CD021 · 14번째 · 2시간 23분 · 원문 녹음
Ānāpānasati bhāvanā
ආනාපාන සති භාවනාව
mē kenek apē pinvat ekkenek luvīmak velā tiyenavā. dænun̆dīmak karalā tiyenavā.
우리 가운데 한 분이 부탁을 하셨습니다. 알려 주신 것이 있습니다.
[ugura kǣrīma] ādhunikayek vaśayen adama pæmiṇi kenek kiyalā api diyuṇa kamaṭahanak ē kamaṭahanat mahattayakin aragena eyā ē karmasthānaya etumā vaḍanavā kiyalā.
(목을 가다듬음) 오늘 처음 온 초보자로서, 어떤 분에게서 kammaṭṭhāna 하나를 받아 그 kammaṭṭhāna 를 닦고 있다고 합니다.
itin mēka itin ahudu deyak næhæ mehāṭa ævidilā mehedi mūla dharmayan gæna ahalā vigraha karalā tērum aragena anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen manāsayen tērum araganna nǣ muḷu lōkē siyalu deyak.ov
그런데 이것은 별스러운 일이 아닙니다. 여기 와서 바탕이 되는 dharma 에 대해 듣고, 풀어 보고 알아들어서, 온 세상 모든 것을 anicca 로, dukkha 로, anatta 로 마음 깊이 알아들어야 합니다. 그렇습니다.
hīna daham hīna hæṭiyaṭat, praṇīta daham madhyama daham madhyama hæṭiyaṭat, praṇīta daham praṇīta hæṭiyaṭat paḷamuva tōrāganna ōnē.
먼저 낮은 dharma 는 낮은 것으로, 가운데 dharma 는 가운데 것으로, paṇīta dharma 는 paṇīta 한 것으로 가려내야 합니다.
amāru deyak nemeyi varanna. dasā akusal kiyannē sīna daham kiyalā tērum ganna ōnē.
가려내기 어려운 일이 아닙니다. 열 가지 akusala 는 낮은 dharma 라고 알아야 합니다.
eldā jīvat vīmaṭa avaśya karannē madhyama daham kiyalā tērum ganna ōnē.
날마다 살아가는 데 필요한 것은 가운데 dharma 라고 알아야 합니다.
nivan maga praṇīta daham kiyalā tērum ganna ōnē.
nibbāna 길은 paṇīta dharma 라고 알아야 합니다.
oya kāraṇā tuḷa hon̆din tērum aragattaṭa passē hīna daham athæra dæmiya yutuyi. madhyama daham hæṭiyen jīvat vīmaṭa avaśya karana daham sāmānya maṭṭamin kaḷa yutuyi. praṇīta daham vaśayen nivan avabōdha karanna anicca dukkha anatta vaṭahāgena ē san̆dahā gati dharmaya praṇītantamen tērum maraṇa væḍiya yutu.
이것들을 잘 알아들은 뒤에는 낮은 dharma 를 내버려야 합니다. 가운데 dharma 로서 살아가는 데 필요한 것은 보통 정도로 해야 합니다. paṇīta dharma 로서 nibbāna 를 깨닫기 위해 anicca, dukkha, anatta 를 알아차리고, 그것을 위한 dharma 를 paṇīta 한 마음으로 알아들어 닦아야 합니다.
hæbæyi hīna daham valavat madhyama daham valavat, praṇīta daham valavat pūrṇa śānta vū praṇīta vū dahamak nǣha kiya tērum gata yutu. nicca sæpa ātma dahamak ē tuḷa nǣha kiyalā tērum gata yutu.
하지만 낮은 dharma 에도, 가운데 dharma 에도, paṇīta dharma 에도 온전히 고요하고 paṇīta 한 dharma 는 없다는 것을 알아야 합니다. 그 안에 늘 있고, 즐겁고, 나라고 할 dharma 는 없다는 것을 알아야 합니다.
dæn eka tarapa uddhāma venna praṇīta dahama væḍuvayi kiyalā hō vaḍanavayi kiyalā hō uddhāma vennat nætuva nīja daham athæralā madhyama daham kerehi upēkṣā sahagata ēvā jīvanō pāyat jīvat vīmaṭa avaśya karana mǣtanakan jīvat vennaṭa avaśya nisā mē dē pariharaṇaya karannē mē rækiyāva karannē yādī vaśayen ē san̆dahā ē ṭika kaḷa yutuyi. oya kramaya tērum aragena
paṇīta dharma 를 닦았다거나 닦고 있다고 들뜨지도 말고, 낮은 dharma 를 내려놓고, 가운데 dharma 에 대해서는 upekkhā 를 지니며, 살림의 방편으로 살아갈 동안 살아야 하니 이것들을 쓰고 이 일을 한다는 식으로, 그것을 위해 그만큼만 해야 합니다.
ṭika kaḷa yutuyi. oya kramaya tērum aragena kaṭayutu karanavā nam etandi oya praśnayē bādhakayak ennē næha. hariyaākārava karuṇu tērum aragena kaṭayutu karaganna puḷuvan.
이 방식을 알아듣고 해 나가면 거기서 그 물음과 같은 걸림돌은 생기지 않습니다. 이치를 바르게 알아듣고 해 나갈 수 있습니다.
ēka nemeyiṭa kaṭayutu karaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē bavulē kavuru hō miyagiya samahara aya duka nānnavā. samahara samājayen ena apahāsa nisā ēvaṭa bayē adanavā, duk venavā pennanavā. mē æn̆dīma miya giya ayaṭa pudgalayāṭa ayahapatak venavādaya kiyalā ahanavā.
집안에 누가 죽으면 어떤 사람들은 슬피 웁니다. 어떤 이들은 사회에서 오는 손가락질이 두려워 (상복을) 입고 슬퍼하는 모습을 보입니다. 이렇게 입는 것이 죽은 사람에게 해가 되느냐고 묻습니다.
dæn niyagiya pudgalayā miya giyāṭa passē siyallōma nopēna satvayaṭa pat vennē næha. ektarā pirisak metanin miya giyāṭa passē eyā antarā bhavaka tiyena avasthāvalaṭa patvenavā.
죽은 사람이 죽은 뒤에 모두가 보이지 않는 중생이 되는 것은 아닙니다. 어떤 무리는 여기서 죽은 뒤 중간 존재와 같은 상태에 놓입니다.
api ōkaṭa kiyanavā ganda avasthāva
우리는 그것을 gandhabba 상태라고 부릅니다.
ē avasthāvaṭa patvecca aya tamangē pavulē aya ætuḷu karagena ē ætulē innavā. ēgollō karana kiyana dēval eyāṭa æhenavā. pēnavā. ē nisā ē
그 상태에 놓인 이들은 자기 가족을 둘러싸고 그 안에 머뭅니다. 가족들이 하는 일과 말이 그에게 들리고 보입니다.
vagē velāvaṭa api avidyāven karana væḍak tamayi yamakaṭa duk vena eka. anika uddāma vena eka. uddāma vena ekayi duk vena ekayi dekama avidyāvē tīraṇa nisā. satyaya nemeyi.
그러니 그런 때에 무엇 때문에 슬퍼하는 것은 우리가 avijjā 로 하는 일입니다. 들뜨는 것도 그렇습니다. 들뜨는 것과 슬퍼하는 것 둘 다 avijjā 의 판단에서 나온 것이지 참된 것이 아닙니다.
maṭa mehema læbilā tiyenavā kiyalā uddāma vena ekat avidyāvē tīraṇaya. anē maṭa mē dē næhænē kiyalā saṁvēgayaṭa pat velā duk vena ekat avidyāvē tīraṇayak. avidyāvē tītana valin nivan dakinnat bæhæ. nivan dakina kenekuṭa nivan dakinnat bahalakayi.
나는 이런 것을 얻었다고 들뜨는 것도 avijjā 의 판단입니다. 아, 나는 이것이 없구나 하고 saṃvega 에 빠져 슬퍼하는 것도 avijjā 의 판단입니다. avijjā 의 생각으로는 nibbāna 를 볼 수 없습니다. nibbāna 를 보려는 이에게는 그것이 걸림돌입니다.
hari yamak læbuṇayi kiyalā uddāma vena ekavat. yamkisi dēkin saṁyōgayaṭa pat venanna dukkam karaḷu āvayi kiyalā ēken duk vena eka sōkayaṭa pat vena eka hō dævena tævena eka hō ēvā ekakvat vidyāva nemeyi. avidyāvē tīraṇaya
무엇을 얻었다고 들뜨는 것도, 무엇과 헤어지거나 괴로운 일이 닥쳤다고 슬퍼하는 것도, 비탄에 빠지거나 애태우는 것도, 그 어느 것도 vijjā 가 아닙니다. avijjā 의 판단입니다.
lōka dharmatāvayan hariyaṭa tērum karagattahama lōkayē pavatina kisima deyak læbuṇayi kiyalā pævætma sambandha kisima deyak læbuṇayi kiyalā hitandha hō gata sambandha deyak. ēka uddāma vena dēkut næ. nolæbunam kiyalā mēkē saraṇa kara karagena karagena mēkē dāhayaṭa pat venna dēkut næha. lōka svabhāvaya tērum ganna ōnē.
세상의 dharma 를 바르게 알아들으면, 세상에 있는 무엇을 얻었다고, 삶에 얽힌 무엇을, 마음이나 몸에 얽힌 무엇을 얻었다고 들뜰 것이 없습니다. 얻지 못했다고 그것을 자꾸 떠올리며 애태울 것도 없습니다. 세상의 본성을 알아들어야 합니다.
læbuṇa hæṭiyakaṭa tamangē kaṭayutu karaganna gamak. sōkaya saṁvēgayaṭa pat vennē daita dāyaṭa pat vennē nætuva ivasillen kaṭayutu karaganna gaman.
얻은 대로 자기 할 일을 해 나가는 길입니다. 비탄과 saṃvega 에 빠지거나 마음이 타들어 가지 않고 참을성 있게 해 나가는 길입니다.
ārya mārgaya tuḷa yamkisi pratiphalayak læbunā kiyalā uddāma venna yannet nætuva. ē upak lēsayak ēkaṭa væṭennet nætuva. mama abhihat pat velā næhænē maṭa tava tiyenavanē kelere tiyalā ēkana læjjāven tamayi tiyena hariyaṭa ē ṭika ayin karaganna mama utsāha karanna ōnē. læbicca tæna uddāmaya viī nætuva kiya tērum araganna ōnē.
ariya 길에서 어떤 결실을 얻었다고 들뜨지도 않고, 그 upakkilesa 에 빠지지도 않으며, '나는 아직 arahant 가 되지 못했다, 내게는 아직 kilesa 가 남아 있다' 하고 부끄러움으로 그것들을 걷어내려 애써야 합니다. 얻은 자리에서 들뜨지 말아야 한다고 알아들어야 합니다.
ē vidihaṭa kaṭayutu karana mē bāhira praśna ekakvat næhæ. an̆dena eka tiyā hinā haya venakavat mæricca ekkanāṭa vælapennē næha. hon̆dayi kiyalā hihainna giyāhama ēka væḍenavā. narakayi kiyalā anānna giyahama ota saṁvēdayak æti venavā. ælīma hō gæṭīmakin indagena ē pudgalaya ævæṭenavā.
그렇게 해 나가면 이런 바깥 문제는 하나도 없습니다. 울기는커녕 웃을 일도 없습니다. 죽은 이를 두고 통곡하지 않습니다. 좋다고 웃으려 들면 그것이 자라납니다. 나쁘다고 울려 들면 거기서 또 감정이 일어납니다. 끌림이나 부딪침에 붙들려 그 사람은 넘어집니다.
mēka tamayi lōka dharmatāvaya kiyā sihi karamin ē gæna katā karamin ē gæna kriyā karamin kaṭayutu karanavā nam anē itin ēka lōkē hæṭiya kiyalā eyā dæna gattot eyāṭat nivan magala hamba venavā. ka sænasu makak hamba venavā.
이것이 세상의 dharma 라고 떠올리며, 그에 대해 말하고 그에 맞게 행하며 지낸다면, '아, 세상이 원래 그렇구나' 하고 그가 알게 되면 그에게도 nibbāna 길이 열립니다. 위안을 얻습니다.
ehenam hæma dēkadīma api dakinna ōnē dukkam kaṭaḷu venakoṭa mē lōkē svabhāvaya mēkayi.
그러니 모든 일에서, 괴로운 일이 닥칠 때 이 세상의 본성은 이렇다고 보아야 합니다.
itin ēka itin lōkē hædīma lōkē bhavayatanaya svār apiṭa siddha vennē mē ṭika karaganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē nisā ēka vædagat deyak nemeyi kiyalā ēkaṭa api ka sampanna novī inna ōnē. læbuṇayi kiyalā anicca vū, dukkha vū, anatta vū deyak nē læbuṇē kiyalā ē piḷiban̆da uddāma novīnna ōnē. 7tak gnāna darśana æti
그러니 그것은 대단한 일이 아니라고 여기고 휘둘리지 않고 있어야 합니다. 얻었다 해도 anicca 하고 dukkha 하고 anatta 한 것을 얻었을 뿐이라고 여겨 그것에 들뜨지 말아야 합니다.
uddāma novīnna ōnē. 7tak gnāna darśana æti paṭicca samuppādaya yam kenek dakinavā nam ohuṭa guruvarayek avaśya næhanē. anugē ādhārayak avaśyē nǣ. ohuṭa mārgayaṭa bādhāvak nǣha kiyalā dēśanā karanavā.
일흔일곱 가지 ñāṇadassana 로 paṭiccasamuppāda 를 보는 이에게는 스승이 필요 없고, 남의 도움도 필요 없으며, 그의 길에 걸림돌이 없다고 가르치십니다.
ehenam meban̆du dakina nuvaṇak ætda ēkat aniccayi kiyalā dakinna tiyenavā. ēke uddāma venna epā kiyanavā. ēkat eka nuvanavā.
그렇다면 이렇게 보는 앎이 있다면 그것도 anicca 하다고 보아야 합니다. 그것에 들뜨지 말라고 하십니다. 그것도 하나의 앎입니다.
avidyāva dænagattā etakoṭa avidyāpayā saṁkhārādi vaśayen saṁkhāra dænagattā. mē saṁkhāra valaṭa hētuva chandara rāgaya kiyā dænagattā. [ugura kǣrīma] ē candha rāgaya nirōdha kirīmen ē avidyāva nirōdha venavā nætnam saṁkhāra nirōdha venavā kiyalā dænagattē.
avijjā 를 알았습니다. 그러자 avijjāpaccayā saṅkhārā 로 saṅkhāra 를 알았습니다. 이 saṅkhāra 의 까닭이 chandarāga 라는 것을 알았습니다. (목을 가다듬음) 그 chandarāga 를 그치게 하면 그 avijjā 가 그치고, 곧 saṅkhāra 가 그친다는 것을 알았습니다.
ē maga anugamanaya karalā ē maṭatmēen saṁkāra nirōdha karagena keḷavara karagannakayi yanavā.
그 길을 따라 그 방식으로 saṅkhāra 를 그치게 하여 끝에 이르려고 나아갑니다.
kohoma nuvaṇak maṭa tiyenavā maṭa tērum gattē [ugura kǣrīma] hækiyāvak tiyenavā mama metanṭa pat velā tiyenavā kiyalā yam uddāmayak venavānam. ē uddānayat asāradhayak kiyalā daka gannavā.
'내게 이런 앎이 있다, 나는 알아들었다, (목을 가다듬음) 내게 능력이 있다, 나는 여기까지 왔다' 하고 어떤 들뜸이 생긴다면, 그 들뜸도 알맹이 없는 것이라고 봅니다.
atītayē yam kenek oya kramenmayi atītayē nivan avabōdha karanna nam avabōdha kaḷē kiyā dænagannavā. matu anāgatayē yamek nivan avabōdha karanavā nam oya kramayamayi vena kramayakin nemeyi kiyalā dænagannavā.
지난날 누가 nibbāna 를 깨달았다면 바로 이 방식으로 깨달았다는 것을 압니다. 앞으로 누가 nibbāna 를 깨닫는다면 바로 이 방식으로이지 다른 방식이 아니라는 것을 압니다.
dæn mē avasthāvēdī mepatta dakinna nuvaṇak æt dekat aniccayi kiyalā dænagannavā kivvahama saṁkhāra piḷiban̆dava dakina nuvaṇa hatak pahaḷa venavā.
이제 이때 이렇게 보는 앎이 있다면 그것도 anicca 하다고 압니다. 그러면 saṅkhāra 에 대해 보는 앎 일곱 가지가 일어납니다.
oya vagēma viññāṇa nāma rūpa salāyatana sparśa vēdanā, taṇhā, upādāna bhava jāti, jarā maraṇa kiyana ē 11ha gænavā. nuvaṇa hata gānē pahalahama nuvaṇa 77k pahaḷa venavā. menna mē nuvaṇa 77
그와 마찬가지로 viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa 라는 그 열한 가지에 대해서도 그렇습니다. 하나마다 앎이 일곱 가지씩 일어나면 앎 일흔일곱 가지가 일어납니다.
nuvaṇa 77k pahaḷa venavā. menna mē nuvaṇa 77 tiyena kenaṭa anungē ādhārayak ōnē næhæ āyet ahanna ōnē næ. mārgaya harida kiyalā kāgen atsi vasanna dēkut nǣha. tamanṭama væṭahenavā. mārgaya varadinnet nǣha kotanakavat oyien piṭa pænnuvot kotana hari varadinavā. oṭiya tērum gattā nam kisi praśnayak næhæ.
바로 이 앎 일흔일곱 가지를 지닌 이에게는 남의 도움이 필요 없습니다. 길이 맞느냐고 다시 물을 필요도 없고, 누구에게 물어볼 것도 없습니다. 스스로에게 환히 보입니다. 길이 어디서도 어긋나지 않습니다. 그 밖으로 벗어나면 어딘가에서 어긋납니다. 그것을 알아들었다면 아무 문제가 없습니다.
itin oya ṭika tērum gænīmē bærikama hun̆gāk duraṭa tamayi mulāvaṭa pat venna hētu venavā.
이것을 알아듣지 못하는 것이 대개 헷갈림에 빠지는 까닭이 됩니다.
hun̆gaṭa mē læbicca phalayan gæna oya uddāvayaṭa patvenna giyahama oya suḷu samādhiyaka suḷu lābhayak læbunahama ōka mahā merak vāgē allagena anik aya deveni karamin tamā uddāma veīn paḷavenida adahasa mehe vidihē mānayak æti venavā.
대개 얻은 결실에 들뜨게 되면, 작은 samādhi 나 작은 이득을 얻었을 때 그것을 큰 Meru 산처럼 붙들고, 남들을 뒤로 밀며 스스로 들떠 '내가 으뜸이다' 하는 식의 māna 가 생깁니다.
menna mēka tamayi læbuṇu yam nuvaṇak ætda ēkat aniccayi kiyalā dænagattē næti ekē varada ēket allanna harayak nǣha kiyalā dænagatta nataṭa ēkē varadaya
바로 이것이 얻은 어떤 앎이 있다면 그것도 anicca 하다는 것을 알지 못한 데서 오는 잘못입니다. 그것에도 붙들 알맹이가 없다는 것을 알지 못한 잘못입니다.
ēkaṭama pirihīmaṭa pat venna hētu venavā. ē kiyannē hæma kenekma ārya mārgaya vaḍanakoṭa tērum ganna ōnē ē venaskam viśēṣatvayan āvayi kiyana ōka uddāmenna deyak nemeyi kiyalā anik ayaṭa ōkē san̆gapāna dēkut nǣhæ uddāmenna dēkut nǣha kiyalā dænagattahama eyā mulāvaṭa pat vennē nǣ. mārgaya hariyaṭa ahuvelā gaman karanavā.
그것이 바로 뒷걸음질하는 까닭이 됩니다. 곧 누구든 ariya 길을 닦을 때 알아들어야 합니다. 그런 변화나 남다른 것이 왔다고 해서 그것은 들뜰 일이 아니고, 남에게 감출 것도 없고 들뜰 것도 없다는 것을 알면, 그는 헷갈림에 빠지지 않습니다. 길을 바르게 붙잡고 나아갑니다.
itin ē ṭika hariyaṭa tērum gattahama oya ṭiya tērum gatta
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa ada læbilā tiyena praśna valadī vædagat hariyak tiyenavā. mokakda mē nava kayeku ārya mārgayaṭa pæmiṇena ākāraya pahadā denna kiyalā illīmak karanavā.
오늘 우리가 받은 물음들 가운데 중요한 부분이 있습니다. 무엇이냐 하면, 초보자가 ariya 길에 들어서는 방식을 풀어 달라는 부탁입니다.
ē kiyannē alutenma ārambha karana kenek nivan magaṭa pat vennē kohomada kiyana eka tērum ganna kiyana kāraṇaya mē ahannē.
곧 새로 시작하는 이가 어떻게 nibbāna 길에 들어서는지를 알고 싶다는 것이 이 물음입니다.
ēkedīma tava ekak tiyenavā ānāpāna satiya bhāvanāva pæhædili kara dennē. mē dekaṭama vennē eka pirisuk.
거기에 또 하나가 있는데, ānāpānasati bhāvanā 를 풀어 달라는 것입니다. 이 둘에 대한 답은 하나입니다.
ānāpāna sati bhāvanāva hariyaṭa yamek tērum gatta nam navakayek vaśayen ārya mārgaya vaḍanaya eka paṭan gænīmē paṭanma edalā tiyennē.
ānāpānasati bhāvanā 를 누가 바르게 알아들었다면, 초보자로서 ariya 길을 닦기 시작하는 처음부터 거기에 다 주어져 있습니다.
kāyānupassanāva, vēdanānupassanāva, cittānupassanāva, dhammānupassanāva kiyana mē satara satipaṭṭhānayama ānāpāna satiya tiyenavā kiyalā majjhima nikāyē sūtra vala hon̆daṭa vigraha karalā [ugura kǣrīma] tiyenavā.
kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā 라는 네 satipaṭṭhāna 가 그대로 ānāpānasati 에 들어 있다고 Majjhima Nikāya 의 sutta 들에 잘 풀어 놓았습니다. (목을 가다듬음)
epasa satara satipaṭṭhānayak æti ānāpānasati bhāvanāva vada itāma paṭu dēkaṭa sīmā karalā issellā samataya varanna poḍḍak ēka aragena ēken vaḍāgattaṭa passē vidarśanāva vaḍanna kiyalā mehema adahas mē kālē prakāśa karanavā.
그렇게 네 satipaṭṭhāna 를 지닌 ānāpānasati bhāvanā 를 아주 좁은 것으로 묶어 두고, 먼저 samatha 를 닦으려고 조금 써 보고, 그것으로 닦은 뒤에 vipassanā 를 닦으라는 식의 생각을 요즘 내놓습니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā satara satipaṭṭhānayama ānāpāna satiya tiyenavā kiyalā.
Buddha 께서는 네 satipaṭṭhāna 가 그대로 ānāpānasati 에 들어 있다고 가르치십니다.
satara satipaṭṭhānaya ṭikak vaḍalā pacca nivan magaṭa bahinavot ēka mona magaṭada vahinnē?
네 satipaṭṭhāna 를 조금 닦고 나서 nibbāna 길로 내려선다면, 그것은 어느 길로 내려서는 것입니까?
ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānaya tiyenavāna arihatyaṭa patvenakanma mārgaya ānāpāna satiya tibiyē. kiyalā. namut ada kiyannē ānāpāna satiya
ānāpānasati 에 네 satipaṭṭhāna 가 있다면, arahant 가 될 때까지 그 길이 곧 ānāpānasati 라는 말입니다.
kiyalā. namut ada kiyannē ānāpāna satiya ṭikak vaḍalā sita samathayaṭa pat karagattaṭa passē vidarśanāvaṭa haravanna kiyalā vacanayak tiyenavā.
그런데 오늘날은 ānāpānasati 를 조금 닦아 마음을 samatha 에 이르게 한 뒤에 vipassanā 로 돌리라는 말이 있습니다.
etakoṭa kō budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānayē tiyenavā kivvānam. satara satipaṭṭhānaya gaman karana kenek āya sælayak ēken ahak velā vidarśanāṭa haravannē mokēda haravanna.
그렇다면 Buddha 께서 ānāpānasati 에 네 satipaṭṭhāna 가 있다고 하셨는데, 네 satipaṭṭhāna 를 걷는 이가 다시 거기서 벗어나 vipassanā 로 무엇을 돌린다는 것입니까?
satara satipaṭṭhānaya tamayi budu vira buddha bhūmiya.
네 satipaṭṭhāna 가 바로 Buddha 의 땅입니다.
kisima nævatillakaṭa akuṇī, māna pārśika balavēgayakaṭa novī pæhædiliva niravulva āryaṣṭhāṁgika mārgaya vaḍanna nam ohu satara satipaṭṭhānayē hikmenna kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē.
어디에도 멈추지 않고, Māra 편의 힘에 휘둘리지 않고, 뚜렷하고 맑게 ariya aṭṭhaṅgika magga 를 닦으려면 네 satipaṭṭhāna 에서 익히라고 Buddha 께서 가르치셨습니다.
ehenam ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānayama yuddha nam ānāpāna satiya hæsirena kenāṭa tava ehekara vahita ekak hētuvak tiyenavada magak pera vaḍalā.
그렇다면 ānāpānasati 가 그대로 네 satipaṭṭhāna 를 갖춘 것이라면, ānāpānasati 를 닦는 이에게 다른 것으로 넘어갈 까닭이나 먼저 닦을 다른 길이 있겠습니까?
yam kenek ehema kiyana ē kiyana ānāpāna hatiya vena ekak neme.
누가 그렇게 말한다면 그가 말하는 ānāpānasati 는 다른 것입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya satara satipaṭṭhānaya tiyenavā nam kāyānupassanāva vēdanānupassanāva cittānupassanāva dhammānupassanāva kiyana hatarama budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiyē tiyena bava majjhima nikāya hon̆daṭa pæhædiliva sūtra vala dēśanā karanavā.
Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 에 네 satipaṭṭhāna 가 있다면, kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā 넷 모두가 Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 에 들어 있다는 것을 Majjhima Nikāya 의 sutta 들이 아주 뚜렷하게 가르칩니다.
satara satipaṭṭhānaya āryaṣṭhāṁgika mārgayayi tiyenavā nam satara satipaṭṭhānaya vaḍannē āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya karayi. āryaṣṭhāka mārgaya pūrṇaya karannē satta bojjhaṁga dharma pūrṇaya karannē. satta bojjhaṁga dharma pūrṇaya karannē vidyā vimukti phalayaṭa patve.
네 satipaṭṭhāna 가 ariya aṭṭhaṅgika magga 라면, 네 satipaṭṭhāna 를 닦는 것은 ariya aṭṭhaṅgika magga 를 채우는 것입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga 를 채우는 것은 satta bojjhaṅga dharma 를 채우는 것입니다. satta bojjhaṅga dharma 를 채우는 것은 vijjā-vimutti 의 결실에 이르는 것입니다.
ehemanam ārya aṣṭhāṁgika mārgaya væḍenavā. satara satipaṭṭhānaya væḍenakoṭa ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiyet satara satipaṭṭhānayen yutta nam ohu gaman karannē ē yanakal ārya aṣṭhāṁgika mārgayē nætnam satta pajjhaṁga pūrṇaya kirīmē ehema nætnam vidyāva vimukti phalayaṭa patvena mārgaya nætnam nivan maga
그렇다면 네 satipaṭṭhāna 가 자랄 때 ariya aṭṭhaṅgika magga 가 자랍니다. 그러니 Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 도 네 satipaṭṭhāna 를 갖춘 것이라면, 그가 걷는 길은 끝까지 ariya aṭṭhaṅgika magga 이고, 곧 satta bojjhaṅga 를 채우는 길이며, 곧 vijjā-vimutti 의 결실에 이르는 길이고, 곧 nibbāna 길입니다.
ehenam nānāpāna hatiya ṭikak vaḍalā passē venehekaṭa parivartanaya karanavā kivvā nam ēka budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna hatiyak vennada pæhædiliga tērenna ōnē
그렇다면 ānāpānasati 를 조금 닦고 나서 다른 것으로 바꾼다고 했다면, 그것이 Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 가 될 수 있겠습니까? 이것을 뚜렷하게 알아야 합니다.
ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya vaḍanavā nam nivan dakinna tava ekak vaḍanna ōnē nǣ. æyi hētuva? budurajāṇan vahansēma dēśanā karanavā ānāpāna satiya tuḷa kāyānupassanāvayi, vēdanānupassanāvayi, cittānupassanāvayi, dhammānupassanāvayi kiyana satara satipaṭṭhānaya pūrṇayi.
그러니 Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 를 닦는다면 nibbāna 를 보려고 다른 것을 더 닦을 필요가 없습니다. 왜 그렇습니까? Buddha 께서 몸소 ānāpānasati 안에 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā 라는 네 satipaṭṭhāna 가 온전히 들어 있다고 가르치십니다.
satara satipaṭṭhānaya vaḍanna kenekuṭa ē nivan magamayi.
네 satipaṭṭhāna 를 닦는 이에게 그것이 곧 nibbāna 길입니다.
yam kenek kiyana nam ānāpāna satiya vaḍalā ṭikak hita samata karagena passē vidarśanāvaṭa haravana nikak vaḍanna kiyalā tiyenavā. ara budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna hatiya novenna ōnē ēka. ēka vena ekak.
누가 ānāpānasati 를 닦아 마음을 조금 가라앉힌 뒤에 vipassanā 로 돌리는 것을 닦으라고 한다면, 그것은 Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 가 아닐 것입니다. 그것은 다른 것입니다.
oya pæṭuma lehāganna ōnē. ēka lehā gattē nætnam kohomada api yathārthayaṭa ennē?
그 엉킴을 풀어야 합니다. 그것을 풀지 않으면 우리가 어떻게 참모습에 이르겠습니까?
satōva assati satō passavasati kiyana tæna in̆dalā.
'sato va assasati sato passasati' 라는 데서부터,
passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhāraṁ assa siddhāmiti dikkhati passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhāraṁ passa siddhāmiti sikkhī kiyalā kiyana hitanakam budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā kāyānupassanāvaṭa ayiti. oya ṭikē kāyānupassanāva tiyenavā.
'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati' 라는 데까지가 kāyānupassanā 에 속한다고 Buddha 께서 가르치십니다. 그 부분에 kāyānupassanā 가 있습니다.
prīti paṭisaṁvēdī assa śicchāmiti sikkhi para parīti paṭisaṁvēdī passa śikāmiti sikkhi kiyana tæna in̆dalā. sukha sukha paṭisaṁvēda assa śissāmiti ikkhati sukha paṭisaṁvēdī passa śissāmidī ikkhati kiyana takam vēdanānupassanāvaṭa ayi
'pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati, pītipaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati' 라는 데서부터 'sukhapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati, sukhapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati' 라는 데까지는 vedanānupassanā 에 속합니다.
citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī assa śikssāmi cikkhati citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī passa śissā svāmīni ekkana in̆dalā. vimōcayaṁ cittaṁ assitsāmiti śikkhati vimōcayaṁ cittaṁ passava śiksāmiti śikkhati kiyana terenakan cittānupassanāva sahita.
'cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati, cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati' 라는 데서부터 'vimocayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati, vimocayaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati' 라는 데까지는 cittānupassanā 를 갖춘 것입니다.
aniccānupassī at siddhāmi dikkati aniccānupassī passa śiddhāmitikkhī kiyana tæna in̆dalā. [ugura kǣrīma] paṭhinigānupassī assa śiddhāmiti sikkhati paṭhina saddhānupassī passava śikāmiti sikkhan dhammānupassanāva sa
'aniccānupassī assasissāmīti sikkhati, aniccānupassī passasissāmīti sikkhati' 라는 데서부터 (목을 가다듬음) 'paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati, paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati' 까지는 dhammānupassanā 입니다.
mē kramayaṭa mē paṭicca samutiya mē ānāpāna satiya vistaraya koṭas hataraṭama bedalā pennanavā menna mē ākārayen ānāpāna sati bhāvanāva satara satipaṭṭhānayē yuttayi kiyalā vigraha karalā tiyennē.
이런 방식으로 ānāpānasati 의 풀이를 네 부분으로 모두 나누어 보여 줍니다. 바로 이렇게 ānāpānasati bhāvanā 가 네 satipaṭṭhāna 를 갖추었다고 풀어 놓았습니다.
api ē kramaya tōrāgattot. ēka nivan maga vennē kohomada kiyalā hariyaṭa dænagattot apiṭa kisi praśnayak nǣhæ satara satipaṭṭhānayayi mē vaḍannē kiyalā. ē ānāpāna satiya anukūlava karanat dænagatta yayi.
우리가 그 방식을 골라잡고, 그것이 어떻게 nibbāna 길이 되는지 바르게 안다면, 우리가 닦는 것이 네 satipaṭṭhāna 라는 데 아무 문제가 없습니다. ānāpānasati 에 맞게 하는 것도 알게 됩니다.
ēka samatha bhāvanāvak kiyalā eka ēka eka adahas aragattot. oya kiyana samatha bhāvanāvaka satara satipaṭṭhānayama næti venna ōna.
그것을 samatha bhāvanā 라고 여기는 생각을 붙든다면, 그렇게 말하는 samatha bhāvanā 에는 네 satipaṭṭhāna 가 없어야 할 것입니다.
ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpānasati bhāvanāva ēka viśēṣa deyak.
그러니 Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati bhāvanā 는 남다른 것입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā [ugura kǣrīma] tun vasak unvahansē vas kālaya gata karalā dānē gēna bhikṣuva hærenna. anna kisima kenek mā hambuvennaṭa enna epā. magē praśna karanna edat epā. mē kālē mama vivēkavayen gata karanavā mē tun māsaya kiyalā budurajāṇan vahansē tun māsayak vas kālē ehema venvelā.
Buddha 께서 가르치십니다. (목을 가다듬음) 그분은 석 달 vassa 를 지내시면서 '공양을 가져오는 bhikkhu 말고는 아무도 나를 만나러 오지 말라. 내게 물으러 오지도 말라. 이 석 달을 나는 홀로 고요히 지내겠다' 하시고, 석 달 동안 vassa 를 그렇게 따로 떨어져 지내셨습니다.
ē vas kālēdī ikṣūn vahansēlāṭa kiyanavā. mahaṇeni anya paribrājikayō æhuvot namut [ugura kǣrīma] vas kālayē bhavat gautamayan vahansē kiyaban̆du viharaṇayakin vāsaya kaḷāda kiyalā æhuvot ānāpāna sati viharaṇaya vāsaya kaḷā kiyalā kiyannē.
그 vassa 동안 bhikkhu 들에게 말씀하십니다. '비구들이여, 다른 유행자들이 (목을 가다듬음) 존자 Gotama 께서 vassa 동안 어떤 머묾으로 지내셨느냐고 묻거든, ānāpānasati 의 머묾으로 지내셨다고 말하라.'
ē ānāpāna satiya mokakda kiyalā æhuvot īṭa ariya vihāraya kiyat, brahma vihāraya kiyat, tathāgata vihāraya kiyat tiyenavā kiyalā kiyannē.
'그 ānāpānasati 가 무엇이냐고 묻거든, 그것을 ariya vihāra 라고도, brahma vihāra 라고도, tathāgata vihāra 라고도 한다고 말하라.'
dæn mēka vædagat de. ēka mokakda kiyalā æhuvot mehema kiyanna kiyalā ēkak tiyenakoṭa tava ekak ē kālē tibilā næ yanna.
이제 이것이 중요합니다. 묻거든 이렇게 말하라는 것이 있을 때, 그때 다른 것이 또 있었다는 뜻이 아니겠습니까?
budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiya viśēṣayak tibuṇavā pennannē nædda ē budurajāṇan vahansēgē dēśanāvē.
Buddha 의 ānāpānasati 에 남다른 것이 있었다는 것을 Buddha 의 가르침이 보여 주고 있지 않습니까?
ariya kiyannē budurajāṇan vahansē brahma kiyannē budurajāṇan vahansē dāgaya kiyannē budurajāṇan vahansē. budurajāṇan vahansēṭa hevvē viśēṣa viharaṇayak pennanavā. anna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷa ānāpāna satiya mokakda æhuvot ariya vihāraya brahma vihāraya tathāgata vihāraya kiyana kāraṇā tuḷin ēkaṭa kiyannē.
ariya 는 Buddha 를, brahma 는 Buddha 를, tathāgata 는 Buddha 를 말합니다. Buddha 께만 있는 남다른 머묾을 보여 줍니다. 그래서 Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 가 무엇이냐고 물으면 ariya vihāra, brahma vihāra, tathāgata vihāra 라는 말로 그것을 일컫습니다.
dæn metandi apiṭa tērenavā lōkayāgē sammata ānāpāna satiyak issarat. ē tibicca ānāpānapāna satiyayi budurajāṇan vahansēgē ānāpāna satiyayi dekak.
여기서 우리는 세상 사람들이 받아들인 ānāpānasati 가 예전에도 있었다는 것을 알게 됩니다. 그 있던 ānāpānasati 와 Buddha 의 ānāpānasati 는 서로 다른 둘입니다.
budurajāṇan vahansē væḍū yam ānāpāna satiyak nam ēka tathāgatayan vahansē hō unvahansēgen asā dænagat tathāgata śrāvakayan vahansē namak vaḍanavā ærennē. tun lōkayē kisima kālayaka ē mārgaya vidyāmānaya vennē nǣha kiyana ekat vigraha venavā.
Buddha 께서 닦으신 ānāpānasati 라면, 그것은 Tathāgata 나 그분에게서 듣고 안 Tathāgata 의 sāvaka 가 닦는 것 말고는, 세 세상 어느 때에도 그 길이 나타나지 않는다는 것도 풀어 밝혀집니다.
ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa ayiti nam ānāpāna satiya budurajāṇan vahansē væḍu ānāpāna satiya ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa ayiti eka haṁgayakvat. anna śāsanayaka vidyāmānaya vennē nǣhæ mē śāsanaya bæhæra vidyāmānaya vennē nǣha kiyanae pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā
Buddha 께서 닦으신 ānāpānasati 가 ariya aṭṭhaṅgika magga 에 속한다면, ariya aṭṭhaṅgika magga 에 속하는 갈래 하나조차 다른 sāsana 에는 나타나지 않는다, 이 sāsana 밖에서는 나타나지 않는다고 뚜렷하게 가르쳐 놓으셨습니다.
budurajayan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiya nivan magada ēka sampūrṇa āryaṣṭhāṁgika mārgayen yuttana anna ē śāsanayaka ē bhāvanāva tiyenna bæha.
Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 가 nibbāna 길이고 온전한 ariya aṭṭhaṅgika magga 를 갖춘 것이라면, 다른 sāsana 에 그 bhāvanā 가 있을 수 없습니다.
hæbæyi ānāpāna sati bhāvanāva kiyana husma ganna arina bhāvanā kramayak lōkē tibuṇā. ē tibuna eka issaraṭahamak tibuṇā. hæbæyi ēka nivan maga nemeyi.
하지만 ānāpānasati bhāvanā 라 불리는, 숨을 들이쉬고 내쉬는 bhāvanā 방식은 세상에 있었습니다. 그것은 예전부터 있었습니다. 하지만 그것은 nibbāna 길이 아닙니다.
anya yōgīnat ēka væḍuvā adat ēka vaḍanavā. indiyāvē yōgīn adat ēka vaḍanavā. hæbæyi budurajāṇan vahansēgen ahagatta kramayak nemeyi. sindu dharmayat ekkalā sambandha bhāvanāvak ēka.
다른 요기들도 그것을 닦았고 오늘날도 닦습니다. 인도의 요기들은 오늘날도 그것을 닦습니다. 하지만 그것은 Buddha 께 들어 배운 방식이 아닙니다. 힌두 dharma 와 얽힌 bhāvanā 입니다.
ēgollangen æhuvot ehema oya bhāvanāva kāgenda gattē kohēda ennē kivva. apiṭa paramparāvaṭa ayit ekak tiyenavā misā. api ōka bhavat gautamayan vahansēgen udāḍāgatta ekak kiyalā ēgollō kiyannē næhæ.
그들에게 그 bhāvanā 를 누구에게서 받았느냐, 어디서 왔느냐고 물으면, 자기네 대물림으로 내려오는 것이라고 할 뿐, 존자 Gotama 께 받아 온 것이라고는 말하지 않습니다.
adat ēka okuvena kāraṇaya
오늘날에도 그 점이 드러나는 까닭입니다.
aṁguttara nikāyē siha sūtraya kiyana siha sēnādhipaṭita karapu sūtra dēśanā dēśanāva dēśanā karanavā.
Aṅguttara Nikāya 의 Sīha sutta, 곧 Sīha 장군에게 하신 가르침에서 이렇게 가르치십니다.
yamek bhavat gautamayan vahansēṭa āśvāsa vādī kiyalā kiyanavā. karuṇu sahitava kiyannē.
누가 존자 Gotama 를 assāsavādī 라고 한다면, 까닭이 있어 하는 말입니다.
bavat gautamayan vahansē cātur mārga phala saṁkhayāṭa uttama āśvāsayen āśvāsaka vū ema uttama āśvāsaya san̆dahā daham disannaya eyin suvan̆danu hikmavannēyayi kiyānam mē satya karuṇayi vena karuṇakin nemeyi.
존자 Gotama 께서는 네 magga-phala 라 불리는 으뜸 assāsa 로 숨 돌리신 분이고, 그 으뜸 assāsa 를 위해 dharma 를 가르치시며 그것으로 sāvaka 들을 길들이신다고 한다면, 이것이 참된 까닭이지 다른 까닭이 아닙니다.
oya sūtraya pæhædiliva ṭika dēśanā karalā tiyeenē.
그 sutta 가 이 부분을 뚜렷하게 가르쳐 놓았습니다.
cātūr mārga phala saṁkhyāta uttama āśvāsayen āśvāsaka vuṇē. cātu mārga phala saṁkhyātaya kiyannē sōvān mārgaya phalaya, sapudāgāmī mārgaya phalaya anāgāmī mārgaya phalaya arihat mārgaya phalaya menna mē kiyana uttama āśvāsayen āśvāsaka vuṇā.
'네 magga-phala 라 불리는 으뜸 assāsa 로 숨 돌리셨다.' 네 magga-phala 란 sotāpatti 의 magga 와 phala, sakadāgāmi 의 magga 와 phala, anāgāmi 의 magga 와 phala, arahatta 의 magga 와 phala 입니다. 바로 이 으뜸 assāsa 로 숨 돌리셨습니다.
dæn sōvān mārgaya sōvān phalaya kiyannē husma sakr̥dāgāmī mārgaya sakr̥dāgāmī phalaya kiyannē husmada nāhayen uḍaṭa pāṭa [ugura kǣrīma] ganna husmata anāgāmī mārgaya anāgāmī phalaya kiyannē uḍaṭa pattara ganna husmata arihat mārgaya arihat phalaya kiyannē uḍa pasganna husmata gaṇharina husma ehenam vena deyakda
그렇다면 sotāpatti 의 magga 와 phala 는 숨입니까? sakadāgāmi 의 magga 와 phala 는 숨입니까? 코에서 (목을 가다듬음) 한 칸 위로 들이쉬는 숨입니까? anāgāmi 의 magga 와 phala 는 더 위로 들이쉬는 숨이고, arahatta 의 magga 와 phala 는 맨 위까지 들이쉬는 숨입니까? 아니면 들이쉬고 내쉬는 숨과는 다른 것입니까?
ehenam budurajāṇan vahansēṭa āśvāsa vādī kiyana lōkayā husma ganna ekaken kiyalā hariyannē nǣha. āśvāsa karanavā kiyalā lōkaya husma gannavā.
그러니 Buddha 를 assāsavādī 라고 할 때 세상 사람들이 숨 쉬는 것으로 여기는 것은 맞지 않습니다. 세상 사람들은 assāsa 라고 하면 숨 들이쉬는 것으로 여깁니다.
ē vāgē budurajāṇan vahansē ānāpāna satiya kiyalā dēśanā kālā kivvada budurajāṇan vahansē ehema dēśanā karanavā yamek maṭa āśvāsavādī kiyannam karuṇu sahitava kiyannē. niværadiva kiyannē. cātun mārga phala saṁkhyāta uttamasayen āśvāsaka vū ema uttama āśvāsaya san̆dahā daham desannē eyin savvaru hikmavannē kiyalānam menna mē kaṭnayen āśvāsavādī kiyanna puḷuvan. vena karannē nemeyi.
마찬가지로 Buddha 께서 ānāpānasati 라고 가르치셨다고 했지만, Buddha 께서는 이렇게 가르치십니다. 누가 나를 assāsavādī 라고 한다면 까닭이 있어, 바르게 하는 말이다. 네 magga-phala 라 불리는 으뜸 assāsa 로 숨 돌리고, 그 으뜸 assāsa 를 위해 dharma 를 가르치며, 그것으로 sāvaka 들을 길들인다는 뜻이라면, 바로 그 까닭으로 assāsavādī 라고 할 수 있다. 다른 까닭이 아니다.
ehenam budurajāṇan vahansēṭa āśvāsadī kiyanna puḷuvanda pusma ganna eken ekak nē ē pæhædili tæn okkoma api dakinna ōnē.
그러니 Buddha 를 숨 쉬는 일 때문에 assāsavādī 라고 할 수 있겠습니까? 그런 뚜렷한 대목들을 우리는 모두 보아야 합니다.
nivanaṭa noyē nam tiyenavā. nibbāna kiyalat kiyanavā. nirvāṇa kiyalat api kiyanavā. ē vagēma kēma kiyalat kiyanavā. amata kiyalat kiyanavā. praṇīta kiyalat kiyanavā. etakoṭa oya ākārayen noyek noyek nam poli vigraha karanakoṭa āśvāsalak tiyenavā kiyalā dēśanā karana.
nibbāna 에는 여러 이름이 있습니다. nibbāna 라고도 하고, nirvāṇa 라고도 우리는 말합니다. 또 khema 라고도, amata 라고도, paṇīta 라고도 합니다. 그렇게 여러 이름으로 풀어 갈 때 assāsa 라는 이름도 있다고 가르치십니다.
nivanaṭa āśvāsa yanna nama.
assāsa 는 nibbāna 의 이름입니다.
anna budurajāṇan vahansē pennapu āśvāsa nivana āśvāsa karana mārgaya āryaṣṭhāṁgika mārgaya
바로 Buddha 께서 보여 주신 assāsa, 곧 nibbāna 를 들이쉬는 길은 ariya aṭṭhaṅgika magga 입니다.
āryaṣṭhāṁgika mārgaya āśvāsa karanavā nam nivana āśvāsa kaḷā venavā. āryaṣṭhāṁgika mārgaya pūrṇaya kaḷā nam āśvāsaya pūrṇa kaḷā venavā.
ariya aṭṭhaṅgika magga 를 들이쉰다면 nibbāna 를 들이쉰 것이 됩니다. ariya aṭṭhaṅgika magga 를 다 채웠다면 assāsa 를 다 채운 것이 됩니다.
asvāsa sūtraya saha parama asvāsa sūtraya kiyalā sūtra dekak tiyenavā aṁguttara nikā vigraha karanavā.
Aṅguttara Nikāya 에 Assāsa sutta 와 Parama assāsa sutta 라는 두 sutta 가 있어 풀어 줍니다.
sparśa āyatana haya piḷiban̆dava udayaṁgamē, atṁgamē, āśvādaya, ādīnavaya, nissahasaraṇaya, satusaya dakīda elli āśvāsayava pūrṇa vī menna budurajāṇan vahansē pennapu āsvāsaya
여섯 phassāyatana 에 대해 그 일어남, 사라짐, assāda, ādīnava, nissaraṇa 를 있는 그대로 본다면 assāsa 가 다 채워집니다. 이것이 Buddha 께서 보여 주신 assāsa 입니다.
hon̆daṭa puva pira hulan gattot āśvāsa punnada?
가슴 가득 바람을 들이마시면 assāsa 가 채워집니까?
budurajāṇan vahansēgē āśvāsa monavada? monavada āśvāsa karanna kiv monavada pasvāsa karanna
Buddha 의 assāsa 는 무엇입니까? 무엇을 들이쉬라 하셨고, 무엇을 내쉬라 하셨습니까?
kandāmayaṁ ānanda sabbē saṁkhārā anassāsika ānanda mē siyaluma saṁkhāra anassā āśvāsa karanna epā. āśvāsa karanna harayak ēvaya næ.
'yāvañcidaṃ ānanda sabbe saṅkhārā anassāsikā.' Ānanda 여, 이 모든 saṅkhāra 는 anassāsika 이니 들이쉬지 말라. 그것들에는 들이쉴 알맹이가 없다.
ehenam budurajāṇan vahansē āśvāda karanna epā kivvē saṁkhāra saṁkhāra anaśvāsikayi. ēvā āśvāsa karanna vaṭina aya ēvā nēda?
그렇다면 Buddha 께서 들이쉬지 말라고 하신 것은 saṅkhāra 입니다. saṅkhāra 는 anassāsika 입니다. 그런데 그것들이 들이쉴 만한 것들이겠습니까?
ehenam metana āśvāsa āśvāsa kiyana vacanayen mē hæmatænakama pennuē. patra pipiṭakē hæmatænakama pennannē suḷan̆gaṭa.
그러니 여기서 assāsa 라는 말로 곳곳에서 보여 주는 것, tipiṭaka 곳곳에서 보여 주는 것이 바람이겠습니까?
hon̆daṭa pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā mē āgaya vinaya āśvāsa kiyannē monavada? nivan maga āśvāsa karamin nivana āśvāsaya labanna.
ariya vinaya 에서 assāsa 가 무엇인지 아주 뚜렷하게 가르쳐 놓았습니다. nibbāna 길을 들이쉬며 nibbāna 라는 assāsa 를 얻으라는 것입니다.
lōka mārgaya pasvāsa karamin lōkayen ikma yanna. anārya mārgaya pasvāsa karanna. ārya mārgaya āśvāsa karanna.
세상의 길을 내쉬며 세상을 넘어서라는 것입니다. ariya 가 아닌 길을 내쉬고, ariya 길을 들이쉬라는 것입니다.
menna mē āśvāsayayi pasvāsayayi karagena yana kenāṭa kavadā hari ārya mārgaya āśvāsa karalā āśvāsa karalā pūrṇa vecca arihatya hambavenavā. edā āśvāsa pūrṇayi.
바로 이렇게 들이쉬고 내쉬며 나아가는 이는 언젠가 ariya 길을 들이쉬고 또 들이쉬어 다 채운 arahant 의 자리를 얻습니다. 그날 assāsa 가 다 채워집니다.
pasvāsa kaḷa yutu lōkayak æyida? pasvāsa karana hari.
내쉬어야 할 세상이 남아 있습니까? 다 내쉬었습니다.
āśvāsa karapuvā āśvāsa karalā ēvanam tavat āśvāsa karana deyak nætnam. pasvāsa karapuvā pasvāsa karalā evanam tavat pasvāsa karana deyak nætnam āśvāsa pasvāsa nirōdhayi. āśvāsa pasvāsa nirōdha vunaha. unvahansē arihat phalaya
들이쉴 것을 다 들이쉬어 더 들이쉴 것이 없고, 내쉴 것을 다 내쉬어 더 내쉴 것이 없다면 assāsa-passāsa 가 그칩니다. assāsa-passāsa 가 그쳤을 때 그분은 arahatta phala 에 이른 것입니다.
menna budurajāṇan vahansē apiṭa nirōdha karanna kivvā āśavāsa passā dæn api balāporottu vennē kumak nirōdha karannada
바로 이것이 Buddha 께서 우리에게 그치게 하라고 하신 assāsa-passāsa 입니다. 그런데 지금 우리는 무엇을 그치게 하기를 바랍니까?
nāhayen ena puṣma upadadā uḍaṭa yanna nætnam pallehā haṭa yanna nætnam api hitanavā āśvāsa pasvāsa nirōdha karā. ehema ekak tiyenavā nættē næ. hæbæyi ēka laukikayi.
코로 드나드는 숨이 위로 오르지 않게, 아래로 내려가지 않게 하면 우리는 assāsa-passāsa 를 그치게 했다고 여깁니다. 그런 것이 없다는 것이 아닙니다. 하지만 그것은 lokiya 입니다.
laukika vū keles sahita vū sasara gamanaṭa hētu vena sasara dukin ikmavanna hētu novana samādhiyak tiyenavā. anna ē samādhiya ēken hamba. ē nisā ēkē samādhiyak nǣha kiyannē næ.
lokiya 하고 kilesa 를 지닌, saṃsāra 길의 까닭이 되며 saṃsāra 의 dukkha 를 넘어서는 까닭은 되지 못하는 samādhi 가 있습니다. 바로 그 samādhi 를 그것으로 얻습니다. 그러니 거기에 samādhi 가 없다는 말은 아닙니다.
ē laukika vū keles sahita vū āśavāsa passā duru karana kramayak tiyenavā. husma navatina vidihaṭa sāha ivaralā ivaralā giyāma navatina avasthāvak tiyenavā. catutta dhyānayēdī anna ehema avasthāva āśavāsa praśvāsa ivaraya pinvat tiyenavā. ēka anyayen labanavā.
그 lokiya 하고 kilesa 를 지닌 assāsa-passāsa 를 없애는 방식이 있습니다. 숨이 가늘어지고 가늘어지다가 멈추는 때가 있습니다. 네 번째 jhāna 에서 그렇게 assāsa-passāsa 가 끝나는 때가 있습니다, 여러분. 그것은 다른 이들도 얻습니다.
hæbæyi ē tattvayaṭa patvelā vū hiṭiyot ēka śāntayi praṇītayi kiyalā hiṭiyot. ohu pævætma tibena ektarā śānta vū praṇītava svabhāvaya æti avasthāvak chanda rāgayen bæn̆dinnē. rūpa rāgayen bæn̆dilā. ē nisā ohu uppattiya tiyenavā rūpāvacara lōkē ōvā apāyē yannē nǣ. devalovat dimu vagē bam̆balaṭa yanavā.
하지만 그 상태에 이르러 그것이 고요하고 paṇīta 하다고 여기며 머문다면, 그는 존재가 남아 있는 어떤 고요하고 paṇīta 한 상태에 chandarāga 로 묶입니다. rūparāga 로 묶입니다. 그래서 그에게는 rūpāvacara 세상에 다시 태어남이 있습니다. 그런 이는 apāya 에 가지 않습니다. deva 세상도 넘어서듯 brahma 세상으로 갑니다.
hæbæyi avidyāva duru karalā kiyiyamā hariyanna nisā ēka pina ēka pilayak nisā. ē puññāti saṁkhāraya keḷavara vecca dāsa ohu nævakarayak ēken gihilā āyē manussayek kiyalat upadinavā.
하지만 avijjā 를 없앤 것이 아니고 그것은 puñña 이고 하나의 결실일 뿐이므로, 그 puññābhisaṅkhāra 가 다하는 날 그는 거기서 내려와 다시 사람으로 태어납니다.
etandi āya hærayak karaganna bærinam tura siddha venavā. karagatta pāpa karmayak kiyamu apāgatat venna. aḍut taramayen ēka karagena husma navattana maṭṭamaṭa vaḍāgena hiṭapu samādhi vadāgena hiṭapu ekkanam mama dæn mīṭa passē sadāṭama satara apāyen nidahas kiyana maṭṭama kiyanna. sōvān pudgalayāgē maṭṭama kiyannat darśa nǣha.
그때 다시 무엇을 이루지 못하면 떨어지는 일이 생깁니다. 지은 pāpa kamma 때문에 apāya 로 떨어질 수도 있습니다. 적어도 숨을 멈추는 데까지 samādhi 를 닦아 지니고 있던 이라도, '이제부터 나는 영원히 네 apāya 에서 벗어났다' 고 말할 수 있는 자리, 곧 sotāpanna 의 자리라고 말할 근거가 없습니다.
ē ekakvat anukrama sōtāpanna puddaṭa kiyanna puḷuvan. masu kisima kalaka satara pāvut tiyena maṭa hētu næha. mama ēken nidahas tiyavā.
어떤 sotāpanna 라도 '앞으로 어느 때에도 내게 네 apāya 에 떨어질 까닭은 없다, 나는 그것에서 벗어났다' 고 말할 수 있습니다.
namut mē āśvāsa praśvāsa karana vāsaya tuḷin gihillā catuttayaṭa patvuṇā. ohuṭa kiyanna puḷuvan kamak nǣhæ mama satara apāyen nidahas venna.
그러나 이 숨 들이쉬고 내쉬는 머묾을 거쳐 네 번째 jhāna 에 이른 이는 자기가 네 apāya 에서 벗어났다고 말할 수 없습니다.
menna mēka tamayi laukika bhāvanāvakē tiyena aḍu haravat bava.
바로 이것이 lokiya bhāvanā 에 있는 알맹이 모자람입니다.
lōkē hæṭiyaṭa hon̆dayi kiyana sammatayi. pin kiyalā sammatayi. hæbæyi ēkē nivan maga neveyi. aḍut taramaya satara apāya nidahas karana maṭṭamaṭavat ārya mārgaya venna nǣ. hæbæyi ē phalayen ohu ē ē læbū samādhiyen nopirihi kalpaya kaḷot ēkāntaya bam̆balava upadinavā.
세상의 눈으로는 좋다고 받아들여지고 puñña 라고 받아들여집니다. 하지만 그것은 nibbāna 길이 아닙니다. 적어도 네 apāya 에서 벗어나게 하는 정도의 ariya 길도 되지 못합니다. 다만 그 결실로, 얻은 samādhi 를 잃지 않고 죽는다면 틀림없이 brahma 세상에 태어납니다.
kalpa gānak hari ehiri in̆din̆dalā vivicca dāsē hapahu venavā. ehenam harayak nǣ.
여러 kappa 동안 거기 머물다가 그것이 다하는 날 다시 떨어집니다. 그러니 알맹이가 없습니다.
mēka dakinna ōnē. mē dekama ḷan̆ga ḷan̆ga śānta praṇīta svabhāvayan genak vena nisā mē piḷiban̆da tīkṣaṇa nuvaṇakin vimaṭavalā hariyaṭa ārya mādhyaya tōragattē næti aya nævatenna hētu venavā. ē læbena samādhi phalayan karagena eka
이것을 보아야 합니다. 이 둘 다 서로 가까운 고요하고 paṇīta 한 성질을 지니고 있어서, 이에 대해 날카로운 슬기로 살피고 ariya 길을 바르게 골라잡지 못한 이들은 거기서 멈추게 됩니다.
hētu venavā. ē læbena samādhi phalayan karagena eka ekkenā denavā adahas eyā sōvān velā eyā sakr̥dāgāmī velā eyā anāgāmī velā ēkayi mē satvayaṭa pat velā innē mē āradi adahas. etanin mulāvaṭa pat velā aparādhi kālē rā davalā pramāda velā ehenam nivan maga yannē nætuva ara lōka mārgayakama tiyena rūparāgē pætta dagena ohu ēkenṭalā mærilā yanavā. ohuṭa satara apā nidahasavat hamba vuṇē næha.
그렇게 얻은 samādhi 의 결실을 두고 저마다 '그는 sotāpanna 가 되었다, sakadāgāmī 가 되었다, anāgāmī 가 되었다, 그래서 이런 자리에 있다' 는 따위 생각을 내놓습니다. 거기서 헷갈림에 빠져 헛되이 세월을 보내고 게을러져, nibbāna 길로 가지 못하고 세상의 길에 있는 rūparāga 쪽을 붙든 채 그것으로 죽어 갑니다. 그는 네 apāya 에서 벗어남조차 얻지 못했습니다.
læbicca buddha śāsanaya prayōjana ganna ham hamba vunē næha. menna mēsā hon̆da tērum aragannavā budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ānāpāna satiyanam ehema ataramak karana ekak nemeyi. arihat phalayen keḷavara karana ekak.
만난 Buddha sāsana 를 쓸모 있게 쓰지 못했습니다. 이만큼 잘 알아들어야 합니다. Buddha 께서 가르치신 ānāpānasati 라면 그렇게 중간에 길을 잃게 하는 것이 아닙니다. arahatta phala 로 끝맺는 것입니다.
ē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ānāpāna satiya garuyi. bærǣruva gnāna vantayenva mē karanā misak mōḍayāṭa ānāpāna satiya mama nokiya. mōḍayāṭa ānāpāna satiya vaḍanna bæ.
그래서 Buddha 께서는 ānāpānasati 가 무겁다고, 묵직하다고 가르치십니다. 슬기로운 이를 위해 하는 것이지, 어리석은 이에게는 ānāpānasati 를 나는 말하지 않는다고 하십니다. 어리석은 이는 ānāpānasati 를 닦을 수 없습니다.
hæbæyi viśuddhi mārgaya næmati potē tamayi buddha bhāvanāvak hæṭiyaṭa ānāpāna satiya vigraha karalā tiyennē oya laukika ēkē pennanavā ānāpāna satiya mōha caritayaṭa satrāya vivēkaya mōlayaṭa ānāpāna satiya satrāyayi kiyalā ēkē penna
하지만 Visuddhimagga 라는 책에서는 ānāpānasati 를 그런 lokiya 방식의 Buddha 의 bhāvanā 로 풀어 놓았습니다. 거기서는 ānāpānasati 가 moha carita 에 sappāya 하다고, 어리석은 이에게 ānāpānasati 가 sappāya 하다고 보여 줍니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mōha cakriyāta ānāpānayak nokiya ōṭiya poranna oya kiyalā
Buddha 께서는 moha 를 지닌 이에게 ānāpāna 를 말하지 않는다고 가르치십니다. 이 점을 알아들으십시오.
dæn buddha bhāṣitayē tin viṭakayē tiyenavā. ācāryavādayat viśuddhiti mārgayē tiyenavā. dæn viruddhi mārgayē tiyena ācāryavādaya karagahaganna tripiṭakē tiyena buddha bhāṣayē æti aragannavada oya dekama tērum ganna.
이제 Buddha 의 말씀은 tipiṭaka 에 있습니다. ācariyavāda 는 Visuddhimagga 에 있습니다. 그렇다면 Visuddhimagga 에 있는 ācariyavāda 를 붙들겠습니까, tipiṭaka 에 있는 Buddha 의 말씀을 받아들이겠습니까? 그 둘을 다 알아들으십시오.
ēka tērum gattē nætnam apiṭa puḷuvan kramak nǣha mē mārgaya vaḍāganna.
그것을 알아듣지 못하면 우리가 이 길을 닦을 방법이 없습니다.
krama tiyenavā. mē laukika krama tuḷanut yanna kramayak tiyenavā. hæbæyi ēka hon̆dayi kiyana dr̥ṭṭiyen ivat venna ōnē. ehema ivat velā yanna kramayak tiyenavā. anupūra kramayak. anupūra samādhi kramayakut tiyenavā. eha nǣ kiyalā pennuvā nemeyi.
방법은 있습니다. 이 lokiya 방식들을 거쳐서도 가는 방법이 있습니다. 하지만 그것이 좋다는 diṭṭhi 에서 벗어나야 합니다. 그렇게 벗어나 가는 방법이 있습니다. anupubba 방식, anupubba samādhi 방식도 있습니다. 그것이 없다고 보여 준 것이 아닙니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ārya mārgaya anugamanaya karana bauddhayanda samādhiyak væḍīmaṭa krama dekak.
Buddha 께서는 ariya 길을 따르는 Buddha 의 제자들에게 samādhi 를 닦는 방법이 두 가지 있다고 가르치십니다.
ēka kramayak tamayi laukika kisima aramuṇak allannē nætuva. anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dækalā. ē ē ena aramuṇehi chanda rāgaya duru karagena yana kramayak. metana væḍenavā śuddha samādhiyak. menna mēka ārya samādhiya.
하나는 어떤 lokiya 대상도 붙잡지 않고, anicca 로, dukkha 로, anatta 로 보아서, 다가오는 대상마다 chandarāga 를 없애 가는 방법입니다. 여기서 맑은 samādhi 가 자랍니다. 바로 이것이 ariya samādhi 입니다.
yam kenekuṭa ē vidihaṭa inna bærinam sidivili galāgena enavā nam noyek noyek adahas canda rāgayen peḷena adahas valaṭa ohu pat venavā nam ehema nidahanna bæ. ē cintanayangen nidahas venna bærinavā. eyāṭa pennanavā.
누가 그렇게 머물 수 없어서 생각이 흘러들고, chandarāga 에 시달리는 갖가지 생각에 빠지며, 그 생각들에서 벗어날 수 없다면, 그에게 이렇게 보여 줍니다.
vīta rāgī vīta dōṣī vīta mōhī āramuṇak aragena ē aramuṇē ali yali sihi karanavā. ē tuḷin hon̆daṭa pat venna kramayakut tiyenavā.
rāga 가 없고 dosa 가 없고 moha 가 없는 대상을 하나 잡아 그 대상을 거듭거듭 떠올립니다. 그것을 거쳐 좋은 데 이르는 방법도 있습니다.
oya krama deken kōgen hari āryatvayaṭa patvenna puḷuvan kiyalā.
이 두 방법 가운데 어느 것으로든 ariya 에 이를 수 있다는 것입니다.
hæbæyi oya dekama api tērum ganna ōnē. oya dekama tērum gatta nam bauddhiyek vīmaṭa avaśya karana mūla dharmayavat. siyalu saṁkhāra aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana menna mē mūla dharmaya manāsaya vaṭahagena tiyenna ōnē. ē kiyannē kisima sækayak næti maṭṭama hon̆daṭa pæhædili karagena tiyenna ōnē.
하지만 그 둘을 다 우리는 알아들어야 합니다. 그 둘을 알아들었다면, Buddha 의 제자가 되는 데 필요한 바탕 dharma 만큼은, 곧 모든 saṅkhāra 가 anicca 이고 dukkha 이고 anatta 라는 이 바탕 dharma 만큼은 마음 깊이 알아차리고 있어야 합니다. 곧 아무 의심 없는 자리까지 뚜렷하게 해 두어야 합니다.
menna mēka tērum gatta kenekuṭa tamayi puḷuvanka kramak læbennē koyi itin hari nivan dakinna maga pādāganna ārya mārgaya vaḷanna.
이것을 알아들은 이라야 어떻게든 nibbāna 를 보는 길을 닦고 ariya 길을 닦을 방법을 얻습니다.
kotana pihiṭama næti kenek ārya mārgaya vaḍanavā kivvot eyāṭa vaḍanna hētu vuṇē.
아무 데도 발판이 없는 이가 ariya 길을 닦는다고 한다면, 그를 닦게 한 까닭이 무엇이겠습니까?
ārya mārgaya væḍīmaṭa hita pihiṭava ganna ōnē. siyaluma saṁkhāra aniccayi kiyalā dænagena kæmati sē nǣ kiyā dænagena kæmati sē næti ekak pariharaṇaya karalā giyot adahanayaṭa dukaṭa patvenna venavamayi kiyalā tērum aragena eban væḍapillak asārayi kiyalā tērum aragena ē asāra væḍapila tērum gattaṭa passē ohuṭa enavā vanā nuvanā. ārya gnānayak pahaḷa venavā. mē
ariya 길을 닦으려면 마음을 세워야 합니다. 모든 saṅkhāra 가 anicca 하다는 것을 알고, 바라는 대로 되지 않는다는 것을 알고, 바라는 대로 되지 않는 것을 쓰며 가면 틀림없이 시달림과 dukkha 에 빠지게 된다는 것을 알아듣고, 그런 짜임이 알맹이 없다는 것을 알아들어, 그 알맹이 없는 짜임을 알아들은 뒤에 그에게 슬기가 옵니다. ariya ñāṇa 가 일어납니다.
vanā nuvanā. ārya gnānayak pahaḷa venavā. mē muḷu lōkē æhæṭa pēna, kanaṭa æhena, divaṭa dæenāhayaṭa dænena, kayaṭa dænenna, hitaṭa dænenna yamak ætnam anicca deyak, dukkha deyak, anatta deyakma ærenna tava sænasum deyak hamba vennē næ. paṁca kāmayayi yam tænaka yam kāma sampattiyayi yamak ætda anitya vū, dukkha vū, anatta vū deyak hærenna tava deyak nam ēkē ættennē.
이 온 세상에서 눈에 보이고, 귀에 들리고, 혀에 느껴지고, 코에 느껴지고, 몸에 느껴지고, 마음에 느껴지는 무엇이 있다면, anicca 한 것, dukkha 한 것, anatta 한 것 말고는 달리 위안이 되는 것을 얻지 못합니다. 다섯 kāma 든, 어디에 있는 어떤 kāma 의 재물이든, anicca 하고 dukkha 하고 anatta 한 것 말고 다른 무엇이 그 안에 있겠습니까?
ehenam ēkakvat kæmati sē pavatvanna bæhæ. ēka pavatvanna piyayi manāpayi gīlā giyot kæmati sihē pavatvanna bæri dharmatāvayaṭa iduruvenakoṭa ohu ēkāntayen sōkayaṭa saṁvigayaṭa dukaṭa pat vennavamayi. ebu væḍalat tuḷa sāratvayak harahā ginna yannē nætnam atarama karanavā nam ēka asāramaya ehenam mē lōkē
그렇다면 그 어느 것도 바라는 대로 붙들어 둘 수 없습니다. 사랑스럽고 마음에 든다고 그것을 붙들어 두려 하다가, 바라는 대로 붙들어 둘 수 없는 dharma 의 본성과 맞닥뜨리면, 그는 틀림없이 비탄과 saṃvega 와 dukkha 에 빠지게 됩니다. 그런 짜임 안에 알맹이를 찾을 수 없고 길을 잃게 만든다면 그것은 알맹이가 없는 것입니다.
atarama karanavā nam ēka asāramaya ehenam mē lōkē sāratvayak nǣha kiyalā dækka kenāṭa tīraṇaya karapu kenāṭa ehenam mama mokakda karanna ōnē?
그렇다면 이 세상에 알맹이가 없다고 보고 그렇게 판단한 이에게, 그러면 나는 무엇을 해야 하는가 하는 물음이 옵니다.
æsa kanna divanāsaya śarīraya mana kiyana mēva sāratvayakut nǣha kiyalā tērum gattā nigamanaya karā nam avaṁkō ēvaṭa ghōjana rūpa satvaya gandha rasa viśapartha dharma kiyana ēvat sāratvayak nǣha kiyalā tīraṇaya kaḷā nam æsuru karanna giyot vennē asānayaṭa dukaṭa patvīma dækka nam tīraṇaya karagattā nam ē hētuven asāra nam mama ganna tīraṇaya mokakda tava duraṭat ē pē yanavada
눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 이것들에 알맹이가 없다고 알아듣고 정직하게 결론을 내렸다면, 그것들에 닿는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhamma 라는 것들에도 알맹이가 없다고 판단했다면, 가까이하려 들면 시달림과 dukkha 에 빠진다는 것을 보았고 그렇게 판단했다면, 그 까닭으로 알맹이가 없다면 내가 내릴 판단은 무엇입니까? 계속 그것들을 따라가겠습니까?
ēkada tīraṇaya ehenam anicca vū dukkha vū anāt anat vū dē passē. ehenam kæmati sē næti duk asāna genadena hara harayak næti dēval passē yanavada? atharinavada?
그것이 판단입니까? 그렇다면 anicca 하고 dukkha 하고 anatta 한 것을 따라가겠습니까? 바라는 대로 되지 않고 dukkha 와 시달림을 가져오는 알맹이 없는 것들을 따라가겠습니까, 내려놓겠습니까?
anna tamāgē manasen tamāgē praśnaya tamanṭa piḷiturak venavā. mē anukaṭa piḷiturak nemeyi. pragnāvē gnānayen dækapu sākṣiyak enavā.
바로 자기 마음이 자기 물음에 대한 답이 됩니다. 남이 주는 답이 아닙니다. paññā 의 ñāṇa 로 본 증거가 옵니다.
mokakda? kæmati sē nætnam sukhāsanaya æti karanavā nam ē koccara ædalat harayak læbennē nætnam atrīma hæra novælma hæra midīma hæra mama ēvayi mona mokavatda ganna tīraṇaya
무엇입니까? 바라는 대로 되지 않고 시달림을 가져온다면, 아무리 끌어당겨도 알맹이를 얻지 못한다면, 내려놓음과 들러붙지 않음과 풀려남 말고 내가 그것들에서 무엇을 취할 판단을 내리겠습니까?
onna oya tīraṇaya yam kenekuṭa āvā nam gnānavanta tīraṇayak āvā. daham tīraṇaya ohuṭa āvā.
그 판단이 누구에게 왔다면 슬기로운 판단이 온 것입니다. dharma 의 판단이 그에게 온 것입니다.
mē ē vastu priyayi manāpayi kiyannā vū yamkisi dr̥ṣṭōṇayakin bæluvānam chanda rāgayen ēkē bæn̆dunānam ēken gælavenna bæri ēkamayi kiyalā dækalā ē tēkihi bæn̆dunā vū chandara rāgaya athæriya yutuyi noæliya yutuyi midiya yutuyi. ē
이 대상들이 사랑스럽고 마음에 든다는 어떤 diṭṭhi 로 보았다면, chandarāga 로 거기에 묶였다면, 거기서 풀려나는 길은 이것뿐이라고 보고, 그것들에 묶인 chandarāga 를 내려놓아야 하고, 들러붙지 말아야 하고, 풀려나야 합니다.
yutuyi noæliya yutuyi midiya yutuyi. ē chandarāgayen midunot ēvā tiyena sambandhayen midunā nam nævatat æsa kana divanāsē śarīraya haṭaganna tibecca hētuva næti velā kiyiyat canda rāgaya næti velā. rūpa śabda gandha rasa sparśa ætuḷu karanna tibicca lōkaya hā sambandha bæn̆de tibicca hētuva athærīganna vælī giyāmi kiyalā.
그 chandarāga 에서 풀려나면, 그것들과의 얽힘에서 풀려났다면, 다시 눈, 귀, 혀, 코, 몸이 생겨날 까닭이 없어진 것, 곧 chandarāga 가 없어진 것입니다. rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba 를 들이던 세상과 묶여 있던 까닭을 내려놓고 들러붙지 않게 된 것입니다.
anna etanṭa pat vunā nam ehayin siddha vennē mokakda nævatat kohēvat upatak haṭagænīmaṭa hētu kāra næti velā kiyannē.
거기에 이르렀다면 그로써 무슨 일이 생깁니까? 다시 어디에든 태어남이 생겨날 까닭이 없어졌다는 것입니다.
ehema vuṇānam ēkē tīraṇaya mokakda kisima denakaṭa sambandhaya næti velā giyā nam ohu mē lōkē kisi denaka bhavī vaśayen ævilā næhæ.
그렇게 되었다면 그 판단은 무엇입니까? 어떤 것과도 얽힘이 없어졌다면, 그는 이 세상 어떤 것에도 존재로 붙들려 있지 않습니다.
ohu chandara rāgayen nidahas vuṇānam ohu taṇhāven nidahas vuṇā. taṇhā nirōdhayi. nægennē nǣ. taṇhā nirōdha nam upādā nirōdhayi. upādā nirōdha nam bhava nirōdhayi. bhava nirōdha nam jāti nirōdhayi. jāti nirōdhana nam jarāmaraṇa sōka paridēva dukkha dōmanassa upāyāsayan nirōdhayi. ohu nidahas vuna. anna midicca pudgalayā. anna nivan avabōdha kaḷa pudgalayā.
그가 chandarāga 에서 풀려났다면 taṇhā 에서 풀려난 것입니다. taṇhā 가 그쳤습니다. 다시 일어나지 않습니다. taṇhā 가 그치면 upādāna 가 그치고, upādāna 가 그치면 bhava 가 그치고, bhava 가 그치면 jāti 가 그치고, jāti 가 그치면 jarāmaraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa 가 그칩니다. 그는 풀려났습니다. 바로 그가 풀려난 사람입니다. 바로 그가 nibbāna 를 깨달은 사람입니다.
onna oya dharmaya mulin hariyaṭa tērum gattā nam hariyaṭa mona vidihē kavuru mona vidihen karuṇu pennanna āvāda ohu dr̥ṣṭiyaka pihisannet nætuva hētu sādhaka ætuvama kiyanna puḷuvan oba mē pennana kāraṇaya meban̆da mulāven gata tīrati
이 dharma 를 처음부터 바르게 알아들었다면, 누가 어떤 식으로 무슨 이치를 보이려 와도, 그는 어떤 diṭṭhi 에 기대지 않고 근거를 갖추어 '당신이 보이는 이 이치는 이런 헷갈림에서 내린 판단이다' 라고 말할 수 있습니다.
meṭa ehāṭa kāraṇayak mē tīraṇayaṭa ikmavāyanna tava pævætmayi hētukāra vana kāraṇayak pennanna yamek yanavā nam mulāven gatta tīraṇayakin yanavā misak pragnāven gatta tīraṇayak yanna puḷuvan kramak pennannaṭa nna puḷuvan kramayak næha. menna mēka sæka nætuva dækka kenāṭa kiyanavā sōvān phalayaṭa patvuṇā.
이 판단을 넘어서 존재의 까닭이 되는 이치를 누가 보이려 한다면, 그것은 헷갈림에서 내린 판단으로 가는 것이지 paññā 로 내린 판단으로 가는 길을 보일 방법은 없습니다. 이것을 의심 없이 본 이를 sotāpatti phala 에 이르렀다고 합니다.
ēka pragnā gōcara dahamak neda mē śarīraya barāḷu vīmakvat husmāḷu vīmakvat ehema amutu jātiyaka venasut dænīmakvat nemeyi. pragnā gōcarava onna oya ṭika dækka kenā chanda rāgayen nidahas vīmak siddha vīmen sōvān venavā.
그것은 paññā 의 영역에 있는 dharma 가 아니겠습니까? 몸이 무거워지거나 숨이 어떻게 되거나 무슨 별난 느낌이 드는 것이 아닙니다. paññā 의 영역에서 이것을 본 이는 chandarāga 에서 풀려남이 일어남으로써 sotāpanna 가 됩니다.
menna mēkaṭa kiyanavā sōtāpanna phalayaṭa pat veenavā. hæbæyi etanṭa patvuna kenā mē lōkē asīmitava tibena balāporottu valin nidahas vecca kenek venavā.
이것을 sotāpatti phala 에 이른다고 합니다. 그런데 거기에 이른 이는 이 세상에 끝없이 있는 바람들에서 풀려난 사람이 됩니다.
asīmitava asāhaniyē balāporottuva hitē nætuva vayānam. ē asāhaniyē balāporottu nisā yam dāhayak dukak ohuṭa haṭagena tibuṇā ohugē duken nidahas bava ohuṭama atdækīmak læbeyi.
끝없고 채워지지 않는 바람이 마음에 없다면, 그 채워지지 않는 바람 때문에 그에게 일어났던 어떤 타는 듯한 dukkha 에서 풀려났다는 것이 그 자신의 겪음으로 옵니다.
yam yam dukin tamā nidahas bava dænagattaṭa uddāma venna kāraṇayak nǣha. mokak nisāda? nidahas bava dænagattē idiri velā tiyennē kiyalā.
어떤 dukkha 에서 자기가 풀려났다는 것을 알았다고 들뜰 까닭은 없습니다. 왜 그렇습니까? 풀려났다는 것을 알았다는 것은 아직 남은 것이 있다는 뜻이기 때문입니다.
idirilā tibuma ṭiken dænagattā nam idiriyē monavāda tiyennē? ēkē bæn̆dunā nam tamā bæn̆dilā tiyennē chandarāgaya.
남은 것으로 알게 되었다면 앞에 무엇이 있습니까? 거기에 묶여 있다면 자기를 묶고 있는 것은 chandarāga 입니다.
pævætmak athærī kiyalā satuṭu vemi deyak ēkē nǣ.
존재를 다 내려놓았다고 기뻐할 것이 거기에는 없습니다.
ē mohotē ohu kalpanā karanavā yam taramak nidahas bava læbuvā nam athærīmenma læbuṇā. sampūrṇa nǣ tava tiyenava. ehenam maṭa uddāma venna avasthāvak nemeyi mē tiyennē. dæn tiyennē itiri hariya gæna ræjjā velā hin idiri hariyat hækima kara atharaganna mahansi venna ōnē. anna etanṭa hita pihiṭīma āryayanṭa siddha venavā. en āryayanṭa læbuṇu phalayak gæna uddānayak nǣha kivvē ōkayi.
그 순간 그는 생각합니다. 어느 만큼 풀려남을 얻었다면 그것은 내려놓음으로 얻은 것이다. 아직 온전하지 않다, 더 남아 있다. 그러니 지금은 들뜰 때가 아니다. 지금은 남은 부분을 부끄러워하며 남은 부분도 되도록 빨리 내려놓으려 애써야 한다. 바로 거기에 마음을 세우는 일이 ariya 들에게 일어납니다. ariya 들에게는 얻은 결실에 대한 들뜸이 없다고 한 것이 바로 이것입니다.
ōken ahat vecca yamkisi pudgalayek oya dharmaya etiya vahāgatta næti keneku oya læbicca avasthāva dækalā mahā uddāmayak haṭagannavā.
여기서 벗어난 어떤 사람, 이 dharma 를 그만큼 붙들지 못한 이는 얻은 상태를 보고 큰 들뜸을 일으킵니다.
mama mehema tattvayaṭa patvelā innē. ōka lōkayāṭavā dakvanna hariyaṭa utsāha karanavā. ēken gītiyak prahasāvak labanna ohu utsāha karanavā. lābhayak labanna utsāha karanavā.
'나는 이런 상태에 이르러 있다' 하며 그것을 세상에 보이려고 몹시 애씁니다. 그것으로 칭찬과 기림을 얻으려 애씁니다. 이득을 얻으려 애씁니다.
ē nisā obaṭa ēkenma dænaganna puḷuvan ohu ataramaṁ bāhira dēkaṭa nivana kiyalā sænatumayi kiyan hitāgena innakō.
그러니 바로 그것으로 그가 길을 잃은 채 바깥의 무엇을 nibbāna 라고, 위안이라고 여기고 있다는 것을 여러분은 알 수 있습니다.
nivan avabōdhayaṭa hiṭapu kenek aṁśu mātr̥kīma tungen lābhayak, cētayā prahaṁsāvak sakāk monama deyak akhāvak ē jātiyē idakaṭa laukika hētuvakaṭa ē phalaya gæna uddāma vennē næ.
nibbāna 깨달음에 다가선 이는 티끌만큼도 이득이나 칭찬이나 공경이나 이름남 같은 세상의 까닭으로 그 결실에 들뜨지 않습니다.
ohuṭa evenekma pēnavā. ituru hariya suddha karagata yutu.
그에게는 곧바로 보입니다. 남은 부분을 깨끗이 해야 한다는 것이.
maḍa goḍē nægilā inna pudgalayek hæmatænama mala gāgena ævidilā hilā.
진흙 더미에 올라섰던 사람이 온몸에 오물을 묻힌 채 걸어 다녔다고 합시다.
poḍḍak oya ratikālayi kahaṭa æhuvena mala ṭika hōdāganna pēnnē nætuva giya im̆but gan̆da gahanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mudda kiyalā anikaṭa pennanna eyāṭa hik tiyenavā.
이제 깨끗하다고 남에게 보이기가 그에게는 부끄럽습니다.
antan mē maḍa hōdāga ma ṭika pihidāgatta paṭa mama dudyi giyē ehē. enna nokennavaṭa maṭa koccara tiyenavada dæn obalā balapuvahamat maḍaganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam anit aya kiyēṭa suddhayi kiyalā kiyannē nemeyi maṭa tiyennē ituru ṭika ayin karagannavā. bohoma vidana kiyalā nāganna bala.
그러니 남들에게 깨끗하다고 말하는 것이 아니라, 내게는 남은 것을 걷어내는 일이 있을 뿐입니다. 아주 꼼꼼하게 씻으려 애씁니다.
nāgena tibat gada gannavā. taman kǣllak hari ætula hena gālā hin̆denan ara sīra dit daraganna bala.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē vidiyahaṭa æragena æragena giyāṭa passē. ohu anit aya diha balanna. anē mama æragattā vagē ulat ikman karalā æra gahillā kiyana adahasin mi nisā. am mē gan̆da æragattā vāgē guṇa æragattā vāgē. tulat nikman karalā ē kramaya anugamanaya karalā menna kramaya apramādaya karagattālā kiyana adahasa ærennē. paḷahallaka magin dæn kohomada magē hæma um̆bala kohoma ehema uddānayak ennē næhæ.
이렇게 걷어내고 걷어낸 뒤에 그는 남들을 바라봅니다. '아, 내가 걷어낸 것처럼 당신들도 서둘러 걷어내라' 는 뜻에서입니다. 내가 냄새를 걷어낸 것처럼, 좋은 것을 얻은 것처럼 당신들도 서둘러 그 방식을 따르라, 여기 방식이 있으니 게으르지 말라는 뜻 말고는 없습니다. '이제 내 모습이 어떠냐, 너희는 어떠냐' 하는 들뜸은 오지 않습니다.
udāyanukampāva kiyannē ēkayi.
anukampā 란 바로 그것입니다.
ehenam ārya mārgaya yana kenek ārya phalayak læbuvayi kiyalā uddāmayaṭa patvelā lōkayāṭa pennum karanavā kiyana eka siddha vennē næha. siddha venavā nam ohu labalā tiyennē ārya phalayak nemeyi. kotanaha pævatilā.
그러니 ariya 길을 걷는 이가 ariya 결실을 얻었다고 들떠서 세상에 내보이는 일은 일어나지 않습니다. 그런 일이 일어난다면 그가 얻은 것은 ariya 결실이 아닙니다. 어딘가에 멈춰 있는 것입니다.
ōka hon̆daṭa tērum ganna ōnē. oya mūla dharmaya tērum gannakan puḷuvan kramak næhæ. otanṭa pat venna.
이것을 잘 알아들어야 합니다. 그 바탕 dharma 를 알아듣기 전에는 거기에 이를 방법이 없습니다.
itin mēke dænagata yutu viśēṣa dēvā kiyanavā. mokada oya āryaṣṭhāyika mārgaya kiyana vacana ē vāgēma oya vacana tætta oya vacana peḷa abuddhōtpāda kālē vēdaya tibuṇā. satta bojjhaṁgaya kiyana vacana terā. oya vidihaṭa vēdayet tibuṇā. satara brahma viharaṇa næmæti vacana penavā. oya vidihaṭama vēdayet tibuṇā. onna oya vagē mē ānāpāna mātyaka bhāvanāva kiyat onna ekē vacana peḷaṭa vēdayan genāvak.
그런데 여기서 꼭 알아야 할 것이 있습니다. ariya aṭṭhaṅgika magga 라는 말들, 그와 같은 낱말들의 줄은 Buddha 가 나지 않은 때에도 Veda 에 있었습니다. satta bojjhaṅga 라는 말도 그렇게 Veda 에 있었습니다. 네 brahmavihāra 라는 말도 그렇게 Veda 에 있었습니다. 마찬가지로 이 ānāpāna bhāvanā 라는 낱말의 줄도 Veda 에서 가져온 것입니다.
vacana peḷaveddī ēka ætuḷu karana ayaṭa budu dahama hamba vunē nættē mokada vacana pira kaṭapāḍam karagannat puḷuvan. ēka vaḍanavā kiyalā vaḍāgena yannat puḷuvan. vēdaya abuddhōtpāda kālīt tibuṇā. ehenam vacana pera tibuṇat abuddhōtpāda kālē æyi nivan dakinna bæri.
그 낱말의 줄이 있었는데도, 그것을 쓰던 이들이 Buddha 의 dharma 를 얻지 못한 것은 왜입니까? 낱말을 외울 수도 있습니다. 그것을 닦는다며 닦아 나갈 수도 있습니다. Veda 는 Buddha 가 나지 않은 때에도 있었습니다. 그렇다면 낱말이 있었는데도 Buddha 가 나지 않은 때에 왜 nibbāna 를 볼 수 없었습니까?
oya vacana peḷa oya vidisaṭama tiyeddī. ārya aṣṭhāṁgika vārgaya kiyana vacana peḷe. satva bojjhaṁga kiyanakoṭa ē vacana peḷa ehema tiyennē. satara brahma kiyana vacana paḷa ehema tiyennē. ēkaṭa kiyana eka vissaret ehema ehemma kiyanakoṭat tiyennē. æyi eyāgē nivan læbunē. ēka nivan maga nove.
그 낱말의 줄이 그대로 있는데도 말입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga 라는 낱말의 줄도, satta bojjhaṅga 라는 낱말의 줄도, 네 brahma 라는 낱말의 줄도 그대로 있었습니다. 예전에도 지금도 그대로 있습니다. 그런데 왜 그는 nibbāna 를 얻지 못했습니까? 그것이 nibbāna 길이 아니었기 때문입니다.
mē vacana vala tiyenavā laukika arthayak saha lōkōttara arthayak. menna mē nisā tamayi pennuvē.
이 낱말들에는 lokiya 뜻과 lokuttara 뜻이 있습니다. 바로 그래서 이렇게 보여 주셨습니다.
āryaṣṭhāṁgika mārgaya deyākārayi. ekak laukikayi, kenek sahitayi. sasara gamanaṭa dugatiyaṭa hētu venavā. tava ekak tiyenavā arthayak ēka lōkōttarayi nivaraṭa hētu venavā. anna lōkōttara vū nivaraṭa hētu vena arthaya tamayi lovturā budupiyāṇan vahansē namak lōkaya pahaḷaṭa passē ara vacana kelaṭama dennē. nava arthakatanayak denavā. lōkōttara artha katanaya.
ariya aṭṭhaṅgika magga 는 두 가지입니다. 하나는 lokiya 이고 kilesa 를 지닌 것으로, saṃsāra 길과 나쁜 갈 곳의 까닭이 됩니다. 또 하나의 뜻이 있는데 그것은 lokuttara 이고 nibbāna 의 까닭이 됩니다. 바로 그 lokuttara 하고 nibbāna 의 까닭이 되는 뜻을, lokuttara Buddha 한 분이 세상에 나신 뒤에 그 낱말의 줄에 주십니다. 새 풀이를 주십니다. lokuttara 풀이입니다.
oya hæma karmasthānayakekama tiyenavā laukika vū arthakanaya. abuddhōtpāda kālē vacana peḷē enavā laukika arthakanayak ēka.
모든 kammaṭṭhāna 에는 lokiya 풀이가 있습니다. Buddha 가 나지 않은 때 낱말의 줄에 실려 오는 것은 lokiya 풀이입니다.
lovturā budupiyāṇan vahansē enavā pahaḷa vunāma oya vadana peḷaṭa ē yaṭa velā yaṭapat vecca lōkōttara arthakanayenda yali matu karalā denavā. anna ē lōkōttara arthakanayē yathābōdhayen læbū kenā dæn hambavenavā nivan maga ohuṭa bauddhiyek hæṭiyaṭa nivan maga anugamanaya karanna puḷuvan.
lokuttara Buddha 께서 세상에 나시면, 그 낱말의 줄 밑에 묻혀 있던 lokuttara 풀이를 다시 끌어올려 주십니다. 그 lokuttara 풀이를 바르게 깨달아 얻은 이는 이제 nibbāna 길을 만납니다. 그는 Buddha 의 제자로서 nibbāna 길을 따를 수 있습니다.
āyet yaṭapat velā væḍihilā giya kālē vacana peḷavā laukika assakatanaya lōkōtra assakatanaya væhi yanavā. etakoṭa kiyanavā śāsanaya væhuṇā. yaḷiturayek lōkaya pahaḷa venakan oya lōkōttara arthaka kathanaya lōkayaṭa matu karalā denna bæ.
다시 묻혀 버린 때에는 낱말의 줄이 lokiya 풀이를 싣고, lokuttara 풀이는 가려집니다. 그때 sāsana 가 가려졌다고 합니다. lokuttara Buddha 한 분이 세상에 나시기 전에는 그 lokuttara 풀이를 세상에 끌어올려 줄 수 없습니다.
tavama lōkōttara artha katanaya næti velā næha. ēka tērum ganna bæhæ potē vigraha karalā tiyennē.
아직 lokuttara 풀이가 사라지지는 않았습니다. 다만 책에 풀어 놓은 것으로는 그것을 알아들을 수 없습니다.
menna mē nisā tamayi velā tiyennē. laukika artha katanaya paṭalavā gattahama nivan magak novenavā. anna ē nisā tamayi kiyannē ānāpāna satya ṭika davasak vaḍalā hisa samādhigata vunāma vidarśanāvaṭa haravanna kiyannē onna ōkayi.
바로 이래서 이렇게 된 것입니다. lokiya 풀이와 뒤섞으면 nibbāna 길이 되지 못합니다. 그래서 ānāpānasati 를 며칠 닦아 마음이 samādhi 에 들면 vipassanā 로 돌리라는 말이 바로 그것입니다.
ehenam velā tiyennē mokakda ānāpāna satiyē laukika arthaka katanaya adat tiyenavā. lōkōttara arthaka katanaya yaṭapat vīma yanavā. yaṭapat vunā nam ehema matu lovturā budun vahansē namak lōkaya pahalā matu karalā denakam kisima sāvakayakuṭa nævī matu karanna bæhæ. ē nuvaṇa nǣ. ēka sarvajjagōjayi.
그렇다면 무슨 일이 일어났느냐 하면, ānāpānasati 의 lokiya 풀이는 오늘날도 있고 lokuttara 풀이는 묻혀 갑니다. 묻혀 버렸다면 앞으로 lokuttara Buddha 한 분이 세상에 나셔서 끌어올려 주실 때까지 어떤 sāvaka 도 다시 끌어올릴 수 없습니다. 그 슬기가 없습니다. 그것은 sabbaññu 의 영역입니다.
matu karalā dunnaṭa passē ē adahasa yamkā paramparāven gēnavada ētākkal sādu gōcarayi.
끌어올려 주신 뒤에는 그 뜻이 대물림으로 이어지는 동안은 sāvaka 의 영역에 있습니다.
yam dasaka paramparāven bidilā gihillā. mona hētuvaka kivva natara vunot ehema laukika arthakanaya minihāṭa væṭahenavā. lōkōttara atkanaya āya matu karaganna bæri. ē misak nævata budurajāṇan vahansē namak lōkaya pahaḷa venakan lōkōttara atta kathanaya denna kramayak æti venavā. namut buddha śāsanayē pavatina kāleka ē vagē avasthāvaṭa pat velā næti nisā adat matu karaganna hētu vāsanāva tiyenavā.
어느 때든 대물림이 끊어져, 무슨 까닭으로든 멈춰 버리면, lokiya 풀이만 사람에게 알아들어지고 lokuttara 풀이는 다시 끌어올릴 수 없습니다. 다시 Buddha 한 분이 세상에 나시는 것 말고는 lokuttara 풀이를 줄 길이 없습니다. 하지만 Buddha sāsana 가 이어지는 때에 아직 그런 상태에 이르지 않았기에, 오늘날도 끌어올릴 복이 있습니다.
mēken api dænaganna ōnē oya kiyana lōkōttarattara arthaka kathanaya mē bhāvanāva tuḷa tiyenavā ēka ganna laukika arthakanaya nisā ārya mārgaya væhilā. ēkayi tiyennē venasa.
여기서 우리가 알아야 할 것은, 그 lokuttara 풀이가 이 bhāvanā 안에 있으니 그것을 붙잡으라는 것입니다. lokiya 풀이 때문에 ariya 길이 가려졌습니다. 그것이 다른 점입니다.
ē laukika arthakathanayen laukika vū samādhi labanna puḷuvan. bæri kamak nǣ. apiṭa ēken samādhi læbenavā kiyalā pudgalayek ēka viśvāsa karalā kiyannat puḷuvan api ēken mokada nǣha kiyannē pratiphala api labalā tiyenavā kiyannat puḷuvan. hæbæyi labalā tiyennē laukika samādhiya. æti vennē venasa ēkayi.
그 lokiya 풀이로도 lokiya samādhi 를 얻을 수 있습니다. 안 될 것이 없습니다. 어떤 사람이 '우리는 그것으로 samādhi 를 얻는다' 고 믿고 말할 수도 있고, '그것이 왜 안 되느냐, 우리는 결실을 얻었다' 고 말할 수도 있습니다. 하지만 얻은 것은 lokiya samādhi 입니다. 생기는 다른 점은 그것입니다.
ehenam metandi api dakinna ōnē. triviṭakē eka tænaka mē okkoma mē san̆dahan karalā ekaṭama hadalā næhæ. tænin tæna tiyenavā mē daham artha gata tæn.
그러니 여기서 우리가 보아야 합니다. tipiṭaka 는 이 모든 것을 한곳에 모아 엮어 놓지 않았습니다. 이 dharma 의 뜻이 담긴 대목들은 여기저기 흩어져 있습니다.
dæn mē arañña gata kiyana vacanaya adahas dekak tiyenavā. laukika arthaya mokakda? mahā kælǣvaṭa yana eka arañña gata vuṇā. mēka arthayak. lōkōtara arthayak tiyenavā. ē kærǣva tamayi tamangē hita. kana kiyannē sana araṇa kiyannē gæṭennē næti tæna.
이제 이 araññagata 라는 말에는 두 뜻이 있습니다. lokiya 뜻은 무엇입니까? 큰 숲으로 가는 것, 숲에 들었다는 것입니다. 이것이 한 뜻입니다. lokuttara 뜻이 있습니다. 그 숲이 바로 자기 마음입니다. raṇa 는 싸움을 말하고, araṇa 는 부딪침이 없는 곳을 말합니다.
araña gata venavā kiyalā krama dekak tiyenavā laukika vaśayen ara gata venavā mokakda lōkayē samājayē praśnakoṭa vahavunahama ēvæṭa gæṭenna vena hindā ēvayan bihillā ehanam kæḍiya. minissu āsayen ǣt velā innavā. etakoṭa gæṭenna hētu nænē. minissu gæṭennē dēpalavalaṭa iḷan̆gaḍan valaṭa yāna vāhana valaṭa vastu saṁbhārayaṭa mēvaṭa gæṭennē. taraha karannē vvaṭa etakoṭa gæṭenna siddha venavā. hæpenna siddha venavā. yūsaya venna siddha venavā.
숲에 드는 데는 두 가지가 있습니다. lokiya 로 숲에 드는 것은 무엇이냐 하면, 세상과 사회의 문제들에 둘러싸여 부딪칠 수밖에 없으니 그것들을 떠나 숲으로 가는 것입니다. 사람들에게서 멀리 떨어져 지냅니다. 그러면 부딪칠 까닭이 없습니다. 사람들은 재산에, 땅에, 탈것에, 재물에 부딪칩니다. 그것들 때문에 성내고, 그러면 부딪치게 되고, 맞서게 되고, 싸우게 됩니다.
ē nisā ēkē ādīnava dækalā ektaraha pirisak yanavā kælǣvaṭa okkoma atra. ala koḷa mul palā ōva kakaha podu kagaha kamak næhæ. kæḍē jīvat venavā. minissu sulak dakinna nætiṭa gihillā. maṭa dē polak næha. īṭa karinut næhæ. geval doravarut nǣ. am̆bu daruvot næ. yāḷu vitarayot næha. praśna ekakvat nǣhæ gæṭennē. mama kæmati dēvā kiyalā anna laukika adahasatin arañña gata venavā.
그래서 그 ādīnava 를 보고 어떤 무리는 모두 버리고 숲으로 갑니다. 뿌리와 잎과 열매를 먹어도 상관없습니다. 숲에서 살아갑니다. 사람 그림자도 안 보이는 데로 갑니다. '내게는 재산도 없고, 땅도 없고, 집도 없고, 아내와 자식도 없고, 벗도 없다. 부딪칠 문제가 하나도 없다. 이것이 내가 바라는 것이다' 하며 lokiya 뜻으로 숲에 드는 것입니다.
mē eka arthayak.
이것이 한 뜻입니다.
āryō hētu yannē nætuva inna tænama araṇya gata venavā.
ariya 들은 어디 가지 않고 있는 그 자리에서 숲에 듭니다.
katanaṭa taran̆gātvayaṭa yannā vū hitak æti mānasikatvayak yamkisi goḍanæguṇakā. ē goḍanægennē mokada? niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana mē dr̥ṣṭiya mul karagena vaṭinā deyak mē lōkē tiyenavā. ēka mamama athæralā bæ. mama ēkē canda rāgayen bæn̆dilā hædilā inna ōnē. ēka maṭa vaṭinavā. ēka anikaṭa rēśiyen dennē nǣhæ mama sayan karalā hari gahalā bæla hari pora kālari ēka rækagannavā magē karaganna.
다툼으로 치닫는 마음, 그런 마음가짐이 쌓여 있다고 합시다. 그것은 왜 쌓입니까? 늘 있고, 즐겁고, 나라는 이 diṭṭhi 를 뿌리로 삼아, 이 세상에 값진 것이 있다, 나는 그것을 내려놓을 수 없다, 나는 거기에 chandarāga 로 묶여 붙어 있어야 한다, 그것은 내게 값지다, 남에게 거저 주지 않겠다, 싸워서라도 때려서라도 다투어서라도 그것을 지켜 내 것으로 삼겠다 하는 것입니다.
menna mē mama magē kiyana dr̥ṣṭiyaṭa væhæpu pudgalayā. ōka rækanna ēkaṭa enna hæma viruddhatāvayan saman̆gama gæṭenavā sadan karana
이 사람은 '나, 내 것' 이라는 diṭṭhi 에 덮인 사람입니다. 그것을 지키려고 다가오는 모든 맞섬과 부딪치고 싸웁니다.
anicca vaśayen dukkha vaśayen anatta vaśayen tērum gatta pudgalayā mahā mahā mirelak væni vaṭinākamak hitā hiṭīmē harayak næti ve nēda kiyalā yathā ōya tuḷin mulāvak harinakoṭa mahā vaṭinākamak hiṭinava mānasikatvaya mūka nidahas venavā.
anicca 로, dukkha 로, anatta 로 알아들은 사람은, 큰 보석처럼 값지다고 여겨 붙들고 있는 것이 알맹이 없지 않느냐 하고 바른 깨달음으로 헷갈림을 걷어낼 때, 그 크게 값지다고 여기던 마음가짐에서 풀려납니다.
ova innē gedarama samājaya ætuīmēmayi.
그래도 그는 집에 그대로 있습니다. 사회 안에 그대로 있습니다.
hæbæyi ohu iḷan̆ga tiyenavā venasak anik ayaṭa. anik ayaṭa mahā vaḍinakāra ehita edā inna dēval vanā nam kisima harayak. anik ayaṭa porakā dana dan̆galalā balāganna hadana dēval vala maṭa nam kisima ganna harayak nǣ. maṭa saṭan karanna dan̆gara kanna paran karanna kisima ōnakamak næ. ōna kenek inna dan̆galāgo maṭa væḍak nǣha. dæn eyāṭa sanak tiyenavāda? anna saṭanak næti nisā araṇa vuṇā.
하지만 그에게는 남들과 다른 점이 있습니다. 남들에게 크게 값진 것들이 그에게는 아무 알맹이도 없습니다. '남들이 다투고 버둥거리며 차지하려는 것들에서 내게는 취할 알맹이가 하나도 없다. 나는 싸우고 버둥거리고 다툴 마음이 전혀 없다. 원하는 사람은 버둥거리라지. 내 일이 아니다.' 이제 그에게 싸움이 있습니까? 싸움이 없으니 araṇa 가 된 것입니다.
menna mē tattvaya ārya vinaya arañña gatapārāva kælē iṁ eka nemeyi.
이 상태가 ariya vinaya 에서 말하는 araññagata 입니다. 숲에 머무는 것이 아닙니다.
kælē yana bhikṣūn vahansē namak gæna budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā kāraṇā hatarakin apavādayak.
숲으로 가는 bhikkhu 에 대해 Buddha 께서는 네 가지로 나무라십니다.
yathābōdhaya næti vu karuṇu tērum ganna bæruva aramuṇak enakoṭa ēka vivasāganna bæri pudgalayek. ē ajairakama nisā ē tiyena aḍupāḍaḷuva nisā kælēṭa gihin bērenna hadanavā. mēka aḍupāḍuva. mē dharmaya æsuru karana kenāṭa ehema bērenna kælē in̆dalā pērenna ōna kamak næ. ēka durvalakama.
바른 깨달음이 없어 이치를 알아듣지 못하고, 대상이 다가오면 그것을 견디지 못하는 사람입니다. 그 견디지 못함, 그 모자람 때문에 숲에 가서 몸을 피하려 합니다. 이것이 모자람입니다. 이 dharma 에 기대는 이는 그렇게 피하려고 숲에 머물 필요가 없습니다. 그것은 약함입니다.
ohu samājayēṭa āvot āyakanayak ara gurasa væḍenavā. hæbæ manasa durvalayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
durvala manasak ættā lōkayē gæṭum valin bērenna kælin.
약한 마음을 지닌 이는 세상의 부딪침에서 피하려 숲으로 갑니다.
menna mēīma āryayanṭa gælapennē næti. ehema kælīṭa yanavā nam ē gælapennē nǣ.
바로 이것은 ariya 들에게 맞지 않습니다. 그렇게 숲으로 간다면 그것은 맞지 않습니다.
satanṭa bayi ē jātiyavaṭa ahuvelā eheyi ēken birin̆da maga æralā yanavāna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mēkaṭa gælapena ekak nemeyi.
이것에 맞는 것이 아닙니다.
ē vagēma mana vaḍana rūpa, sabda, gandha, rasa, sparśa enakoṭa samāya hitana vadayak venavā. ē rāgayangen muduvā ganna bæhæ. nidahas venna bæ. ēken bērenna kælē velā innavā.
또 마음을 끄는 rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba 가 다가올 때 마음이 괴롭습니다. 그 rāga 에서 벗어나지 못합니다. 풀려나지 못합니다. 그래서 그것을 피하려 숲에 머뭅니다.
mē sita pālanaya karaganna bæri adassatāvaya yathahōdhaya æti pudgalayāṭa akhāratvaya væṭahuṇā nam obaṭa mana varana rūpa koccara dækat praśnayak. apiṭa ēken bæn̆denna hētu næha. ē nisā obaṭa kælērin galavēṭa avaśya næhæ.
이것은 마음을 다스리지 못하는 서투름입니다. 바른 깨달음이 있는 사람에게 알맹이 없음이 알아들어졌다면, 마음을 끄는 rūpa 를 아무리 보아도 문제가 없습니다. 거기에 묶일 까닭이 없습니다. 그러니 숲으로 피할 필요가 없습니다.
oya samādhiyē hiṭiya. [ugura kǣrīma] samādhiyē hiṭiyat ēvayi nisā menna mēkat hæriyaṭa yana ekē hiṭiya anupada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
samahara pudgalayek innavā lōka eyā prahaṁsā karanavā. sīlavansayi guṇavansayi kiyalā biḷigannavā. okkoma atdælā kæleṭi velā inna kenā. ē balāuruddhayen kælēṭa velā innavā. mēka tat mahā kamaṭikakamak mēkat tina gælapena ekak.
어떤 사람은 세상이 칭찬하고, sīla 를 지키고 덕이 있다고 받아들이는, 모든 것을 버리고 숲에 머무는 사람입니다. 그는 그것을 바라고 숲에 머뭅니다. 이것도 큰 속임수입니다. 이것도 맞지 않는 것입니다.
lōkaya prahaṁsā karana eka labāganna kælēṭalā innavā nam ēkat gælapenna æti.
세상의 칭찬을 얻으려고 숲에 머문다면 그것도 맞지 않습니다.
kaṭayutu siyalla karalā ivaralā phala samāpattiyen inna hon̆dayi vēgī sthānayaka innavā ē ayat taran. menna mēka hon̆dayi.
할 일을 모두 마치고 phala samāpatti 에 머무르며 고요한 곳에 지내는 이들도 있습니다. 이것은 좋습니다.
prahaṁsā karalā isson nocarayi kiyalā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam mē ārya mārgaya vaḍana mūlika avasthāvaka kenek arañña gatō vāgēi ārya arañña katāva dakinna ōna.
그러니 ariya 길을 닦는 첫 단계에 있는 이는 araññagata 를 ariya 의 숲이라는 뜻으로 보아야 합니다.
anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya piḷiban̆da manā valin menehi karanakoṭa tīraṇaya ānam gnānavanta tīraṇaya ānam asāra dē tuḷa harayak nǣ kiyalā harayak næti vevalaṭa passē mama monavā sarahan karannada? eyā kohē tibunahama mokada nætuvahama mokada maṭa hæki væḍak.
세상을 anicca 로, dukkha 로, anatta 로 마음 깊이 되새길 때 판단이 온다면, 슬기로운 판단이 온다면, 알맹이 없는 것들 안에는 알맹이가 없으니 알맹이 없는 것들을 따라 내가 무엇을 위해 싸우겠습니까? 그것이 어디 있든 없든 내게 무슨 상관입니까?
mē jīvitaya goḍannagāgena tiyennē harayak næti ēvā vaṭinavā kiyalā hitāgena ēvā pariharaṇaya karanna hadāgatta rāmuvattu ē nāmuva tuḷa hadāgatta mē goḍa gahagena mē dan̆galan salan karagena korakak.
이 삶은 알맹이 없는 것들을 값지다고 여기며, 그것들을 쓰려고 만든 틀, 그 틀 안에 쌓아 올린 것들 위에 세워져 있고, 버둥거리고 싸우며 다툽니다.
jīvitaya gata karanna ōvā ekakvat ōnada kanna āhārayak kohomahari hambavenavā nam hon̆daṭama æti. inna tænak tiyenanam ē hon̆daṭama æti. edān hædunot behedak tibunahama nædda. inaṭa vasrayak tibenāva vivāha gannē sētovat næti karaganna ē hon̆daṭama bæ.
살아가는 데 그런 것이 하나라도 필요합니까? 먹을 것이 어떻게든 얻어지면 그것으로 넉넉합니다. 지낼 곳이 있으면 그것으로 넉넉합니다. 아프면 약이 있으면 되지 않습니까? 허리에 두를 천이 있어 부끄러운 데를 가릴 수 있으면 그것으로 넉넉합니다.
oya vidiyaṭa maṭa horaganna deyak næhæ. mēkak tiyu vahanahama ōka uduraganna kenek næha. mēvā atītava goḍa gahagena hari vaṭinādī goḍa gahagatta pudgalayō ēvaya asīmita balāporottuvakin dævi tævi tævi tævi saran karagena bora kā dan̆gala dan̆gala væḍa karana næti dukak vilē dan̆gala. adahanayaṭa pat veyi dan̆gala.
그렇게 하면 내게는 도둑맞을 것이 없습니다. 이것을 두고 빼앗아 갈 사람도 없습니다. 이런 것들을 값지다며 쌓아 올린 사람들은 끝없는 바람으로 타들어 가고 애태우며 싸우고 다투고 버둥거리며 끝없는 dukkha 속에서 버둥거립니다. 시달림에 빠져 버둥거립니다.
ē væḍa karana næti hari hæri maṭa ōnema næ. mokada ē passē yanavā. tibunot dāvē nætnam næti vuṇā mayi moku
그런 끝없는 일은 내게 전혀 필요 없습니다. 왜 그것을 따라가겠습니까? 있으면 있는 것이고 없으면 없는 것입니다.
paśayaṭa ayiti menna mē ṭika kiyana deyak venavānam ē ṭika maṭa hon̆daṭama bæ. ēkaṭa saran karanna deyak næha. ē ṭikana tibennē næ. ehenam ē ṭika ē ṭika kiyanna hon̆daṭama bæ.
네 가지 필수품에 속하는 이만큼이 있다면 그것으로 내게 넉넉합니다. 그것을 위해 싸울 것이 없습니다. 그러니 그만큼이면 넉넉하다고 말할 수 있습니다.
ēkat læbena hæṭiyaṭa gannavā misan maṭa raha balanna gannavā. asīmita vaḍuravā gannavā. maṭa ehema ōnanakut nǣha kiyalā gannavā. āhārayaṭa praśnayak næ.
그것도 얻어지는 대로 받을 뿐, 맛을 보려고 끝없이 늘리려 하지 않습니다. '나는 그런 것이 필요 없다' 하고 받습니다. 먹을 것에 아무 문제가 없습니다.
sīta uṣṇa duru karaganna læjjā sthāna uhā karaganna maṭa eddak tibunahama æti kiyalā mānasikatvaya gonnægicca kenāda. asīmita ænut piḷiban̆dava kisima praśnayak næha.
추위와 더위를 막고 부끄러운 데를 가릴 천 하나만 있으면 넉넉하다는 마음가짐이 쌓인 이에게는 끝없는 옷 욕심에 대한 아무 문제가 없습니다.
maṭa redak hædununahama gavapu mutrāvala dāpu araluṇu mēkaṭa patya venakoṭa ehenam maṭa mēkaṭa matura ōnē næ. edā pennapu upavaha ehenam maṭa hædena ledakaṭa kota mali ṭikak vin̆da hon̆da karaganna puḷuvan nam maṭa navalōkayeṭa yanna ōnē næhæ. mokaṭa monavāda
내가 병이 났을 때 소 오줌에 담근 열매(pūtimuttabhesajja)로 이것이 나을 수 있다면 나는 이것에 더 필요한 것이 없습니다. 그때 보여 주신 방편이 그것입니다. 내 병을 고수 몇 알 달여 먹고 나을 수 있다면 다른 데로 갈 필요가 없습니다. 무엇 때문에 더 무엇이 필요하겠습니까?
asīmita baya nisā palli tiyena nisā mokada karannē pembisāvak hædena duvanavā loku spiritā karana æḍilā tiyennē ehema pirisitāva
끝없는 두려움 때문에, 돈이 있으니 어떻게 합니까? 작은 병이 나도 큰 병원으로 달려갑니다.
hæbæyi hon̆dak hoya innavā. dænma eken ekaṭa hadalā enam gannavā. lokuma dekaṭa mul karanavā. ennē hon̆da væḍaganna nē. tiyennē hindaारिक nisā hæbæyi atinna giyāhama hon̆da sallikāraya darāganna puḷuvan vuṇā. ōka nikan ehema pirisāvak næ. ēka adiham pirisāvak enavā. ēkaṭa pratikarmaya bohō lokuva deyak. sutiyā kkat viyadan kara mē taram ennē ehema istāva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē asīmita balāporottu æti pudgalayāgē ē vagēma jīvat vīmaṭa tiyena mahā buduva āsāva kǣdakamak tiyena pudgalayāgē praśna valaṭa hæk.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
monavā harida eyā kālē ivaralā hata kattaṭa passē pudurāvala hiṭinavā poḍḍak kārama ruvara dekama navatta venna puḷuvan. denavā uttaraya mehannē ērakula ṭiāmbalakuvahama īgaся hon̆da idi ē vunāṭa ēka upanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē jātiyē mē bheda vuṇat tamāgē sīmāva dakinnet nætuva asīmita balāporottu nisā pudgalayā asīmita vidihaṭa ēvaṭa vehesenavā. puṁci neṭa mahārakaṭa taram vehesenavā. mē pr̥thagjana mānasikatvayaka ehædi.
이런 병이 들어도 자기 한계를 보지 못하고 끝없는 바람 때문에 사람은 끝없이 그것에 애씁니다. 작은 일에도 큰일만큼 애씁니다. 이것이 puthujjana 의 마음가짐입니다.
itin mepadu avasthāvala api dakinna ōnē. dækalā ē avasthāvaladī apiṭa avaśya dē karaganna balanna ōnē ē nisā sudu dē. mē kiyanavā gavaputla dāpu aralin maraṇa mēka hon̆da karaganna puḷuvan nam maṭa sæṭu matura mēkaṭa ōnē næhæ.
그러니 이런 때에 우리는 보아야 합니다. 보고서 그때에 필요한 것을 하려고 해야 합니다. 소 오줌에 담근 열매로 이것이 나을 수 있다면 나는 이것에 다른 약이 필요 없다는 것입니다.
ēkaṭa vehesenna ōnē næhæ. arakaṭa dvēśayen gannakoṭa hæbævæyi ṭikak apriyā eccarayi tiyenna. priya apriya nemeyi bēdana lēnnaṭa vēdana ōnē. magē ēka hon̆daṭama æti ǣnna puḷuvan kenā. eyāṭa venaṭa veheten sǣhīmaṭa pat vennat puḷuvan.
그것에 애쓸 필요가 없습니다. 그것을 싫어하는 마음으로 받을 때 조금 언짢을 뿐 그만큼입니다. 좋고 싫음이 아니라 아픔을 견딜 수 있으면 됩니다. '내게는 그것으로 넉넉하다' 고 말할 수 있는 사람은 크게 애쓰지 않고도 만족할 수 있습니다.
kanna āhārayak inna tænak leḍa vessak anika lakuvaṭa giyak hadāgattā odu dālā hadāgattā mē bēṭa mahā udānayak hadāgattā kiyalā. ēka eyāgē lōka ābara tiyenavā. mē ādi vaśayen maṭat ehema ekak ōna næ kiyana eka ē māntikatvaya tiyennē sāmānyayen lōkayāgē æḍum valaṭa nǣ eccara ōnē næ teme nætuva enna tiyenahama maṭa hon̆daṭa væṭi. ēkaṭa pol aturu valā. monavā ahari taman neme nætuva inna ōnē. ēka nima gehi karanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pravacanaya. anna ehema sīmā sahita vecca niv pasayakaṭa sīmā vecca jīvitayak.
바로 그렇게 한도가 있는, 네 가지 필수품에 그치는 삶입니다.
ara yathābōdhaya læbū kenāṭa ætivenā kærī ra hāmu gælavilā yanavā. ē yathaha bōdhayaṭa issellā tibuṇā vū rāma mē yathaha bōdhaya passē venas venavā. itāma goḍā
바른 깨달음을 얻은 이에게는 지니고 있던 틀이 풀려 나갑니다. 그 바른 깨달음 이전에 있던 틀이 바른 깨달음 뒤에 바뀝니다.
rāmuvak pavalaṭa pat venavā. viśāla pradēśayaka vidiyatvaya jīvama buddha rūpa tiyenavā. ara mahā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vidiyatvaya jīvama buddha rūpa tiyenavā. ara mahā rāmuvō tuḷa keḷavarak næti ælīm, gæṭīm valārin pirilā. mānasikānaya pirilā.
그 큰 틀 안은 끝없는 끌림과 부딪침으로 가득 차 있었습니다. 마음이 가득 차 있었습니다.
dæn ohoma mē puṁci rāmuva tuḷa en̆delā jīvitaya gata karanavā. ara ælīm, gæṭīm mulām nisā haṭagatta dāhayē nidahas venavā. ohuṭama tērenavā. harayak næti lōkayak allanna gihillāma mē vagē dāgayaṭa patvuṇā.
이제 그는 이 작은 틀 안에서 삶을 보냅니다. 그 끌림과 부딪침과 헷갈림 때문에 생긴 타는 듯한 괴로움에서 풀려납니다. 그 스스로 압니다. 알맹이 없는 세상을 붙잡으려다 이렇게 타들어 갔다는 것을.
dæn maṭa saṭanak nǣhæ. kālagollō eka pan karanna deyak næha. mē inna cīkarāṭa monavada
이제 내게는 싸움이 없습니다. 누구와도 다툴 것이 없습니다.
ehaṭa dan̆ga koyi mokade mærilā dannē næha. koccara hiṭiyat tanam tava avurudu īṭa pattiyak ādarahā onna meccara jīvat vennē. oyi ehāṭa korandayak ættet næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bæn̆dilā hæn̆dilā inna yāḷukam vitarakam pavatvalā konavā ēka bæn̆dilā inna. ōka tāvakālika his dēval. harayak æti karana dēval nemeyi. oyā ādi vaśayen dakinna paṭan ganna paṭan ganna athærīmen chandara rāgayaṭa namak bæn̆dī poḍin athæriya athæriya yanavā no væḍi yanavā midī yanavā.
묶여 붙어 있는 우정이나 벗 사이를 이어 가며 거기에 묶여 있는 것, 그것은 잠깐뿐인 빈 것들입니다. 알맹이를 주는 것들이 아닙니다. 그렇게 보기 시작하면, 내려놓음으로써 chandarāga 에 묶인 것이 조금씩 내려놓아지고 또 내려놓아지며, 들러붙지 않게 되고, 풀려나 갑니다.
menna mēkoṭa gahaka mula hā samāna mānasikatvayak udā venavā.
바로 이때 나무뿌리와 같은 마음가짐이 생겨납니다.
dæn rukak tiyenavā nam barukē aga puṁci huḷakaṭat ehāṭa yanavā mehāṭa yanavā. atu kælapenavā. jantā poḍḍayak vadinnaṭa poḷa hellenavā. atu hellenavā. hæbæyi uḍa hedunaṭa gahē mulahaṭa hillenavā. nǣ mula kamppādayi.
나무가 하나 있다면 그 나무 꼭대기는 작은 바람에도 이리 흔들리고 저리 흔들립니다. 가지들이 흔들립니다. 작은 짐승 하나가 건드려도 가지가 흔들립니다. 하지만 위가 흔들려도 나무뿌리는 흔들리지 않습니다. 뿌리는 흔들림이 없습니다.
menna mē vagē nuru ælīm gæṭīm mulāvaṭa pat vena praśna enakoṭa novidha aramuṇu venakoṭa abhyantarayē kampāvak nætnam gahaka mulak samāna upamāven pelā dunnā. kellennē nǣ kambbāgena
이와 같이 끌림, 부딪침, 헷갈림으로 빠지게 하는 문제들이 오고 갖가지 대상이 다가올 때, 안에 흔들림이 없다면, 그것을 나무뿌리와 같은 비유로 보여 주셨습니다. 흔들리지 않고 흔들림이 없습니다.
yatinda kīlō paṭhavisi dōsiyā catumbi vātēti asaṁkampatiya indrīlayaka poḷovē yaṭa hitavalā tiyena śaktimat hitavīma nisā. hatarin ennā vū vāsayen kampā karannē nætuva vāha sataupaman satpuruṣa saṁvada mē satpuruṣayā menna mehemayi kiyalā puiran vahansē upamāva dēśanā karanā. menna mēbanda upamāva tamayi kuma mūla gata.
'yathindakhīlo paṭhavissito siyā catubbhi vātebhi asampakampiyo.' 땅속 깊이 단단히 박힌 문기둥이 사방에서 불어오는 바람에도 흔들리지 않듯이, sappurisa 도 이와 같다고 Buddha 께서 비유를 들어 가르치십니다. 바로 이런 비유가 rukkhamūlagata 입니다.
suk mula vāgē innavā. kampanaya samājaya tuḷa innavā kanak nætuva kampāvak nætuva
나무뿌리처럼 지냅니다. 흔들림 없이 사회 안에서 지냅니다. 싸움 없이, 흔들림 없이.
anika taman śunyākārayak karā. hita sunyākārayak karā. mēka ætulē væḍak næti hulō vagē nē. monavada igena ganna ōnē? [ugura kǣrīma] pāsal yanna paṭan gatta sæna paṭanma vænaganna ehāma goḍayi. mēka ætulē darāganna ēvā. ahaval bhāṣāvē igena ganna ōnē. ahaval vidyāva igena ganna ōnē. ahaval tākṣaṇaya igena ganna ōnē. etakoṭa ayisā særimaṭa ara mē yanakoṭa sahatika deyak avaśyayi trī igena ganna ōnē. mē mē dēval igena ganna ōnē eta
또 하나는 스스로를 빈 집처럼 하는 것, 마음을 빈 집처럼 하는 것입니다. 이 안은 쓸모없는 것으로 가득한 것 같지 않습니까? 무엇을 배워야 합니까? (목을 가다듬음) 학교에 다니기 시작한 날부터 머리에 쌓아 넣는 것이 아주 많습니다. 이 안에 짊어지는 것들입니다. 어느 나라 말을 배워야 하고, 어느 학문을 배워야 하고, 어느 기술을 배워야 하고, 그러다 무엇을 하려면 자격증이 있어야 하니 그것도 배워야 하고, 이것저것을 배워야 합니다.
udēnā kǣnakan pandu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
udē in̆dan rǣ venakan ara avuruduṭak 20isak tiyena okkoma karalā balakan gedarakaṭa giyot ehema antiya ekka giyot mokada vennē oya panpat pattikā mama patviḍa karagattē nǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
a daṁgula pragnāvak næhadē palakoṭa eccara kalanna igena gatta avurudu 10k vica்கāstala monavada pās karē viśva vidyāvē okkomat karagatta næhæ. ætulē goḍāk tarahagena
손가락 두 마디만 한 슬기도 없지 않습니까? 그렇게 오래, 십 년을 배우고, 무슨 시험에 붙고, 대학에서 모든 것을 다 마쳤는데도 그렇습니다. 안에는 많이 쌓아 두었는데도 말입니다.
hæbæyi avaśya deyak tiyenavā pat hæḍiyipanna.
그런데 꼭 필요한 것이 하나 있습니다. 밥솥입니다.
anun vyādunaya kaya vitaralā ena okkoma kara eyāṭat is bat hæḍiyak api yanna hon̆da kota karannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
daṁgala pragnāva kiyalā kiyannē bat hæḍiyaṭa vatura bhaya kā ṭika dālā ivaralā e ayanam vatura ṭa dālā æn̆gillā dālā balanavā avaśya vatura pramāṇaya mē æn̆gi dēṭa pramāṇayen mē guruk dēka pramāṇayen tamayi vatura maṭṭama gannē. ē nuvaṇak nǣhanēda?
손가락 두 마디 슬기란 밥솥에 붓는 물을 말합니다. 쌀을 넣고 나서 물에 손가락을 넣어 보아 필요한 물의 양을 압니다. 이 손가락 마디만큼, 이 정도 높이로 물의 높이를 잡습니다. 그 슬기가 없지 않습니까?
anut araven istrayaṭa daṁkula pragnā tiyenavāga ē kiyannē giyǣyanuma kiraṭa bas hæriyak hoyāganna puḷuvan
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkat hæṭi ayana ada inna kī denek kī denāvada karanna puḷuvan ammā gedara nætnam vallak vihā denna kenek nætnam kanē gilā pān kǣllak genāda hari kaḍen rōsayāgē hamasē kāla innavā misā
그것을 할 줄 아는 이가 오늘날 몇이나 됩니까? 어머니가 집에 없거나 밥을 차려 줄 사람이 없으면, 가게에 가서 빵 한 조각을 사 오거나 가게 음식을 사 먹고 지낼 뿐입니다.
næ erē in̆dan hariyannē næhæ. hat davasak andalā tora denna næ oyana kālaya kiva mokak karanna danna dan̆gula pragnā næti nisā pathanavā hoyāganna danna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn nækaṭa ōna hari æti næ. ætulē monavā tiyennē? væḍakaṭa næti gālā puḷuvan. vasroma velā oyā tibbā hona ma hadayi hon̆da kanna yækinut nǣhæ, mirisot næha. ekoḷa vuvanut næha. padamat næhæ. udamak næhæ. devena eka bivelā ama ē ṭikak nǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
avaśya dē mē bohōma suḷuven tērum ganna puḷuvan nuvaṇa tērum ganna atyāvaśya dē pættaka ēka karagenama næha. edan edā jīvitaya gata karanakoṭa avaśyama dē hiṭiyē.
필요한 것, 아주 쉽게 알아들을 수 있는 슬기, 꼭 알아야 할 것은 한쪽으로 밀어 두고 하지 않았습니다. 날마다 삶을 보낼 때 정말 필요한 것이 그것이었는데도 말입니다.
ē vunāṭa balapuma væḍakaṭa næti jātiya nam got dālā hadāgatta ēvā ahaval vidyātmaya ahaval kālē menna mehema ekak nibivvaruvē tiyenavā. ōka kaṭapādam karē dineyi velāvayi namayi okkoma kaḍapādam karalā avurudu mōna varagannā. ōvayan hadāgatta rāmuvak tamayi mē dæn apiṭa lōkē dihā his rāmuvak hadalā tiyennē.
그런데 보십시오. 쓸모없는 것들, 책에 써 넣어 만든 것들, 어느 학문, 어느 시대에 이런 것이 있었다는 것, 그것을 외우고 날짜와 때와 이름을 모두 외우며 여러 해를 보냅니다. 그런 것들로 만든 틀이 지금 우리가 세상을 보는 빈 틀이 되어 있습니다.
kohomahari gamak næhæ vakra vakra karalā him igena gænīmen ara vibhāgayaṭa liyanakoṭa liyanna bæri tattvayaṭa pat venakan denavā. ē taran̆gēdī mokada væḍi vunot ehema rassāval venna hiṭiyut næhæ, karannakut næhæ. monavāhari gæṭa gahalā gæṭa gahalā ævanavā. ehenam menna mē tinut denavā patyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ōkat igena gani mēkat igena ganna gannē. antiṭa udēnna rǣ yanakan ǣ veyilā vehe tiyenalā væḍak næti aya darāgena tamayi ara vibhāga praśna patraya tuḷa liyan nnē ōgokaṭa tamayi pramīya hadannē.
이것도 배우고 저것도 배우라고 합니다. 끝내 아침부터 밤까지 지치도록 쓸모없는 것들을 짊어지고서 시험지에 써 냅니다. 그것으로 학위를 만듭니다.
vædagatkama koccara tiyenavada rasa parīkṣaya kenek dāna vat hæliyak poḍḍak velā him penna pambanna vibhāgaya hæbæyi ēka igena gattā nam ehema kes vahalla vērāgena hiṭapu meneka kiyalā gedara dālā gǣ. hari santōsayen katā karalā kiyanavā oyā veena ēvā nam ada hariṭa hari. oya vaśayenmat ahagena santōsa venna puḷuvankamak tiyenavā. ēkāntaya pat viya yutu vivāhiya ehema tiyenavā. æha tiyenavā. namut jatativanē. sampūrṇa muru vivāha jīvitayama kaḍākāpala venna deyak penavā oya poḍ [ugura kǣrīma] hinna paḷaveni praśnayada ōtanin ennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sāmānya lōkaya kavurut kæmati næha. taman karapu deyak hon̆da nǣha kiyalā ahaganna.
보통 세상 사람은 누구도 자기가 한 일이 좋지 않다는 말을 듣고 싶어 하지 않습니다.
vasa karalā vada karalā dāīma peralā nivaraṭa passē mēka kanna purādō [kæssa] poḷuballuṭa kaḍa vaha mēka hæṭi kivvot ehema mokak vennē kī 10kin rænna hānna amāruvak enavā. evalē paṭan kōka kiyanavā vagē paliya ganna ēka ṭikakma hoyalā hoyalā aṁcanayayi pættaṭa kiyanavā. dæn siddha vennē api pama jīvitaya venā vennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin dæn api jīvitaya gata karanakoṭa pavā atyāvaśya dēvak bava tiyena hari ēvat apiṭa ada dænagattā ugattu næhæ menna mē ṭikayi uganna ōnē. menna mē ṭikayi dænuvat venna ōnē.
그래서 이제 우리가 삶을 보낼 때조차 꼭 필요한 것들이 있는데도, 오늘날 우리는 그것을 알지 못하고 배우지 못했습니다. 바로 이만큼을 배워야 하고, 바로 이만큼을 알아야 합니다.
monavā gænada dannē? ē vidyāvē paratæṭiya igenaga onna oya gal væṭigāṭa kæṭahayiṭa āyan badahaka oyāgē sahasakaye tiyenavanē. mēsana hæn̆dak ehema dīlā kivvot puḷuvanda gal giḍiyaṭa gal giḍiyak tiyā gannat eyā dannē næhæ. t eyāva deyak. mēsayak nǣhæ putuvak nǣhæ baṭaga tiyenavā hadaha poḍi mē inna gan̆dayi vāstu vidyāva ihalaṭama viśēṣa dara igena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna prāyōgika atyāvaśya hækiyāvak igenagattaṭa rasāvak nætat jīvat venna.
그렇게 실제로 꼭 필요한 솜씨를 배웠다면 일자리가 없어도 살아갈 수 있습니다.
ē kiyannē atyāvaśya deyak tiyenavā dænagata jīvat vīmaṭa. namut ara api hadalā tiyena mahā rāmuva tuḷa ē haravak hariya ayin karalā dānalā nisuva hariyā oluvaṭa dālā.
곧 살아가는 데 알아야 할 꼭 필요한 것이 있습니다. 그런데 우리가 만든 그 큰 틀 안에서는 그 알맹이 있는 부분을 빼 버리고 알맹이 없는 부분을 머리에 넣었습니다.
menna mē nisā sunyākārayāṭa venna ōna eka sunyākārayak karaganna bæri vuṇa.
바로 이 때문에 빈 집처럼 되어야 할 것을 빈 집처럼 만들 수 없었습니다.
ehenam śunyākārayak karaganna puḷuvan phala purudda tiyenavā. amutuven hitē tiyāgena inna ōna ekak nǣha purudu vecca kenā. [ugura kǣrīma] hon̆daṭa mē tæna vaṭa dannavā. hæbæyi hita his karalā inna puḷuvan apulava ē velāvaṭa ēka matu velā enavā. lassanaṭa karanavā. [ugura kǣrīma] vaḷuvāḍa hon̆daṭa dannavā. pataka tiyāgena hin̆da hiṭā inna kǣḍi ekakvat ēkena. væḍasaṭa passē lassanaṭa væn̆denna. nidahas vecca velāvaṭa hita sunyākārayak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
atyāvamaya ṭikat igena gattā. lōkeṭa ōna hariyat ōka oba daka tiyenavā. væḍak næti harayak næti puhuvā ekakvat ætulennē næhæ. ēvā hiti karalā ēvayi his karalā. menna araṇya rukmul sunyākāra kiyana mē mānasikatvaya goḍanægenna ōna yampiṭa kenekuṭa mē ārya bhāvanāvaṭa pragenna issellāma kaḷa yutu hari.
꼭 필요한 것도 배웠습니다. 세상에 필요한 부분도 여러분은 알고 있습니다. 쓸모없고 알맹이 없는 빈 것은 하나도 안에 들어 있지 않습니다. 그것들을 비우고 또 비웠습니다. 바로 이 숲, 나무뿌리, 빈 집이라는 마음가짐이 쌓여야 합니다. 누구든 이 ariya bhāvanā 에 들어서기 전에 맨 먼저 해야 할 일입니다.
menna mēkaṭa kiyanavā arañña gatōvā, rukkha mūla gatōvā, tuuññāgāra gatōvā.
이것을 'araññagato vā, rukkhamūlagato vā, suññāgāragato vā' 라고 합니다.
hæbæyi otana inna puddē næhæ tava ekak ayin karagannavā. mokakda mama dannavayi kiyana mānya ayin karaganna ōnē.
하지만 거기서 멈추지 않고 하나를 더 걷어냅니다. 무엇이냐 하면, '나는 안다' 는 māna 를 걷어내야 합니다.
mama lokuyi. mama bulavati, mama dhanavati, mama nævatayi. oya jāniya mānaya pudgalayā hæmarēma pāravaganna.
나는 크다, 나는 힘이 세다, 나는 부자다, 나는 ... 이런 종류의 māna 를 사람은 어디서나 휘두릅니다.
oya lōkayā kavadāvat kæmati nǣhæ ani venas karalā tiyannē. ēkaṭa tamayi māra dā. taman uhat kirīma saha anikā pahat kirīma māra pākṣikavannāvū dasa mārāvē ekak.
세상 사람은 결코 남을 높여 두기를 바라지 않습니다. 그래서 Māra 가 있는 것입니다. 자기를 높이고 남을 낮추는 것은 Māra 편에 선 열 가지 Māra 의 군대 가운데 하나입니다.
eham lōka satvayā māra pākṣika vennē pr̥thagjana lōka satvayek. kisi davasaka kæmati nǣhæ maṭa vadā anika udan tiyanna. ēka bærimuṇa sapa venna kæmatiyi. nætnam pahat karanna kæmatiyi. mēka tamayi lōkayāgē tattvaya.
그렇게 Māra 편에 서는 세상 중생은 puthujjana 인 세상 중생입니다. 결코 남을 자기보다 높여 두기를 바라지 않습니다. 그럴 수 없으면 자기가 더 크고 싶어 하거나, 아니면 남을 낮추고 싶어 합니다. 이것이 세상 사람들의 모습입니다.
menna mē mānasikatvaya nisāma lōkayāṭa siddha venavā. lōkayak samaga ekatu velā innakoṭa viśāla vidihē gæṭumakaṭa muhuṇa denna.
바로 이 마음가짐 때문에 세상 사람들은 세상과 함께 어울려 지낼 때 큰 부딪침에 맞닥뜨리게 됩니다.
ē vagēma anungayen labanna nindā apahāsayak avamānayanṭa goduru venna loku venna giyakāṭa hambavennē puṁci tænama. mokada ēkaṭa kænak denna kæmati næti nisā. balahā katā karā kahanin nālā vagē katā
또 남에게서 받는 비난과 손가락질과 깎아내림에 시달리게 됩니다. 커지려 들면 얻는 것은 작은 자리뿐입니다. 남들이 그 자리를 내주려 하지 않기 때문입니다.
api dannē nætuva hædi paramparā hæda dannē næha. etana paṭan gena apahata karanavā ō paramparāvaṭa um̆balā vagē nemeyi. mama hari suddayi. api hayannē næhæ ohoma ekayi karanna katāva gaslā kiyalā yanna puḷuvan. anigavakada karannē? katāva nam bala ahanna paramparāvaṭa api dannē nætuva kotana paṭan genavā nindāgannā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov apattiya oyānam hon̆da suddha kenek oyālā garu kaḷa yuttana ehema kiyana samājayana. hoyannē væradima. hæmatanama pahat karanna bænna.
'그래요, 당신은 참 깨끗한 분이니 우리가 받들어야 한다' 고 말하는 사회입니까? 찾는 것은 잘못뿐입니다. 어디서든 낮추려고만 듭니다.
menna mehema tænaka usantatvaya balāporottu vunot. ē balāporottuva inna tā kāla tævila venavā dævida venavā.
이런 곳에서 높아지기를 바란다면, 그 바람이 있는 동안 내내 애태우고 타들어 갑니다.
menna mē nisā eyāṭa siddha venavā. ihaḷama tiyena aṁkayen pallehāṭama bahinnavā. ihaḷama aṁkaya mokakda māna. mānayen taman aṁkayē nihan̆ḍamayinavā. mama paḷaveni piriya anika aya deveni tunveni pira. anna mānaya ucca mānaya darāgannā. ucca aṁkaya darāgattā.
바로 이 때문에 그는 가장 높은 자리에서 가장 낮은 데로 내려와야 합니다. 가장 높은 자리가 무엇입니까? māna 입니다. māna 로 사람은 자리 맨 위에 앉습니다. 나는 첫째다, 남들은 둘째 셋째다 하고 말입니다. 바로 그것이 높은 māna 를 지닌 것, 높은 자리를 차지한 것입니다.
menna mē aṁka okkoma atlayi hitannam. maṭa ē mānayak ōnē nǣhæ kavurayak [ugura kǣrīma] anicca vū, dukkha vū, anatta vū mē lōkē monavā labāgena uddāma vennada? mama kavuru venavā kiyannē. kavuru velā hiṭiyā kiyanna. mokakda hariyaṭanē mōḍayangi tiyena adā viddānayak nisā. oya hæma tattva dānāntayakma anicca nam, dukkha nam, anatta nam maṭa ōkē uddā dekakvat næhæ. irapu ayin dæn kiyana ēvaya hari matu balāporottu venna ēka hari uddāmenna deyak. ohu aṁkayen pallehāṭa bæhælā ahapu innavā palla aṁkaya
이 자리들을 모두 내려놓았다고 합시다. '나는 그런 māna 가 필요 없다, (목을 가다듬음) anicca 하고 dukkha 하고 anatta 한 이 세상에서 무엇을 얻어 들뜨겠는가. 내가 누가 된다 한들, 누구였다 한들 무엇이란 말인가. 그것은 어리석은 이들이 지닌 생각 때문일 뿐이다. 그 모든 지위와 자리가 anicca 이고 dukkha 이고 anatta 라면 거기에 들뜰 것은 하나도 없다' 하고, 지나간 것이든 앞으로 바라는 것이든 들뜰 것이 아니라고 여깁니다. 그는 자리에서 낮은 데로 내려와 낮은 자리에 앉아 있습니다.
[ugura kǣrīma] menna nisīdatidi pallaṁkā. mēkaṭa mē avul ṭika vatuu karalā tiyāgatta nam nivan dakinavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēkē tiyennē śāstraya mokakda kakula piṭa kakula paṭalava gattahamahama nivan dakinna puḷuvanda?
거기에 담긴 가르침이 무엇입니까? 다리를 다리 위에 꼬고 앉으면 nibbāna 를 볼 수 있습니까?
ehemat tiyenavā nam ara hiṭavaṭa idalā kaṇ gahatinna nivan dæka ekanē [ugura kǣrīma] ere miya vadāgena ēvan dækkē. oya sakmak karana nivan dækka ōram giyā tiyennē. gaman yanakoṭa maraṇa mokada? koṭa pættak koṭainnavā dæn kivvā ayinnē. sallan dæ mokinda? kohomada kanavāṭiya anit pætten anik ayaṭat dā dharmaya baṇagiya kiyalā unvahansē arihat venaṭa passē nalā pirunāma kāle dit æi allaka pali dekak tibuṇā. hæbæyi unvahansē nam ekak tibuṇa pallagiyen tibuṇā. unvahansē nam kisima okkamak tibuno. puja aṁkayē mānya biṁduvara ban̆dalā tibunē pallaṁkayē hiṭiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna nisīdati phallaṁkaṁ kiyana ekē hiṭapu ārya mārgaya nivan dakinna ōnē kiyanavā nam suvacō dasa muḷu anatimāni anna atimānin dorannā ennē pallanta
바로 'nisīdati pallaṅkaṃ' 이라는 말에 담긴 ariya 길입니다. nibbāna 를 보아야 한다면 suvaco, 곧 말을 잘 듣고, anatimānī, 곧 지나친 māna 가 없어야 한다는 것, 그것이 앉는 자리입니다.
menna metanṭa pat venna lōkayāgē pallaṁya tamayi eremiyāvē bima in̆dagattē. ēka tamayi laukikatāva āryayangē phallaṁ mānkkāra bohō mānya sampūrṇa atælalā in̆dan nihatamānī bavaṭa pat vennē.
바로 여기에 이르러야 합니다. 세상 사람들의 pallaṅka 는 가부좌로 바닥에 앉는 것입니다. 그것이 lokiya 입니다. ariya 들의 pallaṅka 는 māna 를 모두 내려놓고 낮은 마음이 되는 것입니다.
nivan dakinnā niyasamānī vennama ōnē. nætnam manasa dūṣaya tavattat aragannaṭa. mē samājaya [ugura kǣrīma] tuḷa anugayen bæænun ahannē nætuva anugen niddā labanna nætuva indanam tamā tuḷa kiyanna tamayi viśāla nitamānaya.
nibbāna 를 보려는 이는 반드시 낮은 마음이 되어야 합니다. 그렇지 않으면 마음이 더 더럽혀집니다. 이 사회 (목을 가다듬음) 안에서 남에게 꾸지람을 듣지 않고 남에게서 업신여김을 받지 않고 지내려 한다면, 자기 안에 큰 낮춤이 있어야 합니다.
nētamānaya pudgalayā dækannaṭa passē ōna samājayaka ohu amutu kæpī benīmakaṭa yannet næha. ohu ælenennet næhæ. ohuṭa hīnamānayekut næha. avaśya dē avaśya lassanaṭa karanavā. eyin ehāṭa sambandhayak ōkan balāporottulak navā.
낮은 마음을 지닌 사람은 그것을 본 뒤로 어느 사회에서든 별나게 튀어 나서지 않습니다. 들러붙지도 않습니다. 자기를 낮게 여기는 māna 도 없습니다. 필요한 일을 필요한 만큼 아름답게 합니다. 그 너머로 얽힘이나 바람을 두지 않습니다.
dæka dækagena balanna tatvaya kohomada ēgollan næ manussayāgē væḍa piḷiva kisima loku kamak nǣha ataga hariya kiyannē væḍē anna minissu ēkaṭa kæmati.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
uḍaku venavaṭa kæmati nǣ. ara jāma niyata samānī bavaṭa kæmati næ. menna metana tamayi akampaya bhāvayaṭa pat venu kamaya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē nisā mokada karannē? arañña gata, rr̥kha mūla kata sunādhakāra kiyana mē kramayaṭa manasa goḍanāgāgena ara mānyaya athæralā nihatamānī bavaṭa patvelā innakoṭa menna mē pudgalayāgē tiyenavā mokakda?
그러니 무엇을 합니까? 숲에 들고, 나무뿌리에 들고, 빈 집에 드는 이 방식으로 마음을 쌓고, 그 māna 를 내려놓아 낮은 마음이 되어 지낼 때, 이 사람에게 있는 것은 무엇입니까?
ohujanayakana ābutatvā. ābuta jigæna budhilē onna ōkayi. oya bhajanaya karannē onna oya ṭikayi.
그는 ābhujitvā, 곧 다리를 접어 앉습니다. ābhujitvā 의 뜻은 바로 이것입니다. 그가 접어 앉는 것은 바로 이것입니다.
manasin kayin karana kriyākalāpīya niyatamānī vidihaṭa ælīm gæṭīm næti vidihaṭa onna oya guṇa dharmaya vacanaya karamin inna kenā.
마음과 몸으로 하는 일을 낮은 마음으로, 끌림과 부딪침 없이, 바로 그런 좋은 dharma 를 닦으며 지내는 사람입니다.
uṇuṁ kāyaṁ pinidahāya kāyajutuyaṭa patvenna ōna.
'ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya.' 몸을 곧게 세워야 합니다.
lōkayē tiyenavā laukika arthayak ol æṭa peṭa kelin tiyāgena in̆dagena kayutu karagena āryayangē arthayak tiyenavā avaṁka kriyākalāpayak æti karagena
세상에서 말하는 lokiya 뜻은 등뼈를 곧게 세우고 앉는 것입니다. ariya 들의 뜻은 정직한 몸가짐을 갖추는 것입니다.
kāyatukā kiyalā hanam kiyannē prāṇaghātana kāmatyācāra kiyana mē pāpayanṭa sambandhaya vaṁka gati næti. ēvayen ven vuṇā vū kāyaka vannā vū pirisidu kriyākārītvayak æti. avaṁka kriyākarāpayak ættaraṭa pat vunāma kiyanavā ujum kāyaṁ vuṇā. anna pihiṭana tæ. ohugē kriyākalāpaya avaṁkattaya pihiṭavā ganna ōnē.
ujuṃ kāyaṃ 이란, 산 목숨 해치기와 그릇된 음행 같은 pāpa 에 얽힌 비뚤어진 버릇이 없고, 그것들에서 떨어져 나온 몸의 깨끗한 몸가짐, 정직한 몸가짐을 갖추게 되었을 때 ujuṃ kāyaṃ 이 되었다고 합니다. 바로 거기에 세우는 것입니다. 그의 몸가짐에 정직함을 세워야 합니다.
parimukam satiyen upṭa petvā. anna peraṭu karagena arthayak tiyenavā laukika arthaya.
'parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.' 앞에 둔다는 뜻이 있는데, 그것은 lokiya 뜻입니다.
parimukam satin kiyannē mokakda apē mūkya hevat mūlaya mokakda nivana nivana peratu karalā hitanna anna eta pihiṭavā karanna.
parimukhaṃ sati 란 무엇입니까? 우리의 으뜸, 곧 뿌리가 무엇입니까? nibbāna 입니다. nibbāna 를 앞세워 생각하고, 바로 거기에 세우는 것입니다.
atahæriē candha rāgayangē mulā sahagatava bæn̆du chandara rāgayō athærīma hæra novænnama hæra nidīma hæra tava hita pihiṭavana tænak nǣ kiyannā vū dr̥ṣṭiya yutu karagannavā.
헷갈림과 함께 묶인 chandarāga 를 내려놓음, 들러붙지 않음, 풀려남 말고는 마음을 세울 곳이 없다는 diṭṭhi 를 갖춥니다.
menna metanṭa pat vunāma kiyanavā panidāya parimukhan satiyen upatta tvā.
바로 여기에 이르면 'paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā' 라고 합니다.
menna metenṭa āpu kenā dannavā monavada dæn æsuru karanna ōnē? satiya peraṭu karenna monavada dakinnē yam hidivillā kriyāvak katāvak nivanaṭa hētukāra venavada ēka praṇīta dak. oba ōka tērum ara
여기에 이른 이는 이제 무엇을 가까이해야 하는지 압니다. sati 를 앞세우고 무엇을 봅니까? 어떤 생각, 행동, 말이 nibbāna 의 까닭이 된다면 그것이 paṇīta dharma 입니다.
ēka praṇīta dak. oba ōka tērum ara jīvat vīma san̆dahā enindā jīvitayaṭa yamak avaśyada ēka madhyama dharma avaśyatāvayaṭa pamaṇak karanavā. adhika utsāhayak pasa yannet nǣha. avaśya maṭṭa apiṭa hiṭiya karanavā. dasākusalaya yana yamak æda hīnakma menna mē ṭika paha karanna æti ehema
여러분은 그것을 알아들으십시오. 살아가기 위해 날마다 삶에 필요한 무엇이 있다면 그것은 가운데 dharma 이니 필요한 만큼만 합니다. 지나치게 애쓰며 쫓아가지도 않습니다. 필요한 만큼 우리가 해 나갑니다. 열 가지 akusala 라는 낮은 것이 있다면 바로 이것들을 몰아내면 됩니다.
ehenam magē jīvitaya hædilā tiyennē jīvitaya genayannē onna oya kāraṇā tuna tuḷa kriyātmaka vīmen.
그렇다면 내 삶은 바로 이 세 가지 안에서 움직이며 꾸려지고 이어집니다.
ehenam metanin mama athæri koṭasak tiyenavā. oya kriyāvaliyē ektarā avasthāvakadī magē hita kriyāva vatanna. prāṇaghāta adattāna kāmityāta utcāra mul karagena næginna puḷuvan. boru gēnam parasavadana kalāpa mul karagena næginna puḷuvan. lōbha taraha mōḍa mul karagena næginna puḷuvan. dasakusalaya mul karagena hituvillak, kriyāvak, katāvak mā tuḷa nægena væḍapilak tibuṇanam menna passā karē san̆dudaham ē ena ena tænaṭa mama ēvā paha karanavā. pasvāsa karana.
그러니 여기서 내가 내려놓은 부분이 있습니다. 그 과정의 어느 순간 내 마음과 행동과 말이 산 목숨 해치기, 주지 않은 것 갖기, 그릇된 음행을 뿌리로 일어날 수 있습니다. 거짓말, 이간질 같은 것을 뿌리로 일어날 수 있습니다. 탐욕, 성냄, 어리석음을 뿌리로 일어날 수 있습니다. 열 가지 akusala 를 뿌리로 한 생각, 행동, 말이 내 안에 일어나는 짜임이 있었다면, 그것들이 오는 자리마다 나는 그것들을 몰아냅니다. 내쉽니다.
ehenam monavada āśvāsa karannē? rāga akṣayaṭa dvēśa akṣayaṭa mōha akṣayaṭa hētu vena nivan magaṭa hētu vena yam deyak hitin kayi vatanin kara yutu ekak eyak avurunāda læbuṇāda ēka mama æturu kaḷa yutu daham āśvāsa kara yutu dahama satiyen tōraganna noyeli tōragan hita hitā innavā nemeyi dæn kriyāva ganna anna satara satipaṭṭhānaya kriyātmaka dænaka
그렇다면 무엇을 들이쉽니까? rāga 의 다함, dosa 의 다함, moha 의 다함의 까닭이 되고 nibbāna 길의 까닭이 되는, 마음과 몸과 말로 해야 할 무엇이 다가왔거나 주어졌다면, 그것이 내가 가까이해야 할 dharma, 들이쉬어야 할 dharma 입니다. sati 로 그것을 골라잡아, 골라잡고 생각만 하고 있는 것이 아니라 이제 행동으로 옮깁니다. 바로 그것이 네 satipaṭṭhāna 가 움직이고 있는 것입니다.
kriyāvaliyagattā ganna eka muladima dænagiya veḷa venavā. paṭan ganna tamayi issellāma paṭan gannē satō assa sati satō passa sati sihiyen æsuru karanavā sihiyen paha karanavā. sihiyen æturu karanavā ārya arthaya sihiyen husma gannavā laukika arthaya.
그 과정을 붙잡는 일은 맨 처음부터 알아야 합니다. 시작은 맨 먼저 'sato assasati sato passasati' 로 시작합니다. sati 로 가까이하고 sati 로 몰아냅니다. sati 로 가까이한다는 것이 ariya 뜻이고, sati 로 숨을 들이쉰다는 것이 lokiya 뜻입니다.
paha kaḷannā vū dasa akusala tērum aragena malāsaya tērum magina sihiyen yuktava pahakaṭa davanavā. anārya daham vaṇa dasak dutak. laukika arthaya sihiyen vusma paha karanavā.
몰아내야 할 열 가지 akusala 를 마음 깊이 알아들어 sati 를 갖추고 몰아냅니다. ariya 가 아닌 dharma 는 열 가지 akusala 입니다. lokiya 뜻으로는 sati 로 숨을 내쉬는 것입니다.
lōkōttaraya sihiyen dasā akusal paha karanavā. ārya mārgayaṭa hētu venna dasa kusal æturu karamin ārya mārgayaṭa viruddha vena dasa akusal paha karami satiyen yuktava menna mēkē tērum venna manā kīhiyen inna paṭan gannavā. satipaṭṭhānaya ārambhivata.
lokuttara 뜻으로는 sati 로 열 가지 akusala 를 몰아내는 것입니다. ariya 길의 까닭이 되는 열 가지 kusala 를 가까이하고, ariya 길에 거스르는 열 가지 akusala 를 몰아내며 sati 를 갖추고, 이것을 알아들어 잘 깨어 있는 sati 로 지내기 시작합니다. satipaṭṭhāna 가 시작된 것입니다.
dæn mehema vunāma eka deyak venavā. mokada vennē? api mē praguṇa karagena āpu katāva ārya katāva nemeyi. dæn mē aluten bæhæganna ārambhayē bæhæ ganna katāva mē tiyennē ārya katāvaṭa bæhæganna. meccara kal anārya gati lakṣaṇaya atu āpu nisā.
이제 이렇게 되면 한 가지 일이 생깁니다. 무엇이 생깁니까? 우리가 익혀 온 이야기는 ariya 의 이야기가 아닙니다. 지금 새로 들어서는, 처음 들어서는 이 이야기는 ariya 의 이야기로 들어서는 것입니다. 이제껏 ariya 가 아닌 버릇과 성질을 지니고 왔기 때문입니다.
api huru karagatta purudu kara gatta nāga gati, dvēśa gati, mōha gati hariyaṭa tiyenavā.
우리가 익히고 길들여 온 rāga 의 버릇, dosa 의 버릇, moha 의 버릇이 단단히 남아 있습니다.
ē huru purudu karagatta gati lakṣana niransarayen ataya kriyātmaka venavā. hari amāru ēvaya midenavā.
그렇게 몸에 익힌 성향들은 끊임없이 작동합니다. 거기서 벗어나기가 아주 어렵습니다.
mokada hētu vennē? duccarita mul karagatta pāpaya mul karagatta ēvayen āśvāda labapu hebu gati lakṣaṇa suru karagatta nisā. epatu pāpa
왜 그럴까요? duccarita를 뿌리로 한, pāpa를 뿌리로 한 것들에서 맛(assāda)을 얻어 온 성향을 익혀 왔기 때문입니다.
gati lakṣaṇa suru karagatta nisā. epatu pāpa viññāṇayanṭa āhāra dīlā dīlā pāpa viññāṇa goḍanagāgena ara sapassana midan ikkevē jittaṁ kivva jitta prabhāsanatvayaṭa tiyannē nætuva āgantukēna upakilis ena upakiliccaṁ kiyalā āgandhaka vū upakilins valin kirīti karagatta mānasikatvayak tava tiyennē.
그렇게 pāpa viññāṇa들에 먹이를 주고 또 주어 pāpa viññāṇa를 쌓아 올려, 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라고 하신 마음의 빛남에 머물지 못하고, 'āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ'이라고 하신, 바깥에서 들어온 upakkilesa로 물든 마음 상태가 또 있습니다.
dæn kirīti karagattahama nælā tiyennē monavada? pāpa sahagata viññāṇa ohu huḷan̆ga nægilā. ēvaṭa kanna dena nisā hita tuḷa dūṣitatāvayan balavat velā.
물들고 나면 무엇이 일어나 있습니까? pāpa에 물든 viññāṇa들이 잔뜩 일어나 있습니다. 그것들에 먹이를 주니 마음 안의 더러움이 힘세졌습니다.
ē viññāṇayan balavat karagattaṭa passē ēvā nikanma haṭagattā nemeyi. duścarita āśvādayak passē gihillāyi duccara viññāṇayak goḍannagāgannē.
그 viññāṇa들을 힘세게 만든 것은 그냥 생긴 일이 아닙니다. duccarita의 맛을 좇아가서 duccarita viññāṇa를 쌓는 것입니다.
ē duścarta viññāṇayak apiṭa piṭjanna hētuva ēvaya priya svabhāvayak atura svabhāvayak tiyenavā. ēvā āśvāda janakayi.
그 duccarita viññāṇa에 우리가 끌리는 까닭은, 그것들에 좋아할 만한 성질, 달콤한 성질이 있기 때문입니다. 그것들은 맛을 일으킵니다.
ē āśvāda janaka vuṇā ēvā æsuru karanna giyāhama tamayi visapu am̆ba kǣva vagē vennē. am̆bayaṭa abē praṇītayi hæbæyi visō. praṇītiyaṭa
맛을 일으키는 그것들을 가까이하러 가면 독이 든 망고를 먹은 것처럼 됩니다. 망고 맛은 아주 좋지만 독이 들어 있습니다.
praṇītayi hæbæyi visō. praṇītiyaṭa vijavecca gaman visa balanna nætuva hæbæyi akānam viṭa gōcara venna siddha venavā. visa nisā haṭaganna vināśayaṭa hētu venna siddha venavā.
좋은 맛에 끌리는 순간 독은 살피지 않지만, 결국 그 독의 손아귀에 들어가야 합니다. 독 때문에 생기는 무너짐을 겪어야 합니다.
menna meyāgē rāgayē visa am̆bagiliyak vā ēkē svabhāvaya dakinna ōna. kāgaya kiyannē visa am̆bidiyak vāgē.
바로 이 사람의 rāga는 독 든 망고와 같으니 그 성질을 보아야 합니다. rāga란 독 든 망고와 같습니다.
praṇīta rasaya abhi praṇīta rasaya vagē tamayi rāgayē praṇīta rasaya. visapōka vagē tamayi ē æsuru karana vastu nisā haṭaganna tiyena duk gini dāhaya
망고의 좋은 맛과 같은 것이 rāga의 좋은 맛입니다. 독과 같은 것은, 가까이하는 대상 때문에 생기는 괴로움, 불길의 뜨거움입니다.
mulā sahagata bava ēken æti vennā vū dutcaritaya nisā ætive avæda asādhāraṇa ē nisā æti vennā vū dukkam kaṭa ēvā tamayi hiṭavicca visak tuḷa api dakinavā. anna satiyen dænaganna ōnē
미혹됨, 그로 말미암은 duccarita 때문에 생기는 해로움과 옳지 못함, 그로 말미암은 괴로움들—이것들이 그 안에 심긴 독이라고 우리는 봅니다.
tuḷa api dakinavā. anna satiyen dænaganna ōnē ehenam æsuru kaḷa yuttakda paha kaḷa yuttada
바로 그때 sati로 알아야 합니다. 그렇다면 이것은 가까이할 것인가, 버릴 것인가를.
pravēśaya kiyannē hariyaṭa kat vecca yakanayakvat lassanaṭa hat velā nirṣaṭa pēnavā. bæluvahama hari lassana maḷavedīlā hari lassana hari lassana mallenna mē oyā balāganna kiya badāgatta mokada vennē? olu hæma tænama hiṭenavā.
그 들어섬은 마치 벌겋게 달군 쇳덩이가 아름답게 빛나 보이는 것과 같습니다. 보면 아주 예쁜 꽃이 핀 듯 예쁩니다. '이것 좀 봐' 하고 껴안으면 어떻게 될까요? 온몸이 데게 됩니다.
eyāgē dvēśaya udvēgayē peḷi yanakoṭa ehema yannē hari saṁtōsaya. mokut næhæ muḷu lōkayama atara gattā san̆duru gǣt ara pætten vædilā anit pætten veeni pahalak keviṭa denna vadinakoṭa tamayi sarava tērennē.
그 사람의 dosa는, 들뜸 속에 행진하듯 갈 때는 아주 즐겁습니다. 아무것도 아닌 듯, 온 세상을 다 얻은 듯합니다. 이쪽에서 얻어맞고 저쪽에서 얻어맞아 두 대쯤 맞고 나서야 모든 것을 깨닫습니다.
anungē gē hadanna yannē kǣ gahagahaṭa perapāliyē gihiṭa hari saṁkhōdhaya. hæbæyi karana asādhāraṇa tarama tērennē næ. uddāmaya væhilā api jaya gannavā. satura marādaya karanavā kiyalā buddhāmaya. anna dvēśaya hædē.
남의 집을 부수러 소리치며 행렬 지어 갈 때는 아주 즐겁습니다. 하지만 저지르는 옳지 못함의 크기는 깨닫지 못합니다. 들뜸에 덮여 '우리가 이긴다, 적을 죽여 버린다'며 흥분합니다. 바로 그렇게 dosa가 생겨납니다.
namut dvēśaya nisā nægena asādhāraṇaya tarama ē at bævit ehema gevannalā ananta kālayak gevanna enavā ananta duk vitarake ē velāvaṭa mataka næhæ uddāmen karapu sabanka
그러나 dosa 때문에 일어난 옳지 못함만큼 그 생에서도 갚아야 하고, 끝없는 세월 동안 갚으며 끝없는 괴로움을 겪어야 한다는 것을, 들떠서 저지르던 그때에는 기억하지 못합니다.
menna mēvā api dækaganna ōnē satiyen issellā
바로 이것들을 우리는 먼저 sati로 보아야 합니다.
ehenam mehema dænagattaṭa passē api huru purudu karagattē ē pasu gati lassanda eka pārita kiyalā ekāṭa kænna ekak kiyalā purudu vet dekāṭa dænaganna aha hāmuduna monavāhari viśēṣa karuṇak eka goḍa ōka kiyanna ō ōkaṭa ōka kiyanna nætnam.
그렇게 알고 나서 보면, 우리가 익혀 온 그런 성향들이 어떻습니까. 한 사람에게서 들은 것을 다른 사람에게 옮기는 버릇이 든 사람은, '아, 스님, 특별한 일이 하나 있는데 이건 꼭 말해야겠어요' 하며 말하지 않고는 못 배깁니다.
ō kiyanavā. ivasanak næ. suvānayak gedarin piṭa venna bæhæ kavut ehema mokada kiyannē. kāraṇayak alu velā tiyenavā geyak gānē kiyanna occara āśvāda venna nicca ekaṭa maṭa dota vahin̆dennē næhænē kiyanna ya hari amāruyi. ehenam kēnam hari āśvādayi.
말해 버립니다. 참지 못합니다. 누구에게든 말하지 않으면 집을 나설 수도 없습니다. 집집마다 할 이야기가 생겨 있는데, 그렇게 맛나는 이야기를 말하지 않고는 잠이 오지 않는다니, 참기가 아주 어렵습니다.
hari amāruyi. ehenam kēnam hari āśvādayi. hæbæyi kiyalā hīsvaragiya dāṭa hambavennē mahā ginna.
그러니 고자질은 아주 달콤합니다. 하지만 말한 것이 들통나는 날 만나는 것은 큰 불길입니다.
ē maha ginna ē dāhaya muhuṇa denna bæri mama okkoma vahanavā ara āśvādaya boru kiyalā anik aya puduma karavanna tiyenavā nam ehema hari āsvādaya
그 큰 불길, 그 뜨거움을 마주할 수 없어 나는 모든 것을 덮어 버립니다—그 달콤함을. 거짓말로 다른 사람을 놀라게 할 수 있다면 그것도 아주 달콤합니다.
ara tiyenavā ekē pudgalayek purudu vecca gati kattol kannā manussayek hiṭiyā ehema maṁ gahakaṭa kiyanavā pollatu 10k gælavā æhaka ē gahē pollak dahayak gala ōka vahā apē ivat gænama kiyalā kiyanavā mama ahaval vavatē ollatu 56k gæna ēvāk venavā ēkat eyāṭa utsāra mahā luka satuṭat mokada ekak ekak hon̆dayi kiyalā gas yana ekāṭat ēka loku tiyanna puḷuvan. itin kollada aya gaharutda?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin namut mēka hari santōsayi mēkē. aramēhā pudu venavā balanna.
그래도 이것이 아주 즐겁습니다. 상대가 놀라는 것을 보면요.
ōgē dēval tiyenavā. monōvā hari boru kiyalā santōsa venavā. ēka hari āśvādaya. hæbæyi boruva mahā ādīnē ekak.
그런 것들이 있습니다. 무엇이든 거짓말을 하고 즐거워합니다. 그것은 아주 달콤합니다. 하지만 거짓말은 큰 ādīnava입니다.
kavadāvat ehatak vena ekak nemeyi vacanayak piḷigannē nǣha kenek piḷiganna kiyalā do hāmāru vennē. hæmadenāṭama hæma pættema tamant tanunṭat ara.
그 사람의 말은 어느 날에도 받아들여지지 않습니다. 누군가에게 받아들여지게 하기가 아주 어렵습니다. 모든 이에게, 모든 면에서, 자신에게도 남에게도 그렇습니다.
satyaya vacanaya bhāvitā karanavā nam viśāla viśvāsayak. ē vacanaya piṭama kaṭayutu karanna puḷuvan kisidīma bayat hevillak nætuva. ēka ætta.
참된 말을 쓴다면 큰 믿음을 얻습니다. 그 말을 바탕으로 아무 두려움도 망설임도 없이 일할 수 있습니다. 그것이 사실입니다.
namut mē tattvaya dakinnē næhæ. ara boruvē āśvādayen væhicca pudgalayāṭa.
그러나 거짓의 달콤함에 덮인 사람은 이 상황을 보지 못합니다.
dæn menna mehema aru purudu karagena oya āśvāda vidagena pāpa āśvāda vidina. purudu karagatta gati nisā ēkenma āśvādayaṭa vū mānasikatvayak goḍanægenavā. ara citta prabhāssaratvaya yaṭa karagena āganka upaksa kahaṭakin bæn̆denavā. ara āśvādaya nisā ēka atharinna bæruva ē āśrayama innavā.
이제 이렇게 버릇을 들여 그 달콤함, pāpa의 달콤함을 누립니다. 익힌 성향 때문에 그 달콤함에 기운 마음 상태가 쌓입니다. 마음의 빛남을 덮고 바깥에서 온 upakkilesa의 얼룩에 묶입니다. 그 달콤함 때문에 그것을 놓지 못하고 그것에 매달려 있습니다.
paruta palalābha okkoma monavāhari vastuvak anunṭa novēvā maṭa vēvā kiyalā hadāgena anunṭa kāṭavat nǣhæ meccara hon̆da ekak.
남의 이득과 얻음 모두를, 어떤 물건이든 '남에게는 가지 말고 나에게 오라' 하며, 다른 누구에게도 이만큼 좋은 것은 없게 만들어 놓고—
ōka bohōma koṭa dæḍi lōbhaya. lōbhaya kiyannē unṭa novēvā maṭa vēvā kiyana eka tamayi dæḍi lōya. anunṭa novēvā maṭama vēvā. hon̆da pætta hæ naraka pætta nemeyi.
그것이 아주 심한 lobha입니다. lobha란 '남에게는 말고 나에게 오라'는 것, 그것이 심한 lobha입니다. 남에게는 말고 나에게만. 좋은 쪽은요, 나쁜 쪽은 아니고요.
mal gahak ehema hiṭavā gattā nam ṭikakmē væḍiyē durlabha jātiya mal pæḍayak hiṭavā gattā nam æṭahæ hædun evā malakaḍa tiyenna. ōkē æhæ hædunot ehema anikun gihiyenavanē. etakoṭa apēvat in̆dalāyi mē malgahannē kiyana eka ēka kiyanna bæhæ. ēka hari āśvādayak. anihaṭa næhæ maṭayi tiyennē kiyalā āśvāda. dæn mēkat lōbhaya kiyana āśvādayak. dæḍi lōbhiya āśvādaya nisā mayi
꽃나무를 하나 심었는데, 조금 더 귀한 종류를 심었다면 남이 꺾꽂이할 가지가 나지 않게 합니다. 거기서 싹이 나면 다른 사람들이 가져가지 않겠습니까. 그러면 '우리 집에만 있는 꽃나무'라고 말할 수 없지요. 그것이 아주 달콤합니다. '남에게는 없고 나에게만 있다'는 달콤함. 이것도 lobha라는 달콤함입니다.
āśvādayak. dæḍi lōbhiya āśvādaya nisā mayi deyaṭa værē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
namut mēvā okkoma hadanna māttek gatiya. menna mē vagē dēval guru karagatta purudu karagatta ekkanā. ē væḍena dūṣaya viññāṇa nisā.
그러나 이 모든 것을 만드는 것은 성향입니다. 이런 것들을 익히고 버릇 들인 사람들은, 자라나는 그 더러운 viññāṇa 때문입니다.
ēvā ēkema væḍi yaḷi yalit ē āhārayenma hin̆danavā. ē āśvādayenma hiṭanavā. ē āśvādaya tora jīvitaya væḍak nǣ kiya hæn̆gi sarapu ēka lōkayaṭa vaṭinna venavā. menna meban̆du gati lakṣana puruṇu kara tibicca kenāda ehenam dvēśayen æraganna bæ.
그것들은 거기서 거듭거듭 같은 먹이로 자라납니다. 그 달콤함으로 자랍니다. 그 달콤함 없이는 삶이 쓸모없다고 느끼고, 그것이 세상에서 값진 것처럼 여겨집니다. 이런 성향을 익혀 온 사람이라면 dosa에서도 벗어날 수 없습니다.
ehenam mēkendi api dakinna ōnē. hæma velēma ē apiṭa æraganna bæri dūṣitāvē ādīnava bohōvakuṭa balanna ōnē.
그렇다면 여기서 우리가 보아야 할 것은, 늘 우리가 벗어나지 못한 그 더러움의 ādīnava를 많이 살펴보아야 한다는 것입니다.
ēken ven labannā vū śānta vū prīita vū ānisaṁsa bohō koṭasī karanna ōnē.
그것에서 떨어져 얻는 고요하고 뛰어난 ānisaṃsa를 많이 생각해야 합니다.
issellāma loku kuṇu ṭika æraganna kramaya menna mē nisā. dæn hita suddha karagannayi mē ānāpānayaṭa bæhælā tiyennē paha kaḷa yuttayi æturu kaḷa yuttayi dænagena menna mē paha kaḷa yutu mahā dæḍiva allakanna kuṇugoḍa paha karanna bohōkoṭa utsāha karanna ōna. dīrgha lesa utsāha karanna ōna. dīrgha lesa dahama æsuru karanna ōnē.
가장 먼저 큰 쓰레기를 치우는 방법이 이것입니다. 마음을 깨끗이 하려고 ānāpāna에 들어선 것이니, 버릴 것과 가까이할 것을 알고, 버려야 할 이 굳게 붙잡은 쓰레기 더미를 버리려고 많이 애써야 합니다. 오래 애써야 합니다. 오래 dharma를 가까이해야 합니다.
dīrghesā ādīnava dækalā pahakaṭa damanna ōnē æra kuṇugoḍa menna mēken ārambha karanna ōnē paṭan gannaka kriyākalāpaya mul karagena issella kriyākalāpaya hædagattā ganna.
오래 ādīnava를 보고 그 쓰레기 더미를 내버려야 합니다. 바로 이것부터 시작해야 합니다. 시작할 때는 행동을 뿌리로 삼아, 먼저 행동을 바로잡아야 합니다.
dæn kriyāven æsuru karana dēval meccara kal nīcaya vidihaṭa æturu karapu dēval vala ādīnava dækīma dharmānukūlava āśvāsa karanna ōna bohōkoṭa dīghaṁ assa santō dīghaṁ assa sāmitta pajānāti menna dīrghe ætul karanna ōnē hētu
행동으로 가까이하는 것들, 지금까지 천하게 가까이해 온 것들의 ādīnava를 보는 것—dharma에 맞게 그것을 많이 들이쉬어야 합니다. 'dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti'—바로 이렇게 길게 들여야 하는 까닭입니다.
ara vagē allagatta dæḍiva bæn̆dilā hæn̆dilā purudu karagatta kuṇu goḍaval deka papāra ayin karanna bæhæ. bohōkoṭa dahama æsuru karalā hitan ēkē venvīma śāntayi, venvīma praṇītayi kiyana mē daham dīrghayaṭa æsuru karanna ōnē.
그렇게 굳게 붙잡고 묶이고 들러붙어 익힌 쓰레기 더미는 한두 번에 치울 수 없습니다. 많이 dharma를 가까이하며 생각하여, '그것에서 떨어짐은 고요하고, 떨어짐은 뛰어나다'는 이 dharma를 길게 가까이해야 합니다.
athærakīm noælī midī yana śāntasāvē praṇītāvī dīrgha koṭa sihi karanna ōna. menna mē karanakoṭa dīrghā æturak hampinavā daham
놓아 버리고 매달리지 않고 벗어나는 고요함과 뛰어남을 길게 떠올려야 합니다. 이렇게 할 때 dharma를 길게 가까이하게 됩니다.
ē koṭasē ādīnava menehi karalā pahakala hiṭa dīrgha koṭa karalā bohōma amāruven pahaka damanna ōnada īgamvā passa santōdhīga passa sāmitti pajānāti
그 부분의 ādīnava를 생각하며 버리되, 길게 하여 아주 힘들여 내버려야 합니다. 'dīghaṃ vā passasanto dīghaṃ passasāmīti pajānāti'.
onna pahakara damana ēvā amāruven karanna ōnē. dæn hitalā balannakō nayi poḷoṁguvāgē mugālā husvā aragena hun̆gāma pusvārana kramaya
내버리는 일은 힘들여 해야 합니다. 생각해 보세요—코브라나 살무사가 숨을 들이쉬었다가 세게 내뿜는 방식을요.
mē vidihaṭa tamā visin karalat vū pāpaya mesē tērum marina ēkē tiyennē duccataya aveṭa asādhāraṇī yaḷi yaḷi sihi karamin ēka paha karalā ēka athærīma labannā vū śāntiya bohoma hon̆dayi kiyalā yali yalivaya æturu karalā mē pæma deka neveyi giyot kāṭa nivan hamba vennē kāṭa hinda śuddha vennē
이처럼 자신이 저지른 pāpa를 이렇게 이해하여, 그 안의 duccarita, 해로움, 옳지 못함을 거듭 떠올려 버리고, 그것을 놓아 얻는 고요함이 아주 좋다고 거듭 가까이하는 이 두 길로 가지 않는다면, 누가 nibbāna를 얻겠으며 누구의 마음이 깨끗해지겠습니까?
aṭu hitalā balannakō budurajāṇan vahansē dēśana tamanma hitalā balannakō. tamanṭa tērena hædiṭa kiyannakō. budurajāṇan vahansē mē ahaval poten gē vēdaya kohomada tiyennē? ē ana uttara denna kivvē næ.
생각해 보세요. 붓다의 가르침은 스스로 생각해 보세요. 스스로 이해한 대로 말해 보세요. 붓다께서는 '어느 책에 이 veda가 어떻게 되어 있느냐, 그 답을 하라'고 하지 않으셨습니다.
ara vidyāgnā mē vidyāgnā kiyā tiyennē kohomada ōna ēka uttaraya denna kivvēnē. mahaṇa obaṭa væṭena hæṭiyaṭa uttaraya dennē. obaṭa tērena hæṭiya mēkaṭa piḷitura dennē. manussaya īṭat tiyā mānavakaya obaṭa væṭena hæṭiyaṭa mēka uttaraya denna ōnē. tamangē værada sākṣiyaṭa ēkayi pinita mē hoyannē. satvaya pennenakoṭa karana sākṣiyaṭa ekama tamanṭa piḷitura ennē.
'저 학자, 이 학자가 어떻게 말했느냐, 그것을 답하라'고 하신 것이 아닙니다. '비구여, 그대에게 떠오르는 대로 답하라. 그대가 이해한 대로 이것에 답하라.' 사람에게도, 나아가 젊은이(māṇavaka)에게도 '그대에게 떠오르는 대로 답해야 한다'고 하셨습니다. 공덕 있는 분들이여, 그래서 자신의 증언을 찾는 것입니다. 진리를 볼 때 스스로 하는 증언으로만 답이 나옵니다.
ehenam dæn api ē vidihaṭa æhuvot ehema api purudu karagena tiyena naraka gati lakṣaṇaya ēvaya ādīnava bohōkuṭa menehi karami. ēkē athækīmadī nidahas vunāma koccara śāntada koccara praṇīta dē nivīma tænasīma kiyalā menehi karana væḍa piḷivelayi.
그렇다면 이제 우리가 그렇게 묻는다면, 우리가 익혀 온 나쁜 성향들의 ādīnava를 많이 생각하고, 그것을 놓아 자유로워지면 얼마나 고요한지, 얼마나 뛰어난지, 꺼짐과 편안함을 생각하는 것—그것이 실천의 차례입니다.
ē hī api allagatta avasthāvala oba bala balā yanakoṭa æti vennā vū mānasikatvaya kohoma suddha vīda kohoma veīda ē væḍapiṭa pættakin tiyalā himīsīruva goḍāk husma aragena himīsiruva kæriyu. ohugē mānasikatvaya koccara duddu ven hitaṭa balanna ōnē
우리가 붙잡았던 순간들을 살펴보며 갈 때 생기는 마음 상태가 어떻게 깨끗해졌는지, 어떻게 되었는지—그 일은 한쪽에 치워 두고 천천히 숨을 잔뜩 들이쉬며 천천히 하는 사람, 그 사람의 마음 상태가 얼마나 더러운지 마음으로 보아야 합니다.
dæn pæhædiliva penennē nædda rāga sahagata dvēśa sahagata mōha sahagata huru purudu æti karagena ēvā æti karagattahama nēdiyen arinna bæri bava apiṭama hitennē næ. api nam ehema vennē nædda
이제 분명히 보이지 않습니까? rāga, dosa, moha에 물든 버릇을 들이고 나면 쉽게 벗어날 수 없다는 것을 우리 자신은 생각하지 못합니다. 우리는 그렇지 않습니까?
ōttā tiyena monavā hari kāṭa gānna purudu karagatta kaeka æḍi tiyenavā narakēsiyen atnaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn dum bīlā mattæn bīlā huru purudu karagatta kenekut væḍi mokada vunot ehema puḷuvanda rētin atharinna ēka nēdi væḍak neme ōnakama tiyenavā. hæbæyi
담배를 피우고 술을 마시는 버릇이 든 사람도, 무슨 일이 생겼다고 해서 바로 놓을 수 있습니까? 그건 쉬운 일이 아닙니다. 바라는 마음은 있습니다. 하지만—
athæraganna nemeyi paḷaveni davasē dekē mīlā pudu ansampata tiyena ekaṭa ehema atraganna bæ. eyāṭa sēriyama keṭiyama puḷuvan.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
puru purudu karagatta naraka purudu mē atharinna bæ. dīrgha utsāhayak ganna ōnē. ēkaṭa viruddhava ēka athærīmaṭa yamak dæriya yutuda ehi ādīnava manāsaya menehi kaḷa yutu bohōkoṭa menehi kaḷa yutu. dīrghaya dahama āśvāsa karanna ōna.
익혀 온 나쁜 버릇은 쉽게 놓을 수 없습니다. 오랜 노력이 있어야 합니다. 그에 맞서 그것을 놓으려면 무엇을 지녀야 하는지, 그 ādīnava를 잘 생각하고 많이 생각해야 합니다. 길게 dharma를 들이쉬어야 합니다.
ādīnava balanna balanna giyāma mokada vennē? etek karagena āpa yam ducartayak æda utsāhayen vīriyen ivasil venna mama eban̆du vannā vū dēṭa mahatat aya vaṭina yodavannē nǣha kiyalā kriyātmakayama navatvāganna ōna. tīrya vana mahansi velā ēken nidahas venna ōna. eval kriyākalāpayen nidahas vunæhæ etakoṭa
ādīnava를 보고 또 보면 어떻게 됩니까? 그때까지 해 온 어떤 duccarita든, 노력과 viriya와 참음으로 '나는 그런 일에 이 귀한 생을 쓰지 않겠다' 하며 행동 자체를 멈추어야 합니다. 굳게 애써 그것에서 벗어나야 합니다. 그렇게 행동에서 벗어났을 때—
anna mūlikavama hæṭatali.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
paḷaveni dennaṭa enakoṭama koccara śāntalada koccara prīdada oya jātiya ānāpānayak tika kalayak kiluot ehema tamanṭa koccara śāntiyak praṇitayak læbennē æsuru karanaṭa koccara śāntik praṇitiyak læbeda puduma venasak ahava dekayi tiyennē.
첫 단계에 오자마자 얼마나 고요하고 얼마나 기쁩니까. 그런 ānāpāna를 조금이라도 해 보면 자신에게 얼마나 큰 고요함과 뛰어남이 오는지, 예전에 가까이하던 것에서는 얼마나 고요함과 뛰어남을 얻었는지—그 둘 사이에는 놀라운 차이가 있습니다.
hitanam maṭa vēvillak næha kanak æheṭa bahinavā bahinavā tora kohomatiyak næhæ keravarak næhæ kiyavanavā. koccara hari magē gæda pala duka dæn prahā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kisi karadarayak næ. dæn hināma valin innavā. maṭa bayinnet nǣ. monavā hari kiyanna ōnama karuṇāven dæn katā karalā kiyannē. eccara vagē padaya kiyalā aḍannet næha.
아무 근심이 없습니다. 이제 웃으며 지냅니다. 나를 욕하지도 않습니다. 무엇을 말해야 할 때도 이제 자비롭게 이야기합니다. 예전처럼 울지도 않습니다.
dæn ē pavulē jīvat vennē mē mattaraya hatarak. dæn hitennē næta. ryāvaṭa svāmīn kurusayānat svāmīn vaharaṭa ārayapusa bhāvaya gænat aya vagēma anit ayaṭat tamangē nǣ dǣgena idalāgena oya vidiyahīma lassarala.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam tamanṭat annaṭat yahapatak nēda api peni pinē. sandicika pratiphala nēta. anna maga pǣdena.
그렇다면 자신에게도 남에게도 이로운 일이 아닙니까, 공덕 있는 분들이여. sandiṭṭhika, 지금 여기서 보이는 결과가 아닙니까. 바로 길이 열립니다.
itin duccaritaya aḍu vuṇā kiyalā. api pāri vagē vīma boru kiyiya kiyiya anu kavaṭa raha navaṭa enapu gati lakṣaṇaya abhilā næti vunā kiyalā apiṭa dæn pāruvada vasevā.
그런데 duccarita가 줄었다고 우리가 쓸쓸해집니까? 거짓말로 남을 속이며 맛보던 성향이 우리에게서 사라졌다고 이제 우리가 쓸쓸해졌습니까?
kēlan kiyalā anubidavapu væḍipila abhilan̆ga næti vunahama dæn apiṭa pāḷuk vuṇā. anuta bærutu vadana kiya væḍapidā api lan̆ga næti vunāhamaṭa puḷuvan aḍu vunē aḍu pāḍuvak vunāda væḍak hari prabhapa kiyana eka in eka ratanāṭa passē apiṭa pāḍuvak vunāda kotana pāluvak velā næha.
고자질로 남을 갈라놓던 일이 우리에게서 사라졌다고 이제 쓸쓸해졌습니까? 남에게 거친 말을 하던 일이 사라졌다고 우리에게 모자람이나 손해가 생겼습니까? 쓸데없는 말을 그만두었다고 우리에게 손해가 생겼습니까? 어디에도 쓸쓸함은 생기지 않았습니다.
anna hiṁci hiṁsā karana eka aḍu vuṇānam næti vuṇānam api pāḍuvak i moraværavacākaya næti vuṇā nam aḍu vuṇā nam kāmacchācāraya ævil vuṇā nam ēken apiṭa kotanaka pāḷuvak ehema venavada apē jīvitaya nætnam yahapatak venavada prasādayak yahapatak visa vena deyak næha.
남을 해치는 일이 줄었거나 사라졌다면 우리에게 손해입니까? 도둑질과 속임이 사라졌거나 줄었다면, 삿된 음행을 멀리했다면, 그것 때문에 우리 삶 어디에 쓸쓸함이 생깁니까? 아니면 이로움이 생깁니까? 맑은 믿음과 이로움 말고 다른 것은 없습니다.
mahaṇeni budurajāṇan vahansē ahanavā mahaṇani obalā ara vadamal māla karē damādagena kaṭuru oṭuṇu oruvē damāgena ara vadakaya piṭipassen issaṭa karagena attipassaṭa tiyalā bæn̆dalā ara vadayaṭa geniyanna minissu dækalā tiyenavada ehemayi svāmīn dækalā tiyennē.
bhikkhu들이여—붓다께서 물으십니다—bhikkhu들이여, 그대들은 사형수의 목에 꽃다발을 걸고 머리에 관을 씌우고 손을 등 뒤로 묶어 처형장으로 끌고 가는 사람들을 본 적이 있는가? '그렇습니다, 세존이시여, 보았습니다.'
ē rajjuruva ē avasthāvēdī geniyannē. mahu prāṇaghāta nokarapu kenek mohuṭa mē daraluvama dennē. mahu borakam nokarapu kenek mohoṭa mē daruvama dennē. ohu kāmatyācārayan nokarapu kenek mohuṭa mē dan̆ḍuvama denna. mahu boru nokiyapu kenek mohuṭa mē dan̆ḍuvama denna. mē ādī vaśayenmē dasa akusal nokarapu nisā ehema panavalā tiyenavā. ara vagē duvama
그때 왕이 그를 끌고 가는 것은 '이 사람은 산목숨을 해치지 않았기에 이 벌을 받는다, 도둑질을 하지 않았기에 이 벌을 받는다, 삿된 음행을 하지 않았기에 이 벌을 받는다, 거짓말을 하지 않았기에 이 벌을 받는다'—이처럼 열 가지 akusala를 하지 않았다고 그런 벌을 내린 적이 있는가?
svāmīni ehema deyak nam ahannat næ.
'세존이시여, 그런 일은 들어 본 적도 없습니다.'
ehenam mahannē mē budu daham tuḷa mē satya dharmaya tuḷa vitarak nemeyi. mē lōkaya pālanaya karana rāja dharmaya ēvā. varadak nokarana kenāṭa dan̆ḍuvama paḷavala tiyenavada ohu etanat nidahas venna.
그렇다면 bhikkhu들이여, 이 붓다의 dharma, 이 참된 dharma 안에서만이 아니라 이 세상을 다스리는 왕의 법에서도, 잘못하지 않은 사람에게 벌을 내리는가? 그는 거기서도 자유롭다.
ohuṭa prahaṁsāvak næda. sajjutavanganna etakoṭa prahaṁsāvak tiyenavā. ohuṭa sækavarṇayak tiyenavā. ohu hon̆dayi kiyalā sammatayaṭa gannā.
그에게는 칭찬이 있지 않습니까? 착한 사람에게는 그때 칭찬이 있습니다. 그에게는 찬탄이 있습니다. 사람들은 그를 좋은 사람이라고 받아들입니다.
ada vunat mē vædu kohoma tibuṇat piṭin hari pēdena viṭa hon̆da gatiya tisa sāma vima viniṣyakāra kiyaga pamadi ennē mē gamēvalē inna sāma vinisa kiyalā. ē sāmayan katā karana kenāgē vacanayat piḷigænīmē viśēṣa satvayak hadē pavasak vanavā.
오늘날에도, 속이야 어떻든 겉으로 좋은 성품이 보이는 사람을 마을의 '평화 판사'로 뽑습니다. 그렇게 평화를 말하는 사람의 말을 받아들이는 특별한 믿음이 사람들 마음에 생깁니다.
kānāntaraya buddhiya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē ara guṇaya nisāma nēda?
그것은 바로 그 덕 때문이 아닙니까?
anna ē vagē nikam budurajāṇan vahansē pennalā tiyennet menna mē vagē avasthāvak tuḷa apiṭa hon̆dama pēnavā paṭan dænaṭā narakak vennē næ. yahapat dē menna mē ākārayen api karannā vū kāyika duścarita mālāvak issellā purudu karagatta eka dæruva tibuṇa nam ē āśvādaya nisā ara mānasikatvaya apē viññāṇa ēkaṭa nægilā tibicca nisā. dūṣaya mānasikatvaya tibicca nisā ēvā āśvāda pas yanna yaḍiya yaḷi sabhā yana poḷona gati lakṣaṇayak tibuṇā. anna ē poḷakōna gati lakṣaṇayē kāyaka kriyādāmayan nisā tibena kāya saṁkhāra tamā. ara pudgalayāgē ara viññāṇa valaṭa āhāra vennē.
바로 그처럼 붓다께서 보이신 것도 이런 경우입니다. 우리에게 분명히 보이는 것은, 이렇게 해서 나쁜 일은 생기지 않는다는 것입니다. 좋은 일입니다. 우리가 저지르는 몸의 duccarita 무더기를 예전에 익혀 지녀 왔다면, 그 달콤함 때문에 그 마음 상태가 우리 viññāṇa에 올라와 있었기 때문입니다. 더러운 마음 상태가 있었기에 그 달콤함을 좇아 거듭거듭 가도록 끄는 성향이 있었습니다. 그 끄는 성향의 몸의 행위들 때문에 생기는 kāya saṅkhāra가 바로 그 사람의 viññāṇa의 먹이가 됩니다.
paviṭu viññāṇayaṭa padutta manasaṭa āhāra evvā. oya āhāraya nævættuvot mokada vennē? viññāṇa nirōdha venavā. anna hētuphala taramaya.
더러운 viññāṇa, 오염된 마음에 먹이가 됩니다. 그 먹이를 끊으면 어떻게 됩니까? viññāṇa가 nirodha합니다. 바로 그것이 원인과 결과의 이치입니다.
ē viññāṇayaṭa āhāra denaeka viññāṇa nirōdha karanna bæha. viññāṇayaṭa āhāra nætnam āhāraka viññāṇa jīvat vennē. hita pavatinavā. kāṭa sahagata viññāṇaya nirōdha venavā.
viññāṇa에 먹이를 주면서 viññāṇa를 nirodha할 수는 없습니다. viññāṇa는 먹이가 있어야 삽니다. 먹이가 없으면 마음은 그대로 있되, pāpa에 물든 viññāṇa는 nirodha합니다.
ehenam mokada vennē? hita nirōdha vuṇē nǣ. pāpa viññāṇaya nirōdha vuṇā. ehenam hitayi viññāṇaya kiyannē ekak kiyalā batvā gattot ehemanē viññāṇaya nirōdha vunāhama hitak koyida kiyalā ahanna puḷuvan.
그러면 어떻게 됩니까? 마음이 nirodha한 것이 아닙니다. pāpa viññāṇa가 nirodha한 것입니다. 마음과 viññāṇa를 하나라고 여긴다면 'viññāṇa가 nirodha하면 마음은 어디 있느냐'고 물을 수 있겠지요.
viññāṇa kiyannē ara æti karaganna pāpa mānasikatvaya nisā goḍanagāganna mānasikatvaya horakam karana hita viññāṇaya prāṇaghāta satta hinsā karanavā hita viññāṇayak kāma mityācārayaṭa poḷōna hita viññāṇayak boruvaṭa kēra parasēṭa palāpayaṭa poḷōna hita viññāṇaya lōbhaya æti karagata haturavana dvēśa sahagata haturavana mōha sahagata haturavana mānsaya gattē viññāṇa
viññāṇa란, 그렇게 일으킨 pāpa의 마음 상태로 쌓아 올린 마음 상태입니다. 도둑질하는 마음이 viññāṇa이고, 산목숨을 해치고 중생을 괴롭히는 마음이 viññāṇa이며, 삿된 음행으로 이끄는 마음이 viññāṇa이고, 거짓말·고자질·거친 말·쓸데없는 말로 이끄는 마음이 viññāṇa이며, lobha를 일으키는, dosa에 물든, moha에 물든 마음 상태가 viññāṇa입니다.
dæn viññāṇaya nirōdha karapahama næti vennē monavada? prāṇaghāthāttāna kāmicchā vidyāmāna vennē næha. boru kēram parasavacana kalāpa vidyāmāna næha. lōbha taraha mōḍa vidyāmāna næha. viññāṇa nirōdhana.
이제 viññāṇa를 nirodha하면 무엇이 사라집니까? 산목숨 해침, 도둑질, 삿된 음행이 나타나지 않습니다. 거짓말, 고자질, 거친 말, 쓸데없는 말이 나타나지 않습니다. lobha, dosa, moha가 나타나지 않습니다. viññāṇa의 nirodha입니다.
daśa akusalayē viññāṇa nirōdhanat dasa akusalaya vidyāmānaya vennē ne. dæn [ugura kǣrīma] viññāṇa valaṭa āhāra monavada? daśākusal. daśākusal āhāra karaganna ēka tamayi avidyā paccayā saṁkhārā, saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kivē.
열 가지 akusala의 viññāṇa가 nirodha하면 열 가지 akusala는 나타나지 않습니다. [헛기침] 그렇다면 viññāṇa의 먹이는 무엇입니까? 열 가지 akusala입니다. 열 가지 akusala를 먹이로 삼는 것, 그것이 'avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ'이라고 하신 것입니다.
anna apiṭa ōnakama tiyennē avijjāya satya aśēṣa virāgaya nirōdhā saṁkhāra nirōdhō saṁkhāra nirōdhā viññā nirōdhava kiyana eka æti karaganna anna ē paṭicca samuppādaya penna nirōdha cakraya tamayi mē kriyātmaka karannē tava vidiha nivan ena hæṭi pēnnē.
바로 우리가 바라는 것은 'avijjāya tveva asesa virāga nirodhā saṅkhāra nirodho, saṅkhāra nirodhā viññāṇa nirodho'를 이루는 것입니다. 바로 그 paṭiccasamuppāda가 보여 주는 nirodha의 바퀴를 이렇게 굴리는 것입니다. nibbāna로 가는 길이 보입니다.
anna viññāṇa nirōdha karaganna tamayi dīrgha api æsuru karana ēvā dænagattā dahama æsuru karalā duścarta mānasikatvaya tiyena ādīna balanna
viññāṇa를 nirodha하려고 우리가 길게 가까이하는 것들을 알았습니다. dharma를 가까이하며 duccarita 마음 상태에 있는 ādīnava를 봅니다.
dīghaṁ assantō dīghaṁ assa sāṁci etakoṭa mokakda dīghaṁ etakoṭa ē etakoṭa agaṁvā assantō dīghaṁ assatsāmiti pajānāti anna api dænagannavā prajānāti dæn mokada dīrghana æsuru karanakoṭa etana nodæna karanavā nemeyi. gnāna sampitraya paṭan gattā.
'dīghaṃ assasanto dīghaṃ assasāmīti'—그렇다면 길게란 무엇입니까? 'dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti'—바로 우리가 압니다, pajānāti. 이제 길게 가까이할 때 모르고 하는 것이 아닙니다. ñāṇa sampayutta, 앎과 함께하는 것이 시작되었습니다.
ehenam dīghaṁvā attasa santō dīghaṁ attha sāmīti pajānāti. dæn api dannavā mokaṭada mē æsuru karannē? æyi mē duccarayangē ādīnavaya æli balanna mona hētuvak nisāda? mēka tamayi mārgaya. nivan dakina mārgaya menna mēkayi. nivan magē væḍennē metendi.
'dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti'. 이제 우리는 무엇 때문에 이것을 가까이하는지 압니다. 왜 이 duccarita의 ādīnava를 보는지, 무슨 까닭인지. 이것이 바로 길입니다. nibbāna를 보는 길이 이것입니다. nibbāna의 길은 여기서 자랍니다.
dīrgha lehe æturu karapu atda uccarita ādīnava yaḷi yaḷi bohōkuṭa balanna paṭan gattahama menna mē hētuva nisā tamayi ārya mārgaya væḍenna prajananaya vennē. dīghaṁvā passa santō dīghaṁ passa sāmītipajānāika
길게 가까이해 온 duccarita의 ādīnava를 거듭거듭 많이 보기 시작하면, 바로 이 까닭으로 ariya magga가 자라나 생겨납니다. 'dīghaṃ vā passasanto dīghaṃ passasāmīti pajānāti'.
dæn mokada vennē? ādīnava balanna balanna ṭiken ṭika ṭiken ṭika pahavelā pahavelā yanavā mē allagatta dæḍi ara tiyana ducca mānasikatva næhanam hari viññāṇavala tiyena gati svabhāva dæn apiṭa pēnavā ēkat dænuvat tamayi mayi karannē gnāna sampitava karannē. pera maṭa meban̆du ākāra rāga situvili dvēśiliya ævidillā ēkaṭa poḷubō gati lakṣaṇa pahaḷa vuṇā.
이제 어떻게 됩니까? ādīnava를 보고 또 보면, 붙잡고 있던 굳은 duccarita 마음 상태, 곧 viññāṇa 안의 성향들이 조금씩 조금씩 떨어져 나갑니다. 이제 우리에게 보입니다—그것도 알면서 하는 것, ñāṇa sampayutta로 하는 것입니다. '예전에는 이런 rāga 생각, dosa 생각이 와서 그것에 끌리는 성향이 나타났다.'
ādīnava bala balā yaḷi yaḷi ekē sækavarṇaya kara karā saṁvara vevī innakoṭa dæn kramakramaya maṭa ē āsahanī mānasikatvayak ēvanna poḷovannē nættat ekka dæn pat venna nætuva innavā. sahanakārī velā tiyena sahanaka eham yam taramak asāriyē pahavelā gidara ē taramaṭa magē rāga dvēśa mōha pahanavā. anna dænaganna mē vidihaṭa dænagena vanna dennē anna ārya mārgaya væḍenavā.
ādīnava를 보고 또 보며 거듭 그것을 살피고 단속하며(saṃvara) 지내니, 이제 차츰 그 불편한 마음 상태가 와서 나를 끄는 일이 없어 그 상태에 빠지지 않고 지냅니다. 편안해졌습니다. 그것이 어느 만큼 떨어져 나갔든, 그만큼 나의 rāga, dosa, moha가 떨어져 나갑니다. 바로 그렇게 알고, 이렇게 알며 나아가니 ariya magga가 자랍니다.
dæn mokada vennē? hæbæyi eka pārama sun vuṇā nemeyi.
이제 어떻게 됩니까? 하지만 한 번에 끊어진 것은 아닙니다.
ektarā maṭṭamada mēka næti velā giyāka ara purudda tavama tiyenavā. dækka gahama kudelā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi daham anuva menehi karalā purudda ti nisā aniccayi, dukkhayi, anattayi ādī vaśayen balāgena balāgena ādīnava balāgena yanakoṭa dæn issara vagē moho velā yannē nǣhæ mē ṭika karaganna.
하지만 dharma에 따라 생각하여, 이것은 버릇 때문이니 anicca, dukkha, anatta라고 보고 또 보며 ādīnava를 보며 가면, 이제 예전처럼 이것을 하러 끌려가는 데 오래 걸리지 않습니다.
itāma keṭi mokada keramakramayen keṭi velā keṭi velā. ādīnava sihi karanakoṭa atralā yanavā. ara tibicca balāporottu venas vara yanavā. asāra inna væḍak nǣ. mokada passē hitanavana ē
아주 짧아집니다. 차츰 짧아지고 짧아집니다. ādīnava를 떠올리면 놓아집니다. 품었던 바람이 바뀌어 갑니다. 알맹이 없는 것에 머물 까닭이 없습니다.
inna væḍak nǣ. mokada passē hitanavana ē hæn̆gin passē mokada yanavada? davasa gānē varanna balanna digeṭa kisi velāvakena rassa bavaṭamat venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn ādīnava yantaṁ sihi karanakoṭa æti ara duccarita pættaṭa hiṭiyāna ekē muduvāganna. ara dasākutarayaṭa hinna pætten kriyāvadavā ganna. dæn æti poḍk menehi karanakoṭa hitē dæn balapānavāta ēvā nættē næhæ. hæbæyi kriyāvaṭa poḷamona væni balavat mānasikatvaya dæn duru velā. issellāma vacanayaṭayi kriyāvaṭayi æti karana dē tamayi duru karannē hitē pasini dukaye.
이제 ādīnava를 살짝 떠올리기만 해도 duccarita 쪽으로 가려던 것을 멈출 수 있습니다. 열 가지 akusala 쪽으로 가는 행동을 멈출 수 있습니다. 이제 조금 생각하면 마음에 영향이 없지는 않습니다. 하지만 행동으로 끌고 갈 만큼 힘센 마음 상태는 이제 사라졌습니다. 가장 먼저 말과 행동에 일으키는 것을 없애는 것이고, 마음 속의 것은 그다음입니다.
hitē nægilā nægilā balavat velā āvaṭa paся tamayi vacanayaṭa nægennē. tavat balavat vunahama tamayi kriyāvaṭa nægennē.
마음에서 일어나고 일어나 힘세진 뒤에야 말로 올라오고, 더 힘세지면 행동으로 올라옵니다.
sādu sādu sādu
Sādhu, sādhu, sādhu.
ehenam api kramakramayen issellāma alu karagannē mokakda kriyāvaṭa eka anukūrava yanna ōnē anukūrava śikṣāva ē anukūla śikṣaṇayaka vacanayaṭat nægena hæbæyi kriyāvaṭa ganna taram istara vagē balavat næha.
그렇다면 우리가 차츰, 가장 먼저 없애는 것은 무엇입니까? 행동입니다. 차례에 따라 가야 합니다. 차례에 맞는 sikkhā입니다. 그 차례에 맞게 익히면, 말로는 올라와도 행동으로 옮길 만큼 예전처럼 힘세지 않습니다.
nam mahāl paṇḍitakamaṭa kiyanavā. mama kivvot kivvā. gahanavā kivvot gahanavā bayinavā kivvot bayanavā dē puṁcā kivvo puṁcak maranavā kivvat maranavā. mahā loku deyak edā hiṭiyā uddā velā mē puhu dēval.
그래서 크게 잘난 척하며 말합니다. '말한다 하면 말했지. 때린다 하면 때리고, 욕한다 하면 욕하고, … 죽인다 하면 죽인다.' 예전엔 큰일이나 되는 양 들떠 있던, 헛된 것들입니다.
hæbæyi dæn maraṇavā kivvaṭa ehema kivvaṭa bæha maraṇaya anna kriyāvaṭa taram balavat næti vunē. ehenam mokada vunē? ohu balā hiṭapu viññāṇa vala ektarā maṭṭamak dæn duravala velā. pāpa viññāṇa durvala velā. kriyāvala naganna taram balayak næti. sidaṭat enavā katē vacanaṭat tiyenavā. kriyāvala nagatta taram balayak næti mūlika avasthāvala.
하지만 이제는 '죽인다'고 말은 해도 죽이지는 못합니다. 행동으로 옮길 만큼 힘세지 않게 된 것입니다. 그렇다면 무슨 일이 일어난 것입니까? 그가 지녀 온 viññāṇa가 어느 정도 약해졌습니다. pāpa viññāṇa가 약해졌습니다. 행동으로 올릴 힘이 없습니다. 마음에도 오고 입으로 말에도 있지만, 행동으로 올릴 힘은 없는 처음 단계입니다.
menna sati ānāpānaya mula paṭan gannakoṭa issellāma paṭan ganna hari. dæn menna mē vidihaṭa kriyāvaṭa nægenna enakoṭa mokada karannē?
바로 이것이 sati ānāpāna를 처음 시작할 때 가장 먼저 시작하는 자리입니다. 이제 이렇게 행동으로 올라오려 할 때 어떻게 합니까?
dahama sihi karanakoṭa ādīnava sihi karanakoṭama kriyāvalan dagana avasthāva natara venavā. tarahaṭa
dharma를 떠올리고 ādīnava를 떠올리는 바로 그때, 행동으로 가는 일이 멈춥니다.
kriyāvalan dagana avasthāva natara venavā. tarahaṭa hadanavā nin nagannē. kahan̆ḍa uḷut kaḷā. etakoṭa matak vuṇā ata passē dæn avas aḍuvelā tiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn issellaṭat vaḍāgen hitanakoṭa issellā ada ussan gatiyak tiyenavā dæn ē gatiyak hari.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bayida hitanavā. bayida issellā matak venavā.
욕하고 싶은 생각이 듭니다. 하지만 욕하기 전에 먼저 떠오릅니다.
pæradi vivasanāvika.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna eka maṭṭamakaṭa bæri. dæn mokada vennē?
바로 한 단계까지는 할 수 없게 되었습니다. 이제 어떻게 됩니까?
menna metenṭa enakoṭa rassaṁvā assasantō rassaṁ assasānimiti pajānāti rassaṁvā passavasantō rassaṁ passa sāmiti pajāti menna keṭiyama ætuḷu karalā keṭiyama pahaṭana krama
여기에 이르면 'rassaṃ vā assasanto rassaṃ assasāmīti pajānāti, rassaṃ vā passasanto rassaṃ passasāmīti pajānāti'—바로 짧게 들이고 짧게 내버리는 방법입니다.
dæn mokada vennē ehema karapu sabba kāya paṭi saṁvēdī attha siddhāmi dæna hit vena tæ.
그렇게 하면 이제 어떻게 됩니까? 'sabbakāya paṭisaṃvedī assasissāmīti'—그 단계에 이릅니다.
dæn paṭisaṁvēdiyi monavada mē kiyannē? mē sabba kāya kiyannē monavada? api mē lōkayaṭa bæn̆denna hētu vecca kāraṇā siyallama sabba kāya sabba kāya tōrāganna ōnē. mē mastraya kāya vitarak nemeyi sabba kāya.
이제 paṭisaṃvedī란 무슨 뜻입니까? sabbakāya란 무엇입니까? 우리가 이 세상에 묶이는 까닭이 된 것들 모두, 그것이 sabbakāya입니다. sabbakāya를 가려내야 합니다. 이 살덩이 몸만이 아니라 sabbakāya입니다.
cakkhu kāya rūpa kāya sōta kāya sadda kāya gāna kāya gandha kāya dihā kāya rasa kāya kāya kāya poṭṭhabba kāya manō kāya dharma kāya oya tamayi sabba kāya. oya piṭa kāya pennanna bæhæ lōkē. muḷu lōkaya mokē ahapu veda?
cakkhu kāya, rūpa kāya, sota kāya, sadda kāya, ghāna kāya, gandha kāya, jivhā kāya, rasa kāya, kāya kāya, phoṭṭhabba kāya, mano kāya, dhamma kāya—이것이 sabbakāya입니다. 이 밖의 kāya는 세상에서 보여 줄 수 없습니다. 온 세상이 무엇에 걸려 있습니까?
menna mē sabba kāya paṭisanvē mecca kal noṭahennam dekak væṭahenna paṭan genā. dæn paṭisaṁvēda venavā. monavada mē issellā nam mē dasa akusal karanna avasthāva enakoṭa āśvādaya nisā poḷovalā mohotakin ēkaṭa geniccā nisā. æyi ēkaṭa mama genicca kiyana mānasikatvayaṭa dænunē næ.
바로 이 sabbakāya paṭisaṃvedī—지금까지 알아차리지 못했던 것들이 알아차려지기 시작했습니다. 이제 paṭisaṃvedī가 됩니다. 이것은 무엇입니까? 예전에는 열 가지 akusala를 할 기회가 오면 달콤함에 끌려 순식간에 그리로 끌려갔기 때문에, 내가 그리로 끌려간다는 것이 마음에 느껴지지 않았습니다.
dæn kramakramaya dænaṭa paṭan gannavā mēvā āśvāda dænakayi. menna mepadu vannā vū āśvāda hitta āśvādaya nisā nēda? mēvaṭa peḷavennē. anna tamāṭama tamā gæna dakinna hamba venavā.
이제 차츰 '이것들은 달콤함을 일으키는 것이구나' 하고 느끼기 시작합니다. 이런 달콤함, 마음의 달콤함 때문에 이것들에 끌리는 것이 아닌가. 바로 자기 자신을 스스로 보게 됩니다.
menna metanṭa eṭa kiyanavā tabba kāya paṭisaṁgaya mē siyalu æhæ rūpayak dihā balanakoṭa kana śabdayakaṭa yomu karanakoṭa diva rasayaṭa yomu karanakoṭa nāsaya gandhayaṭa yomu karanakoṭa kaya pahasakaṭa yomu karanakoṭa diyakadī yomu karanakoṭa menna mē iya karanakoṭa menna mē chandarāgaya nisā nēda menna mē vidiya ē piḷiban̆dava saṁvēdaya æti karanna. ēkaṭa ekatun tiyena hæn̆gīma æti karanna.
여기에 이른 것을 sabbakāya paṭisaṃvedī라고 합니다. 눈으로 형상을 볼 때, 귀를 소리에 기울일 때, 혀를 맛에, 코를 냄새에, 몸을 닿음에 기울일 때, 마노를 dhamma에 기울일 때—이렇게 할 때 바로 이 chandarāga 때문이 아닌가, 이렇게 그것에 대한 느낌을 일으키고, 그것에 더 들러붙는 느낌을 일으킨다는 것을 봅니다.
anna etenṭa pat vennē mokada karannē? anna ēkat api dænagannavā ādīnava balanna ōnē ēka menna mepadu āśvāda janakava hitana nisā tamayi mē kriyāvaṭa godu vennē.
그 자리에 이르면 어떻게 합니까? 그것도 우리는 압니다—ādīnava를 보아야 한다는 것을. 이렇게 달콤함을 일으킨다고 여기기 때문에 이 행동의 손아귀에 드는 것입니다.
ehenam menna mē āśvādaya passē saṁvēdī dænagattahama ekatu venna hētuva saṁvēdīna saṁvenna tiyena vidyāva. saṁvenna menna mē hētuvē. avidyāva nisā tr̥ṣṇāva nisā chandara rāgayen væḍīma nisāyi mē saṁ haṭagannē.
그렇다면 이 달콤함을 좇는 느낌을 알고 나면, 들러붙는 까닭, 느끼는 까닭이 avijjā임을 압니다. 느끼는 것은 바로 이 까닭입니다. avijjā 때문에, taṇhā 때문에, chandarāga로 매달리기 때문에 이것이 생깁니다.
æhæ rūpayaṭa bæn̆dennē, kana saddayaṭa bæn̆dennē, diva rasayaṭa bæn̆dennē, nāsaya gandhaya karā bæn̆dennē, kaya [ugura kǣrīma] poṭṭhabbayan karā bæn̆dennē mana dharmayan karā bæn̆dennē. menna mē kiyannā vū paṭisaṁvēdī nisak.
눈이 형상에 묶이고, 귀가 소리에 묶이고, 혀가 맛에 묶이고, 코가 냄새에 묶이고, 몸이 [헛기침] 닿음에 묶이고, 마노가 dhamma에 묶입니다. 바로 이것이 말하는 paṭisaṃvedī입니다.
væḍīmaṭa hētu vennā vū yam chanda rāgayak ætta menna mē chanda rāgaya duru velā næti nisā. mē canda rāgaya yaḷi yaḷi nægena nisā mēvaṭa bæn̆denavā.
매달림의 까닭이 되는 어떤 chandarāga가 있는데, 이 chandarāga가 없어지지 않았기 때문에, 이 chandarāga가 거듭 일어나기 때문에 이것들에 묶입니다.
menna mē siyalu kāyan piḷiban̆dava menna mē ṭika dækkaha menna mē bæn̆dīmak ætda ādīnava sasayi. menna mē ādīnava nisāma mēken midenna bæ.
이 모든 kāya에 대해 이것을 보면, 이 묶임에는 ādīnava가 있습니다. 바로 이 ādīnava 때문에 여기서 벗어날 수 없습니다.
dæn bæn̆dīmē ādīnava dakinakoṭa æhæ rūpaya karā bæn̆dena avasthāvak enakoṭama priyayi manāpayi kiyana hæn̆gīma bæn̆denakoṭama dænagannavā mēka ādīnava mēka tamayi mēken midenna bæ. æhæ rūpa karā balanatākal eban̆da rūpa rūpa æsuru karana lōkaya midennada
이제 묶임의 ādīnava를 보면, 눈이 형상에 묶이는 순간이 오자마자, '좋다, 마음에 든다'는 느낌이 묶이는 바로 그때 압니다—이것이 ādīnava다, 이것 때문에 벗어나지 못한다. 눈으로 형상을 보는 한, 그런 형상을 가까이하는 세상에서 벗어나겠습니까?
æhæ kāma rūpayan karā nam bæluvē kāmarūpa lōkayaṭa badina ektarā janita karannā vū śaktiya janita karanavā ēka anicchandarāgaya janita karana ekak.
눈으로 kāma 형상을 보았다면 kāma rūpa 세상에 묶는 어떤 힘을 일으킵니다. 그것은 chandarāga를 일으키는 것입니다.
kana kāma śabdayan nam ahannē. ē hituven kanayi śabdayayi nisā canta rāgayak haṭagena kāma lōkayaṭa ban̆dinavā.
귀로 kāma 소리를 듣는다면, 그로 인해 귀와 소리 때문에 chandarāga가 생겨 kāma 세상에 묶습니다.
nāsayē kāmāśvādaya gandhayanṭa nam mē āgrahaṇitaya mokakda? [kæssa][ugura kǣrīma] nāsayayi gandhayayi nisā haṭagannā kāma lōkaya pahaḷa karana candrāgaya ēkaṭa ban̆dinavā kāma lōkayaṭa ban̆dinavā.
코의 kāma 달콤함이 냄새에 있다면, 이 맡음은 무엇입니까? [기침, 헛기침] 코와 냄새 때문에 생기는, kāma 세상을 일으키는 chandarāga가 거기에, kāma 세상에 묶습니다.
diva kāma rasayan karā yomu karalā ēkaṭa nam gelennē. ēhi tuḷin diva nisāragat rasa rāgayen rasa chanda rāgayen badinavā kāma rōgaya
혀를 kāma 맛으로 기울여 그것에 들러붙는다면, 그것을 통해 혀로 인한 맛의 rāga, 맛의 chandarāga로 kāma 세상에 묶습니다.
kaya kāma āśvādayak san̆dahādī yomu karenna mē buddhiya vin̆dinnē. ehenam ēka kāyika vaśayen læbenavā. chandara rāgayak læbenavā. kāma lōkaya muktiyaṭa bæn̆dalā tiyenavā.
몸을 kāma 달콤함 쪽으로 기울여 누린다면, 그것은 몸으로 얻어집니다. chandarāga가 생깁니다. kāma 세상에 단단히 묶여 있습니다.
mana e dēval gæna āśvātadata vin̆dinnē. manen badinavā kāma lōkayaṭa galavanna bæ.
마노로 그런 것들의 달콤함을 누린다면, 마노로 kāma 세상에 묶여 풀 수 없습니다.
menna dænagannavā avaśya karannā vū dē mokakda? sabba kāya paṭisanvē menna mēkaṭa hētuva mokada mē āśvādayū piyayi manāpayi yahapatayi kiyalā gatta māyā mulā
바로 압니다—필요한 것이 무엇인지. sabbakāya paṭisaṃvedī. 이것의 까닭은 무엇입니까? 이 달콤함을 좋다, 마음에 든다, 이롭다고 받아들인 허깨비와 미혹입니다.
mē yathārthaya dækkē nætikama anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen mē āśvādaya dakina paṭan gannakoṭa mokada vennē? anna dænagannavā sabba kāyayangē paṭisandhaya tiyenavā.
있는 그대로를 보지 못한 것입니다. anicca로, dukkha로, anatta로 이 달콤함을 보기 시작하면 어떻게 됩니까? 바로 모든 kāya의 paṭisaṃvedī가 있음을 압니다.
ehenam mē æhæyi rūpayayi, kanayi, sabdayayi, divayi, rasayayi, nāsayayi, gandhayayi kayayi poṭṭhabbayayi manayi dharmayayi piḷiban̆da yam candāliyak pahaḷa venavā nam yamakut menna mē mulāva nisā mē hon̆dayi priyayi manāpayi kiyalā gattānē niccayi sæpayi ātmayi kiyalā gatta dr̥ṣṭiya nisā hō saṁgnāva nisā hō ēkē bæn̆denavā ē hētuya tamayi mē ṭika haṭaganna kiyalā dækkahama kiyalā karannē paṭisan idiyenavā. æturuu karanakoṭama dannavā menna mēkayi tiyā. mē bæn̆dennē menna mē hētuva.
그렇다면 눈과 형상, 귀와 소리, 혀와 맛, 코와 냄새, 몸과 닿음, 마노와 dhamma에 대해 어떤 chandarāga가 나타난다면, 그 어떤 것이든 이 미혹 때문에—좋다, 즐겁다, 마음에 든다고 받아들인, nicca·sukha·atta라고 받아들인 diṭṭhi나 saññā 때문에—그것에 묶인다는 것, 그 까닭으로 이것들이 생긴다는 것을 보면 paṭisaṃvedī가 됩니다. 가까이하는 바로 그때 압니다—이것이 있구나, 묶이는 까닭이 바로 이것이구나.
ehenam mokada karannē? ēka aniccayi kiyalā dukkhayi kiyalā anattek kiyalā menehi karanakoṭa sabba kāya etakoṭa sabba kāya paṭisaṁvēdī assitmisintiya anna manāsaya dænagattahama ēka yathārthaya dakinavā mokada vennē? menna mē daham āsayakaṭa hikmiya æti venavā. śikṣaṇaya venuva.
그러면 어떻게 합니까? 그것을 anicca라고, dukkha라고, anatta라고 생각하면 sabbakāya가 그때—'sabbakāya paṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati'. 바로 잘 알게 되면 있는 그대로를 봅니다. 어떻게 됩니까? 바로 이 dharma를 들이쉬는 데 길들여짐이 생깁니다. sikkhā가 됩니다.
anicca vaśayen, duk vaśayen, anatta vaśayen ādīnava balanna paṭan gannavā. etakoṭa mē kiyana sabba kāya kiyana mē siyalu tæn bæn̆dennā vū chandarāvī paṭisaṁvēdaya piḷiban̆dava menna bæn̆dīma piḷiban̆dava. menna mehema dakinnaṭa mokada vennē? anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen, asāra vaśayen dakinna paṭan gattahama mēvā bæn̆denna, sædenna, vaṭinā dēval nemeyi. mē āśvāda genadena svabhāvayak tibuṇaṭa priya svabhāvayak matura svabhāvayak æti kaḷāṭa mē nisā tamayi mē duk dena kā lōkayaṭa bæn̆dīma haṭagannē.
anicca로, dukkha로, anatta로 ādīnava를 보기 시작합니다. 그러면 sabbakāya라는 이 모든 자리에 묶이는 chandarāga의 paṭisaṃvedī, 곧 이 묶임에 대해—이렇게 보면 어떻게 됩니까? anicca로, dukkha로, anatta로, asāra로 보기 시작하면, 이것들은 묶이고 들러붙을 만큼 값진 것이 아닙니다. 이것이 달콤함을 가져다주는 성질이 있고 좋아할 만한, 달콤한 성질을 일으키더라도, 바로 이것 때문에 괴로움을 주는 kāma 세상에 묶임이 생깁니다.
kāma lōkaya nidahas venna kavadāvak nǣ mē canda rāgayen bæn̆dena ekak. menna mē dharmānukūlava dakina ōna mokada innē? ehenam mokakda karanna ōnē? ēkē asāratvaya dakinna dakinna nivana sāratvaya athærīmen novælma midī śāntiya koccarada kāmaluvagē tiyena kāmagini ekakvat næti. ē śānta vū praṇīta vū nivana koccara śāntada praṇītada kiyalā balanakoṭa anna āśrayaṭa gattā ætulaṭa gattā.
chandarāga로 묶이는 한 kāma 세상에서 결코 벗어나지 못합니다. 이것을 dharma에 맞게 보아야 합니다. 그렇다면 무엇을 해야 합니까? 그것의 알맹이 없음을 보고 또 보며, nibbāna의 알맹이—놓아 버리고 매달리지 않고 벗어난 고요함이 얼마나 큰지, kāma 세상에 있는 kāma의 불길이 하나도 없는 그 고요하고 뛰어난 nibbāna가 얼마나 고요하고 뛰어난지 볼 때, 바로 그것을 의지하고 안으로 들였습니다.
siyalu kāyangē paṭisaṁvēdī velā idan śikṣaṇaya venna hētu vena dharmaya āśvāsa kaḷā ādīnēva dækalā ham allaga devi chanda rāgaya pasvāsa kaḷā.
모든 kāya의 paṭisaṃvedī가 되어, 길들여짐의 까닭이 되는 dharma를 들이쉬었습니다. ādīnava를 보고, 붙잡고 있던 chandarāga를 내쉬었습니다.
etakoṭa mokada vennē? tabba kāya paṭisaṁgidhi passa śiṣāmiti śikkhi passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhāraṁ assa sitāmiti sikkhita dæn kāya saṁkhāra monavada kāya kriyā monavada kāya saṁcētanā kāya saṁkhārā menna kāya saṁkhāra kivvē
그러면 어떻게 됩니까? 'sabbakāya paṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati'. 이제 kāya saṅkhāra란 무엇입니까? 몸의 행위란 무엇입니까? kāya sañcetanā가 kāya saṅkhāra입니다. 바로 그것을 kāya saṅkhāra라고 하신 것입니다.
kāya saṁkhāraya balavat vunahama tamayi kāyaka kriyāva pahaḷa vennē. dæn kriyāva pahaḷa vuṇē nætuvada kriyā karannē hiena eka tamayi tiyenavā. kriyā karannē gahanna hienavā gahanna næ. bayienavā baninnē nǣ. væradi vænaṭa karanna hitenavā karannē nǣ. karanna taram balavat næha. hæbæyi tava hidivilla nægilā enavā.
kāya saṅkhāra가 힘세지면 몸의 행위가 나타납니다. 이제 행위는 나타나지 않았는데, 하려는 마음만 있습니다. 때리고 싶지만 때리지 않습니다. 욕하고 싶지만 욕하지 않습니다. 잘못을 하고 싶지만 하지 않습니다. 할 만큼 힘세지 않습니다. 하지만 그런 생각은 여전히 일어납니다.
menna mē avasthāvaṭa pat vena avasthāvak enavā. etakoṭa mokada karannē? passaṁ bhayaṁ kāya saṁkhārak menen̆ga dakinna. passambhaya kiyalā vacanayen pennannē.
이 단계에 이르는 때가 옵니다. 그때 어떻게 합니까? 'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ'—이것을 생각하여 보는 것입니다. 'passambhayaṃ'이라는 말로 보여 주신 것입니다.
mē baya æti karannā vū mē pævætmaṭa hētukāraka vannā vū dē pahara dænīma piṇisa mē kāya saṁkhāraya piḷiban̆da yathārthaya ætul karanavā. æyi mē kāya saṁkhāra haṭagannē?
이 두려움(bhaya)을 일으키는, 이 있음을 이어가게 하는 것을 쳐 없애려고, 이 kāya saṅkhāra에 대한 있는 그대로를 안으로 들입니다. 왜 이 kāya saṅkhāra가 생깁니까?
ehenam mē gahanna hitennē yayi. bayinna hitennē yayi. væradi vara karanna hitennē yayi. vaṭinavā kiyadā mulāvu nisā meccaraka gurumu kiyana ōkanē.
그렇다면 때리고 싶은 마음은 왜, 욕하고 싶은 마음은 왜, 잘못을 하고 싶은 마음은 왜 생깁니까? 값지다고 미혹되었기 때문입니다. 그래서 이만큼 버릇을 들인 것이지요.
ehenam mokada karanna ōnē mēkē tiyennē bhayānaka bava dækalā. mēka kohakaṭa damanna ōnē. oya hitavilat bhayānakayi. gæruvē nætuvaṭa gahanna hitenavā nam magē hita dūṣa venavā.
그렇다면 어떻게 해야 합니까? 여기 있는 위험함을 보고 이것을 어디론가 내버려야 합니다. 그런 생각조차 위험합니다. 때리지는 않았어도 때리고 싶다면 내 마음은 더러워집니다.
bævaṭa bayila hin̆dunot ehema ē karat magē hita dūsiyayi. dūsiyāvē lōkayaṭa pāpayaṭa pahakala yuttak ē dūsiyāvē enitāk maṭa kāmacchanda vyāpāda sīninda uddacca kukucca vicikicchā kiyalā mē nivantaya vada denavana māgayaṭa bādhā pamuṇa. ehenam eban̆du gannā vū deyak magē manasa nætnam.
욕하고 싶은 생각이 든다면, 그것만으로도 내 마음은 더럽습니다. 더러움은 세상에서 pāpa로서 버려야 할 것입니다. 그 더러움이 일으키는 kāmacchanda, vyāpāda, thīna-middha, uddhacca-kukkucca, vicikicchā라는 것이 nibbāna로 가는 길을 막습니다. 그렇다면 그런 것이 내 마음에 없다면—
[ugura kǣrīma]
[헛기침]
eban svabhāvayak magē mānasikatvaya tuḷa godægennē nætnam. ēka koccara śānta praṇītada. menna mē dharmānukūlava menehi karanavā anitya vū, dukkha vū, anatta vū lōka pævætmaka asāra deyak passē.
그런 성질이 내 마음 상태 안에 쌓이지 않는다면 그것이 얼마나 고요하고 뛰어납니까. 바로 dharma에 맞게 생각합니다—anicca하고 dukkha하고 anatta한 세상의 있음 안에서, 알맹이 없는 것을 좇아—
hitanavā nam hō hæn̆gīma æti karanavā nam ēkat asāhari. e hæn̆gīmakvat maṭa æti vennē nætnam koccara śāntada praṇītada nivana śānta praṇita svabhāva balanna. nivana śāntayi praṇītayi kiyannē nivanē svabhāvaya āśvāsa karanavā.
생각한다면, 또는 느낌을 일으킨다면 그것도 헛됩니다. 그런 느낌조차 나에게 일어나지 않는다면 얼마나 고요하고 뛰어납니까. nibbāna의 고요하고 뛰어난 성질을 보십시오. 'nibbāna는 고요하고 뛰어나다'는 것은 nibbāna의 성질을 들이쉬는 것입니다.
ara sitivila tibennā vū ādīvaya dækalā ādīvan mēka pasvāsa karana. mēka indriya saṁvaratvaya vaḍana gaman manasa tuḷa mēka vævdi prakuṇavā.
그 생각에 있는 ādīnava를 보고, ādīnava로 이것을 내쉽니다. 이것이 indriya saṃvara를 키우면서 마음 안에서 자라 무르익습니다.
dharmānukūlava dakinna paṭan gannavā anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dakinakoṭa menna mē kiyannā vū sabba kāya paṭi saṁvēdī venavā kiyannē hari ākārava mē bæn̆denna hētuva dakina. avidyāva nēda? ætta novædahīma nēda? haravatlā hitā mulāva nēda? oya haravat deyat ek praśneda magē hita væn̆dennē? æyi maṭa tavat mē gahanna valaṭa gahanna monavaṭa hari iṁgi hiṁsā karanna gahanna bayinna hora mæravaṁcāganna æyi hitak ennē tava mēka hitani dūṣyayi. mē padu mānasikatvayak ætnam maṭa avædamisak væḍak næhæ. anna dharmānukūlava dahama māsa asaka
dharma에 맞게 보기 시작합니다. anicca로, dukkha로, anatta로 볼 때, 이 sabbakāya paṭisaṃvedī가 된다는 것은 이 묶이는 까닭을 올바르게 보는 것입니다. avijjā가 아닙니까? 참된 것을 믿지 않음이 아닙니까? 알맹이 있다고 여긴 미혹이 아닙니까? 그 알맹이 있는 것이 대체 무엇이길래 내 마음이 묶입니까? 왜 나에게 또 이렇게 때리고, 무엇이든 해치고, 욕하고, 훔치고 속이려는 마음이 옵니까? 이것은 더러운 마음입니다. 이런 마음 상태가 있다면 나에게 아무 소용이 없습니다. 바로 dharma에 맞게 dharma를 들이쉽니다.
assaddhāva etakoṭa hikmīma æti venavā. etakoṭa mokada innē? mīṭa passē mama ehema hituvillakṭa nagannē nǣ kiyannā vū tattvayaṭa mānasikatvaya goḍanæga. [ugura kǣrīma]
그러면 길들여짐이 생깁니다. 그러면 어떻게 됩니까? '이 뒤로 나는 그런 생각을 일으키지 않겠다'는 상태로 마음이 쌓입니다. [헛기침]
anna sabba kāya paṭisanvēdī passa sissāmiti sikkha dæn passambhayaṁ kāya saṁkhāraṁ assa sisāmiti sikkhati ætuḷu kaḷā dharmaya passaṁ kāya saṁkhāraṁ passa sitsāmiti sikkhati. anna paha velā giā. kāya saṁcētanā paha velā ævā. ehenam kriyātmaka karanna hitak dæn ennē næ.
바로 'sabbakāya paṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati'. 이제 'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati'—dharma를 안으로 들였습니다. 'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati'—바로 떨어져 나갔습니다. kāya sañcetanā가 떨어져 나갔습니다. 그렇다면 이제 행동으로 옮기려는 마음이 오지 않습니다.
dæn ṭiken ṭika kriyā nokara hiṭiya. kriyākarama hita āvā. dæn kriyākarama hitēt ādīnava balāgattā. ēkē venvīmē ānisaṁsa bæluvā. ēma pakaguna velā hi mātī væḍilā enakoṭa mokada vunē ē san̆dahā kriyā karannāvū bæti lakṣaṇayakna næti velā hitan śuddhabhāvayaṭa pat vunaha menna mānasikatvaya suddha vuṇā.
이제 조금씩 행동하지 않고 지냈습니다. 행동하려는 마음이 왔습니다. 이제 행동하려는 마음에서도 ādīnava를 보았습니다. 그것에서 떨어지는 ānisaṃsa를 보았습니다. 그렇게 익혀 자라 오니 어떻게 되었습니까? 그것을 위해 행동하려는 성향조차 사라져 마음이 깨끗해졌습니다. 바로 마음 상태가 깨끗해졌습니다.
menna metanṭakan kāyānupassanāva onna oya ṭika karagena yanakoṭa
여기까지가 kāyānupassanā입니다. 이것들을 해 나가면—
oya pudgalayāgē mānasikatvaya venas venavā. rāga sahagatava dvēśa sahagatava mōha sahagatava kiyapu karapu tākkal væhilā tibicca yathārthaya væhilā tibicca dūṣya mānasika paraya gælavilā gihillā epasu hæn̆gīmak hitaṭa nonagena maṭṭama hita pirisidu vunāṭa passē
그 사람의 마음 상태가 바뀝니다. rāga, dosa, moha에 물들어 말하고 행동하는 동안 덮여 있던 있는 그대로, 덮고 있던 더러운 마음의 막이 벗겨져, 그런 느낌이 마음에 일어나지 않는 데까지 마음이 깨끗해진 뒤에는—
rāgaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā apavitra bhāvayaṭa pat vena pætten midunā. menna metanṭa paṭan gattahama ohu dakina eka deyak tiyenavā. mokakda
rāga 때문에, dosa 때문에, moha 때문에 더러워지는 쪽에서 벗어났습니다. 여기서 시작하면 그는 한 가지를 봅니다. 무엇입니까?
pera maṭa mēvā ætuḷu karalā mama yamkisi rāga sahagata prītiyak læbuvanam
'예전에 내가 이것들을 가까이하여 어떤 rāga에 물든 기쁨을 얻었다면—'
dahasak gini mættē issahagatavannā vū āsvādayak læbuvoā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehema āśvādayak nǣha kiyalā api kiyannē næha. hit āśvādayak lōkē tibuṇā. vidyāmāna vuṇā.
그런 달콤함이 없다고 우리는 말하지 않습니다. 그런 달콤함이 세상에 있었습니다. 나타났습니다.
mama mulāva nisā ē passē giyā. ēka læbuva ehemat dæn maṭa tiyennē ē mulā sahagatavannā vū mānasikatvaya nægoḍa nægennē næha dæn ætta peni penī epasu hæn̆gīmak ennē nætit venavā magē manasa passē n dæn koccara mara hita nidahas menna hitaṭa dæhælluva dænenna paṭan gannā
'나는 미혹 때문에 그것을 좇았다. 그것을 얻기도 했다. 하지만 이제 나에게는 그 미혹에 물든 마음 상태가 일어나지 않는다. 이제 참된 것이 보이고 또 보여 그런 느낌이 오지 않는다. 이제 내 마음이 얼마나 자유로운가.' 바로 마음에 가벼움이 느껴지기 시작합니다.
anna metenṭa enakoṭa ovunṭa nidahas prītiya æti venavā. tirāmisa prītiya in̆dalā æturu karalā kāma āśvāda prītiya nævati. dæn labannē ēvā nisā tibicca dāhayangen nidahas vīma nisā labana nidahas rītiya enavaṭa kiyannē nirāmisa prītiya matu.
여기에 이르면 그들에게 자유로운 기쁨이 생깁니다—nirāmisa pīti입니다. 예전에 가까이하던 kāma 달콤함의 기쁨은 멈추었습니다. 이제 얻는 것은 그것들 때문에 있던 뜨거움에서 벗어나 얻는 자유로운 기쁨입니다. 그것을 nirāmisa pīti가 솟는다고 합니다.
menna nirāmisa prītiya matuvennaṭa mokada vennē? anna karmasthānayaṭa īḷan̆ga avasthāva læbuṇā vēdanānupassanāva sæpa vēdanā, duk vēdanā, upēkṣā vēdanā piḷiban̆dava dæn pariēṣana karana velāva. menna kāyānupassanāven bæsā vēdanānupassanāva prīti paṭisam assa śiksāmiti sit
nirāmisa pīti가 솟으면 어떻게 됩니까? 바로 kammaṭṭhāna의 다음 단계, vedanānupassanā를 얻었습니다. sukha vedanā, dukkha vedanā, upekkhā vedanā에 대해 이제 살피는 때입니다. 바로 kāyānupassanā에서 내려와 vedanānupassanā로—'pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati'.
dæn eyā dakinavā eka deyak. yamkisi prētiyak issellā læbivē kāma prītiya kāma kriyāva saha kāma hæn̆gīma duru velā yanakoṭa dvēśa kriyāva saha dvēśa hæn̆gīma mōha duruvelā yanakoṭa abhijjā dōmanassa piḷiban̆da hæn̆gīma duru velā giyē itin ara dāha sahagatavannā vū kani vena dena āśvādayakin kavaṭṭapu ē avasthāva egiyāṭa patvennē. dæn obaṭa dænenavā hari sæhælluvā. nidahas prītiyak.
이제 그는 한 가지를 봅니다. 예전에 얻었던 어떤 기쁨은 kāma의 기쁨이었습니다. kāma 행동과 kāma 느낌이 사라지고, dosa 행동과 dosa 느낌, moha가 사라지고, abhijjhā-domanassa에 대한 느낌이 사라지니, 그 뜨거움에 물든, 불이 되어 주는 달콤함으로 속이던 그 상황에서 벗어납니다. 이제 아주 가볍게 느껴집니다. 자유로운 기쁨입니다.
hæbæyi etanidivāṭa pat vennē næha. mama nivana pūrṇa kaḷā kiyalā. hæbæyi otē bohō aya nævatenavā. maṭa dæn issaremeyi hari nidahasak. hari śāntayi. hari satuṭak vitarama dænenavā. mama nivan dækalā hapūraṇayi. ova ivat ehema væḍē væradi.
하지만 거기서 '나는 nibbāna를 다 이루었다'는 데 이르는 것은 아닙니다. 그런데 거기서 많은 이들이 멈춥니다. '이제 예전과 달리 아주 자유롭다. 아주 고요하다. 아주 큰 기쁨만 느껴진다. 나는 nibbāna를 보아 다 이루었다.' 그렇게 여긴다면 일이 잘못된 것입니다.
menna dæn apiṭa upa lēsiyangen vahana denak mē api kāyānupassanāva tuḷin puragamuṇa kara suddha karagena enakoṭa hitaṭa nidahas bava dænenakoṭa ætivenavā viśāla nirāṇika prītiyak onna oya velāva hon̆daṭa han̆dunā gannavā dhammānukūla.
이제 우리가 upakkilesa에서 벗어나, kāyānupassanā로 이렇게 깨끗이 하며 올 때, 마음에 자유로움이 느껴지면서 큰 nirāmisa pīti가 생깁니다. 바로 그때를 dharma에 맞게 잘 알아봅니다.
dæn mokada vennē? mama vin̆dina ekak nēda mē noyin̆dina mat. mama siten satuṭu venavā. mamagē dæn meban̆duvannā vū gini nǣha kiyalā. duṣcarita mānasikatvayak maṭa goḍanægena næti nisā. maṭa satukak suvayak dænenavā.
이제 어떻게 됩니까? '이것은 내가 누리는 것이 아닌가. 나는 마음으로 기뻐한다. 이제 나에게는 그런 불길이 없다. duccarita 마음 상태가 나에게 쌓이지 않으니 기쁨과 편안함이 느껴진다.'
hæbæyi etæna hædenna puḷuvan ekak neme. mokada hētuva? ē ṭika dænennē mokēṭada? ehenam hita kiyalā kivvē āganka upak lēsayangen gahanalā tiyasi viññāṇa vala eka avasthāvak mama mē duru kaḷē.
하지만 거기에 머물 수 있는 것이 아닙니다. 왜일까요? 그것이 느껴지는 것은 무엇에게입니까? 그렇다면 마음이라고 한 것—바깥에서 온 upakkilesa에 부딪힌 viññāṇa의 한 단계를 내가 없앤 것입니다.
namut mē ṭika duru kaḷāṭa tavama kahaṭa ivara næha. mahā kahaṭa nisā tiviṭa læbilā næti vecca sænasatimayi vaḍē tiyennē.
그러나 이것을 없앴어도 얼룩이 아직 다 빠진 것은 아닙니다. 큰 얼룩 때문에 얻지 못했던 편안함을 조금 맛보는 것일 뿐입니다.
ehenam hita yam tænaka bæn̆dagena yamak nisā satuṭu vemin innavānam. mē satuṭu vena mānasikatvayak pævætmak. pævætma tuḷa yam saturak labanavā nam ēkat hētuvaka phalayak. hētuvak nisā haṭagatta phalayak ætnam. ēka aniccayi, dukayi anattayi
그렇다면 마음이 어딘가에 묶여 무엇 때문에 기뻐하며 있다면, 이 기뻐하는 마음 상태도 하나의 있음입니다. 있음 안에서 어떤 기쁨을 얻는다면 그것도 원인의 결과입니다. 원인 때문에 생긴 결과라면 그것은 anicca, dukkha, anatta입니다.
ehenam satuṭa vīnda vaṭina deyak maṭa hambavelā tiyenavā. mokada satuṭa vīma ē satuṭē yathārthaya dænagannaṭa kiyanavā prīti parisaṁti
그렇다면 기뻐할 만큼 값진 것이 나에게 생겼습니까? 왜 기뻐합니까? 그 기쁨의 있는 그대로를 아는 것을 'pītipaṭisaṃvedī'라고 합니다.
anna æyi prītiyaṭa bæn̆dennē? tavama yathārthaya mudan pat karannē næti nisā. satuṭu inna deyak tiyenavā kiyalā hituvot ehema kæmati sē pavatina ekak dē satuṭa api ēka balanna ōnē ēka pævætma hētu phalayak nam hētuvak nisāmayi goḍanægennē.
그렇다면 왜 pīti에 묶입니까? 아직 있는 그대로를 드러내지 못했기 때문입니다. 기뻐할 것이 있다고, 마음대로 이어지는 기쁨이 있다고 여긴다면, 우리는 그것을 살펴보아야 합니다. 그것이 원인의 결과로 이어지는 것이라면 오직 원인 때문에 쌓이는 것입니다.
atriyā novælunā midunā mama mehābal ahaval koṭasa mallangē dennē nǣha kiyalā hitanakoṭa ē nisā nigollō nægi. ehema hitannē nætuva hiṭapu tāvalat ehema nikak nē. ehenam bhītiyen nikan goḍanækenavā nē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
taman atdærkayaka hitanuyi ēkat goḍanægiē.
자신이 겪은 것을 생각하여 그것도 쌓인 것입니다.
hæbæyi metenṭa etakoṭa pudgalayā satara apā gaṇahin mehāṭa gilā ōkak ivarayida. ehenam arihat pat velā ānāpāna satiya tiyennē arihat pat venakan mārgaya
하지만 여기에 이르면 그 사람은 네 apāya 쪽에서 이쪽으로 건너왔는데, 그것으로 끝난 것입니까? 그렇다면 arahant가 된 것입니까? ānāpānasati는 arahant가 될 때까지의 길입니다.
ē dæn ē ehāṭayinē yanna bæhæ. dæn prīti sukha ēkaggatā kiyana maṭa nam sitæla buddhiyak dhyānat ævidilā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dhyāna pætten bæluvot kāyānupassanāva vadāgena otenṭa ævidilā prīti prīti saṁvīdhī kiyannā vū ṭika vimarṇaya karana ē bhāvanāvaṭa enakoṭa pudgalayā द्विtiyā dhyānaya hō tr̥tana maṭṭamaṭa hitak vædilā. hæbæyi dhyānayaṭa bæn̆dunuvot kæn̆durot gamana navatinavā.
jhāna 쪽에서 보면, kāyānupassanā를 닦아 여기까지 와서 'pītipaṭisaṃvedī'를 살피는 그 bhāvanā에 이르면, 그 사람의 마음은 두 번째 jhāna나 세 번째 수준에 들어가 있습니다. 하지만 jhāna에 묶이거나 들러붙으면 길이 멈춥니다.
ehenam gamana navattanna nemeyi mē hadannē. siyaluma āśvāda pævætmen bæn̆dilā tiyena mulā pævætvena isma yanna. ehenam prītiya vī inna avasthāvak nemeyi mē.
그렇다면 길을 멈추려고 이것을 하는 것이 아닙니다. 모든 달콤함, 있음에 묶여 있는 미혹된 있음을 넘어서 가려는 것입니다. 그렇다면 지금은 pīti에 머물러 있을 때가 아닙니다.
mē prītiya samaga yam gandha rāgayakin bæn̆dunot mama ē prītiyaṭiya ikmuvannē. ē prītiyaṭa mē pævætmat ekka tiyena deyak. pævætmaka in̆dagena ōnē magaha prītiya putti vidiha.
이 pīti와 함께 어떤 chandarāga로 묶이면 나는 그 pīti에 빠져 버립니다. 그 pīti는 이 있음과 함께 있는 것입니다. 있음 속에 머물며 누리는 pīti입니다.
dæn prītiya læbennē monavaṭada ēka? vēdanāvalaṭa ayiti. saṁgnāvalaṭa ayiti. ēka goḍannagani saṁkhāra valaṭa ayiti. ehenam keles sahitayi. kelenek sahita nisā kusala viññāṇayak etana haṭagannā.
이제 pīti는 무엇에 속합니까? vedanā에 속합니다. saññā에 속합니다. 그것을 쌓는 saṅkhāra에 속합니다. 그렇다면 kilesa와 함께 있습니다. kilesa와 함께 있으니 거기에 kusala viññāṇa가 생깁니다.
ē viññāṇaya haṭagatta ēkaṭa anukūla vannā vū rūpaya mul kara tamayi mē vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa. dæn mēka paṁcaskandhayak. hon̆da vunam paṁcaskandhaya. satara apāgatana dūṣya mānasikatvayakin pahaḷa novuṇā. ēkat paṁcaskandhayaṭayi.
그 viññāṇa가 생기면, 그에 맞는 rūpa를 뿌리로 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa가 있습니다. 이제 이것은 pañcakkhandha입니다. 좋은 쪽이라 해도 pañcakkhandha입니다. 네 apāya로 가는 더러운 마음 상태로 나타나지 않았을 뿐, 그것도 pañcakkhandha입니다.
paṁcaskandhayak yat tænaka haṭagattā nam utsāhayen vīryayen nidā niṣpādanaya karamin ē tuḷa goranagana ekak nam. dukkhaskandhayat ekka bæn̆dilā tiyennē.
pañcakkhandha가 어딘가에서 생겼다면, 노력과 viriya로 끊임없이 만들어 내며 그 안에서 쌓는 것이라면, dukkhakkhandha와 묶여 있는 것입니다.
ehenam mē saturayi kiyana ekada yathārthaya mahā dukak athærīmē satuṭu mēka nisā. saturu vena dukasthānaya velā næha. ehenam mama metana satuṭu vevī inna tænak nemeyi kiyalā dænagattahama satulaṭa bæn̆dunā vū paṭihēvat chanda rāgaya manāsaya væṭahin paṭan gannā. anna paṭisaṁvēdiya vuṇa. ē prītiya piḷiban̆dava paṭisaṁvēditaya pahaḷa vuṇā æti.
그렇다면 이 기쁨이라는 것의 있는 그대로는, 큰 괴로움을 놓아 버린 데서 오는 기쁨일 뿐이라는 것입니다. 기뻐할 sukha의 자리가 된 것은 아닙니다. '그렇다면 여기는 내가 기뻐하며 머물 곳이 아니다'라고 알면, 기쁨에 묶인 미세한 chandarāga가 잘 보이기 시작합니다. 바로 paṭisaṃvedī가 되었습니다. 그 pīti에 대한 paṭisaṃvedī가 나타났습니다.
mēka pahaḷa vennē kohomada? mē prītiya yanuven mē haṭagatta nirāmisa prītiya vaśayen haṭagattat buk sū bæn̆dena sudusu ekak nemeyi kiyalā dænagattahama anna prīti paṭisamvēdī attha śissāmitisaka dæn mē dahama avabōdhayak āvā nam ēka ma daham æsuru. mokada mē prītiyē nævati ē ama niraṁcaka prītiya chandarāgiyen bæn̆dīmak tibuṇanam ēka avidyāva.
이것은 어떻게 나타납니까? 이렇게 생긴 nirāmisa pīti라 해도 묶이기에 알맞은 것이 아님을 알면, 바로 'pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati'—이제 이 dharma의 깨달음이 왔다면 그것이 바로 dharma를 가까이함입니다. 왜냐하면 이 pīti에 멈추어 그 nirāmisa pīti에 chandarāga로 묶임이 있었다면 그것은 avijjā이기 때문입니다.
ēka aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyalā dharmānukūlava dænagena athæriya yutuyi noæliya yutuyi miṭiya yutu etana hitanna sūs nam nemeyi kiyalā. tava ikma yanna ōna nidahas vennam kiyalā adahasa gannakoṭa ēkaṭa avaśya karannā vū dharmaya āśvāsa kaḷā.
그것이 anicca, dukkha, anatta라고 dharma에 맞게 알고, 놓아야 하고 매달리지 말아야 하고 벗어나야 한다, 거기는 마음을 둘 곳이 아니다, 더 넘어가 자유로워지리라는 뜻을 품을 때, 그에 필요한 dharma를 들이쉬었습니다.
ehenam mokada vennē? prīti paṭisaṁvēda assa śissāmiti sikkha anna dharmaya æsuru kaḷā. prīti paṭisaṁvēdī passa śittā sik anē etakoṭa prītiya yam chandarāgayaka væḍīmak tibenāda chandarāgaya pahavelā prītipat saṁi passa śissāmiti siddha.
그러면 어떻게 됩니까? 'pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati'—바로 dharma를 가까이했습니다. 'pītipaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati'—그러면 pīti에 어떤 chandarāga의 매달림이 있었든 chandarāga가 떨어져 나가 'pītipaṭisaṃvedī passasissāmīti'가 이루어집니다.
etakoṭa mokada vennē? prīti mahanasa kāyō paśti paśddha kāyō sukhan dī sapinava samādhiya yana māya samādhi māgadhī mē yannē.
그러면 어떻게 됩니까? 'pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati'—이것이 samādhi의 길입니다.
menna mē nirāmisa prītiyanut ikma yanakoṭa viśāla kāyika suvayak sænatumak enavā. kaya dæhællilā. pā karalā tibba bohoma niddalā kāyika suvayak dæn amu kāya hæmatænama vidira. vidarśanātmaka suvayak.
이 nirāmisa pīti마저 넘어설 때 큰 몸의 편안함과 안온함이 옵니다. 몸이 가벼워집니다. … 몸의 편안함이 이제 온몸 곳곳에 퍼집니다. vipassanā에서 오는 편안함입니다.
menna metanṭa enavaṭa mokada vennē? sukha parisan anna ēkana bæn̆denna hon̆da ekak næ.
여기에 이르면 어떻게 됩니까? 'sukhapaṭisaṃvedī'. 그것에 묶이는 것도 좋지 않습니다.
ēka nivana.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
athækīgena novæḍīgena midīgena yanakoṭa nidahas venna
놓아 버리고 매달리지 않고 벗어나 가면 자유로워집니다.
pera kāya dāhayen dævuṇat ævuṇā. rāga dvēśa mōha nisā haṭaka dāhi ēvā sēvenakoṭa dvēśak sēvīgena yanakoṭa mōhak sēvīgena yanakoṭa dharmāvabōdhaya labāganna.
예전에는 몸이 뜨거움으로 타올랐습니다. rāga, dosa, moha 때문에 생긴 뜨거움들이 식어 갈 때, dosa가 식어 가고 moha가 식어 갈 때 dharma를 깨닫습니다.
ēvā nisā haṭagatta dāhayangen nidahas venna kayē svabhāvaya nidahas venavā. ē atara mæti nidahas avasthāvak mē sukhaya vaśayen dænenavā nisā mēka sukhasthānaya nemeyi. mēka nivana nemeyi. mēkat vidīmē suvayak metana tiyenavā. dænena suvayak tiyenavā mēka laukikayi.
그것들 때문에 생긴 뜨거움에서 벗어나면 몸의 성질이 자유로워집니다. 그 사이의 자유로운 상태가 sukha로 느껴지는 것이니, 이것은 sukha의 자리가 아닙니다. 이것은 nibbāna가 아닙니다. 이것도 여기서 누리는 편안함입니다. 느껴지는 편안함이 있습니다. 이것은 lokiya입니다.
mēka nivana lōkōttara nemeyi. menna nuvaṇin mē ṭika dækkamahama mokada vennē? sukha paṭisaṁvēda mēkat avidyā tr̥ṣṇāva dekaṭa ayiti.
이것은 nibbāna, lokuttara가 아닙니다. 이것을 paññā로 보면 어떻게 됩니까? sukhapaṭisaṃvedī—이것도 avijjā와 taṇhā 둘에 속합니다.
chanda rāgayen bæn̆dīmat tamayi mē sukhayē bæn̆dunot. mē sukhaya maṭa bæn̆dilā inna vaṭinā deyak neveyi. ēkat pævætmak. harayak tiyena nivana kiyalā mama mēka piḷigannē næha. mēka hētuphalayak.
sukha에 묶인다면 그것도 chandarāga의 묶임입니다. 이 sukha는 내가 묶여 있을 만큼 값진 것이 아닙니다. 그것도 하나의 있음입니다. 나는 이것을 알맹이 있는 nibbāna라고 받아들이지 않습니다. 이것은 원인의 결과입니다.
menna mē ṭika dakinavā saṁkhatāya paṭicca samuppāda sakas vū deyak. hētuven pahaṭagat dekak. mēka gevilā yanavā.
바로 이것을 봅니다—saṅkhata, paṭiccasamuppanna. 짜인 것, 원인으로 생긴 것입니다. 이것은 닳아 없어집니다.
mē sukhaya maṭa vaṭinavā kiyalā allanna deyak nǣha kiyalā dakinavaṭa mokada vennē? ēka nodænīma nisā sukhaya hari sāntayi praṇītayi kiyalā etana bæn̆di bæn̆dī hiṭada vū mānikatvaya duru velā yanavā. anisaṁdī vuṇā. sukha paṭisaṁvēdī assa śissāmi āśraya kaḷā dharma. ē sukhayat
이 sukha가 나에게 값지다고 붙잡을 것이 없다고 보면 어떻게 됩니까? 그것을 몰랐기에 sukha가 아주 고요하고 뛰어나다고 거기 묶여 있던 마음 상태가 사라져 갑니다. paṭisaṃvedī가 되었습니다. 'sukhapaṭisaṃvedī assasissāmi'—dharma를 의지했습니다.
assa śissāmi āśraya kaḷā dharma. ē sukhayat anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen, asāra vaśayen dakinna dakinnē. ē sukhaya pasu candrāgayak ætda ēkaṭa duru karana dharmaya anna etanadi bhāvitā kaḷā. anna ē dharmaya āśvāsa kaḷā ēka. etakoṭa mokadin sukhayē tibennā vū bæn̆dīmaṭa hētu vennā vū ē yathārthaya hariyaṭama vidyānukūlava dænagattā. saṁvēdiya
그 sukha도 anicca로, dukkha로, anatta로, asāra로 보고 또 봅니다. 그 sukha를 좇는 chandarāga가 있다면 그것을 없애는 dharma를 바로 거기서 썼습니다. 바로 그 dharma를 들이쉬었습니다. 그러면 sukha에 있는, 묶임의 까닭이 되는 그 있는 그대로를 이치에 맞게 정확히 알았습니다—paṭisaṃvedī입니다.
sukha paṭisaṁvēdī passa sissānasintiya. anna etana paṭisaṁvēdiyava dakinakoṭa yathārthayen mē sukhayaṭa bæn̆dena avidyāva tr̥ṣṇāva chandarāgaya nisayi mē bæn̆dennē. mēka maṭa ādīnava sahitayi. mēkē hiṭiyot athærīm noværī midī keḷavara karannā vū arihat phalaya næha. keḷavara næha. īṭa passē madiya balāporottuva mē atara maginn̆dīma nemeyi. mēka ikmekaṭa ādīnava dækalā dī hikmayā nē. sukhayē ādīnava dakinna paṭan gattā nam praśnaya mokada vennē? sukhaya piḷiban̆da yam chanda rājayak tibunēnam pahavelā giyā. paha velā. anna ēkaṭa kiyanavā sukha paṭisaṁvēdī passa śissāmiti sit kara
'sukhapaṭisaṃvedī passasissāmīti'. 바로 거기서 paṭisaṃvedī로 보면, 있는 그대로 이 sukha에 묶이는 것은 avijjā, taṇhā, chandarāga 때문입니다. '이것은 나에게 ādīnava가 있다. 여기 머물면 놓고 매달리지 않고 벗어나 끝을 맺는 arahant phala가 없다. 끝이 없다. 나의 바람은 이 길 한가운데 멈추는 것이 아니다. 이것을 넘어서려고 ādīnava를 보아 길들인다.' sukha의 ādīnava를 보기 시작하면 어떻게 됩니까? sukha에 대한 어떤 chandarāga가 있었다면 떨어져 나갔습니다. 떨어져 나갔습니다. 바로 그것을 'sukhapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati'라고 합니다.
menna vēdanānupassanāva sidenavā hin̆denavā hidihaṭa ehema vēdanānupassanāva væḍennē næhæ. vēdanānupassanāva ānāpāna hatiya væḍennē oya kækkuma ena hirivaṭana ekak dækalā ōka kākaha inna eka nemeyi. sidenavā ridenavā gahanavā gahanavā kiyinna eka nemeyi. menna mē nirāmisa prītiya nirāmisa du sukha vēda enakoṭa mē samādhiyat ekalā læbena ekak ānāpāna satiya vitara.
바로 이렇게 vedanānupassanā가 이루어집니다. '아프다, 아프다' 하는 식으로 vedanānupassanā가 자라는 것이 아닙니다. ānāpānasati에서 vedanānupassanā가 자란다는 것은 쑤시고 저리는 것을 보며 그것을 지켜보고 앉아 있는 것이 아닙니다. '아프다, 쑤신다, 찌른다, 찌른다' 하고 되뇌는 것이 아닙니다. 이 nirāmisa pīti, nirāmisa sukha vedanā가 올 때 samādhi도 함께 얻는 것은 ānāpānasati에서뿐입니다.
menna mē nirāmisa prītiya prīti sukha ēkaggatāgen dhyānaṁga prīti dhyānaṁgayayi sukha dhyānaṁgayayi asāratvaya anicca duka anatta vaśayen dækalā etana ikmanē yana ekaṭa innē pat vunē. menna metana kiyanavā
이 nirāmisa pīti—pīti, sukha, ekaggatā 가운데 jhānaṅga인 pīti jhānaṅga와 sukha jhānaṅga의 알맹이 없음을 anicca, dukkha, anatta로 보아 거기서 넘어서는 데 이른 것입니다.
innē pat vunē. menna metana kiyanavā vēdanānupassanāva metenna ena ekak. dæn kāyānupassanāvayi vēdanānupassanāvayi deken ævidillā dæn mokada vennē? menna mē dukayaṭa tibba hita ayin venakoṭa anna papassana mitan bhikiṭaṁ kiyana tenna kramakramaya lan̆gelā upēsā ēkāgatānavā. sukha ēkāgatā ikmē.
바로 여기서 말하는 vedanānupassanā가 여기에 오는 것입니다. 이제 kāyānupassanā와 vedanānupassanā 둘을 거쳐 와서 이제 어떻게 됩니까? sukha에 두었던 마음이 떠날 때, 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라는 자리로 차츰 가까워져 upekkhā ekaggatā가 됩니다. sukha ekaggatā를 넘어섭니다.
sukehi canda rāgayen nobæn̆denakoṭa upēkṣāva nægenavā. hita ælennet nǣ. gæṭennet nǣ. akayū upēkṣā sahagata niccala bhāvayaṭa pihidanavā. dænenavā. dænīm bohōma tīrasanayi. bohōma niccalayi. tāntayi praṇītayi.
sukha에 chandarāga로 묶이지 않을 때 upekkhā가 일어납니다. 마음은 들러붙지도 않고 부딪치지도 않습니다. upekkhā에 물든 흔들림 없는 상태에 자리 잡습니다. 느낍니다. 느낌이 아주 또렷합니다. 아주 흔들림이 없습니다. 고요하고 뛰어납니다.
prapassara midan vikravē gikkan kiyana svabhāvaya tamayi catutna avasthāvakiṭa ennē. menna metana innē tæn paṭan ganavā hita dakinavā. aramuṇu dænenavā. aramuṇak allana candājayan menna metana in̆da ārya catura dhyāna hiṭa væḍilā.
'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ'이라는 성질이 네 번째 단계에 이르러 옵니다. 바로 여기 머무는 곳에서 마음을 보기 시작합니다. 대상(ārammaṇa)이 느껴집니다. 대상을 붙잡는 chandarāga도. 바로 여기서 ariya의 네 번째 jhāna가 자라 왔습니다.
dæn tiyennē catuttayāna cittayē vidarśanātmakava balana ānāpāna. nætnam cittānupassanāva
이제 있는 것은 네 번째 jhāna의 마음에서 vipassanā로 보는 ānāpāna, 곧 cittānupassanā입니다.
citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī assa cittā miti sitta dæn citta saṁkhāra paṭisaṁvēdīka inna ōnē. mē nidahas ē upēkṣāva dækkaha mē upēkṣā ēkāgratāvayē avidyāven tora karaganna ōna. mokada hētu mē nidahas pævætma koccara hon̆dada
'cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati'—이제 cittasaṅkhāra paṭisaṃvedī가 되어야 합니다. 이 자유로움, 그 upekkhā를 보면, 이 upekkhā ekaggatā를 avijjā에서 벗어나게 해야 합니다. 왜냐하면—이 자유로운 있음이 얼마나 좋은가—
menna mē hæn̆gīmak mete tiyenavā. ælīmaṭa gæṭīmaṭa yanna æti. nidahas pævætma koccara śāntadada koccara praṇīsatadada mē nidahas pævætma inna ætnam mē prabhāssaratvaya innatnam harima ālōka svabhāvayak harima nidahas vuna ē dænīma koccara śāntada praṇītada kiyalā. pævætmaṭa ayiti cittayak erehi hita pihitara.
바로 이런 느낌이 여기 있습니다. 들러붙음과 부딪침이 없으니 자유로운 있음이 얼마나 고요하고 얼마나 뛰어난가, 이 자유로운 있음에 머물 수 있다면, 이 빛남에 머물 수 있다면, 아주 밝은 성질, 아주 자유로워진 그 앎이 얼마나 고요하고 뛰어난가 하며, 있음에 속한 citta에 마음이 자리 잡습니다.
anna eten dakinna ōnē hita pihiṭavanna tænak nemeyi mēka saṁtayak sakas vena ekak. mokakda saṁkatayaṭa dīt vīma āsāva tavætmada āsayi. vidyāmānavala inna āsayi. menna mē cittāsāva tamayi menna mēka tamayi siddhaya haṭaganna āsāva citta saṁkhāraya anna parisanya mē sita sakas karannā vū hētuva dakinavā.
바로 거기서 보아야 합니다—마음을 자리 잡게 할 곳이 아니라고. 이것은 saṅkhata, 짜이는 것입니다. 무엇이 짜이게 합니까? 살고 싶은 바람입니다. 이어지고 싶은 바람입니다. 나타나 있고 싶은 바람입니다. 바로 이 마음의 바람, 바로 이것이 citta를 생기게 하는 바람, cittasaṅkhāra입니다. 바로 paṭisaṃvedī로 이 마음을 짜는 까닭을 봅니다.
jīvat velā inna āsayi kiyana yamkisi balāporottuvak ædda ēka tamayi hitan pavatva pavatvenna tiyannē hētu. jīvat velā innavā kiyannē hita vidyāmāna karagena dænīm bavaṭa pat karagena kara innavā. dænīmaṭa āvarjanayaṭa yomu kara innavā. āvarjanayaṭa yomu karapuhama upēkṣā ēkagratāvē hita śāntava dænenavā. inna bava dænenavā hon̆daṭa pæhædili. kisi deyak allagattē næ. mē
살아 있고 싶다는 어떤 바람이 있다면, 그것이 마음을 이어지게 하는 까닭입니다. 살아 있다는 것은 마음을 나타나게 하여 앎으로 만들어 지니고 있는 것입니다. 앎과 āvajjana 쪽으로 향하게 두는 것입니다. āvajjana로 향하게 두면 upekkhā ekaggatā에서 마음이 고요하게 느껴집니다. 있다는 것이 아주 분명하게 느껴집니다. 아무것도 붙잡지 않았습니다.
pæhædili. kisi deyak allagattē næ. mē duraṭa yanakoṭa ada hita in̆dalā pādana kī denek atara maga mulāgena yanna kiyannē oya poḍi kǣllak ahana rahat velā. cuddhak æhanna mārgaphala læbenavā. mē mē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vidiyaṭa ekin ekaṭa ekin ekaṭa mulāvaṭa pat venavā. eyā teḷavara karana ekam nidanna epā kivvanē ōkayi. læbicca balayak læbiccā
이렇게 하나하나에서 미혹에 빠집니다. 끝을 맺을 때까지 멈추지 말라고 하신 것이 바로 이것입니다.
kivvanē ōkayi. læbicca balayak læbiccā ehayak næhænē. ituru hari balāgena ayin karot taman lābhayak anna etan vitara kiyanna kivvē ēkayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī assa śittāmi sikkha yanna æturu kara citta saṁkhāra dakinna ōna dharmaya dakinna ōna. piṭan saṁkatayak, paṭicca samuppannayak.
'cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati'—가까이하여 cittasaṅkhāra를 보아야 합니다. dharma를 보아야 합니다. 이것은 saṅkhata, paṭiccasamuppanna입니다.
kæmi sē pavatinak nemeyi aniccayi. anicca deyak kæmisē pavatvanna hituva kæmi sē pavatvanna nam ēken duddi venavā. ehenam ēkē harayak. ehenam pævætmayi laukika vannāvagē citta kiyana avasthāva tuḷa allanta harayan vaṭinākak hambavuṇā kiyalā ganna deyak neka laukikayi.
마음대로 이어지는 것이 아니라 anicca입니다. anicca한 것을 마음대로 이어가게 하려 하면 그것 때문에 괴로워집니다. 그렇다면 거기에 무슨 알맹이가 있습니까. 그렇다면 있음, lokiya인 citta라는 상태 안에서 붙잡을 알맹이나 값진 것을 얻었다고 여길 것이 아닙니다. lokiya입니다.
laukika vū pævætma vala yam kīryak pahaḷa karanavā nikan pahaḷa vennē næhæ. hētuvin pahaḷa karanavā hita goḍanagena pævætmiyi āsāva nisā kiyana utsāhayak viradayak metana hæn̆gavilā tiyenavā. āvarjanā nokarapu nisayi mēkē tērennē nættē.
lokiya인 있음에서 어떤 노력을 일으킵니다. 그냥 일어나는 것이 아닙니다. 원인으로 일으킵니다. 마음을 쌓아 이어가려는 바람 때문이라는 노력과 viriya가 여기에 숨어 있습니다. āvajjana를 하지 않았기 때문에 이것이 이해되지 않는 것입니다.
ē vagē mē hita goḍanagana ekak nēda? menna mēkadi citta saṁkhāraya. rāgaya nisā mē ditta saṁkhāraya gonnavā menna mēka. menna mēkē dænagattahama pinvatuni. dahama āśrayaṭa gannavā āśvāsa kaḷā. hita saṁkhāra dakina dahama.
그처럼 이것은 마음을 쌓는 것이 아닙니까? 바로 여기서 cittasaṅkhāra입니다. rāga 때문에 이 cittasaṅkhāra를 쌓습니다—바로 이것입니다. 이것을 알면, 공덕 있는 분들이여, dharma를 의지하여 들이쉬었습니다—마음의 saṅkhāra를 보는 dharma를.
etakoṭa mokada vennē? anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dakinakoṭa eccarā hon̆dayi hari sāntayi, praṇitayi kiyalā hiṭiyat ādīnava vaśayen dakinna. mēkē dukak tiyenavā. mēkē vehesak tiyenavā. mokaṭada mēka goḍanāgannē?
그러면 어떻게 됩니까? anicca로, dukkha로, anatta로 볼 때, 그토록 좋다, 아주 고요하다, 뛰어나다고 여기고 있었더라도 ādīnava로 봅니다. '여기에는 괴로움이 있다. 여기에는 지침이 있다. 무엇하러 이것을 쌓는가?'
monavā karagannada? goḍanagena goḍanagena jīvitaya gevila yanavā. utsāhaya idiriyē yaḷi yaḷi goḍanagena nisā mēka vidyā mārgaya nirava yodannā utsāhaya vīrayayi vehesā āvarjanā nokarapu sākkal mēka tenunē næ. āvarjanā karanna paṭan gattaṭa passē nam his deyak goḍanagenavā nam veheda veī mokakda æti hari
무엇을 하려고? 쌓고 또 쌓으며 삶이 닳아 갑니다. 노력으로 거듭거듭 쌓기 때문에 들이는 노력과 viriya와 지침을, āvajjana하지 않는 동안은 이것이 이해되지 않았습니다. āvajjana를 시작한 뒤에는, 빈 것을 쌓는 것이라면 지쳐서 얻는 것이 무엇이냐고 압니다.
anna hæn̆gicca duka matuvelā dukkhārya sataya matu venavā tatunna dakinavā. citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī sassittāmi siddha venavā. anna pahavelā yanavā. citta saṁkhāra gonnāganna bæhæ.
바로 숨어 있던 괴로움이 드러나 dukkha ariyasacca가 드러납니다. … 봅니다. 'cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmīti'가 이루어집니다. 바로 떨어져 나갑니다. cittasaṅkhāra를 쌓을 수 없습니다.
avidyāva pahaḷa venavā avidyāva danna avidyāvē kriyākāraya dannakoṭa pattaṁ bhayaṁcitta saṁkhāraṁ atta sittāti siddha menna mē bhayānaka vannā vū bhaya svabhāvaya ættā vū mē diṭṭha saṁkhāraya pahaka labana
avijjā가 드러납니다—avijjā를 알고 avijjā의 작용을 알 때. 'passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati'—이 위험한, 두려운 성질을 지닌 이 cittasaṅkhāra를 떨어뜨리는—
ē pahakaṭa dænīma mokada karannē? passaṁ bhayaṁ diṭṭha saṁkhāraṁ assitmi dik. anna ara dahama æturu karanavā. anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen asāra vaśayen mē ditya gæna dakinnā vū dharmaya æturu karanna æturu karanna mokada vennē? mē hita sāras karana yam dharmayaka væḍīmak tibuṇāgē candanāgē pahavelā. anna ēka pahakin hadā
그것을 떨어뜨리려 알면서 어떻게 합니까? 'passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmīti'—바로 그 dharma를 가까이합니다. anicca로, dukkha로, anatta로, asāra로 이 마음에 대해 보는 dharma를 가까이하고 또 가까이하면 어떻게 됩니까? 이 마음을 알맹이 있다고 하는 어떤 dharma에 매달림이 있었다면 그 chandarāga가 떨어져 나갔습니다. 바로 그것을 떨어뜨립니다.
hitē ādīnava dakinnā vū dharmaya æsuru karanavaṭa tiyena citta saṁkhāra paṭisaṁvēdī attha śissāddhāmisīta an tama śikkhaṇaya venavā. śikṣaṇaya kiyannē nivana karāgena innavā.
마음의 ādīnava를 보는 dharma를 가까이하는 것이 'cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati'—바로 그렇게 길들여집니다. 길들여짐이란 nibbāna 쪽으로 가는 것입니다.
passambhayaṁ citta saṁkhāraṁ passa diṭṭhāmiti sita anna api dæn mokada karannē mē citta saṁkhāraya dakinakoṭa hita goḍanagena balāporottuva grama karamin aḍivelā aḍivelā gihillā saṁkhāraya pahavenna paṭan gā.
'passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati'—이제 우리가 하는 것은, 이 cittasaṅkhāra를 볼 때 마음을 쌓으려는 바람이 차츰 줄고 줄어 saṅkhāra가 떨어져 나가기 시작하는 것입니다.
saṁkhāra pahavelā yanakoṭa mokada vennē? disa parisaṁvēdī assa nitsā. dæn hita goḍanaganaṭa vividhākāra saṁgnāvatē goḍanægā. dæn goḍanægena saṁgnāva ayin vēdana ayin vēda ārammaṇa vijānana laknaṁ cittaṁ kisē yilata aramuṇu dænagannē nǣhæ. aramuṇu pasē yavannē næha. upēkṣā sahaka aramuṇaṭa passē yavagena hiṭalā tibuṇē.
saṅkhāra가 떨어져 나가면 어떻게 됩니까? 'cittapaṭisaṃvedī assasissāmīti'. 이제까지는 마음을 쌓으려 갖가지 saññā를 쌓았습니다. 이제 쌓이는 saññā가 물러나고 vedanā가 물러나, 'ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ'이라는 … 대상을 알지 않습니다. 대상 쪽으로 보내지 않습니다. 예전에는 upekkhā와 함께 대상 쪽으로 보내고 있었습니다.
dæn īṭat vaḍā pæhæduyak dakinavā. dænena svabhāvaya tiyenavā. dænīma āvarjanaya karagena dænena aramuṇu pasē yannē næ. aramuṇu sihi karannē næhæ. namut dænena svabhāvaya tiyena bava væṭenna.
이제 그보다 더 맑게 봅니다. 느끼는 성질이 있습니다. 앎을 āvajjana하면서도 느껴지는 대상 쪽으로 가지 않습니다. 대상을 떠올리지 않습니다. 하지만 느끼는 성질이 있다는 것이 알아차려집니다.
anna pavatvanaṭa midaṁ bhikkhavī cittaṁ ārambhaṇa vijāna lakkanan itdak avasthāva
바로 'pabhassaram idaṃ bhikkhave cittaṃ', 'ārammaṇa vijānana lakkhaṇaṃ cittaṃ'이라는 상태입니다.
tava catunē ahiya væhæpu avasthāva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē velāvē dakinavā. ē siddhiyan ṭikak otnægennē nǣ hētu phalayak. saṁkatayak paṭicca samuppanna tamayi goḍanæginnē.
이때 봅니다. 그것조차 그냥 쌓이는 것이 아니라 원인의 결과, saṅkhata, paṭiccasamuppanna로 쌓이는 것임을.
jīvat vīmē āsāva tiyena nisā jīvat vīmē āsāven gonna deyak tamayi hisya nætnam dænagænīmaṭa væhæt velā innē ēka. dænagænīmaṭa bæn̆dena. avaśya nam dænagænīmaṭa væhæenavā. rūpa ahanna væ. balanna væ. sabda ahanna væ. namut avasthē nam iḍaæralā tiyenavā. avaśya dēṭa āvot ennē.
살고 싶은 바람이 있기 때문입니다. 살고 싶은 바람으로 쌓은 것이 이 마음이며, 알려고 채비하고 있는 것이 그것입니다. 앎에 묶입니다. 필요하면 앎으로 나섭니다. 형상을 보려고, 소리를 들으려고 채비합니다. 그러나 필요한 만큼만 자리를 비워 두었습니다. 필요한 것이 오면 받아들입니다.
iḍaæralā nidahas velā inna avasthāvak tiyenavā menna mēka tamayi kivvē sitta avasthāva sitta parisaṁvēda anna ē citta avasthāva innē mokakda jīvat vīmē āsāva nisā.
자리를 비워 두고 자유롭게 있는 상태가 있습니다. 바로 이것을 citta 상태, cittapaṭisaṃvedī라고 한 것입니다. 그 citta 상태가 있는 것은 무엇 때문입니까? 살고 싶은 바람 때문입니다.
jīvat vīmē āsāva mul karagena næginnā vū candrāgayak tiyenavā. dænagænīma san̆dahā āvarjanātmaka vīma vimata læhælāyi tiyennē. hita hadalā tiyenavā. bāhira lōkeṭa bihiduvalā. abhyantarava hita nægi. menna mē avasthāvaṭa pat velā dæninnē.
살고 싶은 바람을 뿌리로 일어나는 chandarāga가 있습니다. 알기 위해 āvajjana하려고 채비가 되어 있는 것입니다. 마음을 만들어 놓았습니다. 바깥 세상으로 펼쳐 놓았습니다. 안에서 마음이 일어났습니다. 이제 이 상태에 이르러 있습니다.
etana mokada karannē? menna mē citta svabhāvaya dænagattahama jīvat vīmē āsāva yam davasaka nædda dænīmē balāporottu ivarayi
거기서 어떻게 합니까? 이 마음의 성질을 알면, 살고 싶은 바람이 없어지는 날 앎의 바람도 끝납니다.
anna citta dænaganna cittānupassanāva jīvat vīmē āsāva nisā tamayi dænīmaṭa gōdara vena aramuṇak āvo ēkaṭa iḍa dena mānasika atvaya goḍanāgalā tiyenavā.
바로 citta를 아는 cittānupassanā입니다. 살고 싶은 바람 때문에, 앎의 손아귀에 드는 대상이 오면 그것에 자리를 내주는 마음 상태를 쌓아 놓았습니다.
dæn oya deka upamāvadin tōraganna puḷuvan mehema api mē sabda vikāsana yantrayak, guvandē yantrayak kriyātmaka karapu hāma ara ēl ekaṭa nætnam ēkaṭa avaśya kiyana saṁgnā dena sthānayaṭa saṁgnāvak āvot saraskāra hari satvayak enavā. ehema nætnam katā hari, san̆gītanādayak hari enavā kiyana api ēkaṭa goḍanāgalā tiyenavā vīdriya haraṭa karapōlā.
이제 이 둘을 비유로 가려낼 수 있습니다. 이렇게—우리가 라디오를 켜면, 신호를 받는 자리에 신호가 오면 지지직 소리라도 납니다. 아니면 이야기나 음악 소리가 나오지요. 우리는 그것을 위해 전기를 이어 채비해 두었습니다.
hæbæyi dæn katā dakvā saṁgītiyakvat veena sīraya allu velā næti nisā ēka innē næha. hæbæyi kandi hāyataya karagena ṭō gāna karan soyāga saddavā ekak vuṇā. yantiraya kriyātmakayi kiyana eka apiṭa hædenavā. hæn̆denna enavā. sōsaddayak.
그런데 이야기나 음악은 없어도, 주파수가 맞춰지지 않아서 그것은 나오지 않습니다. 하지만 귀를 기울이면 '쏴' 하는 소리 같은 것이 납니다. 기계가 돌아가고 있다는 것을 우리가 압니다. 쏴 하는 소리가 들려옵니다.
anna ē sōsaddayagē citta ara citta saṁkhāra gonnagapu avasthāva ēkaṭa enna ilariyā vāgē yana ara aramuṇu vana dænna saddayaṭa enna avastha nītiyaṭa karapavā tibba nītaya karapavanekin ahat karalā dæmmot mokada vennē saddēna mārgaya vænaṭa yantraya kriyāgena hadænnavā. menna citta avasthāva citta saṁkhāra avasthāva upamāvak paṭan oben tērum ganna puḷuvan.
바로 그 쏴 하는 소리가 citta입니다. cittasaṅkhāra를 쌓은 상태는, 대상이 되는 소리가 오도록 전기를 이어 둔 것과 같습니다. 그 전기 연결을 끊어 버리면 어떻게 됩니까? 소리의 길이 사라지고 기계가 멈춥니다. 바로 citta 상태와 cittasaṅkhāra 상태를 이 비유로 여러분이 이해할 수 있습니다.
menna mē īṭa passē mokada vennē? menna mē siddha avasthāvalaṭa enakoṭa menna mēkē nidahas vīma dakinakoṭa abhi pramōdayak hitam vihīma pramōdhayak æti venavā. ara hitalā dicca prīti pramōdaya nemeyi. abhyantara vannā vū pramōlayak ætivenavā. abhipamōdhayan
그 뒤에는 어떻게 됩니까? 이 상태에 이르러 여기서 자유로워짐을 볼 때 'abhippamodayaṃ cittaṃ'—특별한 기쁨이 생깁니다. 앞서 말한 pīti의 기쁨이 아닙니다. 안에서 일어나는 기쁨이 생깁니다—abhippamoda입니다.
ē kiyannē ara citta avasthāvak dæn athæruvahama labannā vū nidahasya hitaṭa væḍenavā.
곧 그 citta 상태를 이제 놓으면 얻는 자유로움이 마음에 자랍니다.
athærī noværīmadī citta nirōdha vunot citta pavatinnē menna mē canda rāgaya nisayi. jīvat vīmē pævætna tiyena āsāva nisayi. mē āsāva atlā dæmmot citta haṭagænīmavat ivarayi. menna mē dharmaya dakinna paṭan gannavā.
놓아 버리고 매달리지 않으면 citta는 nirodha합니다. citta가 이어지는 것은 바로 이 chandarāga 때문입니다. 살고 이어지려는 바람 때문입니다. 이 바람을 놓아 버리면 citta가 생기는 일조차 끝납니다. 바로 이 dharma를 보기 시작합니다.
etakoṭa mokada vennē? viśēṣa pramōdayak haṭaganna. ēka sāmānya pramōdaya nemeyi. abhi abhipramōdayak. anna etendi haṭagannavā.
그러면 어떻게 됩니까? 특별한 기쁨이 생깁니다. 그것은 보통의 기쁨이 아닙니다. abhippamoda입니다. 바로 거기서 생깁니다.
nivanaṭa āsanna venna āsanna venna hitat athærīnæiyi nidahas vunāṭa passē koyi taram śrēṣṭha venavada koyi taram nidahas venavada kiyana hæn̆gīma enakoṭa kāga novana prabōdhayak hataganna. ēka rūpāvacara ikmavā gihillā arūpāvacara svabhāvaya abhyavannā vū māntikatvaya upēkkhā ēkangaya tuḷama æti vennā vū ektarā prabōdhayak tiyenavā.
nibbāna에 가까워지고 가까워져, 마음조차 놓아 버리고 매달리지 않고 자유로워진 뒤에는 얼마나 거룩해지는지, 얼마나 자유로워지는지 하는 느낌이 올 때, rāga 아닌 깨어남(pabodha)이 생깁니다. 그것은 rūpāvacara를 넘어 arūpāvacara 성질로 다가가는 마음 상태입니다. upekkhā ekaggatā 안에서 생기는 어떤 깨어남이 있습니다.
menna mē abhyantarayē pēnavā. abhyantaraya petaṭalā vælahenavā. abhyantarayen næm̆baru vecca hitak misak dæn bāhira vihidena hitak neme. dæn mē samādhiya arūpāvacara pættaṭa næm̆buru velā ivarak.
바로 이 안이 보입니다. 안이 알아차려집니다. 안으로 기운 마음이지, 이제 바깥으로 펼쳐지는 마음이 아닙니다. 이제 이 samādhi는 arūpāvacara 쪽으로 기울었습니다.
ē pættaṭa næm̆buru vena hima rūpāvacara catudhyānaya ikmalā gihillā arūpāvatanaṭa pættaṭa næm̆buru vunāhama bāhira lōkaya aramuṇa pēnnē nǣhæ dæennē næha. hæbæyi abhyantara pramōdaya dæn væṭahagenavā.
그쪽으로 기울면서 rūpāvacara 네 번째 jhāna를 넘어 arūpāvacara 쪽으로 기울면, 바깥 세상의 대상은 보이지도 느껴지지도 않습니다. 하지만 안의 기쁨이 이제 알아차려집니다.
menna mē abhipōdayan cittaṁ assa cittāmi sikkha dæn mē abhibba mōdhayan kiyannā mē avasthāva tuḷa arūpāvatara mānasikatvaya dakinakoṭa ēkat dakinna paṭan gannavā hita gænatāva ivara næha.
바로 이것이 'abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati'—이제 abhippamoda라는 이 상태 안에서 arūpāvacara 마음 상태를 볼 때, 그것도 보기 시작합니다—마음의 일이 끝나지 않았다는 것을.
hitē avasthā ikmana giyā tavat mē dænīmē abhyantara satuṭayaṭa bæslā dænna. abhyantarayen bāhiraṭa læhælā bāhira aramuṇu allaganna āpu vidihakma ēkē tibuṇē. bāhira bāhira aramuṇu allaganna tibicca upakaraṇa tamayi antima suḍāma upakaraṇaya tamayi catutta dhyānayē avasthāva.
마음의 상태를 넘어갔지만 아직 이 앎의 안쪽 기쁨에 내려와 있습니다. 거기에는 안에서 바깥으로 채비하여 바깥 대상을 붙잡으러 오던 방식이 있었습니다. 바깥 대상을 붙잡는 도구, 그 마지막 가장 미세한 도구가 네 번째 jhāna의 상태입니다.
catutta dhyāna mānasikatvaya mokakda hædilā tiyennē? bāhira lōkaya næhanam mē laukika bāhira lōkaya allanna rūpāvacara lōkaya in̆dan kāmāvacara lōkeṭa ennada hadāgatta mādhya tamayi caturayānayē avasthāva. anna ē avasthāva ikmagī gamakma hitā abhyantarayaṭa bahina. ananta ākāraya alla innavā.
네 번째 jhāna 마음 상태로 무엇이 만들어져 있습니까? 바깥 세상, 곧 이 lokiya 바깥 세상을 붙잡으려고, rūpāvacara 세상에서 kāmāvacara 세상으로 오려고 만든 매개가 네 번째 jhāna의 상태입니다. 그 상태를 넘어가는 순간 마음은 안으로 내려갑니다. 끝없는 허공(ākāsa)을 붙잡고 있습니다.
anna ananta ākāśaya allan hiṭapu mē bāhira lōkē rūpa lōkayen ehāṭa giyā rūpa lōkayaṭa gilā an abhik pmōdayak tiyanam etana hari pramōdayi.
바로 끝없는 허공을 붙잡고 있던 이것은 바깥 세상, rūpa 세상 너머로 간 것입니다. 거기 abhippamoda가 있다면 거기는 아주 기쁩니다.
menna mē pramōdayaṭa enakoṭa dakinavā mēka ætta nemeyi. mē avasthāva hētuphalayak. abhyantarayen manasin itin abhyantara lōkayak hadanavā. abhyantara vannā vū dhyāna lōkaya tuḷa dhyānaya ākāśaya ævi. kisima dravyayak vastuvak nidama deyak næti ananta ākāśayak hiten allanavā.
이 기쁨에 이를 때 봅니다—이것은 참된 것이 아니다. 이 상태는 원인의 결과다. 안에서 마노로 안의 세상을 만듭니다. 안의 jhāna 세상 안에서 jhāna의 허공이 왔습니다. 어떤 물질도, 물건도, 아무것도 없는 끝없는 허공을 마음으로 붙잡습니다.
menna mēka hari sāntayi prītayi kitavalada abhippa mōdhayan cittaṁ kiyannē onna otan denakoṭa menna mēkat allaganna giyot abhyantara pævætma. abhyantara pævætma pævætmak misan nivaraṇaya.
'이것이 아주 고요하고 기쁘다'고 여길 때—'abhippamodayaṃ cittaṃ'이라는 것이 거기에 이를 때—이것마저 붙잡으려 하면 그것은 안의 있음입니다. 안의 있음은 있음일 뿐 nibbāna가 아닙니다.
dæn metana hita tibba nam mokada vennē? ēkat candara rāgaya. arūpa chanda rāgaya arūpa canda rāgayak athara novæḍīma siyanna ōna nivana parihatya ehenam metanat attiyannam mēkē ēkē ādīnava dakinna ōnē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen, asāra vaśayen ēka dækkahama ēkat utsāhayen vīriyen goḍanagalaṭa bava dækkahama ēkat atæralā dæmahama koccarada śāntada prīda kiyalā adahas venakoṭa mokada vennē? anna abhittamōda hitē dakinnā vū yathārthaya dakinnā vū daham æsati daham mōda anna ēka æturu karanakoṭa abhipa mōdhayak hitam pasa śishāmi ē balāporottu arūpana ehenam ara ākāśānaṁcātanaya yam balāporottuvak tibuṇāda ēka ibamanaga nidanna. ēkana nidaha. etakoṭa
이제 여기에 마음을 둔다면 어떻게 됩니까? 그것도 chandarāga입니다. arūpa chandarāga입니다. arūpa chandarāga를 놓고 매달리지 않고 벗어나야 nibbāna, arahant입니다. 그렇다면 여기서도 놓아 버리려면 그것의 ādīnava를 보아야 합니다—anicca로, dukkha로, anatta로, asāra로. 그것을 보고, 그것도 노력과 viriya로 쌓은 것임을 보고, 그것마저 놓아 버리면 얼마나 고요하고 기쁜가 하는 뜻이 생길 때 어떻게 됩니까? 바로 abhippamoda 마음에서 있는 그대로를 보는 dharma를 들이쉬었습니다. 그것을 가까이하면 'abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmi'—그 arūpa의 바람, ākāsānañcāyatana에 어떤 바람이 있었다면 그것을 넘어섭니다. 그것에서 벗어납니다.
tibuṇāda ēka ibamanaga nidanna. ēkana nidaha. etakoṭa mokada vennē? samādahaṁ cittaṁ assa cittāmiti tikkati samādham cittaṁ passa cittāmi sikkhi. anna īṭa passē samādā cittakṣa. ara ākāśaya athannahama viññāṇa accāyatana avasthāva siddha matuvelā enavā.
그러면 어떻게 됩니까? 'samādahaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati, samādahaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati'. 바로 그 뒤에 samādahaṃ cittaṃ입니다. 그 허공을 놓으면 viññāṇañcāyatana 상태가 드러나 옵니다.
hita visin hita dakina avasthāvak enavā. hita visin ākāśaya aramuṇu karana avasthāva iviyāṭa passē hita anantaya vihiduna vita aramuṇu karanavā. menna metana kiyanavā viññāṇayana avasthāva.
마음이 마음을 보는 상태가 옵니다. 마음이 허공을 대상으로 하던 상태가 끝난 뒤, 마음은 끝없이 펼쳐진 마음을 대상으로 합니다. 바로 여기서 말하는 viññāṇañcāyatana 상태입니다.
menna mē avasthāvak haṭagattahama dakinavā. mēkat utsāhayaka, vīryayaka, pævætvīmē pratiphalayak mēkat pævætmak. pævætmak hæbæyinam saṁkatā paṭicca samuppādanna utsāhayen vīriyen gonnavā. gonnagena gonnagena ehin gevilalā yanavā. nirantaramayen gonnagena nisan ē pævætma æti veyi. mēka ætta nemeyi. mēkē dukat ekkalā gonna ekak misak gonnaevi harayak næti ekak misak mēka nivana sænasenna puḷuvan tæna nemeyi. anna ē mānasikatvaya gonnægenakoṭa ara viññāṇa saṁcāyatana avasthāva dharmānukūlava dakinavā. anna daham māsa hasa karā.
이런 상태가 생기면 봅니다—이것도 노력, viriya, 이어가기의 결과이며 이것도 하나의 있음입니다. 있음이라면 saṅkhata, paṭiccasamuppanna이니 노력과 viriya로 쌓는 것입니다. 쌓고 또 쌓으며 거기서 닳아 갑니다. 끊임없이 쌓기 때문에 그 있음이 생기는 것입니다. 이것은 참된 것이 아닙니다. 이것은 괴로움과 함께 쌓은 것일 뿐, 쌓아 둔 알맹이가 없는 것일 뿐, nibbāna, 편히 쉴 수 있는 곳이 아닙니다. 바로 그 마음 상태가 쌓일 때, 그 viññāṇañcāyatana 상태를 dharma에 맞게 봅니다. 바로 dharma를 들이쉬었습니다.
abhikpamōdhayan samādaṁ jadaṁ assa śissāmiti sikkhati yam dharmaya ætuḷu kaḷā ēken ivat vēvā. samādahaṁ cittaṁ passa śittāmik. anna ēka dakinakoṭa ehi canda rāgayak tibuṇada? ā viññānaṁśāyatanaya ē cantara rāgayak duralāgilā ēka ikmena. īṭa passē mokada vennē? vimōtayaṁ siddhaṁ attha sittāmi sikkhati vimōtayan siddhaṁ passa sittā sikkhati. dæn mē viśēṣayen midīmaṭa pat
'abhippamodayaṃ … samādahaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati'—어떤 dharma를 안으로 들였든 그것으로 벗어나기를. 'samādahaṃ cittaṃ passasissāmīti'. 바로 그것을 볼 때 거기에 chandarāga가 있었습니까? viññāṇañcāyatana에 대한 그 chandarāga가 떨어져 나가 그것을 넘어섭니다. 그 뒤에 어떻게 됩니까? 'vimocayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati, vimocayaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati'.
sikkhati. dæn mē viśēṣayen midīmaṭa pat vena avasthāva meccara kal ananta ākāśayaṭa giya bitde. væḍak nǣ, harayak nǣ asāramannāvū vihitīmak prasāraṇayak mē karalā tiyennē. ehenam mēka mē cittayē svabhāvaya yathārthaya ættama eka nemeyi. anantayaṭa hita prasāda kirīma nirantarayen utsāhayen karana vihatak vadayak metana vin̆dinavā.
이제 이것은 특별히 벗어남에 이르는 상태입니다. 지금까지 끝없는 허공으로 간 마음은 쓸모없고 알맹이 없는, 헛된 펼침, 넓힘을 해 온 것입니다. 그렇다면 이것은 이 마음의 성질, 있는 그대로, 참된 것이 아닙니다. 끝없음으로 마음을 넓히는 것—끊임없이 애써 하는 수고와 고통을 여기서 겪습니다.
goḍanagana giya harayak nætnam mokada vehe midennada goḍanægenada prasāraṇaya karana mānasikatvaya væḍak nǣ adahas enakoṭa dharmānukūla adahasa vaenavā. ēkē duka dækalā athaæriena vælīma vidinā svāmayintarāgayen midenaṭa mokada innē? ara bæn̆dilā æti mānasikatvaya nidahas venavā. ākiṁcaññāya ætura kiyana edā mānasikatvaya itāyaṭa pat venavā.
쌓아 가도 알맹이가 없다면 무엇하러 애씁니까—벗어날 것인가, 쌓을 것인가, 넓히는 마음 상태가 쓸모없다는 생각이 들 때 dharma에 맞는 생각이 옵니다. 그 괴로움을 보아 놓아 버리고 매달리지 않고 chandarāga에서 벗어나면 어떻게 됩니까? 묶여 있던 마음 상태가 자유로워집니다. ākiñcaññāyatana라는 마음 상태에 이릅니다.
anna etāṭa passē mokada vennē? vimōtayak siddham passa śiddhāgidī hikka menna metekṭa āvaṭa pat. eyā dakinavā eka deyak. mē lōkayē hita piḷiban̆dava yamak situvā nam kæmati sē pavatina ekak, nidahas sē pavatina ekak dukak nætuva pavatvanna puḷuvan hitak mē lōkē næha.
그 뒤에 어떻게 됩니까? 'vimocayaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati'. 여기까지 오면 그는 한 가지를 봅니다—이 세상에서 마음에 대해 무엇을 생각했든, 마음대로 이어지는 것, 자유롭게 이어지는 것, 괴로움 없이 이어갈 수 있는 마음은 이 세상에 없다는 것을.
yam hitak goḍanæguvā nam yam mānasikatvayak goḍanæguvā nam utsāhayen vīriyen nirantarayen karana utsāha vīrayen gonnana nisayi ēka næginnē. ēka ticca ādīnava væhilā tiyani nisayi ēka dukayi kiyalā væḍuṇē nættē. ēka athærapuhama nidahas kāntāvaya praṇīk kiya dækē nættē.
어떤 마음을 쌓았다면, 어떤 마음 상태를 쌓았다면, 노력과 viriya로, 끊임없는 노력과 viriya로 쌓기 때문에 그것이 일어나는 것입니다. 거기 있는 ādīnava가 덮여 있었기에 그것이 괴로움이라고 알지 못했던 것입니다. 그것을 놓으면 자유롭고 고요하고 뛰어나다는 것을 보지 못했던 것입니다.
ehenam mē lōkaya balāgena giyāma allaganna kæmati pavatvanna ekakvat næhæ ācca gnāyatana kiyana avasthāvē tutin dakinavā. hæma tisē pavatvanna puḷuvan ekakvat.
그렇다면 이 세상을 살펴보면 붙잡아 마음대로 이어갈 것이 하나도 없다는 것을 ākiñcaññāyatana라는 상태를 통해 봅니다. 늘 마음대로 이어갈 수 있는 것은 하나도 없습니다.
etakoṭa mokada vennē? aniccānupassī assa śiccāmiti sitti. menna metanṭa dækkahama dakinavā kisi tenaka kæmati pavatvanna puḷuvan hitakut nǣhæ, gatakut nǣha lōkaya veta næha. atdækīma tamangēma atdækīma.
그러면 어떻게 됩니까? 'aniccānupassī assasissāmīti sikkhati'. 여기에 이르러 봅니다—어디에도 마음대로 이어갈 수 있는 마음도, 몸도, 세상도 없다는 것을. 그 겪음은 자기 자신의 겪음입니다.
dæn tun lōkema dækalā ivarayi tērennē. kāma lōket dækā rūpa lōken dækkākāūpa lōket hædi dækkā. ākiccan atarakin dækapulaken japā. ehenam dækka ahamu aniccānupassati assa śikāmiti sikkhati aniccānupassati passa śikāmisa. dæn aha
이제 세 세상을 다 보았다는 것을 압니다. kāma 세상도 보았고, rūpa 세상도 보았고, arūpa 세상도 다 보았습니다. ākiñcaññāyatana를 통해 보았습니다. 그렇다면 보았으니 'aniccānupassī assasissāmīti sikkhati, aniccānupassī passasissāmīti'.
aniccānupassati passa śikāmisa. dæn aha anicca dakinavā. yathārthaya atdækīma balāgena balāgena giyā eka deyakvat ahuvannē nǣ parivēṣaṇaya karagannaṭa kæmati sē pavatvanna puḷuvan ekak.
이제 anicca를 봅니다. 있는 그대로의 겪음을 살펴보며 가니, 찾아 붙잡아 마음대로 이어갈 수 있는 것은 하나도 걸리지 않습니다.
kæmati sē pavatvanna bæri utsāhaya virayen duka sē goḍanagena lōkayak nisā hitak nisā. gata hita lōkaya siyalla duka sē goḍanægīma nisā pahaḷa vena dē misak. sāratvayak nam duka mē pahaḷa karanna bæha.
마음대로 이어가지 못하는, 노력과 viriya로 괴롭게 쌓은 세상, 마음 때문입니다. 몸, 마음, 세상 모두 괴롭게 쌓기 때문에 나타나는 것일 뿐입니다. 알맹이라면 이런 괴로움을 일으킬 수 없습니다.
ehenam ē siyalu utsāhaya nirutsāhaka vuṇāda? ē duken nidahas vuṇa. menna metanṭa pat venna mokada vennē? yamkisi kāma rāgayak tibunam peradīma ivarayi. rūpa rāgayak ikmagiyā. tava tiyenavā arūpa rāgaya vitarayi. ē tattva nam virāgī.
그렇다면 그 모든 노력이 그쳤습니까? 그 괴로움에서 벗어났습니다. 여기에 이르면 어떻게 됩니까? 어떤 kāma rāga가 있었다면 이미 끝났습니다. rūpa rāga는 넘어섰습니다. 남은 것은 arūpa rāga뿐입니다. 그 상태에서 virāga입니다.
virāgānupassī asa hiṁsāmiti hikti. virāgānupassī pasa hisāmiti hiti. dæn rāga vaśayen pævætma hon̆dayi kiyalā bæn̆denna ekak panna antima digin āṁcaññāyatayan nævatunā. æyi mēkē bæn̆dennē. arūpa rāgaya nisā mēka bihillā innavā. tavat pævæt mē ākāra ivara.
'virāgānupassī assasissāmīti sikkhati, virāgānupassī passasissāmīti sikkhati'. 이제 rāga로 있음이 좋다고 묶이던 것이 마지막에 ākiñcaññāyatana에서 멈추었습니다. 왜 여기에 묶입니까? arūpa rāga 때문에 여기 머물러 있습니다. 더 이어가는 다른 방식은 끝났습니다.
namut mēkat gonna deyak. mātrayak namut goḍanaganna mātra dukak tiyenavā. gonna naganakoṭa nidahasyen gonna ē duk mātraya vidanaganavā. ē ē mohotē gonna cittayē devi yanavā midak harayak ituru karannē næha. eka særayak gonnæguvahama hadātanikava navatina kriyāvaliyakut nǣha. goḍanagapu hētura anukūluva ē śaktiyen phalaya ipadavanavā. ivarena āya goḍanæga nisayi mē pavatinnē.
그러나 이것도 쌓은 것입니다. 조금이지만 쌓는 만큼의 괴로움이 있습니다. 쌓을 때 그 괴로움의 양을 겪습니다. 그때그때 쌓은 마음이 닳아 갈 뿐 알맹이를 남기지 않습니다. 한 번 쌓으면 영원히 머무는 과정도 없습니다. 쌓은 원인에 따라 그 힘으로 결과를 낳고, 다하면 다시 쌓기 때문에 이것이 이어지는 것입니다.
ehenam ebanda ṭikak tuḷa mama monavaṭa kāgayen mē arūpa rāgaya vænainnidata. rāgayen bæn̆dinna vaṭināyak metana nǣha kiyalā dakinavada ēka ikmayi. īṭa passē nēva saṁgnā nā saṁgnā kiyanna āvat hitenavā. bæcca ekakvat næhæ. hæbæyi ædenna ekak venavā. mokak venavada
그렇다면 그런 것 안에서 내가 무엇하러 rāga로 이 arūpa rāga에 매달려 있는가. rāga로 묶일 만큼 값진 것이 여기 없다고 보면 그것을 넘어섭니다. 그 뒤에 nevasaññānāsaññā라는 것이 옵니다. 묶인 것은 하나도 없습니다. 하지만 끌려가는 것은 있습니다. 무엇이 일어납니까?
dakinna paṭan gannavā [ugura kǣrīma] virāgānupassī anna etendi hon̆daṭa pæhædiliva dakinavā.
보기 시작합니다. [헛기침] virāgānupassī. 바로 거기서 아주 분명하게 봅니다.
goḍanagapuhama pinvalā enavā. dænīma matu venavā. āya særayak devi gæna balā inna. ituru karapu deyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
āyu sæsa harayak hita goḍanæganavā. āyet poḍḍak dænīma prasāranā demin bavaṭa pat veenavā. ēkē śaktiyanaṭa ēka devilayak. husmak gannavā arinavā gannavā varanavā maṭa tamayi ōkē tiyennē. hadana hadana eka gevilā yanavā. jaliyi hadanavā utsāhayen ēka gevila yanavā. yaḍi yali hadanavā.
다시 마음이 쌓입니다. 다시 조금 앎이 넓혀지는 상태가 됩니다. 그 힘만큼 그것이 닳아 갑니다. 숨을 들이쉬고 내쉬고, 들이쉬고 내쉬는 것처럼 그렇게 있습니다. 만들고 만드는 것이 닳아 갑니다. 다시 만듭니다. 노력으로 그것이 닳아 갑니다. 거듭거듭 만듭니다.
ehenam hita kiyalā ekak lōkaya æti ekak næhæ. goranaga nisā hētuvē phalayak vaśayen nidyāmānaya venavā. hētuvē śaktiya tiyenakan ēka ē ākārayen śaktiyaṭa anukūlava kriyātmaka velā hētuva gevenakoṭa anukūrava hita gevilā yanavā. hētuva nætnam hita nirōdha vennē. dæn mokada karannē? nirōdha venna kæmati næha. pavatinna kæmatiyi. ayi goḍanāganavā.
그렇다면 마음이라는 것이, 세상이 그 자체로 있는 것이 아닙니다. 쌓기 때문에 원인의 결과로 나타납니다. 원인의 힘이 있는 동안 그 방식대로 힘에 맞게 작동하다가, 원인이 닳으면 그에 맞게 마음도 닳아 갑니다. 원인이 없으면 마음은 nirodha합니다. 그런데 어떻게 합니까? nirodha하고 싶지 않습니다. 이어지고 싶습니다. 다시 쌓습니다.
menna mē kriyāvaliya mohotak gānē karana nisā mokada vennē? nēva saṁgnā, nāsaṁ, nēva saṁgnā, nāsaṁ kiyana mē siddha viya metenadi manō saṁkhāra api vēdanā saṁgnāvala æsi tattvaya dakinavā. dænīma saha hæn̆dinīma kiyannē goḍanagana deyak. [ugura kǣrīma]
이 과정을 순간마다 하니 어떻게 됩니까? nevasaññānāsaññā라는 이 상태에서 mano saṅkhāra, 곧 vedanā와 saññā의 실상을 봅니다. 앎과 알아봄이라는 것은 쌓는 것입니다. [헛기침]
goḍanagapu mātrayaṭa goḍanægīm dænīm mātraya gāna enavā. āyi goḍa noævat dænīm ivarayi. vēdanā saṁgnā nirōdhayi. vēdanā saṁgnā goḍanægena goḍanægenavā. hētuva venakoṭa phalaya gevilā yanavā. mokadat ituru kaḷē næ. hitayi ava deyak ituru kaḷē nætnam. hita kiyannē goḍanagana deyak misak. dænīma kiyannē goḍanægana deyak hædina kiyannē goḍanægīma nisā væṭahena deyak nisā pavatina deyak nemeyinam lōkē monavada pavatinnē? okkoma hētuphala nisā tava deyak nǣhæ kiyalā dænaganna. hētu nirōdhaya phala nirōdhaya daham hærennē tavat sita kiyalāvak, gata kiyalavat lōkaya kiyalavat
쌓은 만큼 앎의 양이 옵니다. 다시 쌓지 않으면 앎은 끝납니다. vedanā와 saññā가 nirodha합니다. vedanā와 saññā는 쌓이고 또 쌓입니다. 원인이 다하면 결과가 닳아 갑니다. 아무것도 남기지 않았습니다. 마음이라는 것을 남기지 않았다면—마음이란 쌓는 것일 뿐입니다. 앎이란 쌓는 것, 알아봄이란 쌓음으로 알아차려지는 것이니, 그것 말고 이어지는 것이 아니라면 세상에 무엇이 이어집니까? 모두 원인과 결과 때문이며 다른 것은 없다는 것을 압니다. 원인의 nirodha, 결과의 nirodha라는 dharma 말고는 따로 마음이라고도, 몸이라고도, 세상이라고도 할 것이 없습니다.
deyak næha. ehenam kāya saṁkhārak dækkā vacī saṁkhārak dækkā, manō saṁkhārak dækkā saṁkhāra okka hædi dækkahama saṁkhāra upēkṣā gnānaya sabba saṁkhāraya anicca saṁgnā pahena.
그렇다면 kāya saṅkhāra를 보았고, vacī saṅkhāra를 보았고, mano saṅkhāra를 보았습니다. saṅkhāra를 다 보았으니 saṅkhārupekkhā ñāṇa, 'sabbe saṅkhārā aniccā'라는 saññā가 나타납니다.
dæn mokada vennē? nirōdhānupassī assa śissāmitika kiyanna nirōdhaya viparśa karana velā. pævætma tuḷa gatayi, hitayi, lōkayayi kiyana pævætma siyallama at venavā. mēkaṭa balāporottu atkī mē tamayi antima dænīmē hæn̆dinīmē bonnægīma.
이제 어떻게 됩니까? 'nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati'—nirodha를 살피는 때입니다. 있음 안에서 몸, 마음, 세상이라는 있음 모두를 놓습니다. 이것에 대한 바람을 놓음—이것이 앎과 알아봄의 마지막 쌓음입니다.
ē antima dænīma hæn̆dinīma gonna balāporottu athæriyada? hari hærīma ivarayi pævætma ivarayi. hōda ivarayi nirōdhayi. anna nirōdha dharmaya nirōdhānupassī assati sikṣikā nirōdha dharmaya dæka menna mē antima antima utsāhayayi vīrayayi dænīma hædanīma goḍanagatana antima utsāhaya viriya atcara udāna siyaluma duken nidahas
그 마지막 앎과 알아봄을 쌓으려는 바람을 놓았습니까? 그러면 놓음도 끝나고 있음도 끝납니다. 모든 것이 끝나 nirodha입니다. 바로 nirodha dharma—'nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati'—nirodha dharma를 보아, 이 마지막 노력과 viriya, 앎과 알아봄을 쌓는 마지막 노력과 viriya를 놓아—모든 괴로움에서 자유롭습니다.
matak venakoṭa mokada vennē? anna duken nidahas tatvayaṭa patvenna oyilā dænīmat ekkalā yannē okko balāgena dænagannat hækiyāvak nætnam han̆dunāgannat hækiyāvak nætnam in ehāṭa apiṭa siten horanna deyak næhæ.
그것이 떠오를 때 어떻게 됩니까? 바로 괴로움에서 자유로운 상태에 이르면, 앎과 함께 가는 모든 것을 살펴 알 수도 없고 알아볼 수도 없다면, 그 너머로 우리가 마음으로 찾을 것은 없습니다.
hiten karanna tiyena antima dē mokakda? manō saṁkhāraya han̆ḍagannavannā vū saṁkhāra koṭat nægiัสu nirōdha karana ekayi. natara karana ekayi. ēka natara karana pugāma mokada vennē? cittaya nirōdha vuṇā dæn hitanna kenek næhæ. ivarayi. anna pat venavā. hita nibilā giya tæna.
마음으로 할 수 있는 마지막 일은 무엇입니까? mano saṅkhāra를 만드는 saṅkhāra조차 일으키지 않고 nirodha하는 것, 멈추는 것입니다. 그것을 멈추면 어떻게 됩니까? citta가 nirodha했습니다. 이제 생각할 이가 없습니다. 끝났습니다. 바로 이릅니다—마음이 꺼진 자리에.
dæn āyatarayak gatak piḷiban̆da adahasak, hitak piḷiban̆dahasak pævætmak piḷiban̆da kisima adahasak. sambandha. kisīmak sambandha, dænīmak sambandha mānasikatvaya tuḷin ehema tænakaṭa pat venavā. menna mēkaṭa pat vunā kiyanavā nirōdhayaṭa pat navanupūla samāpattiyama pūrṇa vuṇā.
이제 āyatana도, 몸에 대한 생각도, 마음에 대한 생각도, 있음에 대한 어떤 생각도 이어지지 않습니다. 어떤 생각도, 어떤 앎도 이어지지 않는 마음 상태를 통해 그런 자리에 이릅니다. 이것에 이른 것을 nirodha에 이르렀다고 합니다—navānupubba samāpatti가 다 이루어졌습니다.
menna metanṭa giyā mokada vennē nirōdhānupassī assa śiṣṭhāna sihikka dæn mama enna senakaṭa pat vuṇā. paṭa dakinavā kiyalā deyak. etadi hitanna puḷuvan kamak næhæ. etana atdækīma eyin mehā hita gonnagalā itin āya balanna ōnē. āyatayan nēva saṁgnā nāsa etanin āiṁca saṁgnāyatana maṭṭamaṭa ætilā navatta etana pihillā balanavā morōdhayen ipakṣa
여기에 이르면 어떻게 됩니까? 'nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati'. 이제 내가 그런 자리에 이르렀다고 보는 일은 거기서는 생각할 수 없습니다. 그곳의 겪음은 그 이쪽에서 마음을 다시 쌓아 돌아와 보아야 합니다. 다시 nevasaññānāsaññāyatana로, 거기서 ākiñcaññāyatana 수준으로 와서 멈추어, 거기 서서 nirodha를 돌아봅니다.
etana hitak nǣha. itin nāma dharmayak, rūpa dharmayak, prīyāmāna næha. dænīmak hæn̆dinīmak nǣha. ehenam saṁkhāra tun vargayama nirōdhayi. saṁkhāra tun varga nihāraṭa tava balaval saṁkhārayak nǣ. hæbæyi ætta ekak siddha vuṇā.
거기에는 마음이 없습니다. 그러니 nāma dhamma도, rūpa dhamma도 나타나지 않습니다. 앎도 알아봄도 없습니다. 그렇다면 세 가지 saṅkhāra가 모두 nirodha입니다. 세 가지 saṅkhāra 말고 다른 힘센 saṅkhāra는 없습니다. 하지만 참된 한 가지가 일어났습니다.
vipākaya vaśayen pavatvapu yamak tibicca nisā tamayi ē ṭiken āpahu etanṭa giyāṭa pada hitalā āpahuvenna bæ. ehenam kohomada lōṭagin āpahu pævætma genayā yāma san̆dahā yam karma śaktiyak pera bhavaya niṣpādanaya karalā tibuṇāda? ē niśpadanaya vipākayak vipākaya visin metenṭa genāva misak sitakin genāva.
vipāka로 이어가게 하던 어떤 것이 있었기 때문에 그것으로 다시 돌아옵니다. 거기에 가서는 생각해서 돌아올 수 없습니다. 그렇다면 어떻게 다시 돌아옵니까? 있음을 끌고 가기 위해 어떤 kamma의 힘을 전생에 만들어 두었다면, 그 만들어진 vipāka, 그 vipāka가 여기로 데려온 것이지 마음이 데려온 것이 아닙니다.
ehenam maṭa inna ehaṭa karanna deyak næha itin. vibhāgaya yam taramak kiyayi ēkē evarava davasak enavā. ehenam maṭa lōkayē nirōdhayat hon̆dayi kiyalā piḷiganna ekak.
그렇다면 이제 나에게는 그 너머로 할 일이 없습니다. vipāka는 어느 만큼 이어지겠지만 그것이 끝나는 날이 옵니다. 그렇다면 세상의 nirodha마저 좋다고 받아들여야 할 것입니까?
ehenam mē lōkē monava piḷigannē paṭhīnissagānupassī asvati sitsthāniki sikkhī piḷigænīmak næti dharmaya dæka tiya athæra. [ugura kǣrīma] ehenam siyallama atdælalā dæmmanam mama lōkē piḷigænīmē bedanā kiyalā enakaṭa paṭissāda passē mas tisīsāmi misika arihat pat venavā. annat ehenam mokakda vennē?
그렇다면 이 세상에서 무엇을 받아들이겠습니까? 'paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati'—받아들임이 없는 dharma를 보아 놓아 버렸습니다. [헛기침] 그렇다면 모든 것을 놓아 버렸으니 세상에서 받아들일 것이 없습니다. 'paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati'—arahant가 됩니다. 그렇다면 무엇이 일어납니까?
menna mē ṭika karaganna tiyenavā dharmānupassanāven mē oya mē ṭika kiyā satara satipaṭṭhānaya dunnahama anisatyaṭa pat vuṇā upatō vimukta mahānāyanamak venavā. unvahansēda dhyālayanut pūrṇayi. samata vidarśanā siyallama pūrṇayi.
이것들을 해야 합니다—dhammānupassanā로. 이렇게 네 가지 satipaṭṭhāna를 다 마치면 arahant가 되고, ubhatovimutta인 큰 arahant 한 분이 됩니다. 그분은 jhāna도 다 갖추었고 samatha와 vipassanā도 모두 다 갖추었습니다.
menna mē ānāpāna hatiya ati durlabha nisā. siyallannama navānukūra samāpattiyen nirō samāpattiyaṭa samapattiya aganna bæri nisā budurajāṇan vahansē mēka mōha caritayāṭa ānāpānayakmi kiyalā dēśanā kaḷē onna
이 ānāpānasati는 아주 드물기 때문에, 모든 이가 navānupubba samāpatti로 nirodha samāpatti에 이를 수는 없기 때문에, 붓다께서는 이것을 'moha carita인 이에게는 ānāpāna'라고 가르치셨습니다.
mēka tiyumma tērum aragena yana jana mōha caritayaṭa tērum ganna bæ hētuphala danna ē nisā budurajāṇan vahansē mōha caritayak dānā panīma kiyalā [ugura kǣrīma] oya dharmaya otanin pæde
이것을 미세하게 이해하며 가지 않으면, moha carita는 원인과 결과를 이해하지 못합니다. 그래서 붓다께서 moha carita에게 ānāpāna라고 하신 것입니다. [헛기침] 그 dharma는 거기서 분명해집니다.
dæn aramuṇak allagena yana gamanak neveyi hæma aramuṇakama ādīnava dakimi. athærī noværī midī chanda rāgayen nidahas veni. avasānaya dakvā kāmāvacara ikmalā, rūpāvacara ikmalā, arūpāvacara ikmalā nirōdhayen gihillā nirōdhayayi kiyannāvū tæna vipākayak ma piḷiganna næti avasthāven athærīma giyahak lōkayē kisima tænaka rahatan vahansē bæn̆dilā nǣhæ, hæn̆dilā næha. mārgaya gattayen
이제 이것은 하나의 대상을 붙잡고 가는 길이 아닙니다. 모든 대상의 ādīnava를 봅니다. 놓아 버리고 매달리지 않고 벗어나 chandarāga에서 자유로워집니다. 끝까지 kāmāvacara를 넘고, rūpāvacara를 넘고, arūpāvacara를 넘어 nirodha로 가서, nirodha라는 자리에서 vipāka조차 받아들이지 않는 상태로 놓음이 이루어지니, 세상 어디에도 arahant는 묶여 있지 않고 들러붙어 있지 않습니다. 길을 따라서—
menna mē tattvayaṭa patvīmaṭa kiyanavā mē ānāpānasati bhāvanāva mē tamayi gæm̆buru vennē.
이런 상태에 이르는 것을 ānāpānasati bhāvanā라고 합니다. 이렇게 깊어지는 것입니다.
dæn paṭan gænnavā ārambhayēdī oya vidihaṭa paṭan gattahama avasānayē siyum velā siyum velā kiyalā koccara lassanaṭa pæhædiliva pēnavada dæn keles valin kāṭa gæṭennā vū pāpa dharmayangen medilā midilā gihillā.
처음에 그렇게 시작하면 끝에는 미세해지고 또 미세해진다는 것이 얼마나 아름답고 분명하게 보입니까. 이제 kilesa에 얽힌 pāpa dharma들에서 벗어나고 벗어나—
puṇya dharma vaśayen pahaḷa vena kāmāvacara rūpāvacarī lōkat ikmalā. arūpāvacarat ikmaδαlā. lōkōttaratvayen keḷavara karana tenna yanakam dharma mārgaya væṭahemin mārgaya vaḍamin phalaya guktilā atdækapu hæṭiya. oya māgadhī væḍuma kenāṭa læbennē. ehenam
puñña dharma로 나타나는 kāmāvacara, rūpāvacara 세상도 넘고, arūpāvacara도 넘어, lokuttara로 끝맺는 곳까지 dharma의 길을 알아차리며 길을 닦고 열매를 누려 겪은 그대로—그것이 그 길을 닦은 이가 얻는 것입니다.
oya māgadhī væḍuma kenāṭa læbennē. ehenam ānāpānaya væḍū kenekuṭa āyacanayak am̆buru dahak gæna lōkaya hitanna idiru velā nǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)