ganna ēkayi mē velā tiyennē.
jhāna를 풀어 말할 때, 몸이 pīti와 sukha로 젖어 드는 첫째 jhāna의 pīti jhānaṅga와 sukha jhānaṅga를 우리는 어떻게 얻고 있고, 어디에 있습니까? 그렇다면 그것은 말씀에 맞는 jhāna가 아니라 samādhi를 얻은 것입니다. samādhi와 jhāna를 뒤섞어 버린 것, 그것이 지금 벌어진 일입니다.
samādhiyē vena ekak dhyānaya tava ekak. dhyānaya ihātma sukha viharaṇayahātmaya ē kiyannē mē inna jīvat velā inna tat kaluvē
samādhi는 하나이고 jhāna는 또 다른 것입니다. jhāna는 diṭṭhadhamma sukhavihāra, 곧 지금 이 삶에서 편안히 머무는 것입니다.
hētu vena vitarā paḷaveni koṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
prīti sukha īḷan̆gaṭa prītiya venakoṭa muḷu śarīrayama sukhayen tiyena aya yana avasthāvalak deveni avasthāvala venavā. tavat mē karē athærunē næha deveni dæhænna enakoṭa deveni dæhæ pelā tiyennē hariyaṭa væhi væs væhælā. paha væhi væhælā hiṭak pǣvaṭa passē ulpak hædilā pǣvaṭa passē. itin vatura væhi vatura ekatu vennē. monavā hari ælakārallin hari vatura ekatu vennennē næ. namut lin̆daka poguṇaka vatura kaṭṭamaṭa pirilā iccala pavatinavā. vatura bæhælā. menna mē vagē mē śarīraya sukhayen semā gihillā sukhaya pavatinavā. prītiya pavatinavā. ara karmasthānaya mē vigraha menehi karanakoṭa ēkanē. dæn karmasthānaya menehino kara hiṭiyā ara prītiyayi sukhayayi ēka nonævatiyi pihilā hitinavā ēka samādhiyen nægi.
pīti와 sukha가 있고, 다음으로 pīti가 이어지면서 온몸이 sukha로 가득한 상태가 둘째 단계로 이어집니다. 그래도 몸을 놓아 버리지는 않습니다. 둘째 jhāna에 대해 말씀하신 비유는 이렇습니다. 비가 내려 고인 물도 아니고, 개울로 흘러들어 모인 물도 아니며, 샘이 솟아 우물이나 못에 물이 가장자리까지 가득 차 고요히 머무는 것과 같습니다. 이와 같이 이 몸이 sukha로 젖어 sukha가 이어지고 pīti가 이어집니다. kammaṭṭhāna를 떠올리고 있을 때 그렇습니다. kammaṭṭhāna를 떠올리지 않고 있어도 그 pīti와 sukha는 끊이지 않고 이어집니다. 그것은 samādhi에서 생긴 것입니다.
vivēkaṁ parīti sugaṁ issellā. savitakkaṁ savisāraṁ vivēkaṁ parīti sukhaya tadapātā sintaṁ etakama dhyānaya innē ehemanā vivēkayen haṭaganna kīya dhyānaya tiyennē samādhisaṁ prītikam samādhiya inna eket ja dænavannāvū parīti rūpaya etakoṭa ēkedī ēkama aramuṇu kaḷa hærā. ē prītiyama yahali sihi kara ē dutenma hali sihi kara tava kaya væṭahenavā. kaya væṭahenavā nisā kayen ahalāṭa yannē nǣhæ tara.
먼저 vivekajaṃ pītisukhaṃ입니다. ‘savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ’, 곧 첫째 jhāna는 홀로 떨어짐(viveka)에서 생겨납니다. 둘째 jhāna는 samādhijaṃ pītisukhaṃ, samādhi에서 생기는 pīti입니다. 그때는 바로 그것을 대상으로 삼습니다. 그 pīti를 다시 떠올리고 그 sukha를 다시 떠올립니다. 그래도 몸은 드러나 있습니다. 몸이 드러나 있으니 몸에서 벗어나 다른 데로 가지 않습니다.
tunveni dæhædi pelā tiyennē hariyaṭa neḷum pohotuvak. mānuru pohottuvak. ē vagē vaturama mēma laka pohotuvak. vaturē mædak ædilā. tiyenakoṭa ē pohottuvat jalayen pet velā. jalayen vaṭa karalā tiyenavā. kohomada dænennē ē vidihaṭa mē kaya ara mē sukhayē sit velā. ē vagēma sukhayen vaṭa karalā pavatana vidihat svabhāvayak denna. hariya tiyannē suyakmatvaya. suvakaṭa kiraṇak muḷu śarīraya vaṭa karā. hitaṭama dænenavā uḍa yaṭa vaṭa hæmatænama suvaka pinkin tamā vaṭa karalā inna. hariyaṭa yamak imak utsā innavā vāgē ē pati pirana śaktiya api ussagena innavā vagē dænenna. innē koheda balapuhama inna āsanaya væṭahekenna. innē suvaya. hariyaṭa suva kadanyak nædda innē. uḍī aṭin vaṭin hæma tæninma suvayen vaṭa velā anna sr̥tiyak dhyānaya væṭahana.
셋째 jhāna의 비유는 연꽃 봉오리입니다. 물속에 잠긴 연꽃 봉오리가 물 한가운데 있을 때 그 봉오리는 물에 젖어 있고 물로 둘러싸여 있습니다. 그와 같이 이 몸이 sukha에 젖고, sukha로 둘러싸여 있는 성품을 느껴야 합니다. 편안함의 빛살이 온몸을 감쌉니다. 위, 아래, 둘레 어디나 편안함의 방울들로 자신이 감싸여 있다고 마음에 느껴집니다. 마치 무언가가 나를 들어 올리고 있는 듯, pīti 가득한 힘이 나를 떠받치고 있는 듯 느껴집니다. 어디에 앉아 있는지 보면 앉은 자리가 느껴지지 않고 편안함 속에 앉아 있습니다. 마치 편안함의 덩어리 안에 있는 것 같습니다. 위로, 아래로, 둘레로 사방이 편안함으로 감싸여 있습니다. 그렇게 셋째 jhāna가 드러납니다.
caturak dhyānayaṭa yanakoṭa ē suye himavāgē sudu sudu ālōkayak matuvelā. an̆ga pasan ekakvat pēnnē næti. sudu retakin iē paṭan depatulaṭa væruvohomada ē mē an̆ga pasaka nopenennē? ara sudurayekgen vahapu kaya væṭahennē kohomada? menna mē vidiyaṭa dulōkayakin vara karalā muḷu śarīraya an̆ga pasanga nodænīma ālōkayak hæṭiyaṭa dænena avasthāvakaṭa enavā.
넷째 jhāna에 이르면 그 편안함이 눈처럼 하얀 빛으로 드러납니다. 몸의 어느 부분도 보이지 않습니다. 머리부터 발바닥까지 흰 천으로 덮었다면 몸의 부분들이 어떻게 보이겠습니까? 흰 천으로 덮인 몸이 어떻게 드러나겠습니까? 이와 같이 온몸이 빛으로 감싸여, 몸의 부분들이 느껴지지 않고 빛으로만 느껴지는 상태에 이릅니다.
itin oyan dæn oya tiyennē satuṭa dāyayen kaṭun taṭuvaṭa manasa ihalā yanavenavā misak ara hataraveni taṭuvaṭa giyāt ara suddu ālōkaya tiyenavada ara kisidura ehuva a hā samāna vasan̆ga væhuvā aha samāna svabhāvayak matu venavada ē matu vennē nætnam budupiyāṇan vahansē dēśanā karapu dhyānaya etakoṭa api ēka dhyānayak kiyannē kohomada
그런데 지금 말하는 것은 기쁨 속에 마음이 이 층에서 저 층으로 올라가는 것일 뿐입니다. 넷째 층에 갔을 때 그 하얀 빛이 있었습니까? 흰 천으로 덮은 것 같은 성품이 드러났습니까? 그것이 드러나지 않는다면, 붓다께서 가르치신 jhāna라고 어떻게 말할 수 있겠습니까?
ēvā samādhi oya samādhi vaḍalā huru vunāṭa passē ē kivva vidihaṭama hiṭa hiṭalā ē ākārayen śarīrayē dæn taman adahasa dunna hæṭiyaṭa samādhiyak mat venavā samayaṭa ædilā hiṭinavā. samādhi kiyannē ēkayi. dunnē mona samayakda ē samayaṭa ædina hiṭīmaṭa kiyanavā samādhi
그것들은 samādhi입니다. samādhi를 닦아 익숙해진 뒤에는 말한 그대로 머물고 또 머물러, 자기가 마음에 준 생각대로 몸에 samādhi가 일어나 그 자리에 끌려가 머뭅니다. samādhi란 그것입니다. 주어진 어떤 자리(sama)든 그 자리에 끌려가 머무는 것을 samādhi라 합니다.
mē prathama dhyānaya yam ākārayakda prathamadhyāna ē hariyaṭa dækka nam prathama dhyāna samayaṭa ædilā hiṭapuma kiyanavā prathama dhyāna samādhi.tiyak dhyānayē yam samayak næ nam ē samayaṭa ædilā hiṭapuma dutiya dhyāna samādhi. diiyak dhyānaya lassanak tiyenna ōna ē lassanaṭa ædilā hitanavā vena dihāṭa visinna næ ē tuḷa tiyennat ōnē. ehema tibunot dr̥tiyi adhyāna samātiya adhyānaya lassanat matu venna ōna. pr̥thī adhyānayaṭa hiṭa gihillā etana nævatilā tiyennat. etakoṭa tr̥tiya dhyāna samā catutta dhyāna lassana āva ara muḷu śarīraya vennaṭa pēnnē ālōka edik vitarayi. tiyennē koheda balapuvahama tiyena deyak ahavā innavā kiyanna bæ. atapaya bakuru karagena hiṭiya diga æragena hiṭiya ehema venasak hoyannat bæ. atapaya tiyenavada balama atapaya næhæ. ehema yangen nigamanaya karannat bæha. tamā venavaṭa tiyennē ekama eḷi katak vitarayi. eḷi katak tiyenavā. tiyennē koheda kiyalā baluhuvahama tiyena tænak kiyanna bæ. poḷovēda tiyennē, ahaseda tiyennē ehema kiyanna bæha. namut tamanṭa væḍenavā ekama ipak. eliyak vitarayi. menna metenṭa āvot catura dhyānin ē samisa ædilā hiṭapu hāmudu catura dhyāna samādhiya
첫째 jhāna가 어떤 것인지 그대로 보았다면, 그 첫째 jhāna의 자리에 끌려가 머무는 것을 첫째 jhāna samādhi라 합니다. 둘째 jhāna의 어떤 자리가 있다면 그 자리에 끌려가 머무는 것이 둘째 jhāna samādhi입니다. jhāna에는 그 고유한 모습이 있어야 하고, 마음이 그 모습에 끌려가 다른 데로 흩어지지 않고 그 안에 머물러야 합니다. 그러면 둘째 jhāna samādhi입니다. 셋째 jhāna도 그 모습이 드러나야 하고, 셋째 jhāna에 이르러 거기 머물러야 합니다. 그러면 셋째 jhāna samādhi입니다. 넷째 jhāna의 모습이 오면 온몸 대신 빛 덩어리만 보입니다. 어디에 있는지 보아도 무엇이 있다고 말할 수 없습니다. 손발을 오므리고 있었는지 펴고 있었는지 그런 차이도 찾을 수 없습니다. 손발이 있는지 보아도 손발이 없습니다. 그것으로 무언가를 짐작할 수도 없습니다. 자기 대신 오직 하나의 빛 덩어리만 있습니다. 어디에 있는지 보아도 어느 자리라고 말할 수 없습니다. 땅에 있는지 하늘에 있는지 말할 수 없습니다. 그러나 자신에게는 오직 하나의 빛만 드러납니다. 여기에 이르러 넷째 jhāna의 그 자리에 끌려가 머무는 것이 넷째 jhāna samādhi입니다.
oya samādhiya hatara oyaṭa krama budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmayaṭa anukūlava ēka nikāyē metanaṭa pæhædiliva vigraha karalā tiyenavā samādhi lakṣaṇa. itin oya lakṣaṇa valin anukūla novanna samādhi pōṭi prakōṭi kava tiyenavā. hon̆da pættē samādhiyak tiyenavā naraka pættē samādhiya tiyenavā. dæn menna mē vagē na samādhi valin pudgalayekuṭa puḷuvan manōmaya kayakin ahak velā diya hæṭiyaṭa yanna. manōmaya kayakin giyā nēda? eyā manō lōkaya kayakaṭa giyā. dæn hīna lōkaya ayitin yanavā vāgē hīna lōkaya mē manō kayen manō lōkaya nirmāṇaya kiyana ēka ævidinna yanna puḷuvan. hæbæyi ēka samādhiyak. ēka dhyānayak na.
이 네 samādhi는 붓다께서 가르치신 dhamma에 맞게 Nikāya에 samādhi의 특징으로 분명히 풀이되어 있습니다. 그 특징에 맞지 않는 samādhi는 셀 수 없이 많습니다. 좋은 쪽의 samādhi도 있고 나쁜 쪽의 samādhi도 있습니다. 이런 samādhi로 어떤 사람은 manomaya kāya로 빠져나가 마음대로 다닐 수 있습니다. manomaya kāya로 갔지요? 그는 마음의 세계로 갔습니다. 꿈의 세계로 들어가듯, 이 마음의 몸으로 마음이 지어낸 세계를 돌아다닐 수 있습니다. 그러나 그것은 samādhi이지 jhāna가 아닙니다.
ara budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷa manōmaya vidi ēkanē. taman bhavāgata lōkayakaṭa tamangē hitē æhīna lōkaya ayitinna yanavā. etakoṭa kaya dæn kaya pættaka taman giyā vagē. mē vagē avasthāvaladī api dakinna ōnē ēka catutta dhyānayen ehāṭayi manōmayadiya. manōmaya kiyannē hariyaṭa samāvāgē mē inna lōkē ævidinna yanna puḷuvan.
붓다께서 가르치신 manomaya iddhi가 그것입니다. 자기가 어떤 세계로, 자기 마음속 꿈의 세계로 들어갑니다. 그러면 몸은 한쪽에 두고 자기가 간 것처럼 됩니다. 이런 경우에 우리가 알아야 할 것은, manomaya iddhi는 넷째 jhāna 너머에 있다는 것입니다. manomaya로는 이 세상을 돌아다닐 수 있습니다.
manō niruddhiyanā eka manōgaya mē kaya pættaṭa kiyalā. mē kayen
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ven kaya mē kayen gihillā varitāva yanavā vagē yanna puḷuvan ekak. namut dæn han̆guva denekuṭu labalā tiyennē ēvaṭa balapuvahama kayen giyā kiyanavā. mē tiyennē mē lōkaya.
이 몸에서 다른 몸이 빠져나가 가듯이 갈 수 있는 것입니다. 그런데 지금 많은 이들이 얻었다는 것을 보면, 몸에서 빠져나갔다고 말할 뿐 그것은 이 세계의 일입니다.
ē manō lōkaya ē manō lōkaya gihillā manō lōkaya devtāva hamba venavā kiyanavā itin ēken giyē katā kiyanavā. dæn mēkaṭa pæraṇi katāvak tiyenavā oya vēdayē tiyena katāva. anya yōgī yōgīn mē oya bhāvanā karanakoṭa ohoma avasthāvakaṭa pat venavā. menna mē velāvēdī hariyaṭa mē manōmaya kayakin giyāvagēma avasthāvak enavā. hæbæyi ēgollō ēkaṭa kiyanavā mēka rævættuilā. mēka viṣṇumāyā kiyalā.
그 마음의 세계로 가서 거기서 신들을 만난다고 하고, 그렇게 갔다며 이야기를 늘어놓습니다. 여기에 얽힌 옛이야기가 있습니다. Veda에 나오는 이야기입니다. 다른 요기들도 bhāvanā를 할 때 그런 상태에 이릅니다. 그때 manomaya kāya로 가는 것 같은 상태가 옵니다. 그런데 그들은 그것을 두고 ‘이것은 속임수다, Viṣṇu의 māyā다’라고 합니다.
viṣṇumāyā kiyalā kiyannē ēgollō ēkaṭa ahuvenna epā kiyalā. mē viṣṇa māyāva enavā kiyalā upakramayak vaśayen ēgollō mokada karannē? æyi yathārthaya dænagena nemeyi passē adahasak aragena vaṭēṭama gini goḍak gahanavā. ginikoḍē mædaṭa venavā mēgollō ē kiyannē vaṭēṭa gini gini valak mæti mēgollō vidihaṭa bhāvanā karanavā. mokada mē visma māyāvaṭa ginisi hindā enna bæha kiyayi ektarā dr̥ṣṭiyak. māyāva pennanna mēma balavēgolaṭa enna vidihak næhænē. nainda hindā. etakoṭa maṭa ēken gehillā bhāvanā kaḷa hæki tamayi nigama tiya.
Viṣṇu의 māyā라고 하는 것은, 거기에 걸려들지 말라는 뜻입니다. Viṣṇu의 māyā가 온다고 하여 그들은 어떤 수를 썼을까요? 실상을 알아서가 아니라 어떤 생각을 붙들고 둘레에 불을 피웁니다. 불 무더기 한가운데 들어앉아, 둘레를 불 구덩이로 두르고 bhāvanā를 합니다. 불 때문에 Viṣṇu의 māyā가 들어올 수 없다는 어떤 견해 때문입니다. māyā를 보여 줄 힘들이 불 때문에 들어올 길이 없으니, 이제 안심하고 bhāvanā를 할 수 있다는 결론이었습니다.
itin ē katāvē tiyenavā dæn ohoma eyā bhāvanā karagena innakoṭa ekkenek eyā hambavenna āvā. æyi læbuvalu mokada vinivaḍak gahagena vaṭēda māyāvalin tērenna kivvā. dæn eyā manō lōkē manō kayakin mē kiyannē. viṣṇu māyāven bērennē. viṣṇmāyā dækalā tiyenavāda mē vaḍa mama dækalā nǣ kiyalā. ehenam vinna mahattayakalā viṣṇumāyāva pennanna puḷuvan.
그 이야기에 따르면, 그가 그렇게 bhāvanā를 하고 있을 때 누군가 그를 만나러 왔습니다. ‘왜 둘레에 불을 피워 놓았습니까?’ 하고 묻자 māyā에서 벗어나려고 그런다고 했습니다. 이제 그는 마음의 세계에서 마음의 몸으로 이 말을 하는 것입니다. ‘Viṣṇu의 māyā에서 벗어난다고요? Viṣṇu의 māyā를 본 적이 있습니까?’ ‘본 적은 없습니다.’ ‘그러면 오십시오, 제가 Viṣṇu의 māyā를 보여 드리지요.’
ē pāra eyā diyā passē ara kaya etana eyā nam manō kayakin tamayi mē manōmaya kayakin iiyē æhæṭa samādhiyen læbū kaya nemeyi mē kiyannē. mēka ektarā vidiṭa mānasikatvayak. sīna lōkayak hā samāna mānasikatvayak.
그래서 그는 따라갔습니다. 몸은 거기 그대로 두고, 마음의 몸, manomaya kāya로 간 것입니다. samādhi로 얻은 몸을 말하는 것이 아닙니다. 이것은 일종의 마음 상태, 꿈의 세계와 같은 마음 상태입니다.
mēken giyāṭa passē mokada karannē dæn meyā eka yanava dura gamanak adhipāritiyaka kiyalā mahā pradhāna pāren gihilā aḍipāritiya gihillā mehema viśāla vatura vipāsayak āva. mē yanakoṭa eyā kiyanava maṭa hari vatura tibbā. itin ehenam yamko tāṭattura yanakoṭa hamba vē vatura pota denā nan gihillā ekka yanakoṭa ēka tæntiya tiyenavā poḍi pælak. pæhæka pælak pēnavā. ara tiyana gedara bihilā vatura tik gihilā inna bihilā inna mama metana innam venakan.
그렇게 가서 어떻게 되었을까요? 둘이 먼 길을 갔습니다. 큰길로 가다가 오솔길로 접어들어 가는데, 그가 몹시 목이 마르다고 했습니다. 그러자 그 사람이 ‘그럼 갑시다’ 하고 함께 가다가 저기 작은 오두막 하나가 보였습니다. ‘저 집에 들어가 물을 마시고 쉬십시오. 당신이 돌아올 때까지 나는 여기 있겠습니다.’
īṭa passē mokada karannē vatura baṇa deka giyāma lassana kāntāvak innayi. ē bæli. eyā bohōma hon̆daṭa genahalā vatura ekak genak dunnā. dæn meyāṭa hitenavā morakada mama æyi āpahu yannē mē kāntāva dækalā. meyā bohoma maṭa deen gata yutu. meyāgē vivāha karada kiyalā ahapu hāravā nǣha kiyalā. mātaeka vivāha venna kæpavā kæmatiyi kiyalā.
그래서 물을 얻으러 갔더니 아름다운 여인이 있었습니다. 그 여인은 아주 상냥하게 물을 가져다주었습니다. 그는 생각합니다. ‘이 여인을 보았는데 내가 왜 돌아가야 하나. 이 여인을 아내로 맞아야겠다.’ 결혼했느냐고 묻자 아니라고 했고, 그와 결혼하고 싶다고 했습니다.
ēpāraṭa mokada karannē dæn eyā ēka in̆dalā ēka kāntāvat eka vivāha vuṇā. dæn kalpanā karanavā ara manussayā passen giyot ehema ara viṣṇamāyayā balanna kiv mē næti venavā. ē manussayā yana gihā giyāya ek næha. mama metana innavā kiyā mē bhāryāvat ekkalā ara manō lōkē in̆dalā daruvō dennakut upanna.
그래서 그는 거기 머물며 그 여인과 결혼했습니다. 그리고 생각합니다. ‘그 사람을 따라가면 Viṣṇu의 māyā를 본다던 일은 그만두게 되겠지. 그 사람은 가 버렸을 테고, 나는 여기 있겠다.’ 그렇게 이 아내와 함께 그 마음의 세계에서 살며 아이도 둘 낳았습니다.
dæn avurudu gakyā mēka vitara hiṭapu hæṭiya tamayi meyāṭa væṭennē. ara gǣnē mokada karannē? īṭa passē puḷuvan taram binna paṭan gā. nindā karanna paṭan gā. bahinakoṭama mama vāgē kālē mē gǣṇi ugulaṭa mama akuṇānē. aparādhi mama viṇamāyā balanna kiya eka maṭa karagannat bæri vuṇā. eyā hiṭiyā nam ehema mama ēken ēkavak karagannavā maṭa ēka karaganna magē væḍē karaganna næti vuṇā. dæn mama mokada karannē? mama yanavā yanna kohomahari āye yanna ōnē balanna hoyāgāganna kiyalā yanakoṭa ara yayi hærayak ara kivvē ka anē mama samā mehema yanna giyā. ehen mē oba indiya gamana enna bærinnam ā kamak nǣha dæn āpahu yanna.
그렇게 여러 해를 산 것처럼 그에게 느껴졌습니다. 그런데 그 여인이 어떻게 했을까요? 그 뒤로 그를 마구 꾸짖고 욕하기 시작했습니다. 그는 생각합니다. ‘한창때에 내가 이 여자의 덫에 걸렸구나. 못난 나는 Viṣṇu의 māyā를 보라는 일조차 해내지 못했구나. 그 사람이 있었다면 그 일을 해냈을 텐데, 내 일을 이루지 못했다. 이제 어떻게 해야 하나? 어떻게든 다시 가서 찾아봐야겠다.’ 그렇게 가는데 그 사람이 다시 나타나, 자기와 함께 가지 못하겠다면 괜찮으니 이제 돌아가라고 했습니다.
epara liyāṭa passē mokada karannē itin maṭa viṣṇu māyā pindu næ. ōka tamayi viṣṇu māyāva kiyalā. kiyalā ivala hitanna āpahu ekka āvā. æyi balanakoṭa eyāṭa tiyenavā kirigoḍama eyāgē śarīraya bhāvanā æhuven tiyenavā. ā dæn ṭika ætulaṭa yanna. īyāṭa passē næharu bala meyā dækalā tiyennē manōmaya hīnayak novanavā oya īṭa vaḍā mahā hīnak. anna viṣṇu māyā
그 뒤에 그가 ‘나는 Viṣṇu의 māyā를 보지 못했습니다’ 하자, ‘그것이 바로 Viṣṇu의 māyā입니다’ 하고 그를 다시 데려왔습니다. 보니 그의 몸은 불 무더기 가운데 bhāvanā 자세로 그대로 있었습니다. 그는 다시 그 몸으로 들어갔습니다. 그가 본 것은 manomaya의 꿈이라기보다 그보다 더 큰 꿈이었습니다. 그것이 Viṣṇu의 māyā입니다.
dæn tavā bhāvanā karanna gihillākam dhyāna hambavuṇā. mē dhyāna labāgena giya manōmē vidiyak nemeyi mē. menna viṣṇu vāyā kiyana upacāra dæhæn vala upacāra avasthāvakadī pudgalayā rævaṭena. eyā ada mē vagē tatvayan adat pennalā. oya bohō aya oya vagē lōka valaṭa yanavāya manō mēkayi. mehema kramayak tiyenavā. itin mēvā māyāval.
bhāvanā를 하러 가서 jhāna를 얻었다고들 하지만, 이것은 jhāna를 얻고서 가는 manomaya의 방식이 아닙니다. 여기 Viṣṇu의 māyā라고 하는 것은 upacāra jhāna의 upacāra 단계에서 사람이 속는 것입니다. 오늘날에도 이런 상태들을 내보입니다. 많은 이들이 그런 세계로 간다고 하는데, 그것이 마음으로 가는 것입니다. 이런 방식이 있습니다. 그러니 이것들은 환영입니다.
ē māyāvalva rævanānahama mona vidihaṭat mēken bēreda hiṭennē. ē okkoma kiyannē boru mama nam ēkāntayē maṭa samādhiya vælā tiyennē maṭa okkoma hari. otanamayi hitē. ōka tamayi mahā bhayānakama tiyennē. īṭa passē kavadāvat gaṇan gannē nǣhæ ara karmasthānākāraya kiyana dē dænan gannē næha. eyāṭa horen hari ara væḍi karanavā. karalā hiṭāmu mokada vedennē ara amāru væḍenavā. dæn mēka hun̆gākmē apē bhāva api mē bhāvanāva denakoṭa samahara aya oya tattvayanṭa pat venavā læbicca dæenavā. ē samādhiyaṭa hitē hiṭalā labāgatta dæhæt pirisavā ganna. īṭa passē dæhænna samavadinnat bæhæ. ara samādhiyen samādhi in̆dagattaka tamayi yannē ōka ō vagē siddhi tiyennē
그런 환영에 속고 나면 어떻게 거기서 벗어날 수 있겠습니까? ‘그건 다 거짓말이다, 나는 틀림없이 samādhi를 얻었다, 나는 다 옳다’는 생각에 머물러 버립니다. 그것이 가장 위험한 것입니다. 그 뒤로는 kammaṭṭhāna의 바른 방식이라는 것을 결코 돌아보지 않고 배우려 하지도 않습니다. 남몰래 그것만 더 키웁니다. 그렇게 지내다 보면 어려운 것이 자라납니다. 우리가 bhāvanā를 가르칠 때도 많은 이가 그런 상태에 이르러 무언가를 얻었다고 느낍니다. 그 samādhi에 마음이 붙박여 버리면 얻었던 jhāna를 맑게 하지도 못하고, 그 뒤로는 jhāna에 들지도 못합니다. 그 samādhi로만 가게 됩니다. 그런 일들이 있습니다.
ānanda maitrī hāmuduruvō ektarā kāntāvakaṭa taruṇa kāla unvahansēgē karuṇa kāla bhāvanāvak unvahansēgen bhāvanā gata pati patisak kaṭaya kāntāvak. kǣ gala pættē deva kāntāvak dæn meyā bhāvanā kara hiṭapuvahama itin manussayangē svabhāvaya mē kiyannē sr̥jjāna svabhāvaya hæṭiya. meyāṭa mē bhāvanāvē ara vagē yanna puḷuvan avasthāvak kiyalā eyā giyā. udāhasanā kiyā. gihin balamu lassana malvattakaṭa giya. balanakoṭa ānanda maitrī hāmuduruvot mallavat tiyenavā. bhāvanā karanna nemeyi vidi siṭiṭa tiyennē vena dihā ānanda hāmu tuḷa tamangē svāmī purayā karagannavā. malvak enna. itin eyat ekkalā ē mallattē jīvat velā kaya hatarak samādhi in̆dalā apahuvenavā. āya særayak mokada karannē davasa gāna pæya hatarak eyā bhāvanāva gedara kaṭṭiya okkoma hitanavā puduma vidihaṭa bhāvanāva karalā tiyena kenek ne. ara saraṇa kālayama gata kaḷē oya bhāvanāva antimaṭa eyā mokada karannē? ē lōkeṭa giyāṭa passē garminiya gævit velā. ē daruvō dennaeka hambavunāda vēla dæn meyā daruva balanna yanavā. ara lōkē in̆dagena nisā bhāvanā hajā kaya hatara salayi daruvot ekat vin̆dilā tamayi innē.
Ānanda Maitreya 스님이 젊으셨을 때 어떤 여인에게 bhāvanā를 가르치셨습니다. 그분에게 bhāvanā를 배운 Kegalle 쪽의 여인이었습니다. 그 여인이 bhāvanā를 하다 보니, 사람의 성품이란 원래 그런 것이라, 이 bhāvanā로 어딘가로 갈 수 있겠다 싶어 가 보았습니다. 가 보니 아름다운 꽃동산에 이르렀는데, 거기에 Ānanda Maitreya 스님도 계셨습니다. bhāvanā를 하시는 것이 아니라 딴 일을 하고 계셨고, 여인은 꽃동산에서 Ānanda 스님을 자기 남편으로 삼았습니다. 그렇게 그 꽃동산에서 그와 함께 살다가 네 시간쯤 samādhi에 있다가 돌아옵니다. 다시 날마다 네 시간씩 bhāvanā를 하니, 집안 사람들은 모두 그녀가 놀랍도록 bhāvanā를 잘하는 사람이라고 여겼습니다. 젊은 시절을 내내 그 bhāvanā로 보냈습니다. 마침내 그 세계에서 아이를 배게 되었고, 아이 둘을 낳았습니다. 이제 그녀는 아이들을 보러 갑니다. 그 세계에 머물며 네 시간씩 bhāvanā를 하면서 아이들과 함께 즐기며 지냈습니다.
manō nǣ. manō oya manōmiya neveyida o manō ræmatilā manō lōkayaṭa væṭena hæṭi. manō mulāvak inna ē manō mulāvak kiyalā væṭahennē næhæ. ēka tamayi dæn api hīna lōkē gihi mē hīnayak pēnnē kiyalā apiṭa væṭahennē næhænē. anna ēvā kiyak. ē kiyannē pēna hīna hæbæhin pēnavā. ehema avasthāvak oya kiyannē. itin metanaṭa gihilaṭam antivaraṭa mē maraṇāsanna kālē venakoṭa meyāṭa gatin vistā pahala vuṇā. maha kælǣvakuyi tirisan pirisakuyi tiyenavā. tirisan tiya. dan meyā ædenna nam tirisan uppattiya. dæn bhāvanāvak enam ehema ekak inna. īrisam upatamā meyā ædenna yannē.
그것은 마음의 일이 아니겠습니까? manomaya가 아니겠습니까? 마음에 속아 마음의 세계로 떨어지는 모습입니다. 마음의 미혹에 빠져 있으면서도 그것이 미혹이라는 것을 알아차리지 못합니다. 꿈의 세계에 가 있을 때 우리가 지금 꿈을 꾸고 있다는 것을 알아차리지 못하는 것과 같습니다. 꿈이 생시처럼 보입니다. 그런 상태를 말하는 것입니다. 그러다 마침내 죽음이 가까워지자 그녀에게 gati nimitta가 나타났습니다. 큰 숲과 짐승 무리가 보였습니다. 짐승으로 태어나는 쪽으로 끌려가게 된 것입니다. 그런 bhāvanā가 있으니 그렇게 됩니다. 그녀는 짐승으로 태어나는 쪽으로 끌려가고 있었습니다.
itin meyā melovadī katā karanavā kavuru hari āvot koḷoma pættaṭa yana āruva kavuru hari maṭa kiyālla. mokaṭada ānanda maitrī hāmuduruvō kamā karaganna ōnē ma dæn ohoma katāvak tiyena. ē maṭa ōka āran vanavā. ānanda maitriya hāmuduruvō kamā karanna ōnē. ōka mā puduma katāvak mē kiyannē.
그래서 그녀는 이 세상에서 ‘누구든 오면 Colombo 가는 길을 좀 알려 주세요. Ānanda Maitreya 스님께 용서를 빌어야 해요’ 하고 말했다고 합니다. 그런 이야기가 있었습니다. 그 이야기가 제게 들려왔습니다. ‘Ānanda Maitreya 스님께 용서를 빌어야 한다’니, 참으로 이상한 이야기입니다.
yam bhikṣūn vahansē namakgin ehema siddhayak vunā nam kamā karanna nema eyat ekkalā yana bagulaka yanna. apāgata venna eyā pārādikā velā innē. ehemanam mama kiyannē ānanda maitrī hāmuduruvō pārādikā velā ohoma ekak vuṇā kiyalā mama ōkē dannavā tiyenakoṭa oya vecca ciṭpiyak nemeyi oyagollanṭayi væradilā tiyennē. ānanda variya hāmuduruvō gæna ræka hitanna yanna epā. oya piḷiban̆dava ōka ē tænat digē manō saṁkalpayak matuvicca hæṭiya. itin ānanda hāmuduruvō kamā karannē nemeyi tamāgē tamāgē tibuṇa adahasa hata dāganna. itin mama dannē næha kohoma karanna vidiṭa kiyalā. itin ehema kiyalā eyaṭa kiya mama kivvā ahanna kiyalā. ōka ānanda hāmuduruvangē svabhāvika siddhiyak nemeyi. eyā manōmaya vaśayen eyā hadāgatta ekak nīda kiyana naekan ahanna puḷuvan. ehema ekak tamayi etakoṭa magē balanna dæn oyagollō koheda hiṭiyē? gaugalō hitāgena hiṭiya ānanda maitriya hāmuduruvangen mē vagē siddhiyak vunā kiyalā kotanam aparādhayak.
어떤 스님에게 그런 일이 있었다면 용서를 빌 일이 아니라 그 사람도 함께 나쁜 곳으로 떨어질 일입니다. 그는 pārājika가 되어 있을 테니까요. 그래서 저는 말했습니다. Ānanda Maitreya 스님이 pārājika가 되어 그런 일이 있었다고들 하는데, 제가 알기로 그것은 실제로 일어난 일이 아니고 여러분이 잘못 안 것이라고. Ānanda Maitreya 스님에 대해 그릇되게 생각하지 마십시오. 그것은 그 일을 두고 마음의 지어냄이 떠오른 것입니다. 그러니 Ānanda 스님께 용서를 빌 일이 아니라 자기가 품었던 생각을 바로잡아야 합니다. 어떻게 해야 할지 모르겠다기에, 그녀에게 이렇게 물어보라고 했습니다. ‘그것은 Ānanda 스님께 실제로 일어난 일이 아니라, 당신이 마음으로 지어낸 것 아닙니까?’ 하고 물어볼 수 있습니다. 그렇게 말해 주었습니다. 그런데 여러분은 어디에 있었습니까? Ānanda Maitreya 스님에게 이런 일이 있었다고 여기고 있었다니, 얼마나 큰 잘못입니까.
itin ē nisā mē væradi ākalpaṭa bahinna epā mē vagē dēval manōmaya vaśayen siddha venavā dæn balanna menna mē vagē dēval tamayi adat mē pennannē mē manōmaya kayen mama giyā. maṭa dæn mehema śaktiyak tiyenavā. dhyānayaṭa patvelā mama hitenṭa giyā. dæn mē vagē mahā puduma mudalāvakaṭa patenavā mānasika mulāvakaṭa ē nisā mē bērenna ōnē. ehenam budurajāṇan vahansē yamak dhyānayayi kiyalā dhyānayē svabhāvayak pennavā nam api dækkā dænuḷa ē dhyāna svabhāvaya apiṭa penenna ōna. ē lakṣaṇa matuvenna ōnē. dæn mē kara kaya prītiyen sukhayen semā yanavā kivvanam prathama dhyānayē द्tiyā dhyānayadī. mē karaya nobeniyana nodænī yana prathama dhyānayak द्tiyā dhyānayak næha. maslē kaya kara dækayi kivvē maslē kaya mē maslē kaya nopeniyana nodænī yana prathama dhyānayak diya eyā dhyānayakna. dæn ara vagē ara manōmaya kayen giyāṭa passē maslē kayak tiyenavāda kiyalā dakinna bæhæ tamā.
그러니 이런 그릇된 생각에 빠지지 마십시오. 이런 일들은 마음으로 일어납니다. 오늘날에도 이런 것들을 내보입니다. ‘나는 manomaya kāya로 갔다. 나에게는 이런 힘이 있다. jhāna에 들어 마음대로 갔다.’ 이렇게 엄청난 미혹, 마음의 미혹에 빠집니다. 그러니 여기서 벗어나야 합니다. 붓다께서 무엇을 jhāna라 하시며 jhāna의 성품을 보여 주셨다면, 우리가 보고 아는 그 jhāna의 성품이 우리에게 드러나야 하고 그 특징이 나타나야 합니다. 첫째 jhāna와 둘째 jhāna에서 이 몸이 pīti와 sukha로 젖어 든다고 하셨다면, 이 몸이 보이지 않고 느껴지지 않는 첫째 jhāna, 둘째 jhāna는 없습니다. 이 몸이란 살몸을 말한 것입니다. 살몸이 보이지 않고 느껴지지 않는 첫째 jhāna나 둘째 jhāna는 없습니다. 그런데 manomaya kāya로 가 버리고 나면 살몸이 있는지조차 알 수 없습니다.
dæn hīna lōkē hīnen innakoṭa apiṭa pēnavada maslē kayak tiyena bava apidahat nǣ hon̆daṭa kammæligaṭa guriyāgē inna pihalā hīna pēnakoṭa hina lōkē innavā makla kayak tiyena bava eyāṭa dænenavada kavura eyāgē æn̆gā hollalā yanavā. eyā dannavada ēvat dannē næ. namut eyā dhyāna labada nǣ hon̆da gora kammælikamaṭa hon̆daṭa budiyana kāla kanna keni idagit oya kiya venavā. kūḍakdahænda? eyā manōmaya lōkaya yanna bæ. itin mē vagē mē manō tala tiyenavā.
꿈의 세계에서 꿈꾸고 있을 때 우리에게 살몸이 있다는 것이 보입니까? 우리도 모릅니다. 게으르게 푹 잠들어 꿈을 꾸는 사람은 꿈의 세계에 있으면서 자기에게 살몸이 있다는 것을 느낍니까? 누군가 그의 몸을 흔들고 가도 그는 압니까? 모릅니다. 그렇다고 그가 jhāna를 얻었습니까? 아닙니다. 게으르게 실컷 잠자는 사람도 그런 것을 겪습니다. 그런 이가 jhāna에 든 것입니까? 그는 manomaya 세계로 가지 못합니다. 이처럼 마음의 층들이 있습니다.
ē manō tala valaṭa pihiṭīma oya ākārayen siddha venavā. dæn mēka venama karana dhyānaya kiyannē tava ēkā. dhyānayēdī budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ē daham sāraṭa āvē nætnam. ēka dhyānayak. hæbæyi purudu kara gattaṭa passē apiṭa oya vagē avasthāvalat oyaṭa patvelā śarīrayen dæn ihaḷaṭa yanavā ihaḷaṭa yanavā kiyalā nihakam gattaha śarīraya uḍaṭa giyā vagēma dænenavā. śarīraya manōmaya kayakin uḍaṭa giyā vagē īṭa passē aḍu suvayakinut innavā. suvayen kiyannē kaya kaya nopenena ara manōmaya kayen suvaya ehema mehekanut innavā. namut ēka prīti dhyānaṁgavat sukha dhyānaṁgavat nemeyi.
그런 마음의 층에 머무는 일은 그런 식으로 일어납니다. jhāna라고 하는 것은 이와는 다른 것입니다. jhāna에서 붓다께서 가르치신 dhamma의 알맹이에 이르지 못했다면 그것은 jhāna가 아닙니다. 다만 익숙해지고 나면 우리도 그런 상태에 이르러, ‘몸이 위로 올라간다, 위로 올라간다’고 마음을 정하면 몸이 정말 위로 올라간 것처럼 느껴집니다. manomaya kāya로 위로 올라간 것처럼 느껴지고, 그 뒤에는 어느 정도 편안함 속에 머뭅니다. 몸이 보이지 않는 그 manomaya kāya의 편안함 속에 머물기도 합니다. 그러나 그것은 pīti jhānaṅga도 sukha jhānaṅga도 아닙니다.
āyi unvahansē tamayi pennannē mē nāhē ḷan̆gayi, æhæ ḷan̆gayi, naḷa ḷan̆gayi himudunē yana ekak.
그 스승이 보여 주는 것은 바로 이것입니다. 코끝에, 눈에, 이마에, 정수리로 올라가는 것.
e mama dannē næ kāyada kiyalā unvahansē budurajāṇan vahansēgat ekada kāya kata mvēcanaya karannē næha buddhatvaya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nættin unvahansē tamayi ōka pennannē. ōka pennalā īṭa passē uḍin vihal tænaṭa pennenavā kaya arūpayē tiyenavā ēka mē rūpaya hak karalā arūpayaṭa giyā. ēka tamayi vihal pihiṭa giyā vagē dænnē kiyalā. antimaṭa at samāpatti velā kiyalā kiyanavā ēgollak itin hari itin ē ōla pirisana ē pirisa vena ekak pennannē. itin mēvā labanna bohoma dēsatiyen puḷuvan. ēka bæri kamak nǣ. hæbæyi mē ekakvat mē budurajāṇan vahansē dēśanā karannē lōbha dvēśa mōha aramuṇa valin ahak velā nivana mul karagatta pudgalayā lōbhakyaṭa dvēśakkhayaṭa mōhakyaṭa hita pihiṭenavā.
그분이 그것을 보여 주고 나서 그 위로 트인 자리를 보여 줍니다. 몸이 arūpa에 있다, 이 rūpa를 떠나 arūpa로 갔다, 그래서 트인 곳에 머문 것처럼 느껴진다는 것입니다. 마지막에는 aṭṭha samāpatti가 되었다고들 합니다. 그 무리가 보여 주는 것은 그와는 다른 것입니다. 이런 것은 아주 쉽게 얻을 수 있습니다. 얻지 못할 것도 없습니다. 그러나 그 어느 것도 붓다께서 가르치신 것이 아닙니다. 붓다께서 가르치신 것은, lobha, dosa, moha의 대상에서 벗어나 nibbāna를 앞세운 사람은 마음이 lobha의 다함, dosa의 다함, moha의 다함에 자리 잡는다는 것입니다.
ē lōbhakkhaya, dvēśakkhataya, mōhakya kiyannē nivana. nivana karā æti yana pudgalayāṭa alōbha, advēśa, amōha guṇayen tuḷin tamayi ædalā yannē. sōbhakkhaya, dvēśakkhayana mōhak. anna lōbhaya nisā dævuṇā nam, dvēśaya nisā dævuṇā nam, hira vunā nam, mōhaya nisā dævunā nam, hira vunā nam ē svabhāvayen tamayi mē kaya æturu karenna apē hitē. hita dævenakoṭa, tada venakoṭa, hira venakoṭa ara suvē dænennē nǣhæ. nidahas suvē dænennē nǣ kayaṭa kaya rāgahayaṭa patvelā innavā. eka vidihaṭa in̆dagena inna amāruyi. vehesa venavā. etakoṭa mē kayē alōbha, addēśa amōha sahagatava mānasikatvaya nægenakoṭa mē kayama ē alōbhayen, addēśayen, namōhayen nægena suvayen tet venavā. menna mē nisā mē kaya pæhædiliva peni peni tiyeddī. nidahas prītiyakut ē nidahasat ekka nægennā vū suvayakin mē kaya vaṭa karagannavā. mē kaya ask mullak næ ē suvayen gihin hiṭinavā. etakoṭa æhæ æralā bæluvat apiṭa inna puḷuvan ē suva. dæn oya kiyana kramaṭa æhæralā inna puḷuvan.
lobha의 다함, dosa의 다함, moha의 다함이 nibbāna입니다. nibbāna로 가는 사람은 alobha, adosa, amoha의 덕을 통해 끌려갑니다. lobha 때문에 타고 dosa 때문에 타고 조여들고, moha 때문에 타고 조여들면, 그 성품 때문에 이 몸과 우리 마음이 그렇게 됩니다. 마음이 타고 굳어지고 조여들 때는 편안함이 느껴지지 않습니다. 자유로운 편안함이 느껴지지 않고 몸이 뻣뻣해져, 한 자세로 앉아 있기 힘들고 지칩니다. 그런데 alobha, adosa, amoha를 띤 마음 상태가 일어나면 이 몸이 바로 그 alobha, adosa, amoha에서 피어나는 편안함으로 젖어 듭니다. 그래서 이 몸이 또렷이 보이는 그대로, 자유로운 pīti와 그 자유와 함께 피어나는 편안함으로 이 몸을 감쌉니다. 이 몸이 빈 구석 없이 그 편안함에 젖어 머뭅니다. 그러면 눈을 뜨고 있어도 우리는 그 편안함 속에 머물 수 있습니다. 그런 방식으로는 깨어 있는 채로 머물 수 있습니다.
dæn budurajāṇan vahansē pennavā mama ḷan̆ga budurajāṇan vahansē anugamanaya karana a uccāyana mahāsāyana tunak gæna vigraha karalā. divya uccānayayi mahāsāyanayayi mama pariharaṇaya karanavā kiyalā ektarā bamanekuṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karanē. budurajāṇan vahansē ēken paḷaveni ucchāsayanaya mahā sayanaya hæṭiyaṭa usāsun mahān kiyalā adin katā karana vacanayaṭa gatta vacanayak. mama vivēdēkava araṇya kukmal punyākāra vana sthāna vala vivēkava vādī velā hoḷa ṭikak akulātu ṭikak hari poḷa ṭikak hari ekatu karalā dālā puṁci āsanayak hadāgena mama ōkē vāḍi venavā. mevannā vū mama mesē prathama dhyānayaṭa samavadinavā. ē prathama dhyānayen yutta māgē in̆dagænīmak ætda hiṭīmak ætda gaman kirīmak ætta nidā gænīmak ætda menna mē kaṭayutu hatara mama satara iriyav pavatvanavā prathamadhyānaya. menna mēkamayi phalavæni divvē mē uccāsayanayayi mahāsayanaya. dæn ehenam budurajāṇan vahansēṭa prathamadha dhyāna vidilā in̆daganna puḷuvan, giṭaganna puḷuvan, gaman karanna puḷuvan midāganna puḷuvan. satara iriyavva ata tiyena sæma iiyavvakma pavatvanna puḷuvan. ehenam prathama dhyānayen yannat puḷuvan ennat puḷuvan okkoma karanna puḷuvan.
붓다께서는 높고 큰 자리(uccāsayana mahāsayana)에 대해 풀어 보여 주십니다. ‘나는 하늘의 높고 큰 자리를 쓴다’고 붓다께서 어떤 브라만에게 말씀하셨습니다. 여기서 높고 큰 자리라는 말은 그 브라만이 쓰던 말을 그대로 가져다 쓰신 것입니다. ‘나는 홀로 숲이나 나무 밑, 빈 곳에 가서 앉는다. 풀이나 잎을 조금 모아 작은 자리를 만들어 거기 앉는다. 그런 나는 이렇게 첫째 jhāna에 든다. 첫째 jhāna를 갖춘 채 내가 앉든, 서든, 걷든, 눕든, 이 네 가지 몸가짐을 첫째 jhāna로 이어 간다. 이것이 첫째 하늘의 높고 큰 자리다.’ 그러니 붓다께서는 첫째 jhāna를 누리며 앉을 수도, 설 수도, 걸을 수도, 누울 수도 있고, 네 가지 몸가짐 모두를 이어 가실 수 있습니다. 그러니 첫째 jhāna로 가고 오고 무엇이든 할 수 있습니다.
esēma māgē savitakka savicārayan torava vivēkayen haṭagat pē duka samādhiyen haṭagat pē duka hæṭi diiyat jayaṭa samavadu ēvan āvugē in̆dagænīmak ætda hitak ætda gaman kirīmak æda nidā gænīmak ætda iriyav pævætvīmak ætda mē magē deveni divyamaya ucchāyanayayi mahā
‘또한 나는 vitakka와 vicāra 없이, samādhi에서 생긴 pīti와 sukha가 있는 둘째 jhāna에 든다. 그렇게 든 내가 앉든, 서든, 걷든, 눕든, 몸가짐을 이어 간다면, 이것이 나의 둘째 하늘의 높고 큰 자리다.’
ehenam budurajāṇan vahansē pennanna dtiyak jāyaka sara vædilā in̆dagannat puḷuvan hiṭagannat puḷuvan gaman karannat puḷuvan midāgannat puḷuvan iriyavva pavatvannat
그러니 붓다께서 보여 주시듯, 둘째 jhāna에 들어서도 앉을 수 있고, 설 수 있고, 걸을 수 있고, 누울 수 있고, 몸가짐을 이어 갈 수 있습니다.
esē vū māgē pr̥tagnāyanṭa samædīmak e. prītiyen prītiyē virāgayen ē upēkṣā sahagata sati pāriśuddhiyen yuddha baniyak sama vædina magē in̆dagænīmak ætda hitak ætda gaman kirīmak ætda nidā gænīmak ædda eriyavva pævætvīmak ætda mē magē tunveni divyamaya uccāsanayayi mahāpaya
‘또 내가 셋째 jhāna에 드는 일이 있다. pīti에서, pīti가 바래어 사라짐으로써, upekkhā와 함께하는 sati의 맑음을 갖춘 jhāna에 든 내가 앉든, 서든, 걷든, 눕든, 몸가짐을 이어 간다면, 이것이 나의 셋째 하늘의 높고 큰 자리다.’
ē prītiyē virāgayen putayen saṁsin̆dīma upēkkhā ati pāriśuddhiyen yuddha vannā vū citta prasādayen yuddhannā vū caturattayaṭa samavada etannāvū māgē in̆dagænīmak æda hiṭagænīmak ætda gaman kirīmak æda nidā gænīmak ædda iriyav pævætvīmak ætda hatarava divvēmē viccā sanayi mahāsayi. ehenam budurajāṇan vahansē pennana ākārayen prathama dhyānayaṭa samadilā, dtiya adhyānayaṭa samadilā, tr̥tiya dhyānayaṭa samadilā catu dhyānaya samidilā in̆dagannat puḷuvan in̆dagannat puḷuvan yannat puḷuvan, ennat puḷuvan okkoma karanna puḷuvan.
‘pīti가 바래고 sukha마저 가라앉아, upekkhā와 sati의 맑음을 갖추고 마음의 맑은 믿음을 갖춘 넷째 jhāna에 든 내가 앉든, 서든, 걷든, 눕든, 몸가짐을 이어 간다면, 이것이 넷째 하늘의 높고 큰 자리다.’ 그러니 붓다께서 보여 주시는 대로라면, 첫째 jhāna에 들어서도, 둘째 jhāna에 들어서도, 셋째 jhāna에 들어서도, 넷째 jhāna에 들어서도 앉을 수 있고, 가고 올 수 있고, 무엇이든 할 수 있습니다.
dæn manōmaya itiyen 999k mavalā tamāt ṭikak viyi hiṭiyat culla pantaka hāmuduruva. dæn mavāgena innakoṭa okkomat ē iraddhi balayenma īdha gnānaya mavalā hæmatenāma inna kaṭṭiya samahara aya mē atu gānavā. samahara aya mē maca sūruvetm karanavā. ēka samahara ayagē pātra namalā tiyenavā hōdalā tiyenavā. okkoma karanavā væḍas. as pas karanavā. dæn ohoma ekak mavāgena hiṭiyā. dæn abhignā pāṭaka caturatayaṭa sama vædilānē yōṭiya karanna. oya velāvaṭa mē æhuvā dæn budurajāṇan vahansē gā hāmuduruven tava innavā pansalē gihicca. ēpāra balapu mahā goḍak innavā kiyalā gihillāpahugatara. etana culla pantaka hāmuduruvek it. evara svāmī cullapantaka hāmuduruvō kavuda poḍi hāmuduruvangen ahanavā. okkoma ekalā mama cilla pantaka. svāmīn hoyāganna bæhæ okkoma eka vāgē eka gānamayi eka vidihamayi hæṭalu atta ehemamayi. okkoma ekaṭa mama tuḷa pandena tiyenavā. ē varima nævatat āpavagi karā. āyet gihillā hanna kavuda culla pantala kiyannē? mama culla panda kiyalā issellā ekkenek kiyalā kiyannē. anna eyā balāganna allaganna eyā ani aya īṭa passē kiyannē. ē anika aya ōnē ē issellā mama tuḷa pandaka aran in̆da ēvā vahara kiyanakoṭama eyāgē allaganna kivvā gihillā. itin balā kiya mama tuḷa paṭa kivvā eka kiyanakoṭama dækkā kivvē ēkā. anit aya passē gi. tiyenakoṭama kihara atin alagattā ara ani navayak nagalā.
Cūḷapanthaka 스님은 manomaya iddhi로 999명을 지어내고 자신도 그 속에 함께 있었습니다. 그렇게 지어낸 채로, iddhi의 힘으로 만든 이들이 곳곳에서 일을 했습니다. 어떤 이는 비질을 하고, 어떤 이는 청소를 하고, 어떤 이는 발우를 씻고, 저마다 일을 하며 정돈했습니다. 그렇게 지어내고 있을 때 그분은 abhiññāpādaka 넷째 jhāna에 들어 그 일을 하고 있었습니다. 그때 붓다께서 절에 다른 스님들이 더 있는지 물으셨습니다. 심부름 간 이가 가 보니 엄청나게 많은 스님이 있다고 와서 아뢰었습니다. 거기 Cūḷapanthaka라는 스님이 있었습니다. 그래서 ‘Cūḷapanthaka 스님이 누구입니까?’ 하고 물었습니다. 그러자 모두가 한꺼번에 ‘내가 Cūḷapanthaka입니다’ 했습니다. ‘스님, 찾을 수가 없습니다. 모두 똑같고, 생김새도 하는 짓도 다 같습니다. 모두가 자기가 Cūḷapanthaka라고 합니다.’ 그러자 다시 보내시며, 가서 ‘누가 Cūḷapanthaka입니까?’ 하고 물어 맨 먼저 ‘내가 Cūḷapanthaka입니다’ 하는 이를 붙잡으라고 하셨습니다. 다른 이들은 그 뒤에 말한다는 것입니다. 그래서 가서 물었고, ‘내가 Cūḷapanthaka입니다’ 하고 맨 먼저 말한 이를 보자 손으로 붙잡았습니다. 그러자 나머지 999명은 사라졌습니다.
dæn mē siddhiyēdī hon̆dayi vædagat deyak tiyennē. abhignāpātaka catunayē innē. mē hāmuduruvanṭa kavuda culla pantaka hāmuduruva in̆dagena æhunnē nædda mama culla pantaka kiyalā catura dhyānalā uttara dunnē næ. ehenam æhunnē nædda katā karē næda ehenam occara ihallaṭa gihillā catutta dhyānaya idagena kiyana eka ahannat puḷuvan vacanaya katā karannat puḷuvan. nna caturaya dæn mē buddha dēśanāva tuḷa apē dharmaya tripiṭakayē tiyena dahama dæn oya kiyana jātī satuṭtak dhyānaṭa giyāṭa passē puḷuvanda ṭiya karanna? salā karanna ehema tiyenavā. innē koheda ehema ekak nǣnē.
이 일에서 중요한 점이 있습니다. 그분은 abhiññāpādaka 넷째 jhāna에 있었습니다. ‘Cūḷapanthaka 스님이 누구입니까?’ 하는 말을 그분이 듣지 않았습니까? 넷째 jhāna에서 ‘내가 Cūḷapanthaka입니다’ 하고 대답하지 않았습니까? 그렇다면 듣지 않았습니까, 말하지 않았습니까? 그러니 그만큼 높이 올라 넷째 jhāna에 있으면서도 말을 들을 수 있고 말할 수도 있습니다. 붓다의 가르침, Tipiṭaka에 있는 dhamma에서 그런 넷째 jhāna에 들고 나서 이런 일을 할 수 있다고 하는 곳이 있습니까? 그렇게 나와 있습니다. 그와 반대되는 말이 어디에 있습니까? 없습니다.
dæn kō budurajāṇan vahansē pennapu tuda abhignā lābhīva inna aya ākāśayē yanakoṭa pr̥thagjana puttā nætnam ara ārya tattvayaṭa pat vecca næti. oya laukika dæhæn labāgenat yanna puḷuvan. samahara velāvaṭa istrīngē kaṭahan̆ḍak ahalā purullā pāt venavada etanaṭa pavat venavala yanna bæ.
붓다께서 보여 주신 것을 보십시오. abhiññā를 얻은 이들이 하늘을 날아갈 때, puthujjana이거나 아직 ariya 경지에 이르지 못한 이들도 세간의 jhāna를 얻어 날아갈 수 있습니다. 그런데 때로 여인의 목소리를 듣고 그리로 내려앉아 다시는 날아가지 못하게 됩니다.
ehenam æhilā næti yanakam uḍiyanakoṭa ehenam avignā pālaka catuvā dhyayanaya bæhælāda uḍin ēka in̆dalādæn
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
avignā pata catuyanaya in̆dilā iradhi balayen ākāśayen yanakoṭa kahan̆ḍak æhanāma ē kanaṭa æhiilā nēda pattu vunē itin hæn̆gīmakut æti velā næ. tænak dīlāgena nēda pāt. ehenam hæn̆gīmak pālanaya velā tibuṇāda? hæn̆gīmaṭa gōcarayā hiru næti kal giyā. hæn̆gīmaṭa koṭu vecca gāma ē saddet ahalā ē hæn̆gīmaṭat idiri pahaḷa velā etenṭat āpahu væṭenavā.
abhiññāpādaka 넷째 jhāna에 있으면서 iddhi의 힘으로 하늘을 날아가다가 어떤 소리를 들으면, 그 소리가 귀에 들려서 내려앉은 것 아닙니까? 그러고 나서 어떤 느낌이 일어나 어딘가에 자리를 잡고 내려앉은 것 아닙니까? 그렇다면 느낌이 다스려져 있었습니까? 느낌의 대상이 없는 동안에는 날아갔습니다. 그런데 느낌에 갇히자마자 그 소리를 듣고 그 느낌에 끌려 거기로 다시 떨어집니다.
dæn mē dēśanāvē hon̆daṭa pæhædiliva mē dæhæn velā tiyīngē svabhāvayan pennalā tiyenavā. itin oya kiyana jātiyē kiyana dæhænnaṭa giyāṭa passē ē tiyena kaṭayaṭa æhennet næhæ. inna tæna dannet næhæ. sakāyat æyahennet næhæ. ehema eka nennē.
이 가르침에는 jhāna에 든 이들의 성품이 아주 분명하게 드러나 있습니다. 그러니 그런 jhāna에 든 뒤에는 말하는 것이 들리지 않고, 있는 곳도 모르고, 몸도 느껴지지 않는다는 것, 그런 것이 아닙니다.
etakoṭa kiyana eka mokakda? dæn metandi dækaganna ōnē api mē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu caturta dhyānaya kiyapadu ekakda sihi karalā balapuvahama eyāṭa ōnam ē dehæ in̆dagena katā karannat puḷuvan ahannat puḷuvan. dæhænnē svabhāvaya sihi karalā balanakoṭa tamangē an̆ga pasan̆ga pēnnet næhæ. mukut nærikaṭa ālōkaya tuḷa innavā. ālōkayen ahanavā ālōkayenma katā karanavā. ālōkayakma yanavā. ālōkayakma in̆daganna.
그렇다면 무엇을 말하는 것입니까? 여기서 알아야 할 것은, 붓다께서 가르치신 넷째 jhāna가 어떤 것인지 떠올려 보면, 그는 원하면 그 jhāna에 머문 채 말할 수도 있고 들을 수도 있다는 것입니다. jhāna의 성품을 떠올려 보면 자기 몸의 부분들은 보이지 않고, 아무것도 없이 빛 속에 있습니다. 빛으로 듣고, 빛으로 말합니다. 빛이 가고, 빛이 앉습니다.
silalā bæluvot in̆dagatta inna vaṭita vunē næhæ. bæhæna kiyalot kelema bæhæ. piyāna. etakoṭa ṭikak vitarayi. ēkē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
atdækīma labāgena ōka dakinna ōnē. etakoṭa dhyāna kiyannē dhyānaya kiyannē anna ēka. catu dhyānayen ehara kava dæhænnē næhæ. samādhi apramāṇava tiyenavā. itin ē nisā dhyānayak labāgannakoṭa dhyānayak labā gænīmēdī oya dhyānaṁga pahaḷa venna ōnē.
그 경험을 얻어서 이것을 보아야 합니다. jhāna라는 것은 바로 그것입니다. 넷째 jhāna 너머에는 jhāna가 없습니다. samādhi는 헤아릴 수 없이 많습니다. 그러니 jhāna를 얻을 때는 그 jhānaṅga들이 나타나야 합니다.
itin api ara vena samādhiya purudu karagattahama etanṭa yanakoṭama api væṭenavāna samādhiya tamayi pæreni samādhiya tamayi īṭa passē āyacarayak næti velā. etakoṭa hoyā ganna bæ. itin ōkē avasthā hatarak dīlā tiyenavā. dæn æha api kavuruhari kivvānam avasthā 10k tiyenavā. 10ṭa manna kivvā tavat takveni tava 10ṭa giyayi. apiṭa dīlā tiyena hatara nisā api hataren gihillā hari kiyalā innavā. onam gattu ekaṭa yannat puḷuvan o hita hadāgena puru purudu karagatta hæṭiyaṭa apiṭa kivvā nam ehema dæhæ dæhæ 100k tiyenavā. taṭṭuven taṭṭuvaṭa ekin ekaṭa yanna puḷuvan kivvot sahæṭa yannat puḷuvan kivvot ehema apiṭa akuruvaṭa tērum ganna puḷuvan tavakaṭa giyā
그런데 다른 samādhi를 익혀 두었으면, 거기에 이르자마자 우리는 그 samādhi, 예전의 samādhi로 떨어집니다. 그다음엔 이끌어 줄 스승도 없어서 찾아내지 못합니다. 거기에는 네 단계가 주어져 있습니다. 누군가 열 단계가 있다고 했다면 우리는 열째까지 갔을 것입니다. 우리에게 넷이 주어졌으니 넷까지 가서 다 되었다고 여기고 있는 것입니다. 마음을 그렇게 다듬으면 받아들인 대로 갈 수 있습니다. 익힌 대로, 누가 jhāna가 백 개 있다고 했다면, 층에서 층으로 하나씩 올라갈 수 있다고, 육십까지도 갈 수 있다고 했다면, 우리는 그것을 글자 그대로 받아들일 수 있습니다.
sattava data aisā adhiṣṭhāna lāā tavaṭa giyā īḷan̆gaṭa acaya kara giyā yanna puḷuvan iha ǣ dæn
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov dækka manō lōkayakaṭa yanavā dæn mē vagē gælavīmaṭa ganna ōnē api æs aḍavan karaganna ōnē tiyāganna næta melova penena gānna æs aḍavan karenna mē daha samādhiya æs padin tiyāgattaṭa passē tamayi kelinma ara samādhiyaṭa yannē sadin ēvak nætuva æs hadavan karagannavā. karagena yam tama mē lōkē pēna gānta tiyāgannavā. sabhāva idiriya vaṭapiṭāva yana tamaṭa adavanaṭa pēnavā. ē gānaṭa æs tiyāgena idalā nam mēka vadāgena yanavā. ē vaḍāgena yanat api yanna giyāhama apiṭa dænenavā yanna yannē ara samādhiyaṭayi.
그렇습니다, 본 대로 마음의 세계로 가는 것입니다. 이런 데서 벗어나려면 눈을 반쯤 뜨고 있어야 합니다. 이 samādhi에서 눈을 꼭 감고 있으면 곧장 그 samādhi로 들어갑니다. 감지 말고 눈을 반쯤 뜬 채, 이 세상이 보이는 만큼 두어야 합니다. 모인 사람들, 앞, 둘레가 반쯤 보입니다. 눈을 그만큼 두고서 이것을 닦아 갑니다. 그렇게 닦아 가다 보면 그 samādhi로 가고 있다는 것이 우리에게 느껴집니다.
dhyānaya kaya sati ehenam kayē suvayak dækalā kayē nidahas suvayat dækalā kayē suvayaṭa matuvelā enavā etakoṭa vaḍāgena yanakoṭa athærī novælī midī yāmak misak vena koharaṭavat yāmak otana ārya hænna svabhāvaya ēkayi.
jhāna에서는 몸의 편안함을 보고, 몸의 자유로운 편안함을 보며, 몸의 편안함으로 피어올라 옵니다. 닦아 가면 그것은 놓아 버림, 들러붙지 않음, 풀려남일 뿐 다른 어디로 가는 것이 아닙니다. ariya jhāna의 성품이 그것입니다.
lōkē asārayak dakinakoṭa kohē monavā karanna monavada karanna enna enna æn̆ga lihil velā yanavā. pæhællu velā yanavā. anna sæǣllu bhāvayaṭa pas karannē dæn tada æn̆ga tada vennē monavāhari mē lōkē yamak karanna hita hiṭiyahama maṭa mē lōkē koānṭa kisima deyak nǣhæ næha. vivēkaya ā vivēka saturaya hitaṭa gannakoṭa ēka nidahas venavā. anna passaddhiya sæhællu venavā. passaddhaya kivvē sæhællu. anna sæhælluva nisā mokada vennē? ara sukhaya matuvelā enavā. īdahas prītiyaṭiyayi sukaya matu venavā sæhælluva. prīti manasa kāyō passakda dæn mona prītiyaṭiyada mē allagattot gini athæriyot nidahas.
세상이 알맹이 없음을 볼 때, ‘어디서 무엇을 하겠나, 무엇을 하겠나’ 하면서 몸이 점점 풀리고 가벼워집니다. 그 가벼움에 이릅니다. 몸이 굳는 것은 이 세상에서 무언가를 하려고 마음이 붙들려 있을 때입니다. ‘나는 이 세상 어디에도 할 일이 없다’ 하고 viveka의 기쁨을 마음에 받아들이면 마음이 풀려납니다. 그것이 passaddhi, 가벼워짐입니다. passaddhi란 가벼움을 말합니다. 그 가벼움 때문에 어떻게 됩니까? sukha가 피어오릅니다. 자유로운 pīti와 sukha가 가벼움과 함께 피어오릅니다. ‘pītimanassa kāyo passambhati’입니다. 어떤 pīti입니까? 붙들면 불이고, 놓아 버리면 자유입니다.
athærīma nidahas bava dakinakoṭa væṭahenakoṭa viśāla mānasika prītiyak enavā. maṭa ættanna. atrapuvahama ninnē næha. allagattot mē gini. mēka atdækīmaṭa mēka pēnavanē. ehenam athærapuhama nivana ē nivan maga væḍenakoṭa athæriya athærī gihi nidahas vena mānasikatvaya tamanṭa væṭahenakoṭa nivī yanavā sænasī yanavā kiyalā viśāla prītiyak æti vena anna prītiya manasa kāyō passaddhiya etakoṭa mē maslē kayat ekkalāma siyaluma hitama sæhælluvaṭa pat venavā. ana passaddhaya kiya passaddha kāyō sukhandaya anunnā vū kāyakatvayayi suvēṭa paṭan gannē. sukhinavā samādhiya ē sukhaya tamayi avaśya samādhiya karā geniyannē. catura dhyānayaṭa yanakamma geni ē suvayenma gihillā nam ālōkaya matu karalā ālōkaya nidahas svabhāvayaṭa pat karalā nidahas suvē ikmagiya nidahasaṭa pat venavā. etakoṭa ālōka svabhāvaya dǣ venavā. itin ē kramayaṭuru karaganna ōnē.
놓아 버림이 자유라는 것을 보고 깨달을 때 큰 마음의 pīti가 옵니다. 그것이 참으로 그렇습니다. 놓아 버리면 타지 않습니다. 붙들면 이것은 불입니다. 이것이 경험으로 보입니다. 그러니 놓아 버리면 nibbāna입니다. 그 nibbāna의 길이 자랄 때, 놓아 버리고 놓여나 자유로워지는 마음 상태를 스스로 알게 되면, ‘식어 간다, 가라앉아 간다’ 하는 큰 pīti가 일어납니다. 그것이 ‘pītimanassa kāyo passambhati’입니다. 그러면 이 살몸과 함께 온 마음이 가벼워집니다. 그것이 passaddhi입니다. ‘passaddhakāyo sukhaṃ vedeti’, 몸이 편안함을 느끼기 시작합니다. ‘sukhino cittaṃ samādhiyati’, 그 sukha가 바로 필요한 samādhi로 이끌어 갑니다. 넷째 jhāna에 이르기까지 이끌어 갑니다. 그 편안함으로 가서 빛을 피워 내고, 빛을 자유로운 성품에 이르게 하여, 자유로운 편안함마저 넘어선 자유에 이릅니다. 그러면 빛의 성품이 나타납니다. 그러니 그 방식으로 익혀야 합니다.
itin mokada karanna deyak næhæ. dæn mēvā sǣhena kaṭṭiyaṭa dīlā tiyenavā mē samādhiya lā ē samādhi valaṭa gihilā oba denek ēkama tamayi dehænagiyagē innavā kiyalā. atta samāpattiyama læbuvā kiyalā. anna ē atara paṁinalā. itin atta samāpatana nam paṁcābhignā læbēvā. kramakramen hari ṭika ṭika hari. læbuṇada kiyalā balanna ōna
그러니 어쩔 수 없습니다. 이런 것이 꽤 많은 이들에게 주어졌습니다. 그 samādhi들로 가서, 많은 이들이 그것이 바로 jhāna라며 jhāna에 든 채 있다고, aṭṭha samāpatti를 얻었다고 합니다. 그 속에 갇힌 것입니다. aṭṭha samāpatti라면 pañcābhiññā가 얻어져야 합니다. 차츰차츰이든 조금씩이든요. 얻었는지 살펴봐야 합니다.
mē vitakka vicāra para piti sukhaggatāya dhyānaṁga paha ekin eka ēvāya svabhāvaya. dæn vitakka vicāra nemeyi tiyennē savitakka savicāra. dæn vitakka vicāra prīti sukha ēkaggatā kiyalā tamayi mē kiyannē. savitakkaṁ savicāraṁ gavē ēkaṁ parīti sukha ēkaggatā sahitaṁ paṭhamajjānaṁ savitakka sacārakin yukta divēkin haṭagat prītiya æti, sukhaya æti ēkagratāvaya mitya vannā vū dhyānaṁga paha tamayi prathama dhyānayē dhyānaṁga paha. eham savitakka sacāra prīti sukha ēkaktā menna mē kiyana ṭika tamayi prathama dhyānayē dhyānaya karana. vitakka vicāra kiyalā hitan kiyannē kāma kāma saṁkalpanā vyāpāda saṁkalpanā viṁsā saṁkalpanā kiyana mē saṁkalpanā tunaṭa kiyanavā vitakka vicāra avyāpāda saṁkalpanā avihiṁsā saṁkalpanā nikkamma saṁkalpanā kiyana tunaṭa kiyanavā savitakka savitā
vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā라는 다섯 jhānaṅga 하나하나의 성품입니다. 여기 있는 것은 vitakka, vicāra가 아니라 savitakka, savicāra입니다. 흔히 vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā라고 말합니다. ‘savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ ekaggatāsahitaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ’, savitakka와 savicāra를 갖추고, viveka에서 생긴 pīti가 있고, sukha가 있고, ekaggatā가 함께하는 다섯 jhānaṅga가 바로 첫째 jhāna의 다섯 jhānaṅga입니다. savitakka, savicāra, pīti, sukha, ekaggatā, 이것들이 첫째 jhāna를 이룹니다. vitakka, vicāra라고 하는 것은 kāma saṅkappa, vyāpāda saṅkappa, vihiṃsā saṅkappa라는 세 생각을 말합니다. avyāpāda saṅkappa, avihiṃsā saṅkappa, nekkhamma saṅkappa라는 셋을 savitakka, savicāra라고 합니다.
dæn kāma saṁkalpanāvak āvot ē kāma saṁkalpanāva savitak nemeyi hitak savicāra nemeyi vicāra daham saṁkalpanāvak āvot ēka avyāpātayi. abhihin nisayi nekkam kāraṇā tunen mē n daham saṁkalpanāva innavā nam daham saṁkalpanāvaṭa hita goḍannakoṭa sitayi ē daham saṁkalpanāvē hasalana savitāya lōka anātayi nivanamayi. ehenam ala api rāgayaṭa ayiti næti, dvēśayaṭa ayiti næti, mōhayaṭa ayiti næti. vyāpādayaṭa ayiti næti, hiṁsā pīḍāvalaṭa ayiti næti ē vagēma kāmayaṭa ayiti næti. adahas ekak tamayi metana gattē lōka anāsayi nivana vanāsayi. ōkaṭa kāmat nǣha, vyāpādat nǣha vihiṁsak nǣ. ehenam atana tiyennē avyāpāda avihiṁsā nikkama pættaṭa geniyana anna adahasa vatana velā tiyenavā. anna adahasa tērum arannam mēka kiyāgena yanakoṭa anna savitakka savicāra kiyannē oya. etakoṭa mokada vennē? lōkaya alla gattahama tibicca dāhaya balāgen tædī ehak velā nivan śāntiya athærī nidahas śāntiya hita pihiṭanavā. anna hita pihiṭta tamanṭama dænenna paṭan gannē næha.
kāma의 생각이 오면 그것은 savitakka가 아니라 vitakka이고, savicāra가 아니라 vicāra입니다. dhamma의 생각이 오면 그것은 avyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma 세 가지에 속합니다. dhamma의 생각이 있어 마음이 그 dhamma의 생각에 오를 때, 그 dhamma의 생각에서 다루는 savitakka가 ‘세상은 기댈 곳이 없고 nibbāna만이 기댈 곳이다’입니다. 그러니 rāga에도, dosa에도, moha에도 속하지 않고, vyāpāda에도, 해치고 괴롭히는 데에도, kāma에도 속하지 않는 생각, 그것을 여기서 붙든 것입니다. ‘세상은 기댈 곳이 없고 nibbāna만이 기댈 곳이다.’ 여기에는 kāma도 없고 vyāpāda도 없고 vihiṃsā도 없습니다. 그러니 거기에는 avyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma 쪽으로 이끄는 생각이 깃들어 있습니다. 그 생각을 알아듣고 이것을 되뇌어 가는 것, savitakka와 savicāra란 그것입니다. 그러면 어떻게 됩니까? 세상을 붙들 때 있던 타는 괴로움을 보고 거기서 비켜나, nibbāna의 고요함, 놓여난 자유의 고요함에 마음이 자리 잡습니다. 그렇게 자리 잡은 마음이 스스로 느껴지기 시작합니다.
lōka anāthayi nivanama nātayi kiyalā bhāvanā karagena yanakoṭa anātha lōkayen athæralā nidahas vena ākāraya tamanṭa væṭahena paṭan gannē. nivīn siriyanna svabhāvaya hita pihina hæti. etakoṭa gataṭa anukūla venna paṭan ganna. anna etakoṭa apiṭa etana læbenavā nirāmiṁsa prītiyak. paṁcakāma prītiyaknē. paṁcakāmaya nidahas vunāma mæti vennāū ektarā viśāla prītiyak. ē kiyannē nidahas prītiyak. ē nidahas prītiya nisā mē śarīrayē nidahas suvē karāgena yanakoṭa menna mē nidahas suvē karāgena geniyanakoṭa mūlika avasthāva muḷu śarīraya assak mullak nǣ viśāla suvayakin temi gihillā inna nidahas suvayakin
‘세상은 기댈 곳이 없고 nibbāna만이 기댈 곳이다’ 하고 bhāvanā를 해 가면, 기댈 곳 없는 세상을 놓아 버리고 풀려나는 모습이 스스로 알아지기 시작합니다. 식어 고요해지는 성품에 마음이 자리 잡습니다. 그러면 그것이 몸에도 맞아들기 시작합니다. 그때 우리는 거기서 nirāmisa pīti를 얻습니다. pañcakāma의 pīti가 아닙니다. pañcakāma에서 풀려났을 때 일어나는 어떤 큰 pīti, 곧 자유의 pīti입니다. 그 자유의 pīti 때문에 이 몸에 자유로운 편안함이 퍼져 가면, 처음 단계에서는 온몸이 빈 구석 없이 큰 편안함, 자유로운 편안함에 젖어 있습니다.
ē atdækīma labana eka dækalā anna etakoṭa ē suvayaṭa nidahasyaṭa ekan̆ga velā ē hita vihidennē nætuva hitanama vihillā innavā isthira velā inna puḷuvan eka pārē inna bæhæ ōka paṭan gannakoṭa vidili koṭanavā vāgē matu velā gihillā yanavā vināḍiyak vitarama matuvalā īṭa passē gevida yanavā. vināḍi dekak tunak tiyilā gevila yanavā. īṭa passē davasaka karanakoṭa āyasarayak vināḍi hatarak pahak tilana gevila yanavā. bohoma gihillā enam rǣ ganak tiyāgannat puḷuvan venavā. īṭa passē adhiṣṭhāna karalā innat puḷuvan venavā. kal yanakoṭa hariyanna. æturu karanna ōna bhāvitā karanna ōnē. bohōkuṭa æsuru karanna ōnē karmasthānaya ē vidihaṭa in̆dalā karanakoṭa tamayi ēvā huru velā innē. etakoṭa tamayi gahan tuḷa prathama dhyān tuḷa bohō velā inna puḷuvan. adhiṣṭhāna karagena oya kramayaṭa huru karaganna ōnē. læbunāṭa passē itin satara huru tiyena ayaṭa hun̆gak ē ikvanin huru velā ænavā. itin mehema
그 경험을 얻는 것을 보고, 그 편안함, 그 자유에 마음을 모아 흩어지지 않고 머물면 굳건히 머물 수 있습니다. 단번에 머물 수는 없습니다. 처음 시작할 때는 번개가 치듯 떠올랐다가 사라집니다. 일 분쯤 떠올랐다가 지나갑니다. 이삼 분 머물다가 지나갑니다. 그다음 어느 날 해 보면 다시 사오 분 머물다 지나갑니다. 한참 가다 보면 밤새도록 머물게도 됩니다. 그 뒤에는 adhiṭṭhāna를 하고 머물 수도 있게 됩니다. 시간이 지나면서 그렇게 됩니다. 가까이하고 거듭 닦아야 합니다. kammaṭṭhāna를 자주 가까이하며 그렇게 해 나가야 익숙해집니다. 그래야 첫째 jhāna 안에 오래 머물 수 있습니다. adhiṭṭhāna를 하고서 그 방식으로 익혀야 합니다. 얻고 나면, 그것을 익혀 둔 이들은 아주 빨리 익숙해집니다.
etakoṭa dæn ka api dhyānaya dænagannat ōnē samādhiya tērum gannat. oya eka jātiya samādhi valaṭa gæhæn ti ravaṭṭanavā. ēkayi velā tiyennē. ē nisayi oya vagē adahas valaṭa ennē.
그러니 우리는 jhāna를 알아야 하고 samādhi도 알아야 합니다. 그런 종류의 samādhi들이 jhāna라고 속입니다. 그것이 벌어진 일입니다. 그래서 그런 생각들에 이르게 되는 것입니다.
etakoṭa mē nirāmisa prabhītiyayi nirāmi suvayayi nakoṭa ēkatā kiyalā ekak agra karagannavā. ēka aggatā ēkatā monavada api agraha karagannē ēka api daham dækkaṭa passē mē lōkayē tibenimāna venna siyaluma rūpa vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyalā gattā. æhæ, kana, divanāsaya, śarīraya rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa ādi vaśayen mē ē deka gattāma. mē kisima deka maṭa hita allanna deyak næhæ. aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyalā tērum gatta araṭa passē tama tamanṭa bauddhatvaya yathābōdhayadī agra karaganna ekak venavā. mokakda agraha karaganna atahærīma, novælma midīma hæra tavat agraha karanna ekak tiyenavā. agraha karanna tiyennē ēka nivana. anna ēkāgratāvaya bauddhayangē ēkāgratāvaya nivana. athærīmaṭa, novælmaṭa, midīmaṭa hita pihiṭanavā.
그러면 이 nirāmisa pīti와 nirāmisa 편안함이 있을 때 ekaggatā라는 것, 곧 하나를 으뜸으로 삼는 것이 있습니다. 우리는 무엇을 으뜸으로 삼습니까? dhamma를 보고 나서 이 세상의 모든 것을 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 보았습니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸과 형색, 소리, 냄새, 맛, 닿음, 이 두 갈래로 보았습니다. 이 가운데 어느 것도 내 마음이 붙들 것이 없습니다. anicca, dukkha, anatta임을 알고 나면, 저마다 불자다운 있는 그대로의 깨달음(yathābodha) 안에서 으뜸으로 삼을 하나가 생깁니다. 무엇을 으뜸으로 삼습니까? 놓아 버림, 들러붙지 않음, 풀려남 말고는 따로 으뜸으로 삼을 것이 없습니다. 으뜸으로 삼을 것은 그것, nibbāna입니다. 그것이 ekaggatā입니다. 불자의 ekaggatā는 nibbāna입니다. 놓아 버림에, 들러붙지 않음에, 풀려남에 마음이 자리 잡습니다.
anna nivana mul karannē pihiṭiyāva hita visirenna tænak nǣha. monavā alla atahærīmama noyalma vidiyaka vitana lōkayat ekka sambandhayak næti nisā lōkayē nidahas vecca tæna hita pihiṭina havā nivana hita pihiṭanavā. nivan svabhāvaya anuva īṭa gælapena tæna hita pihiṭenavā. annanivan nivan vaṭahāgatta kenāṭa hita pihiṭannē nivanaṭa nivana nemeyi. ēkatāvaya næhanam hita tuḷa upēkṣāvaṭa patvelā hiṭan hitenavā. yanna senak næ. isirenna senak ne. ædilā yanna senak næhæ. ædilāna hæmatænama aniccayi dukkhānattak kiyalā dækalā ē siyallenma nidahas vunāma nidahas mānasikatvayak æti venavā. anna ē nidahas mānasikatvaya tamayi ēkāgratāvayen api hita niværa dækkahama pihidanna. menna mē svabhāvayaṭa niccalayi. dænīm sahitayi. visirīma nǣ. ēkīyayi. mānasikatvaya duvannē næha. menna mebandha svabhāvayaka hita hiṭinavā. ē hita hiṭannē mokakda? rāgayaṭa hētu vena, dvēśayaṭa hētu vena, mōhayaṭa hētu vena daham vala athærīma nisā, novælīma nisā, midīma nisā. īṭa passē bidirenna tænak nǣha. kumak hoyāgena yanna tænak nætnam niccalava tiyennē. anna ē niccalatāvayaṭa kiyanavā ēka bhāvaya.
nibbāna를 앞세워 자리 잡으면 마음이 흩어질 곳이 없습니다. 무엇을 붙들겠습니까. 놓아 버림, 들러붙지 않음 안에서는 세상과 이어진 것이 없으므로, 세상에서 풀려난 자리에 마음이 자리 잡습니다. nibbāna에 마음이 자리 잡습니다. nibbāna의 성품을 따라 거기에 맞는 자리에 마음이 자리 잡습니다. nibbāna를 깨달은 이에게는 마음이 nibbāna를 향해 자리 잡습니다. 마음 자체가 nibbāna는 아닙니다. ekaggatā란 마음이 upekkhā에 이르러 머무는 것입니다. 갈 데가 없습니다. 흩어질 데가 없습니다. 끌려갈 데가 없습니다. 끌려갈 만한 모든 곳을 anicca, dukkha, anatta로 보고 그 모두에서 풀려나면 자유로운 마음 상태가 생깁니다. 그 자유로운 마음 상태가 바로 ekaggatā입니다. 우리가 마음이 식은 것을 보면 그것이 자리 잡습니다. 이런 성품에서 고요합니다. 앎을 갖추고 있습니다. 흩어짐이 없습니다. 하나로 모여 있습니다. 마음이 내달리지 않습니다. 이런 성품에 마음이 머뭅니다. 그 마음이 왜 머뭅니까? rāga의 원인이 되고, dosa의 원인이 되고, moha의 원인이 되는 것들을 놓아 버렸기 때문에, 들러붙지 않기 때문에, 풀려났기 때문입니다. 그러니 흩어질 데가 없습니다. 무엇을 찾아 나설 데가 없으니 고요히 있습니다. 그 고요함을 하나 됨(ekībhāva)이라고 합니다.
aramuṇak karā vaḍanavā nam apē hita kihidanna aramuṇak tiyenavā. ēka laukika laukika deyak. ekkō paṭayi ekkō alayē ehema nætnam rājiyē ehema nætnam ginna ehema næt ēka varṇaya monavā hari api allagatta mē lōkē mataka pahan kiyatta hiṭapu iṭa banna. ēvā allagattot hita etana pihiṭayi. ehi okkoma aniccayi, dukkhayi, anattayi. allaganna harayak nætnam. hita pihiṭavana vaṭinādayak næ kiyalā dænagattanāva novaṭinādaya hita pihiṭenavā
어떤 대상을 향해 닦는다면 우리 마음이 자리 잡을 대상이 있습니다. 그것은 세간의 것입니다. 천 조각이든, 빛이든, 물이든, 불이든, 어떤 색이든, 우리가 이 세상에서 붙든 무엇이든 그것을 붙들면 마음이 거기에 자리 잡습니다. 그런데 그 모두가 anicca, dukkha, anatta입니다. 붙들 알맹이가 없다면, 마음을 자리 잡게 할 값진 것이 없다고 안다면, 마음은 그 값없음을 알아 자리 잡습니다.
īḷan̆ga vidiha.
다음 방식입니다.
ehenam daiudyavat vināyak hærā eka dīpanna vacana eyāgē næha kiyalā. ehenam mokada vennē? na em poḷa pihiṭa karanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hitē pihiṭanna bæhæ. hitak vaṭinna næ. ehenam mokē pihiṭavannē? anna nidahas venavā.
마음이 자리 잡을 수가 없습니다. 마음이 값을 둘 것이 없습니다. 그렇다면 어디에 자리 잡게 합니까? 그때 풀려납니다.
visiricca svabhāvayen nidahas vunahama karma phala vivēkayen gitta rūyā haṭaganna nǣ āya ē haṭaganna cittagē tuḷa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
visirena deyak næti nisā ēka mohota tiyennē.
흩어질 것이 없으니 그것은 그 순간 그대로 머물러 있습니다.
æyi balahattāren goḍana ekak nemeyi marama balavēgayen dænīma koramanāga api hiṭiyenavā ēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
api satara gamanadī misek velā manasyek velā otana pera bagin karanavalak dā vū yamkisi saṁkhārayan nisā ēken dænena mē lōkaya yamkisi ākārayen haṭagatta viññāṇa svabhāvaya
우리가 saṃsāra를 거쳐 사람이 되어 여기 있는 것은 지난 생에 지은 어떤 saṅkhāra 때문이며, 그로 인해 이 세상을 느끼는, 어떤 식으로 생겨난 viññāṇa의 성품이 있습니다.
āgantu keles valin pāṭa dæninna anna venaha ara karma vipākaya hadannā vū sidilā hadanavā vidi sakas varitak dē cittaṁsa kiyanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ārammaṇa vicānaṁ lassanaṁ cittaṁ ki aramuṇu dænena tamayi lassana tiyennē. tāva taruṇak dæn mokada dænennē anna ē dænīma sbhāvaya tamayi kivvē. eha ē aramuṇu dænena sabāgaṭa koyida vacēdī iyennē pera bhavayēdī mē bhavayak æti karana hadā hitak haṭagænīmaṭa avaśya karana væḍapilak karalā tibuṭa nisā. ēka kriyākārītvaya phalayak vaśayen. vidyāmāna hita tamayi ara ituru vennē. anna ē sasubhayaṭa taman hita pihiṭannē.
‘ārammaṇaṃ vijānātīti cittaṃ’, 대상을 아는 것이 citta라는 것이 그 특징입니다. 지금 무엇이 느껴지는지, 그 앎의 성품을 말한 것입니다. 대상을 아는 그 성품은 어디서 왔습니까? 지난 생에 이 생을 이루어 낼 마음이 생겨나는 데 필요한 일을 해 두었기 때문입니다. 그 활동의 결과로서, 지금 있는 마음이 남는 것입니다. 그 성품에 마음이 자리 잡습니다.
itin anna ēsu bhāvayaṭa pihiṭana lōkē akāra nam allanna deyak nætnam. æhæ piḷiban̆da hita pihiṭannat næhæ. rūpa piḷiban̆da hita pihiṭannat næhæ, kana piḷiban̆dahæ, sadda piḷiban̆dat næhæ, nāsaya piḷiban̆dat næhæ, gandha piḷiban̆dahæ, diva piḷiban̆dat næhæ, rasa piḷiban̆da. kaya piḷiban̆dat nǣhæ pahasa piḷiban̆dak nǣha. manasin ōgana hoyena pættet næha. ē vagēma eban̆du mānasikatvayek næhæ. ehenam oya ṭika hattu vunāma ælīmen tora vuṇā vū svabhāvayaṭa sabassara kiyana svabhāvayak tiyenavā mānasikatvaya visirunna æti avasthāva visiren næti nisā kivvē yannē ēkayi. ē etakoṭa hita hiten hitakimin etana pihiṭenavā. hæbæyi hitēt ævillā næ. alakolē uḍa kiyana vabba biṁduva alē novæḍi alakulē uḍama mē tiyenavā vāgē hitaṭa ælenna næti venna hitenavā. menna mē svabhāvayak tamayi ara ēkāvayaṭa patiyennē.
그 성품에 자리 잡으면, 세상에 붙들 것이 없다면, 눈에 대해서도 마음이 자리 잡지 않고, 형색에 대해서도 마음이 자리 잡지 않으며, 귀에 대해서도, 소리에 대해서도, 코에 대해서도, 냄새에 대해서도, 혀에 대해서도, 맛에 대해서도, 몸에 대해서도, 닿음에 대해서도 자리 잡지 않습니다. 마음으로 무언가를 찾아 나서는 쪽도 없습니다. 그런 마음 상태도 없습니다. 그것들이 가라앉으면 들러붙음에서 벗어난 성품, pabhassara라는 성품이 있습니다. 마음 상태가 흩어지지 않는 때, 흩어지지 않기 때문에 그렇게 말한 것입니다. 그러면 마음이 저절로 거기에 자리 잡습니다. 그러나 마음에 들러붙지는 않습니다. 연잎 위의 물방울이 연잎에 들러붙지 않고 그 위에 있듯이, 마음이 들러붙지 않습니다. 이런 성품이 ekaggatā에 이르는 것입니다.
mēkē svabhāvaya ekin ekaṭa ekinma prathama dhyānaṭa tava varak diyak dhyāyanayayi ehema ekin ekaṭa suddha velā antima pabassara vitæn bhik cittaṁ kiyanna arihatun vahansēgē citta svabhāvaya ēken dænagannā. anna apiṭa agraha karaganna tiyannē ekama dē onna occarayi. nivana agraha karaganna bægratāvaya
이 성품이 하나하나, 첫째 jhāna에서 다시 둘째 jhāna로, 그렇게 하나씩 맑아져 마지막에는 ‘pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ’, arahant의 마음 성품에 이릅니다. 그것으로 압니다. 우리가 으뜸으로 삼을 것은 오직 그 하나뿐입니다. nibbāna를 으뜸으로 삼는 것, 그것이 ekaggatā입니다.
ē aramuṇu nivana nivana kiyannē rāśaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov itin etakoṭa hita tiyenavā kiyalā dænagattāma hita nivana nemeyinē. ov dæn tiyena bava dænenakoṭa ēka nivana. nivana namin lōkaya pænuva nēda nāma dharmayak mē pavatinnē citta dharmaya citta caita rūpa nibbāna hatarak tiyenavanē. ehenam citta kænuvot nivana nibbāna valaṭa panavanna mokakda citta caita rūpa laukikayi nibbāna lōkōttarayi. ē cittayak nibbāna kiyalā pænevvot gælapenavada? citta nibbāna vennē kohomada?
(물은 이) 네. 그러면 마음이 있다는 것을 안다면, 마음은 nibbāna가 아니지 않습니까? (스님) 그렇지요. 있다는 것이 느껴진다고 그것을 nibbāna라고 하면, nibbāna라는 이름으로 내세운 것은 nāma dhamma, 곧 citta dhamma가 아닙니까? citta, cetasika, rūpa, nibbāna 넷이 있지 않습니까. 그러면 citta를 nibbāna라고 내세우면 nibbāna에는 무엇을 내세웁니까? citta, cetasika, rūpa는 세간의 것이고 nibbāna는 세간을 넘어선 것입니다. 어떤 citta를 nibbāna라고 내세우면 맞겠습니까? citta가 어떻게 nibbāna가 됩니까?
pera maṭa yamkisi deyak dakinakoṭa rāga aramuṇaka rāga adahas pahaḷa venavā. dæn yathābōdhaya nisā mama pihiṭalā bæluvot dæn ehema venavada? dæn vennē nǣ. anna nivana kākvana nunaṁ pera maṭa gahanakoṭa binakoṭa taraha enavā. dæn enavada ē vagē dæn innē nǣ. issara āvada? issara āvā. ehenam mokakda vunē? dæn næhæ. anna dvēśak venavā nibbānak dæn nivana kiyalā kivvē hitakda? dæn issara piḷita dæn nǣha kiyana eka nēda nivana kiyalā kivvē? issara rāgaya tibuṇā dæn næhæ. anna nivana dænna nǣ. næti svabhāvaya væṭunē næ. væṭahuṇā. nivana væṭahennē nædē. ēn nivana væṭahenavā. nivana væṭahenavā. nivana kiyana hitak nǣ. nivana namut pera maṭa mehema gini tibuṇā rāgini tibuṇā. dæn rāga dāgiya næha. næti bava dama ituru hita vitara væḍahenavā. anna ituru vecca hitīkayi. rāga rāgak sēva vecca hitak tiyenavā. ōkaṭa ennē asaṁkhatāca dhātu.
예전에는 무언가를 볼 때 rāga의 대상에 rāga의 생각이 일어났습니다. 이제 yathābodha로 자리 잡고 보면 지금도 그렇게 됩니까? 지금은 그렇지 않습니다. 그것이 nibbāna, rāga가 다한 것입니다. 예전에는 누가 때리거나 욕하면 화가 났습니다. 지금은 납니까? 지금은 그렇지 않습니다. 예전에는 났습니까? 났습니다. 그러면 어떻게 된 것입니까? 지금은 없습니다. 그것이 dosa가 다한 nibbāna입니다. nibbāna라고 한 것이 어떤 마음입니까? 예전에 있던 것이 지금은 없다는 것, 그것을 nibbāna라고 한 것 아닙니까? 예전에는 rāga가 있었는데 지금은 없습니다. 그것이 nibbāna입니다. 없는 성품이 알아집니다. nibbāna가 알아집니다. nibbāna라는 마음이 따로 있는 것이 아닙니다. 다만 예전에는 내게 이런 불, rāga의 불이 있었는데 지금은 rāga의 타오름이 없습니다. 그 없음을 아는, 남아 있는 마음만 알아집니다. 그것이 남은 마음입니다. rāga에서 벗어난 마음이 있습니다. 그것을 두고 asaṅkhata dhātu라고 합니다.
asaṁkatā dhātu kiyannē asaṁkhata nemeyi. asaṁkata kiyannē sakas nokarana hari ēvat nivana. asaṁkatana nivana. asaṁkatā dhātu kiyannē nivana kiyalada hitāgena asaṁkata kiyannē sakas karannē nǣ kiyana ekayi. ēva rāgaya nisā sakas karanavā rāgika hæn̆gīma. rāgika sidivillīma. rāgika kriyā sakas karanavā. rāga katā sakas karanavā. dæn ēvā sakas karannē næ. sakas velā nodanna avidyāva. dæn avidyāva tuḷa venna dæn rāga dvēśa mōha hæti kiyā sakas karanna venavā. anna aḍuvelā giya. hari. etakoṭa rāgayen, dvēśayen, mōhayen hitēn sakas karanna nam īṭa pera avidyāvet tiyenavā. avidyāva avidyāva hæṭiyaṭa karalā vidyāvē hiṭiyenuvahama lōkaya yathābōdhaya hiṭapuhama asāra lōkaya monavaṭa mama ælennada? monavaṭa gæṭinnada? monavaṭa mulā vennado monavā hoyāgena yannada? anna dharmāvabōdhaya. ē dharmāvabōdhaya hitaṭa enakoṭa pera tibuṇā nam yamkisi sakas kirīmak. rāga, dvēśa, mōhayangē sakas kirīmak. dæn rāga, dvēśa, mōhayangē sakas kirīmak ē hitē nǣ. anna ē citta dhātuva kiyanavā asaṁkatā dhātu. sakas nokarana citta dhātuva. anna asaṁkhatā dhātuva kiyana ēkat. ēkat nāma dharmayak. ēkat hitakmayi. hæbæyi ē hitē svabhāvayak tiyenavā matu uppattiyaṭa asiyala ē hita hadannē. anna ēkē venasayi. etakoṭa hita nivana nemeyi. ē tatvayaṭa pat vunē pera yamak tibilā dænna næti nisā. pera yamak haṭagænainna svabhāvayak tibuṇā. monāda rāga, dvēśa mōha haṭaganna svabhāvaya. dæn ē svabhāvaya mē hitē nǣ. rāga, dvēśa, mōha haṭagannavā tamayi sasara gamanak hadannē. dæn mē hita sasara gamanak hadannē. dæn mēka tamayi antima hita nam arihat phala cittiya.
asaṅkhata dhātu는 asaṅkhata와 같지 않습니다. asaṅkhata가 짓지 않는다는 뜻이니 그것도 nibbāna라고, asaṅkhata dhātu가 nibbāna라고 여기고 있습니까? asaṅkhata란 짓지 않는다는 것입니다. 예전에는 rāga 때문에 rāga의 느낌을 짓고, rāga의 생각을 짓고, rāga의 행위를 짓고, rāga의 말을 지었습니다. 이제는 그것을 짓지 않습니다. 지어짐을 모르는 것이 avijjā입니다. avijjā 안에서는 rāga, dosa, moha의 행위를 짓게 됩니다. 그것이 줄어들었습니다. 그렇지요. rāga, dosa, moha로 마음에서 짓는다면 그보다 먼저 avijjā가 있습니다. avijjā를 avijjā로 알고 vijjā에 서서, 세상을 있는 그대로 깨달아 서면, ‘알맹이 없는 세상의 무엇에 내가 들러붙겠나, 무엇에 부딪치겠나, 무엇에 미혹되겠나, 무엇을 찾아 나서겠나’ 하게 됩니다. 그것이 dhamma를 깨달음입니다. 그 깨달음이 마음에 오면, 예전에는 rāga, dosa, moha의 지음이 있었지만 이제 그 마음에는 rāga, dosa, moha의 지음이 없습니다. 그 citta dhātu를 asaṅkhata dhātu, 짓지 않는 citta dhātu라고 합니다. asaṅkhata dhātu라는 것도 그것입니다. 그것도 nāma dhamma이고, 그것도 마음입니다. 다만 그 마음에는 다음 태어남을 위한 마음을 짓지 않는 성품이 있습니다. 그것이 다른 점입니다. 그러니 마음이 nibbāna는 아닙니다. 그 상태에 이른 것은 예전에 무언가가 있었고 지금은 없기 때문입니다. 예전에는 무언가가 생겨나는 성품이 있었습니다. 무엇입니까? rāga, dosa, moha가 생겨나는 성품입니다. 이제 그 성품이 이 마음에 없습니다. rāga, dosa, moha가 생겨나는 것이 saṃsāra의 길을 짓습니다. 이제 이 마음은 saṃsāra의 길을 짓지 않습니다. 이것이 마지막 마음이라면 arahatta phala citta입니다.
ē hitē api inna bæhæ. api dæn apiṭa vækilā tiyennē suddha cittaya kivvaṭa arihat phalayaṭa pat vunāma suddhama cittiya væṭahenavā. īṭa mehā akampabhāvayen citta svabhāvaya væṭahenavā. ēka siyalu ākārayen sarvrakārayen rāgaya, dvēśaya, mōhaya in̆dilā næha. ē vunāṭa ara dæḍi hariya giniganna hariyayi hin̆dilā yana. anna ārya prathama dhyānaya tuḷa rāga anusayen tunayi. anārya prathama dhyānaya rāga anusaya sahitayi. anna ætina venatu anusaya tiyenavā nam aramuṇak ārugāma dæhægannavā. anna æti vennē venasa. ē nisā anārya dæhænak vadāpu kenāṭa tamayi ara uḍiyanakoṭa koḍehennē ākāśayen giyā. ara kadiyak kiyanaṭa ahalā nætnam istraga haḍak ahalā pavā ē hanaṭa ædenavā giyē rāga sahita anusē vecca nisā. anna anuva kayanaya karanavā anuva nidā innanavā ēka avaśya karana āpugama takva nækilayi næ. ēkayi siddha vennē. itin ēka tamayi anusaya kiyannē. ē rāga anusaya tiyenavā anārya dæhæ.
우리는 그 마음에 머물 수 없습니다. 우리가 맑은 마음이라고 말하지만, arahatta phala에 이르러야 가장 맑은 마음이 알아집니다. 그 아래 단계에서는 흔들리지 않음으로 마음의 성품이 알아집니다. 그때는 모든 면에서 rāga, dosa, moha가 깨진 것은 아닙니다. 그러나 거칠게 불붙는 부분은 깨져 나갑니다. ariya의 첫째 jhāna에는 rāga anusaya가 없습니다. ariya 아닌 이의 첫째 jhāna에는 rāga anusaya가 있습니다. anusaya가 있다면 대상이 오면 그것이 붙잡힙니다. 그것이 생기는 차이입니다. 그래서 ariya 아닌 jhāna를 닦은 이가 날아오를 때, 하늘을 가다가 노랫소리를 듣거나 여인의 목소리를 듣고서도 그 소리로 끌려 내려간 것은 rāga를 띤 anusaya가 있었기 때문입니다. anusaya란 잠복해 누워 있는 것, 잠들어 있는 것입니다. 알맞은 조건이 오기를 기다리고 있는 것입니다. 그것이 일어나는 일입니다. 그것을 anusaya라고 합니다. ariya 아닌 jhāna에는 그 rāga anusaya가 있습니다.
ov nivana nivana mul karannē læbena dæhæka rāga anusaya bin̆dagena yanavā. anusaya ēka rāgayan bæn̆dennē nǣ adahasa āvaṭa ē kiyannē saddaya āvanna rāgika śaddayak āvaṭa rāgika darśanayak dækkaṭa ēken kuita karana ekak nǣha ēka yathābhōdhaya nisā bidi aya anusaya vidilā. anna etollennā vū dhyānayak tiyenavā mēka tamayi āryangē prathama dhyānaya. tarama anāryada dæhænnē. ārya prathama dhyānaya tuḷa rāga aṁuśayen torayi. ārya caturā dhyānaya avidyā anusayen torayi. ārya caturā dhyānaya kiyana eka ihasē tamayi arihat phalayak deka tiyanna. etakoṭa anit ayaṭa anārya pætteda anāryayen pr̥thagjana pættaṭa yana ekak nemeyi kivvē. etakoṭa ē nisā āryayangē caturaya ārya kiyana sōtāpanna sakr̥dāgāmī anāgāmī arihat tiyena mē hatara denāma ārya koṭasa karanavā. ehenam āryayanṭa læbennā vū dhyānayak enavā nam eyāgē yam anusayak midahæriyannaka ē maṭṭamatakē anusaya næ.
그렇습니다. nibbāna를 앞세워 얻는 jhāna에서는 rāga anusaya가 깨져 갑니다. 그 anusaya가 깨져서, 생각이 와도 rāga에 묶이지 않습니다. rāga를 띤 소리가 와도, rāga를 띤 모습을 보아도 그것으로 움직이지 않습니다. yathābodha 때문에 anusaya가 깨졌기 때문입니다. 그런 이들의 jhāna가 있으니 이것이 ariya의 첫째 jhāna입니다. 다른 것은 ariya 아닌 jhāna입니다. ariya의 첫째 jhāna에는 rāga anusaya가 없습니다. ariya의 넷째 jhāna에는 avijjā anusaya가 없습니다. ariya의 넷째 jhāna는 arahatta phala와 함께 있는 것입니다. 그렇다고 다른 이들을 ariya 아닌 쪽, puthujjana 쪽으로 간다고 말한 것은 아닙니다. ariya란 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant, 이 넷을 ariya라고 합니다. 그러니 ariya에게 오는 jhāna라면, 그가 풀어 버린 어떤 anusaya가 있다면 그 단계에서는 그 anusaya가 없습니다.
etakoṭa tadaṁga viskambana samucchēda onna otennaṭa kramak valin hin̆dilā yanavā. etakoṭa samuccayat prahāṇaya venavā. sahamulinma bidilā yanavā ēka yathābōdhaya. hæbæyi phalaya læbennē nætē paṭipassaddhi nissaraṇa kiya tava dekak enna ōnē prahāṇa dekak sadaṁgaprahaṇa viskambhanāna prahāṇa samucchēda prahāṇa paṭipassadi prahāṇa nissaraṇa prahāṇa kiyalā. passē ākārayakin mē keles pahalā yannē. ehenam daham avabōdhayenmē lōka anāthāyayi nivanama nātayi kiyannē nivana mul karagena lōkaya lōkayē ādīnava dakimin nivana ānisaṁsa daki vaḍanakoṭa samut cētaprahāṇaya nevedī yanavā. keleslā yanavā. nævata matuvennē næti vennē.
그러면 tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda, 이런 방식들로 깨져 갑니다. 그러다 samuccheda pahāna가 일어납니다. 뿌리째 깨져 나갑니다. 그것은 yathābodha입니다. 그러나 phala는 아직 얻지 못합니다. paṭippassaddhi, nissaraṇa라는 두 pahāna가 더 와야 합니다. tadaṅga pahāna, vikkhambhana pahāna, samuccheda pahāna, paṭippassaddhi pahāna, nissaraṇa pahāna, 이렇게 다섯 가지 방식으로 kilesa가 버려집니다. 그러니 dhamma를 깨달아 ‘세상은 기댈 곳이 없고 nibbāna만이 기댈 곳이다’라고 nibbāna를 앞세우고, 세상의 ādīnava를 보고 nibbāna의 ānisaṃsa를 보며 닦아 가면 samuccheda pahāna에 이릅니다. kilesa가 떨어져 나가 다시는 일어나지 않게 됩니다.
itin ārya mārgaya tuḷa tadaṁgaprahāṇayayi lōkayāgē tadaṁgaprahāṇayayi dekak. āryayangē vikkampanā prahāṇayayi lōkayāgē viskampana prahāṇaya dekak. samāna vuna āryangē samucchēda prahāṇaya kiya samuccē prahāṇayak anāryaṭa næ. samucca aprahaṇayaṭa pat vunāt mārga phala phalaya læbuvē næha talaya labana avasā mārgakṣaṇayēdī paṭipassī prahāṇayat parakṣaṇayēdī nissaraṇa prahāṇayak læbuna sampūrṇayi. anna māgaphala sampūrṇa velāva.
ariya의 길에서의 tadaṅga pahāna와 세상 사람의 tadaṅga pahāna, 이 둘이 있습니다. ariya의 vikkhambhana pahāna와 세상 사람의 vikkhambhana pahāna, 이 둘이 있습니다. 그러나 ariya의 samuccheda pahāna, 그것은 ariya 아닌 이에게는 없습니다. samuccheda pahāna에 이르렀어도 아직 magga와 phala를 얻은 것은 아닙니다. 마지막에 magga 찰나에 paṭippassaddhi pahāna를, phala 찰나에 nissaraṇa pahāna를 얻으면 완전해집니다. 그때가 magga phala가 완전해지는 때입니다.
dæn saṁkhāra upēkṣā gnānaya kiyana maṭṭamaṭa hita væḍilā samuccaya saṭahā haniyen navatinavā. anna īṭa passē etaninmē mārgaphala citta vītiyaṭa gata velā. anna cittakṣaṇayēdī mārga cittakṣaṇēdī paṭipassī prahāṇaya. ē vagēma mē palakṣaṇēdī mē nissaraṇa prahāṇayak tiyennē. mē matu velā yanavā. anna etakoṭa prahāṇa pahama sampūrṇayi. unvahansēṭa kavadāvat sasara gamaṭa hitu veena mātrayakvat na.
마음이 saṅkhārupekkhā ñāṇa라는 단계까지 자라서 samuccheda와 함께 그 자리에 멈춥니다. 그다음 바로 거기서 magga phala citta vīthi로 넘어갑니다. magga citta의 찰나에 paṭippassaddhi pahāna가 있고, 또 phala 찰나에 nissaraṇa pahāna가 있습니다. 그것이 드러납니다. 그러면 다섯 pahāna가 모두 완전해집니다. 그분에게는 saṃsāra의 길을 향한 생각이 털끝만큼도 다시는 없습니다.
ē nisā tadaṁga viskamna samucchēda kiyana mē tuna tuḷin āryayangē keles nætivīmak kiyalā. dahama dakinakoṭa sadaṁgaprahāṇaya venavā. issellāma lōkayāt eka aramuṇaka innakoṭa sadaṁgaprahāṇaya venavā. kāraṇā dekak sadaṁgaprahaṇaya kālayak yanakoṭa keles vaskambhaya velā yanavā. āryayangē dharmayaṭa anukūla ēka vennē ārya dharmaya anāryayanṭa anārya adahasakin tamayi viskambhaya karannē. anāryanga hariyaṭa bohoma bahalak. koyi mohota eyā pahu gæna dænnavat dannē næha. āryayō viskambhaya kaḷot ehema yathāpō deya karagattē. ehenam ēkē nævata oyaṭa ē viskamṇaya pāva mahā balavat yathāpō dē pūrṇaya vena āryaṭa samucchēda prahāṇayak venavā. sahamulinma ipariṭalā yana mulinma hæbæyi phalaya labana āsanayaṭa pat velā hinna upēsānā phalaya labana elāvēdī paṭipassaddhaya nissanna kiyana prahāṇa ē sita vidihaṭa hambavenavā. menna mē vidiha āryayangē mārgaphala læbīma saha dhyāna læbiyannē.
그러니 ariya의 kilesa 소멸은 tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda 이 셋을 통해서라고 말합니다. dhamma를 볼 때 tadaṅga pahāna가 일어납니다. 처음에 세상 사람들도 어떤 대상에 머물 때 tadaṅga pahāna가 일어납니다. 두 가지가 있습니다. tadaṅga pahāna가 이어져 시간이 지나면 kilesa가 vikkhambhana됩니다. ariya에게는 그것이 dhamma에 맞게 일어나고, ariya 아닌 이는 ariya 아닌 생각으로 누릅니다. ariya 아닌 이의 누름은 아주 위태롭습니다. 언제 다시 튀어 오를지 그 자신도 모릅니다. ariya가 누를 때는 yathābodha로 한 것입니다. 그러니 그 누름에서 다시 아주 강한 yathābodha가 완전해져 ariya에게 samuccheda pahāna가 일어납니다. 뿌리째 뽑혀 나갑니다. 그러나 phala를 얻는 자리에 이르러야 합니다. phala를 얻는 때에 paṭippassaddhi와 nissaraṇa라는 pahāna가 그 마음에 얻어집니다. 이것이 ariya가 magga phala를 얻고 jhāna를 얻는 방식입니다.
itin metandi ārya catura dhyānayaṭa patvenna puḷuvan sōvān sakr̥dāgāmī aya ara kiyannā vū ara mē saṁkhāra upēkṣā gnāna kiyana maṭmaṭa hitalā tamayi etanṭa tiyennē. itin etanadi tadaṁga viskamna samucchēdakin tennē væḍi dænīma ēvā krama hon̆daṭa manasa praguṇa gattot dharma avabōdhaya dak nam pragnātanam ē ara karmasthānaya varana velāvē sadasaṁ kapahana næ. maṭa mē lōkēema væḍak næhæ. ē adahasa enavā. hæbæyi ṭikak kalā nikan innakoṭa āyasa harayak ara væḍak nǣha kiyapu lōkē æsulaṭat yanavā. ēkat tiyenavā.
여기서 ariya의 넷째 jhāna에 이를 수 있는 sotāpanna와 sakadāgāmī는, 앞서 말한 saṅkhārupekkhā ñāṇa라는 단계까지 마음이 자라서 거기에 이른 것입니다. 거기서 tadaṅga, vikkhambhana, samuccheda를 통해 앎이 자라는 방식은 이렇습니다. 마음을 잘 닦아 dhamma를 깨닫고 paññā가 있다면, kammaṭṭhāna를 닦을 때 ‘내게는 이 세상에 아무 볼일이 없다’는 생각이 옵니다. 그런데 얼마 지나 그냥 지내다 보면 다시 ‘볼일 없다’던 그 세상과 어울리게 됩니다. 그런 일도 있습니다.
karmasthānaya valādī væḍak nǣha kiyalā enavā. oyaka væḍak nǣhæ væḍak nǣha kiyalā karmasthānaya dina dina vaḍāgena yanakoṭa īṭa passē karmasthānaya ahak velā hiṭapumatmat væḍakma næhænē. ē adahatama natara velā yanavā. anna viskambhaya. īṭa passē mokada vennē? hita tuḷaṭa nægennema ē tattvayaṭa pat venavā. koccara adahas inna hæduvat ēka hadannē. samucchēdaprahāṇaya vuṇā. anna ē velāvaṭa saṁkhārayangē upēkṣāvaṭa pat venaka oya maṭṭamayaka. ē mē saṁkhāra vehesak dukak kiyalā dækka velāvada? sæpa dukayi kiyalā dækkā avasthāva. sæpehi upēkṣāva venavā. sæpa dukayi kiyalā dakina velāvē kiyanna. paṭipi passakda nissandakaṭa enavā. sæpa duka nam nivana sæpayi. lōkē dukayi. lōkē meccara kal sæpayi kiyalā hiṭapu ēvā ekapāra dukayi kiyalā væṭahennē næhæ. sæpayi sæpayi kiyana ēvā antima sæpa madhyastha venavā. sæpayi sæpayi kivvā vaṭinākama aḍuvelā yanavā a muladi mula bhāvanāva vanna balanna siddha vennē ēkayi. vaṭinākama aḍuvelā aḍuvelā kiyalā hitanam antimaṭa mokada mē sæpayi kiyanavā. antimaṭa gihillā nam sæpayi kiyana eka madhyasthayi kiyalā. tibuṇat ekayi nætat ekayi. anna ehema avasthāva. anna etakoṭa saṁkhārayangē upēkṣāvaṭama æhælā tiyennē.
kammaṭṭhāna를 닦을 때 ‘볼일 없다’는 생각이 옵니다. ‘볼일 없다, 볼일 없다’ 하며 kammaṭṭhāna를 날마다 닦아 가면, 그 뒤에는 kammaṭṭhāna에서 벗어나 있을 때에도 ‘볼일이 없지’ 하는 그 생각이 그대로 머물러 있습니다. 그것이 vikkhambhana입니다. 그다음엔 어떻게 됩니까? 마음에 떠오르는 것 자체가 그 상태에 이릅니다. 아무리 다른 생각을 지어내려 해도 그렇게 됩니다. samuccheda pahāna가 된 것입니다. 그때 saṅkhāra에 대한 upekkhā에 이르는 단계입니다. 그것은 saṅkhāra를 고단함, 괴로움으로 본 때입니까? 즐거움을 괴로움으로 본 때입니다. 즐거움에 대해 upekkhā가 생깁니다. 즐거움을 괴로움으로 보는 때에 paṭippassaddhi와 nissaraṇa에 이릅니다. 즐거움과 괴로움을 말하자면, nibbāna는 즐거움이고 세상은 괴로움입니다. 세상에서 그토록 오래 즐거움이라 여기던 것들이 단번에 괴로움으로 알아지지는 않습니다. 즐거움, 즐거움 하던 것들이 마침내 그저 덤덤해집니다. 즐거움이라 하던 것의 값이 줄어듭니다. 처음 bhāvanā를 할 때 일어나는 일이 그것입니다. 값이 점점 줄어들어, 마지막엔 이것이 즐거움이라고 해도 그저 덤덤합니다. 있어도 그만, 없어도 그만입니다. 그런 상태입니다. 그때 saṅkhāra에 대한 upekkhā에 이른 것입니다.
tibunot dukayinē kiyalā dakina mohotak venavā. anna mārga phalaya labana mohota ē koyi mohotē hari ēka tibunahama ēka dukak dakinavā. eccara kal sæpayi kiyana hīṭa padhyastha velā tibulalā. koyi mohotaka harit dakinavā. madhyasthatāvaya ikmavāgihin dukak hæṭiyaṭa. dakinakoṭama paṭipassada nisā kiye mārga phalaya pūrṇa venavā. anna eyā tamayi sæpa dukayi kiyalā dækē. āryayan vahansēlā āryayan atara mēmē arihattun vahansē tamayi. lōkayā hitiyena siyaluma paṁcakāma sæpa kiyana ē paṁcakāma duka kiyalā dækalā tiyennē. etanṭa yanakamma anik aya dækalā tiyennē ē maṭṭam vala du. ēka madhyasthāvayak. ēkena eka rajenavā. sæpa sæpayi kiyana eka sæpa nættē næhæ. hæbæyi kiyana taram mahaṭa ellenna sæpak ēke. nǣha kiyalāma mama kiyanna ennē næhæ. anna ehema eka avasthāvakenavā.
그러다 ‘있으면 그것은 괴로움이구나’ 하고 보는 순간이 옵니다. 그것이 magga phala를 얻는 순간입니다. 어느 순간이든 그것이 있으면 괴로움으로 봅니다. 그때까지는 즐거움이라던 것이 덤덤하게 있었습니다. 어느 순간 덤덤함을 넘어 괴로움으로 봅니다. 보는 바로 그때 paṭippassaddhi와 nissaraṇa로 magga phala가 완전해집니다. 그가 즐거움을 괴로움으로 본 것입니다. ariya들 가운데서도 세상 사람들이 여기는 모든 pañcakāma의 즐거움을 괴로움으로 본 이는 arahant입니다. 거기에 이르기까지 다른 이들은 저마다의 단계에서 보았습니다. 그것은 덤덤함입니다. 즐거움이 즐거움이 아니라는 것은 아닙니다. 다만 말하는 만큼 매달릴 만한 즐거움은 아니라는 것입니다. 그렇다고 아주 없다고 말하지는 않습니다. 그런 단계가 있습니다.
allagena mē asādhāraṇa dæn sōtāpanna phalayaṭa pat vecca pudgalayā paṁcakāma sampattiya piḷiban̆da yamkisi eyāgē klēsayangē bæhæravīmak tiyenavā. sæpa kiyana ēvā nǣhæ kiyalā mama kiyannē næhæ. māt milinavā. paṁcakāma sampattiya hæbæyi mē asādhāraṇakam karalākārakam karalā hiṭan pav karagena vin̆dinna taram vaṭina deyak ēkaṭi marada anna paḷaveni avasthāva. sōvān pudgalayāgē paṁcakāmayangē maṭṭama ēkayi. ayiutukan asādhāraṇakam karalā hitanna avæḍa karalā ē vidihaṭa mē oya sæpa passē yanna taram vaṭinā sæpak mama mē lōkē dakinnē næhæ. maṭa ehema manava rūpayak, manava śabdayak ehema ekak magē hita næha. anna paḷaveni avasthāva
sotāpanna phala에 이른 이에게는 pañcakāma의 누림에 대해 어느 정도 kilesa를 밀어낸 것이 있습니다. ‘즐거움이 없다고 하지는 않는다. 나도 누린다. pañcakāma의 누림을. 그러나 옳지 못한 짓을 하고 나쁜 짓을 하며 악업을 지어 가면서까지 누릴 만큼 값진 것은 아니다.’ 이것이 첫째 단계입니다. sotāpanna의 pañcakāma에 대한 단계가 그것입니다. ‘옳지 못하고 바르지 못한 짓을 하고, 해로운 짓을 하면서까지 쫓아갈 만큼 값진 즐거움을 나는 이 세상에서 보지 못한다. 그런 마음에 드는 형색, 마음에 드는 소리가 내 마음에는 없다.’ 이것이 첫째 단계입니다.
īṭa passē anit mokada karannē ræs karagena magi giya gā dihin tā vaṭinākamak mavunē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
am deveni avasthāva sakr̥dāgāmī avasthāva oya kāma vastuvanga ælī inna taram vaṭinā deyak maṭa ættennē næha. hæn̆gīma ē kāma saṁgnāvalahat allaganna vaṭinā gannē nǣha kiyalā dakinavā. oya paṁcakāmayō harayak næti duk goḍak kiyalā dakinavā. hariyakma avasthāva itin anna ēkayi avasthā hatarayi.
둘째 단계는 sakadāgāmī 단계입니다. ‘그 kāma의 대상들에 들러붙어 있을 만큼 값진 것은 내게 없다.’ 그 kāma의 생각들조차 붙들 만한 값이 없다고 봅니다. 그 pañcakāma가 알맹이 없는 괴로움 덩어리라고 봅니다. 그것이 마지막 단계입니다. 그래서 네 단계가 있습니다.
itin ena paṁcakāmayan piḷiban̆dava āśvādayan piḷiban̆da priyamanāpayen ekapārē ærena ekak. hærennē ōka vaṭinākama issellā tiyenavā. pariharaṇaya karanna vaṭinākamak nǣhæ. ē vat karanna vaṭinākamak nǣhæ kiyalā dakinavā. ēvā āśvāda vaśayen buddhi vin̆da in̆dalā inna rasavat kiyanna ganna vaṭinākamak nǣhæ kiyalā dakinavā. antimaṭa ēka dukak kiyalā dakinavā. æsuruṭa tāvata ēka duk gonak kiyalā dakinavā. ē arihat venna. anna ehemayi ē ṭika dakinavā. oya dakina tuḷadī eyā dakinē yam maṭṭamak tiyenavānam. eyā ē maṭṭamēdī eyā dakinavā
pañcakāma의 맛과 좋아함에서 단번에 벗어나는 것이 아닙니다. 벗어나는 데에는 먼저 그것의 값을 봅니다. 쓸 만한 값이 없다고 봅니다. 쌓아 둘 만한 값이 없다고 봅니다. 그것을 맛으로 누리며 즐겁다고 붙들 만한 값이 없다고 봅니다. 마지막에는 그것을 괴로움으로 봅니다. 가까이하는 것 자체가 괴로움 덩어리라고 봅니다. 그것이 arahant가 되는 것입니다. 그렇게 그것들을 봅니다. 그렇게 보는 가운데 그가 어떤 단계에 있다면 그 단계에서 그렇게 봅니다.
dæn āryan āryatvayaṭa patvuna kenāṭa mē lōkayē balāporottu pætunē næha. paṁcakāma prārthanā nǣ. ratantarā vaṭina ekak nǣha kiyalā dækalā ivarayi. ē nisā eyā hæmelēma nivanasayitiya dakinavā. nivanaṭa hētukāraka vana dharma karmasthānaya vaḍanakoṭa eyā nivan suva pættaṭa vara venavā. anna ē vara venakoṭa tamayi ēkaṭa gælapennā vū ara vivēkayen labalā prīti sukana kiyalā nivanaṭamaha hiṭamin ara dhyāna maṭṭam valaṭa tiyennē. anna ārya dhyāna maṭṭan læbena hæ. itin yathādaya pragnā pūrṇa vecca velāvaṭa phalayat ekka læbenavā. phalaya læbena tamā dækapu atdækīma sthira. itin api tæn oya yannē mehema vena pættaknē hæmadēma yanna.
ariya의 경지에 이른 이에게는 이 세상에 대한 바람이 생기지 않습니다. pañcakāma에 대한 바람이 없습니다. 조금도 값진 것이 없다고 이미 보았습니다. 그래서 그는 언제나 nibbāna의 이로움을 봅니다. nibbāna의 원인이 되는 dhamma와 kammaṭṭhāna를 닦을 때 그는 nibbāna의 편안함 쪽으로 기웁니다. 그렇게 기울 때 거기에 맞는 viveka에서 얻은 pīti와 sukha로 nibbāna에 머물며 jhāna의 단계들에 이릅니다. 그것이 ariya의 jhāna 단계를 얻는 것입니다. 있는 그대로를 아는 paññā가 완전해질 때 phala와 함께 얻습니다. phala를 얻으면 자기가 본 경험이 굳건해집니다. 그런데 우리는 모든 것을 이와는 다른 쪽으로 가져가고 있습니다.
itin mēkē viśāla pirisak mulāṭa pat velā innē monā karannada pasgiya samādhiya oya dæka venasa dakyak nama passadiya kiyalā kiyannē nidahas bhāvayaṭa pat venavā. samādhiya kiyannē samayaṭa ædilā hitinavā. nivan samayaṭa ædilā hienavā kiyana ekayi ārya samādhiya kiyannē.
그래서 여기서 많은 사람이 미혹에 빠져 있으니 어찌하겠습니까. passaddhi와 samādhi의 차이를 보면, passaddhi란 자유로운 상태에 이르는 것입니다. samādhi란 어떤 자리(sama)에 끌려가 머무는 것입니다. nibbāna라는 자리에 끌려가 머무는 것이 ariya samādhi입니다.
paṁca upādānaskandhaya budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē. dæn upādānaskandha pahagena mukut praśnayak næhæ. rūpa upādānaskandha, vēdanā upādānaskandha, saṁgnā upādānaskandha, saṁkhāra upādānaskandha, viññāṇa upādānaskandha kiyalā upādānaskandha paha ohomayi pelā tiyennē. dæn mē saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa, vēdanā nāma kavuda kohomada mehema kiyalā tiyenē koheda saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa, vēdanā, nāma rūpa kiyalā mē vidihaṭa skandha vigrahayak karapu tænak nǣha dharma. koheda tiyennē mēvā vigraha kaḷāda?
붓다께서는 pañcupādānakkhandha를 가르치셨습니다. 다섯 upādānakkhandha에는 아무 문제가 없습니다. rūpa upādānakkhandha, vedanā upādānakkhandha, saññā upādānakkhandha, saṅkhāra upādānakkhandha, viññāṇa upādānakkhandha, 이렇게 다섯 upādānakkhandha로 말씀되어 있습니다. 그런데 saññā, saṅkhāra, viññāṇa, vedanā, nāma라니, 누가 어디서 이렇게 말했습니까? saññā, saṅkhāra, viññāṇa, vedanā, nāma-rūpa 하는 식으로 khandha를 풀이한 곳은 dhamma에 없습니다. 이것들을 어디서 풀이했습니까?
æ ov pasa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn apiṭa siddha venavā tripiṭakaya kapalāṭam eyāgē ē kivva hāmuduruvangē koṭasa ēkaṭa æturat. dæn budurajāṇan vahansē mokakda paṁca upādānaskandhaya kiyalā dēśanā karapuvahama ē tripiṭakayen ēka ayin karalā haṭam itin unvahansēken tripiṭakayaṭa ekatu karalā hanam mē mahā sāravat bhāṣitaya kiyalā dānna venavā kiyana ekayi maṭa kiyanna tiyennē. vena monavā kiyannē tama tamangē matakannē ēgollō kiyanavā ēka īṭa passē mē oya potē tiyena eka nemeyi hari mēkayi. dæn mehema tama tamangē mata gannavā. itin ē mata kohomada sanāta karannē?
그렇다면 Tipiṭaka를 잘라 내고 그 스님의 것을 끼워 넣어야 할 판입니다. 붓다께서 pañcupādānakkhandha라고 가르치신 것을 Tipiṭaka에서 빼내고, 그분의 것을 Tipiṭaka에 넣어 ‘이것이 크나큰 알맹이 있는 말씀’이라고 올려야 한다는 것, 그것이 제가 하고 싶은 말입니다. 달리 무엇이겠습니까. 저마다 자기 견해를 내세워 ‘책에 있는 것이 아니라 이것이 옳다’고 합니다. 이렇게 저마다 견해를 붙듭니다. 그 견해를 무엇으로 증명합니까?
ov ov hari hari venna puḷuvan. ov
(물은 이) 네. 네, 그럴 수 있습니다. 네.
dæn saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa vēdanā nāma rūpa dæn saṁgnā haṭagannē monavā nisāda api issellā balamu saṁgnā haṭaganna issellā kivvak nættē. dæn rūpa saṁgnāvak æti venna nam īṭa mulak tiyenna ōna. dæn saṁgnāvak haṭagannē monavada? æsa næmati rūpaya nætnam. æsaṭa gōcara vena rūpaya nætnam. ē dekē sparśayak āvē nætnam. ē deka nisā haṭagattā vū dænīmak pahaḷa vuṇē nætnam. saṁgnāvak mul venna puḷuvan. ehenam rūpayi, vēdanayi deveni karalā saṁgnā paḷaveni karanna puḷuvan. etakoṭa kohomada mē saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa valin skandha paṭan ganna hatanakoṭa saṁgnā skandhayen paṭan gannē mona haṭārageda
saññā, saṅkhāra, viññāṇa, vedanā, nāma-rūpa. saññā는 무엇 때문에 생겨납니까? 먼저 살펴봅시다. saññā가 생기기 전에 무엇이 있다고 말하지 않습니까. rūpa saññā가 생기려면 그 바탕이 있어야 합니다. saññā는 무엇으로 생겨납니까? 눈이라는 rūpa가 없다면, 눈에 비치는 형색이 없다면, 그 둘의 닿음이 오지 않는다면, 그 둘로 인해 생기는 앎이 일어나지 않는다면, saññā가 앞설 수 있겠습니까? 그렇다면 rūpa와 vedanā를 뒤로 하고 saññā를 맨 앞에 둘 수 있습니까? 그러면 saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 khandha를 시작할 때 saññā khandha부터 시작하는 것은 무슨 근거입니까?
dæn mē tavada rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra kiyā. yamtāk piḷigannāu jāti duka nodænī nopenī. paṭicca samuppa paṭicca samuppāda dahama hētu pratya tērum gata nohæka. paṁcaskandhaya paṁca upādānaskandhaya ekak lesa nodæna. rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya anuven kramavat rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇaya anuven kramavat karagannā tuḷu dukkha satyaya andamamin duka satya andamin novæṭīma. paṁcaskandhaya paṁca upādānaskandhaya dekak lesa nodænī. rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa yanuven kramavat karagannā turu
(그 글을 읽어 보면) 이렇습니다. ‘rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra라고 받아들이는 한, jāti의 괴로움은 느껴지지도 보이지도 않는다. paṭiccasamuppāda의 dhamma, 원인과 조건을 이해할 수 없다. pañcakkhandha와 pañcupādānakkhandha를 하나로 알지 못한다. rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 차례를 정하는 한 dukkha sacca를 알지 못한다. pañcakkhandha와 pañcupādānakkhandha를 둘로 알지 못하고, rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 차례를 정하는 한…’
āsarayak karā rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa duka satyayangamin vædage. samudaya kiyannē tr̥ṣṇāva noho bava veena næti. duka noya kiyannē tr̥ṣṇāva nohot kamada satyaya kiyannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tr̥ṣṇāva nohot saṁkhāra bava dæn tr̥ṣṇāva nohot saṁkhāra kivvahama saṁkhārayi tr̥ṣṇāvayi ekak hæṭiyaṭa nikannē dæn saṁkhāra kiyannē monavada tr̥ṣṇāva kiyannē monavada
‘taṇhā, 곧 saṅkhāra’라고 합니다. taṇhā, 곧 saṅkhāra라고 하면 saṅkhāra와 taṇhā를 하나로 보는 것입니다. 그렇다면 saṅkhāra는 무엇이고 taṇhā는 무엇입니까?
saṁkhārayi tr̥ṣṇāvayi ekak hæṭiyaṭa ganna etakoṭa dæn nirōdha samāpattiyaṭa samavædita rahatan vahansē issellāma nævata āpahu venakoṭa labannē mona saṁkhāra dækinavā manō saṁkhāra īṭa passē kāya saṁkhāra īṭa passē vaca saṁkhāramē ov ena kramaya vidharga vitāra vaca saṁkhāra tunveni dē etakoṭa mē manō saṁkhāra issellā paṭan ganna vēdanā saṁgnā manō saṁkhārayi. etakoṭa vēdanā, saṁgnā īṭa passē āśvāsa praśvāsō kāya saṁkhārayi. vitarka vicārayō vaca saṁkhārayi. ohomat tōranavā. etakoṭa dæn mē metana pennanavā arihatun vahansē ē saṁkhāra tun ākāraya kāya saṁkhāra, vacaya saṁkhāra, manō saṁkhāra kiyana tunaṭa anupiḷivelin āpahuva vena hæṭi peenavā. issellā manō saṁkhāra valaṭa enavā. īṭa passē kāya saṁkhārayaṭa enavā. īṭa passē vacanī saṁkhārayaṭa ada din vilavaṭa enavā. vidyāmāna venavā. virōdhayen apahuvena hæṭa
saṅkhāra와 taṇhā를 하나로 본다고 합시다. 그러면 nirodha samāpatti에 든 arahant가 거기서 나올 때 가장 먼저 어떤 saṅkhāra를 얻습니까? mano saṅkhāra입니다. 그다음 kāya saṅkhāra, 그다음 vacī saṅkhāra입니다. 그렇게 오는 차례에서 vitakka와 vicāra인 vacī saṅkhāra가 셋째입니다. 먼저 mano saṅkhāra가 시작되는데, vedanā와 saññā가 mano saṅkhāra입니다. 그다음 들숨 날숨이 kāya saṅkhāra이고, vitakka와 vicāra가 vacī saṅkhāra입니다. 이렇게도 풀이합니다. 여기서 보여 주는 것은 arahant가 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra라는 세 가지 saṅkhāra로 차례대로 돌아오는 모습입니다. 먼저 mano saṅkhāra로 오고, 다음 kāya saṅkhāra로 오고, 그다음 vacī saṅkhāra로 와서 드러납니다. nirodha에서 나오는 모습입니다.
saṁkhāra kiyalā kiyannē tr̥ṣṇāva nam mē ara nirōdhayaṭa pat maharahatan vahansē tr̥ṣṇā duru karalā nǣhæna nēda? kohomada saṁkhāra kiyannē tr̥ṣṇāva kiyalā gattot taṇhak ē sabba duk andinā kiyana eka karalā nǣhanē ǣ saṁkhāra valaṭa tr̥ṣṇā kiyannē nǣha kiyana eka kiya mē hētu ætuva pennannē
saṅkhāra가 taṇhā라면, nirodha에서 나온 이 arahant는 taṇhā를 없애지 못한 것 아닙니까? 어떻게 된 것입니까? saṅkhāra를 taṇhā로 본다면 ‘taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti’, taṇhā를 다해 모든 괴로움을 이긴다는 것이 이루어지지 않은 셈 아닙니까. [네] saṅkhāra를 taṇhā라고 하지 않는다는 것을 이렇게 까닭을 들어 보이는 것입니다.
tr̥ṣṇā kiyalā kiyannē yam yam saṁkhārayan piḷiban̆dava chandarāgayak ædda ēka upādānayak ē upādānaya karannē yam tænakda taṇhā pathā upādānas yamkisi hitivili kriyāva vadan kiyana yamak æṭa nam mēvā saṁkhāra mēka kusala mūlayen haṭaganna kramayak tiyenavā. avidyāven haṭaganna kramayak tiyenavā. avidyāven yam saṁkhārayak haṭagannavā nam avidyā r̥ṣṇā sambandhaya haṭaganna. ē saṁkhāra kiyana ēvā chandarāgayen bæn̆dunahama tamayi tr̥ṣṇāva haṭagannē. yam saṁkhārayan piḷiban̆dava yam chandara rāgayak æṭenavā. anna ēka tr̥ṣṇāva. tr̥ṣṇāvayi saṁkhārayi dekak misa ekak nemeyi. ē nisā tamayi kāya saṁkhāra, vacīya saṁkhāra, manō saṁkhāra arihatun vahansēlāt tiyennē. saṁkhāra kiyannē tr̥ṣṇāva nam tr̥ṣṇāva sēkalā arihatun vahansēṭa saṁkhāra næti venna ōnē. etakoṭa kohomada mēka gatāriyē?
taṇhā란 어떤 saṅkhāra에 대해 chandarāga가 있는 것입니다. 그것이 upādāna로 이어집니다. 어떤 생각이든, 행위든, 말이든, 그것들이 saṅkhāra입니다. 이것은 kusala의 뿌리에서 생겨나는 방식도 있고, avijjā에서 생겨나는 방식도 있습니다. avijjā에서 어떤 saṅkhāra가 생겨난다면 avijjā와 taṇhā의 이어짐이 생깁니다. 그 saṅkhāra들이 chandarāga로 묶일 때 taṇhā가 생겨납니다. 어떤 saṅkhāra에 대해 chandarāga가 생기면 그것이 taṇhā입니다. taṇhā와 saṅkhāra는 둘이지 하나가 아닙니다. 그래서 arahant에게도 kāya saṅkhāra, vacī saṅkhāra, mano saṅkhāra가 있는 것입니다. saṅkhāra가 taṇhā라면 taṇhā를 다한 arahant에게는 saṅkhāra가 없어야 합니다. 그러면 이것이 어떻게 맞겠습니까?
dæn mē siyum tæn gæna mē mē pot liyannaṭa monavaṭa mē adahas taman dækkā kiyalana liyannē. samarayan arihatyaṭa pat velā innē mama yathābōdhaya labalā innē. mama dækka ekayi menna mēka hari. ohoma liyāgena yanavā. dæn mēvā dharmayaṭa ekan̆gaka nǣ. dharmayaṭa viruddha venavā ēka navelā tiyennē.
이런 미묘한 대목들을 두고 책을 쓰면서, 자기가 보았다는 생각들을 씁니다. 마치 arahant가 된 듯이, ‘나는 yathābodha를 얻었다, 내가 본 것이 옳다’ 하면서 그렇게 써 내려갑니다. 이런 것들은 dhamma에 맞지 않습니다. dhamma에 어긋납니다. 그렇게 되어 있습니다.
itin ēkē mama kivvē saṁgnā valin paṭan ganna mulak tiyenavā dækkot ēka dæn rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa yantā piḷiganatākala ē krama eyā duken nidahas venna bæha kiyalā. saṁgnā mul karalā piḷigannakoṭa puḷuvan vennē. dæn saṁgnā mul karapu skandhayak karanna puḷuvanda? rūpa vēdanāva issellā gannē nætuva. api balanna saṁgnāvak apiṭa haṭaganna puḷuvanda? æhæyi, rūpayayi, deka, kanayi, śabda rūpayayi diva ē vagēma rasa rūpayayi, nāsayayi, gandha rūpayayi, kayayi, poṭṭhabba rūpayayi mē ādī vaśayen mē rūpayangē sambandhayaka eka gattanīvīmak nætuva pudgalayeduraṭa matu karaganna puḷuvanda? yam velāvaka gænīmak sparśayak enavada? hæra talayak matakayaṭa ganna puḷuvanda rūpayak nætuva dæn rūpayak ehenam paḷavenilā dainnē rūpaya rūpaya īṭa passē sparśa kīnna. sparśaka vēdanāva innē. mē vēdanāva nisā tamayi dænīma nisā tamayi mē hædayi mē ākāraya kiyalā saṁgnāvē. ehenam saṁgnāva tunveni tænaṭa pisa saṁgnāva paḷaveni karanna mona dharmayaṭa anuva itin dharmayaṭa bahā balanakoṭa bahā hitinnē nǣ.
그래서 저는 말한 것입니다. 그들은 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa로 받아들이는 한 괴로움에서 풀려날 수 없고, saññā를 앞세워 받아들여야 풀려날 수 있다고 합니다. 그렇다면 saññā를 앞세운 khandha를 세울 수 있습니까? rūpa와 vedanā를 먼저 두지 않고 saññā가 생겨날 수 있는지 봅시다. 눈과 형색, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 닿음, 이런 rūpa들의 이어짐 없이 사람이 무언가를 떠올릴 수 있습니까? 어느 때든 받아들임, phassa가 오지 않습니까? rūpa 없이 무언가를 기억해 낼 수 있습니까? 그러니 맨 먼저 오는 것은 rūpa입니다. rūpa 다음에 phassa가 오고, phassa에서 vedanā가 옵니다. 이 vedanā 때문에, 그 앎 때문에 ‘이것은 이런 모양이다’ 하는 saññā가 옵니다. 그러니 saññā는 셋째 자리입니다. saññā를 맨 앞에 두는 것은 어떤 dhamma에 따른 것입니까? dhamma에 비추어 보면 맞지 않습니다.
iin dharmayaṭa bahāpa parānna danna nætikama nisā unvahansēlā paṭṭan duravana. monavā karanna maharahasṇan vahansē nætuva kivvā karanna deyak neramānukūlava pennā venavā. erthaya ēkayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
cakkhuṁca paṭicca rūpēca uppaccati cakkhu viññāṇaṁ tannaṁ saṁgati passō passa paccayā vēdanā vēdanā paccayā taṇhā taṇhā paccayā upādānaṁ upādāna paccayā bhava bhava paṭaccayā jāti jāti paccayā jarā mara sōka parida dukkha dommanasa pā sambhavanta. budurajāṇan vahansē mē dēśanā karana ektarā bhikṣūn vahansē nāva pættakaṭa ahagena idalā. mahana oya dharmaya æhuvada æhuvā. ōva nivan sākṣāt karaganna apramādava nivan sākṣāt karanna puḷuvan oya karmasthānaya balanna karanna unvahansēṭa ē karmasthānayak vaṭennā. sōtan paṭicca saddēca uppajjati sōta viññāṇaṁ pin saṁgati passō tassa patyā vēdanā yannē rūpa vēdanā saṁgnā kramayaṭa nemeyida yanna venanē enna aya itinē apiṭa ōna hæṭiyaṭa baṇa kiyanna gihidanna mē praśnaya velā tiyennē eka kenāṭa ōna hæṭiyaṭa baṇa kiyanna gihidanna dharmayaṭa anukūlava visaraganna bæri nisānē
‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.’ 붓다께서 이것을 가르치실 때 어떤 비구가 한쪽에서 듣고 있었습니다. ‘비구여, 이 dhamma를 들었는가?’ ‘들었습니다.’ ‘이것으로 nibbāna를 깨달을 수 있다. 게으르지 말고 nibbāna를 깨닫도록 이 kammaṭṭhāna를 닦아라.’ 그분에게 그 kammaṭṭhāna가 자랐습니다. ‘sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā.’ 이것은 rūpa, vedanā, saññā의 차례로 가는 것 아닙니까? 문제는 사람들이 저마다 하고 싶은 대로 설법을 하려 들면서 dhamma에 맞게 풀어내지 못하기 때문에 생긴 것입니다.
ē aya samādhiyama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn oya katāvaṭa eccara deyak nemeyi. budupiyāṇan vahansē væḍa inna kālēdī ekrahā bamuṇē budurajāṇan vahansē īḷan̆gaṭa ævidillā. ālāra kālāma kiyana tāpasaya piḷiban̆dava loku vistarayak kaḷā. svāmīni hari puduma samādhiyak mama dækganna. ālāra kālāmayan vahansē ē kiyannē kālāma ālāra kālāma ne kālāma kiyannē ē koṭasak. ē bhāvanā kara yanakoṭa ē aya mēkaṭa pat velā innē rāma putra kiyalā eyāṭa kiyannē. rāma putra kiyannē ēkak tiyenavā. itin mē mē samādhiyaṭa samavædilā inna velāvaka mama dækkā. gæl 500k etanin giyā. mahā duvili poḷovat tibuṇē. mē dūvilla ævissīlā hatanam ara sivuru okkoma dūvillen temilā giyā. ehema temilā giyāṭa passē. unvahansē samādhiyen ahak velā balapuvahama æn̆gē duvīmē. mē koyida mē sivuru vala dūvinē? mokada mē vunē? ēvā ē velāvē æhuvā. ē tamayi æyi svāmīni mataka nædda mē gæl 500k metanin hinna. maṭa dænunnē næ. ehema ekak maṭa væṭahunē næha. ehema ekak dænunē næ. itin svāmīni puduma samādhiyak. ehema samādhiyaka innavā mē rāmaputraya. kiyalā budurajāṇan vahansēṭa mehema kiyanavā.
그 이야기는 그리 대단한 것이 아닙니다. 붓다께서 계시던 때 어떤 브라만이 붓다께 와서 Āḷāra Kālāma라는 고행자에 대해 길게 이야기했습니다. ‘스님, 저는 참으로 놀라운 samādhi를 보았습니다.’ Kālāma란 하나의 갈래 이름이고, 그렇게 bhāvanā를 해 가며 그 경지에 이른 이를 Rāmaputta라고 부르기도 합니다. ‘그가 samādhi에 들어 있을 때 제가 보았습니다. 수레 오백 대가 그 곁을 지나갔습니다. 땅에는 먼지가 잔뜩 있었습니다. 먼지가 일어 그의 옷이 온통 먼지를 뒤집어썼습니다. 그분이 samādhi에서 나와 보니 몸에 먼지가 있었습니다. 이 옷의 먼지는 어디서 왔는가, 무슨 일이 있었는가 하고 그때 물었습니다. 그래서 ‘스님, 이리로 수레 오백 대가 지나간 것을 모르십니까?’ 하자, ‘나는 느끼지 못했다. 그런 것을 알아차리지 못했고, 느끼지 못했다’고 했습니다. 스님, 놀라운 samādhi입니다. 이 Rāmaputta는 그런 samādhi에 머뭅니다.’ 이렇게 붓다께 말합니다.
ehena budurajāṇan vahansēṭa ehema kiyana dæn eyāṭa budu dahama tuḷa hiṭapu kenek nemeyinē yōgiyeknē yōgī samādhiyanē. itin yannagīngē læbūvā vū samādhiya gæl 500k ḷan̆gin gihillā mē okkoma suveli tattvayō væhilā gihillā mehema tibilat eyā dannē næhæ.
붓다께 그렇게 말하는 그 사람은 붓다의 가르침 안에 있던 이가 아니라 요기였고, 그것은 요기의 samādhi입니다. 요기가 얻은 samādhi는, 수레 오백 대가 곁으로 지나가 온통 먼지에 덮였는데도 그는 알지 못했다는 것입니다.
ē pāraṭa budurajāṇan vahansē ahanavā. itin kavā hari puduma deyak hæṭi salakanna. hon̆dayi mehema deyak vunē. ē vagē samādhiyakaṭa bæhælā nodæni nemeyi. nopeni nemeyi. penīma tiyeddi. ē vagē noæti nemeyi. æsena svabhāvayak tiyeddima. dænena svabhāvayak tiyeddi mē piyavi tattvaya mānasikatvayak tiyeddi. mahā hena hena hatak gahalā. doviyat mærilā, harakut mærilā. mahā pirisak mahā han̆ḍiyena kǣkava gahagena ævidinnā. ara maḷavenit aragena marāna didī yanakoṭa ara vagē svabhāvayaka ara samādhiyakaṭa amyātaya ehema nobænna pætteṭa gihillā nemeyi nodæna tattvera gihillā nemeyi. mē dænīma esēma tiyeddī. piyavi tatvaya esēma tiyeddī. ē piḷiban̆davat avasādhānayak tibunē nætnam poḍḍakvat ōkē koyi samādhiyada lōka svāmīni dænīma næti karagena inna kae kenāga innavā kiyana eka kiyanna deyak nemeyi. ēka balavatma puduma ākāra dē. penīma dænīma æhīma okkoma tiyeddī. ehema eheka avadhānayak æti venna puḷuvan kiyanavā ēka mahapu
그러자 붓다께서 물으십니다. 어느 것을 더 놀라운 일로 여기겠느냐고. ‘이런 일이 있었다고 하자. 그런 samādhi에 들어 느끼지 못하는 것이 아니고, 보지 못하는 것이 아니라 보는 것이 있는 채로, 듣지 못하는 것이 아니라 듣는 성품이 있는 채로, 느끼는 성품이 있는 채로, 이 평소의 마음 상태가 있는 채로, 벼락이 여러 번 내리쳐 농부들이 죽고 소들도 죽고, 큰 무리가 큰 소리로 울부짖으며 시신을 메고 지나가는데, 그런 상황에서 의식을 잃는 쪽으로, 모르는 상태로 가지 않고 앎과 평소 상태가 그대로 있으면서도 그것에 조금도 마음이 가지 않았다면, 그것은 어떤 samādhi이겠느냐?’ ‘스님, 앎을 없앤 채 있는 것은 말할 거리도 못 됩니다. 그것이야말로 가장 놀라운 일입니다. 보고 알고 듣는 것이 모두 있는데도 그런 무관심이 있을 수 있다니, 그것이 더 큽니다’ 하고 말합니다.
ehenam hitāgannakō dæn mē ṭikaṭa issellā ammē innama piduru kuṭiya ḷan̆ga mē pum̆buruē ena gahalā hiṭan mē goiya dennekut mælā harak bānakut vināśa velā. mahā piṇisak kiyalā metanin ævidilā mē minit aragena mahā duva metanin gihin tiyenavā. eha mama dannē nǣhæ ē siddhiya mama bævennē. maṭa ehema āvarjanā vuṇē næha. ehe svāmīni oba vahansē etakoṭa ē vagē samājaya vidi næha næha ehema ekak. mē piyatit venavā. mē dænīma tibuṇā. æhena svabhāvayat tibuṇā. pēna svabhāvayak tibuṇā. ē vunā vanāṭa ehema ekak allanna bæ. ē nisā ēkē āvarjanayak næha. ē nisā ehema ekak vunāda nætdakinnē kiva kōṣiyaṭa væṭennē næ. avadhā anna ēkayi. adhānna ehema karanna ōnakamak næhæ. mē svāmīni hitak tiyeddī dænuvat tiyeddī bauddha dēvalaṭa ehema inna puḷuvan nam ē samādhiyak kematda uttama samādhiyakda?
‘그렇다면 생각해 보아라. 얼마 전 내가 Ātumā에 머물던 짚 오두막 곁에 벼락이 쳐서 농부 둘이 죽고 소들도 죽었다. 큰 무리가 이리로 와서 시신을 메고 몹시 서둘러 이곳을 지나갔다. 그런데 나는 그 일을 알아차리지 못했다. 내게 그런 āvajjana가 일어나지 않았다.’ ‘스님, 그때 그런 samādhi에 계셨습니까?’ ‘아니, 그런 것이 아니다. 평소 상태였다. 앎도 있었고, 듣는 성품도 있었고, 보는 성품도 있었다. 그런데도 그런 것을 붙들지 않았다. 그래서 거기에 āvajjana가 없었다. 그러니 그런 일이 있었는지 없었는지가 마음에 걸리지 않았다.’ 주의가 그런 것입니다. 일부러 주의를 둘 필요가 없습니다. ‘스님, 마음이 있고 알아차림이 있는 채로 붓다께서 그렇게 계실 수 있다면, 그것은 어떤 samādhi입니까, 으뜸가는 samādhi입니까?’
dæn nidā innat æhennē næ. pēnnē næ. nidā innakala ōka samādhiyak enavā. namut æhīma tiyeddī penīma tiyeddit pudgalayāgē mānasikatvaya āvarjanayaṭa yannē nætnam. ēka viśēṣayak. ehenam mē samādhiya tamayi mallaga tiyennē. ēka budurajāṇan vahansē. dæn davas gaṇan oya yōgīn innavā. raṭa æn̆gen uḍin mul yanat inna oya yōgīn innavā. dinakaran samādhiyaṭa samadisilā inna yōgiyen innavā.
잠들어 있을 때에도 들리지 않고 보이지 않습니다. 잠들어 있는 것도 그런 samādhi처럼 됩니다. 그러나 듣는 것이 있고 보는 것이 있는데도 그 사람의 마음이 āvajjana로 가지 않는다면 그것이 특별한 것입니다. 바로 그런 samādhi가 붓다께 있었습니다. 요기들은 며칠씩 머뭅니다. 몸 위로 뿌리가 뻗어 올라와도 그대로 있는 요기들이 있습니다. 며칠씩 samādhi에 들어 있는 요기들이 있습니다.
itin ōkē væḍatma udēhasen samādhiyaka innavā vagē. itin namut ōyama tamayi ræmaṭennē. oya dina ganan hiti hæenāya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn rakinna yōgī innavā itin otana nirōdhaya kiyana eka dænaganna nirōdhaya kiyannē mokakda nirōdha samāpattiya mokakda kiyana dænaganna eka nirōdha samāpattiyaṭa samavædenam husma poḍakvat væṭennē næ. itin poḍḍak itin balanna ōnē næ ēkayi kiyalā tiyenavā balanna puḷuvannē ē kiyana aya nirōdhāpataya samædilā innakoṭa avaṁkama husma kaṭṭāsaka ahagena balāganna kiyalā api piyanavā. poḍḍak balanna lo etakoṭa balāganna
그런 요기들이 있습니다. 그러니 거기서 nirodha가 무엇인지 알아야 합니다. nirodha란 무엇이고 nirodha samāpatti란 무엇인지 아는 것 말입니다. nirodha samāpatti에 들면 숨이 조금도 쉬어지지 않습니다. 그러니 좀 살펴봐야 합니다. 살펴볼 수 있다고 되어 있습니다. 그런 이들이 nirodha samāpatti에 들어 있을 때, 솜 같은 것을 대어 숨이 있는지 정직하게 확인해 보라고 우리는 말합니다. 조금만 살펴보면 알 수 있습니다.
nirōdha samāpattiyaṭa samavædicca kenā piḷiban̆dava ahanavā a særēt hāmuduruvangen daka ahanna ē praśnē kenāga ætivena venaskam monavada kiyalā unvahansē ahanavā.
nirodha samāpatti에 든 사람에 대해 묻습니다. 이번에도 그 스님께 그 물음을 여쭈어 보십시오. 그 사람에게 일어나는 달라짐이 무엇이냐고 그분이 묻습니다.
unvahansē pennanavā maliniya āyuṣat ivarayi. śarīra utmaṇayak ivarayi.
그분은 이렇게 보여 주십니다. 죽은 사람은 수명이 다했고, 몸의 열기도 다했습니다.
etakoṭa śarīrayē an̆gapata kriyātmaka vīmakut nǣ. ēvā kuṇu vena pættaṭa balanavā.
그러니 몸의 팔다리가 움직이는 일도 없고, 몸은 썩어 가는 쪽으로 갑니다.
balanna svabhāvayaka nirōdhāpattiya samatta kaek husma væṭennet næ. væradakampadayakut nǣ. ē dekamat ivarayi. hæbæyi śarīrayē uṣyē tiyenavā. indriya prabōdhayi.
그 성품을 보십시오. nirodha samāpatti에 든 사람도 숨을 쉬지 않습니다. 심장 박동도 없습니다. 둘 다 멈춘 상태입니다. 하지만 몸의 열기는 남아 있고, 감각 기관(indriya)은 생생합니다.
maḷami tiyena venasa onna occarayi. maḷaminiya uṣṇēnavā. āyuṣa gihillā ivarayi. ēka iranna paṭan gannavā. maḷamina ekayi nirōdhanāpatayē inna ekkenāgē tiyena venasa. śarīraya uṣṇē tiyenavā. śarīraya prabōdhayi. indriya prabōdhayi. onna occarayi maḷamena tava varayi venasē. ehenam
죽은 사람과 다른 점은 그것뿐입니다. 죽은 사람은 열기가 사라지고 수명이 다해서 썩기 시작합니다. 죽은 사람과 nirodha 상태에 있는 사람의 차이는 이것입니다. 몸에 열기가 남아 있고, 몸이 생생하며, 감각 기관이 생생합니다. 죽은 사람과의 차이는 그것뿐입니다.
occarayi maḷamena tava varayi venasē. ehenam maḷaniya væradapandanē næhænē. maḷamena husma dannē næhænē. ehenam anna ē maḷamena næti ēvā dōpataya havati kenāget næhæ. maḷameni eka venasakaṭa kara monavā tiyennē næha uṣṇa pavatinavā in̆duran prabōdhava pavatinavāmē giyavenna nætuva idirandinnē.
그렇다면 죽은 사람에게는 심장 박동이 없지요. 죽은 사람은 숨도 쉬지 않지요. 그렇다면 죽은 사람에게 없는 그것들이 nirodha samāpatti에 든 사람에게도 없습니다. 죽은 사람과 다른 점은 무엇이냐 하면, 열기가 남아 있고 감각 기관이 썩지 않은 채 생생하게 남아 있다는 것입니다.
menna mē kiyana kāraṇā deka nirōdha mahāpattiyana kenāgē tiyenavā. ē nirōdha mahāpattiyaṭa samavadanna puḷuvan kiyalā yam kenek kiyanavā nam oya dekenma balāgattayi husma gannavada væradē ipandanaya parikin nna venavā. husma ganna eka kelema bæliyena tiyennē.
바로 이 두 가지가 nirodha samāpatti에 든 사람에게 있습니다. 누군가 자기가 nirodha samāpatti에 들 수 있다고 말한다면, 이 둘로 확인해 보면 됩니다. 숨을 쉬는지, 심장 박동을 확인해야 합니다. 숨 쉬는 것은 바로 확인할 수 있습니다.
nirōdha samāpattiyaṭa ōna næ. caturatna samāpattiyaṭa samavacca kenekgē bæluvot kaya ē aya husma ganna. husmō
nirodha samāpatti까지 갈 필요도 없습니다. 네 번째 dhyāna samāpatti에 든 사람을 살펴보아도 그 사람은 숨을 쉬지 않습니다.
eham nirōdha samāpattiya tiyena catutta dhyānayavat tiyenavada kiyalā ahanna ōnē samāpattiyak tiyenavā. dhyānaya venayi dhyāna samāpattiya venayi. catu dhyānaya sakman karannat puḷuvan iriyavva pavatvannat puḷuvan okkoma puḷuvan. hæbæyi husma ganna avaśyatāvayak næhæ.
그러니 nirodha samāpatti가 있느냐보다, 네 번째 dhyāna라도 있느냐고 물어야 합니다. samāpatti라는 것이 있습니다. dhyāna와 dhyāna samāpatti는 다릅니다. 네 번째 dhyāna에서는 걷기 수행도 할 수 있고 자세를 유지할 수도 있고 다 할 수 있습니다. 다만 숨 쉴 필요가 없습니다.
dhyāna samāpattiyaṭa pat vunāma maḷaveni tibba vagē tamayi venasakaṭa tiyennē husma gænīma nǣ.
dhyāna samāpatti에 들면 죽은 사람과 비슷한 차이가 생깁니다. 숨을 쉬지 않습니다.
āya kiyana vena nirōdha samāpacaya citta nirōdhayi. samāpatta kiyana venasa ēkayi. hitak næ. maḷameniya sitaknē. maḷiniya kaya kriyātmaka vennē.
또 다른 점이 있습니다. nirodha samāpatti는 마음(citta)의 소멸입니다. 그 samāpatti의 차이가 그것입니다. 마음이 없습니다. 죽은 사람도 마음이 없지요. 죽은 사람의 몸은 움직이지 않습니다.
etakoṭa ē vagēma nirōdha āsana kenāgē kaya jīvita rūpaya kriyātmakayi karma saṁkha unaya tiyenavā. karma tēda dhātuva kriyātmakayi.
그런데 nirodha에 든 사람의 몸에서는 생명 rūpa(jīvita rūpa)가 작동하고, 업에서 생긴 열기가 있습니다. 업에서 생긴 불 요소(tejo dhātu)가 작동합니다.
ehenam oya æn̆gē innavā itāma puṁci uṣpattē ē samāpattiya innavānam indriyan væṭenna næ. bella kenek tibba nam ēka tibbā hæriyaṭa tiyenavā. dæn mæricca kenek maḷot ehema inna gama bil kaḍāgatnavā. paḷaveni bel kenek kiyā aya inna kenek malot ehema himi hin̆da bela pættaṭa vælā væṭenavā. dæn nirōdha manāpattana kae kenā balamiṭa vaḍā vena hi nǣ. hæbæyi ara indiyakat væṭennē. ēvā tibbākārayen lassanaṭa pæhædiliva tiyena.
그러니 그 몸에는 아주 작은 열기가 남아 있습니다. 그 samāpatti에 있다면 감각 기관이 무너지지 않습니다. 목을 곧게 세우고 있었다면 세운 그대로 있습니다. 앉아 있던 사람이 죽으면 목이 꺾입니다. 앉아 있던 사람이 죽으면 머리가 한쪽으로 기울어 떨어집니다. nirodha samāpatti에 든 사람은 죽은 사람과 다를 바 없지만, 감각 기관은 무너지지 않습니다. 원래 있던 모습 그대로 또렷하고 반듯하게 있습니다.
en ekoṭa nirvanāpattiya innavā nam mē svabhāvaya tiyenna ōnē.
그러니 nirodha samāpatti에 있다면 이런 성품이 있어야 합니다.
tavat ehæṭa apē daham pot valalā pelā tiyenavā. nirō samāpatayaṭa salavilā hiṭapu kanavā hiṭuvaṭa puccanna bæha kiyalā.
게다가 우리 dharma 책들, 경전에는 nirodha samāpatti에 든 사람은 불태우려 해도 태울 수 없다고 나와 있습니다.
onna onna itin kātaya hariduvot puccalak bælat ehenam tiyenna ōnē. hæbæyi ēka sellan
그러니 정말 확인하려고 불을 붙여 본다 해도, 그렇다면 (그대로) 있어야 합니다. 하지만 그것은 장난으로 할 일이…
gat neme hisapattama padina.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ēken api dakinna ōnē mēvā yathārthaya mokakda kiyalā. ǣ ēka pellamak nemeyi.
그러니 우리는 거기서 이것들의 실상이 무엇인지 보아야 합니다. …그건 장난이 아닙니다.
mama dænuvat ektarā mahattayek dhātūn gahansa velā gæna parivēṣaṇayak karanna gihillā puccalā balanna giyā. pol kaṭut dālā puccalā balanna giyā.
제가 아는 어떤 신사가 dhātu(성유골)에 대해 연구를 한답시고 불에 태워 보러 갔습니다. 코코넛 껍데기까지 넣고 태워 보려 했습니다.
pol kaṭu posṭala ilā giyā. rāta mut mē nā. hæbæyi edā paṭan eyāṭa eka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rāta mut mē nā. hæbæyi edā paṭan eyāṭa eka deyak vuṇā. kakul deka idivimi milā pupuranna paṭan gattā paḷavena paṭan gattōda dæn hōdak ærala. ōkē anti dæn antima avasthāva venakana kakul deka hon̆da. kakul deka tak vuna venavā. pukupara pukurala ismayak enalā. hon̆da karanna bæ.
하지만 그날부터 그에게 한 가지 일이 생겼습니다. 두 다리가 붓고 터지기 시작했습니다. 그때부터 마지막 순간까지 두 다리가 낫지 않았습니다. 두 다리가 망가지고, 터지고 또 터져 고름이 나왔습니다. 고칠 수가 없었습니다.
eru sellan væḍak nemeyi. næt eccara balanna ōnē næ ē husma thasa balapuvahama æti væṭennē. ēka balāganna
그건 장난으로 할 일이 아닙니다. 그렇게까지 볼 필요도 없고, 숨을 확인해 보는 것으로 충분합니다. 그것을 확인하십시오.
itin mē vagē katā kiyanavāda lovturā budurajāṇan vahansēgē dharma dēśanāva sin̆dat maharahatan vahansēlāgē saṁghā venahā mē siyallamat abhibhavāgīva mahā ugatun dæn innavā. ov ēkaṭayi tiyanna. itin ēgollō kavuda? api kavuda? etana tamayi innē.
그러니 이런 말을 합니까? 세상을 넘어선 붓다의 dharma 가르침과 큰 arahant 스님들의 saṅgha, 이 모든 것을 넘어서는 대단한 학자들이 지금 있습니다. 네, 바로 그 때문입니다. 그러면 그들은 누구입니까? 우리는 누구입니까? 거기에 문제가 있습니다.
kalpanā karalā balanna ōnē meyā monavada vennē kiyalā væḍak nǣnē. mē nikan milā karanna puḷuvan īṭa vaḍā dharmaya pennanna puḷuvan.
이 사람이 어떻게 되어 가는지 곰곰이 생각해 보아야 합니다. 소용없는 일이지요. 그냥 헷갈리게 만들 수는 있지만, 그보다 dharma를 보여 줄 수 있습니다.
mēka tamayi monavā karanna ōnē. giyāpa dē tērum ganna bæruvahanama yam kenek tripiṭaka dharmayen tiyena dēval ē dharmaya vikr̥ti karanavā nam kotanin keḷavarak kiyanna bæ. hæbæyi api kiyana koyi deyak hari ē dharmayaṭa ekan̆ga venna ōnē. dharmayen pennanna ōna sākṣa
바로 이것을 해야 합니다. 가르쳐진 것을 이해하지 못한다면, 누군가 Tipiṭaka dharma에 있는 것들을, 그 dharma를 비틀어 버린다면 어디서 끝날지 말할 수 없습니다. 하지만 우리가 하는 말은 무엇이든 그 dharma와 맞아야 합니다. dharma에서 증거를 보여 주어야 합니다.
anna ēka hatayi kiyannē. hari baya hon̆dayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya āpahu haravalā kaṇapiṭa gahalā kiyanna puḷuvan nam. etakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karana dharmayaṭa sampūrṇa viruddhayi katāva.
붓다께서 설하신 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 이 dharma를 거꾸로 뒤집어 엎어서 말할 수 있다면, 그 이야기는 붓다께서 설하신 dharma와 완전히 반대입니다.
mahaṇeni daknē nodaki menna mē dahama dannavada kiyalā budurajāṇan vahansē væḍiyāgiyā. dakinnē nodakinnē? eccaraṭayi tiyennē.
"비구들이여, 보면서도 보지 못한다." 붓다께서는 이 dharma를 아느냐고 하시고는 자리를 떠나셨습니다. 보면서도 보지 못한다? 말씀은 그것뿐이었습니다.
dæn bhikṣūn vahansēlā hariṭa viśāla avadhānayak velā loku praśnayak matu vuṇā. kumak daknē kumak nodakī dæn budupiyāṇan vahansē mātr̥kāva kiyalā væḍiyā dēśanā karē næhænē. dæn mēka hoyāgena ilā ahasa budurajāṇan vahansēlāṭa giyā. svāmīni oba vahansē ekaṭa dēśanā karana sēkvā kiyalā ndīmak kaḷā.
그러자 비구 스님들이 크게 주목하게 되었고 큰 물음이 생겼습니다. 무엇을 보면서 무엇을 보지 못한다는 것인가? 붓다께서는 주제만 말씀하시고 설명은 하지 않고 떠나셨지요. 그래서 이것을 알아보려고 붓다께 가서 여쭈었습니다. "스승이시여, 그것을 설해 주십시오" 하고 청했습니다.
ehenam mahannē mēka ṭika tērum ganna tathāgatayan vahansē visin yamak dēśanā karana ladē venavā. ē dēśanāva siyalu ākārayen paripūrṇayi mēkaṭa kisima ākārayen aḍuvak nǣ kiyalā dakinavā.
"그렇다면 비구들이여, 이것을 이해하라. Tathāgata가 무언가를 설한다. 그 가르침은 모든 면에서 완전하여 어떤 식으로도 모자람이 없다고 본다."
mēka kisima ākārayen aḍupāḍuvak næha. alut nǣ væḍi. siyallen paripūrṇayi kiyalā dakinavā. mula yahapat, mæda yahapat, aga yahapat, artha saṁāyi, vaṁjana saṁtayi sarvākārayen paripūrṇayi.
"이것에는 어떤 식으로도 모자람이 없다. 새로 보탤 것도 넘치는 것도 없다. 모든 것이 완전하다고 본다. 처음도 좋고, 중간도 좋고, 끝도 좋으며, 뜻을 갖추고 글을 갖추어 모든 면에서 완전하다."
mēkaṭa oya bava dakinavā. mēkaṭa menna mē ṭika væḍiyi kiyalā aḍu karanna ōna. mēkē mē ṭika mēkaṭa ekatu karanna ōnē mē vidihaṭa ekatu karanna hari hadanna ōna. ehema ekak ē dahama nǣha kiyana ekayi nodakinavā. bæruva hoyalā balalā ehema ekak dānna vidihak gaha karanna bæ. menna mēkaṭa kiyanavā daknē nodakītiya.
"그렇게 본다. 여기서 이 부분은 넘치니 덜어 내야 한다, 이 부분은 여기에 더해야 한다, 이렇게 더해야 한다, 고쳐야 한다—그런 것이 그 dharma에는 없다. 그것을 보지 못한다. 아무리 찾아보아도 그런 것을 끼워 넣을 길이 없다. 이것을 두고 '보면서도 보지 못한다'고 한다."
eyallen paripūrṇayi kiyalā dakinavā. mēken mē ṭika væḍiyi kiyalā aḍu karanna ekak nǣha kiyalā dakinavā. bæluvahama aḍu karanna ekak næha. anna nodakina hari ē vagēma væḍi mēka madi kiyalā ekatu karanna vidihak næhæ. ehema nisakam mēka danna dakinnē næ. anna okina hari. ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya dæn innavanē.
모든 면에서 완전하다고 봅니다. 여기서 이 부분이 넘친다며 덜어 낼 것이 없다고 봅니다. 살펴보아도 덜어 낼 것이 없습니다. 그것이 '보지 못한다'는 것입니다. 마찬가지로 모자라다며 더할 길도 없습니다. 그래서 그런 것을 보지 못합니다. 바로 그것입니다. 그러니 붓다께서 설하신 dharma가 지금 있지 않습니까.
daknē nodakī kiyana eka nodak dakī kiyana ekak tiyenavā. ē kiyannē budurajāṇan vahansē dækalā næti dakina aya innavā. budurajāṇan vahansēṭa mēka væradilā tiyennē. maharahatan vahansē nāyanā karana væradilā. ēken tamayi mē saṁgnāvē mula paṭan gannē nætuva rūpa vēdanāvalē mula paṭan gattē monavā karanna eyā hitā inna raṭāvak
'보면서도 보지 못한다'와 반대로 '보지 못하면서 본다'는 것이 있습니다. 붓다께서 보지 못한 것을 본다는 사람들이 있다는 말입니다. 붓다께서 이것을 잘못 아셨다, 큰 arahant 스님들의 설명이 틀렸다고 합니다. 그래서 rūpa와 vedanā에서 시작하지 않고 saññā를 맨 앞에 두는데, 이는 그 사람이 생각해 낸 틀입니다.
itin avidyāva nisāma nēda rūpayen vēdanāven haṭaganna hæṭi dækē næ. rūpa nætuva vēdanāvak haṭaganna vidihak nǣhæ kiyalā dækkē næta ēkanē pragnāvak haṭaganna ē hētuven bava dækkē nætta ēka. saṁkhārayak haṭaganna ē hētu saṁgnā pahaḷa vuna saṁkhāra haṭaganna vidihak næha. saṁkhāra pahaḷa vuna viññāṇa haṭaganna vidihak næha.
결국 avijjā 때문이 아닙니까? rūpa와 vedanā에서 생겨나는 모습을 보지 못합니다. rūpa 없이 vedanā가 생길 길이 없다는 것을 보지 못했고, 그 원인으로 saññā가 생긴다는 것도 보지 못했습니다. saññā가 일어나지 않으면 saṅkhāra가 생길 길이 없고, saṅkhāra가 일어나지 않으면 viññāṇa가 생길 길이 없습니다.
mahaṇeni rūpayen torō vēdanāven torō saṁgnāven torava saṁkhārayen torava viññāṇaya kiyana damanak hō hiṭīmak hō væḍīmak hōtiyaṭiyak hō nokedanāva.
"비구들이여, rūpa를 떠나, vedanā를 떠나, saññā를 떠나, saṅkhāra를 떠나 viññāṇa가 오거나 가거나 머물거나 자란다고 나는 말하지 않는다."
ehenam rūpayen tuorava vēdanāven torava saṁgnāven torava mahaṇeni saṁgnāven torava saṁkhārayen tuḷa viññāṇayen torava mē rūpayen torava vēdanāven torava ænavā kiyalā ehema nædda dunnada
그러니 rūpa를 떠나, vedanā를 떠나, saññā를 떠나—비구들이여, saññā를 떠나, saṅkhāra를 떠나, viññāṇa를 떠나—이 rūpa를 떠나, vedanā를 떠나 있다고, 그렇게 말씀하셨습니까?
hataramak kæḍivālā tiyennē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rūpayak næti vena saṁgnāvak haṭagannavā kivvā hētu næ.
rūpa가 없는데 saññā가 생긴다고 했습니다. 원인이 없습니다.
karanna deyak næha itin dharmaya adharaṇaya karaganna eka sellama mamē. sǣhena kālayak vidu venavā. maha rahatan vahansēlā vagē hiṭiyā karanna deyak nǣhæ. hariyaṭama antima avasthāvē karma karmayēdī gatiya matu velā āpu velāvaṭayi pēnnē. aparādhayak karaganna viśālayak.
어쩔 수 없습니다. dharma를 왜곡하는 것은 장난이 아닙니다. 아주 오랜 세월 그 과보를 겪어야 합니다. 큰 arahant 스님들처럼 지냈다 해도 어쩔 수 없습니다. 바로 마지막 순간, 업의 성향이 드러날 때에야 보입니다. 큰 죄를 짓는 것입니다.
itin budurajāṇan vahansē dēśanā karapu yam dharmayak ætnam ē dharmaya aḍu karanna yana eka vaṭinnē nǣ. apē bhāṣāven apiṭa væṭenna kiya vigraha karanna puḷuvan. hæbæyi ē dharmaya anukūlava api kiyanavā ma. ē dharmayē mēka mehema dānna epā mehema karanna giyot ēka hariyannē næ.
그러니 붓다께서 설하신 dharma가 있다면 그것을 덜어 내려는 것은 가치가 없습니다. 우리 말로 우리에게 와닿게 풀이할 수는 있습니다. 하지만 그 dharma에 맞게 말해야 합니다. 그 dharma에서 이것을 이렇게 넣지 마십시오. 이렇게 하려 들면 맞지 않습니다.
dæn mēka mā karalā dānna vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra rūpa mē vēdanā, saṁgnā næ saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa rūpa, vēdanā kiyalā dānna. oya vagēma
이제 이것을 바꿔서 vedanā, saññā, saṅkhāra, rūpa로, 또 saññā, saṅkhāra, viññāṇa, rūpa, vedanā로 넣어 보십시오.
aṭa karanniyak næhæ. oya mahā paṭayak enavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehema karanna giyot ēka væradenavā. dharmānukūlanaya.
그렇게 하려 들면 틀리게 됩니다. dharma에 맞아야 합니다.
putāgen ammā upadinnē næhænē. putāgen tāttā upadinnē næ. ammagēen tāttāgen putē upadinavā mana putā paḷaveni karalā ammā tāttā deveni uyi gælapenavā. ammā tāttaṭa uttarelā putā hiṭiyā. īṭa passē ammā tāttava panna kivvā hari.
아들에게서 어머니가 태어나지는 않지요. 아들에게서 아버지가 태어나지도 않습니다. 어머니와 아버지에게서 아들이 태어납니다. 아들을 첫째로, 어머니 아버지를 둘째로 두면 맞겠습니까? 어머니 아버지보다 먼저 아들이 있었고, 그 뒤에 어머니 아버지가 태어났다고 하는 셈입니다.
rūpa vēdanāvaṭa issellā saṁgnā hiṭiyā kivvahama amatāpat kiyalā putāli ani. maṭa pēnnam innavā. dæn hitalā balanna ōnē dharmayaṭa anukūla novana dēval tiyenavā hari ēvā galapanna bæ.
rūpa와 vedanā보다 먼저 saññā가 있었다고 하면, 그것은 어머니 아버지보다 아들이 먼저라는 말과 같다고 저는 봅니다. 이제 생각해 보아야 합니다. dharma에 맞지 않는 것들이 있는데, 그것들은 끼워 맞출 수가 없습니다.
ov vistara issarīla issalā hituvā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi
바로 그것입니다.
daṁka ē gamana pat ē dharmānukūla mārgaya kiyiyot caturārya satya avabōdha karannat bæhæ kiyalā ehema dāra dahannē rūpa vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa kiyana katāva piḷigannakan eyāṭa duka hæti væṭenna duka pāra sataya væṭahenna. ehema ekak nē kiyannē? etakoṭa
그러니 그 길, dharma에 맞는 길을 말하자면, rūpa·vedanā·saññā·saṅkhāra·viññāṇa라는 이야기를 받아들이기 전까지는 네 가지 거룩한 진리도 깨달을 수 없다, 괴로움의 진리도 길의 진리도 이해되지 않는다—그런 말을 하는 것 아닙니까?
caturārya satyaya vaṭa hadaga budu baṇa ahapuhama mē baṇa huva maya kahapan kiyana ekanē kiyannē kohomada hariyannē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin mē vagē mē tama sama tamangē ara eka eka maṭṭan vala dænīma aragena īṭa passē ōken tarkavāda goḍannagapuvahama ē dænīma piḷiban̆dava hatala dænumak næti ayaṭa ēkē tarkavādayak ēka boruva boruva bava pennanna vidihak næhæ. gælapennē næti eka mehema gælapennē næha kiyalā kivvaṭa pennanna vidihak nǣha. ēkayi siddha vennē.
이렇게 저마다 여러 수준에서 얻은 자기 지식을 가지고 거기서 논리를 쌓아 올리면, 그 지식에 대해 제대로 알지 못하는 사람들은 그 논리가 거짓이라는 것을 보여 줄 길이 없습니다. 이것은 맞지 않는다고 말해도 보여 줄 길이 없습니다. 그런 일이 벌어집니다.
kara pætta mahattayaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov ov
네, 네.
itin mē vagē dēval livvahama ēkanē vennē itin loku amāruvaka vædenavā. vædagatma dē ēkayi.
그러니 이런 것들을 써 놓으면 그렇게 됩니다. 큰 곤경에 빠집니다. 가장 중요한 것은 그것입니다.
api tāpa praśnayak ahalā tiyenavā hētuka paṭisandhiyakin uppatta novū ayada dhyāna magaphala nolæbīmaṭa hētu monavāda kiyalā.
또 이런 질문이 있습니다. 세 가지 뿌리를 갖춘(tihetuka) paṭisandhi로 태어나지 않은 이들이 dhyāna와 도(magga)·과(phala)를 얻지 못하는 까닭은 무엇입니까?
dan mēka hitāganna ka mehema deyak. a api diyamantiyak aragena ē gala upa dānavā. dakayan kapalā upamaṭan karanavā. yankayakin karanavā eva kirivanāgalakut dīlā ē bantarama kapalā upamaṭṭam karanavā.
이런 것을 떠올려 보십시오. 다이아몬드를 하나 가져다 그 돌을 연마합니다. 면을 깎아 광을 냅니다. 기계로 합니다. 또 kiriwana 돌(옥수 같은 돌)을 하나 주고 똑같은 방식으로 깎아 광을 냅니다.
dæn dekama samāna diśanaya tiyennē. ara yantaraya ekamayi. okpamaṭṭan karapu kramayamayi. ekakin diyamantiyen mæni okkomaṭan kaḷā. ani ara kab galak kirivanā galak, kaḷugala kǣllak okmaṭa galak. edan kaḷu gala kirivanā gala kabok gala okmaṭan kaḷa mæṇik okmaṭan karapu pramīnāvak. ē antara sūtramayi gattē. ēvaṭa adāla ehemayi kriyātmakē. namut kaḷu galen hō kivvanā galen hō kabok gala kǣllen hō puḷuvanda aramē diya mantiya anit mæṇikak hari okpamaṭan kivva ōpē matu karanna. bæri venna hētuva tibene yanta sūtra valavat ē opa karanakarana kramaya ēvat varada nemeyi. ara galaṭa tibicca uruma satya viśēṣaya hærē.
둘 다 같은 모양으로 깎았습니다. 기계도 같고 광을 낸 방법도 같습니다. 하나는 다이아몬드를 광냈고, 다른 하나는 cabook 돌, kiriwana 돌, 화강암 조각 같은 것을 광냈습니다. 화강암이든 kiriwana든 cabook이든, 보석을 광낸 것과 같은 기계와 같은 공식을 썼고, 그 공정대로 작동했습니다. 그런데 화강암이나 kiriwana 돌이나 cabook 돌 조각에서 다이아몬드나 다른 보석처럼 광을 끌어낼 수 있습니까? 그러지 못하는 까닭은 기계나 공식이나 연마 방법이 잘못되어서가 아닙니다. 그 돌이 타고난 성질 때문입니다.
menna mē vagē mē trihētuvaka uppattiyak kiyannē alōbha, advēśa, amōha kiyana. menna mē hētu tunen yuktava læbū upata yamkisi kenek pinak dahamak sutæriyāyak karapuvahama alōbhayen, addēśayen, amōhayen kaḷā nam ē hētuven karagattaken kiyana śakti viśēṣaya ati dīrtima anna eban̆dunnā vū alōbha addēśa amōha kusala karmaya guṇya karmaya
이와 같이 세 가지 뿌리를 갖춘 태어남이란 alobha(탐욕 없음), adosa(성냄 없음), amoha(어리석음 없음), 이 세 원인을 갖추고 얻은 태어남입니다. 누군가 공덕이나 dharma나 선행을 할 때 alobha, adosa, amoha로 했다면, 그 원인으로 생긴 힘은 아주 밝고 강합니다. 그런 alobha·adosa·amoha의 kusala kamma, 공덕의 업입니다.
eban̆du hētuvakin yamek upannakā anna ē ipadicca pudgalayā tibena citta svabhāvaya ati dīrtimak anna ē ohugē haṭaganna sahaja hita. ehenam upan hita. eban diyatimat svabhāvayak tiyenavā. ē haṭaganna karma śaktiyen haṭagannavā manasa manaṁca paṭicca dhammēci uppañjati manō viññāṇaṁ kiyana cittahiyanevik haṭaganna.
그런 원인으로 누군가 태어나면, 그렇게 태어난 사람이 지닌 마음의 성품이 아주 밝습니다. 그것이 그에게 생겨나는 타고난 마음, 태어날 때의 마음입니다. 그런 밝은 성품이 있습니다. 그렇게 생긴 업의 힘으로 마음(mana)이 생깁니다. 'manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ'이라는 마음의 의식이 생겨납니다.
etakoṭa anna ē haṭaganna manasa mūlikava haṭaganna mānasikatvaya ēkaṭa dharmayan væḍīmen tamayi ik hata gænīma haṭagannē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn api upaḍi upamāvak ara gamukō mehema deyak. api harak hamak hari aragena harak hamak berapaḷuvakaṭa ban̆dinavā nam biriyakaṭa hama bæn̆dalā gannakoṭa kama adinna nætuva ban̆dinavā. ekak hon̆gavapu hamak badinavā. ēka velā næ. itin mē vidihaṭa kaṭaḷu veccahamak badinavā. bælā gahalā balanavā kōṭuva atin hari kōṭu hari peraṭa pattu karalā balanavā. ara niyama vidihaṭa padan karalā niyama vidihaṭa ædalā niyama vidihaṭa vēvidilā tiyena ē hamaṭa vadināvū han̆ḍa naganna puḷuvanda ara kogapu hamin kaḍagoḷu vecca hamin niyama vidihaṭa ædapu næti hame. yanna bæ.
비유를 하나 들어 봅시다. 소가죽을 가져다 북통에 씌운다고 합시다. 북에 가죽을 맬 때 팽팽하게 당기지 않고 맵니다. 또는 썩은 가죽을 맵니다. 제대로 마르지도 않은 것입니다. 이렇게 늘어진 가죽을 맵니다. 손으로든 막대로든 두드려 봅니다. 제대로 손질하고 제대로 당기고 제대로 말린 가죽에서 나는 소리를, 썩은 가죽, 늘어진 가죽, 제대로 당기지 않은 가죽에서 낼 수 있습니까? 낼 수 없습니다.
ehenam ēv vagē yamē baṇa kiyanakoṭa daham avabōdhaya læbennē. kanaṭa baṇa æhilā ē tuḷin hitaṭa aramuṇa ævidinavā. ē aramuṇa oba nægilā āpu dē hē tuḷin tamayi yathābōdhaya læbennē. yathāpōdaya nægīma ara hon̆daṭa ædapu hamaṭa gahapuhama hon̆da haḍak nægenavā vāgē. ē vagēma gælapena śabda halak nægenavā vāgē niyama kampanaya etakoṭa niyama vidihaṭa saṁgnā nægilā ennē etakoṭa.
그와 같이 bana(설법)를 들을 때 dharma를 깨닫게 됩니다. 귀로 bana를 듣고, 그것을 통해 마음에 대상이 떠오릅니다. 그 대상이 일어나 생긴 것을 통해 있는 그대로의 깨달음이 옵니다. 있는 그대로의 깨달음이 일어나는 것은 잘 당긴 가죽을 치면 좋은 소리가 나는 것과 같습니다. 그처럼 알맞은 소리가 나듯 제대로 울리고, 그러면 saññā가 제대로 일어납니다.
ehenam vihētuka pudgalayāṭa hō ahētuka pudgalayāṭa tiyennē ara mana kiyana koṭasa ara karma śaktiyan bonnagalā tiyennē duruvalakaṭa duruvala manaṭa aramuṇu vædunahama avaśya karannā vū niyama tattvaya manasaṭa matu karalā dennē næha. ē nisā kavadāvat yathāpōdaya labanna taram sitana nuvaṇak æti venna ōna. ē ahana dēen ohuṭa tērum ganna bæha. tērum ganna bæri nisā eyāṭa mārgaphala avabōdha karanna bæ. dhyāna mārgaphala læbennē nættē ēkayi. manasa
그러니 두 가지 뿌리만 지닌 사람이나 뿌리 없이 태어난 사람은 업의 힘으로 만들어진 마음 부분이 약합니다. 약한 마음에 대상이 부딪쳐도 필요한 제대로 된 상태를 마음에 끌어내 주지 못합니다. 있는 그대로의 깨달음을 얻을 만큼 생각하는 지혜가 생겨야 하는데, 들은 것을 그는 이해하지 못합니다. 이해하지 못하니 도와 과를 깨달을 수 없습니다. dhyāna와 도·과를 얻지 못하는 까닭이 그것입니다.
dhyāna mārgaphala læbennē nættē ēkayi. manasa tīrśa venna ōnē manasa nikan tīkṣaṇaya karanna bæhæ. abhyantara tīkṣaṇatvaya venna ōna. bāhirin tīkṣaṇa karanna hætuvaṭa hariyannē næhæ. kōṭuva koccara hon̆daṭa gattat govurahamaṭa talalā hiṭan niyama saddha ganna bæ. koccara dakṣa bera kāryaka æhuvā niyamahana gannavā. mokada ara bæn̆dalā tiyena hamē tiyena pasuddha nisā. ēkē tiyennē aḍupāduva nisā. ēka hariyaṭa keruvā nam tamayi ēken niyama haṭaganna puḷuvan.
마음이 날카로워야 하는데, 마음은 그냥 날카롭게 만들 수 없습니다. 안에서부터 날카로워야 합니다. 밖에서 날카롭게 하려 해도 되지 않습니다. 막대를 아무리 잘 잡아도 썩은 가죽을 쳐서는 제대로 된 소리를 낼 수 없습니다. 아무리 솜씨 좋은 북 연주자에게 맡겨도 제대로 된 소리를 내지 못합니다. 매어 놓은 가죽의 결함, 그 모자람 때문입니다. 그것을 제대로 했어야 거기서 제대로 된 소리가 날 수 있습니다.
niyama praya padaya vadinnē etakoṭa ē vagē tamayi manasaṭa han̆ḍa læbenet oya prama manasaṭa dænīma læbennē oya prama ēkayi hētu
그럴 때 제대로 된 울림이 납니다. 마찬가지로 마음이 소리를 받는 것도 그런 방식이고, 마음이 앎을 받는 것도 그런 방식입니다. 그것이 까닭입니다.
tavat kiya monavā hari nagak tiyenavānam aha ā
또 물을 것이 있으면 물으십시오.
paṁcakāma sampattiya api buturu ævidilā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa api pinavana saturu karavana deyak hæṭiyaṭa lōka satyayā hitā innavā.
세상 중생은 그것을 우리를 즐겁게 하고 기쁘게 하는 것으로 여기고 있습니다.
dæn budupiyāṇan vahansē mēkaṭa upamāvak dēśanā karanavā. yamkisi manussayekuṭa æpa upasthāna ahīpayak tiyenavā nam ohuṭa æpa upasthāna karalā ohu nirōdhi karana balāporottuven yamkisi mituru vesin kenek enavā. namut ohu vennē upakrama sīlava ma ohu maraṇa vasak dīlā.
붓다께서 이에 대해 비유를 설하십니다. 어떤 사람이 있는데, 그에게 시중을 들어 주며 그를 없애려는 속셈으로 누군가 친구 행세를 하며 다가옵니다. 그러나 그는 꾀를 쓰는 자로, 그에게 독을 먹였습니다.
ē bava han̆gavannē nætuva mituru vesin ævidilā hæma upasṭhānayakma karanakoṭa ara upasthāna labanna. ēna maṭa hon̆da mitura hamba vuṇā. mē pudgala ehā bohoma vædagat mataka. oya adahasin innavā. pahu kālekadī ohuṭa tērum ganna læbenavā. oya miduru visin ævilin innē tamā maralā yanna upakrama sīliya maralā yanna vasak dīlā vināśa karalā yanna āpu pudgalayek kiyalā. oya ṭika dækka næha. dænagattu dāsaka mē mituru vesin mākāra ævit tiyennē haturek nēda kiyalā ahu nigamanaya karanavā.
그것을 드러내지 않고 친구 행세로 와서 온갖 시중을 들자, 시중을 받는 사람은 '좋은 친구를 만났다, 이 사람은 참 훌륭한 사람이다' 하고 생각하며 지냅니다. 나중에야 그는 알게 됩니다. 친구 행세로 와 있던 자는 자기를 죽이려고, 꾀를 써서 독을 먹여 망가뜨리려고 온 사람이었다는 것을. 그동안은 그것을 보지 못했습니다. 알게 된 날, '친구 행세로 온 이는 원수가 아니었던가' 하고 결론을 내립니다.
itin budurajāṇan vahansē ahanavā ara mituru visin hitā hiṭapu kālayet idilā tiyennē miturek. ē kālet tiyennē taman nodæna hiṭiyā haturekmayi.
그러자 붓다께서 물으십니다. 친구라고 여기던 그 시절에 그는 친구였는가? 그때도 자기가 몰랐을 뿐 원수였다.
menna mē vagē paṁcakāma sampattiya nævati haturak. vināśayaṭa pat karanna apiṭa ara ævidillā api nodanna nisā. miturek hæṭiyaṭa api hitā innē. yam davasakadī mē miturek hæṭiyaṭa inna aturagē svabhāvaya dækka davasaṭa metek kal abhivatāma mē ekatu velā hiṭiya paṁcakāma sampatna hadurava misā. mitura nemeyi kiyalā dænaganna. ehenam metek kala milek kiyalā mama sævaṭilā hiṭiyā mik. miturek in̆dalā nǣhænē kiyalā dakinavā.
이와 같이 pañcakāma sampatti(다섯 감각 즐거움의 복)라는 것은 원수입니다. 우리를 망가뜨리려고 와 있는데 우리가 모르기 때문에 친구로 여기고 있습니다. 친구처럼 있는 이 원수의 정체를 보는 날, 지금까지 함께 있던 pañcakāma sampatti가 원수였지 친구가 아니었다는 것을 알게 됩니다. 그러면 '지금까지 친구라고 속고 있었구나, 친구였던 적이 없구나' 하고 봅니다.
paṁcakāma sampattiyak kiyana vacanaya hitā innē paṁcakāma vipattiyada. yathārthaya nam paṁcakāma vipattiya yathārthaya dækadāṭayi ēka ehema kiyannē. etakan api kiyannē paṁcakāma sampattiya. mokada lōkayā hæmelēma mituru ven aragena innavā paṁcakāma ēkam lōka sambadha katā mokakda paṁcakāma sampattiya yathārthaya hariyaṭa væṭena davasa paṁcakāma sampattiya nemeyi paṁcakāma vipattiyana niyama vacana kiyalā dænagannavā.
pañcakāma sampatti라고 여기는 그것이 실은 pañcakāma vipatti(다섯 감각 즐거움의 재앙)입니다. 실상을 보는 날에야 그렇게 말합니다. 그때까지 우리는 pañcakāma sampatti라고 합니다. 세상 사람들은 늘 그것을 친구로 삼아 지내니까요. 세상의 말로는 pañcakāma sampatti입니다. 실상이 제대로 보이는 날, 그것은 sampatti가 아니라 pañcakāma vipatti가 맞는 말임을 압니다.
hæbæyi ē aya kivvot ehema anit ayaṭa paṁcakāmī vipattayā kiyalā lōkayā kiyanakoṭa visiddha kiyalā. ati dakilā tiyena paccakāma sampattiyak hæṭiyaṭa. atdækīma tiyennē sampattiyak hæṭiya. ehema meheṭa kohomada vipattiyak yannē kiyalā. ē yathārthaya kiyana pudgalayāṭat darahanna puḷuvan.
하지만 그런 사람이 남들에게 그것을 pañcakāma vipatti라고 말하면 세상 사람들은 반대합니다. 겪어 온 것이 sampatti이고, 경험한 것이 sampatti인데 어떻게 vipatti가 되느냐는 것이지요. 그 실상을 말하는 사람도 그것을 견뎌야 합니다.
namut yathārthaya mokakda? paṁcakāmaya yamak vāgē lōka satyayā sasara dukaṭa æda damanavā hæṭiyaṭa. māyā darśanayak hæṭiyaṭa penīllā mulāvaṭa pat karanavā misak tr̥ṭṭiyaṭa pat karalā pūrṇa karana ekak nemeyi. lōka satyayaṭa asāhaniya mānasikatvayak goḍanaganagā sasara duk vin̆dailō idagena geniyanavā. ananta saṁsāraya paṭan āpu puduma sūkṣama hature.
그러나 실상은 무엇입니까? pañcakāma는 무언가처럼 세상 중생을 saṃsāra의 괴로움으로 끌고 갑니다. 환영처럼 보여 미혹에 빠뜨릴 뿐, 만족시켜 채워 주는 것이 아닙니다. 세상 중생에게 채울 수 없는 마음을 쌓고 또 쌓아, saṃsāra의 괴로움을 겪게 하며 끌고 다닙니다. 끝없는 saṃsāra에서부터 이어져 온 놀랍도록 미묘한 원수입니다.
hoyāganna bæri nisā lōka sattvayāṭa yathā dharmayak enatā tākkal ōka hoyāganna bæri nisā tamanṭa taniyen bērenna kramayak næti. antima sūkṣama hatura tamayi paṁcakāmē sampattiyak vaśayen innē. innē. dharmaya tuḷin tērum gatta davasaṭa tamayi hariyaṭa mē haturē paṁcakāmīya næ sampattiyak hæṭiyāvē haturē. mēkanē maṭa tiyennē paḷaveni vipatti. mēken nēda mēka vināśayaṭa pat vennē kiya anna æmak akin dakinnē.
찾아낼 수 없기에, 참된 dharma가 오기 전까지 세상 중생은 이것을 찾아낼 수 없고, 그래서 혼자 힘으로 벗어날 길이 없습니다. 마지막 미묘한 원수가 바로 pañcakāma sampatti라는 모습으로 있습니다. dharma를 통해 이해하는 날에야 비로소, 이 원수가, pañcakāma가 sampatti가 아니라 원수라는 것을, '이것이 나의 첫째가는 재앙이구나, 이것 때문에 내가 망가지는구나' 하고 미끼임을 알아봅니다.
bala api ara eccara upamāvak kivvē māḷu allanna yana manussayek bilī kokkayi, bilī biddhayi, sǣnayi allagatta māḷu danna goḍṭakuyi æmakuyi harayi yanavā. aran giyāṭa passē dæn api ahanavā ara māḷuvanṭa hitaka ekakvat otana tibuṇada? māḷuvanṭa yahapatak karana ekakvat oya māḷu allanna yanaka tibuṇada? māḷuvanṭa vināśayak æti karana dēval noma ē baṁśaya ḷan̆ga tibuṇā nisā. vena ekak tibuṇē.
보십시오, 앞서 그런 비유를 말했습니다. 물고기를 잡으러 가는 사람이 낚싯바늘, 낚싯대, 낚싯줄, 잡은 물고기를 담을 바구니, 그리고 미끼를 가지고 갑니다. 그가 간 뒤 우리가 묻습니다. 거기에 물고기에게 이로운 것이 하나라도 있었습니까? 물고기를 잡으러 가는 그에게 물고기에게 좋은 일을 해 줄 것이 하나라도 있었습니까? 물고기를 망가뜨릴 것들만 그 사람 곁에 있었습니다. 다른 것은 없었습니다.
ōken gihillā haṭam minihama mokada karannē ara mē bilī piṭṭē paṭalovalā rǣnnē amuṇalā. ara bilī koāgena balā innā māḷu allana kuvīeka kivvā. ēka māu ekakvat ēkaṭa ahuvennē næ. ehenam etana bilī kokkayi. bilī piṭṭayi. bilī kokka panina ræhæyi. ara allanna dāgatta māḷu goṭuvayi. oya hatara vitarak aragena māḷu allanna giyot tiye. eka ek vas oya hatarenma allanna bævā.
거기 가서 그 사람이 무엇을 합니까? 낚싯대에 줄을 감고 바늘을 매답니다. 바늘만 달고 지켜보며 물고기를 잡으려 한다고 해 봅시다. 물고기 한 마리도 걸리지 않습니다. 그러니 낚싯바늘, 낚싯대, 바늘을 매단 줄, 잡은 물고기를 담을 바구니, 이 넷만 가지고 물고기를 잡으러 가면, 이 넷으로는 한 마리도 잡을 수 없습니다.
ehenam māḷuvanṭa vināśayak siddha vennē næhæ oya hatarenma allanna. hæbæyi oya hataren vināśa karanna æma kiyalā eka gihillā. ēka rasāva. anna ēka amulā dæmmot mokada vennē? māḷuvanṭa ara mahā vināśaya siddha venavā. ehenam māḷuvanṭa vināśaya siddha karana paḷavænīma koṭasa mokakda oya kagiri anna æmō æma næti davasaṭa aniktimalā ata velā. dæn anirama māḷuṭa vināśa karana dēval valin tasavat priya karana æma tamayi paḷavægula
그러니 이 넷으로는 물고기에게 해가 생기지 않습니다. 그런데 이 넷으로 망가뜨리는 데 쓰는 미끼라는 것이 있습니다. 그것은 맛입니다. 그것을 매달면 어떻게 됩니까? 물고기에게 큰 파멸이 일어납니다. 그렇다면 물고기를 망가뜨리는 첫째가는 부분은 무엇입니까? 바로 미끼입니다. 미끼가 없는 날에는 나머지는 다 쓸모가 없습니다. 물고기를 망가뜨리는 것들 가운데서도 물고기가 좋아하는 미끼가 첫째가는 덫입니다.
ē vagē paṁcakāma sampattiya næmati ugula æma tamā. mē duka næmati mē kokka paṭalavāgena dāgena sasara gamanaṭa geniyana paḷaveni uguṇa. ōka dækapu davasa paṁcakāmīya kiyannē mahā vipattiyak misā sampattiyak nemeyi kiyalā dakinavā. eyāṭa api dakinnē sampattiyak hæṭiyaṭa nemeyi. ēvā vipattiyak hæṭiyaṭa ēka dakinna ōnē.
이와 같이 pañcakāma sampatti라는 덫이 미끼입니다. 괴로움이라는 이 바늘에 걸어 saṃsāra의 여정으로 끌고 가는 첫째가는 덫입니다. 그것을 보는 날, pañcakāma는 큰 재앙이지 복이 아니라는 것을 봅니다. 우리는 그것을 복으로 보지 말고 재앙으로 보아야 합니다.
pera akusala karmaya dæn pera akusala karmaya kiyana akusala karma valaṭat mul vunē okkoma vunē avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi kiyalā. avidyāva nisā tr̥ṣṇāva nisā ē aya balavatkama nisāmayi akusala karma karalā tiyennē. gahalā hari, maralā hari, kapalā hari, koṭalā hari horakam karalā hari mama kolla gālā hari monavā kiyalā hari magē paṁcakāma sampattiya in̆daganna kramayak hoyāganna ōnē. ōkaṭa tamayi lōka satvayan siyaluma avalā tiyennē. dasa akusalma karalā tiyennē. n dasa akusalayaka lōka satvayan nikan bæn̆dunnē næha. sampattiyak mul vecca nisāmayi sampattiyak kiyalā gatta pāmāśavādaya nisāmayi dasa davasiyā bæn̆dilā tiyennē.
지난날의 akusala kamma(해로운 업)—그 akusala kamma의 뿌리가 된 것은 모두 avijjā와 taṇhā였습니다. avijjā 때문에, taṇhā의 힘 때문에 그들은 akusala kamma를 지었습니다. 때리든, 죽이든, 베든, 찌르든, 훔치든, 약탈하든, 무슨 말을 하든, 나의 pañcakāma sampatti를 누릴 방법을 찾아야 한다는 것입니다. 바로 그것 때문에 세상 중생이 모두 열 가지 akusala를 지었습니다. 세상 중생이 괜히 열 가지 akusala에 묶인 것이 아닙니다. sampatti가 뿌리였기 때문에, sampatti라고 여긴 그 맛(assāda) 때문에 열 가지에 묶여 있는 것입니다.
dæn ē nisāma tamayi anantapana satara apā duk vin̆dalā tiyennē. sampattiya nætati ugala notibuṇam lōka satyē kavadāvat satara apā dukaṭa væḍennē næ. væṭenna vidihak næ. satara apaha dukaṭa ætti samuma paḷaveni yuga tamayi paṁcakāma sampattiya neme api aran hiṭapu āśvādaya.
바로 그 때문에 헤아릴 수 없이 네 가지 apāya(나쁜 곳)의 괴로움을 겪어 왔습니다. sampatti라는 덫이 없었다면 세상 중생은 결코 네 apāya의 괴로움에 떨어지지 않습니다. 떨어질 길이 없습니다. 네 apāya의 괴로움으로 끌고 가는 첫째가는 덫은 pañcakāma sampatti, 곧 우리가 붙들고 있던 맛입니다.
ehenam ēka tērum gattaṭa pat. ēka sæpiya apiṭa nigamanaya karanna puḷuvan kamak nætuva yanavā. anna daham avabōdhīdī læbena tīraṇaya
그러니 그것을 이해하게 되면, 그것이 즐거움이라고 결론 내릴 수가 없게 됩니다. 그것이 dharma를 깨달을 때 얻는 판단입니다.
ēnisā sæpa dukak hæṭiyaṭa dakinna. ē duka ulak hæṭiyaṭa dakinna upēkṣāva anicca hæṭiyaṭa dakinna. etakoṭa vēdanā pirisida dænagattā venavā kiyalā pennavā.
그러니 즐거움을 괴로움으로 보십시오. 괴로움을 가시로 보십시오. 덤덤한 느낌(upekkhā)을 무상한 것으로 보십시오. 그러면 vedanā를 두루 알게 된다고 보여 주십니다.
vēdanāva pirisin̆da dænagannā sæpa dukak hæṭiyaṭa dakinna ōna. duka hulak hæṭiyaṭa dakinna ōna. upēkṣāva aniccāven dakinna ōnē. menna mē sæpa vēdanā, duk vēdanā, upēkṣā vēdanā kiyana ṭika mē ākārayen dækka davasaṭa vēdanāva pirisin dænagattā venavā.
vedanā를 두루 알려면 즐거움을 괴로움으로 보아야 합니다. 괴로움을 가시로 보아야 합니다. upekkhā를 무상함으로 보아야 합니다. 즐거운 vedanā, 괴로운 vedanā, 덤덤한 vedanā를 이렇게 보는 날 vedanā를 두루 알게 됩니다.
vēdanā pirisin dænagattā nam vēdanā nirōdha venavā. vēdanā nirōdha vanam taṇhā nirōdhayi. taṇhā nirōdhanam upādā nirōdhayi. upādā nirōdhana nam bhava nirōdhayi. bhava nirōdhanam jāti nirōdhayi. jāti nirōdha nam jarāya marana sōka pariva dukda domana payala siyalā nirōdhayi. anna etakoṭa vēdanāvak vēdanāvak kiyadāva pisi dakinavā kiyana eka vēdanā.
vedanā를 두루 알면 vedanā가 소멸합니다. vedanā가 소멸하면 taṇhā가 소멸합니다. taṇhā가 소멸하면 upādāna가 소멸합니다. upādāna가 소멸하면 bhava가 소멸합니다. bhava가 소멸하면 jāti가 소멸합니다. jāti가 소멸하면 늙음과 죽음, 슬픔, 비탄, 괴로움, 근심, 절망이 모두 소멸합니다. 그러니 vedanā를 vedanā로 두루 본다는 것이 그것입니다.
piri sita dakinna kivvē. vēdanāva lōka satvayā priya karanavā. sæpa vēdanāva priya karanavā. duk vēdanāvak enakoṭa ēken venvelā āyi sæpa vēdanāvaṭa yanna piya karanavā. duk vēdanāva piya karannē næha. ēka samaga gæṭenam sæpa vēdanāva passē upēkṣā vēdanāvak hiṭo ṭī kālayak enakoṭa nǣ sæpa vēdanāvaṭa āyi yanna ōnæyi adahasa enavā. āya ara sæpa vēdanāṭama vædenavā. ehenam priyabhāvaya hin̆dinna nam ēkē yathārthaya dakinna ōna.
두루 보라고 하신 것입니다. 세상 중생은 vedanā를 좋아합니다. 즐거운 vedanā를 좋아합니다. 괴로운 vedanā가 오면 거기서 벗어나 다시 즐거운 vedanā로 가고 싶어 합니다. 괴로운 vedanā는 좋아하지 않고, 그것과 부딪치며 즐거운 vedanā를 쫓습니다. 덤덤한 vedanā가 한동안 이어지면 다시 즐거운 vedanā로 가고 싶다는 생각이 듭니다. 그래서 다시 즐거운 vedanā에 붙습니다. 그러니 좋아함을 끊으려면 그 실상을 보아야 합니다.
vēdanāva kiyannē mokakda? ēkē svabhāvaya mokakda? ēka dakinna ōnē. ē rūpaya penilak vagē dakinna. vēdanāva diyapugulak vagē dakinna. ovā upamāva okkoma saṁgnāva menekuvak o vagē dakinna. saṁkhāra harayak næti kesē tan̆dak vagē dakinna. viññāṇi mæjikkārayek næākārayekka vagē dakinna. oya upamā pahen rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa dænagattahama paṁcaskandhaya yathāhat dænagattā.
vedanā란 무엇입니까? 그 성품은 무엇입니까? 그것을 보아야 합니다. rūpa는 거품 덩어리처럼 보십시오. vedanā는 물거품처럼 보십시오. 다 비유입니다. saññā는 신기루처럼 보십시오. saṅkhāra는 속이 빈 바나나 줄기처럼 보십시오. viññāṇa는 요술쟁이처럼 보십시오. 이 다섯 비유로 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa를 알면 pañcakkhandha(다섯 무더기)를 있는 그대로 안 것입니다.
mē paṁcaskandhaya yathārthayen dænagat davasaṭa paṁcaskandhaya piḷiban̆da yam chandara rāgayak tibuṇā ēken midenavā. paṁcaskandhaya chandara rāgayak tibidenāma yaḷi yaḷi paṁcaskandhayak goḍanagannā vū mul dharmaya ivarayi. ehenam paṁcaskandhaya æli goḍanagannē næ. nnavan pānakam ituru paṁcaskandhaya tiyenavā. ē chanda rāgayen duru vecca paṁcaskandhaye matubhavayak haṭagannavanna hētuvak. eham patu bavayak næha. mē antima jātiyayi. antima jātiya nattani punak bava kivvē ēkayi.
이 pañcakkhandha를 실상대로 아는 날, pañcakkhandha에 대해 있던 chanda-rāga(바람과 애착)에서 벗어납니다. pañcakkhandha에 chanda-rāga가 없어지면 다시 pañcakkhandha를 쌓아 올리는 뿌리 dharma가 끝납니다. 그러면 pañcakkhandha를 다시 쌓지 않습니다. parinibbāna에 들 때까지 남은 pañcakkhandha는 있습니다. 그러나 chanda-rāga를 떠난 pañcakkhandha는 다음 bhava를 일으킬 원인이 되지 않습니다. 그러니 다음 bhava가 없습니다. 이것이 마지막 태어남입니다. '이것이 마지막 태어남이니 이제 다시 bhava는 없다'고 하신 까닭이 그것입니다.
dæn mē kālē hun̆gāk denek mē sundara buddhāgamādī vacana valin mē pæraṇi ākalpa væraṇi sampradāyika væḷapival mē bauddha væḍapival vēnayaṭa pat karanavā.
요즘 많은 사람들이 '아름다운 불교' 같은 말을 내세워 옛 생각과 전통 행사, 불교 행사들을 깎아내립니다.
oya tana eka tamayi perahæra kiyana ekak. perahæra kiyana eka passē hadāgatta kālayaka ekak budurajāṇan vahansē ekak nemeyi. etakoṭa mē perahærak gæna katā karanakoṭa mē ada api dakina saṁkēta okkoma nikan mē lōkayā eyā mulāvaṭa pat karana nikan vinōda væḍapilā ḷamayi naṭavanavā. dæn mehema kiyanavā. da mē perahæra kiyana eka tērum arannē nǣ ēkin dahama arthaya.
그 가운데 하나가 perahera(행렬 축제)라는 것입니다. perahera는 후대에 만들어진 것이지 붓다의 것이 아니라고 합니다. perahera를 두고 말할 때면, 오늘 우리가 보는 상징들은 다 그저 세상 사람들을 미혹하는 것, 그냥 놀이 행사, 아이들 춤추게 하는 것이라고 합니다. 이렇게 말합니다. 그들은 perahera라는 것을, 그 안의 dharma의 뜻을 이해하지 못합니다.
api ganna yanavā ektarā harayak. sāra dharmayak. ē tamayi bauddha sāra dharmayē vimuktiya san̆dahā gonna sāra dharmaya. ē vimukti sāra dharmaya gonnagāganna issellā pūrva harayak tiyenavā. īṭa issellā patviya yutu sāra dharmayak. mahā sāra dharmaya ganna issellā patviya yutu haraya. peradī labāgata yutu harayaṭa kiyanavā pera hara ēvā perahæra kiyanavā.
우리는 어떤 핵심, 알맹이 dharma를 얻으려 합니다. 그것은 불교의 알맹이 dharma 가운데 해탈을 위한 알맹이 dharma입니다. 그 해탈의 알맹이 dharma를 쌓기 전에 먼저 갖추어야 할 핵심이 있습니다. 그보다 앞서 이르러야 할 알맹이 dharma입니다. 큰 알맹이 dharma를 얻기 전에 이르러야 할 핵심입니다. 앞서(pera) 얻어야 할 핵심(hara)을 'pera hara', 그래서 perahera라고 합니다.
dæn baṇa ahanna pāsalaṭa yanna isselyi mē perahæra pavatvagena yannē. eham baṇa ahanakoṭa mahā haraya gatta hæki. ēka ganna hilā pūrva harayak tiyenavā ganna. ēkaṭa hæḍa gæhenna ōnē. avaśya pasutalaya hadāganna ōnē. manasa hadāganna ōnē pūrva hæḍa talayakaṭa karavat væḍa piḷikaṭa menna pūrva sāra dharmayak harahā manasa haḍagahana væḍapiḷiṭa perahæra pūrva harayakē. mahā sāra dharmaya gattahama caturārya satya ahanna hamba venavā. ēka tamayi pansala giyāma hamba vennē. paṁcasalahaṭa kaṭṭiya yanakoṭa pirisa ekatu karagena yanakoṭa tamayi perahæra karagena yannē. perahæra pennagena tamayi yannē. perahærē tamayi okkoma innē.
bana를 들으러 절에 가기 전에 이 perahera를 엽니다. bana를 들을 때 큰 핵심을 얻을 수 있습니다. 그것을 얻으려면 먼저 얻어야 할 핵심이 있습니다. 거기에 맞추어 다듬어져야 합니다. 필요한 바탕을 마련해야 합니다. 마음을 앞선 틀에 맞게 다듬는 일이 필요합니다. 앞선 알맹이 dharma를 통해 마음을 다듬는 이 일이 perahera, 곧 앞선 핵심입니다. 큰 알맹이 dharma를 얻으면 네 가지 거룩한 진리를 듣게 됩니다. 절에 가면 얻는 것이 그것입니다. 사람들이 무리 지어 절로 갈 때, 그렇게 무리를 모아 가는 것이 perahera입니다. perahera를 보여 주며 갑니다. perahera 안에 모든 것이 있습니다.
dæn mē perahæra mokakda dæn ōka api dakinna ōnē. perahærē anulin tiyenavā pirisak pera harak hædena hæti. issellāma yannē hak geḍiyā pim̆bi. kenek issellāma yanavā.
그러면 이 perahera란 무엇입니까? 우리는 그것을 보아야 합니다. perahera에는 앞선 핵심을 이루는 차례대로 무리가 있습니다. 맨 앞에는 소라 나팔을 부는 사람이 갑니다. 한 사람이 맨 앞에 갑니다.
maṁginiya nevena giyāṭa passē īḷan̆gaṭa venavā sēvisikāraya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa passē enavā perakāraya.
그 뒤에는 북(bera) 치는 사람들이 옵니다.
īṭa passē davul bera kālaya mahārayāganna bam baṁgala ekaparaga gahennē. ē kaṭṭiya īḷan̆ga anna piḷivela næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hēvisikāraya venavā, berakāraya venavā, davul berakāraya venavā. otanin āvaṭa passē a īṭa passē enavā kasa kasa perahæra kasa gahana kaṭṭiya
hewisi 연주자들이 있고, 북 치는 사람들이 있고, daula 북 치는 사람들이 있습니다. 그다음에는 kasa(채찍) 행렬, 채찍을 내리치는 무리가 옵니다.
ǣ dæn issarama ov dæn ahannē ēka mokaruk karagannē. mokakda senaka ǣt karalā hiṭan ganna ōnaṭa aran gahagena minissu pænna duvanē iḍa dīlā ēkaṭa ēkaṭa aran tiyennē. pāra hadā pāra hadāgannā ov namut ēvā anutuiḷivin tibunē. dæ kasagahana kaṭṭiya īḷan̆gaṭa enavā. etanin itin etenṭa āvaṭa passē.
(청중) 예? 맨 앞에… (스님) 네, 그것으로 무엇을 하느냐고 묻는군요. 사람들을 비키게 하려고 채찍을 내리쳐서 사람들이 달아나 자리를 내주게 하려는 것이라고 받아들입니다. 길을 내는 것이지요. (청중) 길을 내는 것. (스님) 네, 하지만 그것들은 차례대로 있었습니다. 채찍 치는 무리가 다음에 옵니다. 그다음으로 넘어가서.
īṭa passē dæn eyin mehāṭa enavā. oya eka jātiyē mē ē kiyannē ara goru kakurukāraya īyāṭa ē kaṭṭiya ekatu venavā. īṭa passē nī mūha dāgena baḷu mūṇa dāgena ali mūhuṇa dāgena horu bakuru næn kiyalā koṭasak enavā. minissu eka muhuṇa dāgena naṭanavā. ves muhuṇa dāgena āni yanavā. oya ginibōla kærakīma tamayi īṭa ennē. iribola kærakīma enavā
그 뒤로 이쪽으로 오면, 같은 부류로 나무다리(죽마) 타는 사람들이 있고, 그들이 합류합니다. 그다음에는 여우 탈, 개 탈, 코끼리 탈을 쓰고 'horu bakuru'라 하는 무리가 옵니다. 사람들이 탈을 쓰고 춤을 춥니다. 가면을 쓰고 갑니다. 그다음에 오는 것이 불공 돌리기입니다. 불공 돌리기가 옵니다.
ara ḷan̆gaṭa iribola kærakayaṭa pas tamayi oya kiyana ov
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
olu goḍa eka vidiha satun kiyalā.
온갖 짐승의 머리들이라고 합니다.
īṭa passē mokada karannē oya karalā enavā mahā baḍa tiyena nilamelā mairenā ē æn̆dagena kaṭṭiyā niladāraya
그다음에는 무엇을 합니까? 배가 불룩한 nilame(관리)들이 차려입고 옵니다. 관리들입니다.
oya kaṭakiyāṭa passē nna dæn oīṭa passē mē nætum kālaya eka vidiha næ
그 무리 뒤에는 이제 갖가지 춤이 이어집니다.
etakoṭa īḷan̆gaṭa mokada karannē æti ara kiyana vidiyaṭa mē eka vidihē nætum
그다음에는 무엇이 오느냐 하면, 말한 대로 갖가지 춤입니다.
diyuru ahikukārayō poḷonkārayō oya ekak tiyenavā īḷan̆gaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov horaṇaya hari tæna saಗ್ಗೆ ḷan̆gaṭayi horaṇayakāraya.
네, horanāva(피리 같은 관악기)가 그 자리입니다. 그다음이 horanāva 부는 사람입니다.
ganusiliyak tiyenavāda in vanna mana ōnǣ hadē ōnǣva yanavā. ēka pava anati
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa passē okkoma giyāṭa passē śāntava sudu poḍi utsāgatta sudu ænagatta labā pirisak hari pirisak enavā īḷan̆gaṭa etakoṭa ēvā æsval aragena ayanavā. ara poḍi aragena īṭa passē mal aragena sasval aragena oya vidiha dēval aran enavā īḷan̆ga. dæn mehema tamayi śāsiya kiyana ekat tiyennē perahæra. aragollō anāra vidihaṭa yana. dæn mēka tamayi mē sundara buddhāgama kiyalā ada kiyannē. sundara buddhāgamaya koṭasāva perahæralā.
그 모든 것이 지나간 뒤에 흰옷을 입은 아이들, 고요한 무리가 옵니다. 그들은 등불을 들고, 꽃과 향 같은 것들을 들고 옵니다. 이제 sāsana(가르침)라는 것도 이와 같은 perahera입니다. 그들은 그렇게 지나갑니다. 오늘날 '아름다운 불교'라 부르는 것이 이것입니다. 아름다운 불교가 바로 perahera들입니다.
dæn mēka api saṁkētana dæka nisā ē sundara buddhāgena kiyannē. dænahanna issellā dænagata yutu haraya tamayi oya tiyā tiyennē. baṇa ahanna pera dænagata yutu
우리는 이것을 상징으로 보기 때문에 아름다운 불교라고 합니다. 알기 전에 알아야 할 핵심이 거기에 놓여 있습니다. bana를 듣기 전에 알아야 할 핵심을 거기서 보아야 합니다.
haraya ōkin dakinna ōnē. vena hærinna anna heriyak nādakenna issellāma yannē.
그래서 소라 나팔을 울리며 맨 앞에 갑니다.
ada mē paṁcasaliyē saṁgha nālayak pavattanavā. suddha nālayak pavattanavā. saṁkhaya piḷipu karalā tiyennē śuddha hara dharma dharma harataka daham hari saṁkēvat tamayi saṁkanādaya assa brahmasra nādaya kiyana eka pennannē saṁkhanādaya kiyalā. paṁcaliya hadenavā. menna mēka tamayi ada mē pansiliyē pavatvannē kiyana sancē tamayi pansienādin issellāma pennana.
오늘 절에서는 소라 소리(saṅkha nāda)를 울립니다. 청정한 소리를 울립니다. 소라가 상징하는 것은 청정한 핵심, dharma의 핵심입니다. 소라 소리가 바로 그 상징입니다. brahmassara(범천의 소리)를 소라 소리로 보여 줍니다. 절에서 울려 퍼집니다. 오늘 절에서 이것을 연다는 그 상징을 perahera 맨 앞에서 보여 줍니다.
ē vagēma kanaṭa bihi karaṇa rasāva daham hana tuḷa horayak næ. horayak næti hanaṭa kiyanavā hora nǣ hara. hora næti han̆ḍahanna ennā boru næti han̆ḍa enna kiyana eka tamayi hora næti han̆ḍa enna kiyana eka tamayi horanǣ han̆ḍana īlan̆ga ov dahama han̆ḍa pora nǣ. ēka śāntayi praṇītapayi. karaṇa guṇīn nīvayi. mihiriya madhurayi. anna ē hora næti han̆dāda pansalē pavatvanavā ēkan enna kiyana eka tamayi perahærē horaṇayakāraya penna.
그와 같이 귀에 주는 맛, dharma의 소리에는 거짓(hora)이 없습니다. 거짓 없는 소리를 'hora nǣti' 소리, 곧 horanǣ라고 합니다. 거짓 없는 소리를 들으러 오라는 것이 horanǣ 소리입니다. 네, dharma의 소리에는 거짓이 없습니다. 그것은 고요하고, 뛰어나고, 귀에 감기며, 달콤합니다. 그 거짓 없는 소리가 절에서 울리니 그리로 오라는 것을 perahera의 horanāva 부는 사람이 보여 줍니다.
pævatani ekaṭa yana hæ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īḷan̆gaṭa penna apiṭa dænagata yutu dharmaya
다음에 보여 주는 것—우리가 알아야 할 dharma—
mokakda pennannē? ē 24
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īḷan̆gaṭa pennava deyak tiyenavā. ēka tiyenavā hēsiyē depættaṭa kiyanavā ēkē æs deka bara æhæ ehema kiyannē ēkaṭa ara kōṭu dekē. aḍi vēgayen karakora gahanavā. ani vēgavat. dæn ōken pennannē mokakda? apē æs dekaṭa ena eka tamayi hētuva æs deken pennannē. æt eka harā vēgayen aramuṇu venavā. kæḍi kæraka aramuṇu venavā vēgayen. ena ena aramuṇak ætnam. ē mulā sahagata aramuṇa visi karanna. ē kiyannē pēna ēvā. oya pēna ēvā visi kara tamayi. allaganna puḷuvan upamāva. āvat giyahā āva giyā ēvā ituru vennē. anna ē saṁkētaya tamayi ē hadanin penna. bāra ganna epā kiyalā.
다음으로 보여 주는 것이 있습니다. hewisi 북의 양쪽을 그 북의 두 눈, '북의 눈'이라고 합니다. 거기를 두 막대로 아주 빠르게 두드립니다. 무척 빠릅니다. 이것으로 무엇을 보여 줍니까? 우리 두 눈에 들어오는 것을 그 두 눈으로 보여 줍니다. 눈에는 대상이 아주 빠르게 들어옵니다. 휙휙 돌며 빠르게 대상이 됩니다. 들어오는 대상이 있다면 그 미혹하는 대상을 던져 버리십시오. 곧 보이는 것들을 던져 버리라는 것입니다. 붙잡을 만한 비유입니다. 왔다가 갔다, 왔다가 갔다—남는 것은 그것뿐입니다. 그 상징을 그 소리로 보여 줍니다. 받아들이지 말라는 것입니다.
īḷan̆gaṭa īṭa vaḍā vēgaya aḍu gæṭa bera venavā.
다음은 그보다 느린 gæṭa bera(매듭 북)입니다.
īṭa passē lāāgena ekak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yanakoṭama api nitarama huru venna ōnē. mē pārē yanakoṭama ahuvenavā visi karalā dannavā. pārē yanakoṭa lassanavā ehiduraganna bæhen adalā gattot ehema ekē agatava baṇa ahanna hamba vennē næ. oya pēna pēna vihi karalā purudu venna yanakoṭa ēka tamayi hiṭa pera haraya dennē.
길을 갈 때도 늘 익숙해져야 합니다. 길을 가며 걸리는 것은 던져 버리는 법을 알아야 합니다. 길을 가다가 아름다운 것에 끌려 떼어 내지 못하면 제대로 bana를 들을 수 없습니다. 보이는 것마다 던져 버리는 데 익숙해질 때, 그것이 앞선 핵심을 줍니다.
īṭa passē anitya denavā perē api kanaṭa kiyanavā kana behe mē bēhēri kiyannē bihiri kiyana haṭa bēri han̆ḍa kiyanavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kǣ kō gahanna epā. pirihanna denna epā. ēvā næti karagannavā. ē hada mahā karadarayak. ēkē siddha vennē dahamaṭa bādhāvak. menna mēka han̆da han̆dunāganna. ēka tamayi pennannē mēka āvā giyā misak mēkē allanna deyak. allaganna ekak. ēkē svabhāvana gahuva gahapuma halā ivarayi. ē vagē tamayi ahana dēval. æhuvā giyā æhuvā giyan giyā sikunē næ. hari ēka tamayi mē saṁkētayen pennannē. ōkē tamayi gæṭa gæhennē.
소리치지 마십시오. 무너지게 두지 마십시오. 그런 것들을 없애십시오. 그 소리는 큰 골칫거리입니다. 그것은 dharma에 걸림돌이 됩니다. 이 소리를 알아차리십시오. 그것이 보여 주는 것은, 이것은 왔다가 갔을 뿐 붙잡을 것이 없다는 것입니다. 붙잡을 것이 없습니다. 그 성품은 치는 순간 소리가 끝나는 것입니다. 듣는 것들도 그와 같습니다. 들었다가 사라지고, 들었다가 사라져 남지 않습니다. 이 상징이 보여 주는 것이 그것입니다. 거기서 매듭(gæṭa)이 지어집니다.
rǣpō gahamin kaṭayutu karanakoṭa gæṭaluhāganna bæhæ. ēvā gæṭalu hædenavā. gæṭalu sahita han̆ḍa amati karaganna. ēvā ēka mataka tiyāganna menna mēvā gæṭalu haḍē hæṭiya. ē tamayi gæṭala haḍannē.
그렇게 일을 하다 보면 문제(gæṭalu)를 피할 수 없습니다. 문제가 생깁니다. 문제를 일으키는 소리를 없애십시오. 이것이 문제의 소리라는 것을 기억하십시오. 그것이 gæṭa bera 소리입니다.
dæn īṭa passē aran enavā tava ekak. mokakda ara a ga peralā tayi yannē gaurava dæn api mokada karannē hæmedīma dæn dāya nisā avulanda paṭan gatiya. ahuvet ahuvekin kakāya. vaḍē balagini enakoṭa paḍē dāhē enakoṭa hæmadēma rahēval hoya koccara hari avula ahula kanakara hara. ahulanavā. ahulanavā kiyannē āhāra danna koccara kanavā. anna ēka tamayi gaulō gahanavā kiyannē. hæmadēma koccara hari ivarayak nǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyannē. hæmadēma koccara hari ivarayak nǣ. hita kampā karanavā. āśvādayan kampā karanavā. menna rasayaṭa gijju venna yanavā. kayaṭa giduva vecca kenāt dāhaya nisā avulaṭa pat vennavā. dāhaṭa avula avula dāgannakoṭama ævilenavā. avuluvakatva baṇa ahanna bæ. ōkak tērum ganna. onna ōka tamayi davalin pennapu saṁkīrya.
무엇이든 아무리 해도 끝이 없습니다. 마음을 흔듭니다. 맛에 흔들립니다. 맛에 탐착하러 갑니다. 몸에 탐착한 사람도 타오름 때문에 혼란에 빠집니다. 타오름 때문에 혼란을 붙드는 순간 불붙습니다. 혼란한 채로는 bana를 들을 수 없습니다. 이것을 이해하십시오. 바로 이것이 daula 북으로 보여 주는 상징입니다.
dæn otanṭa yanakoṭa īṭa passē mē īḷan̆gaṭa vunē ov kaha dæn īṭa passē poḍi poḍi vælavalaṭa saṇḍu saraval æti karaganna epā. ōkē avasānayē mahā ginilak vienāvangē mahā saddek loku vināśayak æti kara.
거기까지 가면 그다음은—네, 채찍(kasa)입니다. 사소한 일로 다툼을 일으키지 마십시오. 그 끝에는 큰불처럼 큰 소리와 큰 파멸이 생깁니다.
ōvā æda velā yannē paṭan gannakoṭa ædē keḷavara mahā kampanayak æti karanavā. ēka tamayi æda gahapu rasayen gahaguhannē pr̥thabhāvayaṭa pat venavā. rūra bavaṭa pat venavā. rūra bava āśrayakana tattvayaṭa patvelā hitanam ohu kr̥ṣāvaṭa patvenavā. kr̥ṣāvaṭa pat karana tiyenavā kaya. anna ēka tiyena bhayānata penna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dennamaṭa paṭan gatta koḍi āmanāpa væḍa piḷivila avasānaya dakkavā genicca mahā kampanayak æti karalā navatin mēka hæṭi balāganna. ōkat mataka tiyāgannā. ēka han̆ḍu saruval devī yanna epā baṇa ahalā etakoṭa siddha vennē menna mē puṁciyaṭa paṭan gatta eka loku vināśayakin keḷavara venavā. anna ēka tamayi kasayen pennannē.
둘이서 시작한 작은 불쾌한 일이 끝까지 끌려가 큰 진동을 일으키고서야 멈추는 모습을 보십시오. 이것도 기억하십시오. bana를 듣고 나서 다툼으로 가지 마십시오. 그러면 이렇게 작게 시작한 것이 큰 파멸로 끝납니다. 바로 그것을 채찍으로 보여 줍니다.
usa bavaṭa pat venavā. pūra bavaṭa pat venavā. ēvat pat karagannavā. ēka hæṭi venna mehemayi.
거칠어지고 사나워집니다. 남들까지 그렇게 만듭니다. 그렇게 되는 이치가 이렇습니다.
ov īyan̆gaṭa kanipō tarakō. dæn oya ṭika giyāma
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
rāgini, dvēśa gini, mōha gini haṭagattahama mōha ginaṭa bæn̆dunahama apiṭa pēnnē hæbilīma yana gamana gini gamanak. rāgini, dvēśa gini, mōha gini nisā gini aragena yana gamana apiṭa pēnnē nǣ gini bōla hæṭiyaṭa itin mēka ekatu vecca hæṭiyaṭa apiṭa pēnnē gini yanavā.
rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 일어나고 moha의 불에 묶이면, 우리 가는 길이 불의 여정으로 보입니다. rāga·dosa·moha의 불 때문에 불을 지고 가는 여정입니다. 우리에게는 그것이 불공으로 보이지 않고, 한데 엉킨 모습으로 보입니다. 불이 갑니다.
sasara gamanē ginigini yannemeyi lōka satvaya avidyāven, tr̥ṣṇāven dævi ta dævi tævi tævi lōka śaktiya yana hæṭi samahara ginibōla eka ekak ekaṭa karakolā pennanna. ælenavā gæṭenavā. ælenavā gæṭenavā. ēken ælīmēginna rāginnayi dvēśa ginnayi. mōhaya nisā mēka paṭalavā gannavā. ehen paṭala mehema paṭalin pennavā depættaṭa paṭalō paṭalō mē gamana yana hæṭi. dæn menna mē vidihaṭa giya idiriya genicca ēvā avida tērum ganna nætuva giyot siddha vena rāgini, dvēśa gini nisā mōhayen pærīlā. gini sahagata gamanak yanna venavā. hoyāganna bæri. agamula hoyāganna bæ. okkoma ekaṭa bæn̆dilā pæṭivilā. ekaṭa vaṭavelā. rōdha gahanavā, ravum gahanavā. nirōdha karanna bæ. oya rōdhayak vāgē ravumak vagē gindara karapanaṭa pēnnē ēkayi. anna gini gamanē hæṭiya.
saṃsāra의 여정에서 세상 중생이 avijjā와 taṇhā로 타고 또 타며, 들볶이고 또 들볶이며 가는 모습을, 불공 여러 개를 한데 돌려서 보여 줍니다. 들러붙고 부딪치고, 들러붙고 부딪칩니다. 거기서 들러붙음의 불인 rāga의 불과 dosa의 불이 생기고, moha 때문에 이것이 엉킵니다. 이쪽저쪽으로 엉키고 또 엉키며 이 여정을 가는 모습을 보여 줍니다. 이렇게 앞으로 끌고 간 것들을 이해하지 못한 채 가면, rāga와 dosa의 불 때문에, moha에 홀려 불타는 여정을 가게 됩니다. 찾아낼 수 없습니다. 처음과 끝을 찾을 수 없습니다. 모두 한데 묶이고 엉키고 함께 감겨 있습니다. 원을 그리고 돌고 돕니다. 멈출(nirodha) 수 없습니다. 불을 돌리면 바퀴처럼, 원처럼 보이는 까닭이 그것입니다. 그것이 불의 여정의 모습입니다.
ena han̆dunāganna sasara gamana gini tiyena han̆dunāganna. mēkē gini cakravalaṭa tamayi mē lōkayā yannē kiyalā dænagannē. ēvā paṭavāgena tamayi mē æḍamin gæṭamin mulāin tamayi yannē kiyalā balāganna kiyana eka tamayi ginivōla kærakīma dennē.
saṃsāra의 여정에 불이 있다는 것을 알아차리십시오. 세상 사람들이 이 불의 바퀴 속을 가고 있음을 아십시오. 그것들을 지고 타오르며 부딪치며 미혹 속에 간다는 것을 보라는 것, 그것이 불공 돌리기가 주는 가르침입니다.
īṭada tiyennē? ov dæn oya issellā ekak tiyenavā. ættu geniyanavā. anna mahanta venna epā. mahantatvaya pennanna tamayi æharagannē. loku aya velā garaṇādikamaṭa ādambarakamaṭa, mahansa tatvakamaṭa yanavā lōka.
(청중) 그 앞에 있는 것은요? (스님) 네, 앞에 하나가 있습니다. 코끼리들을 데리고 갑니다. 거창해지지 마십시오. 거창함을 보여 주려고 코끼리를 데려옵니다. 세상은 높은 사람이 되어 허세와 뽐냄과 거창함으로 갑니다.
onna lōkē satvayā yana gamana oya vidihaṭa giyāma rāga, dvēśa, mōhen ginigatta satvayāṭa patvenna dēval. manasa okkoma pahat bavaṭa patvelā mahan tattvaya gāndhīra velā ohu āḍambarayen nisumgena mē vidiṭa innavā.
세상 중생이 이렇게 길을 가면, rāga·dosa·moha로 불붙은 중생에게 닥치는 일들이 이것입니다. 마음은 온통 낮아졌는데 거창한 체하며, 그는 뽐내며 이렇게 지냅니다.
anna ætteṭa hæra yanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hon̆da lassanaṭa særalā mahā tatva yanavā lokuyi kiyalā hitāgena lokukan athæralā yanna. lokukam ekkalā yanakoṭa mehemayi vennē.
잘 꾸미고 크다고 여기며 거창하게 갑니다. 높은 체함을 버리고 가십시오. 높은 체함과 함께 가면 이렇게 됩니다.
ē lokukam vala hæṭi balāgannā. lokukam karapu dēśanā pirisenek venavā. lokuvaṭa mahattalā hiṭiyāṭa ōkak pirisienā kiyannē aliyā kiyannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ē tattvayaṭa pat venna epā. ē tattvaya balāganna.
그런 상태가 되지 마십시오. 그 상태를 살펴보십시오.
itin oya tattvayaṭa yanna puḷuvan mahansaya mahansa velā hiṭapuma ē bæri aya mokada karannē? loku ayagē loku gama gannavā. aragena tamayi oluva loku karannē. anna oluvak vanavā giyāga tamangē olugē maṭṭama dannē nætuva mahālu tævin̆dagena yanavā. anungē olu aragena oya tavat mē lōka ævillā gata karana itin næti hināvak ara oluvak ahagin ara vesmuvana matu kara kara abhyantaraya næti eka piṭaṭa pennagena lokukam pennāgena mahan pattakam pennāgena næti aya puruhaṁkārakama yana hæ.
그런 상태에 갈 수 있는 이들은 거창해지는데, 그러지 못하는 이들은 무엇을 합니까? 높은 사람들의 큰 머리를 빌려 씁니다. 그것을 쓰고 머리를 크게 만듭니다. 자기 머리의 수준은 모르면서 남의 머리를 쓰고 큰 머리를 흔들며 다닙니다. 남의 머리를 쓰고 이 세상에 와서 살아갑니다. 없는 웃음을 짓고, 그 머리를 쓰고, 가면을 내세워 안에 없는 것을 밖으로 보여 주며, 높은 체, 거창한 체하며, 아무것도 없는 이들이 오만하게 가는 모습입니다.
oya kaṭṭiya yanavā īḷan̆gaṭa oya kaṭṭiya yanakoṭa tava kaṭṭiyak oya karalā henavā piṭipassa ara goḷu kakulkāraya loku kamak nǣ oya loku kannē næha. ehenam poḍi aya nemeyi kiyalā lokukam pennanavā uḍamuvā pennanavā. bohoma uḍamukamin yanavā uḍī yanavā. hæbæyi kakul næti nisā boru kavul bæn̆dagena innavā. næti lokukam pennana kaṭṭiyak tiyenavā. ēkat mē samājayē sasara gamanṭa yanna samādhiya hæṭiya. ōkak dænaganna. ara boru kakuna keṭṭu eket tamayi boru kaku bæn̆dena yanna dānē.
그 무리가 지나가면 그 뒤에 또 한 무리가 옵니다. 나무다리 탄 사람들입니다. 대단할 것도 없고 키도 크지 않습니다. 그러니 작은 사람이 아니라며 높은 체를 하고 거만함을 보입니다. 아주 거만하게, 우쭐대며 갑니다. 하지만 다리가 없으니 가짜 다리를 묶고 있습니다. 없는 높음을 보여 주는 무리가 있습니다. 그것도 이 사회에서 saṃsāra의 여정으로 가는 모습입니다. 이것을 아십시오. 비쩍 마른 사람도 가짜 다리를 묶고 갑니다.
mokada monavat æti harayak nǣha. ēgana harima uḍan̆guyi, harima ahaṁkārayi hari loku minissu api kiya pennanna gati lassana. lōkē atara ihaḷin penī sinna hadana gati. menna lōkē gativā. mē anna mēkat araganna mē pera harē dænaganna baṇa ahanna issellā mēvā dænagenna ōnē. mēvayen siddha vennē mēka kiyalā dænaganna ōnē. īṭa passē ōvā passē giyahāma minissu nīcakam karanavā. minihek velā yanalā minis ballek venavā. itin loku balu oluvak dāgena bana vanā yanavā. minis harakayek enavā. harak oluvak oluvē dāgena ēkat penna pēnnē nari oluvak dāgena naṭā yanavā. kayen minihā. namut gati lakṣaṇaya tirisanā venavā. menna mē vārgaya giyāṭa passē antimaṭa apiṭa hamba vennē tirisan lōkaya hæṭiya. ēkē mula minihek velā karaganna oya væḍa piḷiveda. oya gati lakṣaṇaya mūlaṇaravalu danna epā. ēka tamayi ēkat dænaganna kiyalā tamayi ē udāgena pennannē.
속에 든 알맹이가 하나도 없기 때문입니다. 그래서 몹시 거만하고 오만하며 대단한 사람인 양 보이려는 성질, 세상 위에 높이 보이려는 성질입니다. 이것이 세상의 성질입니다. 이것도 앞선 핵심으로 받아들이십시오. bana를 듣기 전에 이것들을 알아야 합니다. 이것들이 무엇을 낳는지 알아야 합니다. 그런 것을 쫓아가면 사람은 비천한 짓을 합니다. 사람으로 났다가 사람 개가 됩니다. 큰 개 머리를 쓰고 흔들며 갑니다. 사람 소가 옵니다. 소 머리를 머리에 쓰고, 또 여우 머리를 쓰고 춤추며 갑니다. 몸은 사람인데 성질은 짐승이 됩니다. 이런 부류를 지나 마지막에 만나는 것이 짐승의 세계입니다. 그 뿌리는 사람으로서 하는 그런 짓입니다. 그런 성질이 뿌리내리게 두지 마십시오. 그것도 알라고 그 탈들로 보여 주는 것입니다.
īṭa passē yanavā nætṭu. ē kiyannē væḍakaṭa næti eka nænṭnaṭat hæmatænama ē ē pættaṭa mē pættaṭa hari hari lōka eyā mulā karana næṭṭakkāra væḍapiḷi venavā.
그 뒤에는 춤꾼들이 갑니다. 곧 쓸데없는 춤, 여기저기서 이쪽저쪽으로 세상을 홀리는 춤꾼 노릇입니다.
pan̆ga pǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mēvā apē lōkayē tiyena tava deyak. ōvat hadurāganna
이것들도 우리 세상에 있는 또 다른 것들입니다. 그것들도 알아 두십시오.
ǣ ov ov nilamelat ekkalānē yannē ov ā nǣ nilamelā yanavā ēkā nætuvaṭat yanakoṭa issaraha nilamelā yanavā. ēgollō yannē mē nila tala darāgena baḍa mahattaṭa lokuṭa dānnē mē jarāva kālā goḍa gahagena inna aya ēka hæṭi. ēgollō passē nata natayana san̆gana pirisa tamayi ara san̆ga san̆gā yannē. ēgollangē itin mēka tamayi mē samājayak vināśa vena hæṭi. mē dr̥saya samājayaka kōviḍa ṭika dænaganna. ōka dænagattaṭa passē mokada karannē? ohoma oya ṭikin ahakalā hadavak pirisidu karagena nidahas karaganna anna suduru æn̆dum gatta ḷamayi poḍi aragena sādukāra dīlā yanavā. guṇayaṭa næ.
(청중) 예? (스님) 네, 네, nilame들도 함께 가지요. 네. 아니, nilame들은 앞에 갑니다. 관직을 짊어지고 배를 크게 내밀고 가는데, 이 더러운 것을 먹고 쌓아 둔 이들의 모습입니다. 그들 뒤로는 춤추는 무리가 흔들흔들 갑니다. 그들이 바로 사회가 무너지는 모습입니다. 그런 사회의 병폐를 아십시오. 그것을 알고 나서 무엇을 합니까? 그런 것들을 떨쳐 내고 마음을 깨끗이 하고 자유롭게 하여, 흰옷 입은 아이들이 꽃을 들고 sādhu를 외치며 갑니다.
onna pūrvayen baṇahada issellā menna mē ṭika dænagena ēvaya ādīnava dækalā ahak vecca śānta bavaṭa nidahas bavaṭa patsi piridu hadavatin issara apit ekkalā inna pansalaṭa gihillā ara saṁkhanādaya ahanna hora næti han̆ḍa ahanna kiyalā tamayi ekēnnē. onna ōka tamayi perahærī
bana를 듣기 전에 먼저 이것들을 알고 그 허물을 보아 떠나서, 고요하고 자유로운 상태에 이른 깨끗한 마음으로 우리와 함께 절에 가서 소라 소리를 듣자, 거짓 없는 소리를 듣자고 이끄는 것입니다. 그것이 바로 perahera입니다.
ādhyātmika ciṭ saṁkē bauddha saṁkē dæn ōka sundara avaṁkōtalava sundara buddhāgama tamā. buddhāgama kohoma sundarayi. budu dahama sundarayi. dara sun karana ekaknē budu dahama ēkayi sundariyā. daravalin karannē gini avulō tara sun karapuvahama ævilenna ginna niveenavā. ehenam sundara buddhāgu kivvara væradilā næha. hæbæyi kiyannē adahasatin nemeyi.
정신의 상징, 불교의 상징입니다. 이것이야말로 참으로 아름다운 불교입니다. 불교가 어떻게 아름답습니까? 붓다의 dharma는 아름답습니다. 붓다의 dharma는 땔감(dara)을 끊는(sun) 것이기에 'sundara'(아름다운)입니다. 땔감으로 불을 지피는데, 땔감을 끊으면 타던 불이 꺼집니다. 그러니 '아름다운 불교'라는 말은 틀리지 않았습니다. 다만 그들이 뜻하는 의미로는 아닙니다.
ov ōka sundara buddhāgama kiyana vacanē hari. darasun karana bul dahamayi. dara nisā upādānaya nævati dara dakuvahama bhavayaṭa gini ævidenavā. itin ē nisā upādānaya aha karapuvahama dala aha karapuvahama dalan kaḷā. sun kaḷā nam sundarayi.
네, '아름다운 불교'라는 말은 맞습니다. 땔감을 끊는 붓다의 dharma입니다. 땔감은 upādāna입니다. 땔감을 넣으면 bhava에 불이 붙습니다. 그러니 upādāna를 치우면, 땔감을 치우면 땔감을 끊은 것입니다. 끊었다면 아름답습니다.
ē ānandayē mā upansaṭa taram sundara budurajāṇan vahansē ahapuma api eyā hitenavā koyi taram lassanada koyi taram āsā karana ekakda kiyalā hitāgattā kiyalā. upā satē svabhāvaya tuḷa sārtha parisaraya tuḷa mē upādānayan sun karanna parisaraya koccara ēkaṭa gælapenavada kiyalayi æhida itin ada edā innē tiriva panicā rōgeṭa āsāyayenma pasa væḍuvā kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
o sindu hadāgena tiyenavā. hadāgena anē mehema taṇhāvak anē mehema āsāvak kiyalā upahāsātmaka sindutlā tiyenavā. mehema mahā āyagamika nāyakayen passa balalā hisam tamangē raṭē lassana kivvā kiyalā. mulāvaṭa patvecca adahas vanin ohoma lōkayā hāmulā karanavā. mulāvaṭa patvecca adahas vanin ohoma lōkayā mulā karanavā.
노래까지 만들어 놓았습니다. '아, 이런 taṇhā라니, 아, 이런 욕망이라니' 하며 비꼬는 노래들이 있습니다. 그런 위대한 종교 지도자가 뒤를 돌아보며 자기 나라가 아름답다고 했다는 것입니다. 미혹된 생각으로 그렇게 세상 사람들을 홀립니다. 미혹된 생각으로 그렇게 세상 사람들을 홀립니다.
sundara venavā nivan dækkāma. kānta sundara samāmahā nivan kiyana ekē arthayakin ē vagē arthayak tiyenavā. oya kiyana vacanaya pennannē sahita bhavanaya nam lōkaya antayaṭa pat karanavā kiyannē kelavaraṭa pat karanavā. suvayi suvayi kiyalā allagatta lōkaya antayaṭa pat karapuvā kiyanavā śāntayi. ē śānta vū etakoṭa śānta sundara dara næmati upādānaya sun kara dæmmahama sundarayi. mærenna deyak ituru vennē nǣha pavatina dēkuyi mærennē. mærena dē etana deyak næti nisā amānavā. vān sahitavannā vū dæn valin midilā nisa. nikmuṇa nisā. mahā niīma nisā amāma mahā nivan śānta sundara amāma mahā nivan śāntiya.
nibbāna를 보았을 때 아름다워집니다. '고요하고 아름다운 불사의 큰 nibbāna'라는 말에 그런 뜻이 있습니다. 그 말이 보여 주는 것은 이렇습니다. 세상을 끝(anta)에 이르게 한다, 곧 끝장에 이르게 한다는 것입니다. 즐거움이라며 붙든 세상을 끝에 이르게 한 것을 고요하다(śānta)고 합니다. 그 고요한, 고요하고 아름다운 것입니다. 땔감인 upādāna를 끊어 버리면 아름답습니다. 죽을 것이 남지 않습니다. 있는 것만 죽습니다. 거기에 죽을 것이 없으니 불사(amā)입니다. 갈애(vāna)에서 벗어났기에, 빠져나왔기에, 크게 꺼졌기에 불사의 큰 nibbāna입니다. 고요하고 아름다운 불사의 큰 nibbāna의 평안입니다.
ē lōkē lōkaya adakinavā hari śānta hari sundara lassana pættak venna āye mærennē nǣ kiyapatumā kavadāvat ehema ekak enna mē nivana tiyanna kiyalā hitāgannavā danna næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin perahæraya kiyannē pūrva haraya lōkayi. oya harē dækapu kenek baṇa ahapuhama tamayi lōkaya hæṭi dækalā lōkaya kerehi dækalā iham ē piḷiban̆dava mē mē ādīnava dækalā ēken athærīmē nidahasa nivanaya ānisaṁsa dækalā ēka mūlika tērumaṭa aragena in̆dalā hitanna anna ē nivanaṭa patvena baṇak ahanna api yan hora næti han̆ḍak ahanna śuddha han̆ḍak ahanna yan kiyalā pirisa passen enavā ēka ōka tamayi apē iṭa perahara
그러니 perahera는 앞선 핵심입니다. 이 핵심을 본 사람이 bana를 들으면 세상의 모습을 보고, 세상에 대해, 그에 대한 이런저런 허물을 보고, 그것을 버리는 자유인 nibbāna의 이로움을 보고, 그것을 기본 이해로 삼아 생각합니다. '저 nibbāna에 이르는 bana를 들으러 가자, 거짓 없는 소리를 들으러 가자, 청정한 소리를 들으러 가자' 하며 무리가 뒤따라옵니다. 그것이 우리의 perahera입니다.
perahærē arthaya yaṭapat velā. sǣma deyakma ēvā pūjā perahæra hæmadēkama artavamaya yaṭapat velā tiyenna.
perahera의 뜻이 묻혀 버렸습니다. 모든 것—공양이며 perahera며—모든 것의 뜻이 묻혀 있습니다.
mē ō sampradāyika krama næti karanna ōnē næ. ē saṁskr̥tiyaṭa pahara gahanna ōnē nǣ. ēkē yathā arthaya dænaganna ōnē. etakoṭa āya hærayak
이런 전통 방식을 없앨 필요는 없습니다. 그 문화를 공격할 필요도 없습니다. 그 참뜻을 알아야 합니다.
yathā arthaya dænaganna ōnē. etakoṭa āya hærayak aya pera tipiṭa daham adahalā matu venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
[ugura kǣrīma] ōvā væḍakaṭa nætivā. nikan mulā sahagata væḍa mōḍa in̆ga mōḍakam ohoma kiyalāvā kapalā dæmmahama meccara kalagenā vū sāra dharmaya dakinna bæruva kiyana ṭikak kapala dæmma. ēka velā tiyennē.
[헛기침] '그런 건 쓸데없다, 그냥 미혹하는 짓, 어리석은 짓이다' 하며 잘라 내 버렸기에, 이만큼 깊은 알맹이 dharma를 보지 못한 채 잘라 내 버렸습니다. 그렇게 되어 있습니다.
itin ōka æhuvā nam īṭa passē kavadāvat ahagatta kenā. otana paṭan genanavā ara perahara dakinna oya anuva dakinavā nisā. āyē venas vidi dakinna dæn vidihak næ.
그러니 이것을 들었다면, 들은 사람은 그 뒤로 perahera를 이 뜻대로 보게 됩니다. 이제는 다르게 볼 길이 없습니다.
arthaya væhicca nisā tamayi perahæra dækalā nāda nam perahæra hari lassanayi kiyalā yannē.
뜻이 가려져 있기 때문에 perahera를 보고는 그저 '참 아름답다' 하고 갑니다.
alinma eccara hiṭiyāgiya kiyanin tiyenavā. ē vunāṭa perahæra dækalā næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sōvāna paratiyak svāmīn vahansa suva ataṭa pat vuna suva ata pattayi sōtāpanna kiyanavā. suvaṭa pæmiṇi vuna kiyana eka tamayi sōha ata panna sōta panna suvātara patyana ekak. suvāsaṭa patvenna nivana hæra tapō guṇaya hærōjjhaṁga dharma hæra hæra tavat suvayak nosakinna. anna ē suvātaṭa pat vecca nisā kiyanavā sōtāpanna.
(청중) 스님, sovān의 뜻은요? (스님) 평안(suva)에 이른 이, 평안에 이르렀기에 sotāpanna라고 합니다. 평안에 이르렀다는 것이 sotāpanna입니다. sotāpanna란 평안에 이르렀다는 것입니다. 평안에 이르려면 nibbāna 말고는, 깨달음의 갈래(bojjhaṅga) dharma 말고는 다른 평안을 보지 않습니다. 그 평안에 이르렀기에 sotāpanna라고 합니다.
ēka vacanaya padanuvā. sōta āpanna kiyalā ē vagēma tava ekak tiyenavā. ēkaṭama gælama niruddhiyak sōta kiyannē galana gan̆dana āpanna kiyana āpassa væṭenavā. gæṭī svabhāvayen kallenavā. ēka āpas kara haravā gattā vāgē ē savartaya. oba bhāgen pahat pahat bavaṭa pat eka dæn usats pættaṭa galanavā. udāta kiyannē nivan pætta sænasum pætta pahak pætta kiyannē satara apā pætta dēpattaṭa gannē nætuva anitara karalā.
그것은 낱말 풀이입니다. sota-āpanna라고 하는데, 또 다른 풀이도 있습니다. sota는 흐르는 물줄기이고, āpanna는 거꾸로 돌아선다는 뜻으로 볼 수 있습니다. 본디 흐르던 물줄기를 거꾸로 돌려놓은 것과 같은 그런 전환입니다. 낮은 쪽, 낮은 곳으로 흐르던 것이 이제 높은 쪽으로 흐릅니다. 높은 쪽이란 nibbāna 쪽, 평안 쪽이고, 낮은 쪽이란 네 apāya 쪽입니다. 그쪽으로 가지 않도록 돌려놓은 것입니다.
sōvān kiyana vacanayak næti sōvān kiyalā api siṁhala kiyanava van kiyana vacanayen pennannē yamakisi vāna kiyannē bæmma kiyana ekayi. suva bæmma kiyana ekayi etanat pennanna. ēka saruvē kaḍā yannē nǣ. suvaya pihiṭanna bæmma bænnavāgē kō vān kiyana eket ē arthaya tiyennē. suvayaṭa bæn̆dapu bæmma. no oya eka ākārayen artha gatta hæki.
(빠알리에는) sovān이라는 말은 없습니다. 우리가 싱할라어로 sovān이라고 하는 것입니다. 'vān'이라는 말이 보여 주는 vāna는 둑을 뜻합니다. 평안의 둑이라는 것을 거기서 보여 줍니다. 그것은 무너져 흘러가 버리지 않습니다. 평안이 자리 잡도록 둑을 쌓은 것처럼, vān이라는 말에도 그 뜻이 있습니다. 평안을 위해 쌓은 둑입니다. 이렇게 여러 방식으로 뜻을 풀 수 있습니다.
niruttē vāya valaṭa idira nætnavā. da
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ada mē pinvat pivisa sīla samādhi pragnā guṇa pūrṇaya kara nivan sākṣāt kara gænīma parama adhiṣṭhānaya kara ganimin sammā sambudu piyāṇan vahansē dēśanā kara daham haraya tērum aragena ē dharmānukūlava yathārthaya avabōdha karaganimin lōkayē asāratvaya tērum aragena ē vāgēma nivanē hiti vennā vū nāthatvaya hehavat nivanē śāntatvaya tērum aragena eban̆dunnā vū ē nivan śāntiya udā vēvā. ē vagēma lōka dharmatāvī asāra svabhāvaya væṭahemin asāravannā lōkayan tibennā vū canda rāgaya athærī novælīm vidiyavasa visin ēkāntayen ē nivan śānti amādura ærēvā yahapata udā vēvā kiyannā vū adhiṣṭhāna tabāgena apaṭa menna ananta lōka satyanṭat ē amāśan udā veccavā kiyannā mē parama adhiṣṭhānayen yuttava api ada mē karmasthānayan vaḍamin ē uttaraya vitara vannā vū śāntiya udā karaganna balāporottu vemu. sǣma siyalu denāma śāntava
오늘 이 공덕 있는 대중은 sīla·samādhi·paññā의 공덕을 채워 nibbāna를 실현하겠다는 최상의 결의를 세우고, 완전히 깨달으신 붓다께서 설하신 dharma의 핵심을 이해하며, 그 dharma에 따라 실상을 깨닫고, 세상에 알맹이가 없음을 이해하며, 또한 nibbāna가 의지처 됨, 곧 nibbāna의 고요함을 이해하여 그러한 nibbāna의 평안이 밝아오기를. 또한 세상 이치의 알맹이 없음이 드러나, 알맹이 없는 세상에 대한 chanda-rāga를 버리고 들러붙지 않는 지혜로 틀림없이 그 nibbāna의 평안, 불사의 경지가 열리기를, 좋은 일이 밝아오기를 결의하며, 우리에게도 끝없는 세상 중생에게도 그 불사의 평안이 밝아오기를 바라는 이 최상의 결의를 갖추고, 오늘 우리는 kammaṭṭhāna를 닦아 그 위없는 평안을 이루기를 바랍니다.
balāporottu vemu. sǣma siyalu denāma śāntava nisansala venna ōna. ehi velā taman visin ēt aḍavan karagena magen vadinnā vū hulam podak vēvā kisivaṭa karadarayak pinta siddha novēvā. kænasila śāntiya silva satanaṭa udā vēvā kiyannā vū adhiṣṭhānayen mē apramāṇa maitrī cittaya ananta lōka satyayenṭa paturavamin api ada mē ākārannā mē karmasthānaya vaḍanta balāporottu vemu. mē
모두 고요하고 움직임 없이 있어야 합니다. 그렇게 앉아 스스로 눈을 반쯤 감고, 내게서 나가는 숨결 한 줄기조차 누구에게도 해나 괴로움이 되지 않기를, 모든 중생에게 평안과 고요함이 밝아오기를 결의하며, 이 한량없는 maitrī(자애)의 마음을 끝없는 세상 중생에게 퍼뜨리며 오늘 이렇게 이 kammaṭṭhāna를 닦기를 바랍니다.
karmasthānaya vaḍanta balāporottu vemu. mē mahā śāntiya tunruvangunē ananta śāntiya siyalu satyayenṭa pihiṭavā apa sæmadenāṭa pihiṭamin ē utum vū amā śāntiya udā karaganna samādhiya læbīma pihitu vēvā pragnā pahaḷakan hētu vāsanāva vēvā kiyana adhiṣṭhānayen yuktava saṁvara velā nihan̆ḍatāvayen yukta velā mē bhāvanāvaṭa sama vædilā balāporottu venna saṁvara vahayinṭa kiyanna avaśya næha. ēgaṭa balāporottu vennaṭa
이 큰 평안, 세 보배의 공덕의 끝없는 평안이 모든 중생에게 의지처가 되고 우리 모두에게도 의지처가 되며, 그 거룩한 불사의 평안을 이루도록 samādhi를 얻는 의지처가 되기를, paññā가 일어나는 원인과 복이 되기를 결의하며, 단정하게 침묵 속에서 이 수행에 들기를 바랍니다. 단정하라고 따로 말할 필요는 없겠지요. 그렇게 바라며.
nisala dampada dun budu rajin̆duni guṇakan̆da væn̆dagena vimasanavā nisala dam maga samavata labanaṭa sambudu næna guṇa maga inavā
(노래) 고요한 dhamma 구절을 주신 붓다께, 그 공덕 덩어리에 절하며 여쭙니다. 고요한 dhamma의 길, samāpatti를 얻으려 완전히 깨달은 지혜와 공덕의 길에 듭니다.
nisala dampada suvaya labā nisala samavata veta enavā nisala muṇi dam san̆ga yana teruvan pudanemi piḷiveta nagavanavā
고요한 dhamma 구절로 평안을 얻어 고요한 samāpatti에 이릅니다. 고요한 성자, dhamma, saṅgha라는 세 보배를 공양하며 수행을 일으킵니다.
amadam am rasaya sæma sata veta pivivā sæmalō satagē bhava dukkan̆da nivēvā sæma sata vetaṭa dam ataya væḍēvā sæma sata nivan suvayaṭa ada hærēvā.
불사의 dhamma, 불사의 맛이 모든 중생에게 스며들기를. 모든 세상 중생의 bhava 괴로움 덩어리가 꺼지기를. 모든 중생에게 dhamma의 뜻이 자라기를. 모든 중생이 오늘 nibbāna의 평안에 이르기를.
sambuduna nuvaṇa dun baṇa pada asalā sambudu nuvaṇa gena sadaham mahu karalā sambudu suva guṇagam maga vaḍalā sambudu amavataṭa pivimu nagalā
붓다께서 지혜로 주신 bana 구절을 듣고, 붓다의 지혜를 받아 saddhamma를 꽃피우고, 붓다의 평안과 공덕의 길을 닦아, 붓다의 불사의 경지로 들어가 오릅시다.
lō sata vin̆dina mē bhava gamanaka ædenā māyā mulāvaḍa væṭaha sæma lesa
세상 중생이 겪는 이 bhava의 여정에 끌려가는 māyā(환영)의 미혹이 모두에게 드러나기를.
patkam sæpayi yana misitu hæra laminādaṭu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nivana vīvā sataṭada itinā
중생에게도 nibbāna가 있기를.
sæmalō satama sihi karami lesa innē sæma dasa desa sataṭa met guṇa sitakinnē ē nivanaṭa maga dēvā bādhaka harinnē api set patamu ada met guṇa sitakinnē
모든 세상 중생을 떠올립니다. 열 방향의 모든 중생에게 mettā의 마음으로, nibbāna로 가는 길을 주고 걸림돌을 치워 주기를. 우리는 오늘 mettā의 마음으로 축복을 빕니다.
teruvan mahā samavaṭa ada matu vēvā sæmalō satē ē tæma bavagini duru vēvā asama vū samunindu væḍi lesa sihi vēvā muṇi raja ḷan̆ga vilasa sæma samavati vēvā
세 보배의 큰 samāpatti가 오늘 드러나기를. 모든 세상 중생의 bhava의 불이 사라지기를. 견줄 데 없는 성자의 왕을 더욱 떠올리게 되기를. 성자의 왕 곁에서처럼 모두 samāpatti를 얻기를.
pera diga vasana satvayōda pera anudiga vasana satvayōda diga vasana satvayōda dakuṇu anudiga vasana satvayōda pasūdiga vasanasa satvayōda pasu anudiga vasana satvayōda uturu diga vasana satvayōda uturu anudiga vasana satvayōda yaṭa diga vasana satvayōda uḍa diga vasana satyōda mē mama siyalu satvayō
동쪽에 사는 중생들도, 남동쪽에 사는 중생들도, 남쪽에 사는 중생들도, 남서쪽에 사는 중생들도, 서쪽에 사는 중생들도, 북서쪽에 사는 중생들도, 북쪽에 사는 중생들도, 북동쪽에 사는 중생들도, 아래쪽에 사는 중생들도, 위쪽에 사는 중생들도, 나와 모든 중생이—
saṁsāra duken midetvā saṁsāra rōgayen midetvā saṁsāra bayen midetvā saṁsāra ginnen midetvā saṁsārada dāhayen midetvā saṁsāra sōkayen midetvā saṁsāra rāgayen midetvā saṁsāra bæmmen midetvā saṁsāra sayuren midetvā saṁsāra kataren midetvā saṁsāra an̆duren midetvā
saṃsāra의 괴로움에서 벗어나기를. saṃsāra의 병에서 벗어나기를. saṃsāra의 두려움에서 벗어나기를. saṃsāra의 불에서 벗어나기를. saṃsāra의 타오름에서 벗어나기를. saṃsāra의 슬픔에서 벗어나기를. saṃsāra의 rāga에서 벗어나기를. saṃsāra의 묶임에서 벗어나기를. saṃsāra의 바다에서 벗어나기를. saṃsāra의 사막에서 벗어나기를. saṃsāra의 어둠에서 벗어나기를.
nibbāna na parama sukhayen sukhita tara vetvā nibbāna parama sukhayen sukhita tara vetvā nibbāna parama sukhayen sukhita tara vetvā.
nibbāna라는 최상의 행복으로 더없이 행복하기를. nibbāna라는 최상의 행복으로 더없이 행복하기를. nibbāna라는 최상의 행복으로 더없이 행복하기를.
mē sasara pævætmak vannēida mahā dukn̆da vannēya mē sasara pævætmak novannēda mahā dukkha novan nnēya mamada siyalu satvayō mahā dukkhan̆da devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 괴로움 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 괴로움 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 괴로움 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda mahā rōga kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda mahā rōga novannē mamada siyalu satvayō mahā rōga ōga kan̆da devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 병 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 병 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 병 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda mahā jarā kan̆davannēya mē sasara pævætmak novannēda da mahā jarā kan̆dana novannē mamada siyalu satvayō mahā jarā kan̆da devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 늙음 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 늙음 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 늙음 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak dannēda mahā vyādhi kan̆davannē mē satara pævætmak novannēda mahā vyādhikan̆da novannē mamada siyalu satvayō mahā vyādhika devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 질병 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 질병 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 질병 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda mahā maraṇa kan̆davannē mē sasara pævæt ætmak novannēda mahā maraṇa kan̆dana novannē mamada siyalu satvayō mahā maraṇa kan̆da devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 죽음 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 죽음 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 죽음 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara kara pævætmak vannēda mahā baya kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda mahābhaya kan̆danavannē mamada siyalu satvayō mahā taya kan̆da devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 두려움 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 두려움 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 두려움 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda mahā hadagini kan̆davannē mē satara sara pævætmak novannēda mahā hatagini kan̆da novannē mamada siyalu satvayō mahā hadaginikada devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 가슴의 불 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 가슴의 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 가슴의 불 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda mahā jāha gini kan̆davannē mē satara pævætmak novannēda mahā dāhagini kan̆dano novannē mamada siyalu satvayō mahā jāha gini kan̆da devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 타오르는 불 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 타오르는 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 타오르는 불 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda mahā sōka kini kan̆davannēya mē sasara pævætmak novannēda mahā sōka gini kan̆da novannēya mamada siyalu satvayō mahā śōka ka gini kan̆ḍa devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 슬픔의 불 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 슬픔의 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 슬픔의 불 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda mahā rāga gini kan̆davannē mē sasara pævætmak novannēda da mahā rāgini kan̆da novannēya mamada siyalu satvayō mahārāga gini kan̆da devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 큰 rāga의 불 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 큰 rāga의 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 큰 rāga의 불 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak k vannēda mahā bæn̆dunu bæmivannē mē sasara pævætmak novannēda mahā bæn̆duṇu bæmi novannēya mamada siyalu satvayō mahā pæn̆duṇu bæmi devana sasaren midetvā
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 크게 옭아맨 사슬이 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 크게 옭아맨 사슬도 없습니다. 나와 모든 중생이 크게 옭아맨 사슬을 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
mē sasara pævætmak vannēda ananta duk gini kan̆davannē mē sasara pævæt dækmak novannēda ananta duk gini kan̆da novannē mamada siyalu satvayō ananta duk gini kan̆da devana sasaren midetvā mamada siyalu satvayō ananta duk gini kan̆da devana sasaren midetvā mamada siyalu satvayō ananta duk gini kan̆ḍa devana sasaren midetvā.
이 saṃsāra의 이어짐이 있으면 끝없는 괴로움의 불 덩어리가 있고, 이 saṃsāra의 이어짐이 없으면 끝없는 괴로움의 불 덩어리도 없습니다. 나와 모든 중생이 끝없는 괴로움의 불 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를. 나와 모든 중생이 끝없는 괴로움의 불 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를. 나와 모든 중생이 끝없는 괴로움의 불 덩어리를 안기는 saṃsāra에서 벗어나기를.
kāma lōka anātayi rūpa lōka anātayi arūpa lōka anātayi siyalu lōka anātayi. atahærīma nātayi atahærīma vetvā noælma nātayi noælma vetvā midīma nātayi. midī mævetvā nivanama nātayi nivanama vetvā
kāma 세계는 의지할 데가 없습니다(anātha). rūpa 세계도 의지할 데가 없습니다. arūpa 세계도 의지할 데가 없습니다. 모든 세계가 의지할 데가 없습니다. 놓아 버림이 의지처(nātha)입니다. 놓아 버림이 있기를. 들러붙지 않음이 의지처입니다. 들러붙지 않음이 있기를. 벗어남이 의지처입니다. 벗어남이 있기를. nibbāna만이 의지처입니다. nibbāna만이 있기를.
kāma lōka anātayi rūpa lōka anātayi. arūpa lōka anātayi siyalu lōka anātayi atahærīma nātayi atahærīma vetvā novælma nātayi. noælma vetvā midīma nātayi midīma vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā.
kāma 세계는 의지할 데가 없습니다. rūpa 세계도 의지할 데가 없습니다. arūpa 세계도 의지할 데가 없습니다. 모든 세계가 의지할 데가 없습니다. 놓아 버림이 의지처입니다. 놓아 버림이 있기를. 들러붙지 않음이 의지처입니다. 들러붙지 않음이 있기를. 벗어남이 의지처입니다. 벗어남이 있기를. nibbāna만이 의지처입니다. nibbāna만이 있기를.
kāma lōka anātayi rūpa lōka anātayi arūpa lōka anātayi siyalu lōka anāthayi ata hærīma nātayi atahærīma vetvā novælma nātayi noælma vetvā midīma nātayi midīma vet nivanama nātayi nivanama vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā nivanama nātayi. yi nivanama vetvā
kāma 세계는 의지할 데가 없습니다. rūpa 세계도 의지할 데가 없습니다. arūpa 세계도 의지할 데가 없습니다. 모든 세계가 의지할 데가 없습니다. 놓아 버림이 의지처입니다. 놓아 버림이 있기를. 들러붙지 않음이 의지처입니다. 들러붙지 않음이 있기를. 벗어남이 의지처입니다. 벗어남이 있기를. nibbāna만이 의지처입니다. nibbāna만이 있기를. nibbāna만이 의지처입니다. nibbāna만이 있기를. nibbāna만이 의지처입니다. nibbāna만이 있기를.
mē kaya mærilā yam davasaka kuṇu venavā æṭa kaṭuralā mahā poḷovaṭa pas venavā hæḍa væḍa kiyalā mōḍayō mehi rævaṭenavā atahæramiduna davasaṭa nivanama venavā
이 몸은 죽어 언젠가 썩어 갑니다. 뼈마디는 너른 땅의 흙이 됩니다. 어리석은 이들은 곱다고 여기며 여기에 속습니다. 놓아 버리고 벗어나는 날 nibbāna가 됩니다.
mē kaya mærilā yam davasaka kuṇu venavā æṭa kaṭuralā mahā poḷavaṭa pat venavā æda væḍa kiyalā mōḍayō mehi rævaṭenavā atahæramiduna davasaṭa nivanama venavā.
이 몸은 죽어 언젠가 썩어 갑니다. 뼈마디는 너른 땅으로 돌아갑니다. 어리석은 이들은 곱다고 여기며 여기에 속습니다. 놓아 버리고 벗어나는 날 nibbāna가 됩니다.
mē kaya mærilā yam davasaka kuṇu venavā æṭa kaṭudira mahā poḷavaṭa pas venavā tæḍa væḍa kiyalā mōḍayō mehi ravaṭenavā.
이 몸은 죽어 언젠가 썩어 갑니다. 뼈마디는 너른 땅의 흙이 됩니다. 어리석은 이들은 곱다고 여기며 여기에 속습니다.
า
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)