citta 풀어 보기
චිත්ත විග්රහය.
apiṭa tava vistara karaganna avastha vennē jaitasika rūpa nibbāna kiyana adharmayaṭa ayiti vena mūlika piḷiban̆dava tiyena vistara mē tuḷin
이제 citta, cetasika, rūpa, nibbāna라고 하는 abhidhamma에 속하는 다른 바탕 가르침들을 이것을 통해 더 자세히 풀어 볼 기회가 생깁니다.
ārammaṇa vijānana lassanaṁ cittaṁ
'ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ', 곧 대상을 아는 성질을 지닌 것이 citta입니다.
oya vagēma dænu saks karalama dam dicca cittaṁ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ādī vaśayen citta kiyana koṭasak tiya āgantuna upadiṭa kiyana upadiccan kiyalā ēkē āgan ciresa upadi vīma pennavā.
이와 같이 citta라는 부분이 있고, 그것이 āgantuka upakkilesa, 곧 밖에서 드나드는 더러움에 의해 더럽혀진다는 말로 그 더러움이 생겨나는 것을 보여 줍니다.
etakoṭa citta kiyanavā, manō kiyanavā, viññāṇa kiyanavā. mē tuninma pennannē eka deyak hæṭiyaṭa tamayi ōkaṭa vidāya vennē.
그래서 citta라고도 하고 mano라고도 하고 viññāṇa라고도 합니다. 이 셋은 모두 같은 하나를 가리키는 것으로 풀이됩니다.
yamak citta nam, manō nam, viññāṇa nam dr̥ṣṭa piḷiget ehema deyak pelā tiyennā.
citta라고 하든 mano라고 하든 viññāṇa라고 하든, 그런 것이 가르침 안에 나와 있습니다.
namut citta kiyana ekaṭa manō kiyannē hētuvak tiyenavā viññāṇa kiyannē hētuvak tiyenavā. etakoṭa ē hita gænama tamayi kiyannē.
그러나 citta를 mano라고 부르는 까닭이 있고 viññāṇa라고 부르는 까닭이 있습니다. 그래도 결국 같은 마음을 두고 하는 말입니다.
itivāma avasthā avasthāna nisā nagrēda vaśayen avas oya kiyana sit asunēsa vetalā tibba ē piṭama siṭit
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
asun vat ārammaṇa vicāna lakṣaṇan cittaṁ kiyapu ē ṭikama tamayi mē noyet ākārayen eka eka daitasikayangē svabhāvaya venavā nibbi vennē.
'ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ'이라고 한 바로 그것이 여러 모습으로, cetasika 하나하나의 성품에 따라 달라지는 것입니다.
dæn lōbha mūla hit, dvēśa mūla hit mōha mūla hit oya vidihaṭa ven karagannavā. malō bhisā mantara karena kusala hiṭa kiyalā ven karagannavā.
그래서 lobha를 뿌리로 한 마음, dosa를 뿌리로 한 마음, moha를 뿌리로 한 마음으로 나눕니다. alobha, adosa, amoha의 kusala 마음이라고도 나눕니다.
mē ākārayen hita tuḷa tiyena svabhāvayan ē hita eka hitē pihiṭapu ara āṁśika upvēśa kiyana śaktiya. ætivena vayakkam valin tamayi ēka pāpa sit valaṭa ven karagannē.
이렇게 마음 안에 있는 성품들, 곧 마음에 자리 잡은 āgantuka upakkilesa라는 힘에서 생기는 다름에 따라 그것을 pāpa 마음들로 나누는 것입니다.
etakoṭa ē ven karalā tiyena hētulin api dakinna ōnē caitasikaya nisā tamayi itara kiyana svabhāvaya venas vennē.
그렇게 나눈 까닭을 보면, citta라는 성품이 달라지는 것은 cetasika 때문이라는 것을 알아야 합니다.
dæn edā kiyana ekaṭa tiyennē dænena bava vijānana lakṣana vijānanaya nemeyi.
citta에 있는 것은 아는 성질, 곧 vijānana lakkhaṇa이지, 아는 일 그 자체가 아닙니다.
vijānanaya ekak vijānana lakṣaṇaya kiyannē tava ekak.
아는 일은 하나이고, 아는 성질은 또 다른 하나입니다.
dæn apiṭa mē vīdurak tiyenavā mēka bidena lakṣaṇayayi. dæn bidena lakṣaṇaya kiyannē bidīmaṭa nemeyi. bidīma ekak bidena lakṣaṇaya tava ekak. mē vīduruvō pidenna nætuva iyattāna lakṣaṇaya yuttayi.
여기 유리잔이 있다고 합시다. 이것은 깨지는 성질을 지니고 있습니다. 깨지는 성질은 깨짐이 아닙니다. 깨짐은 하나이고 깨지는 성질은 또 다른 하나입니다. 이 유리잔은 깨지지 않은 채로도 깨지는 성질을 지니고 있습니다.
mē kaḍavatak araganna piḷiku væṭena lakṣaṇaya yuttayi kiyalā. ēka piripu væṭīma nemeyi kæravatē tiyannē. kæḍavatē svabhāvaya piḷipu væṭenna lassana
거울을 하나 들어 봅시다. 거울은 모습이 비치는 성질을 지니고 있습니다. 거울에 있는 것은 비친 모습이 아닙니다. 거울의 성품은 모습이 비칠 수 있는 성질입니다.
araguṇak ēkaṭa dā nam ē idiriyaṭa yanti rūpayak bīliyanna. ēka piḷipekun væḍennē. ē piḷipu lassana tiyena nisā tamayi. ēkaṭa avaśya deyak ē vidiha tibbahama ālōkayak tiyenavā nam ē parāvartanam pētu vidyāna velā pēnnē.
그 앞에 어떤 rūpa가 있으면 거기 모습이 비칩니다. 비치는 성질이 있기 때문입니다. 필요한 것이 갖추어지고 빛이 있으면 그 되비침이 드러나 보이는 것입니다.
kaṇnāḍiyē ōkaṭa æhuvō kaṇnāḍiyapu pēna lakṣaṇaya. deū pēnavā kiyannē ē lakṣaṇaya kriyā næti dakinna pratiphalayak.
거울에 있는 것은 모습을 보여 주는 성질입니다. 모습이 보인다는 것은 그 성질이 일할 때 보이는 열매입니다.
ē vagēma ārambhaṇa vijānanaya kiyannē ārambhaṇa vividhākārayen dænagæna. vividhākārayen dænagænīmē lakṣaṇayayi hita kiyannē. citta kiyannē.
마찬가지로 ārammaṇa vijānana란 대상을 여러 가지로 알아 가는 것입니다. 여러 가지로 아는 성질, 그것이 마음, 곧 citta입니다.
etakoṭa api citta kiyanakoṭa api citta kiyana vacanayen lakṣaṇayen yuddha velā ē lakṣaṇayaṭa ghōcara velā ē tuḷin nægi ekaṭayi api hitanna buddhayak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
citta kiyana svabhāvaya aramuṇu tiyena ekak nemeyi. dænagænīmē lassana.
citta의 성품은 대상을 지니는 것이 아니라 아는 성질입니다.
etakoṭa citta kiyana eka manō bavaṭa pat vunāṭa passē tamayi anna avaśya karannā vū mē mūla dharmayaṭa væhægena tiyennē. mænīma san̆dahā væhægena tiyenavā. itin mē lōkaya mænaganna bahinavā.
citta가 mano가 된 뒤에야 필요한 이 바탕 dhamma에 들어서게 됩니다. 재기 위해 들어서는 것입니다. 그래서 이 세상을 재려고 들어갑니다.
ov citraya kiyana citra kiyana eka tamayi mūlika vaśayen citra kiyana eka tamā citraya kiyana a hadāgiyē.
그렇습니다. citta라는 말은 바탕으로 보면 그림이라는 뜻의 citra에서 만들어진 것입니다.
dæn citrayak an̆dinavā yam dē citrayak an̆dinavā kiyanakoṭa citraya an̆dilā tiyena pasutalayak tiyenavā. ē pasutalaya mul karē citta an̆dinavā. ē pasutalaya dæn ara citraya kiyana eka nam tiyennē pasutalayaka tamayi ada mē lōka sammadhiya citraya gæna purun tiyannē. citraya kiyalāṭa avasena pasutalayaka tamayi citraya pihidānnē.
그림을 그린다고 하면 그림이 그려지는 바탕면이 있습니다. 그 바탕면을 바탕으로 그림을 그립니다. 그림은 바탕면 위에 있는 것이고, 오늘날 세상에서도 그림을 그렇게 봅니다. 그림이라고 하면 결국 바탕면 위에 자리 잡는 것입니다.
anna ē vagē hita kiyana hita tuḷa tamayi pihinnē. ē vagēma mē aramuṇu pihiṭa ōnē.
그와 같이 대상은 마음이라는 마음 안에 자리 잡습니다. 그렇게 대상이 자리 잡아야 합니다.
pahaḷa venavā ov
(나타납니다.) 그렇습니다.
dæn hadavata ætuḷu karagena pihiṭa tiyenavā manaṁca paṭicca dhammēca uppattanī manō viññāṇaṁ eta viññāṇa kiyana avasthāvaṭa patvenakoṭa viññāṇayaṭa patvenna issellamma manasa mul karagena. ē kiyannē manasaṭa dharmayak patnaya vīmen tamayi manō viññāṇayak haṭagannē.
심장을 포함하여 자리가 있습니다. 'manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ'이라 하듯, viññāṇa에 이르기 전에 먼저 mano를 바탕으로 합니다. 곧 mano에 dhamma가 부딪쳐서 mano viññāṇa가 생겨납니다.
mana kiya vaḍak tiyenavā manaṭa dharmayak gattana venna ōna. manō viññāṇayak pahaḷa vennē eṭaka.
mano가 있고, 그 mano에 dhamma가 부딪쳐야 합니다. 그때 mano viññāṇa가 나타납니다.
etakoṭa manavayi dharmayayi purējātayi. purējāna kiyannē mulin pahaḷa venna ōnē. mana viññāṇaya paccējā. paccaya jānatana passē pahaḷa venna ōnē. mulin pahaḷa vena dē manasa paṭicca dhammayaṭa uppattiya manō viññāṇa. etakoṭa manasaṭa dharmayak gattaṭtanaya vīmedī tamayi. ēkē læbena pratiphalaya tamayi manō viññāṇaya. anna manō
그러니 mano와 dhamma는 purejāta, 곧 먼저 나타나야 하는 것이고, mano viññāṇa는 pacchājāta, 곧 나중에 나타나야 하는 것입니다. 먼저 나타나는 것을 바탕으로 'mano paṭicca dhamme uppajjati manoviññāṇaṃ'입니다. mano에 dhamma가 부딪칠 때 얻는 열매가 mano viññāṇa입니다.
pratiphalaya tamayi manō viññāṇaya. anna manō viññāṇayaṭa kiyanavā dænīmē svabhāvaya tiyenavā.
그 mano viññāṇa에는 아는 성품이 있다고 합니다.
nǣ mehemayi citta kiyana avasthāvēdī a hæma ṭikaṭama sitak pahaḷa vunā ē sitaṭa sādhāraṇa caita ṭika hatak tiyenavā. sarva ci siddha sādhāraṇa kiyalā kiyannē. anna ē sarva citta sādhāraṇa hatakin yuttayi pahaḷa vecca yam dænīmak tiyenavā nam mūlikama dænīma. ara āganvitavalaṭa pat vena issellā tibicca dænīmē mūlika citta avasthāvak tiyenavā. ē citta avasthāva sakas velā tiyennē cait ṭika hadanavā.
아닙니다, 이렇습니다. citta의 단계에서 마음이 하나 나타날 때마다 그 마음에 늘 따르는 cetasika 일곱이 있습니다. 이것을 sabbacittasādhāraṇa라고 합니다. 이 일곱을 갖추고 나타나는 앎이 있다면 그것이 가장 바탕이 되는 앎입니다. 밖에서 드나드는 것들에 물들기 전에 있던 앎의 바탕 citta 단계가 있습니다. 그 citta 단계는 이 cetasika들로 짜여 있습니다.
sparśa vēdanā, saṁgnā, vēdanā, ēkāgratā jīvitayē dinakā. etako oya ṭika tamayi ṭika hatta. oya hatten ekak hariyalu nam ēka hitak nemeyi ḍak haraganna bæha.
phassa, vedanā, saññā, cetanā, ekaggatā, jīvitindriya, manasikāra입니다. 이것이 일곱입니다. 이 일곱 가운데 하나라도 빠지면 그것은 마음이 아니어서 마음으로 잡을 수 없습니다.
hitak ekkama ekaṭa upadinavā. ekak hitak ekkama pavaṭinavā. hita næti venakoṭa næti venavā. hita ganna aramuṇama gannavā. mēka tamayi caitayi ṭika venama pahala vennē næha hiṭiya
마음과 함께 생겨나고, 마음과 함께 머물고, 마음이 사라질 때 사라지며, 마음이 잡는 대상을 똑같이 잡습니다. 이것이 cetasika입니다. 따로 나타나지 않습니다.
ov mūlikama kriyātmaka vena avasthāvakadī dæn sita kiyalā ekak sthirava nǣ. sita kiyannē hæma mohotakama hētuvaka phalayak. manaka dharmayak garthanaya vīmē phalayak.
그렇습니다. 가장 바탕에서 움직이는 때에도 마음이라는 것이 굳게 있는 것은 아닙니다. 마음은 매 순간 어떤 까닭의 열매입니다. mano에 dhamma가 부딪친 열매입니다.
dæn mana kiyana avasthāvak tiyenavā mana kiyana avasthāva citta kiyana avasthāvayi ēke manayi manasayi dekak. mana æsuru kaḷot manasa.
mano라는 단계가 있는데, 그 mano 단계가 곧 citta 단계입니다. 거기에 mano와 manasa 둘이 있습니다. mano에 기대면 manasa입니다.
ov dæn mana mana æsak nam æhæṭa pēnnayi ēkaṭa rūpayak enna ennē. ē kiyannē mana kiyannē dænīmē mūla lakṣaṇayak enavā.
그렇습니다. mano가 눈이라면, 눈이 보기 위해 거기에 rūpa가 오는 것입니다. 곧 mano는 앎의 바탕 성질로 오는 것입니다.
mænīmaṭa avadhānaya yomu karanna ōnē ēka koccara ve avadhānayak yomu karalā tibunē nætnam koccara aramuṇu āvā ēvā gōcara velā dænīma tatvayaṭa pat vennē.
재는 일에 주의를 기울여야 합니다. 주의를 기울이지 않았다면 대상이 아무리 많이 와도 그것이 잡혀서 앎의 자리에 이르지 않습니다.
molē sambandha mehema tiyenavā. molē kiyana eka tiyennē a dæn molayaṭa sambandha velā tiyennē issellāma mehema tiyenavā. karma jāya, citta jāya, itayi, āhāra jāya menna mē kāyika kramaya hatarak tiyenavā. oya hataren haṭagannakoṭa
(뇌와 관련해서는요?) 이렇습니다. 뇌와 관련된 것은 먼저 이렇게 있습니다. kammaja, cittaja, utuja, āhāraja, 이렇게 몸이 생겨나는 길이 넷 있습니다. 이 넷에서 생겨날 때,
karma kaya kiyana ekaṭa kiyanavā ēka kayaja kayayi. mē ēka kayak væḍi velā tiyena eka. ēka paṭisandhiya avasthāvakadī tamayi karma kaya kiyana eka ārambha vennē.
kamma 몸이라고 하는 것을 kammaja kāya라고 합니다. kamma 몸은 paṭisandhi 때에 비롯됩니다.
karmagē kāyika avasthāvaṭa kāya daka bhāva daka vastu daka kiyalā. paramāṇu tunaka itāma siyaluma sampiḍanayak haṭaganna karma phalaya. anna ē paramāṇa tunakaṭa sampiḍanaya. ēkanikara karmaya. pūrṇa karmayi. e paṭisandhiya kiyannē pūrṇa karma ja. ēkaṭa bāhiren vena kisiduma deyak avaśyatāvayak næhæ. anna karmaphalayen haṭagannā vū issellāma mūlikava haṭaganna kāya daka bhāvē.
kamma가 만드는 몸의 단계를 kāya dasaka, bhāva dasaka, vatthu dasaka라고 합니다. 아주 미세한 세 알갱이가 뭉쳐 생기는 kamma의 열매입니다. 그 세 알갱이의 뭉침은 오로지 kamma이고 온전히 kamma입니다. paṭisandhi는 온전히 kammaja이며, 밖에서 다른 어떤 것도 필요하지 않습니다. kamma의 열매로 가장 먼저 바탕으로 생겨나는 것이 kāya dasaka와 bhāva dasaka입니다.
paramāṇu tunak nætnam suddhāssaka tunak. etakoṭa vidyāśraka ārambhaya issellāma haṭagatta avasthāvaṭa tiyenavā paṭisakandhiya avasthāva
세 알갱이, 다시 말해 suddhaṭṭhaka 셋입니다. 그렇게 앎이 기대는 바탕이 처음 생겨나는 때가 paṭisandhi의 때입니다.
ōka bohō kalin ædiya gahana takvat yana ekak nak kōḍi yanna kosaka viṣa hiṭiyak i cittakṣaṇa oittakṣana pahala vennē citta devala dæn karma devala cittakṣaṇak etan cittakṣa issellā avasthāvak hoya ēka kāyika avasthāva kiyannē ēkayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa ōpapātikō haṭaganna ōpapātikō haṭagannavayi kiyalā kiyannē mē siyaluma dæn a cakkhu dasaka sōta dasaka gāna dasaka gihā dasaka kāya dasaka bhāva dasaka oyādī vaśayen etakoṭa ē okkoma ekan haṭaganna eka mokada mēkat karma kiyannē. mēkaṭa kiyanavā ōpapāṭa uppanna deviyangē samahara parēta poḍ ādīvala uppattiya ē ākāraya
그러면 opapātika로 생겨나는 것, opapātika로 생겨난다는 것은 cakkhu dasaka, sota dasaka, ghāna dasaka, jivhā dasaka, kāya dasaka, bhāva dasaka 같은 것들이 모두 한꺼번에 생겨나는 것인데, 이것도 kamma 때문입니다. 이것을 opapātika로 태어남이라 하며, devatā와 몇몇 peta 같은 이들이 이렇게 태어납니다.
etakoṭa yamkisi pudgalayek mavkusaṭa uppattiyak labanavā nam ehema kenek ē ārambhaya haṭagannakoṭa tamayi ara kāya dasaka bhāga dasaka vatuu dasakin vasa tunakin rūpa kalāpa vena vihē ārambhayenna karma kriyāvaliya paṭisandhiyak vaśayen
어떤 사람이 어머니 태에 태어난다면, 그 처음이 생겨날 때 kāya dasaka, bhāva dasaka, vatthu dasaka의 세 묶음으로 rūpa kalāpa가 비롯되며, kamma의 흐름이 paṭisandhi로 시작됩니다.
mē oya avasthāva tuḷama ōpapāda rūpa tiyenavā nam dahaka 70k næna mē 10 ēvā hatak ekatu velā haṭagænīmak tiyenavā. āpō, tējō, vāyō paṭavi, gandha, rasōjā kiyana buddhātthakayaṭa ayiti rūpa kalāpa aṭayi. oya tava ṭikak ekatu venavā dæn ovak hon̆daṭa tērum ganna ōnē k tiyenavā. 10k hædinnē kohomada
이 단계에서 opapātika의 rūpa라면 열짜리 묶음 일곱, 곧 일흔이 함께 모여 생겨납니다. āpo, tejo, vāyo, paṭhavī, vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 suddhaṭṭhaka에 속하는 rūpa 여덟이 있고, 여기에 조금 더 보태집니다. 잘 알아 두어야 할 것이 있습니다. 어떻게 열이 되었을까요?
yamkisi rūpa kalāpayaka aṁcima kuḍā rūpa kalāpaya ēga kiyana rūpa kalāpa aṭakin yuttayi. suddhārthaka kiyavet ēkayi. ōkaṭa avinarbhōka rūpa kalāpa tiyenavā.
어떤 rūpa kalāpa이든 가장 작은 rūpa kalāpa는 여덟 rūpa로 되어 있습니다. 그래서 suddhaṭṭhaka라고 합니다. 이것을 avinibbhoga rūpa라고 합니다.
ov vidyātmaya dæka paramāṇava nemeyi. budupiyāṇan vahansē pennapu paramārthaya. ē tamayi lōkē antikama itāma sūtramama rūpa koṭasa. oya rūpa koṭasa nægilā innet ekaṭamayi. sampūrṇa vennet ekaṭamayi. etakoṭa antima tiyan koṭasa rūpa aṭakin tora karanna bæhæ. avinna rūpa ōkayi kivvē ōken ayin karanna bæhæ kiyana ekayi. oyāṭa ekaṭa pahaḷa venavā.
그렇습니다. 과학에서 말하는 원자가 아닙니다. 붓다께서 보이신 paramattha입니다. 세상에서 가장 끝의, 가장 미세한 rūpa 조각입니다. 그 rūpa 조각은 함께 일어나고 함께 갖추어집니다. 그래서 마지막 조각을 여덟 rūpa에서 떼어 낼 수 없습니다. avinibbhoga rūpa란 그것에서 떼어 낼 수 없다는 뜻입니다. 함께 나타납니다.
ehenam 10k venakoṭa tava rūpa kǣli ṭikak koyida gannē. atē atayi tava dekak ōna. dæn dekak ven karanna bæri nam atak eka nam pahala vennē ayi 16yi ehema hædila ōna næā. kohomada mē dekak vennē? ehenam onna ōka tiyenavā.
그렇다면 열이 될 때 더 붙는 rūpa 조각은 무엇일까요? 둘이 더 필요합니다. 그 둘을 떼어 낼 수 없다면, 어떻게 이 둘이 생기는 걸까요? 여기 그것이 있습니다.
rūpa saha upādāya rūpa kiyalā kiyannē. rūpa hatayi. tava haṭaganna nam upādāya rūpa upādāya rūpa kiyannē rūpayak nisā upadina rūpa.
bhūta rūpa와 upādā rūpa라고 하는 것입니다. 더 생겨나는 것은 upādā rūpa인데, upādā rūpa란 rūpa에 기대어 생겨나는 rūpa입니다.
ov dæn api hitamuka api gini penillak gannavā. gini penillak gattahama pæhæṭa pēnavā eka gini penillā. īṭa passē akmaṭa karanna oya gini penillē eḷu apiṭa tavat kramayak karanna. gini pænillā karapavanna puḷuvan eka tæna kærakavot kærakena gini panillā tiyavā.
그렇습니다. 불붙은 나뭇가지 하나를 든다고 해 봅시다. 들고 있으면 눈에는 불붙은 가지 하나로 보입니다. 그다음 그 불가지로 다른 것을 해 볼 수 있습니다. 한 자리에서 돌리면 도는 불가지가 됩니다.
ōka karapavana tamayi kavumakaṭa karakavannat puḷuvan. kæḍiyena hari kohomahari idiripat kara yam api samārava hari karakavannak puḷuvan. kærakena gaman kærakīmaṭa kiyanavā. deveni rūpayak æti kiyanavā kærakena rūpayē ēkat śaktiyak katā karagena dænaṭa ganna tava ākārayak. kiri pella
그것을 동그랗게 돌릴 수도 있습니다. 막대든 무엇이든 써서 고르게 돌릴 수 있습니다. 돌아가는 동안 그것을 돎이라 합니다. 두 번째 rūpa가 생긴다고 하는데, 도는 rūpa에서 그것도 어떤 힘을 지니게 됩니다. 이제 또 다른 모습을 보겠습니다.
dænaṭa ganna tava ākārayak. kiri pella karakavanakoṭa kanikara isselama kiyana kina pirella eka ākārayaṭa pēnavā. kiri pela etanama kærakuvot tava ākārayakaṭa pēnavā. kærakena gini penella ravumakaṭa kærakot tama ākārayakaṭa pēnavā. ōkaṭa kiyanavā parivāsanayayi paribramaṇayayi kiyalā.
불가지를 돌릴 때, 처음에는 불가지 하나로 보입니다. 그 자리에서 돌리면 다른 모습으로 보입니다. 동그랗게 돌리면 또 다른 모습으로 보입니다. 이것을 parivattana와 paribbhamaṇa라고 합니다.
ehenam rūpa kalāpayak haṭagattahama oya rūpa kalāpayak kavadāvat tanikara isselalā tiyennē næhæ ēkaṭa ektara śaktiyak yanna.
그러니 rūpa kalāpa가 생겨나면 그 rūpa kalāpa는 결코 홀로 있지 않고, 거기에 어떤 힘이 실립니다.
kstika balaya kiyalā ōkaṭa vidyātaya kiyalā. davina vidyātmaya kalā tiyenavā na kstika balaya kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ataṭa nyāya pennana balayaṭa kiyanavā asthika balaya nasttika balaya. namut ēgollō ē nama jammaya mokenda kiyalā dakinna næti venna puḷuvan. nama damalā tiyennē dharmatāvaya kiyalā anuva kriyātmakalā tiyennē ehemayin atak kriyātmakana yathi nyāyakaṭa kriyātmakaṭa balayaṭa kiyanavā ktika balaya
어떤 법칙을 드러내는 힘을 그 힘이라고 부릅니다. 그러나 그들은 그것이 어디서 비롯되는지 보지 못할 수도 있습니다. 여기서는 dhammatā라는 이름을 붙였는데, 그에 따라 움직이는 것, 곧 어떤 법칙에 따라 움직이게 하는 힘을 그 힘이라고 합니다.
āpō, tējō, vāyō kaṭayō vanna, gandha, rasōjā kiyana suddhāssayakaṭa ayiti asa. menna mē aṭa yakisi nyāyakaṭa anukūlava balayakin kriyātmaka venavā. anna ē kti balaya nisā mēka siddha vena eka mokakda ēkak parivartanaya venavāt deka eka ēka kærake. kærakemin yam api paribhramaṇayen sattiyak kærakinna. kærakimin kærakena eka etakoṭa rūpa deka ṭikak tiyenavā. ēkak kærakena rūpaya hari kærakemin kæragena śaktiyak saha kærakīma haṭaganna rūpaya menna mē kiyana dekak tamayi haṭagannē ara kiyana 10.
āpo, tejo, vāyo, paṭhavī, vaṇṇa, gandha, rasa, ojā라는 suddhaṭṭhaka에 속하는 여덟, 이 여덟은 어떤 법칙에 맞게 어떤 힘으로 움직입니다. 그 힘 때문에 일어나는 일은, 하나는 제자리에서 돌고 또 하나는 돌면서 둘레를 도는 것입니다. 그래서 rūpa 둘이 생깁니다. 도는 rūpa, 그리고 돌면서 생기는 힘과 돎에서 생기는 rūpa, 이 둘이 생겨서 앞서 말한 열이 됩니다.
dæn ōkaṭa kiyanavā cakkhu dasaka hædenakoṭa ākō, tējō, vāyō paṭhavi vanna, ganta, rasōjā kiyalā kalāpa aṭayi. īṭa passē ōkē tiyena parivartana rūpayak tamayi. api dæn kivvē cakkhu talakē tiyenavā mē cakkhu rūpaya ekak.
그래서 cakkhu dasaka가 만들어질 때 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī, vaṇṇa, gandha, rasa, ojā의 여덟이 있습니다. 그다음 거기 있는 돎의 rūpa가 있는데, 우리가 cakkhu 자리에 있다고 한 cakkhu rūpa가 그 하나입니다.
jīvita rūpayayi jīvat karana rūpaya. ē jīvat karanavā kiyannē kriyātmaka. ā kriyātmaka vīma parivartanaya æhæk haṭagænīmaṭa avaśya raṭāvana ēka bhramaṇaya venē piyata tiyenavā paribhramaṇaya venavā. ēka paribhramaṇaya vennē kohomada? yamkisi ākārayakaṭa anuva.
그리고 jīvita rūpa, 곧 살게 하는 rūpa입니다. 살게 한다는 것은 움직이게 한다는 뜻입니다. 그 움직임과 돎은 눈이 생기는 데 필요한 무늬를 따릅니다. 그것은 둘레를 돕니다. 어떻게 도느냐 하면, 어떤 방식에 따라서입니다.
anna ēka vaṭēṭama kærakenavā. dæn apiṭa bi penella banī eka vunaṭa karavanaṭa gihi ravumak pēnavā. givamak penna vidilayi karagannē. itin ōkona apiṭa puḷuvan gōlayak vidihaṭa hæmatarama karapavanna.
그것이 빙 둘러 돕니다. 불가지는 하나이지만 돌리면 동그라미로 보입니다. 동그라미가 보이도록 돌리는 것입니다. 그리고 그것을 공처럼 사방으로 돌릴 수도 있습니다.
ē kiyannē ekak ēka ravaṭa kavāl hæḍiya nemeyi. kavākārava gōlākāra hæḍiyaṭa hæmatanema kæragivva moṭak gānē. apiṭa gini bōlayak dækæ. hæbæyi gini bōdhayak dækka navatvalā bæluvat tilā tiyennē ekayi. paribhramaya
곧 납작한 동그라미 모양이 아니라 공 모양으로 사방에서 돌리면 우리에게 불덩이가 보입니다. 그러나 불덩이를 보았어도 멈추고 보면 있는 것은 하나뿐입니다.
bæluvat tilā tiyennē ekayi. paribhramaya karanna yam vidihaka ē kramayaṭa tamayi mē kærakennē. onna ē kærakena śaktiyaṭa anukūlava oya rūpa maramānukava kærakinna paṭan gannavā. ē ē satvayāgē gatiyaṭa anuva pahaḷa vecca æhæ ōna æyē? kana tanuvā kanē. divaṭa nāsayaṭa śarīrayaṭa anukūlava ē koṭasa kærakenavā. etakoṭa ēka paramāṇuva puḷuvankama tiyenavā maramāṇu hatara puḷuvankama tiyenavā. vidyāmāna māyā śarīrayak mavanna ēka paribhamaṇaya vena ākāraya.
둘레를 도는 어떤 방식이 있고, 그 방식대로 이것이 돕니다. 그 도는 힘에 맞추어 rūpa 알갱이들이 돌기 시작합니다. 그 중생의 성향에 따라 나타난 눈에는 눈대로, 귀에는 귀대로, 혀와 코와 몸에 맞추어 그 부분이 돕니다. 그래서 그 알갱이에는 보이는 듯한 환영 같은 몸을 지어낼 힘이 있습니다. 그것이 둘레를 도는 방식입니다.
menna mē itāma poḍḍi ē śaktiya gōcelā kæragena ēken haṭaganna rūpaya tamayi anna ara paṭisaṁ læbū satvayāgē tiyena rūpaya. oya haṭaragena næ. ōka tamayi ārambhaka avaṁkatāva.
이 아주 작은 힘이 잡혀 돌면서 거기서 생겨나는 rūpa가 바로 paṭisandhi를 얻은 중생이 지닌 rūpa입니다. 그것이 처음의 참모습입니다.
ov dæn minis rūpayak hō satva rūpayak hō ōna rūpayak. ē ēka ārambhaka tattvaya ēkayi. ov
그렇습니다. 사람의 모습이든 짐승의 모습이든 어떤 rūpa든, 그 처음 상태는 그렇습니다. 그렇습니다.
tora ē karannē ārambhaya karma
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov dæn ēvā ennē mehemada
(그렇군요, 그것들이 이렇게 오는 겁니까?)
ov dæn karmaca rūpayen ārambha karapu eka æhidiya gahanna mohotak yanna issellā. ōka ōka venas venavā. venas venavā kiyannē ē hadana hadana mē karmaja rūpaya ēken ov ēken haṭagannavā oya vagē vastu rūpaya kiyalā ekak.
그렇습니다. kammaja rūpa로 시작된 것은 눈 한 번 깜빡이기도 전에 바뀝니다. 바뀐다는 것은, 그렇게 만들어지는 kammaja rūpa에서 vatthu rūpa라는 것이 생겨난다는 뜻입니다.
dæn issellā maṭa vastu rūpaya tamayi apē hiti haṭaganna mul vennē. ara vastu rūpaya tamayi ara api issellā kivvā ara manō kiyana tænaṭa pennapu siddhāntaya tiyennē. ē vastu rūpaya svabhāvayak tiyenavā manasaṭat manō rūpaya hædenakoṭa ēkē tiyenavā suddhāsakayak. vastu rūpaya ē vastu rūpaya tuḷa suddhāsaya ituulā hædennē sivillā pahaḷa karanna avaśya karana pasutalaya hadāgena anna ēkaṭa kiyanavā manō talaya
먼저 vatthu rūpa가 우리 마음이 생겨나는 바탕이 됩니다. 앞서 mano라는 자리에 대해 보인 원리가 바로 그 vatthu rūpa에 있습니다. vatthu rūpa에는 어떤 성품이 있어서, mano의 rūpa가 만들어질 때 거기 suddhaṭṭhaka가 있습니다. vatthu rūpa 안에서 suddhaṭṭhaka와 함께 마음들이 나타나는 데 필요한 바탕면을 만드는데, 그것을 mano 바닥이라고 합니다.
anna ēka tamayi dharmayak gattē kiyannē. dharmayak kiyalā kiyannē ē manasaṭa aramuṇu venna tiyannē yamkisi ākāra ēka nāmagō nāma gōcarayayi. nætnam bhavayayi
그것이 dhamma를 잡는다고 하는 것입니다. dhamma란 그 mano에 대상이 되는 어떤 모습, 곧 nāma gocara입니다. 또는 bhava입니다.
bhavaya kiyalā kiyannē vidyāmāna dē nemeyi. vidyāpāna deyak nitpādanaya karannē bhava sakya bhavaya tiyena śaktiya tamayi karma saṁśaktiya. anna karma śaktiyaṭa tiyennē.
bhava란 눈에 보이는 것이 아닙니다. 보이는 것을 지어내는 것이 bhava이고, bhava에 있는 힘이 kamma의 힘입니다. 그것이 kamma의 힘에 있는 것입니다.
etana cētanāva næ cētanāvak tiyanna deyak na cētanāva tiyanna cittak ekka dæn metana citta mukut tāva pahaḷa vennē næhæ. mūlika ārambhaya pahaḷaveni karma kriyāvaliya karmaca kriyāvaliya pahaḷa karanna avaśya karana śaktiya pahaḷaṭa issellā yamkisi bhavayakidī æti karapu balāporottu vena ē balāporottu vat eka niṣpādanaya karana śaktiya balāporottu vecca hirita ivarayi. ēka videnavā. namut niṣpādanaya karanu śaktiya bidenna næ. menna mē śaktiya tamayi. arakayannā phalaya niṣpādanaya karanna ē śaktiya
거기에는 cetanā가 없습니다. cetanā가 있으려면 citta가 함께 있어야 하는데, 여기서는 citta가 아무것도 나타나지 않습니다. 바탕의 시작으로 나타나는 kamma의 흐름, kammaja의 흐름을 일으키는 데 필요한 힘은, 앞선 어느 bhava에서 품었던 바람입니다. 바라던 그 삶은 끝났고 깨어졌습니다. 그러나 지어내는 힘은 깨어지지 않습니다. 바로 이 힘이 열매를 지어냅니다. 그 힘입니다.
dæn yamkisi rūpavin rūpa kalāntayak niṣpādanaya karana. dæn paṭisandhiyēdī haṭaganna paḷaveni suddhārtha kiyalā kiyannē. haṭagannē paṭicca samuppāda cakra hatarak kriyātmaka vunāṭa passē ē cittakṣaṇaya cittakṣanaya innē kiyalā mē mūlika kriyātmaka vīma kiyalā paṭicca samuppāda cakra hatarak. menna mē paṭicca samuppādaya cara hatara kriyātmaka vanavā karma rūpayak haṭaganna. gæna kāla dīva.
그 힘이 rūpa kalāpa를 지어냅니다. paṭisandhi 때 생겨나는 첫 suddhaṭṭhaka는 paṭicca samuppāda의 바퀴 넷이 움직인 뒤에 생겨납니다. 그 cittakkhaṇa에 있다는 이 바탕 움직임이 paṭicca samuppāda 바퀴 넷입니다. 이 paṭicca samuppāda 바퀴 넷이 움직여서 kamma rūpa가 생겨납니다.
dæn citta rūpayak haṭagannakō. citta rūpayak uppāda nidi bandha kiyana avasthā tunak. ēka cittakṣaṇayak haṭagannavā. mē haṭaganna cittakṣaṇa valin citta rūpayak haṭagattot ēka citta vītiyak vaśayen haṭagannavā. anna ēkaṭayi cittakṣaṇa 16ka citta vidiha kiyannē.
이제 citta rūpa가 생겨난다고 해 봅시다. uppāda, ṭhiti, bhaṅga라는 세 단계가 있고, 그것이 하나의 cittakkhaṇa로 생겨납니다. 이렇게 생겨나는 cittakkhaṇa들로 citta rūpa가 생기면 그것은 citta vīthi로 생겨납니다. 그래서 cittakkhaṇa 열여섯의 citta vīthi라고 합니다.
etakoṭa a manōvāraya citta viyak haṭagannavā nam ēkaṭa cittakṣa haṭan tavat enavā. ēkaṭa cittakṣa gaṇan niyama karanna.
그런데 mano dvāra의 citta vīthi가 생겨난다면, 거기에는 cittakkhaṇa가 더 이어져 옵니다. 그 cittakkhaṇa의 수를 정할 수 없습니다.
etakaram vēgavat samahara citta vidi cittakṣana atakin ehema kāraka ivara venavā. samahara ēvā yamkisi samāpattaka sama vadinakoṭa ē javana cittaksana manōvāya java cittakṣana ekin eka nokæḍi væla nokeḍi yana paṭan yanavā gahas ganan kōṭi kanam eka digaṭa menna mē vena tamayi ekama cittāva vītiyak haṭagannavā nogæṭi. bhavāṁgayaṭa bahina
그만큼 빨라서, 어떤 citta vīthi는 cittakkhaṇa 몇 개로 끝납니다. 어떤 것은 어떤 samāpatti에 들 때, mano dvāra의 javana cittakkhaṇa가 하나하나 끊기지 않고 덩굴처럼 이어져 수십만 koṭi만큼 길게 갑니다. 이렇게 하나의 citta vīthi가 끊기지 않고 생겨나며 bhavaṅga로 내려가지 않습니다.
dæn bhavāṁgaya kiyana eka bhavāngē cittaya kiyalā api ada bhāvitā karanavā aṭuvā etaka samādhi va
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov dæn samādhiya arthaya tava ekak dæn samādhiya kiyana eka samādhi vīti tiyenavā. samādhi vīti krama dekak.
그렇습니다. samādhi의 뜻은 또 다른 것입니다. samādhi라는 것에는 samādhi vīthi가 있는데, samādhi vīthi에는 두 가지 방식이 있습니다.
venasa ēkayi. dæn samādhi cittiyak haṭagannakoṭa ē samādhi kōgā tiyenavā. samādhiya ekama yamkisi samayakaṭa ædilā hiṭiyā nam ē samaya mul karagena aramuṇu karagena haṭaganna ēvaṭa kiyanavā samādhik
그 다름은 이렇습니다. samādhi vīthi가 생겨날 때 samādhi의 갈래들이 있습니다. samādhi가 어떤 한때에 끌려 머물렀다면 그때를 바탕으로, 대상으로 삼아 생겨나는 것들을 samādhi라고 합니다.
bavaṭa patvenna puḷuvan samāpattiyaṭa pat vunāma samādhiyē samādhiyē tiyenavā avasthā dekak. dæn prathama dhyāna samāpattiya ekak. prathama dhyānaya tava ekak. dæn venasa balāganna ōnē dæn prathama dhyānaya sama vædilā innē. samāpattiyaṭa giyāṭa passē ēkaṭa sama vædilā innavā. etakoṭa citta vidi vena sama vædilā innavā nam venas vennē.
samāpatti에 이를 수 있습니다. samāpatti에 이르면 samādhi에는 두 단계가 있습니다. paṭhama jhāna samāpatti가 하나이고, paṭhama jhāna가 또 하나입니다. 그 다름을 보아야 합니다. paṭhama jhāna에 들어 머무는 것, samāpatti에 간 뒤에 거기 들어 머무는 것입니다. 들어 머물러 있다면 citta vīthi가 달라집니다.
ēkenma citta vidiṭama javan væda karannam dikama kena. anna etakoṭa tamayi citta vidiṭiya nokæḍiyannē.
바로 그 citta vīthi 안에서 javana가 길게 이어집니다. 그때 citta vīthi가 끊기지 않습니다.
etakoṭa prathama dhyānaya kiyana eka læbuṇā. prathama dhyānaya kiyalā pennē ara manō āya kiyanalā itin īṭa passē parikma upacāra anulōma kiyalā cittakṣana turak kriyātma kiyalā ēka anukūlava anna itin mē gōcara bū nam bōdhāna ādī vaśayen itin īḷan̆ga cittakṣaṇaya hara. īṭa passē araga manōtvāra jāvada
그렇게 paṭhama jhāna를 얻었습니다. paṭhama jhāna라고 하는 것은 mano dvāra에서 일어나는데, 그다음 parikamma, upacāra, anuloma라는 cittakkhaṇa들이 움직이고, 그에 따라 gotrabhū 같은 것이 오고, 그다음 cittakkhaṇa가 오며, 그 뒤에 mano dvāra의 javana가 이어집니다.
dæn citta panna maṁdapanna kiyalā lōkē goḍak dekak tiyenavā. yamkidi citta pañña tīrthana niya kiyana kenekuṭa ē dhyānaya læbunāma yavana cittakṣana tunak gihillā pera ē velāva bhava andanā. anna cittak hiṭiya ivara.
세상에는 tikkhapañña와 mandapañña라는 두 부류가 있습니다. tikkhapañña인 사람은 그 jhāna를 얻으면 javana cittakkhaṇa 셋이 지나고 그때 bhavaṅga로 내려갑니다. 그러면 citta vīthi가 끝납니다.
mē maṇḍapañña pudgalayek javana citpat vena dekak illā bhava aṁga venavā. sita vica ivara venavā. hæbæyi ē ivara vunāṭa pat tavat ē pudgalayā vaḍalā tibunē nætnam samāpattiyaṭa vaḍalā tibunē nætnam cakkhut dvāra sōtārādhaya anit dhārayan sita vidi ē aṭavin paṭa haṭagannavā. anna atavin paṭa haṭagena ivaralā āyacarayak bahinavā citta vidihaṭa haravanna. manō davādin nægilā enavā. ani kiyalā manōtvā citta vidihak ayinā. ēkat ara vagē cittak javita manōt javanna sit ekak hōnā gihillā. āya bhavan venavā. citta vici ivara. āya kanak yanavā. cakkuddhavāsita vitōvāsak yanavā.
mandapañña인 사람은 javana citta 둘이 지나고 bhavaṅga가 됩니다. citta vīthi가 끝납니다. 그런데 끝난 뒤에도 그 사람이 samāpatti를 닦아 두지 않았다면, cakkhu dvāra, sota dvāra 같은 다른 문의 citta vīthi들이 그 사이사이에 생겨납니다. 그렇게 사이에 생겨나고 끝나면, 다시 citta vīthi로 돌리려고 mano dvāra에서 다시 일어나 mano dvāra citta vīthi가 옵니다. 그것도 앞에서처럼 mano dvāra의 javana citta 하나가 지나고 다시 bhavaṅga가 됩니다. citta vīthi가 끝납니다. 다시 귀로 가고, 눈의 문과 귀의 문의 vīthi로 갑니다.
karma śaktiya pavatinnē api goḍanapu śaktiya ādhāra. dæn api mehema ika api galak tiyenavā mē galaṭa puḷuvankamak næhæ gamanak. kiyanna gaman karanna bæhæ. api galak uḍa gahanna. dæn galak uḍa gahapuvama api galaṭa śaktiyak yeḍevvanayi anrayi. ē śaktiya anuvayi uḍa yannē. ēka bimætinna kālayak yanavā sīma śaktiyak.
kamma의 힘은 우리가 쌓은 힘에 기대어 이어집니다. 여기 돌이 하나 있다고 합시다. 이 돌에는 스스로 움직일 힘이 없습니다. 갈 수 없습니다. 우리가 돌을 위로 던집니다. 던지면 우리가 돌에 힘을 실어 줍니다. 그 힘에 따라 위로 올라갑니다. 땅에 떨어지기까지 시간이 걸리는데, 그만큼의 힘이 있는 것입니다.
mē dīrghapa śaktiya vigallā udak ulanna ōna. ē maṭṭamaṭa galakē yanavā. ēka hun̆gak velā ē kaṭktiya san̆dahā pavatinavā.
더 높이 올라가려면 더 긴 힘을 실어야 합니다. 돌은 그 높이까지 갑니다. 그 힘은 오랫동안 이어집니다.
etakoṭa viśvayaṭa ekatu karalā viśvayē kriyākārītvaya balāporottuvenmayi yamak ipadavannē. moya sǣma satvayekma yamak ipadavanna hētuvak tiyenavā ē satvayangē vindhanayak tiyanavā. vēdanā kiyalā api kivvē vēdanā vindanaya vēdanā skandhayak. ehenam mē vēdanā kiyana vindanaya balāporottuven tamayi ēkēṭama væḍapatuilaṭa satvayā bæhægannē.
그래서 우주에 보태어, 우주가 움직이기를 바라며 무언가를 지어내는 것입니다. 모든 중생에게는 무언가를 지어내는 까닭이 있는데, 그것은 그 중생들이 누리는 맛입니다. 우리가 vedanā라고 한 것은 누림, 곧 vedanā khandha입니다. 그러니 이 vedanā라는 누림을 바라고서 중생은 그 일에 뛰어듭니다.
ana vēdanāvagē manasikārayaṭa bahinakoṭa ē kiyannē ēkē prayōjana ganna. etakoṭa vēdanāva kiyana vindanaya gæna balāporottuvak næti karagannavā. sæpa vin̆da æyi mana vaḍana rūpa vindani ē vagēma kanen mana vaḍana śabda vindani, mana vaḍana gāna vindanaya, mana vaḍana givvakā vindanaya, mana vaḍanna kāya vindanaya mana vaḍana manō vindanaya. onna oya ṭika gænayi mē lōka satyak balāporottuvē.
vedanā의 manasikāra에 들어간다는 것은 그것을 써먹으려 한다는 뜻입니다. 그래서 vedanā라는 누림을 바라게 됩니다. 즐거움을 누리는 것, 마음을 기쁘게 하는 모습의 누림, 그와 같이 귀로 마음을 기쁘게 하는 소리의 누림, 마음을 기쁘게 하는 냄새의 누림, 마음을 기쁘게 하는 맛의 누림, 마음을 기쁘게 하는 몸의 누림, 마음을 기쁘게 하는 마음의 누림. 세상 중생들이 바라는 것은 바로 이것들입니다.
kaya gæna nemeyi balāporottu vannē. oya vindhanaya gæna. ara vindanayak avaśya venavā. vindanaya nikan hambavennē næha dekak ekaṭa gatta vīmē vindanayak haṭaganna.
몸을 바라는 것이 아닙니다. 그 누림을 바랍니다. 누림이 필요한 것입니다. 누림은 그냥 얻어지지 않습니다. 둘이 맞닿아야 누림이 생겨납니다.
dænnā vindanayak daṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov mokada ēkaṭa hētuvak iyannē? vindanayak avaśya venavā. ē vindraṇaya labāganna avana mūla dharmayak tiyenavā. æhæ ōna rūpayak ōna. kana ōna satvayak ōna. diva ōna rasayak ōna. bahiin enna ōna aramuṇak. menna mēkaṭa æsa kana, diva, nāsaya, śarīraya, baṇa kiyana ēva rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa kiyana mēvā hæpvīmen tamayi. oya vindhana avasthāva kiyalā sparśa velā tiyennē.
그렇습니다. 왜 그런 까닭이 있을까요? 누림이 필요하기 때문입니다. 그 누림을 얻는 데 필요한 바탕 dhamma가 있습니다. 눈이 있어야 하고 모습이 있어야 합니다. 귀가 있어야 하고 소리가 있어야 합니다. 혀가 있어야 하고 맛이 있어야 합니다. 마음에는 대상이 있어야 합니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 모습, 소리, 냄새, 맛, 닿음과 맞부딪쳐서 그 누림의 자리가 phassa로 생기는 것입니다.
anna sparśayak āpuvagahama labana īḷan̆ga tamayi vēdanā siddha. etakoṭa tamayi kiyannē saṁgnā etakoṭa æti vennē cētanā sparśa vēdanā saṁgnā cētanā etakoṭa manasatikāra dæn oya sparśa vēdanā saṁgnā vēā manasikāra kiyannē caitaka pahak gæna yana sūtra vikaya san̆dahā venavā.
phassa가 오면 그다음에 vedanā가 일어납니다. 그다음이 saññā이고, 그다음 cetanā가 생깁니다. phassa, vedanā, saññā, cetanā, 그리고 manasikāra. 이 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra는 sutta들에서 말하는 cetasika 다섯입니다.
etakoṭa dæn metana apiṭa praśnayak kiyanavā etakoṭa æyi abhidharma piṭakaya hatak vennē? æyi æka pinva nættē sūtra piṭagena dæn ōka hon̆gak gæm̆buru deena vahagena gævilā tiyena kena. ē mokak vigraha karaganna ōna anna ehema kiyannē hētuva
그러면 여기서 물음이 생깁니다. 왜 abhidhamma piṭaka는 일곱 권이 되었을까요? 왜 sutta piṭaka 안에 들어 있지 않을까요? 이것은 아주 깊은 것이 가려진 채 얽혀 있는 일이어서 풀어 보아야 합니다. 그렇게 말하는 데는 까닭이 있습니다.
ov kava maṭa hatarak ov mā kiyanakoṭa ādhāra ov atiraṇaya vana mū karagena ē adhidharmayamayi ov etakoṭa adhidharmaya karagena īṭa pēravāgē aya ov
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn otana æti venna hētuva mūla dharmaya mulinma mūla dharmayakin āvaṭa pat venavā. īṭa passē ēval vigraha karanna ekak. samaharata ē mūla dharmaya niyama adahasa tērum ganna bæri. ē venakoṭa eka eka adahasa eka pisa denavā. eka pisak dunna adahasa ēka dharmānukūlava vinicca karanna puḷuvan śaktiyak anit ayaṭa nætnam. ēka ehema nemeyi kiyannat bæri. ēgollō ē adē pihiṭagannavā.
그것이 생겨난 까닭은 이렇습니다. 처음에는 바탕 dhamma에서 옵니다. 그다음 그것을 풀이하는 일이 있습니다. 어떤 이들은 바탕 dhamma의 참뜻을 알아듣지 못합니다. 그러면 저마다 다른 생각을 내놓습니다. 한쪽이 내놓은 생각을 dhamma에 맞게 가려낼 힘이 다른 이들에게 없으면, 그것이 그렇지 않다고 말할 수도 없습니다. 그들은 그 생각에 머물러 버립니다.
tava katiyak tava adahasa pihiṭa gannavā. ēkat anit hari vivēcanaya karalā hari vimarśanaya karalā suddha buddha velā kiyalā ekak karanna bæha. ē kiyannē mūla adahasa ganna bæruvana
또 다른 무리는 또 다른 생각에 머뭅니다. 그것도 다른 이들이 따져 보거나 살펴서 깨끗하게 바로잡을 수가 없습니다. 바탕 뜻을 잡지 못했기 때문입니다.
ov adharmaya piḷiban̆dava prati hupa tamayi ov ēmanaya ana kaṇa ov kara ov ov tæna pada hāmuduruva ānā dæn adhidharmaya vaḍā ādhanā dæn etana mokakda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mēkayi velā tiyennē. abhidharmaya mē abhidharmaya tiyennē a viśēṣa viśēṣa dharmayak. ē kiyannē yamkisi sūtra piṭakaya hō yamkisi ākāraya dēśanāvak keruvot ē dēśanāva dharmayaṭa gælapenavada kiyalā balāganna tiyena mē mūla dharmaya tamayi abhidharmaya.
이렇게 된 것입니다. abhidhamma는 남다른, 특별한 dhamma입니다. 곧 sutta piṭaka이든 어떤 가르침이든, 그 가르침이 dhamma에 맞는지 살펴보는 바탕 dhamma가 abhidhamma입니다.
anna ēka a api dharmayen pelā tiyennē ē piyāpatiya vigraha karalā balanna gattahama pennannē ēkayi. itin ēvayen hæmalēma pennannē sūtra piṭakaya kiya kiyalā tiyennē kiyalā tiyennē. hariyaṭa dharma nyāyaṭa ekan̆gaṭa kiyalā. balanna tiyena mūla sūtra ṭika tamayi abhidharmaya tiyennē.
우리가 dhamma에서 보이는 것도 그것을 풀어서 살펴보면 그것을 보여 줍니다. 그래서 그것들이 늘 보여 주는 것은, sutta piṭaka에서 말한 것이 dhamma의 이치에 바르게 맞는지 살펴보는 바탕 sutta들이 abhidhamma라는 것입니다.
sadāh
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi dæn api otanin api dænagannē anna ehema tænak otanak tiyenavā. dæn otana pennannē avidyā pattayen haṭagannā vū yam saṁkhārayak tiyenavā nam e avidyā pattayen haṭagannā vū yamkisi ākāraya yam citta viññāṇayak væḍīmak tiyenavā nam saṁkhāra paccayā viññāṇak kiyana ta menna mē tibenna avasthāva tuḷa avidyāpattayen haṭagattot haṭaganna sparśayak tiyenavā. mēka sparśayak. menna mē gæna vistara kirīmak damak tiyennē sparśa vēdanā, saṁgnā, cētanā, manasikāra kiyana kriyāvala.
그래서 거기서 우리는 그런 자리가 있다는 것을 압니다. 거기서 보여 주는 것은, avijjā를 조건으로 생겨나는 saṅkhāra가 있다면, 또 avijjā를 조건으로 생겨나는 citta viññāṇa의 자람이 있다면, 'saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ'이라는 이 자리 안에서 avijjā를 조건으로 생겨나면 생겨나는 phassa가 있다는 것입니다. 이것이 phassa입니다. 이것을 풀이한 것이 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra라는 일들입니다.
etakoṭa mē kiyana caitasikayi. ēkē sūtraya sūtraya pennannē ati sūkṣamaya nemeyi. ati sūkṣamaya nikmavāgaya sāmānya darśanayaṭa gōcara vena maṭṭamē dænīma.
이것들이 cetasika입니다. 그 sutta가 보여 주는 것은 아주 미세한 것이 아닙니다. 아주 미세한 것을 넘어, 보통의 눈에 잡히는 수준의 앎입니다.
anna ē ṭika tamayi etana pēnnē. etakoṭa sparśayanakoṭa sparśayak dænenavā sparśayak vanakoṭa vēdanāvak dæyana dæn otana kiyad tiyena etana sparśaya kiyana sparśaya caitasikaya kiyalā. sarva citta sādhāraṇa caitasikaya kiyana kenek. sarva citta sādhāraṇa cakdika arihatun vahansēṭa hitak pahala nam ē hite tiyenavā. itin atana pennana sparśaya kiyana eka ēka nemeyi. etana pennam dr̥ṣṭa sparśayak. dr̥ṣṭa sparśaya kiyannē ēkakyi.
거기서 보이는 것이 그것입니다. 닿을 때 닿음이 느껴지고, 닿음이 있을 때 vedanā가 느껴집니다. 그런데 거기서 말하는 phassa를 phassa cetasika라고 합니다. sabbacittasādhāraṇa cetasika라고 하는 것입니다. sabbacittasādhāraṇa cetasika는 arahant에게 마음이 하나 나타나도 그 마음에 있습니다. 그러니 저기서 보여 주는 phassa는 그것이 아닙니다. 거기서 보여 주는 것은 diṭṭhi phassa입니다. diṭṭhi phassa는 하나입니다.
cittakṣaṇayaka tiyena sparśaya kiyannē tava ekak. suddha cittayakam ārambhaka cittayaka ara kiyannē sarva citta sādhāraṇa haṭa haṭagannavā. ēka ēkē tiyennē cittakṣaṇayak cittakṣaṇaya tuḷa tiyena caitasika kṣaṇaya tiyena. ēha ē hatarama tiyennē caitasika kṣaṇa hatak. ēka siyalu hit valaṭama sādhāraṇayi kiyana ekayi sarvaca citta sādhāraṇa kiyalā
cittakkhaṇa 안에 있는 phassa는 또 다른 하나입니다. 깨끗한 마음, 처음의 마음에도 sabbacittasādhāraṇa가 생겨납니다. 그것은 cittakkhaṇa 안에 있는 cetasika의 찰나로 있습니다. 그것은 cetasika 찰나 일곱으로 있습니다. 그것이 모든 마음에 두루 있다는 뜻에서 sabbacittasādhāraṇa라고 합니다.
dæn pahak hæṭiyaṭa mehema api gannakō yamkisi avidyāven yuktava lōkaya minna paṭan ganna ōnē. yaṁda anna avidyāva lōkaya mahinakoṭa ē pudgalayāgē paḷaveni balāporottu tiyenavā mē lōkaya læbena āśvādaya priyamanāpa karagena anna ē āśvādayan labā gænīmē balāporottu vena bayi nigamanayak tiyenavā.
이제 다섯으로 이렇게 들어 봅시다. avijjā를 지닌 채 세상을 재기 시작해야 합니다. avijjā로 세상을 잴 때 그 사람의 첫 바람은 이 세상에서 얻는 달콤함을 좋아하고 반기며, 그 달콤함을 얻기를 바라는 어떤 결론이 있습니다.
etakoṭa dæn api hitamu dr̥ṣṭa sparśaya tōraganna ōnē venama dæn api hitamu yamkisi kenekuṭa utek innavā. dæn meyāṭa putā kiyana hæn̆gīmē dr̥ṣṭiyakin halaganna.
그러면 diṭṭhi phassa를 따로 가려내야 합니다. 어떤 사람에게 아들이 있다고 해 봅시다. 이 사람은 '아들'이라는 느낌을 어떤 diṭṭhi로 품게 됩니다.
dæn mē budā kiyana eka dænagattē eyā yathārthayakin nemeyi. yatak upamāva gatta ammā kenet daruvā itāma kuḍākāraya raṭavā. raṭa giyā passē mokada karaganna daruvāgēruva dannet daruvangē væḍenavā. daruvā iskōlet yanavā. avu 10ka itana passē ammā gedara venavā. 10 15ṭa pat dæn putā balanna balāporottuven gedara innē. enakoṭa putāmadi hamba venavā. ara putā an̆duran kavuda kiyalā
이 '아들'이라는 것을 그는 참모습에서 안 것이 아닙니다. 예를 하나 들어 봅시다. 어떤 어머니가 아이가 아주 어릴 때 외국에 갔습니다. 외국에 간 뒤 아이는 자랍니다. 학교에도 갑니다. 십 년쯤 지나 어머니가 집에 돌아옵니다. 아이는 열다섯이 되었고, 어머니는 아들을 보리라 기다리며 집에 있습니다. 아들이 오면 만나게 됩니다. 그런데 그 아들을 누가 알아볼까요?
dæn ē ḷamayā samahara velā itin ara nāgilā ara eka hæbilā yanna puḷuva. dæn mē kollō hædilā tiyena hæṭi poḍē mæṭenavā. ēka dæn bayinavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mokut hitana putta sparśamagē nē. putā hari dækka hæbæ kavuru hari kivvot tiyannē kavu kohoma tiyan an̆durannē kavuda giya kiyalā avurudu gihiṭa passē gamaṭē putā an̆durannē kohomada ē magē putāda anna dæn amutak karanavā. dæn aralā næhæ me dæn dæn dakinakoṭa kohomada dakinnē? dæn duvagena gihillā bælā allagena ipagena magē rattaṁganakutaya kiyalā. dæn oya vagē amutu ekak venavā. dæn api æhæṭa dækalā ē
무엇이 '아들'의 phassa일까요? 누군가 '이 사람이 아들이다'라고 말해 주면, 몇 해가 지난 뒤 마을에서 아들을 어떻게 알아보겠습니까? '저게 내 아들인가?' 하며 이상한 일을 합니다. 지금 볼 때 어떻게 봅니까? 달려가서 붙잡고 끌어안으며 '내 금쪽같은 아들아' 합니다. 이렇게 이상한 일이 생깁니다.
ekak venavā. dæn api æhæṭa dækalā ē sparśaya ēka aragena putra sparśayak agannavā. ehenam putā kiyana sparśaya hadāgattē kāgen hari ahalā ēka tamanṭa mē bāhira lōkē yamak mē magē ekkenā kiyana viśvāsayak ætilā ē hadāgatta bāhira avidyāvent vena igamanayak tamayi magē ekak hadāgattē. magē putā anna ē kivvē ēkaṭayi værē. āgantuka upak lēt valin kihiṭigæna ilā. āpuhanāma dænaganna putra sparśayak āpura. dæn mē pūtra sparśaya eyāṭa āvē. ætta vaśayenma ættakin nemeyi. eyā hadāgatta ektarā dr̥ṣṭiya
우리는 눈으로 보고 그 phassa를 가져다 '아들'의 phassa로 만듭니다. 그러니 '아들'이라는 phassa는 누군가에게 듣고, 바깥 세상의 무언가가 '이것이 내 사람'이라는 믿음이 생겨서 만든 것이며, 바깥에 대한 avijjā에서 나온 결론이 '나의 것'을 만든 것입니다. '내 아들'이라는 말이 잘못이라고 한 것은 그 때문입니다. 밖에서 드나드는 더러움으로 붙들린 것입니다. 그렇게 해서 '아들'의 phassa가 왔습니다. 이 '아들'의 phassa는 참으로 실제에서 온 것이 아닙니다. 그가 만든 어떤 diṭṭhi입니다.
bāhira ādhārakayen bāhira viśvāsayak æti karenna. ēka ætta vennat puḷuvan boru vennat puḷuvan. ov ēka viśvāsayayi. onna ē viśvāsayak mul karagena haṭagannā sparśayak haṭagannavā. ēka apē niṣpādanaya karagatta sparśayak nikayi. yathārthayenma æhæṭa rūpayak dækalā gatta rūpa sparśaya nemeyi mē yā. hæbæyi īṭa passē yannē. ē rūpaya han̆dunavā. dæn āyatayak ahagenanē magē putā.
바깥의 받침으로 바깥의 믿음이 생기게 한 것입니다. 그것은 참일 수도 있고 거짓일 수도 있습니다. 그렇습니다, 그것은 믿음입니다. 그 믿음을 바탕으로 생겨나는 phassa가 생깁니다. 그것은 우리가 지어낸 phassa일 뿐입니다. 참으로 눈으로 모습을 보고 얻은 rūpa phassa가 아닙니다. 다만 그다음에 그 모습을 알아봅니다.
han̆dunavā. dæn āyatayak ahagenanē magē putā. itā kiyana eka etoṭa han̆dunagattā etakoṭa eyā raṭihin ævidilā hitanna enakoṭa ē ḷamayā æhæra dækalā æn̆gē hæbilā gihillā ē velāvē ḷamayā hon̆daṭa pæhædiliva dækalā. eyāṭa putāgi nipassayak enna eka āvē
누군가에게 듣고서 '내 아들'이라고 그때 알아본 것입니다. 그래서 그가 외국에서 돌아와 그 아이를 보고 끌어안았을 때, 그 순간 아이를 또렷이 보면서 그에게 '아들'의 phassa가 온 것입니다.
ov dæn ē satvayak dæn apiṭa dæn apē ammā tuḷa ganna puḷuvan. ov āvēka sakna tiyenavā. iva tiyenavā. ē okkoma dænennē. ē dænīm tulin bæhæganna digama tamayi satāṭanat mē magē mav kiyalā hari mav kiyana saṁgnāva nætat kohomahari ēkaṭat saṁgnāvak tiyenavā. æn̆gīmak tiyenavā. tamā ætuven tamanṭa ārāva salasana kenā kiyana eka dænaganna.
그렇습니다. (그러면 짐승은 어떻습니까? 어미를 알아보잖습니까?) 그렇습니다. 짐승에게는 타고난 본능이 있고 냄새로 아는 감각이 있습니다. 그것들이 모두 느껴집니다. 그 느낌들로 들어가서 짐승도 '이것이 내 어미'라고, 또는 어미라는 saññā가 없어도 어떻게든 그것에 대한 saññā가 있고 느낌이 있어서, 자기를 돌보고 지켜 주는 이라는 것을 압니다.
āvēki la āvēka lassana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya minissunṭa īṭa vaḍā venas lakṣaṇayak tiyenavā. oya minihat oya kiyana iva tiyenavā. ēka manōmaya ivak. ov anna ēka mokada minihāṭa mænaganna velā tiyennē minihāṭa ē gnāna śaktiya næti nisā.
사람에게는 그와 다른 성질이 있습니다. 사람에게도 그런 감각이 있지만, 그것은 마음으로 짓는 감각입니다. 그렇습니다. 사람이 재야만 하게 된 까닭은 사람에게 그 앎의 힘이 없기 때문입니다.
næti venna hētuva minihā upakrama tiyennē. upakrama sī valin miniskrama ikmavā kiyana eka upakramaya venas kara manasikatvaya venas karenna. mokada hētuva upakrama tiyannē minihaṭa ēka vennē. onnam minihaṭa ē upakrama mul karagena gnāna śaktiyak væḍiyena vidihaṭa ē pættaṭa kaṭayutu karalā satāna karanna bæri deyak karanna puḷuvan gnāna śaktiyak labāganna puḷuvan. satāṭa ehema ekak. katāṭa āven vibhāgayayi
없는 까닭은 사람이 꾀와 수단을 지니고 있기 때문입니다. 사람은 수단을 바꾸고 마음의 틀을 바꿀 수 있습니다. 수단이 있기 때문에 사람에게 그런 일이 생깁니다. 그래서 사람은 그 수단을 바탕으로 앎의 힘을 더 키우는 쪽으로 힘써서, 짐승이 할 수 없는 일을 하는 앎의 힘을 얻을 수 있습니다. 짐승에게는 그런 것이 없고, 짐승에게는 타고난 본능뿐입니다.
ov ov dæn gamu dæn menna metendi api ēkat dakinavā. dæn ara putra sparśaya kiyalā kiyana sparśayayi. æhæṭa rūpada dækīmen gatta sparśayak dekak vunē.
그렇습니다. 이제 여기서 우리는 그것도 봅니다. '아들'의 phassa라고 하는 phassa와, 눈으로 모습을 보아서 얻은 phassa, 이렇게 둘이 되었습니다.
dæn goḍāgeni sparśāgē dr̥ṭiyak uru karagena anna mamaya magē kiyana dr̥ṭ dekak tiyenavāda mamaya magē kiyana dr̥ṭṭiya atagattē avidyāva ehā mama kiyana yamkisi ākārayen api gattā nam bāhira dekaṭa bæhægatta nigamanayak vunā. etakoṭa magē kiyana ara api hadāgatta nigamanayak vuṇā. oya nigamana ṭikak nisā pasē bæhæt pasē bæhægatta nigamalana valin dr̥ṣṭiyen bæhægatta avidyāvē dr̥ṣṭiyen bæhægatta nigamana valin api mē lōkē ē dēval mayiinavā.
phassa에 대한 diṭṭhi를 쌓아서 '나'와 '나의 것'이라는 두 diṭṭhi가 있습니다. '나', '나의 것'이라는 diṭṭhi를 붙든 것은 avijjā입니다. '나'라고 어떤 식으로 잡았다면 그것은 바깥 것에 빠져 얻은 결론이 되었습니다. 그리고 '나의 것'이라는 것도 우리가 만든 결론이 되었습니다. 이런 결론들 때문에, diṭṭhi에 빠져 얻은 결론, avijjā의 diṭṭhi에 빠져 얻은 결론으로 우리는 이 세상의 것들을 잽니다.
menna mē dænīmaṭa gatta ahanna ēken ennē dr̥ṣṭiya sparśayak. ē sparśaya nisā læbennē dæn putā kiyana sparśaya nema putra vēdanāvak læbenavā. ē sparśaya labanakoṭa dr̥ṣṭiyan sparśayaṭa bahinakoṭa mē putā kiyana vindanaya harenavā. sparśa vēdanā putra saṁgnāvak denavā. dæn putra cētanāvat nægenavā.
이렇게 앎으로 잡은 것에서 오는 것이 diṭṭhi phassa입니다. 그 phassa 때문에 '아들'의 phassa뿐 아니라 '아들'의 vedanā가 생깁니다. 그 phassa를 얻을 때, diṭṭhi로 phassa에 들어갈 때 '아들'이라는 누림이 일어납니다. phassa와 vedanā가 '아들'의 saññā를 줍니다. 이제 '아들'의 cetanā도 일어납니다.
putra manikārayak nævā. ehenam mē sparśa vēdanā, saṁgnā, cētanā, manasatikāra kiyalā etana penna. onna oya avidyāven nægena kāraṇā pahā ōka vidahanna puḷuvan ekak. onna oya vēdanāva tamayi yam dātuka vēdanā nirōdhā taṇhā nirōdhavādī vaśayen kiyalā nirōdha karannē. oya vēdanāva nirōdha kaḷot putra taṇhāvak næhæ. maga kiyana taṇhāvak næhæ magē kiyanaga kiyana taṇhāvak ennē. anna mama ē vagē kiyana adahasa
'아들'의 manasikāra도 생깁니다. 그러니 거기서 보여 주는 것은 phassa, vedanā, saññā, cetanā, manasikāra입니다. 이것이 avijjā에서 일어나는 다섯 가지로, 풀어 볼 수 있는 것입니다. 바로 그 vedanā를 'vedanā nirodhā taṇhā nirodho'라고 하듯 사라지게 하는 것입니다. 그 vedanā가 사라지면 '아들'에 대한 taṇhā가 없습니다. '나'라는 taṇhā도 '나의 것'이라는 taṇhā도 오지 않습니다.
taṇhāvak ennē. anna mama ē vagē kiyana adahasa dr̥ṣṭiya aha velā kiyanna passē magē putā kiyalā issellā tibicca dr̥ṣṭiyakin læbicca yam ekak dæn ēka ehenam etana viśvāsak næhæ vēdanat næhæ saṁgnāt næhæ cētanak næhæ. manasikārak næ. ēkanē avidyāven aragatta pama hæbæyi sarō citta sadāna vaśayen dicca ipakṣa vēdanā saṁgnā cētanā ē kaktā jīvitaya manasika aragena hadana æti vennē næ. ēvā
'나'라는 생각, 그 diṭṭhi가 사라진 뒤에는, 예전에 '내 아들'이라는 diṭṭhi로 얻었던 그것에 대해 믿음도 없고 vedanā도 saññā도 cetanā도 manasikāra도 없습니다. 그것은 avijjā에서 잡은 것일 뿐입니다. 하지만 sabbacittasādhāraṇa로서의 phassa, vedanā, saññā, cetanā, ekaggatā, jīvitindriya, manasikāra는 그렇게 사라지지 않습니다.
ēvā caita ṭika anna caitaka tiyum dharmaya vigraha karana sarva citta sādhāraṇa siyalu vidhāṇa caitaka oya citta caita ṭika ekaṭa yannē. ṭikak pahaḷa venakoṭama caita ṭikak ekkalā goḍanægenavā. anna ē ekaṭama upadinna ṭikak ekka pavatinavā. hita gatta aramuṇa ganna ē kiyana mē lakṣaṇa tiyena saitasika kiyannē ehema ēvā. ēka hiṭakamina dēval. ēka uppāda
그것들은 abhidhamma에서 풀이하는 cetasika들, sabbacittasādhāraṇa, 모든 앎에 따르는 cetasika입니다. 그 cetasika들은 citta와 함께 갑니다. 마음이 나타날 때 cetasika들이 함께 세워집니다. 함께 생겨나고 함께 머뭅니다. 마음이 잡은 대상을 잡습니다. 그런 성질을 지닌 것이 cetasika입니다. 그것은 uppāda와 함께하는 것들입니다.
oyi ov etakoṭa hita kæḍapataṭa upamā karanavā kæḍapataṭa ayiti yamak æ. ē ṭika vitara tamayi kæḍapataṭa sambandha. dæn mē dæn kæḍapatē tiyena rasariya ṭikayi. ēke tamayi penīmē. kæḍavatayi kiyadīvak tiyenavā. ēkē gāpu rasiyē ṭikak tiyenavā. ēka ārakṣāyanna gāpu ālēpayak tiyenavā. ehenam ē rasadī æn̆dennē næhæ. ē rasadī kamak karanna davasana yamkisi ākāra drāvaṇayak rasāhanayak tiyenavā. ē ṭika okkoma tiyenna ōnē kalapata ēkak hari nam sælapata pavatinnē næhæ. anna ēvayi kæḍapatanayi kivvē. īṭa passē kæḍapatana biḷi rūpak væṭenavā. væḍakoṭa vidyānaya kāraṇā dekak.
그렇습니다. 그래서 마음을 거울에 견줍니다. 거울에 속하는 것들이 있는데 그것들만이 거울과 이어져 있습니다. 거울에는 수은을 바른 막이 있고, 그것 때문에 비쳐 보입니다. 거울에는 유리가 있고, 거기 바른 수은이 있고, 그것을 지키려고 바른 덧칠이 있습니다. 그렇지 않으면 그 수은이 붙지 않습니다. 그 수은을 붙게 하는 어떤 약물이 있습니다. 그것들이 모두 있어야 거울이 됩니다. 하나라도 빠지면 거울이 있을 수 없습니다. 그것들을 거울이라고 한 것입니다. 그다음에 거울에 모습이 비칩니다. 그러니 두 가지입니다.
menna mē vagē ara hitakaṭa pahaḷa vena mūlika caitasika hitaṭa avaśya venavā. ṭikat ekama ēka uppāda ēka baṁka ēkaram etakoṭa oyā kiyannē ekaṭa upadinavā ekaṭa bidenavā ekama aramuṇa dannavā.
이와 같이 마음에 나타나는 바탕 cetasika들이 마음에 필요합니다. ekuppāda, ekanirodha, ekārammaṇa, 곧 함께 생겨나고 함께 사라지며 같은 대상을 압니다.
hita
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)