CD015 · 21번째 · 1시간 30분 · 원문 녹음
deva에 대한 생각 풀이
දේව සංකල්ප විග්රහය.
mokada dæn oya piṭasakvala ipadīma magul sakvala ipadīma kiyana mē koṭas dekak tiyenavā.
왜냐하면 다른 cakkavāḷa에 태어나는 것과 maṅgala cakkavāḷa에 태어나는 것, 이 두 갈래가 있기 때문입니다.
magul sakvala kiyannē budurajāṇan vahansēlā pahaḷa vena mē manussa lōket ekkalā cātun mahārāja tāvatīnsa ādi vaśayen kiyana sadīvya lōkata ekkalā īṭa passē tiyena brahma lōka oya ādī vaśayen satara apāya okkoma ayiti vena mē eka sakvalā tiyenavā. mē api innē magul sakvala kiyana vacanaya pennanna lovturā budurajāṇan vahansēlā pahaḷa vena sakvala.
maṅgala cakkavāḷa란 Buddha들이 나타나는 이 사람 세계와 함께 Cātummahārājika, Tāvatiṃsa 같은 여섯 deva 세계, 그 위의 brahma 세계, 그리고 네 apāya까지 모두 들어 있는 하나의 cakkavāḷa입니다. 우리가 사는 곳이 바로 maṅgala cakkavāḷa라는 말이 가리키는, 세상을 넘어선(lokuttara) Buddha들이 나타나는 cakkavāḷa입니다.
mē sakvala vaṭa tiyenavā dasa dahasak sakvalavala.
이 cakkavāḷa 둘레에 만 개의 cakkavāḷa가 있습니다.
mē dasa dahasak sakvala inna deviyanṭa brahmenṭa mē lōkē budurajāṇan vahansē pahaḷa vunat ævidilā baṇa ahagena him mārgaphala avabōdha karaganna puḷuvan.
이 만 cakkavāḷa에 사는 deva와 brahma들은 이 세상에 Buddha가 나타나시면 와서 가르침을 듣고 magga-phala를 깨달을 수 있습니다.
mē dasa daha sakvalin ehāṭa mē baṇa padayak ahanna avasthāvak nolæbena ē kiyannē budurajāṇan vahansē dēśanā karana dharmayak. budurajāṇan vahansē namak dēśanā karana dharmayak pihiṭannē næti. īṭa ehā sakvalaval tiyenavā. menna mē sakvala valaṭa
이 만 cakkavāḷa 너머에는 가르침 한 구절 들을 기회도 얻지 못하는, 곧 Buddha께서 펴시는 dharma가 자리 잡지 못하는 cakkavāḷa들이 있습니다.
sakvalaval tiyenavā. menna mē sakvala valaṭa kiyanavā parasakvala vena mē sakvalin ahaka pætinna. ē kiyannē bhautika lōkē tiyena sakvala svabhāvayak oya tiyennē.
이런 cakkavāḷa를 para-cakkavāḷa라고 부르는데, 이 cakkavāḷa에서 떨어진 쪽입니다. 곧 물질 세계에 있는 cakkavāḷa의 모습이 그렇다는 것입니다.
dæn niyata mityā dr̥ṣṭayek vaśayen kaṭayutu karapu kenek ē hētuva uḍaṭa mē lōkayen gihi lōkāntarika narakayaka upadinavā.
그런데 niyata micchā diṭṭhi를 지니고 살아온 사람은 그 까닭으로 이 세상을 떠나 lokantarika niraya에 태어납니다.
oya dasa dahasak sakvalaval tunak atarē oya lōkāntaraya naraka ekak vihillā tiyenavā.
그 만 cakkavāḷa 묶음 셋 사이에 lokantarika niraya 하나가 펼쳐져 있습니다.
dæn mē magulu sakvala eka pættakin tiyenavā ē ætulē dasa dahasak sakvala eka podiyak. tavat dasa dahasa hasak vala puiyā tava ǣta viśvayē tiyenavā. ē vagēma tava podiyak tavat ataraka tiyenavā. oya tunak atarē lōkāntarika narakayak tiyenavā.
이 maṅgala cakkavāḷa가 한쪽에 있고, 그 안의 만 cakkavāḷa가 한 묶음입니다. 또 다른 만 cakkavāḷa 묶음이 우주 저 멀리 있고, 그처럼 또 한 묶음이 다른 곳에 있습니다. 그 셋 사이에 lokantarika niraya가 있습니다.
onna ē niyata mityādr̥ṣṭika pudgalayō gihillā upadinavā oyakē lōkāntarika narakaya.
바로 그 niyata micchā diṭṭhi를 지닌 사람들이 가서 그 lokantarika niraya에 태어납니다.
mē velāvēdī yamkisi pudgalayek dharmayaṭa viruddha vunot satya dharmaya dænat ēkaṭa viruddhakam karalā mityā dr̥ṣṭiya ganna ē vidihaṭa venas vunot. ē niyata mityā dr̥ṣṭiyaṭa væṭilā hatam ē pudgalayā ēka nam lōkayaṭa dunnē.
지금 누군가 dharma에 맞서면, 참된 dharma를 알면서도 그것을 거슬러 micchā diṭṭhi를 붙잡는 쪽으로 바뀌면, 그는 niyata micchā diṭṭhi에 떨어진 것이고 그것을 세상에 퍼뜨린 것입니다.
ē pudgalayāṭa upadinna venavā anna arakena lōkāntaya narakaya gihillā.
그 사람은 저 lokantarika niraya에 가서 태어나야 합니다.
piṭa sakvala
다른 cakkavāḷa 말입니까?
ov piṭa sakvala nemeyi ara dasa dahasakvala tunā atarē. lōkantara narakayē
네, 다른 cakkavāḷa가 아니라 저 만 cakkavāḷa 셋 사이, lokantarika niraya입니다.
hari svāmīn vahansa dasa dasada daha sakvala tunak atarē sakvala tunak atara
알겠습니다, 스님. 만 cakkavāḷa 셋 사이, cakkavāḷa 셋 사이 말씀이군요.
dasa dahasak sakvala tunak atarē. lōkayak vināśa venakoṭa dasa daha sasakvala vināśa venavā. ēka podiyaṭa
만 cakkavāḷa 셋 사이입니다. 세계가 무너질 때는 만 cakkavāḷa가 무너집니다. 한 묶음째로요.
etakoṭa mē dasa sakvala tunak atara tibuṇa nam ehema ēka ituru venavada? lōkē vināśa venaka
그러면 이 cakkavāḷa 셋 사이에 있던 것은 남습니까? 세계가 무너질 때…
hærē lōkayak vināśa venakoṭa dasa dahasak sakvala podiyak vināśa vennē. mē dasa dahasak sakvala pudiyē sakvala tunak atarantara narakayak hiṭiya. oya dasa daturē 3da000 gāṇak lōkāntara naraka tiyennē enē.
세계가 무너질 때는 만 cakkavāḷa 한 묶음이 무너집니다. 이 만 cakkavāḷa 묶음에서 cakkavāḷa 셋 사이마다 lokantarika niraya가 있었습니다. 그러니 그 만 개 사이에 수천 개의 lokantarika niraya가 있는 셈이지요.
ara dasa daha sakvala podiya atarē 3da000k vitaraṭa lōkāntana tiyennē næ tunakaṭa ekak tiyenavanē. oya vidihaṭa giyot ehema bæluva ē taramaṭat tiyenna ōnē. hæbæyi mē dasa dahasak
저 만 cakkavāḷa 묶음 사이에 삼천 개쯤이나 lokantarika가 있는 게 아니라, 셋에 하나씩 있지요. 그렇게 따져 보면 그만큼은 있어야겠지요.
taramaṭat tiyenna ōnē. hæbæyi mē dasa dahasak sakalama mahā mē antakkalpuvak nætnam mahākalpa ekakadī vināśa venavā.
그런데 이 만 cakkavāḷa는 모두 antarakappa, 아니면 mahākappa 하나에 무너집니다.
hæbæyi aravaya āyuṣa mahālpa valin kiyalat kiyanna bæ. ē taram mahākalpa gaṇanāva giyāt ara lōkāntara narakaya upadicca kenā mærennet nǣhæ. ē lōkē vināśa vennet næha.
하지만 저 lokantarika의 수명은 mahākappa로 헤아린다고도 말할 수 없습니다. 그만큼 많은 mahākappa가 지나도 그 lokantarika niraya에 태어난 이는 죽지도 않고, 그 세계가 무너지지도 않습니다.
itin sakvala tunak atara tibuṇā mē dasa dahasak sakvala podiyē mahākalpa ekakadī vināśa venakoṭa sahamulinma ehenam ara lōkāntaya næṭinna puḷuvan.
그러면 cakkavāḷa 셋 사이에 있던 그것도, 이 만 cakkavāḷa 묶음이 mahākappa 하나에 아주 송두리째 무너질 때 함께 사라질 수 있겠군요.
ara sakrala sonak hætanot ēka vināśa venna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam mē tiyennē dasa dahasak sakvala podiya atarē. ēka irahan̆dakin dena ālōkaya dasa dahasak sakvala ālōka karanavā.
그러면 이것은 만 cakkavāḷa 묶음 사이에 있습니다. 해와 달 하나가 주는 빛이 만 cakkavāḷa를 밝힙니다.
oya lōkāntarayen narakaṭa irada eliya væṭennē nǣ. candra sūrya ālōkayekut nǣ. tanikaṭa andhakārayi.
그 lokantarika niraya에는 햇빛이 들지 않습니다. 달빛도 햇빛도 없습니다. 오로지 어둠입니다.
pavāā tiyennē ehemayi dharmaya.
dharma가 그렇게 말합니다.
ehenam mē dasa dahasakvala eḷiya karana mē lōkaya ætulē. kohomada ēgahaṭen eḷiya nolabana lōkayak tiyennē?
그렇다면 만 cakkavāḷa를 밝히는 이 세계 안에 어떻게 그 빛을 받지 못하는 세계가 있습니까?
vināśa novena ekak tiyennē. vināśa novena ekak mē atarē tiyenavā. ēṭa gælapena pættakaṭa ē kiyannē mē rūpāvacara satudhyāna lōken ehā lōka ara gindaraṭa vināśa vennē nǣ.
무너지지 않는 것이 있는 것입니다. — 무너지지 않는 것이 이 사이에 있습니다. 그에 맞는 쪽, 곧 rūpāvacara 넷째 jhāna 세계 너머의 세계들은 저 불에 무너지지 않습니다.
etakoṭa mē lōkaya tuḷa tiyena vināśa noveni pættak tiyenavā ē vidihaṭa. ara andhakāra lōka ekakvat ituru vennē næhæ. ēvā dævillā peilā yanavā. ituru vennē caturatayana lōkayen ehāṭa tiyennē rūpāvacara lōka suddhāvāsa brahma lōkādī vināśa vennē næha.
그러니 이 세계 안에는 그렇게 무너지지 않는 쪽이 있습니다. 저 어둠의 세계는 하나도 남지 않습니다. 그것들은 다 타서 없어집니다. 남는 것은 넷째 jhāna 세계 너머에 있는 rūpāvacara 세계, suddhāvāsa brahma 세계 같은 것들로, 그것들은 무너지지 않습니다.
darak daha sakkana popayak tiyenavā
만 cakkavāḷa 묶음이 따로따로 있는 것이군요.
ov ē vagē po ē dasa dahasak kaḷa midi pokuru midipakuru dænavā vagē. dasa dahasak kaḷa po tiyenavā tænin tæna. ebō podi piṭin po tiyenavā.
네, 그런 묶음들, 그 만 cakkavāḷa 묶음들은 포도송이가 달린 것처럼 곳곳에 있습니다. 그런 묶음들이 또 묶음째로 있습니다.
īḷan̆gaṭa ēka cūlanī lōka dhātu madhyama lōka dhātu, mahā lōka dhātu kiyalā kiyanavā ævvaṭa ē podi podivalaṭa pokuru podiyak. dæn dasa dahasak sakvala kiyannē sakvala sakvala podī 10,000yi. edu sakvala podī valin hædicca poḍi 10,000 tava tiyenavā.
그것을 cūḷanī lokadhātu, majjhima lokadhātu, mahā lokadhātu라고 부르는데, 묶음들을 다시 묶은 송이입니다. 만 cakkavāḷa란 cakkavāḷa 만 개 묶음이고, 그런 cakkavāḷa 묶음으로 이루어진 것이 또 만 개 있습니다.
ēkat eka mahā ara kiyana tuleni lōka dhātuvak.
그것도 이른바 하나의 큰 cūḷanī lokadhātu입니다.
aci ov ēvā inē. apiṭa lovturā budurajāṇan vahansēgē buddhagnānaya pennapuvā misak apiṭa viśvāsayen piḷigannavā misak ma mē apē divæsakinvat divæsakin dakinna bæhæ. śrāvakayekuṭa mona divasaka dakinna bæha ēvā.
아! — 네, 그런 것들이 있습니다. 세상을 넘어선 Buddha의 buddha-ñāṇa가 보여 주신 것을 우리가 믿음으로 받아들일 뿐, 우리의 dibba-cakkhu로도 볼 수 없습니다. 제자(sāvaka)는 어떤 dibba-cakkhu로도 그것들을 볼 수 없습니다.
itin etakoṭa ē vagē po. tava da000ka podī tiyenavā. ēka mahā lōka dhātu madhyama lōka dhātu ē vagē 100,000k mahālōka dhātuvak.
그러니 그런 묶음이 또 수천 개 있습니다. 그것이 mahā lokadhātu, majjhima lokadhātu이고, 그런 것 십만 개가 하나의 mahā lokadhātu입니다.
itin tathāgatayan vahansēṭa nam mahā lōka dhātuvaṭa halanagannat puḷuvan. īṭa væḍiyat puḷuvan.
Tathāgata께서는 mahā lokadhātu까지 목소리를 울리실 수 있습니다. 그보다 더도 하실 수 있습니다.
buddhagnānaya tarama ēka anit kenekuṭa karanna bæhæ. dasas dasak vala tamayi śrāvakayek nada karannē.
buddha-ñāṇa만큼은 다른 이가 할 수 없습니다. 제자가 소리를 울릴 수 있는 것은 만 cakkavāḷa까지입니다.
ēgollan māō dhātu dakvā dasa dāsa dakvaṭa æti. mālōka dhāta dak mālō dhātu datvā æti.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dasa dahasak sakvala podi cūlanī lōka dhātuvak. eban̆du podi 10,000 mādhyamika lōka dhātuvak. eban̆du podī 10,000 mahālōka dhātuva. keḷavarak næha.
만 cakkavāḷa 묶음이 하나의 cūḷanī lokadhātu, 그런 묶음 만 개가 하나의 majjhima lokadhātu, 그런 묶음 만 개가 mahā lokadhātu입니다. — 끝이 없군요.
ēvā keḷavarak næha. itin mē lōkē viṣaya atintayayi kivvē ēkayi. itin tathāgatayan vahansēṭa nam ē mahā lōka dhātura æhennat nāda karanna puḷuvan. hæbæyi ahalā tērum ganna puḷuvan ayanē.
그것들은 끝이 없습니다. 그래서 이 세계의 테두리가 끝없다고 하신 것입니다. Tathāgata께서는 그 mahā lokadhātu에까지 들리게 소리를 울리실 수 있습니다. 하지만 듣고 알아들을 수 있는 이들이 있어야지요.
ē nisā ēgollanṭa balā tērennē næhæ. væḍakut næha.
그러니 그들에게는 보아도 알아지지 않습니다. 쓸모도 없지요.
ēvā væḍak næhæ kivvā kaḷāṭa puḷuvankama tiyenavā namut kiyalā væḍak næha nama dæn metana innavā ekkenek. eyāṭa æhenna baṇa kiyanna tiyenavā. itin api hayiyen kǣ gahanna ōnē ara ǣta allapu attara æhennē allapu gata kavuruvat næ ahanna kenek. api kǣ gahana ekē tērumakē næhænē.
쓸모없다고 한 것은, 할 수는 있지만 해 봐야 쓸모가 없다는 뜻입니다. 이를테면 여기 한 사람이 있고 그에게 들리게 가르침을 말해야 합니다. 그런데 우리가 크게 소리쳐서 저 먼 옆 마을까지 들리게 해도, 옆 마을에 들을 사람이 아무도 없다면 소리치는 것은 아무 뜻이 없지요.
ē vagē budurajāṇan vahansē nāda karanakoṭa ara mahā lōka dhātuvaṭa han̆ḍagalā horanna deyak næhæ.
그처럼 Buddha께서 소리를 울리실 때 저 mahā lokadhātu까지 소리를 높이실 까닭이 없습니다.
svāmīn vahansa ē lōkava kavut næha kiyana eka ēka nǣ kiyana eka nemeyi. mānasikatvaya nǣ. avabōdha karanna mānasikatvaya næha. ē lōka anna ara mē dasa dahasak sakvala
스님, 그 세계에 아무도 없다는 말씀입니까? — 없다는 게 아닙니다. 마음가짐이 없습니다. 깨달을 마음가짐이 없습니다.
næha. ē lōka anna ara mē dasa dahasak sakvala tunak atarē ara tiyannē lōkāntaya narakayen mærilā kavadā hari in̆dalā utelā æpadinakoṭa yanavā ara ehā lōka dhātuva tuḷa.
그 세계들, 저 만 cakkavāḷa 셋 사이에 있는 lokantarika niraya에서 죽어 언젠가 벗어나 태어날 때는 저 너머 lokadhātu 안으로 갑니다.
etakoṭa ǣtaṭa eyā yanavā. ēgollō laṁ vennē næ.
그러면 그는 멀리 가 버립니다. 그들은 가까이 오지 않습니다.
oya niyata vittr̥ṣṭiya enna bæriuva yannē yannē ēkayi. etana idilā hiṭan mærilā gihillā panna etani tava ṭikak kǣtalā yanavā. ehema avasthāvak tiyenavā.
그 niyata micchā diṭṭhi 때문에 오지 못하고 떠나가는 것입니다. 거기서 살다 죽으면 또 조금 더 멀리 밀려갑니다. 그런 일이 있습니다.
ēka nē manussa lōka pættaṭa enna ōnē.
그렇군요. 사람 세계 쪽으로 와야 할 텐데요.
mē manussa lōka pættaṭa ennē næha. anik ehā manussa nemeyi. divya divyā brahma vennat puḷuvan anikvaya. divya brahma anikva tiyenavā. śuddhāvāsa anikvaṭa nǣha.
이 사람 세계 쪽으로는 오지 않습니다. 다른 곳의 사람이지요. deva나 brahma가 될 수도 있습니다, 다른 곳에서. deva와 brahma는 다른 곳에도 있지만 suddhāvāsa는 다른 곳에 없습니다.
svāmīn vahansa dæn mē uppattīnma islāma bhaktiya ekkō katōlika bhaktikayet saha mulin bauddha velā passē ēka hærā gihillā sāyahana.
스님, 태어날 때부터 이슬람을 믿는 사람이나 가톨릭 신자, 그리고 처음엔 불자였다가 나중에 그것을 버리고 떠난 사람은 어떻습니까?
ov ē denna eka tiya dæn menna mehema ekak tiyenavā. dæn otanin api dakinna ōnē anya paribrājika sēvanaya kiyannē mokakda kiyana eka. budu dahama
네, 그 둘은 한… 자, 이런 것이 있습니다. 여기서 우리는 다른 유행자를 섬긴다(aññatitthiya sevana)는 것이 무엇인지 보아야 합니다.
sēvanaya kiyannē mokakda kiyana eka. budu dahama kiyana eka viśvāsa nokara budu dahama kiyana eka api viśvāsa karannē nǣha. nivana tiyennē venā āgamakayi kiyalā vena dharmayaka vena śāstr̥varayek ḷan̆gayi kiyalā giya dāṭa anya śāstr̥ saraṇa giyā.
Buddha의 가르침을 믿지 않고 'Buddha 가르침은 우리가 믿지 않는다, nibbāna는 다른 종교에, 다른 dharma에, 다른 스승 곁에 있다' 하며 떠나간 날, 그는 다른 스승에게 saraṇa를 둔 것입니다.
sīlabata parāmāśa næ sīlapata parāmāśa kiyannē vena ekak. silta parāmarśanaya karalā nivan dakinavā kiyannā vadahasa dr̥ṣṭiya gænīmayi ē tiyennē. yathābōdhaya labana pragnāven yathābōdhaya labalā nivan dakinavā kiyana eka venuvaṭa sil dækkāhama nivan dakinna puḷuvan kiyalā dr̥ṣṭiyak gattot.
sīlabbata-parāmāsa는 그게 아닙니다. sīlabbata-parāmāsa는 다른 것입니다. sīla를 붙잡아 nibbāna를 본다는 견해를 갖는 것이 그것입니다. 있는 그대로 깨닫는 paññā로 깨달아 nibbāna를 보는 대신, sīla만 지키면 nibbāna를 볼 수 있다는 견해를 갖는다면 말입니다.
ēka laukika at bara væḍi anna ēkayi. ē nisā eyāṭanē sāmānya dr̥ṣṭiyak ēka. ara niyata mityā dr̥ṣṭiyaṭa ēka væṭennē næ.
그것은 세속 쪽으로 기운 것이군요. — 바로 그겁니다. 그러니 그에게 그것은 보통의 견해입니다. 저 niyata micchā diṭṭhi에 떨어지지는 않습니다.
yamkisi pudgalayek budurajāṇan mē baṇat ahalā mē baṇa pratikṣēpa karalā dharmaya pratikṣēpa karalā anya śāstr̥varayaga dharmaya nivan dakinna puḷuvan kiyalā viśvāsa kaḷānam anna etadidi saraṇa bedenavā.
누군가 Buddha의 가르침을 듣고도 그것을 물리치고 dharma를 물리치며 다른 스승의 dharma로 nibbāna를 볼 수 있다고 믿는다면, 바로 그때 saraṇa가 깨집니다.
anna ē śāstr̥varaya hambavenna giya phalaya saraṇa bedenavā kivvot ehema dæn devidayaṭalā balapuhama budurajāṇan vahansēgē dharmaya ahak velā giya keneknē.
그 스승을 만나러 간 탓에 saraṇa가 깨진다고 한다면, Devadatta를 보면 그는 Buddha의 dharma에서 떨어져 나간 사람이지요.
namut ivara kalē tāvakālikava ē kalēt ahak velā nemeyi. tr̥ṣṇāvē mæḍa pavatvāgena vena adahasak gattā misak. dr̥ṣṭi vaśayen budurajāṇan vahansē pratikṣēpa kaḷē næha. devidat venavā.
그러나 그는 잠시 그랬던 것이지 아주 떨어져 나간 것은 아닙니다. taṇhā에 눌려 다른 생각을 가졌을 뿐, 견해로서 Buddha를 물리친 것은 아닙니다. Devadatta가 그렇습니다.
dr̥ṣṭiya mēka ætta bava dannavā. ē vana maṭa lābhakī praśaṁsā labāganna puḷuvan maṭat buduvaru kasen pene siṭi. ē ada hasayi gattē. ē nisā tamayi antimaṭa buddha saraṇaṁ gacchāmi kiyalā malē mærana velā
그는 견해로는 이것이 참임을 알았습니다. '그러니 나도 이득과 칭찬을 얻을 수 있다, 나도 Buddha처럼 보일 수 있다' 하는 생각을 가졌던 것입니다. 그래서 마지막에 'buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi'라고 말하며 죽었지요.
ov pasē aṭat iissara nam na pasē budurayek venna enna hētuvat ēkayi.
네, 먼 뒷날 그가 paccekabuddha가 되는 까닭도 그것입니다.
etakoṭa eyā piṭasakala upadunē næha. mē lōkema aṭamahana arkayaṭa etanayi upannē.
그러면 그는 다른 cakkavāḷa에 태어나지 않았군요. 바로 이 세계의 여덟 큰 niraya 가운데 한 곳에 태어났습니다.
etakoṭa ēka venayi. ēket ehā gi ekak tamayi oya kiyannē. budu pratikṣēpa kirīma kiyalā.
그러니 그것은 다릅니다. 그보다 더 나아간 것이 이른바 Buddha를 물리치는 것입니다.
upattiyanma islāma pratya vagē nǣ uppattiyama nemeyi. baṇa ahalā yamkisi davasaka baṇa ahalā budun dænagattā kenek. budun pratikṣēpa karanavā.
태어날 때부터 이슬람을 믿는 사람 같은 경우는요? — 아니요, 태어남의 문제가 아닙니다. 가르침을 듣고, 어느 날 가르침을 들어 Buddha를 알게 된 사람이 Buddha를 물리치는 것입니다.
an budun pratikṣēpa keruvahaṭa pat dænagenat budun pratikṣēpa karo dæna kæḍuvā. ēka hari bhayānakayi.
알면서도 Buddha를 물리치는 것, 알고서 깨뜨리는 것. 그것은 매우 위험합니다.
nodæna kaṭa karana eka venama deyak. dæna kæḍuvot ehema lokuma aparādhayak. eyāṭa kavadāvat nivan dakinna maga væhena ekak ē karaganna.
모르고 하는 것은 다른 일입니다. 알고서 깨뜨리면 가장 큰 잘못입니다. 그것은 그에게 nibbāna를 볼 길이 영영 막히는 일입니다.
anna ehemayi tamayi lōkayaṭat vināśayak karalā dæna mahā vināśayaṭa pat vennē. dæn devi
그렇게 세상에도 해를 끼치고, 알면서 큰 파멸에 이르는 것입니다. 이제 deva…
pættaṭa dænu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hāmuduruvē satyaya namut anut ēka vahagena vena
스님, 참인 줄 알면서도 남에게는 그것을 덮고 다른…
anna ēkayi kiyannē. paḷaveni bavat dannavā. agra bavat dannavā. ēt pāpa karma vin̆dinna venavā. pāpa karma vin̆dinna venavā. ēkayi.
바로 그 말입니다. 그분이 첫째임도 알고 으뜸임도 압니다. 그래도 pāpa kamma를 받아야 합니다. pāpa kamma를 받아야 합니다. 그것입니다.
budun pratikṣēpa karā kiyana væṭunē næhæ ē næhæ eyā væṭunē næhæ.
Buddha를 물리쳤다고 해도 떨어지지는 않았군요? — 아니요, 그는 떨어지지 않았습니다.
ov ē budu pratikṣa antimaṭa āvani anna ēkayi kiyannē. ehema
네, 그 Buddha를 물리친… — 마지막에는 돌아왔지요. — 바로 그 말입니다. — 그렇게…
antimaṭa æyin buddhā saraṇaṁ gaṭṭhāmi kiya tamayi poḷova panaṭana kiyē. ehenam ē gihin tibuṇā nam ēka ikmōlā gihin tibuṇa nam ehema buddha saralaṁ gacchāma kiyana avasthāvak eyāṭa ganna bæhæ. ēkē oppa venavā. eyā ayin karalā tibilā næha kiyana
마지막에 'buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi'라고 말하면서 땅에 삼켜졌습니다. 만약 그가 선을 넘어가 버렸다면 'buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi'라고 말할 기회를 얻지 못했을 것입니다. 그것으로 그가 아주 떨어져 나가지 않았음이 증명됩니다.
akinna pāsalāva næhæ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
næhæ. namut kiyanna anna ēkayi.
아니요. — 그렇지만 말하자면… — 바로 그겁니다.
ehema ekak tibunē. yamkisi kenek oya sāibhāva ḷan̆gaṭa kiyā kiyamakō. hon̆dayi api hitamu mehema deyak. dæn apē budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā pera bōdhisatvayēdī mātāṁga nævin irisavaraya kaḷā mama hiṭiyā kiyalā.
그런 일이 있었습니다. 누가 Sai Baba 곁으로 간다고 해 봅시다. 좋습니다, 이렇게 생각해 봅시다. 우리 Buddha께서는 앞선 bodhisatta 시절에 Mātaṅga라는 isi(선인)로 지냈다고 설하십니다.
sæval kulayaka ipadilā īṭa passē namut dehæn vaḍalā penvelā gihillā a satara brahma viṣaharaṇat vaḍalā eyā gihillā bam̆bala upannā.
caṇḍāla 집안에 태어났지만 jhāna를 닦아 보이고 네 brahmavihāra도 닦아 brahma 세계에 태어났습니다.
māta apē mahā bōsatan vahansē hæbæyi bauddha caturārya satyaya gæna katāva dēśanā kaḷē nǣha. ē damē laukika baṇa kivvē.
Mātaṅga는 우리의 큰 bodhisatta였지만, 불교의 네 ariya sacca를 설하지는 않았습니다. 그때는 세속의 가르침을 말했습니다.
bōdhisatvaya hon̆dayi ē kālē hiṭepu ekkenā sē bhāvē atara tiyena venasa kohomada?
bodhisatta… 좋습니다, 그때 계셨던 그분과 Sai Baba 사이의 차이는 어떻습니까?
dæn sīya bhāva pratikṣēpa karannēt nǣha. hæbæyi ara ara laukika ara edā hiṭapu ara apē mē bōsatān vahansē mātāṁga paṇḍitaya velā innakoṭa mokakda kaḷē lōkēṭa sēvayak. ē jātiyak ara kara kara innavā.
우리는 Sai Baba를 물리치지도 않습니다. 그런데 그때 우리 bodhisatta께서 Mātaṅga paṇḍita로 계실 때 무엇을 하셨습니까? 세상을 위한 섬김입니다. 그런 종류의 일을 하며 지내셨습니다.
dæn hon̆dayi apē bauddhayek velā inna kenek ē kālēdī mātāṁga paṇḍitaya lan̆ga hiṭiyā nam ehema garu karagena śāstr̥kalā ehara mokakda kiyannē apiṭa eyā niyata mityāṭa ṭika kiyanna
좋습니다, 지금 불자인 어떤 사람이 그때 Mātaṅga paṇḍita 곁에 있으면서 그를 스승으로 받들었다면, 우리는 그것을 무엇이라 해야 합니까? 그를 niyata micchā diṭṭhi라고 하겠습니까?
mātāṁga paṇḍitayō inna kālē apē yamkisi bauddha pirisa kenek mātāṁga paṇḍitayangē gōlayek velā hiṭiyānam. ē gōlayāṭa nivan hambavennada mē særi basatan vahansē pasē nemeyida āvē.
Mātaṅga paṇḍita 시절에 지금의 불자 가운데 누가 Mātaṅga paṇḍita의 제자였다면, 그 제자가 nibbāna를 얻은 것은 이 bodhisatta께서 Buddha가 되신 뒤에 온 것 아닙니까?
ehenam apiṭa kiyanna puḷuvanda eyā mityā dr̥ṣṭike eyāṭa kavadāva nivan næha kiyalā. ehenam api dannavada mē sī kiyannē kavuda kiyalā.
그렇다면 그를 micchā diṭṭhi라서 nibbāna가 영영 없다고 할 수 있겠습니까? 그렇다면 우리는 이 Sai가 누구인지 압니까?
mahā bōsatān vahansēlā mē madhya dēśaya mul karagena davadiva tala sīmāvē upadinavā. ipadināṭa passē ēgollō eka vidiya pāramitāva vaḍanakoṭa eka eka pāramitāva vaḍanavā. nikamma pāramitāvat vaḍanavā. ohoma vaḍanakoṭa lōkayaṭa laukika sēvayak karamin tamayi nikma pāramitamitāgena caturārya sattaya dēśanā karannē ladarā budunāṭa patvā.
큰 bodhisatta들은 이 majjhima-desa를 바탕으로 Jambudīpa 테두리 안에 태어납니다. 태어난 뒤 그들은 pāramī를 하나씩 닦습니다. nekkhamma pāramī도 닦습니다. 그렇게 닦으며 세상에 세속의 섬김을 하면서 nekkhamma pāramī를 채우고, 네 ariya sacca를 설하는 것은 lokuttara Buddha가 된 뒤입니다.
etakoṭa ē aya adat innavā ē vaḍana ayan api dannavada eyā kavuda kiyannē.
그러니 그런 이들이 오늘도 있습니다. 그렇게 닦는 이들을, 우리가 그가 누구인지 압니까?
anna ē śāstr̥ saraṇayāma mityā dr̥ṣṭa venavā kiyana vacanaya api ahalā tiyenavā misā. api ogē hædayak dækalā næ.
다른 스승에게 saraṇa를 두면 micchā diṭṭhi가 된다는 말을 우리는 들었을 뿐, 그 사람의 속마음을 본 적은 없습니다.
ehenam bōsatan vahansē væḍa inna kālēdī budurajāṇan vahansēlāt væḍa inna kālē bōsatan vahansēlā væḍa hiṭiyā tāpasa tāpasavalu valin hiṭiyā. edāt mē śāsanaya mahana novit hiṭiyā. ē velāvēdī eyāgē gōlayek vaśayen hiṭiyā nam ehema ada innē buddha śrāvakayō. ēgollō mityā dr̥ṣṭa venavā.
그렇다면 bodhisatta께서 계시던 때, Buddha들이 계시던 때에도 bodhisatta들은 tāpasa 모습으로 지냈습니다. 그때도 이 sāsana에 출가하지 않고 지냈습니다. 그때 그의 제자로 있던 이들이 오늘의 Buddha 제자들이라면, 그들이 micchā diṭṭhi가 되겠습니까?
bōdhisatva pāramī purana kenek karmavādī kriyāvādī kiyannā vū dharmaya ikmavannē nǣ.
bodhisatta pāramī를 채우는 이는 kammavāda, kiriyavāda라는 dharma를 벗어나지 않습니다.
karmaphala adahanavā. yahapat kriyāva yahapat kriyāva hæṭiyaṭa anumata karanavā. ayahapat kriyāva ayahapat kriyāva hæṭiyaṭa anumata karanavā.
kamma의 열매를 믿습니다. 좋은 행위를 좋은 행위로 인정하고, 나쁜 행위를 나쁜 행위로 인정합니다.
mahā bōsatāṇan vahansēlā lovturā buddhatvayaṭa pat venakan innē onna oya karmavādī kriyāvādī dahama tuḷa.
큰 bodhisatta들은 lokuttara Buddha가 될 때까지 바로 그 kammavāda, kiriyavāda 가르침 안에 있습니다.
karmavādī kriyāvādī dahama ætuḷu karana kenek dugatiyaṭa yannē næha.
kammavāda, kiriyavāda 가르침을 따르는 이는 duggati로 가지 않습니다.
eyāṭa ēken bērumak tiyenavā. eyā dasa vastuka mityā dr̥ṣṭiyaṭa væṭennē næ. dasa akusalayen ven venavā. eyāṭa sugatiya tiyenavā.
그로써 그에게는 벗어날 길이 있습니다. 그는 dasavatthuka micchā diṭṭhi에 떨어지지 않습니다. 열 가지 akusala에서 떨어져 지냅니다. 그에게는 sugati가 있습니다.
nivanaṭa maga pādāganna bōsatrum purenavā otana in̆dalā
nibbāna로 가는 길을 닦으려 bodhisatta의 pāramī가 거기서부터 채워집니다.
dæn karmavādī kriyāvādī āgamaka innavā nam kotana hari ēka balāganna ōnē ēgollō dēśanā karana āgama pin pav pennanavada nokaḷa yutta nokaḷa yutta hæṭiyaṭa pāpaya pāpaya hæṭiyaṭa pennanavada karmaya piḷigannavada ēka balanna ōnē.
그러니 kammavāda, kiriyavāda 종교에 있다면 어디서든 그것을 살펴봐야 합니다. 그들이 설하는 종교가 puñña와 pāpa를 보여 주는가, 하지 말아야 할 것을 하지 말 것으로, 악을 악으로 보여 주는가, kamma를 받아들이는가, 그것을 봐야 합니다.
pav karapuvahama mebat dugatiyaṭa yanna hētu venavā kiyalā ēgollō pennanavada pin karapuhama sugatiyaṭa yanna venavā kiyalā pennanavada ehenam ē pudgalayō karmaya piḷigannavada karmaya piḷigannavā nam karmavādaya ēka ayahapata karanna epā yahapata karanna kiyalā ayat kiyanavada ehenam kriyāvādīn
악을 지으면 다음 생에 duggati로 갈 까닭이 된다고 보여 주는가, 공덕을 지으면 sugati로 간다고 보여 주는가. 그렇다면 그 사람들은 kamma를 받아들이는 것입니다. kamma를 받아들이면 kammavāda입니다. 나쁜 일은 하지 말고 좋은 일을 하라고 그들도 말하는가. 그렇다면 kiriyavāda입니다.
mē kiyana karmavādī kriyāvadī kiyana dekē bōsatān vahansēlā tiyennavā.
바로 이 kammavāda, kiriyavāda 둘 안에 bodhisatta들이 있습니다.
ehenam oya yamkisi āgamika nāyakayē karmavādī kriyāvādī koṭasē innavā nam ē āgamika nāyakayā inna passē yana aya ēkaṭa gælapena tænaka upadinavā. sugatiya upadinavā. ē apāya yanna hētuvaknē.
그렇다면 어떤 종교 지도자가 kammavāda, kiriyavāda 쪽에 있다면, 그 지도자를 따르는 이들은 거기에 맞는 곳에 태어납니다. sugati에 태어납니다. 그것이 어찌 apāya로 갈 까닭이 되겠습니까?
ē anya śāstr̥varayō kivva phaliyaṭa ehema nigamanaya karanna bæha.
다른 스승을 따랐다는 것만으로 그렇게 단정할 수는 없습니다.
dæn ajjijacakēsa kambala makkalī kōsāla mē ādī vaśayen hiṭa makkalī mōga puruṣayā hariyaṭa māḷu allan aṭapu kemaṇak vāgē lōkayāṭa vināśayaṭa pat venavā kiyalā. mokada eyā kiyanavā muḷu lōkē innē okkoma satu maralā ekama mas goḍak karā pav kiyalā deyakna. muḷu lōkayaṭa mahadan dunā pin kiyalā deyakna. ēka kriyāvak velā væḍak næhæ. oya jātiya baṇak kivvā.
Ajita Kesakambala, Makkhali Gosāla 같은 이들이 있었는데, 그 어리석은 사람(mogha purisa) Makkhali는 물고기 잡으려 놓은 통발처럼 세상 사람들을 파멸로 이끈다고 하셨습니다. 왜냐하면 그는 '온 세상의 짐승을 다 죽여 한 무더기 고기로 만들어도 악이라는 것은 없다. 온 세상에 큰 dāna를 해도 공덕이라는 것은 없다. 행위란 아무 쓸모가 없다' 하는 식의 가르침을 말했기 때문입니다.
dæn meyā kisima ākārayen karmavādī kriyāvādī kara huvelā næhæ. lōkayāṭa vināśayakmayi karannē.
이 사람은 어떤 식으로도 kammavāda, kiriyavāda에 들지 않습니다. 세상에 파멸만 가져옵니다.
anna eban̆da pudgalayek ḷan̆ga nivana tiyenavā etanayi nivana tiyennē kiyalā giyānam. anna ē pudgalaṭa venavā ara kiyana mahā mityā dr̥ṣṭiyaṭa ahuvenna.
그런 사람 곁에 nibbāna가 있다, 거기에 nibbāna가 있다 하며 갔다면, 그 사람은 저 큰 micchā diṭṭhi에 걸려들게 됩니다.
etakoṭa etanin tamayi saraṇa bidennē.
바로 거기서 saraṇa가 깨집니다.
udavvak ganna puḷuvan pudgalayekgē kiya udavvak gænīma saraṇa bidīmaṭa hētuvak nemeyi.
도움을 줄 수 있는 사람에게서 도움을 받는 것은 saraṇa가 깨지는 까닭이 아닙니다.
yam kenek nivana adahanavā nam budurajaṇan vahansēgē dharmaya viśvāsa karanavā nam budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā. yam kenek tamāgē dāriya mahansiyen harihamba karana deyin yam dēvatāvakaṭa iṣṭa dēvatāvaṭa puddha satkārayak karanavā nam eyin satuṭu vena dēvatāva ohuṭa āśirvādayak karanavā. deviyangē āśirvādaya labana ohuṭa abhivr̥tiyak misā pirihīmak nē. budurajāṇan vahansē epā kivvada ehema ēvā karanna
누군가 nibbāna를 믿고 Buddha의 dharma를 믿는다면 — Buddha께서 몸소 설하십니다 — 누군가 제 이마의 땀으로 바르게 번 것으로 어떤 devatā, 자기가 받드는 devatā에게 공양과 대접을 한다면, 그것으로 기뻐하는 devatā가 그에게 축복을 내립니다. deva의 축복을 받는 그에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없습니다. Buddha께서 그런 일을 하지 말라고 하셨습니까?
vajji vajjīngē pennapu vajjīnṭa pennapu daham koṭasak tibuṇā. ē daham aṭak vigraha kaḷā. mē satta apaṭihānīya dharma hatak vennavā. oya haten hayaveni eka vajjaya raṭē tibena pæraṇi vajja caitya valaṭa dæhæmin ē avaśya karannā vū æpasthāna karana tuḷa vajjīnṭa diyuṇuvak hasa pirimak næha kiyalā.
Vajji, Vajji 사람들에게 보이신… Vajji 사람들에게 보이신 가르침이 있었습니다. 여덟 가지 dharma를 풀이하셨는데, 이것이 일곱 가지 aparihāniya dhamma가 됩니다. 그 일곱 가운데 여섯째는, Vajji 나라에 있는 옛 Vajji cetiya들에 dharma에 맞게 필요한 돌봄을 하는 동안에는 Vajji 사람들에게 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없다는 것입니다.
mē hayaveni apaṭihāniya dharma.
이것이 여섯째 aparihāniya dhamma입니다.
dæn vajjē tibena budurajāṇan vahansē vaḍinna isselā tibecca vajja caitaya kiyannē bauddha caita nǣ dēvāla. ēvaṭa karannē nǣ æpa upasthāna karana tuḷa pajanna pirihīmak nǣha kiv. diyuṇuvak venavā kiyalā.
그런데 Vajji에 있던, Buddha께서 오시기 전부터 있던 Vajji cetiya라는 것은 불교 cetiya가 아니라 devāle(신당)입니다. 그런 곳들을 돌보는 동안에는 쇠퇴가 없고 번영이 있다고 하셨습니다.
dæn etakoṭa api kiyannē dēvālaṭa giyot ehema mityā dr̥ṣṭiya velā kiyannē. budurajāṇan vahansēk dēśanā karalā tiyenavā. etakoṭa api ēka idalā balanna ōnē.
그런데 우리는 devāle에 가면 micchā diṭṭhi가 된다고 말합니다. Buddha께서는 이렇게 설하셨습니다. 그러니 그것을 찾아 따져 봐야 합니다.
hæbæyi nivan dakina balāporottu vennē deviyan adahasanna giyā nam eyā mityā dr̥ṣṭiyi venavā. nivana deviyan ḷan̆ga næha.
다만 nibbāna를 보려는 바람으로 deva를 믿으러 갔다면, 그는 micchā diṭṭhi가 됩니다. nibbāna는 deva 곁에 없습니다.
laukika yamkisi lābhayak prayōjanayak ganna ōna kenek deviyangen hiṭiya karagattā. eyā hon̆daṭama dannavā mama nivan dakinna deviyanṭa idāva tibbē næhæ. magē mē laukika yamkisi dēka aḍu karu visin̆dāganna ēkaṭa dakṣa kenek inna puṇyayak tiyenavānam yam kenek la mama eyāgen ē śaktiya tuḷin mama prayōjanayak gannavā.
세속의 어떤 이득이나 쓸모를 얻고자 하는 이가 deva에게서 도움을 받았다고 합시다. 그는 잘 압니다. '나는 nibbāna를 보려고 deva에게 공양을 놓은 것이 아니다. 내 세속의 어떤 모자람을 풀려고, 그 일에 능하고 공덕의 힘을 가진 이가 있다면 그 힘으로 나는 도움을 받는다.'
ē misak mama budun pratikṣēpa karalā nǣ. nivan dakinna deviyan lagē nivan nǣhæ kiyana eka mama dannavā. mē nivan dakinna nemeyi ē deviyanṭa pūjāvaṭa inna. laukika prajananaya tiyenavā.
'그뿐, 나는 Buddha를 물리치지 않았다. nibbāna를 보는 데 deva 곁에 nibbāna가 없다는 것을 나는 안다. 이것은 nibbāna를 보려는 것이 아니다. deva에게 공양하는 데에는 세속의 쓸모가 있다.'
laukika prajananaya tiyenavā. ēka hētuphala sahita
세속의 쓸모가 있습니다. 그것은 원인과 결과가 있는 일입니다.
dæn buduhāmuduruvō jīvamānava væḍi kālaya nikāṭa nāsa puttē ov etakoṭa eyāget ē śaktiyak tiyenna. ē ēka maṭṭam vala tibuṇā.
그런데 Buddha께서 살아 계실 때 Nigaṇṭha Nātaputta는요? — 네. — 그에게도 그런 힘이 있었겠지요. — 어느 정도 수준으로는 있었습니다.
namut ē avasthāva venakoṭa ē śakti pirihen hētu venavā. mokada hētu budurajāṇan vahansē lōkaya pahalā satyaya dēśanā kaḷāṭa passē ē satyaya piḷigannē nætuva tavat tamangē matē yanavā nam etandi aragena kiyana yahapata vennē næ. ēkayi vennē.
그러나 그때에 이르면 그 힘이 약해질 까닭이 생깁니다. 왜냐하면 Buddha께서 세상에 나타나 진리를 설하신 뒤에도 그 진리를 받아들이지 않고 계속 제 견해대로 간다면, 거기서 그가 말하는 좋은 일은 이루어지지 않습니다. 그렇게 됩니다.
etek araka balaṭa. etek balapāranavā.
그때까지는 그것이 힘을 쓰는군요. — 그때까지는 힘이 미칩니다.
nivana hamba vennē næ. nivan maga nemeyi. satva hiṁsā nokara inna kiyana eka hon̆dayi. naraka nǣ. hæbæyi ē velāvēdī dharmaya novana deyak siddha novæna deyak dharmaya hæṭiyaṭa eyāgē matayen prakāśa karanavā.
nibbāna는 얻지 못합니다. nibbāna로 가는 길이 아닙니다. 산 것을 해치지 말라는 것은 좋습니다. 나쁘지 않습니다. 하지만 그때 그는 dharma가 아닌 것, 일어나지 않는 것을 제 견해로 dharma인 것처럼 말합니다.
prāṇaghātayak kaḷot apāya yanavā yanavāmayi. ēka vennē næti deyak. namut ehema baṇak kiyanavā. horakamaklova yanavā yanavā ehema ekak kiyanavā. ov
'산 목숨을 죽이면 반드시 apāya로 간다' — 그것은 일어나지 않는 일입니다. 그런데 그런 가르침을 말합니다. '도둑질을 하면 반드시 간다', 그런 식으로 말합니다. — 네.
antavādī ehema itin ēka noveni deyak kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karā. itin ehenam noveni deyak vena hæṭiyaṭa kiyannē tamangē dr̥ṣṭiyen misā. yathārthaya dækalā nemeyi. yathārthaya dækanavā nam vena dē vena hæṭiyaṭa kiyanavā novena dē novena hæṭiyaṭa kiyanavā. itin ēka karanna puḷuvan dakṣatāvayak āryayanṭa ærenna nǣhæ.
극단으로 치우친 말이지요. 그래서 Buddha께서 그것은 일어나지 않는 일이라고 설하셨습니다. 일어나지 않는 일을 일어나는 것처럼 말하는 것은 제 견해에서 나온 것이지 있는 그대로를 보고 하는 말이 아닙니다. 있는 그대로를 본다면 일어나는 것은 일어나는 것으로, 일어나지 않는 것은 일어나지 않는 것으로 말합니다. 그렇게 할 수 있는 솜씨는 ariya 말고는 없습니다.
budurajāṇan vahansē tamayi ara satyaya dækkē næha anna ēkayi. ē nisā ē ayaṭa nivan magak pennanna bæha. eka eka laukika mārga pennavā. ēkaṭa venas.
Buddha께서만 그 진리를 보셨고, 그들은 보지 못했지요. — 바로 그겁니다. 그래서 그들은 nibbāna로 가는 길을 보여 줄 수 없습니다. 여러 가지 세속의 길을 보여 줍니다. 그것과는 다릅니다.
yamkisi pudgalayaṭa leḍak rōgayak suva karaganna yamkisi kenekuṭa śaktiyak tiyenavānam ehema śaktiyak tiyena bava oppu venavā nam eyāgengē liḍa rōga suva karagattaṭa kisi praśnayak næha. upakārayaṭa kr̥tōpāraya karāṭa kisi praśnayak næhæ. dæn ammā tāttaṭa upakāra kara nivan dakinna.
누군가 병을 고칠 힘이 있고 그 힘이 있음이 드러난다면, 그에게서 병을 고쳐도 아무 문제가 없습니다. 받은 도움에 보답해도 아무 문제가 없습니다. 어머니 아버지께 보답한다고 nibbāna를 보는 것입니까?
dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā melō inna ayagen upakārayaṭa kr̥tōpakāraya karanna paḷaveni kaṭṭiya demav kiyalā.
Buddha께서는 이 세상 사람 가운데 도움에 보답해야 할 첫째가 부모라고 설하십니다.
daruvō ekin melō vaśayen demavva pihaṭa kr̥tōpāra salakannama ōnē. hæbæyi nivan dakinnada nivan dakinna balāgena ammā tāttaṭa salakanā kivvaṭa ammā tātta arangē nivana næha.
자식은 이 세상의 일로서 부모에게 반드시 보답해야 합니다. 그런데 그것이 nibbāna를 보려는 것입니까? nibbāna를 보려고 부모를 모신다 해도 부모에게 nibbāna가 있는 것은 아닙니다.
daruvaṭa pūrva ācāra vuṇā. daruvaṭa pūrva upakāra vuṇā. menna mē upakāra karana vunēṭu kr̥pakāva salakanna. mēka otum guṇayak kilvā. dæn veda mahattayekuṭa yamkisi kenek garu karanavā. tamanṭa upakāra kaḷāṭa r̥tōpakāra. budurajāṇan vahansē utum guṇayak kiyalā pennavā.
부모는 자식에게 먼저 베푼 분, 먼저 도운 분입니다. '도움을 준 이에게 보답하라, 이것은 높은 덕이다'라고 하셨습니다. 이를테면 누군가 의사 선생님을 공경합니다. 자기를 도와준 데 대한 보답입니다. Buddha께서는 그것을 높은 덕이라고 보여 주십니다.
yamkisi kenek apiṭa yamkisi melava væḍak karaganna ōnakamak tiyenavā nam apiṭa karaganna bæri ēkaṭa ādhāraya upakāra dunna nam api ē ayaṭa kr̥tōpakārakāda halaganna ōnē. ēka bauddhakama.
우리가 이 세상의 어떤 일을 해내야 하는데 우리 힘으로 못할 때 누군가 거들고 도와주었다면, 우리는 그에게 보답해야 합니다. 그것이 불자다움입니다.
mē bauddhakama atharilā dæmā venavā. ē kr̥tō upakāraka nokaḷanam nna deviyangen læbena upakārayaṭa deviyanṭōpakāra vaśayen pin pedenna ōnē.
보답하지 않는다면 이 불자다움을 버리는 것입니다. 그러니 deva에게서 받는 도움에도 deva에게 보답으로 공덕을 나눠 주어야 합니다.
nivan magaṭa ābarana ov ēvā āparanavā. ēka avaśya deyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn deviyanṭa pūjāvaṭṭiyak denavā kivvat ōka dænagannē næhæ. mokakda karannē kiyana eka. dæn devi vunē kohomada?
그런데 deva에게 공양 쟁반을 바친다고 해도 무엇을 하는 것인지는 모릅니다. deva는 어떻게 deva가 되었습니까?
devi vunē kavada hari manussayek velā hilā karapu yahapat kaṭayutu valin. sucaritayen pindaham valin tamayi deviyek vunē. sucaritaya nisā deviyek vunā pindaham nisā sampat læbā. mēsāgē deviyek vuṇā. ehema karapu nisā. itin ēgollangē adas hiritak tiyenavā. edā karapu huru puruda adat geniyanavā. ē nisā adat balāporottu venavā minisunṭa tamanṭa puḷuvan hæṭiyaṭama puḷuvan deken upakāra karanna. edā upakāra kaḷē mē manussaya kiyalā manussa dēval valin. ada puṇyak tiyenavā ēkebalā vipāka vaśayen. ē puṇyan karana upakāraya dæn edāga karapu upakāraka raṭāvaṭa venas ekak. dæn labalā tiyennē vena viśēṣa deyak. ē viśēṣa deen āśirvāda karanavā deviya. ē āśirvādaya labanavā minissunṭa puya læbena āśirvādaya minihaṭa yahapatak venavā.
deva가 된 것은 언젠가 사람으로 살 때 한 좋은 일 덕분입니다. sucarita와 공덕으로 deva가 된 것입니다. sucarita로 deva가 되었고 공덕으로 복을 얻어 이렇게 deva가 되었습니다. 그렇게 했기 때문입니다. 그래서 그들에게는 오늘도 그 버릇이 있습니다. 그때 들인 버릇을 오늘도 이어 갑니다. 그래서 오늘도 사람들을 힘닿는 데까지 돕기를 바랍니다. 그때는 사람으로서 사람의 것으로 도왔습니다. 오늘은 그 과보로 공덕의 힘이 있습니다. 그 공덕으로 하는 도움은 그때 했던 도움 방식과 다릅니다. 지금 얻은 것은 다른 특별한 것입니다. 그 특별한 것으로 deva는 축복을 내립니다. 그 축복을 사람이 받으면 그것이 사람에게 이로움이 됩니다.
itin ōka danna manussayō mokada karannē? ē deviyan venuven. ē pūjāvaṭṭiyak tibiyē mokakda karannē? deviya pūjāva kanna kanavada kiyalā ahanavāda ē da samahara kōli kukuṭu kanavada dolan kanavada kiyalā ahanavā. dæn api ahapu mehema deyak ahamu.
그런데 이것을 모르는 사람들은 무엇을 합니까? 그 deva를 위해 공양 쟁반이 놓이면 무엇을 합니까? 'deva가 공양을 먹느냐'고 묻습니다. 어떤 이들은 'deva가 닭고기를 먹느냐, dodol 과자를 먹느냐'고 묻습니다. 자, 우리 이런 것을 생각해 봅시다.
hon̆da loku tenaka innavā yamkisi vidiyaka usas manussayek yamkisi næ vaḷavvē hāmuduruvō kiyalā henāda kiyannē? edāka kivvē ēvayē kenek innavā. dæn eyā maññaka kannē næhæ. eyā kanavā monavāhayi tiyena viśēṣa kǣma varga eyā kanavā. dæn eyā hiṭa kavuru hari maññok kagōna tiyāgena ahalā kavuru hari genihillā parityā karanavā. dæn eyā kalpanā karanavā bohoma hon̆dayi ada genāpu eka.
아주 높은 자리에 있는, 어떤 식으로든 지체 높은 사람, 이를테면 어느 큰 저택(valavva)의 나리가 있다고 합시다. 그는 카사바를 먹지 않습니다. 특별한 음식만 먹습니다. 그런데 누군가 카사바 한 짐을 들고 와서 바칩니다. 그러자 그는 '오늘 가져온 게 참 잘됐다'고 생각합니다.
æyi oba vahansē mañña kannē næhæ. avutumā mañannē næhænē. kiyalā kenek giya āvē næhæ. ēgollanṭa mama aran āvā kamak nǣha kiyalā. itin mamka magē ma ada sēvakō k vitara væḍa karanavā ara magē væḍaka mama mē uyanna monavada gēnna yanna kaḍiṭa yavanna mē læhæti karagena hiṭiyē. dæn hon̆da velāvaṭa maña ṭikagena āvā. dæn ēka tambalā dunnama magē sēvakayinṭa āhārayak. dæn oba aragena eka prayōjanavā.
'나리는 카사바를 드시지 않는데 왜 가져왔느냐'고 묻는 이는 없었습니다. 그는 '가져왔으니 괜찮다'고 합니다. '오늘 내 일꾼 몇이 일을 하고 있어서, 그들 먹일 것을 사러 가게에 보내려던 참이었다. 마침 카사바를 가져왔으니 이것을 삶아 주면 내 일꾼들의 먹을거리가 된다. 당신이 가져온 것이 쓸모 있게 되었다.'
dæn kiyannē dhara manussayā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam dēvatāva kiyannē dēvatā satkaṭṭuvak poḍa hatarak innavā. deviyangē pradhāna deviyangē atavæsi dēvatāvō etana paṭan ginna melōdī sāmānyayen bhūta dēva kiyana tæna enakan mē gandhabba kiyana gandhaya æsuru karannā vū pirisaṭa enakan innavā. ēgollō paḷaturu gandhayen, mul gandhayen, mal gandhayen, potu gandhayen, koḷa gandhayen mehema jīvat vena koṭasak. hon̆da paḷaturu gaṇan jīvat vena koṭasē sēvakōya innavā ē deviyangē.
그렇다면 devatā라는 것은 devatā 무리에 네 층쯤이 있습니다. 으뜸 deva와 그 deva를 시중드는 devatā들부터 시작해, 이 세상에서 흔히 bhūta deva라 부르는 데까지, gandhabba라 하는 향기에 기대 사는 무리에 이르기까지 있습니다. 그들은 과일 향, 뿌리 향, 꽃 향, 껍질 향, 잎 향으로 살아가는 무리입니다. 좋은 과일 향으로 사는 무리의 일꾼들이 그 deva에게 있습니다.
dæn paḷaturu vaṭṭiyak dunāṭa passē sēvakinṭa dennē nædda ēvā.
그러면 과일 쟁반을 바친 뒤 그것을 일꾼들에게 나눠 주지 않습니까?
gravya pasu dennē næ. minissu āhāraya minissu lōkē ituru venavā. ēken gannavā gandhaya. ē gandhaya gattahama gandhayen jīvat vena eyāgē pirisaṭa eyāgē puṇyiriya mavalā ēka denavā e aya eyāṭa ehema puṇyiradhayak tiyenavā. mahā dēvatāvanṭa api paḷamudura vaṭṭiyak pūjā kara passē. eyā dena kramayak tiyenavā. ōka dækkē næti nisā ēgollō ē dena kramaya dannē næha.
물건 그 자체를 주는 것은 아닙니다. 사람의 음식은 사람 세계에 남습니다. 거기서 향기를 취합니다. 그 향기를 취해, 향기로 사는 자기 무리에게 자기 공덕의 힘으로 만들어 내어 줍니다. 그들에게는 그런 공덕의 힘이 있습니다. 큰 devatā들에게는 우리가 과일 쟁반을 바친 뒤 그것을 나눠 주는 방법이 있습니다. 그것을 보지 못했기에 사람들은 그 나누는 방법을 모릅니다.
lakṣa kōṭi gānak innavā ara pirisayi gihillā balāgena dæn api bhārayak oppu karannan̆dunot ehema oya dēvālaṭa gihillā ahaval væḍi karaganna mē bhāraya oppu karanna purun venavā kiyalā purundu venavā pūjāvak tiyenavā. oya velāvēdī mokada karannē eyāgē pirisa innavā ē pūjāva bhukti in̆dilā ē āhārena jīvat vena koṭasak innavā ara pallehā pættē ē aya tamayi ara minihāsuri idagena minihāṭa monavā hari kivvē dē karalā denna tamanṭa karanna puḷuvan udav upakāraya karanna. dæn ēgollō ēka vunā hari kara dunnahama minihāṭa kohomahari ara væḍi sārthaka velā siddha venavā tamanṭa avaśya kāraṇaya.
그 무리는 수십만 억이나 있습니다. 가서 보면, 이를테면 우리가 서원을 갚으려 할 때 그 devāle에 가서 '이러이러한 일이 잘되면 이 서원을 갚겠다'고 약속하고 공양을 놓습니다. 그때 무슨 일이 일어납니까? 그 공양을 누리는 그의 무리가 있습니다. 그 음식으로 사는 무리가 저 아래쪽에 있습니다. 바로 그들이 사람 곁에 머물며 사람이 부탁한 일을 해 주고, 자기들이 할 수 있는 도움을 줍니다. 그들이 그것을 해 주면 사람의 일이 어떻게든 잘 풀려 바라던 일이 이루어집니다.
dæn minihā oppu karannē mokakda? aragollangē āhāraya deviyangē mārgayen yara denavā.
그러면 사람이 갚는 것은 무엇입니까? 그들의 음식을 deva를 거쳐 보내 주는 것입니다.
deviyanṭa puṇya deyak tiyenavā. apiṭa denna puḷuvan eka pūjāvaṭtiyayi. deviyanna puḷuvan ēken dahaskāra gānak mavanna. ēka deviyangē mahā deviyangē puṇyayatiya.
deva에게는 공덕의 힘이 있습니다. 우리가 줄 수 있는 것은 공양 쟁반 하나입니다. deva는 그것으로 수천 개를 만들어 낼 수 있습니다. 그것이 큰 deva의 공덕의 힘입니다.
ē dēviya tamangē sēvakayinṭa ara pūjāvaṭṭiyadena kramayak tiyenavā. api tibba vaṭṭiyen ata tiyalā ehenam vaṭṭiyak ædalā gannavā. ēken vaṭṭiyak nirmāṇaya velā henavā deviya vadakaṭa ē vaṭṭiya mehema karalā yavanavā. ara pirisaṭa vaṭ varaṣāvak velā gihillā nam eka ekkenāta eka vaṭṭiya hiṭinavā.
그 deva가 자기 일꾼들에게 공양 쟁반을 나눠 주는 방법이 있습니다. 우리가 놓은 쟁반에 손을 대어 쟁반 하나를 끌어냅니다. 그로써 쟁반 하나가 만들어져 deva의 손에 오고, deva는 그 쟁반을 이렇게 해서 보냅니다. 저 무리에게 쟁반이 비처럼 쏟아져 한 사람마다 쟁반 하나씩 떨어집니다.
devi pūjāva denna kramaya ka dannē næhæ ka dækalā næti nisā. īṭa passē ara eka annāsi giḍiyak tibunānam kapalā hiṭahalā annāsi kǣllak hari tibuna. ēken annāsi kǣllak gannakoṭa deviya atara annāsi kǣllak mævilā yanavā. apē annāsi kǣllē ara vaṭṭiyavā. ēkē rasayē suvan̆da tamayi ædalāgiya etennē.
deva가 공양을 나누는 방법을 사람들은 보지 못했기에 모릅니다. 그다음 파인애플 한 덩이가 있었다면, 잘라 놓은 파인애플 조각이 있었다면, 거기서 파인애플 조각 하나를 취할 때 deva의 손에 파인애플 조각이 만들어집니다. 우리 파인애플 조각은 쟁반에 그대로 있습니다. 끌려간 것은 그 맛의 향기입니다.
deviyangē puṇyaya mokada karannē? ē annāsi kǣllē yavanavā. ē yapu annāsi kǣli varasāvak gihillā ara vaṭṭiya eka gānē hiṭenavā. vaṭṭī lakṣayak æhanavā. annāsi kǣlli lakṣayak mævilā yanavā. īṭa passē arakē tiyenavā nam æpal geḍiyā. gannavā ēken æpal geḍiyā. ara apē æl giḍiya ekē tiyenavā. mævicca æpal geḍiya eyā atara yanavā. eyā æpal geḍiya visi karapuma æpal varasāvak vāgē gihillā tamayi aran æpala geḍī gānē ara vaṭṭiya hiṭanavā. oya vagē mē pūjā
deva의 공덕은 무엇을 합니까? 그 파인애플 조각을 보냅니다. 보낸 파인애플 조각들이 비처럼 가서 쟁반마다 하나씩 떨어집니다. 쟁반이 십만 개면 파인애플 조각도 십만 개가 만들어집니다. 그다음 거기에 사과가 있다면 그것에서 사과를 취합니다. 우리 사과는 그대로 있습니다. 만들어진 사과가 그의 손에 옵니다. 그가 사과를 던지면 사과 비처럼 가서 쟁반마다 사과가 떨어집니다.
gānē ara vaṭṭiya hiṭanavā. oya vagē mē pūjā vaṭṭiya dunāṭa passē ēgollō hæma kenā tiyenavā api dan jātiya vaṭṭiyak hædilā tiyenavā. ēka ēgollangē āhāraya ēgollō satuu venavā apiṭa denna porudu vecca eka apiṭa labā dunnē. maha deviyō karannē araka bedalā dena eka ara puṇya. dæn mēka lōkayā dækalā nǣ. itin ahanavā deviya kehekam karanavada deviya kōli kuṭṭu kanavada kiyalā ahanavā. eka ēka eka matanavā. ganna kramaya dækalā næ. gannē oya kramayaṭa. īṭa passē mokada
이처럼 공양 쟁반을 바치면 그들 모두에게 우리가 바친 것과 같은 쟁반이 생깁니다. 그것이 그들의 음식이고, 그들은 '우리에게 주겠다고 약속한 것을 받았다' 하며 기뻐합니다. 큰 deva가 하는 일은 그것을 나눠 주는 것, 그 공덕입니다. 사람들은 이것을 본 적이 없습니다. 그래서 'deva가 이런 것을 하느냐, deva가 닭고기를 먹느냐' 하고 묻습니다. 저마다 다른 생각을 지어냅니다. 받는 방법을 보지 못했습니다. 받는 것은 바로 이런 방법으로입니다.
næ. gannē oya kramayaṭa. īṭa passē mokada karannē? mama edāt dānē dīlā tamayi santōsa vunē. adat maṭa mē yam manussayek nisā mehema dānayak dīganna adat maṭa avasthāva læbenavā. magē satura esēma viṣṭa vuṇā. edā dunnā vagēma maṭa hadā dānayak de loku ādhārayak velā mē pūjāvaṭṭiya tibba kenā. obaṭat magen āśirvādayak kiyalā ara gatta ekaṭa āśirvādayak karalā denavā. eha sallu karanavā ēka. dæn onna nam tæna devi
그다음 무엇을 합니까? '나는 그때도 dāna를 하며 기뻤다. 오늘도 어떤 사람 덕에 이렇게 dāna를 할 기회를 얻는다. 나의 기쁨이 그렇게 일어났다. 그때처럼 내가 dāna를 할 수 있게 큰 도움이 된 이가 이 공양 쟁반을 놓은 사람이다. 당신에게도 나의 축복을' 하며, 받은 것에 축복을 내려 줍니다. 그렇게 합니다.
karanavā ēka. dæn onna nam tæna devi āśirvāda kara pūjāvaṭṭiya menna oba ahalāgena manussayaṭa denavā. deviyangē āśirvādaya labāgatta śaktiya ara manasaṭa ædalā hena ara pūjāvaṭṭiya minihāgē āhāraya tuḷa. ēka minihā kanavā. ē nisā kiyanavā pūjā deviyangē pūjāvaṭṭiya bedā ena kanna kiyalā. āśirvāda karanna ē labā dennē onna oya kramayaṭa.
자, 이제 deva가 축복한 공양 쟁반을 여러분이 거두어 사람들에게 나눕니다. deva의 축복으로 얻은 힘이 그 공양 쟁반, 곧 사람의 음식 안에 마음으로 스며듭니다. 사람이 그것을 먹습니다. 그래서 deva의 공양 쟁반을 나눠 먹으라고 하는 것입니다. 축복을 내려 주는 것은 바로 이런 방법으로입니다.
itin ōka dakinna aya. tērum ganna bæri aya gutta pætta tērennē næti aya. ēka eka matak prakāśa karanavā.
그런데 이것을 보지 못하는 이들, 알아듣지 못하는 이들, 숨은 쪽을 모르는 이들은 저마다 다른 생각을 말합니다.
deviyō santōsa vennē deviyanṭa deviyanṭa puṇya mavannat kamak denna ōnē ēkayi puṇya kramayak.
deva가 기뻐하는 것은… deva에게 공덕을 만들어 낼 거리를 주어야 합니다. 그것이 공덕의 방법입니다.
mūlika yamak nætuva bæha. mūlika yamak nætuva bæri koṭasak innavā. mūlika yamak nætuva puḷuvan koṭasakut tiyenavā. mē deviyan atara puṇyavayaṭa tiyena svabhāva dekak. sāmānyayen maṭṭamē dēvatāvanṭa ehema śaktiyak næha. yamak ōnē mūlika deyak ēken tamayi mavāgannē. īṭa passē ēken ōna taram mavalā yavanna puḷuvan. mūlika yamak ōna
바탕이 되는 무언가 없이는 안 됩니까? — 바탕 없이는 안 되는 무리가 있습니다. 바탕 없이도 되는 무리도 있습니다. 이것이 deva들 사이 공덕의 힘에 있는 두 가지 모습입니다. 보통 수준의 devatā에게는 그런 힘이 없습니다. 바탕이 되는 무언가가 있어야 그것으로 만들어 냅니다. 그다음에는 그것으로 얼마든지 만들어 보낼 수 있습니다. 바탕이 필요합니다.
ha ov dæn annāsaya okkoma tiyalā vaḍē okkoma tiyalā. anatara pūjā karalā vināḍi vaśayen āpa horan ivalā bæluvat suvan̆da. pæhædiliva pēnavā pūjā vaṭiya geniyaṭa hæma tænama suvan̆dayi. pūjā karalā āpahu gattaṭa passē ibala bæluvat ē suvan̆da. annāsi kiyalā tōlāganna puḷuvan eccarayi annāsi suvada næhæ.
네. — 네, 파인애플이고 vaḍē고 다 놓고 바친 뒤 몇 분 지나 도로 가져와 냄새를 맡아 보면 그 향이 없습니다. — 똑똑히 알 수 있습니다. — 공양 쟁반을 들고 가면 사방이 향기로운데, 바치고 도로 거둔 뒤 냄새를 맡아 보면 그 향이 없습니다. 파인애플이라고 알아볼 수 있을 뿐, 파인애플 향은 없습니다.
etakoṭa svāmīn vahansa oya laṁkāvē tiyena poḍḍak dēvāla oya vagē oya vagē balapanna innava innavā innavā
그러면 스님, 스리랑카에 있는 작은 devāle들에도 그렇게 돌보는 이들이 있습니까? — 있습니다, 있습니다.
næ ē inna koṭṭhāsaya tamayi apiṭa væḍa karanna inna koṭasa
그렇지요, 거기 있는 무리가 바로 우리를 위해 일하는 무리입니다.
dæn mahadē dæn api hitamukō mehema deyak janādhipatiṭa api yamak illā mē gamē yamak karaganna ōnē ka liyumak dæmmahama janādhipati mehenavada ē karalā dennada nætnam janādhipati amātyaṁśayaṭa yomu karanavada
이렇게 생각해 봅시다. 대통령에게 이 마을에 무언가를 해 달라고 편지를 보내면, 대통령이 몸소 그것을 해 줍니까, 아니면 대통령이 부처로 넘깁니까?
janādhipati amātyāṁśayaṭa yomu karanavā. īṭa passē amātyāṁśayen mehenavada? amātyāṁśayen disāpatiṭa yomu karanavā. diśāpatikin grāma sēvakaṭa yomu karanavā. monavā hari kramayak tiyenavā hama īṭa passē gamē inēriyā tamayi ē væḍē balanna innē rājaniyōgaya piṭa atin karalā denna kaṭayutu karannē ara gamēma inna manussayā. namut api kivvē pradhānaṭa pradhāniyā karannē yomu karana eka. ē yomu karana kenā kiyannē īḷan̆ga maṭṭamaṭa yomu karana eka. oyagē dēvatā satkaṭṭuvā kiyannē haten pradhāna ekkanā yomu karot pradhāna ekkenā koṭa yomu karanavā. ēgollō tamayi pālanaya karannē.
대통령은 부처로 넘깁니다. 그다음 부처에서 몸소 합니까? 부처는 도지사에게 넘깁니다. 도지사는 마을 관리(grāma sevaka)에게 넘깁니다. 어떤 절차가 있다면, 그다음 그 일을 맡는 것은 마을의 기술자입니다. 나라의 명령에 따라 손수 해 주는 것은 그 마을에 사는 사람입니다. 그러나 우리는 으뜸 중의 으뜸이 하는 일은 넘기는 것이라고 했습니다. 넘기는 이는 다음 단계로 넘깁니다. 그 devatā 무리도 일곱 층의 으뜸이 넘기면, 그 아래 으뜸에게 넘깁니다. 그들이 다스립니다.
ē pālanaya karana dēvatāva mokada karannē? kramānukūla pālana kramayak tiyenavā. ēgollangē pirisa innavā. ē pirisen ara minihā atarē inna koṭasa tamayi araka dennē. paṇīḍat yannē oya kramayaṭa.
그 다스리는 devatā는 무엇을 합니까? 차례에 맞는 다스림 방식이 있습니다. 그들의 무리가 있고, 그 무리 가운데 사람들 사이에 있는 무리가 그것을 해 줍니다. 소식도 그런 방식으로 갑니다.
dæn maṁgala kiyannē mokakda? kivvē rākaru gahaṭa oya minissu ṭikak. eka minihe gihilalā apē magul gedarak tiyenavā. mē magul gedareṭa enna kiyalā gilā ārādhanāvak kara rābī bihiṭiravapu minissu ṭiḷan̆gaṭa gihi. bīlā rahakaru atē tiyan hipu minissu. ungē
maṅgala가 무엇이냐는 이야기는 야자술꾼들 나무 아래 모인 사람들에게서 나왔습니다. 한 사람이 '우리 집에 혼례가 있으니 오라'고 청하러 야자술을 마시던 사람들 곁으로 갔습니다. 마시고 술꾼 손에 붙들려 있던 사람들입니다.
bīmatkamaṭa unokda bā magul kiyannē? ahana ēvā um̆ba danna kehemada? kiyana ēvā, æhena ēvā mē nemeyi kiyana ēvā magu pēna ēvā magu eka kenā ohoma avulak hadāgattā. dæn otana ahagena hiṭapu koṭasakut hiṭiyā bhūta koṭasak. untarak katāvak æti vuṇā. ætaṭa monavada magul kiyannē? dæn
그들이 취한 김에 'maṅgala가 뭐냐? 너는 그걸 어떻게 아느냐?' 했고, 말하는 것이 maṅgala다, 들리는 것이 maṅgala다, 보이는 것이 maṅgala다 하며 저마다 엉클어 놓았습니다. 그런데 거기서 듣고 있던 bhūta 무리도 있었습니다. 그들 사이에 말다툼이 일어났습니다. 대체 maṅgala가 무엇이냐?
kāgēda mulāvē ara bī mahaഹlē bibī hiṭapu tāpol karussayāgē hiṭapu yongē tamayi paṭan gattā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa passē api dannet næha. api ahamuka apē ruk deviyangen eyāgē innē īnā kaṭṭuven koṭasen æhuvā. anē ēkaṭa praśnaya api dannet næ. apit ahamu kō mahādeviyangē osat deviyangē ohugen sakra deviyangē nakam giyāva sakravaya mēka mama danna. itin mokaṭa dan̆galanna kiyannē næ kenek innavanē mē lōkē ahaganna api budurajāṇan vahansēgen mē paṇaviḍiya ahagamu. ehenam sakra deya mokada karannē dēvatāvayek kivva jētanārāmayaṭa mēka praśna velennē budurajāṇan vahansē
그다음 '우리도 모르니 우리 나무 deva에게 물어보자' 하고 그 무리에게 물었습니다. '아, 그 물음은 우리도 모른다. 우리도 큰 deva에게 물어보자' 하여 deva들에게, Sakka deva에게까지 갔습니다. Sakka는 '이것은 나도 모른다. 왜 애쓰느냐, 이 세상에 물어볼 분이 계시지 않느냐. Buddha께 이 소식을 여쭤보자' 했습니다. 그래서 Sakka deva가 무엇을 했습니까? 한 devatā를 Jetavanārāma로 보내 Buddha께 이 물음을 여쭙게 했습니다.
dæn etakoṭa api kiyana eka yannē deviyanṭa atara vitara giyāmada yannē deviyanṭa ara bē badukam karagena hiṭapu poḍu āo kaṭu ata hiṭa ata tiyaśnē sakra devayan gihi ṭam sakra deyangen praśnē enāgā vahansē āpu karamayak apē dharmaya hon̆daṭa pæhædili mahā maṁgala sūtrayē dēśanāvē tiyenavana
그러면 우리가 말하는 것이 deva에게 갈 때 그런 차례로 가는군요. 저 술 마시던 이들 손에서 시작해 Sakka deva에게까지 가고, Sakka deva에게서 그 물음이 Buddha께 온 과정이 우리 dharma, Mahāmaṅgala sutta 설법에 잘 나와 있지요.
ehenam bhūtayekka inna kivvā kiyamukō ēkarāvīnaka bhūtayakin dena kivvā. dæn bhūtaya hadannē næhæ nam mokada karannē? etana innē bhūmahaṭa deviyangen ahanavā. ēgollangē sambandhīkaraṇaya etanak. ēn ehāṭa nǣ. hæbæyi ākāśa deviyangē ēka sambandhī kararana tiyennē bhūmaṭu deviyot ekkalā. ē sambandhī karanaya ēgollō danna næti eka ākāśa deviyangen ahanavā.
그렇다면 bhūta에게 무언가를 해 달라고 했다고 합시다. 어느 bhūta에게 부탁했는데 bhūta가 할 줄 모르면 어떻게 합니까? 거기 있는 bhūmaṭṭha(땅에 사는) deva에게 묻습니다. 그들의 연결은 거기까지이고 그 너머는 없습니다. 하지만 ākāsaṭṭha(허공에 사는) deva와의 연결은 bhūmaṭṭha deva에게 있습니다. 그들이 모르는 것은 ākāsaṭṭha deva에게 묻습니다.
ēn ehæṭa sambandhayak ēgollanganē. ākāśavatāva cātura maharājī dē taṇandhayi. ēgollangen ahagannavā. eyin ehāṭa ēgollangē sambandhayak næ. cātura mahā rāja dē tava sakra deviyangen ahagannavā. etana sambandhayi. ehemayi yannē dēvapālanaya ehema ekak.
그 너머로는 그들에게 연결이 없습니다. ākāsaṭṭha devatā는 Cātummahārājika deva와 닿아 있어 그들에게 묻습니다. 그 너머로는 연결이 없습니다. Cātummahārājika deva는 또 Sakka deva에게 묻습니다. 거기에 닿아 있습니다. deva의 다스림은 그렇게 돌아갑니다.
itin apiṭa yamak karalā denna kivvā karalā denna kivva paṇiviḍa yāvanna paṇiviḍakaruvō innē. dēva sabhāvat dēvapālanayat ohoma ekak. ē paṇiviḍakāraya tamayi omē bōdhī ḷan̆ga innē. paṇiviḍiya kiyannē hari āsayi.
그러니 우리가 무언가를 해 달라고 하면, 해 달라는 소식을 나르는 심부름꾼들이 있습니다. deva의 모임과 deva의 다스림이 그런 것입니다. 그 심부름꾼이 바로 우리 bodhi 나무 곁에 있는 이입니다. 소식 나르기를 아주 좋아합니다.
ē tāṭa śaktiyak næti vuṇā ēgollanṭa paṇiviḍiya arinna puḷuvan. arinna puḷuvan.
그분에게 힘이 없더라도 그들이 소식을 보낼 수 있군요. — 보낼 수 있습니다.
etakoṭa dæn api kāryālaya hiṭan piyanṭa allagena ok ekkana væḍak karaga nam piyanṭa udavvak kaḷā anna ē vagē anna ē vagē. dæn piyanṭat yam kisi udavvak denavā. apiṭa yamak karalā duhama piyanṭa ha anna dennē. ē vagē ṭak etana karennē. itin ēgollangē sēvaya ōkayi.
그러면 우리가 관청에 가서 사환을 붙잡고 어떤 일을 해내려 할 때 사환에게 도움을 주는 것과 같군요. — 바로 그렇습니다. — 그와 같습니다. — 바로 그와 같습니다. 사환에게도 무언가 사례를 합니다. 우리 일을 해 주면 사환에게 주지요. 거기서도 그와 같은 일이 일어납니다. 그들의 섬김이 그것입니다.
ē aṁśayen devi ōnē. ov nætuva bæhæna. budurajāṇan vahansēgen dēvatā arakkāntiya kiyalā pennuvā. devivō
그런 쪽으로는 deva가 필요하군요. — 네, 없어서는 안 되지요. Buddha께서도 devatā의 보호를 보여 주셨습니다.
ārakṣā karanavā vædagatnē. obalaṭa bayak karadarayak vunahama itin svāmīni apiṭa bohoma væḍa tiyenavā. sataravan devi vædin budurajāṇan vahansēṭa kiyanavā. satara ædilā kiyanavā svāmīni oba vahansēgē siv pirisaṭa amanussayō innavā. viruddhava inna ayayi. mokada oba vahansē prāṇaghātayen ven venna kiyalā dharma dēśanā karanavā. atattānaya ven venna dharma dēśanā karanavā. kāma mityācārayen ven venna kiyalā dharma dēśanā karanavā. mē vidihaṭa kiyanavana bohoma vædagat kiyalā pennavā denavā. mēvā piḷiganna næti amanusa koṭṭhāsa innavā. ēgollō api kiyana ēvā ahannet næhæ.
deva가 지켜 주는 것은 중요합니다. '여러분에게 두려움과 괴로움이 생기면…' — '존자시여, 저희에게는 일이 아주 많습니다' 하고 네 대천왕이 와서 절하고 Buddha께 말씀드립니다. 네 분이 와서 말합니다. '존자시여, 당신의 네 무리에 맞서는 amanussa(사람 아닌 존재)들이 있습니다. 당신께서 산 목숨 죽이기를 멀리하라고 dharma를 설하시고, 주지 않은 것 가지기를 멀리하라고 설하시고, 삿된 음행을 멀리하라고 설하시기 때문입니다. 이렇게 말씀하시는 것을 아주 귀하다고 보여 주시지만, 이것들을 받아들이지 않는 amanussa 무리가 있습니다. 그들은 저희 말도 듣지 않습니다.'
abhinas huren pænalā enavā. hariyaṭa mama upamāvak kiyanavā nam satara deviya kiyannē budurajāṇan vahansē mē kosola rajjuruvangē rājyaya vagē. kosola rajjuruvō lōkayaṭa yahapataṭa nītiyak panavanavā. hæbæyi mē horahatura mēkē innavā. maṁka kollakāriya innavā. evun ē rītiya gæna gannē næha. ovun ēkaṭa viruddhava nīti virōdhī væḍa karanavā. rajjuruvō nikan inna rajjō kosak pat karalā innavā. raṭa sēvayak vaśayen raṭa yahapatak vaśayen ē koṭasa ara asādhāraṇa karana rājyaya darōī pudgalayō hoyalā ē haṭa dan̆ḍu andenavā. ēgollō hadāgannavā ṭika karanna ōnē. ehema kramayak tiyenavā vagē apit kramayak tiyenavā. mē apat mē tara apit tiyenavā yakṣanṭa vimāṇa tiyena yakṣa raṭak tiyenavā. ēka hari vædagat apē nītiyaṭa yanuva ēka pālanaya vennē. itin ēkē bohoma vædagat raṭak. bohoma sukhōbhōgī budurajāṇanṭa vistaraya kiyanavā itin. mæṇik gal tunak
'느닷없이 뛰쳐나옵니다.' 제가 비유를 하나 들자면, 네 deva는 Buddha께 Kosala 왕의 나라와 같습니다. Kosala 왕은 세상의 이로움을 위해 법을 세웁니다. 그런데 거기에 도둑과 원수가 있고, 길에서 약탈하는 자들이 있습니다. 그들은 그 법을 따르지 않습니다. 거슬러 법에 어긋난 일을 합니다. 왕은 가만있지 않고 왕의 신하 무리를 세워 둡니다. 나라를 위한 섬김, 나라의 이로움으로서 그 무리가 저 못된 짓을 하는 나라의 적들을 찾아내 벌을 줍니다. 그들을 바로잡아야 합니다. 그런 방법이 있듯이 '저희에게도 방법이 있습니다. 저희에게도 yakkha들의 궁전이 있는 yakkha 나라가 있습니다. 저희 법에 따라 다스려지는 아주 훌륭한 나라입니다. 아주 풍요로운 나라입니다' 하며 Buddha께 자세히 말씀드립니다.
vistaraya kiyanavā itin. mæṇik gal tunak tiyalā mæk gal tuna tuḷa batban soyaṁ jātæhæla tiyennē pahaḷa vennē. mahansi venna ōnē næhæ. kum̆buru koṭanna ōnē næhæ. ehema pinvata puṇya pahaḷa vena ekak tiyennē. ē varayanna galluraṭa tibahama badahi videnavā. itin ē soyaṁ jāta æhæl bhukti in̆dalā ēgollō jīvat venavā. mehema vaṭinā
'세 개의 보석 돌을 놓으면 그 세 돌 안에 밥, 저절로 나는 쌀이 생겨납니다. 애쓸 필요가 없고 논을 갈 필요도 없습니다. 그런 공덕으로 생겨나는 것입니다. 그 돌 화덕에 올려 두면 밥이 익습니다. 그렇게 저절로 난 쌀을 누리며 그들은 삽니다.'
in̆dalā ēgollō jīvat venavā. mehema vaṭinā lōkayā tiyeddī. asatpuruṣa kaṁ valaṭa ēken pælalā idillā. mē minissuna hin̆gī karana koṭasak innavā. minissu yanaṭa passē yanavā. in̆da gannaṭa in̆da gannavā. budiyā gannaṭa budiyā gannavā. karē nægalā yanavā. itin mēka hiṁgī karanavā. atapāva kora karanavā. mē vagē liḍa hadanavā. mehema kara kara hiṁgī karanavā. itin oba vahansēgē siv piriselat mēka karanavā. mokada oba vahansē dēśanā karana dharmayaṭa viruddha nisā oba vahansēgē dharmaya piḷiganna ayaṭat ēgollō viruddhayi. ē nisā balabalā in̆dalā hiṁ karanavā.
'이렇게 값진 세상이 있는데도, 못된 자들이 거기서 뛰쳐나와 사람들을 괴롭히는 무리가 있습니다. 사람이 가면 따라갑니다. 앉으면 따라 앉습니다. 누우면 따라 눕습니다. 목에 올라탑니다. 이렇게 괴롭힙니다. 손발을 절게 합니다. 이런 병을 만듭니다. 이렇게 하며 괴롭힙니다. 당신의 네 무리에게도 이렇게 합니다. 당신께서 설하시는 dharma에 맞서기 때문에 당신의 dharma를 받아들이는 이들에게도 그들은 맞섭니다. 그래서 노리고 있다가 괴롭힙니다.'
mēvā apiṭa hæma bala balā inna bæhæ. apiṭa bohōma rājakārī apiṭat tiyenavā. svāmīnya oba vahansē ēkē siv pirisaṭama kiyanna. ē velāvaṭa mē apita sēnādhipati 18 denek pat karalā tiyenavā mēka balanna. anna ē 18 denāgē nam menna mēvayi. ēgollanṭa han̆ḍa gahalā kiyanna kiyanna. etakoṭa ēgollō itin ē væḍa karalā denavā. ē amanusaya evat karanavā. api amanussayāgē nihillā hadanna bærinam dan̆ḍuvan denavā. dan̆ḍuvan dīlā eyā hadanavā. mella karagannavā. ē oba vahansēgē si pirita sukha vihiraṇaya san̆dahā menna mē pirita kiyanna kiyalā kiyanna kiyalā ki. eha budurajāṇan
'저희가 늘 이것을 지켜볼 수는 없습니다. 저희에게도 맡은 일이 아주 많습니다. 존자시여, 당신의 네 무리 모두에게 말씀해 주십시오. 그런 때를 위해 저희가 이것을 살필 장수 열여덟을 세워 두었습니다. 그 열여덟의 이름은 이렇습니다. 그들을 소리쳐 부르라고 일러 주십시오. 그러면 그들이 그 일을 해 줍니다. 그 amanussa를 쫓아냅니다. 저희가 amanussa를 달래서 바로잡지 못하면 벌을 줍니다. 벌을 주어 바로잡고 길들입니다. 당신의 네 무리가 편히 지내도록 이 paritta를 외우라고 일러 주십시오.'
kiyalā kiyanna kiyalā ki. eha budurajāṇan vahansē anumata kāganna. anumata karalā kivvā mahannē uggannahata bhikkhavē ānāṭiyan rakkaṁ paripurāta bhikkhavaya āya ānāyan rakkam mehema mahannē mē āṭānā ārakṣā igenaganna mēka nitarama bhāvitā karanna itin oba ḷaṭa suga vihireranna hētu venavā. itin mē vidihaṭa budurajāṇan vahansē ara deviyangē kiya anuvata karalā. oya ṭika dunna. dæn apiṭa karadarayak
그러자 Buddha께서 받아들이셨습니다. 받아들이시고 말씀하셨습니다. 'uggaṇhātha bhikkhave āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ, pariyāpuṇātha bhikkhave āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ' — 비구들이여, 이 Āṭānāṭiya 보호문을 배우고 늘 쓰라, 그러면 너희가 편히 지내는 까닭이 된다. 이렇게 Buddha께서는 deva들의 말을 받아들여 그것을 주셨습니다.
karalā. oya ṭika dunna. dæn apiṭa karadarayak vunahama dēvālaṭa giyot pūjāvaṭṭiyak tiya mityā dr̥ṭē. æyi yakkudahaṭadenaṭa kivvē. budurajāṇan vahansē kivva hindā etarak ka ēka sammā diṭṭhi kiyalā pāragannavada dæn deviyanṭa kivvot ēka kiyanavā mityā dr̥ṭṭhi venavā. itin deviya pat velā innē yakudahara denāṭa kivvot sammā diṭṭhiya venavā. harida?
그런데 우리에게 괴로움이 생겨 devāle에 가서 공양 쟁반을 놓으면 micchā diṭṭhi라고 합니다. 그러면 왜 yakkha 열여덟에게 말하라고 하셨습니까? Buddha께서 말씀하셨다고 그것을 sammā diṭṭhi라고 하나요? deva에게 말하면 micchā diṭṭhi가 되고, deva가 세운 yakkha 열여덟에게 말하면 sammā diṭṭhi가 된다? 그렇습니까?
etakoṭa budunṭa kivvā. itin nattimē saraṇaṁ ganna nam buddhō mē saraṇā varan kivvē ekkanē. mama nam kiyannē næhæ. hindō varṇōmē ādī vaśayen kiyanavanē. bhāra addajō pajāpatiya ādi vaśayen oya kiyā tiyenavanē. mama nam oya yakunṭa kiyannē næhæ. ma nam natti mē sarana aya nam buddha saraṇā param kivvē eka kiyalā kiv dæ buddhahama gælapenavā.
그렇다면 Buddha께 말한 것이지요. 'natthi me saraṇaṃ aññaṃ, buddho me saraṇaṃ varaṃ'이라 했으니 '나는 Inda, Varuṇa 같은 이들에게 말하지 않겠다'고 합니다. Bhāradvāja, Pajāpati 같은 이름을 들어 그렇게 말하지요. '나는 그 yakkha들에게 말하지 않겠다. natthi me saraṇaṃ aññaṃ, buddho me saraṇaṃ varaṃ이라 했으니 그것이 Buddha 가르침에 맞는다'고 합니다.
eha nodanna mē tērum ganna æti hæṭi.
그것이 모르는 이들이 알아듣지 못하는 모습입니다.
nivan dækīmaṭa nam budurajāṇan vahansē hara anya pirisaraṇak næhæ. ēkayi etana pennannē. mē lōkē tiyena tamanṭa tiyena siyalu dukgahæṭa visadanna ē kramayen bæha. ēka laukikayi. araka lōkōttarayi. mē lōkōttara nātatvaya havat nivara labāgannavā. nattimē saraṇaṁ aññaṁ, buddhōmē saraṇā varan, nattimē saraṇaṁ añagnaṁ, dhammōmē saraṇā varan nattimē saraṇaṁ añagnaṁ, saṁghōmē saraṇā varaṁ kiyanae kiyala læbala penavā. nivan dækīma san̆dahā kaṭayutu karaganna.
nibbāna를 보는 데는 Buddha 말고 다른 saraṇa가 없습니다. 거기서 보여 주는 것은 그것입니다. 이 세상에서 자기에게 있는 모든 괴로움을 그 방법으로 다 풀 수는 없습니다. 그것은 세속이고 이것은 lokuttara입니다. 이 lokuttara의 의지처, 곧 nibbāna를 얻습니다. 'natthi me saraṇaṃ aññaṃ, buddho me saraṇaṃ varaṃ, natthi me saraṇaṃ aññaṃ, dhammo me saraṇaṃ varaṃ, natthi me saraṇaṃ aññaṃ, saṅgho me saraṇaṃ varaṃ'이라는 말은 nibbāna를 보기 위해 힘쓰라고 보여 주는 것입니다.
itin ē san̆dahā kaṭayutu karaganna eka mē siyalu lōkē podu væḍavalaṭa damalāda ēka visan̆denavā. ehema kivva kenek deviyangin āśirvādayak gattot mityā dr̥ṣṭa venavā kiyalā. etakoṭa ara dharmayaṭa viruddhayi.
그것을 위해 힘쓰는 것을 이 세상의 온갖 일상 일에 끌어다 붙이면 그것이 풀리겠습니까? 그렇게 말하며 deva에게서 축복을 받으면 micchā diṭṭhi가 된다고 한다면, 그것은 dharma에 어긋납니다.
ehema kivvot ē ayaṭa uttara denna venavā. āṭānāṭiya kivvē mokaṭada ehenam æyi budurajāṇan vahansē anumata kalē. natti mē saranaṁ añaṁ sarana varaṁ kivvā ayaṭa æyi ara mē yakṣanādhipati naṭa kiyanna kiyalā budurajāṇan vahansē anu kiyalā kiot ēkaṭat uttarayak denna venavā.
그렇게 말한다면 그들에게 답해야 합니다. 그러면 Āṭānāṭiya는 왜 말했으며, 왜 Buddha께서 받아들이셨습니까? 'natthi me saraṇaṃ aññaṃ … saraṇaṃ varaṃ'이라 한 이들에게 왜 yakkha 장수들에게 말하라고 Buddha께서 받아들이셨느냐고 하면, 그것에도 답을 해야 합니다.
etakoṭa ēgollō kiyannē ōka pasē hadāgata piritak. anna tripiṭakaya kæpuvā. tamangē dr̥ṣṭiya uppa ganna tripiṭaka kapanavā etakoṭa tripiṭakaṭa passē ekatu karagatta ēvā kiyanavā. tamangē dr̥ṣṭika suddha karagannē næha. ēkayi kāra. ehenam kisi praśnayak otana nǣ.
그러면 그들은 '그것은 나중에 지어낸 paritta'라고 합니다. 이렇게 Tipiṭaka를 잘라 냅니다. 제 견해를 내세우려고 Tipiṭaka를 자르고, Tipiṭaka에 나중에 덧붙인 것이라고 합니다. 제 견해를 맑히지는 않습니다. 그것이 문제입니다. 그렇다면 거기에는 아무 문제가 없습니다.
yamkisi pūjāvak bala satun maranavā nam ē vagē antīttan karanavā nam, anunṭa hiṁgi hiṁsā nam eban̆du pūjā koccara venavā karanna epā. ēvā budurajāṇan vahansē tahanam kaḷā.
어떤 공양 때문에 짐승을 죽인다면, 그렇게 남의 것을 빼앗는다면, 남을 해치고 괴롭힌다면, 그런 공양은 아무리 해도 하지 마십시오. 그것들은 Buddha께서 금하셨습니다.
satta sataka dāna ādi vaśayen tibenu 600k harak 700k ukulu 600k mehema aragena sattu aragena paṁca sataka dan 500 500 aragena maralā ekama mas goḍak hadalā ōken mahā dānayak dīlā haṭam ōken mē āśirvāda patana karmayak tibuṇā bahungen a ov assamēda pusamēda dāna kiyalā ehema tibuṇā ekin ekaṭa itin ēvædī budurajāṇan vahansē anumata kaḷē næha gil valin eḷan̆gitel veḍaru etakoṭa ēvayen aragena karana pūjāval satvaya ahiṁsāvaṭa aragena væṭennē næha. eban dānna budurajāṇan vahansē anumata kaḷā.
satta-sataka dāna 같은 것이 있었는데, 600마리, 소 700마리, 염소 600마리 하는 식으로 짐승을 잡고, pañca-sataka dāna는 500씩 잡아 죽여 한 무더기 고기를 만들어 그것으로 큰 dāna를 하며 축복을 비는 의식이 많은 이들에게 있었습니다. — 아, 네, assamedha, purisamedha 같은 공양이 있었지요. — 하나하나 그런 것들을 Buddha께서는 받아들이지 않으셨습니다. ghee, 기름, 버터 같은 것으로 하는 공양은 산 것을 해치는 데 떨어지지 않습니다. 그런 dāna는 Buddha께서 받아들이셨습니다.
ē mēvā karanna dæhæmin upayāgatāvin ē dāna denna ēvā hon̆dayi. ēvā nokara inna epā kiyalā pennavā.
그런 것들을 dharma에 맞게 벌어서 dāna를 하는 것은 좋습니다. 그것을 하지 않고 있지는 말라고 보여 주십니다.
hon̆da kavuru vunat kamak næhæ. apiṭa sēvayā karanna yamkisi dēvatāvayek innavā nam api dænaganna ōnē ē dēvatāva api ēka sambandha vunē kavada in̆danda kiyalā. dæn visiṇu detaragama deiyō vādī vaśayen kiyanakoṭa api dæn potpat valin ganna eka gannavā misak oya dēvanāmaya mula hædicca hæṭi dannē næha dharmānukūlava.
좋습니다. — 누구든 상관없습니다. 우리를 위해 섬기는 어떤 devatā가 있다면, 그 devatā와 우리가 언제부터 이어졌는지 알아야 합니다. Viṣṇu, Kataragama deva 같은 이름을 말할 때 우리는 책에서 얻은 것을 얻을 뿐, 그 deva 이름이 처음 어떻게 생겼는지 dharma에 맞게 알지 못합니다.
dæn oyāṭa kiyannē deviyāgē mokakda skandha kumāra. dæn api oya nama namayē tiyena niruktiyen dakinna ōnē. eyā bauddha abauddha kiyalā. pota paṭatē tiyena ekenvat kaṭāvenvat ōka ganna bæha. dæn skandha kumāra kiyannē kavuda kiyalā balāganna nam skandha kumāra kiyana namen kivvē ekkenā hoyāganna ōnē. issellā kumāra kiyana nama vigraha karaganna ōnē.
이를테면 deva 가운데 무엇이 있습니까, Skandha Kumāra가 있지요. 우리는 그 이름에 담긴 nirutti(말 뿌리)로 그가 불교인지 아닌지 보아야 합니다. 책이나 이야기로는 그것을 얻을 수 없습니다. Skandha Kumāra가 누구인지 보려면 Skandha Kumāra라는 이름이 가리키는 이를 찾아내야 합니다. 먼저 Kumāra라는 이름을 풀어야 합니다.
kumāra kiyana namē niruktiya mokakda? kūāra kumāra māra dharma kṣaya kara damanavā nam pahat salakanavā nam ē arthayen kiyanavā humāra hevat kumāra
Kumāra라는 이름의 nirutti는 무엇입니까? Ku-māra, Kumāra. Māra의 dharma를 없애 버린다면, 낮게 여긴다면, 그 뜻으로 Kumāra라고 합니다.
monavada mārayāṭa ayiti dharma skandha pahak tiyenavā mārayāṭa ayiti dharma rūpaskandhaya mārayāṭa ayitiyi vēdanā skandhaya mārayaṭa ayitiyi saṁgnā skandhaya mārayaṭa ayitiyi saṁkhāra skandhaya mārayaṭa ayitiyi viññāṇa skandhaya mārayaṭa ayitiyi. menna mē skandha pahat hæṭiyaṭa salakalā. māra dharma hæṭiyaṭa salakalā. yamkisi puddayek mēken atahærenna noælenna ma videnna ōnǣ kiyalā daham desenavānam ē mārgaya nam anugamanaya karanna. anna ēka bhāragatta kenā skandha kumārayek.
Māra에게 속한 dharma는 무엇입니까? Māra에게 속한 것으로 다섯 khandha가 있습니다. rūpakkhandha가 Māra에 속하고, vedanākkhandha가 Māra에 속하고, saññākkhandha가 Māra에 속하고, saṅkhārakkhandha가 Māra에 속하고, viññāṇakkhandha가 Māra에 속합니다. 이 다섯 khandha를 낮은 것으로, Māra의 dharma로 보고, 누군가 이것에서 놓여나고 집착하지 말고 벗어나야 한다고 가르침을 편다면, 그 길을 따르십시오. 그것을 받아들인 이가 Skandha Kumāra입니다.
ehenam skandha kumāra. bauddhada avabauddha paṁcaskandhaya pahat koṭa salakalā māra dharma koṭa salakalā hitan yamkisi kenek ehema nam ē yathārthayaṭa innavā nam ē sammā diṭṭhiya nam innē. ē skandha kūmāra karapu kenek.
그렇다면 Skandha Kumāra는 불교입니까, 불교가 아닙니까? 다섯 khandha를 낮게 보고 Māra의 dharma로 여기는 어떤 이가 그렇게 있는 그대로에 머문다면 그는 sammā diṭṭhi에 있는 것입니다. 그가 Skandha Kumāra가 된 이입니다.
ehenam skandha kumāra kiyannē kavuda? bauddha aauddha namen hoyā gannavā misak itihāsa katāven mēka hoyanna bæ. itihāsa katāven kiyā indiyāven āpa kenek, vena rōgayen āpa kenek kiyanna puḷuvan. ēvā okkoma kaṭatā saha hadāgatta itihā hatā. niruktiyen ōnē ēka hoyāganna
그렇다면 Skandha Kumāra는 누구입니까? 불교입니까, 아닙니까? 이름으로 찾는 것이지 역사 이야기로는 이것을 찾을 수 없습니다. 역사 이야기로는 인도에서 온 이다, 다른 나라에서 온 이다 할 수 있습니다. 그것들은 모두 지어낸 이야기, 꾸며 낸 역사입니다. 그것을 찾으려면 nirutti로 해야 합니다.
tamangē śarīraya næticca skandha mē paṁcaskandhayaganē yamak ætnam mē paṁcaskandhayē tiyennē pahat dēval misā kallagena ussagena yanna dēval nemeyi kiyalā dharmānukūlava dækagena ēvā māra dharmayā tērum gattaṭa passē eyā duka tērum gattā. dukkha dharmaya tērum gattā. īṭa passē eyāgē nigamanaya mokakda? mēken ivat vena eka kahu karanavā kiyannē pahat kara dānavā. etakoṭa ēken ivat venavā. ehenam mē bauddha dharmaya budu dahama taman ḷan̆gamanē tiyennē ov. iin tamanṭa skandha kumārayek venna ōnanam puḷuvan.
자기 몸이 사라지는… khandha, 이 다섯 khandha에 있는 것은 낮은 것들이지 받들어 올릴 것이 아님을 dharma에 맞게 보고, 그것들이 Māra의 dharma임을 알아들은 뒤 그는 dukkha를 알아들었습니다. dukkha의 dharma를 알아들었습니다. 그다음 그의 결론은 무엇입니까? 이것에서 벗어나는 것입니다. 'ku'로 한다는 것은 낮게 만들어 버린다는 것입니다. 그러면 그것에서 벗어납니다. 그렇다면 이 불교의 dharma, Buddha 가르침은 바로 자기 곁에 있지요, 네. 그러니 자기가 Skandha Kumāra가 되고 싶으면 될 수 있습니다.
yam kenek oya skandha kumāra dharmaya lōkeṭa dunna nam dīma nisā dēvatvayaṭa pat venavā. ehenam dharmaya yam kenek dunna nam oya dharmaya varadda anatu dunna nam eyā skandha pahat koṭa salakannē menna mē hētu vaḍayi kiyalā dharmaya dēśanā karanavā nam eyā tamayi skandha kumāra dēva.
누군가 그 Skandha Kumāra dharma를 세상에 주었다면, 그렇게 줌으로써 deva의 자리에 오릅니다. 그렇다면 누군가 dharma를 주었다면, 그 dharma를 그르치지 않고 남에게 주었다면, '이런 까닭으로 khandha를 낮게 보라'고 dharma를 설한다면, 그가 바로 Skandha Kumāra deva입니다.
eyā ē dēvattayaṭa pat venavā melavadima sammata dēvattaya in̆dalā uppatta dē vaśayen ē kusalin ē puṇyatāvayen gihillā deviyek velā upadinavā. eyā ē namin amatanavā skandha kumāra deviyō kiyalā.
그는 이 세상에서부터 sammuti deva(사람들이 인정한 deva)의 자리에 있다가, 그 kusala와 공덕으로 가서 upapatti deva(태어나서 된 deva)로 태어납니다. 그를 그 이름으로 Skandha Kumāra deva라 부릅니다.
eha mūhuṇu hayak tiyenavā at 12k tiyenavā. saṁkētayak dīlā tiyenavā. mē saṁkētaya
그에게는 얼굴이 여섯, 팔이 열둘 있습니다. 상징을 준 것입니다.
tōrāganna bæruvot tamayi ada mē san̆ga dannē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
da api mehema deyak hitamukō. pasu vaidya kiyalā nama dānavā kāgē hari vaidyavarayek. dālā hiṭan harakunṭa vedakak karana veda mahattayek nisā uḍin an̆dinavā mē bōlṭ ekē harakayek. adana ræṭin nama dānavā. pasu vaidya kiyalā aya ṭam itin raval mahatmayā kiyalā eyāgē nama dānavā. veda mahattayā. pahu kālayak yanakoṭa mē bōlṭ eka vitarak hambenavā. veda mahattayāgē ē deyak et næhæ. ēvat kæḍalā kiyalā veda mahattaya an̆durak innē næ kavuda kiyalā hoyāganna bæri kāleka itin sǣnak ævidillā. ara bōlḍ eka hamba venavā. ēgollō balanavā dæn mē bōl ekē yaratē nama kiyavalā balalā. pasu vaidya kavuda balapuhama mē uḍin innē pasu vaidyavara yanna. ættada? kāra ara harakāgē nama bōḍ ekē ticcā uḍin æn̆dilā tibicca harakāda pasuvā ayiddi.
이렇게 생각해 봅시다. 어떤 의사가 '수의사'라는 이름을 겁니다. 소를 치료하는 의사라서 간판 위에 소를 그립니다. 그 아래에 이름을 써 넣습니다. '수의사 Rāval 씨'라고. 의사 선생님입니다. 세월이 지나 이 간판만 남습니다. 의사의 다른 것은 아무것도 없습니다. 그것들도 부서지고 의사를 아는 이도 없어 누구인지 찾을 수 없는 때에 어떤 사람들이 와서 그 간판을 찾아냅니다. 그들은 간판에 적힌 이름을 읽어 봅니다. '수의사가 누구지?' 하고 보니 위에 있는 것이 수의사라고 합니다. 정말입니까? 간판에 그려 놓은 소, 위에 그려진 소가 수의사입니까?
menna mē vagē mūhuṇu hayi atda 12yi dālā hadapu saṁkētaya dakalā ævillā hanam yaṭin tiyena nama balakā. meyā tamayi ara kataragama dēvanna kiyalā kiyanavā.
이처럼 얼굴 여섯 팔 열둘을 그려 만든 상징을 보고 와서는 아래 있는 이름을 읽고 '이분이 바로 Kataragama deva'라고 합니다.
gammadēnna mūhuṇu hayakayi 12yi tiyenavā kiyalā passē paṭa bæn̆dagannavā dēva katāva. namut ōken pennaka saṁkētmakava dharmaya dunna kramayak mē buddha śāsanayē piṭapanma tibuṇā. ada īya nemeyi ēka tibuṇē.
Kataragama deva는 얼굴 여섯에 팔 열둘이 있다고 나중에 deva 이야기를 엮어 냅니다. 그러나 그것은 상징으로 dharma를 준 방식으로서 Buddha sāsana에 처음부터 있었습니다. 오늘이나 어제 생긴 것이 아닙니다.
budurajāṇan vahansē pahaḷa venna issellat saṁkēta tuḷin daham vigraha karana daham kramayak. yamak adahat dena kramayak mē lōkē bhāvitā kaḷā. ēka mē navīna vidyānukūlava mē lōket vaṭinavā kiyalā piḷi aragena adat bhāvitā karanavā.
Buddha께서 나타나시기 전에도 상징으로 가르침을 풀이하는 방식, 무언가를 믿게 하는 방식이 이 세상에서 쓰였습니다. 그것은 오늘날 과학으로 봐도 값지다고 받아들여져 지금도 쓰입니다.
pāraka vaṁguvak tiyenavā nam etana bōlṭiyak gahanavā ædiyak gahapu vaṁgu pāraka ē kiyannē issaraha vaṁguvak tiyenavā kiyalā dænaganna ē bōḍē gaha. ekama akurakvat ōkē. issaraha rēl pārak tiyanavā nam kiri ṭikak gahalā rēl pārak æn̆dalā hilā dānavā issarahaṭa tiyena bavaṭa. kaṇak tiyenavā nam kandak ædalā tiyenavā. pallamak tiyenavā nam pallamak ædalā tiyenavā. mē mārga salakuṇa
길에 굽이가 있으면 거기 표지판을 세웁니다. 굽은 길을 그린 판을 세우면 앞에 굽이가 있다는 것을 알게 됩니다. 거기엔 글자 하나 없습니다. 앞에 기찻길이 있으면 줄을 몇 개 그어 철로를 그려 앞에 있음을 알립니다. 언덕이 있으면 언덕을 그려 둡니다. 내리막이 있으면 내리막을 그려 둡니다. 이것이 길 표지입니다.
ōnama bhāṣāvak dannē næti kenekuṭa iṁgrīsi kārayek āvat, bargar kenek āvat, koyi keren āvat ara rūpaya dæcak gamana dænagannavā mē kandak akuṇu karalā tiyannē messaha kan̆dak tiyenakoṭa ēka dænagattā ya. menna mē saṁkētmaka deyin pennana agaya hari vædagat.
아무 말도 모르는 사람이라도, 영국 사람이 와도, burgher가 와도, 어느 나라에서 와도 그 그림을 보는 순간 '여기 언덕을 그려 놓았으니 앞에 언덕이 있구나' 하고 압니다. 이렇게 상징으로 보여 주는 값은 아주 중요합니다.
mēka ada navīna vidyāla lōket ada bohoma vædagat deyak hæṭiyaṭa bhāvitā karana bava hon̆daṭa pæhædiliva pēnna udāharaṇa. ehenam oya kramaya budurajāṇan vahansē væḍa inna kālaṭa issellā kālet genāvak. ē kālet oya saṁkēta tuḷin yamak dēśanā pennapu eka ōnama raṭakin āpu nuvana minihekuṭa oya saṁkētayen tōraganna puḷuvan mē saṁkētayen pennannē menna mēkayi kiyalā. menna mēka tamayi muhuṇu hayayi at 12yi tiyalā mayurāpiṭa vāhanaya karalā haṭanam oya citraya æddi.
이것은 오늘날 과학 세상에서도 매우 중요하게 쓰인다는 것을 똑똑히 보여 주는 보기입니다. 그러니 그 방식은 Buddha께서 계시기 전부터 이어져 온 것입니다. 그때도 상징으로 무언가를 보여 준 것은, 어느 나라에서 온 슬기로운 사람이라도 그 상징을 보고 '이 상징이 보여 주는 것은 이것이다' 하고 풀 수 있게 한 것입니다. 바로 그것이 얼굴 여섯 팔 열둘을 그리고 공작을 탈것으로 삼아 그린 그 그림입니다.
ov ē oya kiyannē skandha kumāra deyiyangē rūpaya nemeyi oya. ōkē tamayi saṁkētaya. dæn ōka hædena hæṭi dharmānukūlava vigraha karagannakan dannē næha.
네, 그것은 Skandha Kumāra deva의 생김새가 아닙니다. 그것은 상징입니다. 그것이 어떻게 생겨났는지 dharma에 맞게 풀기 전까지는 모릅니다.
dæn api issellā bauddha kiyalā kivvā. skandha kumāra kiyannē bauddha namak. ehenam dæn mē bauddha namaṭa anukūla ara rūpaya mokakda?
앞서 우리는 불교라고 했습니다. Skandha Kumāra는 불교 이름입니다. 그렇다면 이 불교 이름에 맞는 그 모습은 무엇입니까?
dæn ōka tōraganna ōka apē ādī pærænna bauddhayō jīvat vunē mā aḍu taramen sōtāpannō hæṭiya tamayi abhun vaśayen jīvat vecca dennē. mokada bauddhatvaya dharmaya hon̆daṭa tibuṇā dharmaya ahalā tibuṇā. dharmaya avabōdha karagena tibuṇā. dharmaya dækalā tibicca nisā. alutamen sōvān nætnam sakr̥dāgāmī dennet tamayi vivāha velā iṭapu mu sæmi.
이것을 풀려면, 우리 옛 조상 불자들은 적어도 sotāpanna로 살았던 이들입니다. 왜냐하면 불자다움과 dharma가 잘 있었고, dharma를 들었고, dharma를 깨달았고, dharma를 보았기 때문입니다. 적어도 sotāpanna 아니면 sakadāgāmī인 두 사람이 혼인해 아내와 남편으로 살았습니다.
mēgollangē tibicca lokuma vaṭinākama tamayi. væḍakaṭa næti dēval, væḍaka kara næti dēval kiyalā dænanna pahakaṭa dænna. væḍaka kara æti haravat dahamak tibenā lōkē pævætmaṭa ē dē bhāvitā kaḷā. anavattaya væḍak næti vīḍokkam sellam væḍa ōvā okkoma pætta kara dæmmā. ēvā ekakvat bāra gattē nǣhæ hon̆da væḍa kiyalā.
그들에게 있던 가장 큰 값어치는 이것입니다. 쓸모없는 것, 도움 안 되는 것을 알아보고 물리쳤습니다. 도움이 되는 알찬 dharma가 담긴 것을 세상살이에 썼습니다. 쓸데없는 장난과 놀이 같은 것은 모두 치워 버렸습니다. 그것들을 좋은 일이라고 하나도 받아들이지 않았습니다.
ēvā heḷu ḷamayengē væḍa hilā seḷu ḷamāva væḍa sellam væḍa vuṇā. hari vædagat nirukti vallam kiyannē ēkē arthaya ēkayi.
그것들은 벌거숭이 아이들의 일, 놀이가 되었습니다. 아주 중요한 nirutti로, 'sellam(놀이)'이라는 말의 뜻이 그것입니다.
heḷu ḷamayingē væla sellam væla. sellam karanna epā kivvē selu ḷamayengē væḍa karanna epā. heḷuvan innē poḍiya. unṭa tērumak nǣ ovun ovun karannē. oya poḍi poḍi kō piṭ venavā vagē ehaṭa l ṭikak aragena ganna sellanḍayak dānavā kiyalā ṭikak tiyanna itin hāl hāl kiyanavā sīni sīni kiyanavā. ē heḷu ḷamangē væḍa poḍiyungē væḍa anna ē poḍi ḷamīnṭa uruma vecca væḍelu ḷamayengē væḍa nisā ṭa kivvā selu ḷamā væḍa hevā sellam væḍa
벌거숭이 아이들의 일, 놀이. 놀지 말라는 것은 벌거숭이 아이들의 일을 하지 말라는 것입니다. 벌거숭이로 있는 것은 어린아이들입니다. 그들은 자기가 무엇을 하는지 뜻을 모릅니다. 어린아이들이 소꿉놀이하듯 흙을 조금 가져다 놀이 가게를 차리고 조금 놓고는 '쌀, 쌀', '설탕, 설탕' 합니다. 그것이 벌거숭이 아이들의 일, 꼬마들의 일, 어린아이에게 물려진 일이라서 'selu-ḷamā 일', 곧 놀이라고 했습니다.
itin dharma avabōdhayen ahagena giya loku minissu ara heḷu ḷamayingē væḍa karanna paṭan gattā. sellam væḍa karanna paṭan gattā. hæbæyi niyama bauddhayō ē heḷu ḷamayingē væḍa vædagat ēvā kiyalā gaṇan gattē næhæ loku minissun karana sūsu væ kiyalā gattē næhæ. sellam kaḷē næha. seḷu lamā væḍa kaḷēnæ. onna lōkē seḷamayengē væḍa atæralā vædagat væḍa hariyak kaḷā.
그런데 dharma 깨달음에서 멀어진 어른들이 그 벌거숭이 아이들의 일을 하기 시작했습니다. 놀이를 하기 시작했습니다. 하지만 참된 불자들은 그 아이들 일을 중요하게 여기지 않았고 어른이 할 일로 여기지 않았습니다. 놀지 않았습니다. 아이 일을 하지 않았습니다. 세상의 아이 일을 버리고 중요한 일을 했습니다.
avaśya væḍa koṭasak kaḷā. menna mē avaśya væḍa koṭasa mokakda govitæn karagena dæhæ nisā mē yamak upayāgena dæhæmin veḷan̆dāmak karagena mehema jīvat vena kramayak tibenā. kanna āhārayak, inna tænak, liṭara behetak iṇaṭa vatyak ne atyāvaśya sivpasayaṭa sīmā vecca jīvitayak gata kaḷā. væḍak næti puhu jīvita nam vidihaṭa hadāgatta ara væḍak næti his jīvita gata kaḷē nǣ. ēvā vaṭinavā kiya piḷigattē næ. mehema ayātarē ammaṭa tibuṇā atyāvaśya væḍakosak.
꼭 필요한 일을 했습니다. 그 필요한 일이 무엇인가 하면, 농사를 짓고 dharma에 맞게 벌고 dharma에 맞게 장사를 하며 사는 방식이 있었습니다. 먹을 것, 살 곳, 병에 쓸 약, 몸에 걸칠 옷, 이 꼭 필요한 네 가지로 한정된 삶을 살았습니다. 쓸모없는 빈 삶을 살지 않았습니다. 그런 것을 값지다고 받아들이지 않았습니다. 그 가운데 어머니에게는 꼭 필요한 일이 있었습니다.
ē mav tamayi mē lōkē jaya ganna mūlikaya. lōkaya jaya gattē mavu nisā. mokada hētuva? mava tamayi daruvā hæduvē hædicca daruvek hæṭiyaṭa.
그 어머니가 이 세상을 이기는 바탕입니다. 세상은 어머니 덕에 이겼습니다. 왜냐하면 어머니가 아이를 바르게 자란 아이로 길렀기 때문입니다.
ē kaṭayutu sampūrṇa pævatilā tibuṇē mavaṭa. ē nisā mavaṭa garu sælakillak læbuṇā. lōkayē menna mē mava innakan lōkē jaya gannavā. mē dahama jaya gannavā. dharmaya vināśa vennē nǣhæ. mokada? daruvā puṁci kālēṭa hædena gaha depetten daniya kivvā vagē hædenakoṭama hariyaṭa hadāgatto puṁci kālema ē daruvā yahapataya pihiṭanā misak ayahapata væṭennē næha. kān reddaṭa issellama dāpu varṇaya allanavā, issellāma kuṇak væṭenot ēka allanavā vāgē. mē dekama allanavā.
그 일이 온전히 어머니에게 있었습니다. 그래서 어머니는 공경을 받았습니다. 이 어머니가 있는 한 세상은 이깁니다. 이 dharma가 이깁니다. dharma는 무너지지 않습니다. 왜냐하면 '될성부른 나무는 떡잎부터 안다'는 말처럼, 자랄 때부터 바르게 기르면 어릴 때부터 그 아이에게 좋음이 자리 잡지 나쁨이 들어오지 않습니다. 새 천에 처음 들인 물감이 배듯, 처음 얼룩이 떨어지면 그것이 배듯, 둘 다 뱁니다.
anna ē vagē tān redda vāgē upan daruvā vagē tān hitaṭa issellāma guṇa dharmayak dunna nam ē daruvā kavadāva passē venas velā vināśayaṭa pat vennē. ēka kāyadalā hitē pihiṭanavā. onna ē vædagat kāryē himikama bhārakāratvaya tibunē mavuṭa.
그처럼 새 천 같은 갓난아이의 맑은 마음에 처음으로 덕을 심어 주면, 그 아이는 나중에 바뀌어 무너지는 일이 없습니다. 그것이 마음에 깊이 자리 잡습니다. 그 중요한 일의 몫과 맡음이 어머니에게 있었습니다.
ē nisā mav mokada karannē kavadāvat vena rasāval valaṭa giyē nǣha. vena væḍa karanna giyē nǣ daruvā hadana mav. eyā hæmelēma tamangē daruvā hadana tæna hiṭiyā. daruvā hadā gænīmē mūlika kāraṇaya tibicca nisā lōkayē dharmaya jayaganna mātāvaṭa jagat mahatā kivvā.
그래서 어머니들은 다른 놀이에 가지 않았습니다. 아이를 기르는 어머니는 다른 일을 하러 가지 않았습니다. 늘 자기 아이를 기르는 자리에 있었습니다. 아이를 기르는 것이 바탕이었기에, 세상에서 dharma가 이기게 하는 어머니를 jagat-mātā라 했습니다.
jagat mahatāva kiyannē nænna ē ayaṭa. bohōma śiṣṭhācārayi. daruvō anik kenaṭa hadanna dennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
væradi pættaṭa pāpa pættaṭa daruvā hæḍagattannē næ. upan tæn paṭan genama daruvā hadanna paṭan gannē dharmayaṭa anuva.
그릇된 쪽, 악한 쪽으로 아이를 빚지 않습니다. 태어난 때부터 dharma에 따라 아이를 기르기 시작합니다.
menna mē nisā mokada karannē mavgē rāvayen ahakaṭa yanna dunnē næha. daruvaṭa. mavgē rāvaya piṭama jīvat karagattā daru kālē. haya avuruddak yanagāvā.
그래서 아이가 어머니의 목소리(rāva)에서 벗어나게 두지 않았습니다. 어린 시절 아이를 어머니의 rāva 위에서 살게 했습니다. 여섯 해가 지나도록.
avurudu haya sampūrṇayakam mav kiyana eka misak. kavuruvat kiyana eka ahanna daruvā tibbē næha. daruvāgē bhārakakāratvaya mav kāṭavat iḍa dunnē næhæ. mokada daruvā vināśa venavā ehema daruvaṭa væradi væḍa ugannanavā. duścar ugannanavā. daruvaṭa guṇadharma novanna dēval ugannanavā. ē nisā ēka danna mav. ē puṁci daruvā puṁci hædena kālē mavgen ahak kaḷēnē. mavgē rāvē piṭama jīvat karapu nisā mayurā piṭa innavā kivvā.
여섯 해가 다 차도록 어머니가 하는 말 말고는 누구의 말도 아이가 듣게 두지 않았습니다. 어머니는 아이를 맡는 일을 아무에게도 내주지 않았습니다. 그러면 아이가 망가지기 때문입니다. 아이에게 그릇된 일을 가르치고, duccarita를 가르치고, 덕이 아닌 것들을 가르칩니다. 그것을 아는 어머니는 어린아이가 자라는 동안 어머니에게서 떼어 놓지 않았습니다. 어머니의 rāva 위에서 살게 했기에 공작(mayurā) 위에 있다고 했습니다.
issellāma mokakda kiyā dunnē? mē skandha ṭika māra dharma bava pennavā dena eka tamayi amā puṁci kālema karē. putē væḍak nætivā væḍak næhæ. oya lassana kiyana ēvā passē yanna epā. oya suvan̆da passē yanna epā. oya væḍak næti hissu væḍa passē yanna epā. ehen paṭan gatta sæna daru nævili gīyaṭa gattē. ēkaṭa gælapennā vū daruvaṭa kavadina daham adātak. mē kayē hæṭi. mē kayasena hæṭi. mēka nætivelā yana hæṭi. mēka diralā yana hæṭi. malak para venavā vagē mē kaya paravelā yana hæṭi. puṁci ḷamayāgē puṁci manasaṭa issellāma oya daham dunnā. menna mēka tamayi mavgē rāvaya.
맨 먼저 무엇을 가르쳤습니까? 이 khandha들이 Māra의 dharma임을 보여 주는 것을 어머니는 아이가 어릴 때부터 했습니다. '아가, 쓸모없다, 쓸모없다. 예쁘다는 것을 따라가지 마라. 그 향을 따라가지 마라. 그 쓸모없는 헛된 일을 따라가지 마라.' 거기서부터 자장가를 지어 불렀습니다. 그것에 맞게 아이에게 들려주는 dharma가 담긴 노래입니다. 이 몸의 모습, 이 몸이 되어 가는 모습, 이것이 없어지는 모습, 이것이 낡아 가는 모습, 꽃이 시들듯 이 몸이 시들어 가는 모습. 어린아이의 작은 마음에 맨 먼저 그 dharma를 주었습니다. 이것이 어머니의 rāva입니다.
paḷaveni avuruddē ḷamayā igenaganna muḷu mē lōkeṭa pahaḷa vecca āgantuka igænīma mavgē rāvayen labāgatta budu dahama nisā ē daruvā paḷavæni yahapat muhuṇuk gattā.
첫해에 아이가 배우는, 세상에 처음 나온 새내기의 배움이 어머니의 rāva로 얻은 Buddha 가르침이기에, 그 아이는 첫째 좋은 얼굴을 얻었습니다.
anna daruvaṭa paḷavæni muhuṇa hambavenakoṭa avuruddak gevicca ḷamayā ē puna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
illagena kanna ōnē. naraka væḍa karanna epā kiyalā mē paḷaveni avurudda pūrṇa vecca ḷamayāgē manasa dæn oya ṭika tiyenavā amma dīlā. mavgē rāven hambavelā.
'달라고 해서 먹어야 한다, 나쁜 짓을 하지 마라' — 첫해를 다 채운 아이의 마음에는 이제 그것들이 어머니가 준 것으로, 어머니의 rāva로 얻은 것으로 있습니다.
dæn daruvā dannavā mēvā hon̆dayi mēvā narakayi hon̆da ataka væḍayi narakā ataka væḍayi. paḷaveni avurudda dæn ammā dunna bauddha muhuṇuvarakuyi bauddhatvayen hon̆da araka tōrāganna dǣtaku.
이제 아이는 이것은 좋고 이것은 나쁘다, 좋은 쪽 일, 나쁜 쪽 일을 압니다. 첫해에 어머니가 준 불교의 얼굴 하나와, 불자다움으로 좋은 것을 골라잡는 두 손입니다.
deveni avurudda jīvat vennē mavgē rāvaya piṭamayi. anna deveni avuruddē ḷamayā nava āgantuka mē lōkē væḍapiḷak igena gannavā.
둘째 해도 어머니의 rāva 위에서 삽니다. 둘째 해에 아이는 새로이 이 세상의 일을 배웁니다.
menna mē igenaganna kālē deveni arudhellā mæraka yādunē hon̆da naraka dēṭa ætta nættam hon̆da naraka tōrāgannē næhæ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
onna ōka kiyā denakoṭa deveni bauddha muhuṇavarak ḷamayi deveni avuruddaya pūrṇa karagattā. dæn ḷamayāṭa muhuṇuvara dekak hambunā. paḷaveni avuruddē atdækīmayi deveni avurudē atdækīmayi dunnin læbuṇa muhuṇura dēka deveni avuruddē dænagatta hon̆da naraka deka dænagattahama paḷaveni avurudē dænagatta hon̆da naraka dænagattā dǣtayi. deveni avuruddē hon̆da naraka dænagatta dǣtayi ē vaśayen dǣt hatarakuyi mūru dekakuyi hambē. oya kramayaṭa haya avuruddak yanakoṭa bauddha muhuṇuvara avurudu hayaka atdækīm valin muhuṇavara hayak læbuvā.
그것을 가르치면, 아이는 둘째 해를 채우며 두 번째 불교의 얼굴을 얻습니다. 이제 아이에게 얼굴이 둘 생겼습니다. 첫해의 겪음과 둘째 해의 겪음으로 얻은 얼굴 둘입니다. 첫해에 좋고 나쁨을 알아 손이 둘, 둘째 해에 좋고 나쁨을 알아 손이 둘, 그렇게 손 넷과 얼굴 둘을 얻었습니다. 그런 식으로 여섯 해가 지나면 여섯 해의 겪음으로 불교의 얼굴 여섯을 얻었습니다.
hon̆da denaka avuruda hayaṭa igena gatta evæn hon̆dat hayakuyi naraka pættē athayakuyi kiyalā atda 12k læbuva. mavgē rāvē piṭa vāsaya karana nisā mayurāpiṭa vāhanaya kædalā ōkē ændāna mūhuṇu hayayi atdahayi æti kenek mayurāpiṭa innavā.
여섯 해 동안 배운 좋은 쪽 손 여섯과 나쁜 쪽 손 여섯으로 손 열둘을 얻었습니다. 어머니의 rāva 위에 살기에 공작을 탈것으로 그렸습니다. 얼굴 여섯 손 열둘을 가진 이가 공작 위에 있습니다.
menna bauddha saṁkētayē puṁci ḷamayā avurudu hayak yanakam ammā hadav hæṭi.
이것이 어린아이가 여섯 살이 될 때까지 어머니가 기른 모습을 담은 불교 상징입니다.
dæn menna mē dharmaya lōkayaṭa kiyā dena ekkenāṭa kiyanavā skandha kumāra deviyō. menna mēka kaḍa karanna epā. daruvā hadanakoṭa menna mē raṭāva ahak karapu dāsa budu dahama vināsayi.
이 dharma를 세상에 가르치는 이를 Skandha Kumāra deva라고 합니다. 이것을 깨뜨리지 마십시오. 아이를 기를 때 이 틀을 치워 버리면 Buddha 가르침은 무너집니다.
bauddha samājayē vināśa vennē paḷaveni muhuṇuvara onna ōkayi. ē nisā oya muhuṇuvara venas karannē nætuva oya muhuṇu hayayi atdahayi daruvāṭa dennē. mavgē rāvē piṭa tiyāganna daruvā hadanna denna epā. menna bauddha daruvek hadāganna paḷaveni muhura kiyalā. onna apē paḷavænīma deviyō. dæn oya dē ahak karapu hindānēda mē vināśa velā tiyennē?
불교 사회가 무너지는 첫 얼굴이 바로 그것입니다. 그러니 그 얼굴을 바꾸지 말고 얼굴 여섯 손 열둘을 아이에게 주십시오. 어머니의 rāva 위에 두십시오. 아이를 남에게 기르라고 맡기지 마십시오. 이것이 불자 아이를 기르는 첫 얼굴입니다. 이것이 우리의 첫째 deva입니다. 그런데 그것을 치워 버렸기 때문에 이렇게 무너진 것 아닙니까?
saṁkētaya ehak karapu hindānē. saṁkētayē pepu arthaya ahak karapu nisā. arthaya ahaklā saṁkētayaṭa pudu pudā inna giya nisā. ada
상징을 치워 버렸기 때문이지요. 상징이 보여 주던 뜻을 치워 버렸기 때문입니다. 뜻을 버리고 상징에 공양만 하러 갔기 때문입니다.
siddha vuṇā mē vaṭinā dahama æti venna. namut api ada ēkē arthaya aragena adayak kanavā. ada hædena puṁci ḷamayi ṭika bauddha daru kaṭava ṭikak hædenavā misak vena eka hædenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam ē deviya hari vædagat. ē dahama dena eka nam vædagat iskandha kumāra deviyek.
그러니 그 deva는 아주 중요합니다. 그 dharma를 주는 이야말로 중요한 Skandha Kumāra deva입니다.
otanin paṭan gattaṭa passē avurudu hatara labanakoṭa haya sampūrṇayi. dæn hayayi māsayak gæna hatara læbuvā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
avurudu hayak giyāṭa passē tamayi ē kālē daruvaṭa akuru igænnuvē.
여섯 해가 지난 뒤에야 그 시절에는 아이에게 글을 가르쳤습니다.
akuru uganna yavanakoṭa istrī puruṣa depakṣayaṭama adākuru gænnuvaṭa edā ehema gæna gænnuvē nǣ.
글을 배우러 보낼 때, 오늘은 남녀 모두에게 글을 가르치지만 그때는 그렇게 가르치지 않았습니다.
etakoṭa edā igænanna kārada pirimi kaṭṭiyaṭa pansalē akuru igænna.
그때 가르친 것은 누구였습니까? 사내아이들에게 절에서 글을 가르쳤습니다.
gæhæṇu daruvō pirimi puluṭak pēnnē næti vena vidihaṭa tamayi ammā rækkē. ammā ḷan̆ga tiyāgena vaṭṭa peṭ vuvē næti, maḷu pæduru uyana hæṭi pim pihum karana hæṭi. tamā gihiyen jīvat vena hæṭi, læjjabā ætuva jīvat vena hæṭi. samādhiya hæsirena hæṭi mehema hadāgena kriyāva genadena kāntāvak hæṭiyaṭa gǣṇu daruvak gedara hædu ammalayi.
계집아이는 사내 그림자도 보이지 않게 어머니가 지켰습니다. 어머니 곁에 두고 돗자리 짜고 밥 짓는 법, 쓸고 닦는 법, 자기 집에서 살아가는 법, 부끄러움을 알고 사는 법, 차분하게 지내는 법, 이렇게 길러서 제 몫을 다하는 여인으로 딸아이를 집에서 기른 것이 어머니들입니다.
hæbæyi læjjā baya ehen kanin pirilā tibuṇā ḷamannaṭa minis mulaṭat dæka pirimi mulaṭat dæka pættē pēn̆da inna digatiyaṭa læjja āvati. pirimi pahadā kiyana mātrayak æn̆gaṭa dænilā næhæ. edā hiṭapu ē bauddha kāntāvan yanavā ara gedara adu daruvaṭa tāttā æsuruvat næha. ammā æsumayi ē daruvā digaṭama hæduvē. kavada hari vivāha karalā denakan hædunā ākāraya
그리고 아이들에게는 부끄러움과 두려움이 가득 차 있었습니다. 사내를 보면 저쪽으로 숨을 만큼 부끄러워했습니다. 사내라는 것이 몸에 닿아 본 적이 없었습니다. 그때의 불자 여인들은 그랬고, 그 집의 딸아이는 아버지와도 가까이 지내지 않았습니다. 어머니와 지내며 그 아이를 줄곧 길렀습니다. 언젠가 혼인시켜 보낼 때까지 그렇게 자랐습니다.
pirimi daruvā mokada karannē? taman visin āpu paravēṇiya geniyanna paravēiya kiyalā kiyannē parayaṁgiya væḍavalin ven karannē kotanada? apē vēniya tiyena tæna. apē dē tiyena tæn. āryatvayē tiyennē pansalaya.
사내아이는 어떻게 합니까? 자기에게 내려온 paveṇi(대물림)를 이어 가야 하는데, paveṇi라는 것은 남의 것(parayaṅgi) 일에서 떼어 놓는 것입니다. 어디서입니까? 우리 veṇi가 있는 곳, 우리 것이 있는 곳입니다. ariya다움이 있는 곳은 절입니다.
ghanayā kiyana vacanaya ada apahāsiyaṭa kivvaṭa samagiyen samādānayen pirisat tuḷa jīvat venna yamkisi kenek hadanavā nam anna ē hadannā vū uttamayāṭa kivvā ghana kiyalā. sirimak sirimā saṁgha ghana sōbhanā kiyalā ehema hema ē kālē saṁgha ghana kiyana eka bohoma saṁgha ghanayā kiyana vacanaya bohōma vædagat dēṭa gattā. samagin samādhānayen inna sucaritaya kiyā dīlā hari magaṭa gatta piri tamayi etana hiṭiyē. menna mē saman̆ga giyen samādānaya inda gatta nisāma bhikṣūn vahansēṭa gana kivvā. deviyek
'ghana'라는 말을 오늘은 낮잡아 쓰지만, 화합하고 평화롭게 무리 안에서 살도록 누군가를 기른다면, 그렇게 기르는 훌륭한 이를 ghana라 했습니다. 'sirimat sirimā saṅgha ghana sobhanā' 하는 식으로, 그때는 'saṅgha ghana'라는 말을 아주 귀한 것에 썼습니다. 화합하고 평화롭게 지내는 sucarita를 가르쳐 바른 길로 이끈 무리가 거기 있었습니다. 이렇게 화합과 평화에 머물게 했기에 비구 스님을 ghana라 했습니다.
bhikṣūn vahansēṭa gana kivvā. deviyek samānava yahapat dena nisā dēva dharmayak lōkayaṭa denna nisā samaga pāpayaṭa læjjā nætuva baya æti vain̆dīma dēva dharmaya pāpayaṭa ræjjā venna baya venna kiyā dunnē pansalayaṭa loku hāmuduruvō. menna mē dharmaya dunna nisā samagiyen samādānayen jīvat venna dharmaya nisā ghana dēva kivvā loku hāmuduruvanṭa. ehenam ghana dēva innē apē pansalē.
deva처럼 좋은 것을 주기에, 세상에 deva dharma를 주기에… 악을 부끄러워하고 두려워하는 것이 deva dharma인데, 악을 부끄러워하고 두려워하라고 가르친 이가 절의 큰스님이었습니다. 이 dharma를 주어 화합하고 평화롭게 살게 했기에 큰스님을 ghana deva라 했습니다. 그렇다면 ghana deva는 우리 절에 계십니다.
anna ē ghana dēvā āśrayaṭa æhuvā. hatveni avurudda labanakoṭa para parayaṁga vēniyen hit parayaṁga væḍa piḷi ven karanna daruvā vena dihāṭa yanna pansalaṭa æhuvā. ehenam bauddha væḍa piḷivalaya tamayi daruvā eten igenagannē. pāpayaṭa læjjayi bayayi dēva dharmaya onna oya dēva dharmaya kiyā dunna ghana dēva ḷan̆ga in̆dagena ghana āśraya hiṭapu nisā ē daruvaṭa ghanayēsa kivvā. ga ghana æsurē inna nisayi ghanēsa kiyannē.
바로 그 ghana deva에게 맡겼습니다. 일곱째 해가 될 때 남의 것, 남의 일에서 떼어 놓으려고 아이를 다른 곳이 아닌 절에 맡겼습니다. 그러니 아이가 거기서 배우는 것은 불교의 틀입니다. 악을 부끄러워하고 두려워하는 deva dharma, 그 deva dharma를 가르친 ghana deva 곁에서 ghana에 의지해 지냈기에 그 아이를 Ghaneśa라 했습니다. ghana에 의지해 있기에 Ghaneśa라 합니다.
eha avurudu aṭak igena gattā. ada vena mē mǣtak venakoṭat aṭē pantiyaṭa enakam panti tibunā ehā panti tibunē næhæ kiyana eka apē ādī paraṇa tavat dannavā. aṭen ehāṭa ugannaṭa panti tibunē næhæ. mētak vena ekak. pirivenē avurudu haṭak igena gattā allanna.
거기서 여덟 해를 배웠습니다. 최근까지도 8학년까지만 반이 있었고 그 위로는 반이 없었다는 것을 우리 옛 어른들은 압니다. 8학년 위로 가르치는 반이 없었습니다. 이건 최근 일입니다. pirivena에서 여덟 해를 배웠습니다.
edā igena gat ē dharmayaṭa anukūla dēval. dæn mavgē mavgē rāvē piṭa mayurā piṭa jīvat vecca kāla ivarayi. dæn mokada karannē? samādan karavana ara śikṣāpada paha.
그때 배운 것은 dharma에 맞는 것들입니다. 이제 어머니의 rāva 위, 공작 위에서 살던 때는 끝났습니다. 이제 무엇을 합니까? 다섯 sikkhāpada를 받아 지니게 합니다.
samādan karava hanam ara ghana dēva næha nam ara hāmuduruvō kiyanavā. putē dæn issellā ammā kiyana vidihaṭa jīvat vunāṭa dæn bæ oyā loku kenek. ē nisā dæn menna mē dunna śikṣāva tērum aragena oya śikṣāva muhu karagena jīvat venna purudu venna. anugen ahanna ōnē nǣ dæn. menna mē kramaya dunnahama muhu karagattā vū śikṣāva piṭa jīvat vecca nisā dæn hædennē mūsika piṭa jīvat vena kiyalā.
받아 지니게 할 때 그 ghana deva, 곧 스님이 말합니다. '아가, 전에는 어머니 말대로 살았지만 이제는 안 된다. 너는 이제 컸다. 그러니 이 받은 sikkhā를 알아듣고 그 sikkhā를 몸에 배게(muhu) 하여 사는 버릇을 들여라. 이제 남에게 물을 것 없다.' 이 방법을 주어 몸에 밴 sikkhā 위에서 살았기에, 이제 mūsika(쥐) 위에서 산다고 합니다.
mūsika kiyannē onna ōka śikṣāva muhu karagena jīvat venna kiyana kālaya mūsika piṭa inna kālē ghanēṣa innē mūsika piṭa kiyalā citrayan ōkaṭa anna deviyangē vāhanaya mīyiyā kiyalā hadānna tiyennē saṁkētaya tōragena tiyena ākārayak śikṣāva muhu karagena ē tuḷa jīvat venna ghana dēvalagē jīvat venna ghanayēsaya hæṭiyaṭa jīvat vennē. avurudu aṭa jīvat vena kālayaṭa aṣṭha ghanēsa kivvā.
mūsika란 sikkhā를 몸에 배게 하여 살라는 그때, 곧 쥐 위에 있는 때입니다. Ghaneśa가 쥐 위에 있다고 그림을 그리고 deva의 탈것을 쥐로 만든 것은 상징을 풀어낸 방식입니다. sikkhā를 몸에 배게 하고 그 안에서 사는 것, ghana deva 곁에서 사는 것이 Ghaneśa로 사는 것입니다. 여덟 해를 사는 때를 aṣṭa Ghaneśa라 했습니다.
ghana æsurayē jīvat vena avurudu aṭa kivvā aṣṭa ghīsa. issellama bhāra dunna ekkenāṭa kivvā bāla ghanayēsa. īṭa passē ē ḷamayā kramak kramaya etanin væḍenna paṭan gattā. balagīsa ekin ekaṭa nam āvā. īṭa passē ē ḷamayāṭa kiyā
ghana에 의지해 사는 여덟 해를 aṣṭa Ghaneśa라 했습니다. 처음 맡겨진 아이를 bāla Ghaneśa라 했습니다. 그다음 그 아이는 거기서 차츰차츰 자라기 시작했습니다. bala Ghaneśa. 하나하나 이름이 붙었습니다.
ekin ekaṭa nam āvā. īṭa passē ē ḷamayāṭa kiyā dunnā edā tibicca apē pæraṇinnē nætum ka raṭāva avurudu dæn aha 10 venakoṭa ē ḷamayāṭa kiyā dunnē saṁghana næm. ē kiyannē ēvā mē nikak nætuun nemeyi. ēvāra vidyāvak. ōkaṭa ena nartanaya kiyā denavā. eyāṭa kiyanavā nartana gēsa aṣṭa ganēsa hætena hæṭi.
그다음 그 아이에게 그때 있던 우리 옛 춤의 틀을 가르쳤습니다. 열 살쯤 되면 그 아이에게 춤을 가르쳤습니다. 그것은 그냥 아무것도 아닌 게 아니라 하나의 학문입니다. 거기에 따르는 춤을 가르칩니다. 그를 Nartana Gaṇeśa라 합니다. aṣṭa Gaṇeśa가 생겨나는 모습입니다.
ohoma gihillā enam eyāṭa passē pradhāna karagattā. ēvaya sudusuyi. eyāṭa kivvā mahā gaṇī
그렇게 가서 나중에 그를 으뜸으로 세웠습니다. 그럴 만합니다. 그를 Mahā Gaṇī라 했습니다.
itin ohoma genihillā ekin ekaṭa gēsa aṭak tiyenavā. oya vidihaṭa vigraha karalā. anit lmī ghanē kiyannē avurudu 16 sampūrṇa velā dæn hāmuduruvangen igena ekagena ivarayi. dæn itin gihi jīvitayak gata karanna yana. niyama soḷō savāha taraṇayaṭa āpu kālaya. avurudu 16ṭa labanaṭa eyāṭa kivvā lmī ghanē kālaya. dæn eyāṭa kiyā denavā pavul
그렇게 이어 가서 하나하나 Gaṇeśa가 여덟 있습니다. 그렇게 풀이합니다. 또 Lakṣmī Gaṇeśa란 열여섯 해가 다 차서 스님에게서 배우기를 마친 때입니다. 이제 집안 삶을 살러 갑니다. 참으로 열여섯 젊은 나이에 이른 때입니다. 열여섯 살이 되면 그를 Lakṣmī Gaṇeśa 때라 했습니다.
kālaya. dæn eyāṭa kiyā denavā pavul jīvitayak gata karana hæṭi. dæhæmensāmayen pavul jīvitaya gata karana hæṭi. dæn taruṇāṭa kiyā denavā eyāṭa gælapena dahama. menna mēkaṭa kiyanavā lakṣmī ghanē kālē. ē kiyannē bhāryāva saraṇa pābā gattahama kāṭavat karadarayak nætuva ē bhāryāvat ekkalā kaṭayutu karagena mehema jīvat venna ōnē kiyalā. melova jīvat vennaṭa hāmuduruvō upades denavā dæn ara taruṇāṭa. onna oya upadeśa dīlā tamayi pansilin piṭa karannē aṣṭa gēsa kālē ivarayanavā. onna aṣṭha kanēsa ayiyā kiyanavā ara pallehā innavā viskandha kumāra malli kiyanavā. gedara innē malli ammā ḷan̆ga ē maṭṭama giya ayiyā pansilē ghanē lan̆ga gaṇēsa velā. ghanēsa ayiyā vunet iskandhakara malli vunēt onna oya hētuvē.
이제 그에게 집안 삶을 꾸리는 법, dharma에 맞게 평화롭게 집안 삶을 꾸리는 법을 가르칩니다. 젊은이에게 맞는 dharma를 가르칩니다. 이것을 Lakṣmī Gaṇeśa 때라 합니다. 곧 아내를 맞으면 누구에게도 괴로움을 주지 않고 그 아내와 함께 일하며 이렇게 살아야 한다고, 이 세상에서 살아가도록 스님이 그 젊은이에게 가르침을 줍니다. 그 가르침을 주고 절에서 내보내면 aṣṭa Gaṇeśa 때가 끝납니다. 그래서 aṣṭa Gaṇeśa는 형이라 하고, 아래 있는 Skandha Kumāra는 동생이라 합니다. 집에 있는 것은 동생으로 어머니 곁에 있고, 그 단계를 지난 형은 절에서 ghana 곁에서 Gaṇeśa가 되었습니다. Gaṇeśa가 형이 되고 Skandha Kumāra가 동생이 된 까닭이 그것입니다.
dæn balanna ekaṭa yanna lassana īṭa passē otanin giyāṭa passē eyā dæn budu dahama ahalā. daham tērum aragena unvahansēgēma baṇa ahalā aḍugen sōtāpanna hō sakr̥dāgāmī vecca maṭṭamaya kenek hiṭiyot tamayi vivāha jīvitaya ætulatana adahat karaganna. anika aya ē tatti ikmavāgē aya. ē aya pansalē innē. suddha vecca aya. ē tamayi kaku mahatturu kivvē.
보십시오, 이어지는 모습이 참 아름답습니다. 그다음 거기를 떠나 그는 이제 Buddha 가르침을 들었습니다. dharma를 알아듣고 그분의 가르침을 들어 적어도 sotāpanna나 sakadāgāmī 정도에 이른 이라야 혼인 생활 안으로 들어갑니다. 다른 이들은 그 단계를 넘어선 이들입니다. 그들은 절에 머뭅니다. 깨끗해진 이들입니다. 그들을 kapu mahattaya라 했습니다.
kapu kiyannē suddhayi kiyana ekayi. anāgāmī veccayi. eyā giyē nǣ ævivālaṭa eyā pansalayema hiṭiyē. enna ayaṭa pansalē æpū upasthāna karan hāmuduruvangē æpasthānayaka hidi anāgāmī upāsakara tamayi itin væḍi gnānaya æti vecca ayanāgāmī velā. sōvān sakr̥dāgāmī vecca kaṭṭiya anisara giyā ara gihi jīvitayē huvē diviya gata karanna. dæn ē
kapu란 깨끗하다는 뜻입니다. anāgāmī가 된 이입니다. 그는 혼인하지 않고 절에 머물렀습니다. 절에 오는 이들, 절을 돌보고 스님을 돌보는 일을 맡은 anāgāmī upāsaka들이 바로 더 큰 앎을 얻어 anāgāmī가 된 이들입니다. sotāpanna, sakadāgāmī가 된 이들은 집안 삶으로 나가 살았습니다.
gihi jīvitayē huvē diviya gata karanna. dæn ē kālē tibi vecca hirita tamayi ammayi tāttayi itin putayi mē lēlī ohoma eka gedara gena pavulu kǣvē vena næha mili ræjja hæṭik hæṭiya sælakuva. mūhuṇa balanna puḷuvankamak næhæ. edā sucaritaya ē taram guṇava.
그때 있던 풍습은, 어머니 아버지와 아들과 며느리가 한 집에서 살며 서로 부끄러움을 아주 크게 여겼습니다. 얼굴을 마주 볼 수도 없었습니다. 그때 sucarita가 그만큼 덕스러웠습니다.
ē nisā mokada karannē oya ē avasthāvēdī ara demavva piyava visin tibicca ekaṭa poduvē aragatta iḍamin koṭasak ven kaḷā. suṇu suṇu karanavā kiyannē koṭas karanavā. suṇu vaśayen ven karapu nisā kiyanavā visuṇu kaḷā. koṭasak ven karā kiyana ekayi visuṇu kaḷā kiyannē.
그래서 그때 부모가 함께 가진 땅에서 몫을 떼어 냈습니다. 'suṇu suṇu karanavā'는 조각으로 나눈다는 뜻입니다. 조각으로 떼어 냈기에 'visuṇu' 했다고 합니다. 몫을 떼어 냈다는 것이 'visuṇu' 했다는 말입니다.
īṭa passē mokada karannē mē visuuṇu karapu visthānayē jīvat vena hæṭi kavuda kiyā dunnā ara hāmuduruvō dēva dharmaya kiyā dīlā tiyenavā ḷamayāgē. dæn meccara kal śikṣāva mohu karagena jīvat vuṇā. dæn oba yamat dænuvat vecca kenek. dæn guru karagatta dharmayak obē layē tiyenavā. dæn guru karagatta dharmaya lē tiyāgena guru karagatta layak ætuva jīvat venna gurulāpiṭa inna dæn iriyaṭa pat anna viṣṇuvaṭa gurulā vāhanaya vecca aya.
그다음 이렇게 떼어 낸 자리에서 사는 법을 누가 가르쳤습니까? 그 스님이 아이에게 deva dharma를 가르쳐 두었습니다. '지금까지 sikkhā를 몸에 배게 하여 살았다. 이제 너는 무엇이든 아는 사람이다. 스승으로 삼은 dharma가 네 가슴(laya)에 있다. 이제 스승으로 삼은 dharma를 가슴에 두고, 스승 삼은 가슴(guru-laya)으로 garuḷa 위에서 살 때가 되었다.' 바로 그래서 Viṣṇu의 탈것이 garuḷa가 된 것입니다.
guru karagatta layak ætuva jīvat venna purudu vennē. dæn āyasarayak mama upadenna ōnē. kiyā dīpada dæn hitē tiyenavanē. ē kiyādīva guru karaganna ē tuḷa jīvat venna. gurula apiṭa innavā. menna mēka kiyāta vidihaṭa tamayi vennē. sunu vaśayen ven karalā dunā jīvitayak geniyannē. venvelā hiṭiyat
스승 삼은 가슴으로 사는 버릇을 들이는 것입니다. '이제 내가 다시 가르쳐야 하겠느냐? 가르쳐 준 것이 이제 마음에 있지 않느냐. 그 가르침을 스승 삼아 그 안에서 살라. 우리에게 garuḷa가 있다.' 이렇게 가르친 대로 됩니다. 조각으로 떼어 받아 삶을 꾸려 갑니다.
jīvitayak geniyannē. venvelā hiṭiyat r̥tōpakāra salakanavā. demava piyanna salakanavā. ven vunat huyakin bænda hā samānayi. venvī hiṭiyat huyakin bændā hā samāna nisā eyāṭa tava nanamak kivā ven hū deviyō.
떨어져 살아도 은혜를 갚습니다. 부모를 모십니다. 떨어졌어도 실로 묶인 것과 같습니다. 떨어져 있어도 실로 묶인 것과 같기에 그를 또 다른 이름으로 'ven-hū deva(떨어졌으나 실로 묶인 deva)'라 했습니다.
ven velā hiṭiyat bæn̆dilā innavā. demapiyanga yutukam karanavā. pansilēkam karanavā. dharmayaṭa bæn̆dilā. gatin ven vunat demavva piyāsakin hiten bæn̆dilā inna nisā huyakin bæn̆dilā ven velā nisā ē dēva gatiyen inna nisā kiyana ven hū deviyō sunu vaśayen ven karagata vana nisā æhæ viṣṇu deviyō kivvā. viṣṇu dēvō kiyannē vivāhayaṭa pat vennē ṭa manamālayā kiyalā ada kiyana vacanaya kiyanam anē paḷaveni pudgalayā.
떨어져 있어도 묶여 있습니다. 부모에 대한 도리를 합니다. 절에 대한 도리를 합니다. dharma에 묶여 있습니다. 몸으로는 떨어졌어도 마음으로 부모와 묶여 있기에, 실로 묶인 채 떨어져 있기에, 그 deva다움으로 있기에 'ven-hū deva', 조각으로 떼어 받았기에 Viṣṇu deva라 했습니다. Viṣṇu deva란 혼인하는 이, 오늘 말로 신랑, 첫째 사람입니다.
meyā ara kiri muhuda kambalā tamayi kriyākāntāvak genak dunnē. kiri muhuda kæḷam̆buvā kiyannē uddha śuddha kāntāvak kula kāntāvak hoyanna kiyalā gevvā pirisa. ēgollō ē vagēma suddha caitayak ætuva hædicca kenek koheda innē getara gælapena kenek hoyalā him kāntāvak vaśayen vivāha karalā dunnā. ada mavpi ekatu velā kirihuda kalampalā kriyākāntāvak gæna matu karalā dunā kivvē ēkayi.
그는 저 젖바다를 휘저어 Śrī Kāntā를 얻었습니다. 젖바다를 휘저었다는 것은 순수하고 깨끗한 여인, 좋은 집안 여인을 찾으라고 사람들을 보냈다는 뜻입니다. 그들은 그처럼 깨끗한 마음으로 자란 이가 어디 있는지, 그 집에 맞는 이를 찾아 아내로 혼인시켜 주었습니다. 부모가 모여 젖바다를 휘저어 Śrī Kāntā를 떠올려 주었다고 한 것이 그 말입니다.
eyā demavpi atara hædilā. næ læjjāya ætuva ē vagēma taman karana dēval ekakvat avæḍavænnē næti. yahapata vena dēval karana kaṭayutuvē igena gatta nisā. ē atin dena hæma deyakma svarṇamayayi.
그녀는 부모 사이에서 부끄러움을 알고 자랐습니다. 또한 자기가 하는 일이 하나도 해롭지 않고 좋은 일이 되는 것만 배웠기에, 그 손으로 주는 모든 것이 황금 같습니다.
ē nisā atakin rattaran vihidenavā rūpayanṭa rattaran kerenavā aten. svarṇamēya ata ē ata duṣcaritayaṭa yomu kaḷē nǣ. yahapataṭa yomu kaḷā æpa upasthāna valaṭa yomu kaḷā. hon̆da dē dīnna yomu kaḷā. kattaran dætat tibicca nisā kriyākāntāvak nisā ē kriyākāntāva devan̆gaṭa hattaran vihidiyaṭa dǣtak ænnavā.
그래서 손에서 황금이 흘러나오게, 손에서 금이 쏟아지게 그립니다. 황금 같은 손, 그 손을 duccarita에 쓰지 않았습니다. 좋은 일에 썼고, 돌봄에 썼고, 좋은 것을 주는 데 썼습니다. 황금 손을 지녔기에, Śrī Kāntā이기에, 그 Śrī Kāntā의 몸에 금이 흘러나오는 두 손을 그립니다.
ē vagēma hadavata tuḷa tiyennē nikan his kalayak ekak nemeyi. svarṇē hitiya puravagata hadavatak tiyena nisā hattaran kalayak ukulē tiyā innava.
또 그 가슴 안에 있는 것은 빈 항아리가 아닙니다. 황금 같은 마음을 채운 가슴이 있기에 금 항아리를 무릎에 얹고 있습니다.
eyā kavadāvat hitukārakamaṭa jīvat vunē næ. svāmi garutvayen jīvat vecca nisā svāmiyat hiṭiyē dharmānukūla nisā. svāmiyā guru karagatta layak ætuva yamak kiyanavā nam īṭa ehā ikma giyē næha. ehenam gurulāpiṭa eyā tiyāgattā. ehenam mē kāntāva kriyākāntāva guralāpiṭa pættakin tiyenavā.
그녀는 결코 제멋대로 살지 않았습니다. 남편을 공경하며 살았고, 남편도 dharma에 맞게 살았기에, 남편이 스승 삼은 가슴으로 무언가를 말하면 그것을 넘어서지 않았습니다. 그래서 그녀도 garuḷa 위에 두었습니다. 그래서 이 여인 Śrī Kāntā는 garuḷa 위 한쪽에 있습니다.
malakkuḍa tiyanna puḷuvan vidihē gatiyak tiyenavā. mokada uma dharma nilāganna. uma dharma kiyannē mātr̥dharma. mav kenek vennē kohomada? mav kenek jīvat venna kohomada? kiyana eka mēka nilāgena inna nisā. uma uma uma kiyannē mātr̥ neḷāgatta nisā nela uma kiyana eka tamayi neḷuma kivvē. ē manaṭa neḷuma kiyanna hituvē ēka niḷummala kivvē ēka uma nelāgatta uttamāvak nisā neḷumak uḍa tiyalā ænna
꽃바구니를 놓을 수 있을 만한 모습이 있습니다. umā dharma를 거두었기 때문입니다. umā dharma란 어머니의 dharma입니다. 어떻게 어머니가 되는가, 어머니로 어떻게 사는가를 거두어 지니고 있기 때문입니다. umā, umā를 거둔(neḷā gat) 것, 'neḷa umā'가 곧 neḷuma(연꽃)입니다. 그 뜻으로 연꽃이라 했고, umā를 거둔 훌륭한 여인이기에 연꽃 위에 앉혀 그립니다.
anna triyākāntāva neḷumak uḍa in̆dē hituna. umana uma aṁgā kivvē uma kiyalā kiyannē mav. aṁgana kiyannē bisa mav bisuva kiyalā kiyannē umē aṁgana ē kiyannē ara edā hiṭapu mavṭa mav an̆gana umē aṁgana eyat ara jātiyama jīvat velā atdækīma labalā tiyennē. eyā tamayi mav vunē. etakoṭa eyāgē daruva hæṭiyaṭa tamayi kriyākāntak. eyāgē duva okkoma bhauddha piḷiveta yannē.
Śrī Kāntā가 연꽃 위에 앉아… Umā… Umā aṅganā라 했는데, umā는 어머니, aṅganā는 왕비라는 뜻입니다. 어머니 왕비라는 것이 umā aṅganā입니다. 그때 있던 어머니, Umā aṅganā도 바로 그렇게 살며 겪음을 얻었습니다. 그녀가 어머니가 되었고, 그녀의 딸로서 Śrī Kāntā가 있습니다. 그녀의 딸도 모두 불교의 길을 갑니다.
menna mē kramayaṭa tamayi oya kiyannā vū citta raṭāva hædunē. saṁkēta raṭāva. itin api bauddha cariyā raṭāva bauddhayō visin genihillā hadāgatta kramaya.
이런 방식으로 그 그림의 틀, 상징의 틀이 생겨났습니다. 우리 불교 cariyā의 틀을 불자들이 이어 가며 만든 방식입니다.
oya velāvēdī hæma pansalakaṭama hatara desin janakāya enavā. pansalak hæduvā nam hatara pættaṭa pāraval hatarak tiyalā hatara pætten ena janakāyaṭa viruddha karanavā. agata anagata caturidi sagasa dinaya kiyan bōḍ ekak gānavā. pæmiṇi nopæ siv desin væḍina saṁghayāṭa pūjā karalā sivvē væḍina saṁghayāṭa enna pāraval hatarak hatara pætten hadalā tiyenavā. oya hatara pættēma pūjanaṭa enavā bauddhayō van̆dina pudanna garu karanna enavā.
그때 모든 절에 네 방향에서 사람들이 옵니다. 절을 지으면 네 쪽으로 길 넷을 내어 네 쪽에서 오는 사람들을 맞습니다. 'āgata anāgata cātuddisa saṅghassa dinnaṃ'이라는 판을 겁니다. 와 있는 이든 오지 않은 이든 네 방향에서 오시는 saṅgha에게 바친 것이고, 네 방향에서 오시는 saṅgha가 오도록 네 쪽으로 길 넷을 내었습니다. 그 네 쪽에서 불자들이 절하고 공양하고 공경하러 옵니다.
dæn oya etakoṭa mokada karannē? ara anāgāmī velā hiṭapu pansilē hiṭapu ayaṭa pansilē hāmuduruvot ekkalā eka kuṭiyē hiṭiyē næhæ. ēgollō ara ēgollō hadāgatta āvāsa hatarak ara pārē hatara pætte hatara deena pāraval hatara ṭa pāpayaṭa rajjā ætuva biya ætuva dēvadharmaya aran hiṭapu nisā. dēva dharmayaṭa ālaya karapu pirisa inna nisā ēvaṭa kivvā dēvāla hatara kiyalā. pansalaṭa hatara dēvālē hædena ōkē.
그러면 어떻게 합니까? anāgāmī가 되어 절에 있던 이들은 스님과 같은 방에 머물지 않았습니다. 그들은 자기들이 지은 거처 넷에, 그 길의 네 쪽, 네 방향 길 넷에 머물렀습니다. 악을 부끄러워하고 두려워하는 deva dharma를 지니고 있었기에, deva dharma를 사랑하는 무리가 있기에 그곳들을 네 devāle라 했습니다. 절의 네 devāle가 생긴 것이 이것입니다.
oya dēvāla hatara hiṭiyē ara anāgāmī vecca upāsaka varu vaśayen vivāhaya novacca pirisa pansalē æpa upasthāna karagena pansalaṭa ena poḍi daruvō varaddanavada hituvakkārakam karanavada gælapenna næti væḍa karanavada duścarta karanavada ēvā balāgena avavāda karenna pāpayen læjja ætuva baya ætuva hadāganna hadalā tibena ehemayi. ēgollangē upades piṭa tamayi. hæma kenekma pansalaṭa enna ōnē.
그 네 devāle에는 anāgāmī가 된 upāsaka들, 혼인하지 않은 이들이 있어서 절을 돌보며, 절에 오는 어린아이들이 잘못하는지, 제멋대로 구는지, 어울리지 않는 일을 하는지, duccarita를 하는지 살펴 타이르고, 악을 부끄러워하고 두려워하도록 길렀습니다. 그렇게 되어 있었습니다. 그들의 가르침을 받고서야 모두가 절에 들어와야 했습니다.
anna etakoṭa pansalaṭa enna hatara dēvālē pāra tibunē. pāra mædi venna tamayi ara dēvālen nam ara aya inna pirisa inna tæna hadalā tibunē. oya hataren tamayi gihillā eṭam pansaṭa ætul venna ōnē. hatara pættema ena aya ennaṭa hadalā tibbā saṁkēta hatara
그래서 절로 들어오는 길에 네 devāle가 있었습니다. 길 한가운데에 그 devāle, 그 무리가 머무는 자리를 지어 두었습니다. 그 넷을 거쳐야만 절에 들어올 수 있었습니다. 네 쪽에서 오는 이들이 들어오도록 상징 넷을 두었습니다.
hadalā hiṭa ara mayurāpiṭa inna skandha kumāra saṁkētayē tibbā. īṭa passē viṣṇu saṁkētayak tibbā kriyākāntā saṁkētayek tibbā ghana dēva saṁkētaya tibbā. oya ṭika tiyalā. ara pirisa otanin enavā. enakoṭa ara pavulak enakoṭa si pavulama ennē. pansal enakoṭa poḍḍak enna. apē dharmayaṭa anukūlava dīnnē. oya poli daruvā hadannē menna mē saṁkētaya anuvada ara skandha kumāra saṁkētaya pennalā hanavā mē saṁkētaya anukūlavada mē daruvā hadannē dharmayaṭa anuvada? ov api ēka venas karalā næhæ. oya loku daruvā hadannē menna mē assakahita saṁkētiyaṭa anuvada? ov ēka api venas karalā næhæ. oya dennā jīvat vennē menna mē viśva saṁkētayaṭa anuva. ov api ēka venas karannē. ehenam mē phalaya hæra vena phalayak bhukti noyidina bavaṭa sākṣiyak tiyennē. oya paḷaturu vaṭṭiya metana tiyena poro phalayayi api bhukti vin̆dinnē kiyalā. ara paḷaturu vaṭṭiya tiyalā ṭan ēka kiyanakoṭa
공작 위에 앉은 Skandha Kumāra 상징을 두었습니다. 그다음 Viṣṇu 상징을, Śrī Kāntā 상징을, ghana deva 상징을 두었습니다. 그것들을 두고, 무리가 거기로 옵니다. 한 가족이 올 때는 온 가족이 옵니다. 절에 올 때 잠깐 멈춥니다. '우리 dharma에 맞게 했는가. 이 어린아이는 이 상징대로 기르고 있는가?' Skandha Kumāra 상징을 보이며 '이 상징에 맞게, dharma에 따라 이 아이를 기르는가?' '네, 우리는 그것을 바꾸지 않았습니다.' '저 큰아이는 이 상징대로 기르는가?' '네, 그것을 바꾸지 않았습니다.' '두 분은 이 Viṣṇu 상징대로 사는가?' '네, 우리는 그것을 바꾸지 않았습니다.' 그렇다면 이 열매 말고 다른 열매를 누리지 않는다는 증거가 있는 것입니다. 이 과일 쟁반이 여기 놓인 것처럼, 우리는 이 열매만 누린다는 것입니다. 그 과일 쟁반을 놓고 그것을 말할 때,
hētuphala nyāya anuvama melō sammata deviyan vaśayen jīvat vecca aya metanin mærilā uppatta dē vaśayen bauddha dēvasthānayē upadilā innavā. oya stanē āśirvāda karanna balāgena magē apē paramparāva meha innavā tava kæḍilā næhæ. apē raṭāva kaḍalā næhæ. oyagollō kavada hari api ḷan̆gaṭa enavā mē paramparāvē hituva ēgollō hæma ilinma balāporottuna āccā āta tamayi innē dēvattatvayaṭa pat velā. ēgollō āśirvāda karanna balā innam dūmanupuru kaṭṭiya enakoṭa
원인과 결과의 이치대로, 이 세상에서 sammuti deva로 살았던 이들이 여기서 죽어 upapatti deva로 불교 deva 자리에 태어나 있습니다. 그 자리에서 축복하려고 기다리며 '우리 후손이 여기 있다, 아직 끊어지지 않았다, 우리 틀을 깨지 않았다, 너희가 언젠가 우리 곁으로 온다' 하고, 이 혈통을 생각하며 늘 바라고 있는 할머니 할아버지들이 deva가 되어 있습니다. 그들은 축복하려고 기다리고 있다가 딸·아들 무리가 오면,
etakoṭa mokada karannē mē phalaya bhukti vin̆dinavā kiyanakoṭa obalaṭa āśirvāda vivāhanam āśirvādayak karanavā. ara edā oya anugamanayama hiṭiru āccātak ē hiṭapu kaṭṭiya eha in̆dalā. ē āśirvādaya vædunāṭa passē deviyangē āśirvādaya læbicca pūjāva tamayi aragollanṭa bhuktiyaṭa hamba vennē. pansalē tiyena paḷaturu giḍiyakvā kǣvē nǣ. pansal kanna giyē nǣ etā. pūjāvak aran giyē ōkaṭa.
'이 열매를 누린다'고 말할 때 '그대들에게 축복을, 혼인이면 축복을' 하고 축복합니다. 그때 그 길을 따랐던 할머니 할아버지들이 거기서 그렇게 합니다. 그 축복이 내린 뒤 deva의 축복을 받은 공양이 그들이 누릴 몫이 됩니다. 절에 있는 과일 하나도 먹지 않았습니다. 절에 먹으러 간 것이 아닙니다. 공양을 가지고 간 것은 그 때문입니다.
aragena gihillā hiṭam ōgē cæmili geḍiyakut aragattā. oya ṭika aran gihillā irilā. aṣṭhapāna pūjāvan edā bhikṣūn
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
irilā. aṣṭhapāna pūjāvan edā bhikṣūn vahansēlāṭa pūjā kaḷā. ē velāvē ōkē ætta agrāsayagena genihillā mirigalā mæḍalā peralā aragena hāmuduruvanṭa kiilan pasara gilā agrahanaya dunnā. ēgollō mokada karannē?
그때 aṭṭhapāna 공양을 비구 스님들께 바쳤습니다. 그때 그 첫 몫을 가져다 으깨고 짜서 걸러 스님께 첫 몫으로 드렸습니다.
agrahanaya dunnā. ēgollō mokada karannē? pansilē gal væṭi kæḍilada tanakoḷa vævilalāda koḷa væhilalāda atu patu gālā suddha karalā æya vahadalā induru suddha karalā okkoma karalā hāmuduruvanṭa væḍak karalā ayitiya næhæ vinēma ayiti næhæ. ada oya karanna kiyana eka næti hindā edā hāmuduruvanṭa bhāvanā karē karagattā misāunṭa oya ælihanna ōnakamak
그들은 무엇을 했습니까? 절의 돌담이 무너졌는지, 풀이 자랐는지, 잎이 덮였는지 살펴 가지와 잎을 쓸어 깨끗이 하고 길을 손질하는 등 모든 것을 했습니다. 스님께 그런 일을 시키는 것은 맞지 않고 vinaya에도 맞지 않습니다. 오늘은 그렇게 하라는 말이 없지만, 그때 스님들은 bhāvanā만 하셨고 그런 일에 마음 쓸 필요가 없었습니다.
tibunē ara enna pirisakada kara havasa gihillā ara pansala okkoma suddha karalā atu patu gālā okkoma karalā īṭa passē ara genicca pūjāva api eka phalayak bukti vin̆dina pirisa gihilā kaṭṭiyama ekatu velā ara hāmuduruvanṭa agrāsiyē ara bæn hadalā pūjā karalā kaṭṭiya kiyalā araka bhukti vin̆dilā hiṭam ara gevicca ævili giḍiyak vivilā kaṭṭiya karalā apahuvenavā baṇak ahalā. īḷan̆ga dasa caryiyāva ōkayi. oyannam pansalē hatara dēvālaya kiyannē ōkayi. dæn dēvālaya a kalla hariyannē næ. oya
오는 무리가 오후에 가서 절을 모두 깨끗이 하고 가지와 잎을 쓸고 다 마친 뒤, 가져간 공양을 한 열매를 누리는 무리가 모두 모여 스님께 첫 몫으로 바치고, 그것을 누리고, 가져간 과일을 나누어, 가르침을 듣고 돌아갑니다. 그때의 cariyā가 그것입니다. 절의 네 devāle란 바로 그것입니다.
ōkayi. dæn dēvālaya a kalla hariyannē næ. oya dharmaya pansalaṭa ganna ōnē. ada oya saṁkēta kæḍuva hariyayi. mityā dr̥ṣṭiya kiyalā. saṁkētaya mityā dr̥ṣṭiyaṭa ṭiyannē adahana hæṭiyaṭa saṁkētayak allagena anna dos kiyanavā. yathārthaya dækkennē. oya apē bauddha cariya ara haṭāvatiya næ. ēka næha. satya ahak velā. ehenam pansalē hatara dēvālē kaḍanna ada avaśya næhæ. kapu mahattayā suddha karaganna ōnē.
이제 devāle를 부숴서는 안 됩니다. 그 dharma를 절에 들여와야 합니다. 오늘은 그 상징을 깨뜨리면 된다, micchā diṭṭhi라고 합니다. 상징이 micchā diṭṭhi에 떨어지는 것은 믿음의 대상으로 상징만 붙잡고 있을 때입니다. 그래서 탓을 합니다. 있는 그대로를 보지 못한 것입니다. 우리 불교 cariyā의 그 틀이 없습니다. — 그것이 없습니다. 진실이 치워졌습니다. 그렇다면 오늘 절의 네 devāle를 부술 필요는 없습니다. kapu mahattaya를 깨끗하게 해야 합니다.
hāmuduruvō śuddha venna ōnē. inna pisak suddha velā anukūla cariyāva genicca nam adat ē dēvāśīrvādaya poḍḍak kata atara nætuva tiyenavā. hiṭa tiyenavā. tiyenavā. ē dēva væḍi kālayak næva avurudu gāna venas velā.
스님들이 깨끗해져야 합니다. 거기 있는 무리가 깨끗해져 맞는 cariyā를 이어 간다면 오늘도 그 deva의 축복이 조금도 빠짐없이 있습니다. — 지금도 있습니다. — 있습니다. 그 deva들도 오래되었지요, 햇수가 바뀌어서.
avurudu dahas gānak hisiyi avuruduhas gānak pantalē hatara dēvālaya hædunē ōken. meccara budu dahamat vicāra dēvāla dānna tiyenavada? nætnam pansalē. æyi dēvālē hæduvē? pansalē meccara bauddha raṭē.
수천 년이 되었습니다. 수천 년 전부터 절의 네 devāle가 그렇게 생겼습니다. 이토록 Buddha 가르침을 따지는데 devāle를 둘 필요가 있습니까, 그것도 절에? 이토록 불교 나라에서 왜 절에 devāle를 지었습니까?
bauddha cāritrayaṭa gælapena kramayaknē ov. pahukālika ōka tērum ganna bæruva indiyāven genāva atanin genāvā sivāgamen genaāvā ehemavat nogenavā nemeyi. ēvayi ōkayi tiyennē sambandhaya venas.
불교 풍습에 맞는 방식이었지요, 네. 나중에 이것을 알아듣지 못하고 인도에서 가져왔다, 저기서 가져왔다, Śaiva 종교에서 가져왔다고 합니다. 그런 것을 가져오지 않은 것은 아닙니다. 그것들과 이것은 관계가 다릅니다.
mē veṇu bauddha dev vuṇē ōken. dæn kiyanavā budurajāṇan vahansē viṣṇu deviyanṭa mē buddha śāsanaya bhāra kaḷā. hæbæyi bhāra karapu kramaya dannē næ.
Viṣṇu가 불교 deva가 된 것이 이렇습니다. 이제 사람들은 Buddha께서 Viṣṇu deva에게 이 Buddha sāsana를 맡기셨다고 합니다. 하지만 맡기신 방식은 모릅니다.
ānanda hāmuduruvō ahanavā svāmīni mē buddha śāsanayen 50kma pavatinnēma pavatinnē. kalyāṇa mitrayā nisayi kiyalā magē adahasa tiyenavā. ānanda ehema kiyanna epā. mē muḷu bauddha śāsanayama pavatinnē kalyāṇa mitrayā nisayi. kalyāṇa mitrayā nedda ara buddha śāsanaya vināśa kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. ehenam kalyāṇa mitraya depættaka innavā. ēka tamayi uttama kalyāṇa mitrāva bhikṣu bhikṣuṇi. īḷan̆ga kalyāṇa mitraya tamayi upāsaka upāsaka.
Ānanda 스님이 여쭙니다. '존자시여, 이 Buddha sāsana의 절반은 kalyāṇamitta 덕에 이어진다고 저는 생각합니다.' 'Ānanda, 그렇게 말하지 마라. 이 Buddha sāsana 전체가 kalyāṇamitta 덕에 이어진다. kalyāṇamitta가 없으면 Buddha sāsana는 무너진다'고 Buddha께서 설하십니다. 그렇다면 kalyāṇamitta는 두 쪽에 있습니다. 하나는 으뜸 kalyāṇamitta인 비구와 비구니이고, 다음 kalyāṇamitta는 upāsaka와 upāsikā입니다.
dæn mē kalyāṇa mitra sambandhiya tamayi mē pansala goḍanaganna bāhirin karannāva æpasthānaya karannē anna ara ven karapu viṣṇuva. ara pansalen ma igenagena ēvanduma vivāhayak karagena ē dharmānukūlava jīvat vena eyā tamayi mul velā mē tamangē daruvot ekkalā mē bhāryāvat ekkalā pansala ennē. ætilā eyā tamayi upadinnē mē gal væṭiyalā mēka hadamu. ēvā tamayi igena gannē. itin mē tanakoḷa væhilā mē gælapennē næhæ. mē sthānē jarā velā mēka suddha karamu. hāmuduruvanṭa karadara darayi oya kǣ gahanna epā. mē mē vidihaṭa inna ōnē. okkoma kiyā dunnē anna ē viṣṇuva. itin ē viṣṇuva hariyaṭa inna tākam śāsanaya rægenavā.
이 kalyāṇamitta 관계에서 절을 세우도록 바깥에서 돌보는 이가 바로 저 떼어 나간 Viṣṇu입니다. 절에서 배워 혼인하고 dharma에 맞게 사는 그가 앞장서서 자기 아이들, 아내와 함께 절에 옵니다. 그가 '이 돌담을 고치자' 하고 나섭니다. 그것을 배운 것입니다. '풀이 덮여 보기 좋지 않다, 이 자리가 더러우니 깨끗이 하자, 스님께 폐가 되니 떠들지 마라, 이렇게 있어야 한다' — 모두 가르친 이가 그 Viṣṇu입니다. 그 Viṣṇu가 바르게 있는 한 sāsana는 지켜집니다.
itin ē viṣṇu vænacca tara śāsanayē vināśayi. edā pansalē duṣcarita karanna iḍa tibbē næ ara viṣṇu eyāṭa hatara ataka væḍa tibuṇā. mokakda ēka ataka tiyenavā pārāval allalā. mokakda lōbhaya, dvēśaya, mōhaya yam teneka āvada gæhuvā pāra pārāvallā tiyennē ōka gahalā en lōbha, dvēśa, mōhapilalā kapā damanavā.
그 Viṣṇu가 무너지면 sāsana도 무너집니다. 그때는 절에서 duccarita를 할 틈이 없었습니다. 그 Viṣṇu에게는 네 손의 일이 있었습니다. 무엇입니까? 한 손에는 도끼를 쥐고 있습니다. 무엇에 씁니까? lobha, dosa, moha가 어디서 오든 쳤습니다. 도끼가 있는 것은 그 때문입니다.
gahalā en lōbha, dvēśa, mōhapilalā kapā damanavā. samājaya duṣcarita venna denna. ēka ataka mal miṭā. deum malmiṭā. mātr̥ya havat budu dahama lilā gannavā misak venalā ganna dahamak næhæ. ēkayi magē īḷan̆ga væḍa piḷivīla. aniktē saṁkhayak magē han̆ḍak tiyenavā hæmatima suddhayi. boru nǣhæ, kēlan nǣha, paru nǣha palāpa nǣha. buduhan̆ḍa sakhan̆ḍaganna suddha han̆ḍanaganna saṁkhayak saṁkēta kaḷā. anik ataya tisūliyā lōbhayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa ulnak. ōka mataka tiyāganna samājayē dēvat vennē menna mē ul tuna nisā kiyā samājaya vināśa vena ul tunak dækkā. trisūliya akaragata anikada anna ē hatara atatiya væra ṭika ara viṣṇuvō hevat gedara inna upradhānaya lōkayaṭa prakāśa kaḷā menna mē ṭika apē dharmayaṭa avastha ēvā. menna maḷan̆ga tiyena āyudha. anna viśvagē āyudadha hatara.
그것으로 쳐서 lobha, dosa, moha 덩굴을 잘라 버립니다. 사회가 duccarita로 가게 두지 않습니다. 한 손에는 꽃다발, 연꽃 다발입니다. 어머니다움, 곧 Buddha 가르침은 거두어 지니는 것이지 달리 거둘 가르침은 없다, 그것이 나의 다음 일이다. 다른 손에는 소라가 있습니다. '나에게는 늘 깨끗한 소리가 있다. 거짓말 없고, 이간질 없고, 거친 말 없고, 쓸데없는 말 없다.' Buddha 소리, 소라 소리처럼 깨끗한 소리를 내라고 소라로 상징했습니다. 다른 손에는 삼지창, lobha, dosa, moha 세 창끝입니다. 이것을 기억하라, 사회가 무너지는 것은 이 세 창끝 때문이라며 사회를 무너뜨리는 세 창끝을 보였습니다. 삼지창을 든 것입니다. 그 네 손의 무기를 그 Viṣṇu, 곧 집안의 으뜸인 이가 세상에 드러냈습니다. '이것들이 우리 dharma에 필요한 것들, 내 곁에 있는 무기들이다.' 그것이 Viṣṇu의 네 무기입니다.
itin ōvaṭa itin aran tiyennē mokakda api dæn bauddhada abauddha kramaya gattot gælapenavada nædda mityā dr̥ṣṭita
그러니 이것들에 담긴 것이 무엇입니까? 이 방식을 불교냐 아니냐로 따져 보면 맞습니까, 맞지 않습니까, micchā diṭṭhi입니까?
anna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā anna ara kiyana iṣṭha dēvatāvaya jātiya mura dēvatāvanṭa taman jātiya mahattiyen hari hamba karana den ara vagēma mæpasthāna karalā pūjā tiyalā eyin satuṭu veena dēvatāva āśirvādayak karanavā. deviyangē āśirvādaya labannā vū ē pirisaṭa abhivr̥dhiyak vata pirihīmak nǣha kivvā. onna abhivardhiyak labana kramaya oya kramaya ada gattā nam adat paraddanna bæha. bauddhayō bauddhayanṭa pāganna bæ.
바로 Buddha께서 설하셨듯이, 받드는 devatā, 지키는 devatā에게 제 이마의 땀으로 바르게 번 것으로 돌보고 공양을 놓으면 그것으로 기뻐하는 devatā가 축복합니다. deva의 축복을 받는 그 무리에게는 번영이 있을 뿐 쇠퇴가 없다고 하셨습니다. 그것이 번영을 얻는 방법입니다. 그 방법을 오늘 따랐다면 오늘도 누구도 이기지 못합니다. 불자들을 짓밟을 수 없습니다.
dæn ghēṣa ḷan̆gaṭa ēka tiyennē ghanayē ghanayēṣa kiyalā kiyannē mokakda? gana æturē jīvat venna næ igenaganna ḷamayāṭa
그러면 Gaṇeśa 곁에 있는 그것, Ghaneśa라는 것은 무엇입니까? ghana에 의지해 살며 배우는 아이에게…
api ḷan̆ga tiyenavā dalakārayā kiyalā vacanayak. dalakārayā kiyannē yamak kamak dænugat ē vagēma kenekuṭa lēsiyen mæṭa pavatvanna pāganna rahapavaṭṭanna bæri ē vagēma vat mohokkamin yutta evan̆du pudgalayā han̆dunvanna gatta vacanayak tamayi dalakārayak kiyana eka. ehenam demavpiyannaṭa ōnakama tiyennē tamangē putā dalakārayek karanna.
우리에게 'dalakārayā'라는 말이 있습니다. dalakārayā란 무언가를 알고, 남이 쉽게 누르거나 짓밟거나 속일 수 없는, 그리고 굳센 그런 사람을 가리키는 말입니다. 그러니 부모가 바라는 것은 자기 아들을 dalakārayā로 만드는 것입니다.
samājayē yamak kamak hari hamba karagena inna tērum araganna puḷuvan. śaktivanta ē vagēma tējavanta genekuṭa namanna bæri, saṭan karalā eyarat karanna bæri. men̆du kenek karannayi ōnakama tiyennē. onna oya velāvēdī mokada karannē
사회에서 무언가를 벌어 살아가고, 알아들을 수 있고, 힘세고 빛나며, 남이 굽힐 수 없고 싸워 이길 수 없는, 그런 사람으로 만드는 것이 바람입니다.
tiyennē. onna oya velāvēdī mokada karannē ara puṁci ekē tiyenavā dala kæḍilā. dala kǣllalā katē tiyā innē. puṁci kālēdīma ḷamaṭa pennanavā. poḍi kālē caḍi venna yanna. epā. poḍi kālē dala væḍa karanna giyot ehema dala kæḍenavā. dala murudu.
그때 무엇을 합니까? 저 그림에는 엄니(dala)가 부러져 있습니다. 엄니 조각을 손에 쥐고 있습니다. 어릴 때부터 아이에게 보여 줍니다. 어릴 때 까불지 마라. 어릴 때 엄니 노릇을 하려 들면 엄니가 부러진다. 엄니가 상한다.
ehenam poḍi kālē loku væḍa karanna yanna epā. ḷamayākārē dhamā væḍa karanna. cikam karanna epā. cikam karanna giyot dala kæḍenavā. dala kaḍāganna mulak tiyenavā. ē kiyannē dala kæḍanaṭa passē dala kok hædenavā misā dala kārya karanna bæ. dala koṭa epā. oya dalayē tarama tænaganna væḍena dala kæḍenavā. menna mē kāraṇaya kiyalā pennavā.
그러니 어릴 때 큰일을 하려 하지 마라. 아이다운 일을 하라. 까불지 마라. 까불면 엄니가 부러진다. 엄니가 부러지는 뿌리가 있다. 곧 엄니가 부러지면 부러진 엄니가 될 뿐 엄니 노릇을 못 한다. 엄니를 짧게 만들지 마라. 엄니의 크기를 알아라. 자라는 엄니가 부러진다. 이것을 보여 주는 것입니다.
anna dalakāraya hadapu hæṭi.
dalakārayā는 그렇게 길렀습니다.
metandi dala kæḍenna tibicca hētuva tamayi. dēva katāvē pennalā tiyenavā dum pollē vædilā dala kaḍāgattā kiyalā. ē mokada ōgē hētuva? kǣmaṭa kǣ daru vunot igenaganna bæ. apē pæraṇi aya kævum kokis okkōma hadalā hiṭan tiyā tibbē eumē. aṭu ē tamayi tibbē.
여기서 엄니가 부러진 까닭은 이렇습니다. deva 이야기에서는 연기 시렁 막대에 부딪혀 엄니가 부러졌다고 보여 줍니다. 그 까닭은 무엇입니까? 먹을 것을 탐하면 배울 수 없습니다. 옛 사람들은 kævum, kokis 같은 과자를 다 만들어 연기 시렁 위에 두었습니다. 거기 두었습니다.
dæn puṁci ḷamayāṭa ammā ḷan̆gē inna ḷamayā ammāgen illā inna kævik kanavā. loku aha mokada karanna loku ḷamayā eyāṭa enna dunnē næha sustiyaṭa eyāṭa kusiyaṭa enna dunnē. eyāṭa dunna dēkanna purudu kaḷā. anna dum polsē rin̆ga ennē mokada horen kævum kanna oya væḍaṭa āva siddha vennē igenaganna puḷuvan karē dalakāraya karanna bæhæ. kǣmaṭa kǣdanot dala kaḍāgatta ekek velenavā. dum pollāsin ganna enna epā kiya dēva katāven pennanuē. dun polla vædinot dara kæḍenavā kiyalā.
어머니 곁에 있는 어린아이는 어머니에게 달라고 해서 kævum을 먹습니다. 큰아이는 어떻게 했습니까? 큰아이는 부엌에 오지 못하게 했습니다. 받은 것만 먹도록 버릇 들였습니다. 연기 시렁 아래로 몰래 kævum을 먹으러 오면 생기는 일은, 배울 수 있었던 아이가 dalakārayā가 될 수 없다는 것입니다. 먹을 것을 탐하면 엄니 부러진 놈이 됩니다. 연기 시렁 막대 쪽으로 오지 말라고 deva 이야기로 보여 줍니다. 연기 시렁 막대에 부딪히면 엄니가 부러진다고.
aratē ōkayi. nuvaṇaṭa adhipati ov ta tiyenavā. nuvanaṭa adhipati vennē otaninmayi. oya kiyana dharmaya hariyāāka nuvaṇa væḍena kālē tamayi ḷamayā igena ganna kālē. ov hariyaṭa kaṭayutu kaḷot ē ṭika karanavā.
뜻이 그것입니다. 슬기의 주인이라는 것은… — 네, 있습니다. 슬기의 주인이 되는 것이 바로 거기서입니다. 그 dharma대로 슬기가 자라는 때가 아이가 배우는 때입니다. 네, 바르게 하면 그것들을 해냅니다.
itin mokada ov puṁci oluvakin væḍē karanna bæhæ. hon̆da loku oluvak tiyenna ōnē. ē nisā ammā tamayi mē oḷuva hadalā dunnē. itin ammā oluvak genalā hayayi karalā kivvā loku oluvak.
그러면 왜… — 네, 작은 머리로는 그 일을 할 수 없습니다. 크고 좋은 머리가 있어야 합니다. 그래서 어머니가 이 머리를 만들어 주었습니다. 어머니가 머리를 가져다 붙여 큰 머리라 했습니다.
ōkatāgē saṁkētaya mokakda ū yamak karanna issalā ivallā innavā. ekapāraṭa allannē nǣha hon̆dē. hon̆dē eḷiyaṭa dannet næha. hon̆daṭa hōdisi karalā ivallā tamayi dannē. ē saṁkētaya tamayi kivvē væḍak karanna hadanakoṭa. etana satipaṭṭhānaya purudu karaganna mēka rāgayaṭa hētu venada? dvēśayaṭa hētu venada? mōhayaṭa hētu venada? issellā hon̆daṭa hōti velā hitalā balanna hitalā balalā ēkaṭa yomu karalā balanakoṭa ehema nætnam vitara ata dānna væḍenavā. anna ivallā bælīmē saṁkētaya tamayi hon̆dēdī karalā ivallā balalā yamak allana saṁkētayaṭa pennuvē satara satipaṭṭhānaya yuttava ḷamayā pudu karapu ya.
그 코의 상징은 무엇입니까? 코끼리는 무언가를 하기 전에 먼저 냄새를 맡습니다. 코로 단번에 집지 않습니다. 코로 함부로 대지도 않습니다. 잘 살펴 냄새를 맡고서야 댑니다. 그 상징이 말하는 것은, 일을 하려 할 때 거기서 satipaṭṭhāna를 익혀 '이것이 rāga의 까닭이 되나? dosa의 까닭이 되나? moha의 까닭이 되나?' 먼저 잘 살펴 생각해 보고, 생각해 본 뒤 그렇지 않을 때만 손을 대라는 것입니다. 코로 살펴 냄새 맡고 무언가를 집는 상징으로 보인 것은, 네 satipaṭṭhāna를 갖추도록 아이를 기른 것입니다.
sanikaraya budu dahara ayavanarā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
on ēvā itin mēkayi. ē mūlika dharmaya āvaṭa passē ēkaṭa avaśya karannā vū mē ekin ekaṭa sakas karagattā ara nam dālā.
네, 그것들은 이렇습니다. 그 바탕 dharma가 온 뒤 거기에 필요한 것을 하나하나 이름을 붙여 갖추었습니다.
ov ē dēvamudēva saṁkalpayat ekkalā yannet oya vagēma raṭāva āvā. dēva dharmaya. itin dēva dharmaya budurajāṇan vahansē narakayi kivvē næhæ. dēvatānussatiyaṭa pennavā. deviyō dēvattayaṭa pat vunē menna mē guṇaya in̆dalā.
네, deva라는 생각도 그런 틀로 왔습니다. deva dharma입니다. Buddha께서는 deva dharma를 나쁘다고 하지 않으셨습니다. devatānussati로 보여 주십니다.
dēvattayaṭa pat vunē menna mē guṇaya in̆dalā. yam śraddhāvak nisā yam sīlayak nisā yam śr̥tayak yam tyāgayak yam pragnāvak nisā deviyō dēvattayaṭa pat vuṇāda kenek dēvattatvayaṭa pat vuṇāda ēka anugamanaya karana mamat śraddhāven, sīlayen, śr̥tiyen, tyāgayen, pragnāven yuttava kaṭayutu karalā etanaṭa pat venavā. mamat ē deviyan samava kaṭayutu karanavā. ēka śrēṣṭhayi kiyalā. deviyan sākṣi karagena tamāgē guṇa gænīma dēvatānussatiya.
'deva들은 이런 덕으로 deva가 되었다. 어떤 saddhā, 어떤 sīla, 어떤 suta, 어떤 cāga, 어떤 paññā로 deva들이 deva의 자리에 올랐다면, 나도 그것을 따라 saddhā, sīla, suta, cāga, paññā를 갖추고 행하여 거기에 이른다. 나도 그 deva들처럼 행한다. 그것이 훌륭하다.' deva를 증인 삼아 자기 덕을 떠올리는 것이 devatānussati입니다.
itin mēka budu dahamaṭa kælak nemeyi. sattā dēva manusānaṁ deviyanṭat
그러니 이것은 Buddha 가르침의 얼룩이 아닙니다. 'satthā devamanussānaṃ', deva와 사람의 스승이시라는 것입니다.
manussayanṭat śāstr̥tvaya læbennē. anna buddha śāstr̥ttayaṭa himikārayek karanavā. lokuma hitikārayā dēvattaya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
deveni avasthāva manussayatvaya sōvān sakr̥dāgāmī manussayatvaya anāgāmī hariyat dēvaya. ē taram ēka viśēṣa kaḷā. guṇaya hun̆gak vædagat. etanṭa tamayi hæma kenāma mehe yavannē. itin dēva guṇaya karā meha yavanavā. dēva guṇaya pihillā tamayi ārya guṇayaṭa pat vennē. dēva guṇaya nætnam ehema ārya guṇaya pirihilayak. dēva guṇayat nam samājaya vardhanayaknē. manussa maṭṭama tibuṇat tama tamangē pudgalika vardhanaya dēva maṭṭama āvā samādha vardhanaya dēva maṭṭama viśēṣayen sælakavā.
둘째는 사람다움, sotāpanna, sakadāgāmī의 사람다움입니다. anāgāmī는 deva와 같습니다. 그만큼 그것을 특별히 여겼습니다. 덕이 매우 중요합니다. 모두를 거기로 보냅니다. deva의 덕으로 보냅니다. deva의 덕을 거쳐서야 ariya의 덕에 이릅니다. deva의 덕이 없으면 ariya의 덕은 무너진 것입니다. deva의 덕이 있으면 사회가 자랍니다. 사람의 수준이 있어도 저마다의 자람은 deva 수준이 되었고, 사회의 자람도 deva 수준으로 특별히 여겼습니다.
itin deviyō dēviya oya vacanaya sælakuvaru vaṭak kivvē deviyō. etakoṭa hadabisavaṭa kivvē dēviya ihin devi dēva kiyana vacanaya bohōma śrēṣṭhayi kiyalā galapalā gattā.
그래서 'deviyo'라는 말을 높이 여겨 임금을 deviyo라 하고 왕비를 devī라 했습니다. deva라는 말을 아주 훌륭하다고 맞추어 썼습니다.
itin ē nisā dēva dharmaya kivvē onna ōkayi. parārtha kāmami ov parārtha kāgāmitya parārtha sēvaya dēva dharmaya pāpayaṭa læjjā ætuva baya ætuva kaṭayutu karamin dahamaṭa anukūlava lōkayā ahiknavamin lōkayaṭa parāṭa sēvayak karanavā dharmānukūlava menna mēka tamayi dēva dharmaya. ē dēva dharmaya dēvatānussatiyak vacana vaḍanna kiyalā. ēkat væḍenavā etanin. īṭa passē kāma lōkē dēvattaya ikmana rūpa dēvattayaṭa ganna kivvā. ē kiyannē brahma tattvaya. deviyangē svabhāvayaṭa gattahama melōdī maḷut eyā yathābōdhaya labāgilā maḷut āya āpahu vennē næ. ehema keḷavara karana suddhāsa gata venavā. suddhāgasa brahmayek velā ipadilā ehema sasara gamanak keḷavara karagannavā. oya dēvattayaṭa kiyalā ē oya dēvatānusatiya mesē vaṭinavā kiyalā dēśanā kaḷā.
그러니 deva dharma란 그것입니다. — 남을 위함… — 네, 남을 위하는 마음, 남을 위한 섬김이 deva dharma입니다. 악을 부끄러워하고 두려워하며 행하고, dharma에 맞게 세상을 이끌며 세상을 위해 dharma에 맞게 남을 위한 섬김을 합니다. 이것이 deva dharma입니다. 그 deva dharma로 devatānussati를 닦으라는 것입니다. 그것도 거기서 자랍니다. 그다음 kāma 세계의 deva다움을 넘어 rūpa deva다움을 취하라고 하셨습니다. 곧 brahma의 자리입니다. 그 deva의 모습을 취하면 이 세상에서 죽어도, 있는 그대로를 깨닫고 죽으면 다시 돌아오지 않습니다. 그렇게 끝맺는 suddhāvāsa에 갑니다. suddhāvāsa brahma로 태어나 saṃsāra 길을 끝맺습니다. 그 deva다움을 들어 devatānussati가 이렇게 값지다고 설하셨습니다.
vaṭinākama devatānussatiya yanna puḷuvan brahmatvayaṭa issellama kāma lōkē inna sukhi dēvatāva gannavā. ē maṭṭama ikmaṭa pūrṇa vunāṭa passē eyin ehāṭa innē rūpāvacara dēvatāva ganna. rūpāvacara dēvatāva mē mē ākārayen kāmayangen ven velā akusala dharmayangen ven velā mesē mē prathama dhyāna labalā ē dēvattayaṭa pat vunē. mamat ē deviyan samānava kāmayangen ven velā akusala dharmayangen ven velā savitakka vū savitāra vū vivēkayen harakat prītiva prathama dhyānaya labanavā. mama ēka anugamanaya karanavā. ā tava ehaṭa yanna puḷuvannē ohoma kiya ēt dēvatānussatin giyā etanaṭa yanaganna. etana kiya viśuddhi dēvakin tænaṭa væṭenavā. mē deviyek velā
값어치. — devatānussati로 brahma다움까지 갈 수 있습니다. 먼저 kāma 세계의 행복한 devatā를 취합니다. 그 단계를 넘어 다 차면 그 너머 rūpāvacara devatā를 취합니다. 'rūpāvacara devatā는 이렇게 kāma에서 떨어지고 akusala dharma에서 떨어져 첫째 jhāna를 얻어 그 deva의 자리에 올랐다. 나도 그 deva처럼 kāma에서 떨어지고 akusala dharma에서 떨어져, vitakka와 vicāra가 있고 떨어짐에서 생긴 pīti와 sukha가 있는 첫째 jhāna를 얻는다. 나는 그것을 따른다.' 더 나아갈 수도 있지요. 그렇게 해서도 devatānussati로 거기까지 갑니다. 거기서 visuddhi deva의 자리에 이릅니다.
dēvakin tænaṭa væṭenavā. mē deviyek velā hiṭiyāt brahmayek velā hiṭiyat basara kæmanē paṁcaskandhayamayi. paṁcaskandhaya yam tænaka pahala nam etana dukkhaskandhaya tiyenavā. ē balāporottu ættehama etana balāporottu arihat padilā viddha dēva vuṇā. sēvayutima suddha vecca deviya kiyannē arihat unvahansē etana pat velā sasara gamanak keḷavara kaḷā. mē okkoma bauddha mārgaya mē vaṭē mē
deva로 있든 brahma로 있든 saṃsāra 길에서는 pañcakkhandha 그대로입니다. pañcakkhandha가 나타나는 곳에는 dukkhakkhandha가 있습니다. 그렇게 바라고 거기서 arahant가 되어 visuddhi deva가 되었습니다. 참으로 깨끗해진 deva란 arahant이고, 그분은 거기에 이르러 saṃsāra 길을 끝맺었습니다.
kaḷā. mē okkoma bauddha mārgaya mē vaṭē mē laukika vaśayen hadāgatta kaṭa bæn̆dagatta kramāvalgena sammata dēvattayen salakalā æti karagatta avicāra væḍapiḷivala nisā ada vikr̥ttayaṭa pat velā tiyeenavā. itin ada oya karanna ōnē næhæ ekakvat
이 모든 것이 불교의 길인데, 그 둘레에 세속으로 지어 엮은 방식들, sammuti deva다움으로 여겨 만든 생각 없는 일들 때문에 오늘 뒤틀려 버렸습니다. 그러니 오늘 그런 것은 하나도 할 필요가 없습니다.
ēka vena pirisak ēgollō venama tan geniyana geniyanavā pārayak anna ēkayi. ēka hāni vennē næ ēkana viśāla hāniya
그것은 다른 무리가 따로 이어 가지요. — 이어 갑니다. — 길이… — 바로 그겁니다. — 해가 되지 않습니까? — 그것이 큰 해입니다.
ov itin api dænaganna ōnē aravā kaḍanna nemeyi. anna ēkayi suvapattaya satyaya dahama pennanna ōna. satyaya dahama pennanna ōnē. satyaya dahamaṭa anukūḷu ṭika karagena yanna ōnē. ekakvat kaḍanna avaśya vennē næhæ. ēka mahā aparādhayak. saṁskr̥tiya vināśa karana eka apiṭama ayitikak mehema anna ēkayi. apē saṁskr̥tiya vināśa karanna avaśya næhæ. apē matak val anna ēkanē kiya apē ekak nemeyi varas velā tiyennē. anit pætta gahalā tiyennē.
네, 그러니 우리는 저것들을 부수려는 게 아니라 알아야 합니다. — 그것이 낫는 길입니다. 참된 dharma를 보여 주어야 합니다. — 참된 dharma를 보여 주어야 합니다. 참된 dharma에 맞는 것들을 해 나가야 합니다. 하나도 부술 필요가 없습니다. 그것은 큰 잘못입니다. 우리 것인 문화를 무너뜨리는 일입니다. — 바로 그겁니다. — 우리 문화를 무너뜨릴 필요가 없습니다. 우리 기억들… — 그 말입니다. 우리 것이 아닌 것이 잘못된 게 아니라, 엉뚱한 쪽을 쳐 버린 것입니다.
dæn svāmīn vahansa mē kiyalā tiyena samājaya mona taram piricca pirihada anna ēkayi kiyannē. vaṭa samādhiya balanē nēda? onē kiyannē.
그러면 스님, 이렇게 말해 온 사회가 얼마나 무너졌는지… — 무너졌습니다, 그 말입니다. — 둘레의 사회를 보면 그렇지 않습니까? — 그 말입니다.
ē yathārthayaṭa ennē pera hara kiyannē mokakda ōvā velāvaka tērum ganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
balanna īra kiyana eka vacanaya
'īśvara'라는 낱말을 보십시오.
ov dæn īśra kiyana ē vacanet tiyena mahā isuru mahēśvara dæn īśrē kiyanavā. dæn isuru labāganna kramayak tiyenavā dæn oya kramayaṭa giyāma īśraya læbenavā. pradhānatvaya læbenavā. agravayē læbenavā. īśraya læbenavā. hæbæyi ōkē tiyenavā tava kramayak. oya issaratvaya mahantvakamin māt karalā ganna kanna giyot dūsēkamaṭa vællā anya pudgalayā vanasalā ivaralā hiṭan anuṭa gini dīlā ganna puruddha pat venavā. hæbæyi itin kapaṭiya æhæ hæriyot ehema anna lōkē vināśa venavā. ē kiyannē ē īśravara mahā bhayānakayi.
네, 'īśvara'라는 낱말에도 큰 isuru(부귀), maheśvara가 있습니다. 이제 īśvara라고 합니다. isuru를 얻는 방법이 있어 그 방법으로 가면 īśvara를 얻습니다. 으뜸 자리를 얻고 꼭대기를 얻고 īśvara를 얻습니다. 하지만 거기에 또 다른 방법이 있습니다. 그 부귀와 큰 자리를 억지로 얻으려 하면, 못된 길로 빠져 남을 망치고 남을 불태워서라도 얻는 버릇에 빠집니다. 그런데 교활한 눈을 뜨면 세상이 무너집니다. 곧 그 īśvara는 매우 위험합니다.
ē kiyannē lōkayē mahā isuru labā gænīmaṭa dugī duppatum peḷalā talalā upakrama yodalā gannakoṭa lōkayaṭa æhæk arinavā. kapaṭi æhæ.
곧 세상에서 큰 부귀를 얻으려고 가난한 이들을 짓누르고 꾀를 써서 얻을 때, 세상에 눈을 하나 뜹니다. — 교활한 — 눈.
tunveni ehæ kiyannē ēkayi. ēka hariyot ehema lōkē vināśa venavā. ōka pāvicci kara anna ēkayi.ē anna ē mahā hisuru vināśa mahāru ēka tamayi kiyannē haṭagænīma pævætma vināśaya pennanna kivva isuru anna ēkayi. ēken vināśa venavā. ē isuru venayi. sūrya mul karapu īśra venayi. dæn siva kiyannē dennē. eka siva kenek nina ekanak. eyā vināśa karana ekanak. ēka siva kenek sūryā. etana siva dennē. ōkē sūrya namaskāraya tamayi diva namaskāraya kiyalā mē budu dahamē pennuvē.
셋째 눈이란 그것입니다. 그것이 뜨이면 세상이 무너집니다. 그것을 쓰면… 바로 그겁니다. 그 큰 isuru는 파멸입니다. 생겨남, 이어짐, 무너짐을 보여 준다는 isuru가 그것입니다. 그것으로 무너집니다. 그 isuru는 다릅니다. 해를 바탕으로 한 īśvara는 다릅니다. Śiva는 둘입니다. 한 Śiva는 무너뜨리는 이입니다. 다른 Śiva는 해입니다. 거기에 Śiva가 둘입니다. 그 해 경배가 Buddha 가르침에서 보인 Śiva 경배입니다.
udētayaṁ cakkhumāyaka rājārissavannaṁ paṭhavipa bhāsaṁ ādi vaśayen vigraha karalā hitan ara sūrya piritē tiyennē. ē siva namaskārayak. ē kiyannē sūryā samānava jīvat venna. sūryāven babalemin jīvat venna lōkayaṭa śāntiyak venna jīvat venna. anna ē siva
'udetayaṃ cakkhumā ekarājā harissavaṇṇo pathavippabhāso' 하는 식으로 풀이한 것이 해 paritta에 있습니다. 그것이 Śiva 경배입니다. 곧 해처럼 살라는 것, 해처럼 빛나며 세상에 평화가 되도록 살라는 것입니다. 그것이 불교의 Śiva입니다.
bauddha siva. etakoṭa tava siva kenek innavā læjja næti si. eyā tamayi lin̆gē pennāgena innē ekana. ē siva lin̆gaya taman siva āgamen āvē. bāhiren āpu eka. oya ē siva venayi mē siva venayi. budu dahama siva deviyō kiyannē ara jātiya kenāṭat nemeyi. eyā mē soyam prabhā ālōkayen lōkē ālōkamak karagena yana ekkenek. viśāla balayak ehapatak karanavā.
또 다른 Śiva가 있습니다, 부끄러움 없는 Śiva. 그가 linga를 내보이는 이입니다. 그 Śiva linga는 Śaiva 종교에서 왔습니다. 바깥에서 온 것입니다. 그 Śiva와 이 Śiva는 다릅니다. Buddha 가르침의 Śiva deva란 그런 이가 아닙니다. 그는 스스로 내는 빛으로 세상을 밝히며 가는 이입니다. 큰 힘으로 이로움을 줍니다.
pævætma pævætma anna ēkayi kiyannē ēka śrēṣṭhatvaya pævætma ati śrēṣṭhatvaya ēkē prōjana gattā sivin tiyāgena tiyāgena hari
이어짐. — 이어짐, 그 말입니다. 그것은 훌륭함, 이어짐, 아주 훌륭함입니다. Śiva를 모셔 두고 그 쓸모를 얻었습니다. — 모셔 두고. — 맞습니다.
anna ēkayi. ē kaṭṭiya eka āpa ēka nemeyi ǣ poḷē āvē ā poḷonaruvagē āvē ēkayi. hoḷa naruvaṭa venin genallama oya vena dēśa valin genalla gatta eka tamayi onna ōka itin panna itin sivāgama venaṭin āvā kivvā mona sivāgamadāvē onna oya nīcca sivāgama
바로 그겁니다. 그들이 들여온 것은 그것이 아니라… Poḷonnaruva로 들어온 것이 그것입니다. Poḷonnaruva에 다른 나라에서 가져와 받아들인 것이 바로 그것입니다. 그래서 Śaiva가 다른 데서 왔다고 하는데, 무슨 Śaiva가 왔느냐 하면 그 낮은 Śaiva입니다.
ēka ehen genāva lin̆ga genāpu ēka siva kiyanavā apē budurajāṇan vahansēgē parapurā siva ē kiyannē śrāvaṇā parapula arvaṇa kiyana eka ina ē tamayi rāvaṇā kivva ēkanē ayirāvaṇa kivvē ēkanē sūryanē ehen ayirāvaṇa kivvē ēkayi. itin ē siva hari vædagat. ē kiyannē bauddha siva.
거기서 가져온 것, linga를 가져온 것을 Śiva라 합니다. 우리 Buddha의 혈통이 Śiva, 곧 Śrāvaṇa 혈통입니다. 'arvaṇa'라는 말이 Rāvaṇa라 한 것이고, Airāvaṇa라 한 것도 그것, 곧 해이지요. 그래서 Airāvaṇa라 한 것입니다. 그러니 그 Śiva는 아주 중요합니다. 곧 불교의 Śiva입니다.
bauddhayek hæṭiyaṭa ālōkamat jīvitayak karanavā. ē ālōkamat jīvitaya tuḷin læbena tējasa kenekuṭa yaṭapat karanna bæhæ. eccarayi śrēṣṭhayi. ēka tamayi ē kivvē.
불자로서 빛나는 삶을 삽니다. 그 빛나는 삶에서 얻는 위엄은 누구도 누를 수 없습니다. 그만큼 훌륭합니다. 그것을 말한 것입니다.
paṭalam ē okkoma paṭalavāgena tiyennē. dæn sūrya vaṁsābhi jāta anna budurajāṇan vahansē penna sūrya vaṁsābhi jāta sūryaṁśayen pahaḷa vunē. anna sa vaṁśikayā. anna niyama siva
얽혀 있군요. — 그것을 모두 얽어 놓았습니다. 'sūriyavaṃsābhijāta' — Buddha께서 보이신, 해 혈통에서 나셨다는 것. 해 혈통의 사람. 그것이 참된 Śiva입니다.
āhāmuduruvō etakoṭa sūryavaṁśayen āvā. anna ē sīva tamayi ē ayirāvaṇa kiyalā kivvē rāvaṇā parapura kivvē. onna otanayi tiyennē. śrāvaṇā parapurē ē mūlika parapura tamayi ē kiyannē sakviti parapura eyi innē. sakviti parapurayē tamayi mē peḷa peḷapata kæḍennē nætuva inna āvē. vaṁśa paramparāven śuddha vaṁśaya asin upanna mē lōka vaṁśayut ēkayi. bhāvanā vaṁśayē ehenam sūrya vaṁśaya. sūrya vaṁsā abhijātayi kivvē ēkayi. itin ē nisā ēka atiśareṭayi. ē siva dharmaya venayi. oyagē nīca sava dharmaya venayi.
스님… — 그러니 해 혈통에서 오셨습니다. 그 Śiva를 Airāvaṇa라 했고 Rāvaṇa 혈통이라 했습니다. 바로 거기에 있습니다. Śrāvaṇa 혈통의 그 바탕 혈통이 곧 cakkavatti 혈통입니다. cakkavatti 혈통에서 이 계보가 끊기지 않고 이어 왔습니다. 혈통의 대물림으로 깨끗한 혈통에서 태어난 이 세상 혈통이 그것입니다. 그렇다면 해 혈통입니다. 'sūriyavaṃsa abhijāta'라 한 것이 그것입니다. 그러니 그것은 아주 훌륭합니다. 그 Śiva dharma와 그 낮은 Śaiva dharma는 다릅니다.
svāmīn vahansa ara mē bahinava rūpa valin inda mokakda vennē dæn bahirava kiyalā kiyannet api dæn yamkisi mē hira venavā. baya kiyannē mē bhavaya nætnam bhavaya kiyannē pævætma. bhannē bhavayaṭa hira karanavā nam yamkisi pudgalayekgē væḍapiḷivela. ēka tamayi bahira væḍa piḷivela bhavayaṭa hiravā nam yamakin. monavada hirannē sampat valin. ē sampat yam tænaka tiyalā ham ēkaṭa hiru vunahama kiyanavā bahirava bahira vuṇāma. baya kiyana eka bhavayaṭa hira vuṇā. bahira vuṇā. vastu lā ehanam kaḷē ēkayi. bhavayaṭa hira kaḷā. anna bahirava vuṇā.
스님, 그 bahirava 모습들은 무엇입니까? — bahirava라는 것도 우리가 무언가에 갇히는 것입니다. bhaya라는 것은 bhava, bhava는 이어짐입니다. 누군가의 삶의 방식이 bhava에 가둔다면 그것이 bahira 삶입니다. 무엇으로 bhava에 갇힙니까? 무엇으로 가둡니까? 재물로입니다. 그 재물을 어딘가에 두고 그것에 갇히면 bahirava, bahira가 되었다고 합니다. bhaya라는 것은 bhava에 갇힌 것, bahira가 된 것입니다. 재물을… 그래서 그렇게 했습니다. bhava에 가두었습니다. 그래서 bahirava가 되었습니다.
hara bahirava kivvē ēkayi. itin oya vacana vala ara dakinna ōnē. bhavayaṭa hira vunāṭa passē dālā yanna bæhæ. poḷovaṭama tera penavā. ēka tamayi puṁci miṭi rūpayak hædalā bala lokuvaṭa hadalā hira kalē. vacanaya tavinavā. ov mē tērumayi tēruma anna ēka
bahirava라 한 것이 그것입니다. 그러니 이 낱말들의 뜻을 보아야 합니다. bhava에 갇힌 뒤에는 버리고 갈 수 없습니다. 땅에 붙박입니다. 그래서 작은 난쟁이 모습을 만들어 크게 키워 가둔 것입니다. 낱말이 보여 줍니다. — 네. — 이것이 뜻입니다. — 뜻이 그것이지요.
hasaṭa poḷo vagē tēru visāhara tēruma venas velā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn api tiyenavā bora dam kiyalā ekak. dæn o yamkisi paḍipiḷak hadanakoṭa tiyenavā boram. anna dæn ōkē tiyenavā æda ædaknē tiyennē. mehema vaṁgu vaṁgu eka tamayi bora dammolaṭa dānnē. itin api avaṁka nætuva vaṁkava væḍa karot bora vecca daham vala tamayi api yannē. boram. boran̆gē bora venavā kiyannē maḍa venavā. kāma maḍaṭa ahuṇāma kāma bora gahanavā. kāma borayaṭa āvaṭa passē kāmapuraṭa bæn̆dulot ehema ēken siddha vennē menna mē ākāraya væḍa piḷivilayi. liya væla kiyannet ōkayi. istriya væḷan̆dagannavā.
우리에게 'bora dam'이라는 것이 있습니다. 계단을 만들 때 bora dam이 있습니다. 거기에 굽이가 있습니다. 이렇게 구불구불한 것을 bora dam 난간에 넣습니다. 그러니 우리가 바르지 않고 굽게 일하면 흐려진 가르침으로 빠져 갑니다. bora dam. 'bora venavā'는 흙탕이 된다는 뜻입니다. kāma 흙탕에 걸리면 kāma 흙탕이 일어납니다. kāma 흙탕에 들어가 kāma에 묶이면 그것으로 생기는 일이 이런 방식입니다. 'liyavæla(덩굴무늬)'라는 것도 그것입니다. 여인을 껴안습니다.
eyāṭa dharmayaknē. is paḷaveni itin ēka pennanna tamayi pennuvē pætten allagena yanakoṭa menna mēka dænaganna. pātana uḍaṭa yanna mēka atragena itin pallehā tiyenavā bora damla bora damla dækalā yanna ōnē. paḍiyen paḍiya tiyenavā ēkaṭa paḍi bæn̆det pāgā dæmiya yutu ēvā. monavada pāgannē? prāṇaghātaya pāgā dæmiya yuttā. katattānaya pāgā dæmiya yuttā kāmītyācāraya pāgā dæmiya yuttā. boruva pāgā dæmiya yuttā. kēlama pāgā dæmiya yuttā parasaya pāgā dæmiya yuttā. prapaya pāgā dæmiya yuttā. paripæn̆det oya kramayaṭa etarama paṁca duṣcaritayan paripilayen pahak bændā. īṭa passē dasa akusalayen ven vena bava pennanna dahayak bændā. ohoma ekin ekaṭa bæn̆da kramayak tibuṇā. ēvā pāga yana ēvā. vihāraya saṁkētavat karalā tibunē oya raṭāvē.
그것이 그에게 dharma입니다. 그것을 보여 주려고, 옆을 잡고 갈 때 이것을 알라고 보였습니다. 위로 올라가려면 이것을 잡고 가는데, 그 아래에 bora dam이 있습니다. bora dam을 보며 가야 합니다. 계단마다 있습니다. 거기에 놓은 계단은 밟아 없애야 할 것들입니다. 무엇을 밟습니까? 산 목숨 죽이기를 밟아 없애야 합니다. 주지 않은 것 가지기를, 삿된 음행을, 거짓말을, 이간질을, 거친 말을, 쓸데없는 말을 밟아 없애야 합니다. 그런 방식으로 다섯 duccarita로 계단 다섯을 놓았습니다. 그다음 열 가지 akusala에서 떨어짐을 보이려 열 개를 놓았습니다. 그렇게 하나하나 놓는 방식이 있었습니다. 그것들은 밟고 가는 것들입니다. vihāra를 상징한 것이 그런 틀이었습니다.
mamatvaya karā āpuvahama kiyanavā ma karā karā giyā. mamatvaya tamayi lōkayāgē loku vināśayaṭa hētu vennē. mamatvaya dænaganna issellā mamat ē vināśaya dænaganna. mama kiyana ekē tiyena vināśaya. mama kiyana eka allanna giyāma maka rāgē
'나라는 생각'에 이르면 makara에 갔다고 합니다. 나라는 생각이 세상의 큰 파멸의 까닭이 됩니다. 나라는 생각을 알기 전에 그 파멸을 알아야 합니다. '나'라는 것에 있는 파멸 말입니다. '나'라는 것을 붙잡으러 가면 makara의 입이 그려져 있습니다.
kaṭa ædalā tiyenavā. ē cak baṭē hitinavā ædalā ara mē rāmu toranna tora karaganna menna mē anna dækalā. tora karanna anadun ekaṭa kiyanavā torana tora ana torana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yamkisi anat denā menna mēvā tora karanna ivat venna mēven. dæn mēkeṭa giya poḍi evungen væḍa gannavā ovun tunaṭa dæmilā. ara torana usayi innē poḍi ḷamayi ḷamayi depættē in̆dalā ḷamayi kaṭṭiyak. ē ḷamayi tunaṭa nævilā innē. tivaṁka velā. vaṁka tunak. mokakda? lōbhaya vaṁkayi, dvēśaya vaṁkayi, mōhaya vaṁkayi. arapaya avaṁkayi, advēśaya avaṁkayi, amōhaya avaṁkayi. dæn vaṁka tunakaṭa ahuvelā
누군가 명령을 주는 것, '이것들을 떨쳐라, 이것들에서 벗어나라'는 것입니다. 이 안에 들어간 작은 이들을 부려 그들을 세 번 구부리게 합니다. 그 toraṇa의 높은 곳에 있는 작은 아이들, 양쪽에 있는 아이들 무리입니다. 그 아이들이 세 번 구부러져 있습니다. ti-vaṅka, 굽음 셋입니다. 무엇입니까? lobha는 굽음, dosa는 굽음, moha는 굽음. alobha는 곧음, adosa는 곧음, amoha는 곧음입니다.
amōhaya avaṁkayi. dæn vaṁka tunakaṭa ahuvelā inna ekkenā tamayi poḍi ekayi. poḍi eka lōbhayaṭa, rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa damalā ēkagen gannā vū oyakaṭa bara dīlā. ēkan labāganna sārayen mahēśākka vidihaṭa jīvat venavā loku velā. balaval loku karagena depættē innavā uḍin dennē. makara torana. ē tamayi mē lōkē gihilagena tiyena hæṭi. sāra dharma gilagena ēvā vināśa karalā ara duṣcarita dharmaya karagahagena poḍi uvunṭa bara dīlā poḍiyavun lavā væḍagena poḍiyavun dusirada pat karalā menna mamat ē ātmārtha kāmittayaṭa giyapu dē gæna siddha karana væḍa piḷivelada oya kaṭa tuḷin yanna kaṭa vahenna issellā. oya kaṭaṭa ahuvanot ehema vināśa venavā. ærapu kaṭalin tamayi api ætul
이제 세 굽음에 걸린 이가 그 작은 아이입니다. 작은 아이를 lobha, rāga, dosa, moha에 빠뜨려, 그에게서 얻는 것에 짐을 지우고, 거기서 얻는 알맹이로 큰 힘 가진 자처럼 크게 살아갑니다. 힘을 키워 양쪽에 있습니다. 위에 있는 것이 makara toraṇa입니다. 그것이 이 세상을 삼키고 있는 모습입니다. 알맹이 dharma를 삼키고 무너뜨리며 duccarita dharma를 짊어지고, 작은 이들에게 짐을 지워 작은 이들을 부리며 작은 이들을 괴롭게 하고, 나라는 생각과 제 이익만 바라는 쪽으로 간 일이 벌어지는 삶의 방식인지 보고, 그 입이 닫히기 전에 그 입을 지나가라. 그 입에 걸리면 무너집니다.
vināśa venavā. ærapu kaṭalin tamayi api ætul vennē. ahu novī yanavā. anna mamatvayaṭa mama magē kiyana dr̥ṣṭiyaṭa ahu novī bērilā oya tuḷin giyāma budun hamba venavā. itin toranāsayen gihillā buduṭa yanna ōnē. ehenam budu bulṭa yanakoṭa oya kaṭaṭa ahu novī yanna lassana mara tara nēda kiyalā yanavā. dannavada
열린 입으로 우리는 들어갑니다. 걸리지 않고 갑니다. 나라는 생각, '나, 내 것'이라는 견해에 걸리지 않고 벗어나 그 안을 지나가면 Buddha를 만납니다. 그러니 toraṇa를 지나 Buddha께 가야 합니다. 그런데 Buddha께 갈 때 그 입에 걸리지 않고 가야 하는데, 사람들은 '아름다운 makara toraṇa구나' 하며 갑니다.
yanna lassana mara tara nēda kiyalā yanavā. dannavada makara tora kiyatana anna mamatvaya karana anak nætnam ēka tora karanna mamatvaya karana anē dennē mityā dr̥ṣṭiya kivvē. mama goḍagaha ganī magē hadāgani ātmavāda vaśaya ōna pāpayak karapa. ēka tamayi lōkēda oyana tora karanna
makara toraṇa를 아십니까? — …라고 합니다. — 바로 나라는 생각을 하게 하는 명령, 아니면 그것을 떨치라는 것입니다. — 나라는 생각을 하게 하는 명령을 micchā diṭṭhi라 했습니다. '나는 쌓는다, 내 것을 만든다' 하는 attavāda로 어떤 악이든 짓습니다. 그것이 세상에서… 그것을 떨치라는 것입니다.
oya yana tora karana eka apē bauddha sthānava soranak tibuṇā. onna oya yana tora karanna ōka tamayi saṁkētayen kivvē. dæn etana tarenna tiyenavanē oṭārayak
그것을 떨치라는 것이 우리 불교 자리에 toraṇa로 있었습니다. 그것을 떨치라는 것을 상징으로 말한 것입니다. 그리고 거기 매단 ghaṇṭāra(종)가 있지요.
ov gaṇa āraya gæṭena hæṭi gaṇa kiyannē gæṭenavā. āraya kiyannē gæṭena ākāraya kohomada gæṭennē? ekak tibunot gæṭennē nǣ. dekak tibuṇat ara huyak ahuvelā ēken ajina nikan gæṭennē. avidyāven bæn̆dilā tr̥ṣṇāven vælilā tiyena hudilā innakoṭa ē disi æddot ehema mokada vennē? anna gaṇan hevat gæṭīmak æṭenavā. gæṭayak hædenavā. ē gæṭayak hædunāma væṭienā vū rāvaya tamayi manasē rævva piḷi rænnē. ran run gāgena yanavā vagē ē gæṭaluva manasē ræn̆denavā. onna ōka dakinna ōka adinakoṭa ōkē æddē næhænenam saddē næhæ. æddot sadda ehenam æddot saddayi kiyannē ædduvot tamayi gæṭīmē innē. gæṭanahama hitē rāvayak akhaṭa gannavā. anna gæṭīmē rāvaya ōken dænaganna dænagena gæṭennē nætuva innē. gæṭenakoṭa hæṭi valāganna kiyalā gæṭenu ha ædalā pennanavā.
네, ghaṇṭāra, 부딪치는 모습입니다. 'gaṇa'는 부딪친다는 것, 'āra'는 부딪치는 모습입니다. 어떻게 부딪칩니까? 하나만 있으면 부딪치지 않습니다. 둘이 있어도 실이 걸려야 그것으로 부딪칩니다. avijjā로 묶이고 taṇhā로 감긴 실에 매달려 있을 때 그 줄을 당기면 무슨 일이 일어납니까? 부딪침, 곧 걸림이 일어납니다. 매듭이 생깁니다. 매듭이 생기면 울리는 소리가 마음에 메아리칩니다. '랑, 룽' 하며 그 걸림이 마음에 남습니다. 그것을 보아야 합니다. 당기지 않으면 소리가 없습니다. 당기면 소리가 납니다. 당기면 소리가 난다는 것은 당겨야 부딪친다는 것입니다. 부딪치면 마음에 소리가 일어납니다. 부딪침의 소리를 그것으로 알고, 알아서 부딪치지 않고 지내라는 것입니다. 부딪칠 때 어떻게 되는지 보라고 부딪치는 것을 당겨 보여 줍니다.
ataralā tibahama āya gæṭu rāvē vaṭē hum gāgena væḍa karanavā. ē kiyannē ekapārak æhen rūpayak kerehi gæṭunahama hita ē patē run run gāgena yanavā. hita bēraganna ōna nam æhen gæṭīma bēraganna. kanen śabdavala gæṭīma bēraganna. diven rasa gæṭīma bēraganna. nāsayen gandha gæṭīma bēraganna. kayen sparśa gæṭīma bēraganna. ōkaṭa gaṇṭāra pahak kelluvā.
놓아두어도 부딪친 소리 둘레에서 '웅' 하며 울립니다. 곧 한 번 눈으로 모습에 부딪치면 마음이 그쪽으로 '웅웅' 울리며 갑니다. 마음을 지키려면 눈의 부딪침을 지키십시오. 귀로 소리에 부딪치는 것을 지키십시오. 혀로 맛에 부딪치는 것을 지키십시오. 코로 냄새에 부딪치는 것을 지키십시오. 몸으로 닿음에 부딪치는 것을 지키십시오. 그래서 ghaṇṭāra 다섯을 매달았습니다.
ē kālē pahak kellā tamayi hayaveni mahā kaṇṭārayak væda kaḷā. oya kiyannē dvāra pahasā manōvāraya ē kiyana ekaṭa aramuṇa gæṭenakoṭa ena ākāraya tamayi ara gaṇṭhāra palā anupiḷivīn hadalā tiyennē. ē gaṇṭhāra ada dakinna næha. anna api oya
그때 다섯을 매달고, 여섯째 큰 ghaṇṭāra를 가운데 달았습니다. 그것은 다섯 문과 마음의 문, 곧 대상이 부딪칠 때 오는 모습을 그 ghaṇṭāra들로 차례대로 만든 것입니다. 그 ghaṇṭāra는 오늘 볼 수 없습니다.
ē gaṇṭhāra ada dakinna næha. anna api oya rāvayaṭa gaṇṭhārayak gijidāgama hæduma hol gahavayaṭa gaṇṭāra kulanalē bænda oya gaṇṭārayak gaṇṭāra pahayi mæda maha gaṇṭāraya dālā ē kramayaṭa hadalā oya saṁkētaya vigraha karalā tamayi puḷuna hæduvē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin oya vagē hun̆gāk vistara tiyenavā yaṭapat velā okkoma tiyennē.
그런 자세한 이야기가 많이 있지만 모두 묻혀 있습니다.
dæn pansalaṭa giyāṭa passē hāmuduruvō baṇa kiyanna ōnē næhæ. bala tiyenavā vaṭapiṭāvē hæmatænama hadalā. parisaraya anna parisaraya tiyenavā. oya ṭika balāgena giyāhama pansal gihin āvā nam hari hon̆dayi. pansal giyāṭa passē hita suddhayi. mokada oya dharmaya āvarjanā karalā enavā. ekana ekaṭa gihillā kiyanna āya kiyanna ōnē næhæ hāmuduruvō pansal ōka dænagena nemeyi hatannē. nǣ dænagiṭi venas velā. eheyi edā tibca mula karāva ōka
이제 절에 가면 스님이 가르침을 말할 필요가 없습니다. 둘레 곳곳에 만들어 두었습니다. — 둘레 환경이지요. — 네, 환경이 있습니다. 그것들을 보며 가면 절에 다녀온 것이 참 좋습니다. 절에 다녀오면 마음이 맑습니다. 그 dharma를 되새기며 오기 때문입니다. 하나하나 가서 말할… — 다시 말할 필요가 없지요, 스님. — 절을 그런 것을 알고 짓는 게 아니지요. — 아니요, 알고 짓던 것이 바뀌었습니다. — 그렇군요. — 그때 있던 뿌리 이야기가 그것입니다.
mē saṁkētmaka agaya oya vidihaṭa pennanna. itin ada venakoṭa ēvā hu hon̆gak venas velā. ēvāda ē ākārayen sakas karaganna bæ.
이 상징의 값을 그렇게 보여 주십시오. 그런데 오늘에 와서는 그것들이 아주 많이 바뀌었습니다. 그것들을 그대로 다시 갖출 수는 없습니다.
ipadīma dukak kiyalā kiyanavanē ov manu ma dannē næhanē mokakda ēkana ta næ ipadīma. duka kiyanakoṭa dæn ipadīma ipadīma mehemayi. ipaduna deyak āvot tamayi dukak upadinnē. ipadīma dukak kiyana ekē arthaya ēkayi.
태어남이 dukkha라고 하지요. — 네, 사람들은 그게 무엇인지 모르지요… — 아니요, 태어남. dukkha라 할 때 태어남은 이렇습니다. 태어난 것이 있어야 dukkha가 생깁니다. 태어남이 dukkha라는 말의 뜻이 그것입니다.
dæn api hitamukō apāyaṭa giyot duka kiyalā kivvot ehema apāyaṭa yana gamanēdī api dannē nætuva yanavā nam ehema ēkat dukada. namut duk gamanavā yannē paṭan gattet dukaṭa yannayi. ṭikak hari kiyannam aḍiyak tiba nam duk pættayi.
이렇게 생각해 봅시다. apāya에 가면 괴롭다고 한다면, apāya로 가는 길에 우리가 모르고 가고 있다면 그것도 괴로움입니까? 그러나 괴로움의 길로 가는 것은 괴로움으로 가려고 이미 시작한 것입니다. 조금이라도 걸음을 떼었다면 괴로움 쪽입니다.
dæn duka kiyana vacanayen pennannē ridennē api hitā innē duka kiyanakoṭa mē ridenna dænena eka vitayi duka kiyalā. duka nam dænenna ōnē kiyalā ekak api hitā innē. duka kiyana vacanayen pennannē dukkha kiyana vacanayen dusita vū kṣē vena pættaṭa nam apē gamana monavāhari karana væḍa ēvā duk væḍa
dukkha라는 말로 보여 주는 것이 아픈 것입니까? 우리는 괴로움이라 하면 아프게 느끼는 것만을 괴로움이라고 생각합니다. 괴로움은 느껴져야 한다고 생각합니다. dukkha라는 말로 보여 주는 것은, 더럽혀진(du) 쪽으로, 무너지는(kha) 쪽으로 우리 길이 가는 일, 그런 일들이 dukkha의 일이라는 것입니다.
dukayi kiyannē ridena eka nemeyi. apiṭa dænena vēdanā vitarak nemeyi. ē api lōka sammata katāva dūṣyakama nisā kṣēva bavaṭa pat vennē yam væḍa piḷilak ætda ēka koccara sæpasē gattat dukkha væḍa piḷivila væṭennē dukkha ēkayi dukkha kivvē.
dukkha란 아픈 것이 아닙니다. 우리가 느끼는 아픔만이 아닙니다. 그것은 우리 세상의 관습적인 말입니다. 더럽혀짐 때문에 무너짐에 이르는 어떤 삶의 방식이 있다면, 그것을 아무리 즐겁게 누려도 dukkha의 방식에 떨어집니다. dukkha. 그래서 dukkha라 한 것입니다.
etakoṭa aramuṇak kiyamat dukak ovda aramuṇak ennama deyak næhæ. aramuṇak enna paṭan ganna tæna vidilāmayi duka tamayi paṭan gannē. duka kiyalā ov duka kiyannē apiṭa dænena mē sæpa supaya duk svabhāvaya kiyana eka nemeyi. ēka vena katāvak. yamak yamak nisā pahat pavaṭa pat karanavā nam ē dūṣya bava karā æda damannā vū siyallama dūṣya bhava karā damanna væḍa ēvā duka væḍa
그러면 대상 하나도 괴로움입니까? — 네, 대상이 오는 것 자체는 아무것도 아닙니다. 대상이 오기 시작하는 곳에서 바로 괴로움이 시작됩니다. 괴로움이라는 것은, 네, 우리가 느끼는 즐거움과 괴로움의 모습을 말하는 게 아닙니다. 그것은 다른 이야기입니다. 무엇이 낮은 처지에 빠뜨린다면, 그 더럽혀짐으로 끌어당기는 모든 것, 더럽혀진 bhava로 끌어가는 일들이 dukkha의 일입니다.
anna suvaya karā geninnā vū væḍa piḷik tiyenavānam dūṣayakṭa yamak kṣaya karagannavā. sukhayaṭa yamak kṣē karagannavā. yamak kṣē karot duk pæṭa væṭenavā. tava yamak kṣaya kaḷot sukha pættaṭa væṭenavā. suva pættaṭa væṭenna kṣēya karanna ōnē pahat ēvā. sukha nam pahat ēvā ayin karanna ōnē. ēkayi sukha kiyannē. namut api sæpa sampatti suvayayi kiyalā dænena suvayaṭa tamayi sukha kiyalā hitā innē.
행복으로 이끄는 삶의 방식이 있다면… 더럽혀짐을 위해 무언가를 없앱니다. 행복을 위해 무언가를 없앱니다. 무언가를 없애면 괴로움 쪽에 떨어집니다. 또 무언가를 없애면 행복 쪽에 떨어집니다. 행복 쪽에 떨어지려면 낮은 것들을 없애야 합니다. sukha라면 낮은 것들을 치워야 합니다. 그것이 sukha입니다. 그러나 우리는 즐거움과 재물, 느껴지는 편안함을 sukha라고 생각합니다.
dūsiya pattayaṭa væṭennē monava kṣaya kaḷotda yahapat pætta kṣaya kaḷot ehenam dukkha valadī api dakinna ōnē. yahapat pætta kṣaya karana ekayi dukkha.
무엇을 없애면 더럽혀진 쪽에 떨어집니까? 좋은 쪽을 없애면 그렇습니다. 그러니 dukkha에서 우리가 보아야 할 것은, 좋은 쪽을 없애는 것이 dukkha라는 것입니다.
suva pætta kṣaya karana ekayi sukha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sukha duka kiyannē onna ōkayi arthaya. namut api lōka sammataya sukha dukkha kiyannē ōkaṭa nemeyi. sidenavā nam, vēdanā denavā nam ivasaganna bækkumak enavā nam ēka dukkha pættaṭa dānavā. suva denavā nam, rasa āśvāda nam, āśvāda væḍi nam ēka sukha pættaṭa dānavā. mē lōkayagē sukha duka tērīma āryavanaya sukha duka ada væhilā. ēkayi hētuva.
sukha와 dukkha의 뜻이 그것입니다. 그러나 세상 관습으로 sukha, dukkha라 하는 것은 그것이 아닙니다. 아프면, 고통을 주면, 견딜 수 없는 것이 오면 dukkha 쪽에 넣습니다. 편안함을 주면, 맛과 즐김이 크면 sukha 쪽에 넣습니다. 이 세상의 sukha·dukkha 이해 때문에 ariya vinaya의 sukha·dukkha가 오늘 덮여 버렸습니다. 그것이 까닭입니다.
suva pættaṭa ennē kumak sē koḷotda? ēvā okkoma sukha væḍa duk pættaṭa yannē kumak sē koḷot ēvā dukkha væḍa yamak nisā jarāvaṭa pat venavā nam vyādhiyaṭa pat venavā nam maraṇayaṭa pat venavā nam sōka paridēva duk domna subhāyāsayanṭa hētu venavā nam eban̆du dē pættaṭa næm̆buru karalāā vū siyalu væḍa koṭasak ætda ēvā dukkha væḍa
무엇을 없애야 행복 쪽으로 옵니까? 그것들이 모두 sukha의 일입니다. 무엇을 없애서 괴로움 쪽으로 간다면 그것들이 dukkha의 일입니다. 무엇 때문에 늙음에 이르고, 병에 이르고, 죽음에 이르고, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa의 까닭이 된다면, 그런 쪽으로 기울게 하는 모든 일이 dukkha의 일입니다.
ē kiyannē ē pættaṭa giyāṭa passē apiṭa æti vennē ara mē mē dūṣyabhāvaya kṣē karapuvahama ē pætta læbenavā. hon̆da pætta jarāva vyādhaya maraṇaya sōka paridē venavā nam suva pætta kṣaya karagattahama ēka venavā. suvaya kṣē kaḷot mokada vennē? anna æta enavā dukak.
곧 그쪽으로 간 뒤 우리에게 생기는 것은… 더럽혀짐을 없애면 그쪽을 얻습니다. jarā, vyādhi, maraṇa, soka, parideva가 생긴다면, 그것은 행복 쪽을 없앴을 때 생기는 것입니다. 행복을 없애면 어떻게 됩니까? 그러면 괴로움이 옵니다.
etakoṭa artha dekak depætta kana piṭa gahanavā eka depættaṭa kiyanavā vacana
그러면 뜻 두 가지가 서로 뒤집혀 맞부딪치는, 양쪽으로 말하는 낱말이군요.
ov suvaya san̆dahā yamakṣaya kaḷa yutu arthayen sukha kiyanna puḷuvan. suvayakṣē vena arthayen sukha kiyanna puḷuvan. suvēkṣaya karana arthayen sukha kivvahama lōka sammataya etakoṭa væṭennē. dæn suvaya mē etakoṭa sukha kiyana vacanaya suvaya kṣē karana vacanayē aravā ekak. eka arthayak. sukha kiyalā api kiyanavā. dæn suva yamkisi suvayak san̆dahā kṣē karanavā. yamak kṣaya kaḷa yutu suva labanna nam anna ēvaṭa kṣaya kiyanavā āryaārthayen.
네, 행복을 위해 무언가를 없애야 한다는 뜻으로 sukha라고 할 수 있습니다. 행복이 없어진다는 뜻으로도 sukha라고 할 수 있습니다. 행복을 없앤다는 뜻으로 sukha라 하면 세상 관습에 떨어집니다. sukha라는 말은 행복을 없앤다는 뜻의 하나, 한 가지 뜻입니다. 우리는 그것을 sukha라고 합니다. 그런데 어떤 행복을 위해 무언가를 없앱니다. 행복을 얻으려면 무언가를 없애야 한다면, 그것을 ariya의 뜻으로 khaya라 합니다.
suvē nam nivana nivana hæra tapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hærayāṭa tavat suvayak mama nodakinna. menna budurajāṇan vahansē pennapu suva oya suvaya san̆dahā yamak kṣaya kaḷa yutuda paṁca kāmaya kṣaya kaḷa yutuda. etakoṭa lōkayā ēvā badāganna ekaṭa sukha kiyanavā. ēvā kṣē karana ekaṭa sukha kiyanavā ārya anna depættak yana hæṭi. āryō suvē kiyannē nivanaṭa. nivana labā gænīma san̆dahā yamak sē kaḷa yutuda paṁcakāmaya nævati suvayek kṣaya kaḷa yutuda?
'nibbāna 말고, tapa의 덕 말고, bojjhaṅga dharma 말고 다른 행복을 나는 보지 않는다.' 이것이 Buddha께서 보이신 행복입니다. 그 행복을 위해 무엇을 없애야 합니까? 다섯 kāma를 없애야 합니다. 그런데 세상 사람들은 그것들을 끌어안는 것을 sukha라 합니다. 그것들을 없애는 것을 ariya는 sukha라 합니다. 이렇게 두 갈래로 갑니다. ariya가 행복이라 하는 것은 nibbāna입니다. nibbāna를 얻기 위해 무엇을 없애야 합니까? 다섯 kāma, 그 행복을 없애야 하지 않습니까?
etakoṭa sampūrṇa kanapiṭa arthayak ennē sukha kiyana ekaṭa depætten innavā. ārya vinaya sukha arthayak lōkayā sukha kiyannē ēka sanikara anit pætta
그러면 sukha라는 말에 완전히 뒤집힌 뜻이 양쪽에 있군요. ariya vinaya의 sukha 뜻과, 세상 사람이 sukha라 하는 반대쪽 말입니다.
sakva sūtraya chanda ov
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov dasa dahasak sakvala ālōka karana candra sūrya dæn api mehema hitannakō. api eka tænaka pahanak pattu karalā dahapaḷoka kaṇnāḍidahayak ælluva
네, 만 cakkavāḷa를 밝히는 달과 해 말입니다. 이렇게 생각해 봅시다. 우리가 한곳에 등불 하나를 켜고 거울 열 개를 대면…