와하라까 코리아
CD022-09

CD022 · 9번째 · 1시간 36분 · 원문 녹음

dhamma desanā 2

ධර්ම දේශනා 2

mē nāma rūpat vigraha karalā tiyenavā o sampūrṇayen vigraha karalā tērum ganna amāru ekapāraka

이 nāma-rūpa 도 풀이해 두었습니다. 온전히 풀이해서 한 번에 알아듣기는 어렵습니다.

nāma rūpa vividhākārayi. oya vitarat mama ōka vistara karalā tiyenavā.

nāma-rūpa 는 여러 갈래입니다. 그것만큼은 제가 자세히 말해 두었습니다.

nāmarūpa kiyana vacanayen eka vacanayak tiyenavā vividhākāra artha tiyenavā. issellā anna ē artha ṭiken nāma rūpa kiyannē monavada kiyalā tōragena inna ōnē.

nāma-rūpa 라는 낱말 하나에 여러 뜻이 있습니다. 먼저 그 뜻들 가운데서 nāma-rūpa 가 무엇인지 가려 두어야 합니다.

rūpayi nāmayi kiyalā kiyanakoṭa hita piḷiban̆dava nāma rūpa vigraha karanakoṭa rūpaskandhayē rūpa, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha kiyana hatara nāma kiyalā.

rūpa 와 nāma 라고 할 때, 마음을 두고 nāma-rūpa 를 풀이하면 rūpa-khandha 의 rūpa 가 있고, vedanā-khandha, saññā-khandha, saṅkhāra-khandha, viññāṇa-khandha 네 가지를 nāma 라고 합니다.

mehema nāma rūpa vigrahaya karamin mē satvayāgē nāmarūpa satvayā kiyalā sammata vecca tæna satvayā goḍanægena tana tibena nāmayi rūpayi oya satara mahā bhūta rūpa saha eyin haṭagannā vū upādāya rūpa 24 kiyana 28 rūpayak gæna pedalā menna mē ṭika satvayāṭa ayiti rūpaya vēdanā saṁgnā saṁkhāra viññāṇa kiyana hatara nāma kiyalā mehema nāma rūpa vigrahaya eka tænaka tiyenavā.

이렇게 nāma-rūpa 를 풀이하면서 satta 의 nāma-rūpa, 곧 satta 라고 일컬어지는 곳, satta 가 지어지는 곳에 있는 nāma 와 rūpa 를 말합니다. 네 mahābhūta 와 거기서 생기는 upādā rūpa 24 가지, 모두 28 가지 rūpa 를 들어 이것이 satta 에 딸린 rūpa 이고, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa 네 가지가 nāma 라고 하는 nāma-rūpa 풀이가 한 곳에 있습니다.

mē tamayi satvayā kiyana eka pennanakoṭa vigraha karapu ven koṭas pahak. etana pennapu nāma rūpa eka kāraṇaya.

이것이 satta 를 보여 줄 때 풀이한 다섯 갈래입니다. 거기서 보인 nāma-rūpa 가 한 가지입니다.

yamkisi namak yadalā minissu sammata karagannavā namak yam yam dravya vastu vala. anna ē dravya vastuva tibicca satara mahābhūta saha haṭaganna upādāya rūpa kiyana ēvā ēkaṭa ayiti ēvā. satara mahābhūtayan saha ēken haṭagatta rūpa etana rūpa. ēkaṭa amatanna panavapu nama etana nāmaya.

사람들은 어떤 물건에 어떤 이름을 붙여 쓰기로 합니다. 그 물건을 이루는 네 mahābhūta 와 거기서 생기는 upādā rūpa 가 그것에 딸린 것입니다. 네 mahābhūta 와 그것으로 생긴 rūpa 가 거기서는 rūpa 이고, 그것을 부르려고 붙인 이름이 거기서는 nāma 입니다.

ē tavat nāmarūpa kramaya namayi rūpayayi nāma rūpa. mē tava nāma rūpa kramaya.

그것이 또 다른 nāma-rūpa 방식입니다. 이름과 모습, nāma-rūpa. 이것이 또 하나의 nāma-rūpa 방식입니다.

tava deyak tamayi yamkisi mē satara mahābhūta kiyalā kiyana ekaṭa satara mahābhūtayangē tavat ehāṭa sakas velā āpuvahama āpō dhātuva, tējō dhātuva, vāyō dhātuva, paṭhavi dhātuva kiyalā dhātu hatarakaṭan ghanī bhavanaya bhūta rūpa kramayak tiyenavā.

또 하나는, 네 mahābhūta 라는 것이 더 나아가 짜여 올 때 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu 네 dhātu 로 굳어지는 bhūta rūpa 방식이 있습니다.

āpō, tējō, vāyō paṭhavi kiyana gati hatara hita haṭagena āpō, tējō, vāyō paṭhavi kiyana ēvā āpōbhūta, tējōbhūta, vāyōbhūta, paṭhavibhūta kiyalā suddhāṣṭakayaṭa ayiti vannā vū rūpa hatarak

āpo, tejo, vāyo, paṭhavī 라는 네 성질이 마음에서 일어나고, 그 āpo, tejo, vāyo, paṭhavī 를 āpo-bhūta, tejo-bhūta, vāyo-bhūta, paṭhavī-bhūta 라고 하여 suddhaṭṭhaka 에 딸린 네 rūpa 가 있습니다.

kampiṇanaya ayitiṭa ēnama kiyami.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

eban̆du buddhāka goḍak ekatu velā haṭaganna īṭa vaḍā dhanīvanakoṭa sāpō mahābhūta tējō mahābhūta vāyō mahābhūta paṭhavi mahābhūta kiyalā hædenavā. ē vagē velā hæā vū passala gisulan kiyana hataraṭa āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyalā han̆dun.

그런 suddhaṭṭhaka 여럿이 모여 생기고 더 굳어지면 āpo mahābhūta, tejo mahābhūta, vāyo mahābhūta, paṭhavī mahābhūta 가 만들어집니다. 그렇게 되어 생긴 흙, 물, 불, 바람 네 가지를 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu 라고 부릅니다.

mē rūpa sampiṇaḍanayak sakas velā ganī banlā enakoṭa ē avasthāvaṭa kiyana nam hatarak tamayi manasē haṭaganna gati lakṣaṇa hatara āpō, tējō, vāyō paṭhavaya kiyana gati lakṣaṇa hatara. ēken haṭaganna citta rūpayak æti.

이 rūpa 덩어리가 짜여 굳어져 올 때, 그때에 붙이는 네 이름이 곧 마음에서 일어나는 네 성질, āpo, tejo, vāyo, paṭhavī 라는 네 성질입니다. 그것에서 생기는 citta rūpa 가 있습니다.

[kæssa][hāsyaya]

(기침, 웃음)

ē citta rūpaya haṭagannakoṭa haṭagannavā āpō mahābhūta āpō bhūta tējōbhūta vāyōbhūta ṭabhūta kiyana satara mahābhūtayangē mūlā avasthāva suddhākṣakaya kiyana ekē tiyena bhūta hatara. ēka vannagandha rasa ōjā kiyana hatarat ekka læbitulā haṭak hædilā haṭakin tamayi itāma kuḍā sūkṣama bhautika rūpayak niṣpādanaya vennē.

그 citta rūpa 가 생길 때, āpo-bhūta, tejo-bhūta, vāyo-bhūta, paṭhavī-bhūta 라는 네 mahābhūta 의 첫 모습, 곧 suddhaṭṭhaka 에 있는 네 bhūta 가 생깁니다. 그것이 빛깔, 냄새, 맛, ojā 네 가지와 함께 여덟을 이루고, 그 여덟에서 아주 작고 미세한 물질 rūpa 가 만들어집니다.

bhautikamaya vū paramāṇuvak niṣpādanaya vīmē tiyena ēkē aḍaṁgu velā tiyena bhūta hatara tamayi ēkē.

물질의 알갱이 하나가 만들어질 때 그 안에 담긴 네 bhūta 가 바로 그것입니다.

anna ēvā æti ekatu velā īṭa vaḍā ghanī bhavana vennē. gati lakṣaṇa vidyāmāna karanavā. drava gatiya, ghana gatiya ē vagēma uṣṇa gatiya, vāyu gatiya meyā vidyāmāna karana maṭṭamaka siyum maṭṭamaṭa āpunāma āpō mahābhūta, tējō mahābhūta, vāyō mahābhūta, paṭhavi mahābhūta kiyalā venama vuṇā.

그것들이 모여 더 굳어지고 성질을 드러냅니다. 물의 성질, 굳은 성질, 그리고 뜨거운 성질, 바람의 성질을 드러내는 미세한 수준에 이르면 āpo mahābhūta, tejo mahābhūta, vāyo mahābhūta, paṭhavī mahābhūta 로 따로 나뉩니다.

ēvā tavat dænī bhavanaya vunāma pas jala ginisulān tiyena hatarak apiṭa vidyā maṇḍalamaya æhæṭa pēnna koṭas ṭikak matu vuṇā. poḷova sambandha pasa saha ganī bhavana dēvalu dravarga jala bæva vargat ē vagēma ehema mē sarala vāyuvak ē vagēma uṣyak. onna oya kiyana vidyāmānayaṭa koṭas hatarak bavaṭa pat vunāma āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyana tennaṭa āvā.

그것들이 더 굳어지면 흙, 물, 불, 바람 네 가지로 우리 눈에 보이는 부분들이 드러납니다. 땅에 딸린 흙과 굳은 것들, 물 같은 것들, 그리고 바람, 그리고 열. 그렇게 드러나 네 갈래가 되면 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu 라는 자리에 이릅니다.

dæn apiṭa metanin ṭik ehā haṭaganna dæn nāmayak hædenakoṭa āpō dhātuva āpō dhātuva hæṭiyaṭa pættaka tibuṇā. jalaya jalaya hæṭiyaṭa pættaka tibuṇa nam, vāyuva vāyō hæṭiyaṭa pættaka tibuṇa nam uṣṇa uṣṇa hæṭiyaṭa pættaka tibuṇa nam ē vagēma paṭhaviya paṭhaviya hæṭiyaṭa pættaka tibuṇa nam mē gahak polak, satvayek, pudgalayek, dravyayak, pasuvak kisima deyak ē vidihaṭa hædenna bæha ākāraya.

이제 여기서 조금 더 나아가 nāma 가 만들어질 때를 봅시다. āpo dhātu 가 āpo dhātu 대로 한쪽에 있고, 물이 물대로 한쪽에, 바람이 바람대로 한쪽에, 열이 열대로 한쪽에, 흙이 흙대로 한쪽에 있기만 했다면 나무도, 장대도, 짐승도, 사람도, 물건도, 그 무엇도 그렇게 만들어질 수 없습니다.

mæṭi goḍak pættaka tibuṇā nam garul kæṭayak hædenna bæ. gaḍal kæṭē kiyana eka hæduvā. mæṭira tibuṇā.

진흙 더미가 한쪽에 있기만 했다면 벽돌 하나도 만들어질 수 없습니다. 벽돌이라는 것을 만들었습니다. 진흙이 있었습니다.

dhātu hatara tibuṇā. tibuṇā kiyana eka api ēka hētuphalavādī mulin pennuvā aku hæṭi hædicca hæṭi. api dhātu hatara paṭan gattot mē nāma hædicca hæṭi balanna rūpa hædicca hæṭi balanna ē tava kramayakin nāma rūpa hædicca hæṭiya mē pennanna. ara satvayāgana hitayi dekē nāma rūpa deka eka kramayak ēka vena ekak. ēka tænaṭa ō vidihaṭa ēka ganna ōnē.

네 dhātu 가 있었습니다. 있었다는 것을 우리는 처음에 원인과 결과로, 어떻게 만들어졌는지 보여 주었습니다. 네 dhātu 에서 시작하면, nāma 가 어떻게 만들어졌는지, rūpa 가 어떻게 만들어졌는지를 또 다른 방식으로 보여 주는 것입니다. 앞서 말한 satta 의 몸과 마음 두 가지의 nāma-rūpa 는 한 방식이고, 이것은 다른 것입니다. 저마다 그 자리에 맞게 받아들여야 합니다.

mē lōkē tiyena dravya vatu hædicca nāma rūpa hædicca hæṭiya mē penna.

이 세상에 있는 물건들이 만들어진 nāma-rūpa 가 어떻게 생겼는지를 지금 보여 줍니다.

ara pas ṭika pas vidihaṭa tibuṇa nam vatura vatura vidihaṭa pættaka tibuṇā, us una vidihaṭa pættaka tibuṇā vāyuva vāyō vidihaṭa pættaka tibuṇa nam gaḍaval kæṭiyak dakinna hamba vennē næ. ehenam mē gala hæṭaya kiyana namak kiyanna hamba vennet næ.

그 흙이 흙대로, 물이 물대로 한쪽에, 열이 열대로 한쪽에, 바람이 바람대로 한쪽에 있었다면 벽돌을 볼 수 없습니다. 그러면 '벽돌'이라는 이름을 부를 수도 없습니다.

ehema kædunnē næ. jalayē tiyena tena jalaya tibuṇa nam vastiyen metana pas tibuṇā nam vāyuven itana vāya tibena nam uṣyē tibuna tæn vala uṣna nam gaḍal kæṭiya kiyana namak bihivenna vidihakut næ. gaḍal kæṭiya kiyana ēvayen haṭagatta deyak bihivenna vidihakut næhæ.

그렇게 만들어지지 않습니다. 물이 있는 곳에 물이 있고, 흙이 있는 곳에 흙이, 바람이 있는 곳에 바람이, 열이 있는 곳에 열이 있다면 벽돌이라는 이름이 생겨날 길도 없고, 그것들로 생긴 벽돌이라는 것이 생겨날 길도 없습니다.

yam śakti viśēṣayak kriyātmaka kirīma nisā manussayek.

어떤 특별한 힘을 부리기 때문입니다, 한 사람이.

ē kaḷāpu śakti viśēṣaya nisāma asthika kapalā aragena paṭhavi dhātuva kiyana koṭasa aragena āpō dhātuva kiyana jalaya dālā ōka analā īṭa passē ōkē ara tiyena hulan giḍiya yanavaṭa ehenam huḷan̆gē tiyena ēvā piṭa velā gānna samubhāvayaṭa huḷan̆gennē ōkē tiyalā tænpat karalā tæn benna tiyenavā kiyalā tiyenavā. ēka hon̆daṭa æhilat ævillā āvaṭa pat venavā.

그 사람이 부린 특별한 힘 때문에, 흙을 떠 와서 paṭhavī dhātu 라는 부분을 잡고 āpo dhātu 라는 물을 부어 이기고, 그다음 그 안에 있는 바람(공기) 방울이 빠져나가도록 다지고 가라앉혀 둡니다. 그렇게 잘 알맞은 상태에 이릅니다.

ōken hæḍa væhanna hatarak venna hari tamanṭa ōna vidiha tamangē hitaṭa anukūlava vidihaṭa atyōka dālā ōka hæḍalā īṭa passē hæden kæḍenna næti venna kal pavatinna ōna nisā āyē diyavena vatura diyana vyādhiya pavatvanna ōna upakramayak aragena tējō dhātuva dālā giniganna ginna nisā haṭaganna pratikriyāven arakina paṭhavi dhātuva ītanukūlava gaḍal kiyana nama ākārayaṭa patvenavā.

그것으로 네모든 무엇이든 자기 마음에 맞게 틀에 넣어 모양을 잡고, 그다음 깨지지 않고 오래 남아야 하니 물에 다시 풀어지지 않게 하는 방법을 써서 tejo dhātu 를 넣어 굽습니다. 불로 생긴 반응으로 그 paṭhavī dhātu 가 그에 맞게 벽돌이라는 이름의 꼴에 이릅니다.

dæn ē hatara pas kæṭēṭa api gaḍal kæṭē givvā. dæn gaḍal kæṭiya kiyalā api tiyāgatta nama ēkaṭa ayiti eka nama.

이제 그 흙덩이를 우리는 벽돌이라 불렀습니다. 이제 우리가 벽돌이라고 붙여 둔 이름이 그것에 딸린 이름입니다.

ē hædilā tibicca hatarat paspuṭṭiya piccicca paskr̥ṭṭiya pāṭa væṭicca paskapuṭṭiyaṭa api værala kæṭiya kiyalā rūpaya kiyalā kivvā. dhātu hatara ekatu velā sakas vecca rūpaya satara mahābhūtayangē haṭagatta eka. ēka tiyāgatta nāma gaḍal kæṭē. gaḍal kæṭiya kiyannē nāmaya. gaḍal kæṭiya kiyalā ahuvanē rūpaya. ahuvenna tiyena hadat kǣlla paskapu rūpaya mē tava nāma rūpa.

그렇게 만들어진 구운 흙덩이, 빛깔이 든 흙덩이를 우리는 벽돌이라고, rūpa 라고 했습니다. 네 dhātu 가 모여 짜인 rūpa 는 네 mahābhūta 로 생긴 것입니다. 그것에 붙인 nāma 가 벽돌입니다. '벽돌'이라는 말은 nāma 이고, 벽돌이라고 손에 잡히는 것은 rūpa 입니다. 손에 잡히는 단단한 덩어리, 흙덩이가 rūpa — 이것이 또 하나의 nāma-rūpa 입니다.

etakoṭa gaḍul kæḍē kiyana eka hadalā pættaka tiba ōka uḍa visi karanavā pættakaṭa dānavā bitya ban̆dina gannavā væḍaka kara gannavā. balapuhama pas venama eheiyē hæyi gaḍaval venama ehē hæyi. pas valinma tamayi gaḍu kæḍē hæduvē. hæbæyi metana gaḍuva kæḍī pasuyi pennanna kivvot ehema ṭa venama pas pennannat puḷuvan gæruva kæṭē pennannat puḷuvan.

그러면 벽돌을 만들어 한쪽에 두거나, 위로 던지거나, 옆으로 치우거나, 벽을 쌓거나, 일에 씁니다. 보면 흙은 따로 어디 있고 벽돌은 따로 어디 있습니까? 흙으로 바로 벽돌을 만들었습니다. 그런데 여기서 벽돌과 흙을 보여 달라 하면 흙을 따로 보여 줄 수도 있고 벽돌을 보여 줄 수도 있습니다.

dæn pas valinma parivartanaya velā venas ākārayaka pas valinma sakas vecca tava deyak hædilā gaḍa kæḍiya kiyalā. dæn īṭa passē tiyena gaḍal kæḍē kiyana eka yamkisi namyatāvayaka śaktiyak dīlā yamkisi kriyādhāmayakaṭa gōcara karalā pas novana deyak bavaṭa pat karā.

이제 흙이 바뀌어 다른 꼴로, 흙으로 짜인 또 다른 것이 생겨 벽돌이라고 합니다. 그다음 그 벽돌은 어떤 굽히는 힘을 받아 어떤 과정을 거쳐 흙이 아닌 것이 되었습니다.

pasvalinma tamayi hædinnē. hæbæyi pasvala tiyena svabhāvayu vāgē tada svabhāvayak vatura dæmahā giya novana svabhāvayak æti pasapu dæn hædilā tiyennē. ē parivartanayaṭa paspuṭtiyak.

흙으로 만들어진 것입니다. 그러나 흙의 성질과 달리 단단하고 물에 풀어지지 않는 성질을 가진 흙덩이가 이제 만들어져 있습니다. 그렇게 바뀐 흙덩이입니다.

dæn mē parivartana kriyāvaliyaṭa gōcara velā dæn hædilā tiyena eka āyē pas vennē nætuva tiyenavā kālayak [ugura kǣrīma] āyatana pasa bavaṭa pat vennē næhæ. avuru gālā kiyiyat dahas gānak kiyiyot nævata veyi. hæbæyi edā ē tākkal pavatinavā gaḍul kiyana nāmaya han̆dunvanna puḷuvan kiyalā.

이 바뀌는 과정을 거쳐 만들어진 것은 한동안 다시 흙이 되지 않습니다. (헛기침) 다시 흙이 되지 않습니다. 몇 해, 몇천 해가 지나면 다시 될 수도 있겠지요. 그러나 그때까지는 남아 있어 벽돌이라는 nāma 로 부를 수 있습니다.

menna mē yamkisi hadāpu rūpa dhātuva karuṇu kæṭē giya ē vidihaṭa næmilā hædilā tiyennē. nikan nemeyi śaktiyak nisā.

이 만들어진 rūpa dhātu 가 벽돌로 그렇게 굽혀져 만들어진 것은 그냥이 아니라 힘 때문입니다.

ara paskuṭṭiya sat kirīma nisā parivartanaya vīmen ehi gæbbecca śaktiyak nisā tamayi pas novanavāna vena hayiyadayak bavaṭa pat velā. vaturaṭa diyanavana vidiha dharana varuttada tattvayaṭa patvecca kuṭiyak bavaṭa pat velā tiyeenavā. ehenam mē gala kæṭēṭa issellā pasvaraṭa næti śaktiyak gæbvelā tiyenavā.

그 흙덩이를 다지고 바꾸어 그 안에 담긴 힘 때문에 흙이 아닌 다른 단단한 것이 되었습니다. 물에 풀어지지 않는 단단한 상태의 덩이가 되었습니다. 그러니 이 벽돌에는 앞서 흙에 없던 힘이 담겨 있습니다.

ē śaktiya tuḷin mēka namā tiyenavā gala kæḍī kiyana ākārayen pēnnē. menna mē namya tuḷa śakti viśēṣa eka nāmayak. anna ē nāmayaṭa anukūlava hæḍagæhita satara mahā rūtayanga haṭagatta eka rūpayak. mē tavat nāma rūpayak.

그 힘으로 이것이 굽혀져 벽돌이라는 꼴로 보입니다. 이 굽힘 안의 특별한 힘이 하나의 nāma 입니다. 그 nāma 에 맞게 모양 잡힌, 네 mahābhūta 로 생긴 것이 하나의 rūpa 입니다. 이것이 또 하나의 nāma-rūpa 입니다.

menna mē nāmaya rūpaya ven karanna bæhæ kiya onna ōkayi. nāma rūpa deka ekaṭa yanavā kiya onna ōtanayi.

nāma 와 rūpa 를 떼어 놓을 수 없다는 말이 바로 이것입니다. nāma-rūpa 둘이 함께 간다는 말이 바로 여기입니다.

gatāhitayi nāma rūpa kiyana eka ven venavā. mæraṭa passē vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa etana næha. ara utca rūpaskandha kiyana rūpaskandhaya etana tiyenavā. ē rūpayē nāmaya nam ven kara ek karannat puḷuvan.

몸과 마음의 nāma-rūpa 라는 것은 떨어집니다. 죽은 뒤에는 vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa 가 거기 없습니다. 그 rūpa-khandha 라는 것은 거기 있습니다. 그 rūpa 의 nāma 는 떼어 낼 수도 있고 붙일 수도 있습니다.

ē ṭikat ekka sambandha karanna yam kramayakin kanaguṇa āhāraya aragena parivartanaya karalā, mas liya bavaṭa parivartanaya karalā ēka æn̆ga hadalā æn̆gat ekka sambandha velā hin kal kaṭayutu karana hitak hadalā hitayi æn̆gayi deka hadalā gatayi hitayi hadanna puḷuvan. ēka ven karannat puḷuvan.

그것들을 어떤 방식으로 이어서, 먹을 것을 받아 바꾸고, 살과 피로 바꾸어 몸을 만들고, 몸과 이어져 한동안 움직이는 마음을 만들어, 몸과 마음 둘을 만들 수 있습니다. 그것을 떼어 놓을 수도 있습니다.

ehenam nāmayen rūpaya ven karanna bæha kivvē ēkak tiyenavā. rūpayaka hæṭatalayak venna mē satara mahābhūtayangē yamak goḍanægalā ē goḍanægapu śaktiya tiyena tākkal tamayi esē ēka darā hæṭiyannē.

그러니 nāma 에서 rūpa 를 떼어 놓을 수 없다고 한 것은 한 경우입니다. rūpa 의 모양이 되도록 네 mahābhūta 로 무엇이 지어지면, 그 지은 힘이 있는 동안에만 그것이 그대로 버팁니다.

væṭahenavada kiyana eka gaḍol kæḍē hæṭiyaṭa darā hædinnē ēkaṭa pas valaṭa yam śaktiyak āvēka karapu nisā yam upakriya ē śaktiya ēka koccarada san̆dahā hiṭevvē ē maṭṭamaṭa ēka ehemavama tiyenavā.

알아듣겠습니까? 벽돌이 벽돌로 버티는 것은 흙에 어떤 힘을 담았기 때문이고, 어떤 방법으로 그 힘을 얼마만큼 들였느냐, 그 정도만큼 그대로 남습니다.

yantā puccalā tiba nam ehema ṭika davasak gæṭalu kæṭēvā vagē tiyenalā passē vatura væṭanavā giya velā passē paramata ennē āyē pavasa hon̆daṭa sat karalā him śaktiya gæp kara hun̆gak aya pavatinavā. dæn śaktiyak gæbvīma nisā yam ākārayen ēka han̆dā hiṭinna satara mahābhūtayangē hadapu hæratalaya kesē hiṭinna ēkaṭa gækmuṇu śaktiyak nisā ē śaktiyē nam ēka esē ē hædayen pavatinavā. ē śakti viśēṣaya

살짝만 구웠다면 며칠 동안 벽돌처럼 있다가 물이 떨어지면 다시 흙이 됩니다. 잘 다지고 힘을 담으면 아주 오래 갑니다. 힘이 담겼기 때문에, 어떤 꼴로 버티도록 네 mahābhūta 로 만든 모양이 그렇게 남는 것은 거기 담긴 힘 때문이고, 그 힘이 있는 동안 그 모양으로 남습니다.

esē ē hædayen pavatinavā. ē śakti viśēṣaya nætnam kavadāvat ehema hædē rūpayak dakinna hamba vennē næ. menna mēka tavat nāma rūpa.

그 특별한 힘이 없다면 그렇게 만들어진 rūpa 를 결코 볼 수 없습니다. 이것이 또 다른 nāma-rūpa 입니다.

dæn mē nāma rūpa kiyana eka vigraha karagattahama bhava kiyannē mokakda kivvē næ vena toragatta.

이제 nāma-rūpa 를 풀이하고 나면, bhava 가 무엇인지는 아직 따로 가려 말하지 않았습니다.

dæn nāma rūpa hadalā dunnema nāma rūpa kiyana ekē haṭagatta nam dunna śakti viśēṣayakma tamayi bhava śaktiya vaśayen kriyātmaka vennē.

nāma-rūpa 를 만들어 줄 때, nāma-rūpa 에 생긴, 이름을 준 그 특별한 힘이 바로 bhava 의 힘으로 작용합니다.

hæbæyi dæn otanadi api dakinna bhava vunē kumak nisāda? ara śaktiya bihi vuṇē kotanada? bihi vecca nisā bhavagi.

그런데 여기서 우리가 보는 bhava 는 무엇 때문에 생겼습니까? 그 힘은 어디서 생겨났습니까? 생겨났기 때문에 bhava 입니다.

monavada bihi vuṇē? ē satya mē lōkē tibicca ekak nemeyi goḍana narapu ekak.

무엇이 생겨났습니까? 그것은 이 세상에 본디 있던 것이 아니라 지어낸 것입니다.

apē utsāhayen vīryayen dīlā etakoṭa ēvaṭama api gæt karapu śakti viśēṣayaka ekin eka badalā han̆dalā hinna avaśya karana śakti viśēṣayak api api udav dīlā atdavvak dīlā. ēka yam lōkayē vidyāmāna vecca śaktiyak tuḷin tamayi ē śakti viśayaṭa pahaḷa velā satara mahābhūtayō ē ākāraya rūpārayen darāgena tiyennē.

우리의 애씀과 viriya 를 들여, 하나하나 매고 지어 버티게 하는 데 필요한 특별한 힘을 우리가 도와 손을 보탰습니다. 세상에 드러난 그 힘을 통해서, 그 힘에 따라 네 mahābhūta 가 그 rūpa 꼴로 버티고 있는 것입니다.

anna ē śakti viśēṣaya koyienda lōkeda [ugura kǣrīma] dæn nāma śakti viśēṣaya rūpa poḍnagana nāma śakti viśēṣaya lōkeṭa koyinnēda? anna etana hoyanakoṭayi bhava hamba vennē.

그 특별한 힘은 어디서 세상에 왔습니까? (헛기침) rūpa 를 짓는 nāma 의 특별한 힘은 어디서 세상에 왔습니까? 그것을 찾을 때 bhava 를 만나게 됩니다.

oya śakti vitē bhava karapu ekak. bihi karapu ekak. kavuda bihi kē? kotaninda bihi vuda?

그 특별한 힘은 bhava 가 된 것, 생겨나게 한 것입니다. 누가 생겨나게 했습니까? 어디서 생겨났습니까?

avidyāven tr̥ṣṇāven nættuva yana gamanēdī api mānasikatvayen æti karagatta balāporottuvak mul karagena. meban̆du deyak tibuṇā nam, metu sparśayak tibuṇa nam, mebadu vindanayak vinnaṭa avaśya dē tibuṇa nam mē ākārayē mānasikatvaya anāgata dravya vastu nirmāṇayaṭa avaśya vena vidihaṭa balāporottuvak æti karago.

avijjā 와 taṇhā 로 끝없이 가는 길에서 우리가 마음으로 일으킨 바람을 뿌리로 삼아서입니다. '이런 것이 있었으면, 이런 phassa 가 있었으면, 이런 누림을 누리는 데 필요한 것이 있었으면' 하고, 앞으로 물건을 짓는 데 필요하도록 그런 바람을 일으킵니다.

menna mē balāporottuvē dæḍiva bæn̆dicca nisā. ē balāporottuva bæn̆di bæn̆dī ēka balāporottu vecca nisā. anna æti upādāna kiyana ēkaṭa avaśya vannā vū śakti vitē goḍanak avaśya vagē mānasikatvaya kadībædī hiṭapu nisā. sakas vecca nisā. menna mēken bihivaca nirmāṇa śaktiya tamayi oya kiyana oya śakti viśēṣaya.

이 바람에 단단히 매였기 때문에, 그 바람에 거듭 매이며 그것을 바랐기 때문에, upādāna 에 필요한 특별한 힘이 쌓이도록 마음이 묶여 있었고 짜였기 때문에, 여기서 생겨난 짓는 힘이 바로 그 특별한 힘입니다.

onna oya nirmāṇatmaka avasthāvaṭa kiyanavā bhava

그 짓는 때를 bhava 라고 합니다.

dæn bhava nāma bhavaṭa patvē bhava vunāṭa passē nāma śaktiya lōkē hambaya hadapurapu ekakvat kavuruvat mavka ekakvat nemeyi. ebiya pabahala vecca ehekut nemeyi. bhava kiyana mē śakti viśēṣayē upādāna karapu apē balāporottu vennē. mē mē dē maṭa tibuṇē.

이제 bhava 가 되고 난 뒤의 nāma 의 힘은 세상에 그냥 있던 것도, 누가 만들어 낸 것도, 저절로 나타난 것도 아닙니다. bhava 라는 이 특별한 힘은 우리가 upādāna 한 바람입니다. '이것이 나에게 있었으면.'

mehema balanna æhæk tibuṇa nam, mē jātiya rūpa tibuṇam menna mē ākārayen manasen balāporottuvak æti karanavā.

'이렇게 볼 눈이 있었으면, 이런 rūpa 가 있었으면' 하고 이렇게 마음으로 바람을 일으킵니다.

īṭa issellat mama ōvā æsuru karalā tiyenavanē. etakoṭa hari āśvādayak maṭa dænunānē. ēka gevuṇanē. dæn maṭa ē āśvādayen ēka nætnam āyet bænē. āyet ekak hambavunānam. anna manasa kriyātmaka nǣha. nævatat ekak hambavunānam

'전에도 나는 이런 것을 가까이했지. 그때 아주 즐거움(assāda)을 느꼈지. 그것이 지나가 버렸지. 이제 그 즐거움 없이는 안 되는데, 다시 하나 얻었으면.' 그렇게 마음이 움직입니다. '다시 하나 얻었으면.'

onna oya nævata nævatat kiyana ellīma manasa hæmīma idiriya gænat balāporottu kapuṇā. menna mē avasthāvaṭa kiyanavā nævata nævatat upādānaya karā.

그 '다시, 또다시' 하는 매달림으로 마음이 앞날에 대해서도 바람을 품었습니다. 이때를 거듭거듭 upādāna 했다고 합니다.

issellā gatta ekaṭa āsannama yāsayak ēkaṭa æti

앞서 취했던 것과 아주 가까운 바람이 그것에 생겼습니다.

vuṇā. ēbandha niṣpādayaṭama.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē velāvēdī viññāṇaya nikut karanavā upādānātmaka baven æti vuṇā avidyā kr̥ṣṇāva samagæṭa vuṇē. ēken haṭaganna viññāṇayē śaktiya abalānavā.

이때 viññāṇa 가 나옵니다. upādāna 의 성질로 생긴 avijjā 와 taṇhā 가 맞물렸고, 거기서 생겨나는 viññāṇa 의 힘이 있습니다.

menna mē śakti mūlayē śakti prabhavayaka tiyenavā bhava kiyalā.

이 힘의 뿌리, 힘의 샘에 bhava 가 있다고 합니다.

minihe manussayek velā maṭa innam. ani āyutmak kohada ipadunot nī kæḍi etakoṭa maṭa mē āyasarayak inna puḷuvannē. hon̆da giyak dorak hadāgena inna paḷa maṭa āyusayak alut ātmayak labāgena maṭa igena ganna ehema inna tibunē. dæn mē minissugē hidivilla ē hidivilla ehema ekak dænagena hiṭiyē nætnam tava mohotak mara mehema inna tibunē.

'사람으로 계속 살고 싶다. 다시 목숨을 받아 어디에 태어나면 다시 한 번 살 수 있겠지. 좋은 집을 짓고 살며, 다시 목숨과 새 삶을 얻어 배우며 살 수 있었을 텐데.' 이것이 사람들의 생각입니다. 그런 생각을 알지 못했다면 조금 더 이렇게 살 수 있었을 텐데 하는 것입니다.

āgama piḷiganna kenāṭat, nopiḷiganna kenam jīvitayaṭa baṇa ahapu næti kenā tava cuṭk velāvē mē vagē inna tibuṇā lōkeṭa oya adahasen innavā. onna oya adahasama tamayi upādāna karannē. lōkē pævæt onna oya balāporottuva tamayi viññāṇayakin pahaḷa karalā śaktiyak eka tiyannē.

종교를 받아들이는 사람이든 받아들이지 않는 사람이든, 평생 bana 를 들어 본 적 없는 사람이든, '조금만 더 이렇게 살 수 있었으면' 하는 생각으로 세상에 있습니다. 바로 그 생각이 upādāna 하는 것입니다. 세상에 남고 싶은 그 바람이 viññāṇa 로 내려와 힘을 둡니다.

itin mēka dænagannakoṭa bohō gæm̆buru deyak. upādānaya śaktiyan ipadunnē kohomada? mēkē tiyenavā avidyāva haṭaganna krama kivvē.

이것을 알고 보면 아주 깊은 것입니다. upādāna 의 힘은 어떻게 생겼습니까? 여기에 avijjā 가 생기는 방식들을 말해 두었습니다.

dæn api daka ganna ōnē kramahā gæm̆buru tenā. avidyā paccayā saṁkhārā saṁkhāra paccayā saṁkhārō saṁkhāra paccayā avidya. menna avidyāva pahaḷa venna saṁkhāra hētuvet. ē vagēma avidyā pahaḷa karanna hētu venavā.

이제 우리는 그 깊은 곳을 보아야 합니다. 'avijjā paccayā saṅkhārā' 이고, 'saṅkhāra paccayā avijjā' 이기도 합니다. avijjā 가 나타나는 데 saṅkhāra 가 까닭이 되고, 또한 avijjā 를 나타나게 하는 까닭이 됩니다.

viññāṇa patyā avidyā kiyalā viññāṇayen avidyā pahaḷa vaya tava paṭicca samuppāda kramaya. magē eka mahāsāgarayaṭa væsvā vagē mēka oba penakoṭa paṭicca samuppāda kriyātmakama ṭāval viśāla vaśayen tiyenavā. praśnayak mattu vunāhama mē praśnaya goḍanægicca kaṭa haṭaganna paṭicca samuppāda kramayen ganna puḷuvan ēvā okkoma dēśanā karalā tiyenavā.

'viññāṇa paccayā avijjā', 곧 viññāṇa 에서 avijjā 가 나타나는 또 다른 paṭicca samuppāda 방식입니다. 큰 바다에 비가 내리듯, 보면 paṭicca samuppāda 의 작용은 아주 크고 넓습니다. 어떤 물음이 생기면 그 물음이 지어진 까닭을 paṭicca samuppāda 방식으로 풀 수 있는 것들을 모두 가르쳐 두셨습니다.

ehenam viññāṇa patyā avidyā, nāma rūpa patyā avidyā, salāyatana patyā avidyā, viññāṇa patya sparśa patya avidyā, vēdanā patyā avidyā, saṁhā pattē avidyā, upādāna pattē avidyā kiyalā. avidyāva goḍanaganna saṁkhāra, viññāṇa nāma rūpa, salāyatana, sparśa vēdanā, taṇhā, upādāna kiyana oya aṭava hiṭu venavā.

그러니 viññāṇa paccayā avijjā, nāma-rūpa paccayā avijjā, saḷāyatana paccayā avijjā, phassa paccayā avijjā, vedanā paccayā avijjā, taṇhā paccayā avijjā, upādāna paccayā avijjā 라고 합니다. avijjā 를 짓는 데 saṅkhāra, viññāṇa, nāma-rūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna 이 여덟이 까닭이 됩니다.

dæn upādāna paccayā avidyā kiyalā paṭan gattahama upādāna hētuven paricca samuppattak paṭan gannavā. avijjā paccayā saṁkhārā, saṁkhāra paccayā, viññāṇa kiyalā anna etana avidyāpada upādāna avidyāva avidyā pacā saṁkhāra kiyalā avidyāva kiyannē mona mona vividha prabhadayanṭa bedicca ekakda kiyalā tōrāganna bæluva innē.

이제 'upādāna paccayā avijjā' 로 시작하면 upādāna 를 까닭으로 paṭicca samuppāda 가 시작됩니다. 'avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ' 할 때 거기의 avijjā 자리는 upādāna 에서 온 avijjā 입니다. 'avijjā paccayā saṅkhārā' 의 avijjā 가 어떤 여러 갈래로 나뉜 것인지 가려 보아야 합니다.

yam kenek kenek yam balāporottuvak æti karagattā mē lōkē tavaduraṭat mama inna ōnē kiyalā. ōka hæma tattvayaṭama tiyena eka. menna upādānaya karagatta eka nisā pahalavicca avidyāva.

어떤 사람이 '이 세상에 나는 더 있어야 한다'는 바람을 일으켰습니다. 그것은 누구에게나 있는 것입니다. 이것이 upādāna 한 것 때문에 나타난 avijjā 입니다.

ē avidyāven paṭiccahāma upāttak karara poḍagalā ennam nævata prakiyātmaka hoda upādāna patyā avidyā, avidyā paccayā saṁkhārā saṁkhāra patyā viññāṇaṁ viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ nāma rūpa paccayā salāyatana gihilalā dīlā ōkē upādāna paccayā bava kiyalā ēkat upādānaya upādānayak haragannavā. ēken haṭagannavā bhavayak. anna upādānaya nisā bhavayak haragannē oya vidihaṭa.

그 avijjā 에서 시작해 다시 굴러갑니다. upādāna paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāma-rūpaṃ, nāma-rūpa paccayā saḷāyatanaṃ 하고 가서 거기서 upādāna paccayā bhavo — 그것도 upādāna 로 또 upādāna 를 일으키고, 거기서 bhava 가 생깁니다. upādāna 때문에 bhava 가 생기는 것이 그렇습니다.

upādānaya nisā yamkisi śakti vidhayak bihi karannē oya kramaya. taṇhā pacca, avidyā, avidyā paccayā saṁkhārā, saṁkhāra paccayā viññāṇa kiyalā tava kramayak venavā. taṇhāva nisā nævatat bhavayak haṭagannē kramaya. vēdanā paccayā vidyā avidyā paṭaccā saṁkhārā saṁkhāra paccayā viññāṇa viññāṇa paccā nāvara vagē āitkriyā kriyātmaka venavā.

upādāna 때문에 어떤 힘을 낳는 것이 그 방식입니다. 'taṇhā paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ' 하는 또 다른 방식이 있습니다. taṇhā 때문에 다시 bhava 가 생기는 방식입니다. 'vedanā paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāma-rūpaṃ' 하는 식으로도 작용합니다.

vēdanāva nisā lōkaya haṭagattā paricca samuppāda kriyāvalin oya karana salāyatana paccaya avidyā avidyā paccayā saṁkhāra saṁkhāra paccayā viññāṇa avaññāṇa paccā navara cakkarayak. salāyatanisā lōkaya haṭagatta nam oya cakka. nāma rūpaccā avij avijyā paccayā saṁkhāra saṁkhāra paccā avaññāṇa kiyana cakkā. nāma rūpa nisā lōkaya haṭagattā nam aluta venavā. viññāṇa pacca, avidyā, avidyā patyā, saṁkhārā, saṁkhāra paccayā, viññāṇa avaññāṇa patyā nāma rūpaṁ kal cakrayak venavā. viññāṇa nisā lōkaya yamak hari gattānam ēka venavā. saṁkhāra paccayā avidyā avidyā paccayā saṁkhārā saṁkhāra paccayā viññāṇa viññāṇa paccā nāmaru vagē cakkhayak venavā. saṁkhāra nisā rōgi yamak haṭagatta nam oya pa mē vidihaṭa avidyāva viśāla prabhēda vaśayen mahā sāgarayak vagē bedi videdī yanavā mēka dænagattahamayi api dænaganna alpa māttayen mē dahama tōranna bæha.

vedanā 때문에 세상이 생겼다면 paṭicca samuppāda 과정이 그렇게 됩니다. 'saḷāyatana paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāma-rūpaṃ' 하는 바퀴는 saḷāyatana 때문에 세상이 생겼다면 그 바퀴입니다. 'nāma-rūpa paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ' 하는 바퀴는 nāma-rūpa 때문에 세상이 생겼다면 일어납니다. 'viññāṇa paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāma-rūpaṃ' 하는 바퀴는 viññāṇa 때문에 세상이 무엇을 취했다면 일어납니다. 'saṅkhāra paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāma-rūpaṃ' 하는 바퀴는 saṅkhāra 때문에 무엇이 생겼다면 일어납니다. 이렇게 avijjā 는 큰 바다처럼 수많은 갈래로 나뉘고 또 나뉘어 갑니다. 이것을 알고 나면 작은 앎으로는 이 dhamma 를 가릴 수 없음을 알게 됩니다.

ehenam nāma rūpa bhavayaṭa hituna kramaya tiyenavā. mokakda? nāma rūpayā avidyā avidyā patyā saṁkhāra saṁkhāra patyā viññāṇaṁ viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ nāma rūpaccayā salāyatana salāyatana paccayā passu upassa paccayā vēdanā vēdanā paccā taṇhā taṇhā paccayā upādānā upādāna paccayā bhava anna nāma rūpayangē haṭagatta yani bhavaya itin ehā nāma rūpa bhavayaṭa hit næta hētu venavā. kohomada onna oya kramaya

그러면 nāma-rūpa 가 bhava 의 까닭이 되는 방식이 있습니다. 무엇입니까? 'nāma-rūpa paccayā avijjā, avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāma-rūpaṃ, nāma-rūpa paccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatana paccayā phasso, phassa paccayā vedanā, vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādānaṃ, upādāna paccayā bhavo'. 이것이 nāma-rūpa 로 생긴 bhava 입니다. 이렇게 nāma-rūpa 는 bhava 의 까닭이 됩니다. 그 방식이 이렇습니다.

etakoṭa mē praśnaya lihi venavā. hæbæyi hari amāruyi mēka mulavi tērum karannē paṭicca samuppādaya kiyannē agaṭa mulaṭa hæma ataraṭama hæma vacanayak ganna assak mullak næhænē kiyanakoṭa adahas tērena maṭṭamaṭa prabuṇa velā āvanna passē tamayi. mēka praśnayak nætuva lōkaya danna puḷuvan vennē. ēka hari amāru

그러면 이 물음이 풀립니다. 그러나 이것을 처음부터 알아듣게 하기는 아주 어렵습니다. paṭicca samuppāda 는 끝에서 처음까지, 모든 사이에, 어떤 낱말을 잡든 빈틈이 없으니, 말을 들으면 뜻이 알아들어질 만큼 익숙해진 뒤에야 막힘없이 세상을 알 수 있게 됩니다. 그것이 아주 어렵습니다.

vena kivvē anna ēka dan trayēna ekak dēvak kana kēvarak deka hatarak kivaṭa gana hasanna bæhænē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ē vagē avidyā paccā saṁkhāra saṁkhāra paccayā viññāṇa mūla siddhānta vākya vākya pada 12 igena gatana api kiyahi paḷaveda paṭicca samuppādaya yamak siddha vena hæṭi vigraha karanna bæ.

그처럼 'avijjā paccayā saṅkhārā, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ' 이라는 바탕 원리의 문장 열두 마디를 배웠다고 해서 paṭicca samuppāda 로 일이 어떻게 일어나는지 풀이할 수는 없습니다.

itin ehena hari gæm̆buru kivvē ēka enna enna bahinakoṭa mahāsāgaraya vāgē budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷēt ēkayi. ānanda suruven hitanna epā poḍiyaṭa tibunā. vacana 12 pada 12k poḍi næha yanavā. bayinna bahinna mahāsāgaravā. kellamak nē panicca samudaya muḷu lōkayema vigraha venavā. kiyalā pennē onna ō ē nisā apiṭa o padælē ekanin ganna adahasak aragena mē lōkē hæma deyakma ehema vigrahayak karanavā. noyē krama valin ahuvenavā.

그래서 아주 깊다고 한 것이며, 들어갈수록 큰 바다 같다고 Buddha 께서 말씀하신 것도 그것입니다. 'Ānanda 여, 얕다고 생각하지 마라.' 열두 낱말, 열두 마디가 작은 것이 아닙니다. 들어갈수록 큰 바다입니다. paṭicca samuppāda 로 온 세상이 풀이된다는 것을 보여 주십니다. 그래서 우리는 그 마디 하나에서 뜻을 잡아 이 세상 모든 것을 그렇게 풀이합니다. 여러 방식으로 잡힙니다.

tattvaya krama tiyenavā 24k. avidyā pratcā saṁkhārak avidyāvē saṁkhārayaṭa pratya vennē avidyāva mona mona pratyayak ehema pratya vena kramayak tiyenavā. ēka enna tavat gæm̆buru. mahāgarayaṭa bæsāvak vagē gæm̆buraṭa bæsāvak kivvē ēka etakoṭa ē pratya dænagat vana pratya svabhāvaya dænagannat vana pratya vena hæṭi balāganna saṁkhāra pratyā viññāṇak kiya saṁkhāra geban̆dapanna pratyan ada mē pratya velāda viññāṇa pahaḷa vena tava kramayan

paccaya 방식이 24 가지 있습니다. avijjā paccayā saṅkhārā 에서 avijjā 가 saṅkhāra 에 어떤 paccaya 로 조건이 되는지, 그렇게 조건이 되는 방식이 있습니다. 그것은 더 깊습니다. 큰 바다에 내려가듯 깊이 내려간다고 한 것이 그것입니다. 그 paccaya 를 알고, paccaya 의 성질을 알고, 어떻게 조건이 되는지 보아야 합니다. saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ 에서도 saṅkhāra 가 어떤 paccaya 로 조건이 되어 viññāṇa 가 나타나는지, 또 다른 방식이 있습니다.

mē vagē hariyaha gæm̆buru pættak oya tiyennē parica samupdaya dahama tōraganna itin bhava haṭagænīma gæna vigrahayanna bhava kiyana vacanaya tōraganna næ vacanē pada nirukti tōragannat ōnē

paṭicca samuppāda dhamma 를 가리는 데에는 이렇게 아주 깊은 쪽이 있습니다. 그래서 bhava 가 생기는 것을 풀이하려면 bhava 라는 낱말을 가려야 하고, 낱말과 마디의 nirutti 도 가려야 합니다.

ēkaṭa vividhākāra vannāvū nirukti enavā nam vividha adahat ē paṭin artha tta enavanē ē artha tōrāganna atta mē padaya mē pabupadu artha

거기에 여러 가지 nirutti 가 오면 여러 생각과 뜻이 그에 따라 옵니다. 그 뜻을 가려야 합니다. 이 낱말, 이 마디에 여러 뜻이 있습니다.

matu baṭalī kivvahama mokakda kiyalā æhuvot tiya baṭalaya kiyannē mē liyak nǣ tavaka ehenam ēka gaman næha kiyanna dēka nǣ baraṭiya kiyalā kamakut tiyenavā. baṭaliya kuva tiyenavā kiyalā. atavara ahagāra līk kiyalā kivvanēda baṭa giya kiyalā pennā atarayi. itin barē phala pala venavā pariman vennē. ēka haṁkuvennē næ. ehenam [ugura kǣrīma] baṭiya kaju tiyenavā kiyanavā āmē kaju tiyena baṭaliya gamak. baṭaliya puruk tiyenavā kenā. mokakda baṭaliyē gaman. pennahama puru payi gamiya gihiṭa gamē puruk pennada? etakoṭa api baṭaviya puruk tiyenavā kiyanam puruk gæna katā karalā baṭiya vīk. baṭa vīma kaḷu vi karanavā kiyavanā kaḷi tiyenavā kiyavana ē gamahana.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vacana ekamayi. vividhākāra artha menna mē vagē mē avijā saṁkhāra, viññāṇa nāma rūpa salāyatana kiyana mēvaṭa vividhākāra artha.

낱말은 하나인데 여러 뜻이 있는 것이 이런 것입니다. avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāma-rūpa, saḷāyatana 같은 것들에도 여러 뜻이 있습니다.

itin ēvayen pennannē ē tænaṭa obana artha tōragattē næha. yamak gæna vigraha karana eka paṭicca samuppādaya koyi haṭāvenda mēka vigraha karannē kiyalā ganna ammāru. eka cakrayak eka kramatāvak haṭa dænennē ē kramatāvagē siyalla vigraha karanna kiyalā. ēka vigraha karaganna bæruvana.

그것들로 보여 주는 것은, 그 자리에 맞는 뜻을 가려내지 않으면 무엇을 풀이할 때 paṭicca samuppāda 가 어느 쪽에서 이것을 풀이하는지 잡기 어렵다는 것입니다. 한 바퀴, 한 방식이 그 방식의 모든 것을 풀이한다고 여기면 풀이해 낼 수 없게 됩니다.

ē nisā api hæmēliyen balanna ōnēka ē tænaṭa obana vidiyaṭa ē paṭicca samuppādaya pennapu avidyā, saṁkhāra, viññāṇa nāmara upādhaya pennapu hæma ekakma ēken pennapu vākyayak monavaha lōkē deyak vistara karanakoṭa mē kiyana avidyā kiyana eka metana koyi vidihaṭada vædennē? mē saṁkhāra kiyana eka metana koyi vidihaṭada vædinnē? mē viññāṇa kiyana eka metana koyi vidihaṭa sambandha vennē? kumana arthayenda mē nāma rūpa kiyana eka metana kumana arthayakinda sambandha venavā. mē ādi vaśayen saralāyatana kiyana eka kohomada sambandha vennē? vipassa kiyana eka kohomada sambandha vena. mē ekin ekaṭa vigraha karalā dænaganna viśāla vigrahayak dænagannavā.

그래서 우리는 모든 쪽에서 보아야 합니다. 그 자리에 맞게, paṭicca samuppāda 가 보인 avijjā, saṅkhāra, viññāṇa, nāma-rūpa, upādāna 하나하나가, 세상의 무엇을 풀이할 때 여기서 avijjā 는 어떻게 맞물리는가? saṅkhāra 는 어떻게 맞물리는가? viññāṇa 는 어떻게 이어지는가? nāma-rūpa 는 어떤 뜻으로 이어지는가? saḷāyatana 는 어떻게, phassa 는 어떻게 이어지는가? 이렇게 하나하나 풀이해 알아야 할 큰 풀이가 있습니다.

anna ehema tērum gattaṭa passē tamayi paṭicca samuppādayen daham vigraha karanna puḷuvan vennē. ehema nætnam hæmatænama ara andhiya mē andāliyā nemeyi āliya ataganna giya andhayak ata gāpu hariyaṭa ahuvecca hariyan aliya vigraha karanna kiyalā ehenam væradunāma hari loku praśnayak pasunē.

그렇게 알아들은 뒤에야 paṭicca samuppāda 로 dhamma 를 풀이할 수 있습니다. 그렇지 않으면 어디서나 코끼리를 더듬으러 간 눈먼 사람이 손에 잡힌 만큼으로 코끼리를 풀이하듯 되어, 틀리면 아주 큰 문제가 됩니다.

rajjuruvanṭa ōnakamak tavalana mē minissungē daham nuvanayi upamāva āvak hoyāganna. jātyāndaya vas denek gennavā vagē naivelalā hitan um̆balā aliiyā dæ atannavāda aliya apiṭa pennavada hoyāganna puḷuvan apē kramaya tiyenavā. hāma innavā aliyānam in kīkaru aliya pennalā giya varalā atagā monavā hari rōdhiyen hoyanna antaya pas denā gihillā eka ekā allulā væluvalu hæmavenā mē eka allunu piṭa pætta pættakin kiyalā. mata gāgena nævættana hā varalā varalā okkoma ekaṭa ekma. ani alla vællā næ val kiyalā. anikvak kakulā kata gāgalā. anikē hata gara itin ō atagunavā. dæn ali aya sparśakaṭa hada ov dannavada giyāma balanna hēdīma anikāṭa aliya

왕은 사람들의 dhamma 슬기를 알아보고 싶어 upamā 하나를 찾으려고, 태어날 때부터 눈먼 사람 다섯을 불러 '너희가 코끼리를 아느냐, 코끼리를 보여 주면 알아낼 수 있느냐' 물었습니다. '우리 방식이 있습니다' 하자, 순한 코끼리를 데려와 더듬어 무엇이든 알아내라고 했습니다. 눈먼 다섯이 가서 저마다 한 군데씩 잡았습니다. 저마다 한쪽을 더듬어 잡았습니다. 하나는 꼬리를 잡고, 하나는 다리를 잡고, 하나는 몸통을 더듬었습니다. 그렇게 코끼리를 닿아 보았습니다.

[ugura kǣrīma] aliyā kam̆bayak vāṭa allupa ekak palli allapa anna ē buluva tōsanna gehena aliyak avan geṭiyak āgena kakula allapu ekak kǣnavā. dopi dækalānē ani dennāma darannē aliya bitṭatiyak vā ara piṭada gavapu ekak. etakoṭa api eka ekat tali hatana aliyak hariya puuvak gahak hon̆dē gapu eka.

(헛기침) '코끼리는 밧줄 같다' — 꼬리를 잡은 사람입니다. 다리를 잡은 사람은 '기둥 같다' 합니다. 몸통을 더듬은 사람은 '벽 같다' 합니다. 저마다 한 부분만 더듬어 코끼리를 그렇게 말했습니다.

dæn mun okkoma eka han̆ḍa venavā opiya karalā næhæ mā dækē tiyena. hadiravaṭa hinā gayāra oya hiṭiya dækalā. mu okkoma aliya kǣlla kǣlla ala kǣllen aliya vigraha karanna yā. ēkayi hon̆daṭa kaḍilā tiyennē kiyalā hajira tērum gattē. eyāgē dharmaya puṁci kǣllak ekak allāgena ivi velā dharmaya vigraha karanna danna ōna. anna ara andhyara vecca eka venavā.

이제 이들이 모두 다투며 '아니다, 내가 보았다' 합니다. 왕은 그것을 보고 웃었습니다. 이들 모두 코끼리를 조각조각, 한 조각으로 코끼리를 풀이하려 했습니다. 왕이 깨달은 것이 그것입니다. dhamma 의 작은 한 조각을 붙잡고 dhamma 를 풀이하려 하면 저 눈먼 사람들 꼴이 됩니다.

tōraganna bæri venavā. hari gæm̆buriyō n otanin tōraganna nam mē hæma ehakaṭama sambandhatāvayan ena hæṭi balanna. mē hētuphala paṭicca samō paṭicca samuppādam passati sō dhammaṁ passati. paṭicca samuppādaya dækīma tamayi dharmaya dakinnē. hæbæyi paṭicca samuppādaya pada 12 kiyalā kiyana poḍḍak igena gatta paliyaṭa dharmaya okkoma vigraha karanna bæhæ. muḷu aliyā vigraha karanavā vagē mahā dharmaskandhayagē kriyā siddhiya vigraha karanna bæha.

가려낼 수 없게 됩니다. 아주 깊습니다. 거기서 가려내려면 모든 것에 이어짐이 어떻게 오는지 보아야 합니다. 'yo paṭicca samuppādaṃ passati so dhammaṃ passati' — paṭicca samuppāda 를 보는 것이 곧 dhamma 를 보는 것입니다. 그러나 paṭicca samuppāda 열두 마디를 조금 배웠다고 dhamma 를 다 풀이할 수는 없습니다. 코끼리 전체를 풀이하듯 큰 dhamma 무더기의 작용을 풀이할 수는 없습니다.

ē nisā ē hæmatænama dækalā sparśa karalā elalānam mahā kālayak dharmagnānaya mūkurā gihillā meheya yavalā ē tuḷa parivēṣaṇayak manō pdhama parvēṣaṇayak pragnāven siddha karagena yanakoṭa tamanṭama praśna matu venakoṭa mēka kohomada gælapennē? nyāya dharmayaṭa ekan̆ga vennē kohomada ahavat mehema kivvā ēkaṭa mēka kohomada paraspara vagē pēnavā. kohomada paraspara vennē venna bæha. ehenam magē adahas paraspara velā tiyenna etakoṭa næma adahas gattā væradilā tiyenna etakoṭa kohomada mēkē adahasa paraspara noṇa venna samahasa gannē. anna

그러니 모든 곳을 보고 닿아 보며 오랜 세월 dhamma 앎을 익혀, 그 안에서 마음으로 dhamma 를 찾고 paññā 로 살펴 가면 스스로에게 물음이 일어납니다. '이것이 어떻게 맞는가? niyāma dhamma 와 어떻게 맞는가? 어디선가 이렇게 말했는데 이것과 어긋나 보인다. 어떻게 어긋날 수 있나, 그럴 수 없다. 그러면 내 생각이 어긋났거나 뜻을 잘못 잡았겠지. 어떻게 하면 어긋나지 않게 뜻을 맞출까?'

ehema daham vimarṇaya karagena kālayak bohōma yanakoṭa menna mēka karanakoṭa ē pudgalayā prathama dhyāna maṭamē mānasikatvayak tuḷin savisitakka savicāra saka ganna ōna ē vivēkayen læbū prītika ēkāven in̆dalā ē daham vimarśanayaṭa ganna ōnē prathama dhyānayaṭa prathama dhyānayaṭa pat vuna kāmāvata næti nisā. daham daham avabōdhayaṭa næm̆baru vecca hitak venavā. gæm̆buru daham vala yathārthaya avabōdha venavā eten.

그렇게 dhamma 를 살피며 오랜 세월을 보낼 때, 그 사람은 첫째 jhāna 의 마음으로, vitakka 와 vicāra 를 갖추고 viveka 에서 얻은 pīti 와 하나 됨에 머물며 그 dhamma 살핌을 해야 합니다. 첫째 jhāna 에 이르면 kāma 가 없으니 dhamma 깨달음으로 기운 마음이 됩니다. 깊은 dhamma 의 참모습이 거기서 깨달아집니다.

dæn dhyānāvabōdhaya tuḷin prathama dhyāna avabōdhayaṭa patvenna puḷuvan kenek ē prathama dhyāna samavataṭa patvelā. oya dharma saṁkalpayaṭa iḍa tiyā balāgena balāgena yanakoṭa kramakramenda oya paḷudu ahak velā, paraspara ahak velā adahasa hama velā kramānukatura samava dharmaya hanna paṭan gannavā. menna mē kramayaṭa praguṇa praguṇa giya kenā tamanṭama balagena ōnā balanakoṭa paraspara novenna dharmaya avabōdha kenecca koṭasa balāganna ven karaganna tīruṇu karanna bidanna puḷuvan śaktiyak læbunāma anna eyāṭa puḷuvan nam dharma dēśanā kirīmē mūlika śaktiya pahaḷa venavā.

jhāna 를 통해 첫째 jhāna 에 이를 수 있는 사람이 그 첫째 jhāna samāpatti 에 들어 그 dhamma 생각에 자리를 주고 보고 또 보아 가면, 차츰 흠들이 걷히고 어긋남이 걷히고 생각이 맞추어져 차례대로 dhamma 가 풀리기 시작합니다. 이렇게 익히고 또 익힌 사람이 스스로 보아 어긋남 없이 dhamma 를 깨달은 부분을 보고, 가려내고, 판단하고, 쪼갤 수 있는 힘을 얻으면, 그 사람에게 dhamma 를 가르치는 바탕 힘이 나타납니다.

īṭa passē ē pudgalayā dēśanā kirīma ārambha karanakoṭa dēśanā atdækīm labanavā. pudgalayō ahana hæṭi, kiyana hæṭi ēvaṭa piḷiturē ākārayaṭa ohuṭa avabōdha venna kiyiyē yutu udāharaṇa okkoma mē ādī vaśayen galā paṭan gannā. menna mē galāya āpu taramaṭa ohuṭa dēśanā ātahārika paṭivā gnānaya læbenavā. ē paṭihana gnānaya ihaḷa tanaṭa passē paṭipahana paṭisambhavidā tiyenavā. ara kiyana siv pirisa vyāvē paṭipahā gnānayaṭa pat venavā.

그 뒤 그 사람이 가르치기 시작하면 가르침의 경험을 얻습니다. 사람들이 듣는 모습, 말하는 모습, 그에 답하는 방식, 알아듣게 말해야 할 보기들이 모두 흘러나오기 시작합니다. 이것이 흘러나오는 만큼 그에게 가르치는 데 쓰이는 paṭibhāna ñāṇa 가 생깁니다. 그 paṭibhāna ñāṇa 가 높아진 뒤에 paṭibhāna paṭisambhidā 가 있습니다. 네 가지 paṭisambhidā 가운데 paṭibhāna ñāṇa 에 이릅니다.

anna etakoṭa kiyana daham ōna praśnayak ahuvahama kramānukūlava mēka vennē mehemayi mē paḷu tæyi gælapuē næt mēkayi kiyalā ohoma vigraha kirīmē hækiyāvak kiyalā. anna ē gnāna śaktiyē paṭibāna śaktiyē yam taramak prabalada dēśa kivda ē taramaṭa daham avabōdha karana kenāṭa nyāya dharma ahuvenavā pahaduvet daham avabōdha karanna sæka nætuva nyāya dharmaṭa anuva daham tērum gænīmaṭa adahas læbenavā. vigraha karanakoṭa tērenna paṭan gannavā. ē nisā ē aya dharmāvabōdhaya labanavā. itin etanin lōkaya tōranna nemeyi. nivanaṭa avaśya karana vara hoyāganna tamayi issellāma śrāvakayā araganna ōnē.

그러면 어떤 dhamma 물음이 잡혀도 '이것은 이렇게 되고, 이 흠은 여기가 맞지 않고, 이것이다' 하고 차례대로 풀이하는 힘이 생깁니다. 그 ñāṇa 의 힘, paṭibhāna 의 힘이 얼마나 센가에 따라, 가르치면 그만큼 dhamma 를 깨닫는 사람에게 niyāma dhamma 가 잡히고, 의심 없이 niyāma dhamma 에 따라 dhamma 를 알아들을 생각을 얻습니다. 풀이하면 알아듣기 시작합니다. 그래서 그들은 dhamma 깨달음을 얻습니다. 그러나 거기서 세상을 가리는 것이 아니라, nibbāna 에 필요한 길을 찾는 것을 sāvaka 가 가장 먼저 잡아야 합니다.

nivan maga ven karaganna ōnē lōkaya vigraha karana eka passē koraganna ōnē. atyāvasayen karanna ōnē nivan magaṭa tiyena bādhaka ṭika hoyāgannayi nivan maga saha lōka mārgaya hoyāgannayi hækiyāva læbuvot arihatyaṭa pat venakan ē ṭika

nibbāna 길을 먼저 갈라 잡아야 하고, 세상을 풀이하는 것은 나중에 해야 합니다. 꼭 해야 할 것은 nibbāna 길에 있는 걸림들을 찾는 것, nibbāna 길과 세상 길을 찾는 것입니다. 그 힘을 얻으면 arahant 가 될 때까지 그것을 해 나갑니다.

dvēśaya paramārthayak tiyenavānam ē maṭṭamen navadinnē nætuva eyāṭa puḷuvan tavaduraṭat ara kivvā ihataka kiya paṭicca samuppāda vimatarana ehaṭa væhalā ara mama samathayaṭa patvelā dhyānayaṭa læbalā dhyānaya in̆dalā vimarśanaya karalā oya kramayaṭa viśāla kālayak tissē daham vimarśanaya na yā karagena tamā tuḷinma dharmaya guruvarayā ne du guru dharmaya tamā tuḷama nagāgena æragena suddha karaganna kālayak yanavā. menna mehema karagena adhi kālayak yana pāramitā guṇayak tamayi lōkeṭa dēśakayan vahansēlā pahara vennē.

가르치는 이(desaka)가 되려는 목표가 있다면, 그 수준에서 멈추지 않고 더 나아가, 앞서 말한 paṭicca samuppāda 살핌에 들어가 samatha 에 이르고 jhāna 를 얻어 jhāna 에 머물며 살피고, 그렇게 오랜 세월 dhamma 를 살펴, 스스로 안에서 dhamma 를 스승 삼아 dhamma 를 자기 안에서 키우고 맑게 하는 데 세월이 갑니다. 이렇게 아주 긴 세월 쌓는 pāramitā 의 덕으로 세상에 가르치는 분들이 나타납니다.

siyallaṭa igena gatta phaliyaṭa dænagatta phalayaṭa dēśayapi venna bæ. ati durlabha kāraṇaya ali ætula gamutu vatē pahaḷa venavā kiyannē ati durlabha

모든 것을 배웠다고, 알았다고 해서 가르치는 이가 될 수는 없습니다. 아주 드문 일입니다. 코끼리 가운데 gajamuttā 코끼리가 나타나는 것은 아주 드문 일입니다.

ē vagē iu bhikṣu bhikṣunin atara upāsaka upāsikāvan atara dvēśakaya pahaḷa vuṇā kiyannē ali ætu mata gatamutu æta pahaḷa vunā vagē væḍak

그처럼 bhikkhu, bhikkhunī, upāsaka, upāsikā 가운데 가르치는 이가 나타났다는 것은 코끼리 가운데 gajamuttā 코끼리가 나타난 것과 같습니다.

næti ekak monavā hollan tiyena eka nam uṭaṭa innavā sarasalaṁka gālā yanavā. pāta hæra sarasala gālā pātra venavā. mini kenada æhullan hæ nādayak enavā. viśāla ākarṣaṇayak balayak tiyenavā. anikkama kajā kiyalā tōragannavā. kaṇḍabulla genak denavā. ārasthāva salasanavā. tamangē iharama hā padayakala ævælduvā vagē rajamatu vatāra særa denavā anē kaliya ætuva okō ē moku hētu vāsanāvak aragena upanna nisā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē vagē mē ban̆du dēśanā śaktiya pāramitā śaktiyak bavaṭa pat karagena yamkisi kenek genna genna kalla yanakoṭa ē ē agen atdævaṭa enakoṭa āsēvana pratyaya labalā. muladi karapu yā huru purunda matuvelā. ē anugalaya pragnāva pahaḷa karalā dunna vāsanāvedī tamanṭa mahā pragnā pahaḷa venna hētukāraka vannā vū mē śaktiyak læbilā. ē vagē manasak sæka sakas velā. īḷan̆gaṭa balannāva īṭa vaḍā tērum ganna hækiyāvak læbenavā. tērum gatta dattayan lōkayaṭa tiyanna nodanna ēvā kiyannē nætuva ē ṭika kiyā dīma nisā tavat lōkayāṭa pragnāva pahaḷa karanavā. etanin goḍagāgatta mahā puṇya śaktiya īyan̆ga agatbævala sambandha karalā ēket mahā gnāṇāntabhāvayaṭa patvelā. mehema sōmanassa sahagatta gnāna sampiukta utkr̥ṣṭa hitakin upannot ehema n̆dinna. maha bōsatāṇan vahansēlā ma upadinavā.

그처럼 이런 가르치는 힘을 pāramitā 의 힘으로 만들어 가며 어떤 사람이 생을 거듭하면, 생마다 āsevana paccaya 를 얻어 처음에 익힌 버릇이 드러납니다. 그 힘으로 paññā 를 나타나게 해 준 복으로, 큰 paññā 가 나타날 까닭이 되는 힘을 얻습니다. 그런 마음이 짜입니다. 다음엔 보면 더 알아듣는 힘이 생깁니다. 알아들은 것을 세상에 내놓고, 모르는 것은 말하지 않고 그것을 가르쳐 주니 세상 사람들에게 paññā 를 더 일으킵니다. 거기서 쌓은 큰 puñña 의 힘을 다음 생에 이어 큰 ñāṇa 를 얻습니다. 이렇게 somanassa-sahagata ñāṇa-sampayutta 의 뛰어난 마음으로 태어나면, 큰 bodhisatta 들이 바로 그렇게 태어납니다.

anna ē pasu mahā bōsatāṇan vahansēlā sōmanassa sahagata gnāna sampiṭṭha utkr̥ṣddha hitakin upadinna. ēsā tama mahā gnānayak læbenavā. yamak kiyanakoṭa ekak kiyanakoṭa dahas vārayak vigraha karalā tērum gænīmē hækiyāvak læbenavā. menna mehema unvahansēlā lōkayaṭa dēśagayan vahansēlā vaśayen mahā ba្ប bōsatan vahansēlā dharma dēśanā karanavā. hæbæyi caturārya satya gæna

그 뒤 큰 bodhisatta 들은 somanassa-sahagata ñāṇa-sampayutta 의 뛰어난 마음으로 태어납니다. 그래서 큰 ñāṇa 를 얻습니다. 하나를 말하면 천 가지로 풀이해 알아듣는 힘을 얻습니다. 이렇게 그분들은 세상에 가르치는 분으로서, 큰 bodhisatta 로서 dhamma 를 가르칩니다.

dēśanā karanavā. hæbæyi caturārya satya gæna nemeyi lōkayāgē neme laukika praśna keskāraya visan̆dalā denna. duk gæna iniyaṭa kaḷa yutu upakrama sīlī siyaluma siyum nuvaṇa mehāsālā ganna puḷuvan hæma velakma dækalā tiyenavā. jōtisaya āyirvēdaya mepa siyalu dē laukika vaśayen manussayāṭa avaśya karana yantara sūtra hadana hæṭi. mahā kāruṇika væḍapiḷivelā lōkayāṭat hita salasalā tiyena laukika sampat salasalā tiyena bādhiē ārasthāva salasa tiyena mē ban̆du noyek ākāra gnānavanta upakrama sakas karalā tiyena kālayak tuḷa vaḍāgena ævillā tamayi mahā bōtan vahansēlā kavadā hari. uparima satyaya dænagena caturārya satyaya dakinnē tiparivaṭṭaṁ davā dasakanayi yathābhūtaṁ gnāna dassanaṁ susuddhaṁ abōdhī kiyana tæna vaṭta vunā kārabarasak yathābhūtat gnāna darśanaya pūrṇa karannē loturā budu. edāṭa siyallen

그러나 네 ariya sacca 에 대해서가 아니라, 세상 사람들의 lokiya 물음을 풀어 주려 합니다. 괴로움을 덜기 위해 할 방법들, 얻을 수 있는 온갖 섬세한 슬기를 다 보아 두었습니다. 별점(jyotiṣa), āyurveda, 이 모든 것을 lokiya 로 사람에게 필요한 연장과 공식을 만드는 법까지. 큰 karuṇā 의 길로 세상 사람들에게 이로움을 주고, lokiya 재물을 주고, 보호를 주는 여러 슬기로운 방법을 지어 온 세월 동안 키워 와서야 큰 bodhisatta 들은 언젠가 가장 높은 참을 알고 네 ariya sacca 를 봅니다. 'tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ' 하는 자리에서 세 바퀴 열두 모습의 yathābhūta ñāṇadassana 를 다 이루는 것이 lokuttara Buddha 입니다. 그날 모든 것에서 벗어납니다.

paruvō. anna edā anit ayaṭa tōrāganna hitāgannavat bæri. sarvajña gōcara vecca dahama ati sūkṣama tæn vigraha karalā mē paṭicca samuppādaya vigraha karalā denavā. menna mē cakra pennalā denavā mēvā hadāganna ākāraya.

그때 다른 이들은 가릴 수도 생각할 수도 없는, sabbaññu 에게만 잡히는 dhamma 의 아주 섬세한 자리를 풀이해 이 paṭicca samuppāda 를 풀어 주십니다. 이 바퀴들을 보여 주며 이것들을 익히는 법을 보여 주십니다.

īṭa passē śrāvaka pāramitā pūrṇaya karenā bhikṣūn vahansēlā. unvahansēlā mē ṭikak hunahama kavuruvak kiyā denna dannē næhæ. ekak ahanakoṭa dahas ākārayen vigraha velā væṭahenna paṭan gannavā.

그 뒤 sāvaka pāramitā 를 다 채운 bhikkhu 들, 그분들은 이것을 조금 들으면 누가 가르쳐 주지 않아도, 하나를 들을 때 천 가지로 풀이되어 알아듣기 시작합니다.

rāga pāramitāvē dēśanā śaktiyen pāramitamitā purā sæhærīt hāmuduruvan bohōma puṁci mātr̥kā pāliyakin paṭṭhāna dēśanāva karanakoṭa unvahansē dahas ākārayen vigraha karana mānasikatvayak pahaḷa vuṇā. mahāgnānayak pahaḷa vunā. mātr̥va vigraha karalā dīmē hækiyāvak læbuṇā budurajāṇan vahansēgen æhuvat hētuva ṭikak. ēka harema piḷiganna. ē kēt tatvayaṭa vigraha kirīmē hækiyāvak unvahansēṭa væṭa. menna mē vagē

큰 pāramitā 의 가르치는 힘으로 pāramitā 를 채운 Sāriputta 스님은 아주 작은 mātikā pāḷi 로 Paṭṭhāna 를 가르칠 때 천 가지로 풀이하는 마음이 나타났습니다. 큰 ñāṇa 가 나타났습니다. mātikā 를 풀이해 주는 힘을 얻었습니다. Buddha 께 까닭을 조금 들은 것만으로 그것을 바로 받아들여 그 수준으로 풀이하는 힘이 그분께 생겼습니다.

īṭa passēvayi dharmayan vahansēlā hæṭiyaṭa unvahansē pasu pasana nisā ēvaṭama priya kaḷā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

onna oya tuḷin mahā gæm̆buru dahama inna paṭan gattā. abhidharmaya piḷiban̆da mūla dharmaya sækillak vaśayen gatta ṭika sūtra piṭakāma vigraha karalā ē vibhaṁga prakaraṇayi. vibhaṁga prakaraṇaya abhidharmayaṭa sambandha karalā tiyeenā vigraha karana. [goravanavā] itin

그로써 크고 깊은 dhamma 가 펼쳐지기 시작했습니다. Abhidhamma 의 바탕 dhamma 를 뼈대로 삼은 것을 sutta piṭaka 로 풀이한 것이 Vibhaṅga pakaraṇa 입니다. Vibhaṅga pakaraṇa 는 Abhidhamma 에 이어 풀이한 것입니다.

tiyeenā vigraha karana. [goravanavā] itin mēsā mē vagē hari gæm̆burin tōrāgena nam paṭicca samuppādaya tuḷin dahamak tōrāgena vigraha karanakoṭa hæn̆gavanna tæn bohomayi. ēvā matu karaganna ōna. ē matu karalā tamayi bhavaya kiyana tena bhavaya kiyannē mona hētuvak nisāda nāma rūpa kiyana tena nāma rūpa kiyannē mona hētuvak nisāda nāma rūpa bhavēvada? bhavē nāma rūpa venavada? nāma rūpa nāma rūpa vē bhavē novē. bhavaya bhavē nāma rūpa novē. mokada hētu? nāma rūpa hæduna hētuphalāva ekak bhavaya hæduna hētuphala harā tava ekak.

(천둥) 이렇게 아주 깊이 가려서 paṭicca samuppāda 로 dhamma 를 가려 풀이하면 드러내야 할 곳이 많습니다. 그것들을 끌어내야 합니다. 그렇게 끌어내야 bhava 라는 자리에서 bhava 가 무엇 때문인지, nāma-rūpa 라는 자리에서 nāma-rūpa 가 무엇 때문인지 압니다. nāma-rūpa 가 bhava 입니까? bhava 가 nāma-rūpa 입니까? nāma-rūpa 는 nāma-rūpa 이지 bhava 가 아닙니다. bhava 는 bhava 이지 nāma-rūpa 가 아닙니다. 왜입니까? nāma-rūpa 가 생긴 원인과 결과의 길이 하나이고, bhava 가 생긴 원인과 결과의 길이 또 하나입니다.

ēka gæm̆buru væḍiyi podaṭa tōraganna ōnē oyā vagē vigraha karalā. hari gæm̆buruda? ē nisā apiṭa ekkenek kiyana vacanayak ara gatta paliṭa yannat bæ.

그것은 아주 깊어서 그렇게 풀이해 잘 가려야 합니다. 아주 깊지요? 그러니 누가 한 말 하나를 잡았다고 그대로 따라갈 수도 없습니다.

ehenam nāma rūpa sakas kirīmēdī æti vuṇā vū śakti viśēṣaya. ē nāma rūpayak vidyāmāna kirīmaṭa ekuna sakti viśēṣaya mokakda anna ē śakti viśēṣaya bihikē kavuda bhavaya śaktiya bihi kaḷē bhava bhava nisā mokakda vunē? śaktiya bihi velā bihi karapu śaktiya kriyātmaka velā henam jāti pahaḷa vuṇā.

그러면 nāma-rūpa 를 지을 때 생긴 특별한 힘, nāma-rūpa 를 드러내는 데 쓰인 특별한 힘은 무엇입니까? 그 특별한 힘을 낳은 것은 누구입니까? bhava 입니다. 힘을 낳은 것은 bhava. bhava 때문에 무엇이 되었습니까? 힘이 생겨나고 그 낳은 힘이 작용하여 jāti 가 나타났습니다.

anna bhava pihi karapuvahama pratya vunēma kiyama pratyayen pratya venavā vibhāga pratyayenma pratya venavā. bhavaya jātiya āta pratya vena hæsa sahajāta pratyayen pratya venna bæ. ehemat pratya vena ekak tiyenavā ē ē mohotē haraganna eka koratā sahajātayi koṭasa sahajāta nǣha. itin ē vagē ēvā praśnaya vena ākārayakadī susipaṭṭhānaya yanavā ehema vigraha karagattahama tavat pæhædili venavā.

bhava 가 낳았을 때 어떤 paccaya 로 조건이 되는가 — vipāka paccaya 로 조건이 됩니다. bhava 가 jāti 에 조건이 되는 것은 sahajāta paccaya 로는 될 수 없습니다. 그렇게 조건이 되는 것도 있지만, 그때그때 일어나는 것은 sahajāta 이고 이 부분은 sahajāta 가 아닙니다. 이런 것들을 물음으로 다룰 때 Paṭṭhāna 로 가서 풀이하면 더 분명해집니다.

itin ehemayi bhava kiyannē mokakda bhava nirmāṇaya kirīmē mokakda eham nirmāṇa śaktiyak nikut karana avasthāva bhava nikut kaḷāṭa passē mokada vennē? anna nam vitaraya nāma śaktiyak visi kaḷā rūpayak aragena bhavalin karapu væḍē nisā lōkayaṭa nidahas vecca śakti viśēṣayen anna nāma velā hitā. ē śaktiya vihaṭa śaktiya yam hæṭatalayak ganna næm̆buru velā tibunē. satara mahābhūtayō ē hæṭa talayaṭa gōcara karapuvama ara namyatāvaya duna śaktiyaṭa anukūla hæṭagalā rūpaya matu venavā. anna bāhira nāma rūpa haṭaganna nǣ. anna nāma rūpa harahāna kramaya. oya kramayaṭayi nāma rūpa hædennē.

그러니 bhava 란 무엇이고 bhava 를 짓는 것은 무엇인가 — 짓는 힘을 내놓는 때가 bhava 입니다. 내놓은 뒤에는 어떻게 됩니까? nāma 의 힘을 던져 rūpa 를 잡아, bhava 로 한 일 때문에 세상에 풀려난 특별한 힘이 nāma 가 됩니다. 그 힘은 어떤 모양을 잡으려 기울어 있었습니다. 네 mahābhūta 가 그 모양에 맞춰지면, 굽히는 힘을 준 그 힘에 맞는 모양으로 rūpa 가 드러납니다. 그렇게 바깥의 nāma-rūpa 가 생깁니다. 그것이 nāma-rūpa 가 생기는 방식입니다. 그 방식으로 nāma-rūpa 가 만들어집니다.

etakoṭa nāma rūpa bhava vennē nǣ bhava nāma rūpa vennē næ. bhava bhava nāma rūpa nemeyi. nāma rūpa nāma rūpa venavā bhava nemeyi. mokada ē dē haragænīmaṭa hētukāraka ē ākārayen vigraha venavā. pratyakaraṇaya ē anuva ēka sakas veenavā.

그러니 nāma-rūpa 는 bhava 가 아니고 bhava 는 nāma-rūpa 가 아닙니다. bhava 는 bhava 이지 nāma-rūpa 가 아니고, nāma-rūpa 는 nāma-rūpa 이지 bhava 가 아닙니다. 그것들이 생기는 까닭이 그렇게 풀이되고, paccaya 에 따라 그렇게 짜이기 때문입니다.

bhavayayi kuṇavayayi. ōkat tōraganna ōnē.

bhava 와 punabbhava. 이것도 가려야 합니다.

dæn yamkisi karmayā siddha karagena yanakoṭa dæn api hitamukō issellā mokada dæn bona manussayek innavā. ē mat kavahari bī næti saruṇa kālayaka bonna nætta venna indenā ēka yāḷuvanṭa saruṇa kālē oya kiyāṭi kiyalā paṭan gattā bonna. dæn bima paṭan gattē avurudut 15k 20k 25 mē 25k vitara gihillā gēmē.

이제 어떤 kamma 를 지어 갈 때를 봅시다. 예를 들어 술 마시는 사람이 있다고 합시다. 그 사람은 젊었을 때 술을 마시지 않던 사람이었는데, 젊은 시절 친구들이 해 보라고 해서 마시기 시작했습니다. 마시기 시작한 지 15년, 20년, 25년쯤 지났습니다.

dæn īṭa passē odāla eka deyak venavā mokakda eyāṭa nikak kal vannapu paṭan gattaṭa passē itelā anē bǣ maṭa bǣ læjjayi ara manā ekē

그 뒤 한 가지 일이 생깁니다. 처음 마시기 시작했을 때는 '아니, 나는 못 하겠다, 부끄럽다' 하며

dekaṭa nævenavā æm̆barenavā. mē kama goḍayak mēka ayina ov api palganna ahapata karaganna mokada karannē ætta tamayi mē dhana samādhiya nagina samādhiya inna bæhæ mē goḍē vāgē ehenam o inna māt dana kiyalā mat gilā apuḍiyak ehema gahalā nṭa hala venna ōnē kiyalā bīla dan̆galanalakoṭa poḍḍak pætta allā oya passa hollā lan̆galā kula pænā ū gennē poḍḍak haṭa gālā ohoma tā mula paṭan gā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa passē mokada karaganna dæn ut kiyanavā apē mayinin koṇaḍē bæn̆dalā inna tāttāra mayinak ana goḍa apē ayiya nam ovun goḍē gamē inna eka maṭa unvalā sambandha velā bæhæ. mama dæn nāgarayaka gælapena ekanavā munṭayi. ætta nætta kohoma vunā hari antimara pudgalayā næm̆buru velā. mokada næm̆bē. anna bīmak kara eka bāraha vennē næhæ. īṭa passē mokada karannē? gamē ædilā nuvahama anē gedarannē kavakda kiyama piyak. anē dæn ara nagaraṇayaṭa yannē kavada kiyalā pasē hitak enavā.

그 뒤 어떻게 됩니까? 이제 이렇게 말합니다. '상투 틀고 사는 우리 아버지, 시골에 사는 우리 형, 그 시골 사람들과 나는 어울릴 수 없다. 나는 이제 도시에 맞는다.' 사실이든 아니든 결국 그 사람은 기울었습니다. 왜 기울었습니까? 이제 술 마시는 것이 짐이 되지 않습니다. 그 뒤 어떻게 됩니까? 시골에 끌려가 있으면 '아, 집을 언제 나가나', '아, 도시로 언제 가나' 하는 마음이 듭니다.

hitana hin hitanna puḷuvan hita issarat tibena dænut tiyenavā matut tiyenavā. hæbæyi hitanna puḷuvan vana phalayaṭa oya jātiyē hituvillak nna. gedara inna kālē bohoma garuyi ammā tāttā væn̆dalā namaskāra karalā pansallā gihillā, pansalē kaṭayutu karalā bohoma baya læjjā ætuva duśyak kivvot maherak vagēma hæn̆gīmak ætuva ēvara hari læjjayi mehema mānasikatvayak tiyenavā. ē kālē hiṭīmē hin̆da tibuṇā. ara nagarayaṭa giyāhama dæn hit næhe hiṭada ehema tiyenavā. māsikatvaya venas velā.

생각하는 마음은 예전에도 있었고 지금도 있고 앞으로도 있습니다. 그러나 생각할 수 있다고 해서 그런 생각을 하는 것은 아닙니다. 집에 있을 때는 아주 공손하여 부모에게 절하고, 절에 가서 절 일을 하고, 두려움과 부끄러움이 있어 나쁜 짓이라 하면 아주 부끄러워하는 마음이 있었습니다. 그때는 그런 마음이 있었습니다. 도시에 가니 이제 그 마음이 없어졌습니다. 마음가짐이 바뀌었습니다.

anna mānasikatvaya venas velā dæn mokakda velā tiyennē? bē ban̆du bīmaṭa bæn̆dunā vū nisā bēbdā kiyannā vū tattvayaṭa pat vetē viññāṇaya pahala ara manasa āgantukaṭa upak lēten kahaṭa gænilā isselā notibuṇu viññāṇayak dæn hæṭiyaṭa. anna bēpadu viññāṇa.

마음가짐이 바뀌어 이제 무엇이 되었습니까? 술에 매였기 때문에 술꾼이라는 상태에 이르러 viññāṇa 가 나타났습니다. 마음이 손님처럼 찾아온 것에 물들어, 전에 없던 viññāṇa 가 이제 생겼습니다. 그것이 술꾼 viññāṇa 입니다.

dæn bē paduka yam svabhāvayak ætta ēka āśvādayi. āśvādaya sambannē ēkē āśvādaya hoyāgena ēkē taṇhāvē upādāna karana ēkē bæn̆dilā. īṭa passē ē balāporottu vakkilā ēkaṭa avaśya dē bihi karana mānasikaya goḍanna ævi anna bēbadu bhava anna karma bhavaya minihek velā inna minihak itin karapu duccaratvaya væḍapilak hon̆dayi kiyalā nigamanaya karaganna mulāven avidyāven nigamanaya karagena bæhæpu væḍapiḷivera nisā. ē pudgalayālā bēdu bavaṭa mirōdhī pat velā karma bavaṭa vadānna. ati karma bhava dæn punara bhavaya mokakda oya karma bhavaya bhavayen bhavayen nævatat bhavayak hadanaṭa kiyanavā punarbhavaya

술꾼에게 어떤 성질이 있다면 그것은 assāda 입니다. 그 assāda 를 찾아 그 taṇhā 로 upādāna 하며 거기에 매입니다. 그 뒤 그 바람이 굳어지고 그것에 필요한 것을 낳는 마음이 쌓여 갑니다. 그것이 술꾼 bhava, 곧 kamma bhava 입니다. 사람으로 사는 사람이 저지른 나쁜 짓(duccarita)의 방식을 좋다고 어리석음과 avijjā 로 결론 내리고 그 방식에 빠졌기 때문에, 그 사람은 술꾼이 되어 kamma bhava 에 이르렀습니다. 그것이 kamma bhava 입니다. 그러면 punabbhava 는 무엇입니까? 그 kamma bhava 에서 다시 bhava 를 짓는 것을 punabbhava 라 합니다.

dæn punavaya deneku oya manasayā oya jātiya nam jīvitaya gata karalā maraṇāsanna mohotaṭa āvē. durcaritaya kela tænpatta pæmi tattvayaṭa patvecca dēpaddā kiyana tattvayaṭa pī ēkaṭama sambandha velā ē naḷamaṭa oba vidiha nam mini mānasikatvaya sakas vuṇē. dæn āsēvita bhāvitalīkita karalā tiyennē æsuru karalā tiyennē bhāvitā karalā tiyennē bohōkoṭa æsuru karalā tiyennē monavada bē badu dharmaya

이제 punabbhava 를 봅시다. 그 사람이 그런 삶을 살다가 죽음이 가까운 때에 이르렀습니다. 나쁜 짓에 젖은 술꾼 상태에 이르러 거기에 이어져, 그쪽으로 마음가짐이 짜였습니다. 이제 āsevita, bhāvita, bahulīkata — 가까이했고, 익혔고, 많이 가까이한 것이 무엇입니까? 술꾼의 dhamma 입니다.

bē badu buccaritaya væḍa piḷive hæbæyi ēka anik aya ehema kivvā kiyanaṭat saraha ēka tamayi niyama nāgika minissungē niyamē navīna vidyāven navīna lōkaya hæṭiya ehemayi. oya goḍē inna koheda ō mē patu tamayi ō ē ayaṭa bahinavā ēka apahata kaḷot ēka varṇanā karanavā. dæn eyā balāporottu venavā ēkē gati lakṣaṇayama priya karalā.

술꾼의 나쁜 행실 방식인데, 남들이 그렇게 말해도 그는 그것이 진짜 도시 사람, 요즘 지식, 요즘 세상의 모습이라고 합니다. '시골 사람들이 뭘 알아' 하며, 누가 그것을 깎아내리면 오히려 치켜세웁니다. 이제 그는 그 성질 자체를 좋아해 바랍니다.

itin bonna ōnē nǣ. ēka nikan hari jantan kolē gāgattāra vænena eka hari.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

boru veriṭa kiyanavā. kaṇṭa pārak gahapa nicca ætuva donavaṭa apūrvaṭa genin pārē pārē ē atara mē atara yanavā veri væḍi velā. karavāhari poḷoraya kaṇa pārak gælapuvot hariyaṭa pāra pēnavā lassana īgāvaṭat giya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kalāt tiyannē amūlika buruvak. mokada ara vænena eka viyadi vænaṭa ayitiya eka hari āśvāda. eyā dæn nigamanaya karalā tiyena avidyāven mē ekayi. eyā dækkaṭa passē eyā hon̆da kenek hæṭiyaṭa kenek piḷiganna. ehemayi eyā hitennē. mēka mahā nījayek vaṁcanayek kiyalā nogænapena bēbadeki mahā bēbada tirisak kiyalā. mun gahalakaṭa gennna hon̆da nǣhæ kiyalā kiyanavā nam yamkisi suta minissu un ēvā piḷigannē næhæ. un hinnē ē tattvaya ē tattvayā hæṭiyaṭa bohoma varalā karana nisā. ēka śrēṣtayi

그것은 터무니없는 거짓입니다. 왜냐하면 그 흔들거림 자체가 그에게 아주 assāda 이기 때문입니다. 그는 avijjā 로 '이것이다' 하고 결론 내렸습니다. 사람들이 자기를 보면 좋은 사람으로 받아들인다고 그는 생각합니다. '이 사람은 아주 천하고 남을 속이는 술꾼, 큰 술꾼 짐승이다, 이런 자는 집에 들이면 안 된다'고 누가 말해도, 그런 사람들은 그 말을 받아들이지 않습니다. 그들은 그 상태를 아주 좋게 여겨 훌륭하다고 생각하기 때문입니다.

kiyalā. antimaṭa buddha ahannē ēkaṭa væṭalā hiṭan mokada vennē? ē ē mē badu bavalāporottu venavā idiriyaṭa ēkē hari piyavanāpa nisā oya mot velā kotana hari bīlā væḍilā makapuḷu velā kaknē mærenna āpu velāva vunā kiyamo dæn minik minis saṁkhāra ikmala innē. dæn innē bēpatu saṁkhārayaka dæn bē padu væḍapivelōbha, dvēśa mōha alōbha, advēśa amōha kiyana eka kōvarda væṭennē.

결국 그것에 빠져 있으면 어떻게 됩니까? 앞으로도 그런 술꾼 됨을 바랍니다. 그것을 아주 좋아하므로, 취해서 어디선가 마시고 쓰러져 죽을 때가 왔다고 합시다. 이제 그는 사람의 saṅkhāra 를 넘어서 있습니다. 이제 술꾼 saṅkhāra 에 있습니다. 이제 술꾼의 방식은 lobha, dosa, moha, alobha, adosa, amoha 가운데 어디에 떨어집니까?

ēka lōbhayayi, mōhayayi dekaṭa sampūrṇa væṭena ekak. ēka alōbha advēśa amōhayaṭa gælapena ekak. pinaṭa gælapena ekak kusalayaṭa gælapena ekak nemeyi. akusal pættaṭayi. duścarita

그것은 lobha 와 moha 둘에 온전히 떨어지는 것입니다. alobha, adosa, amoha 에 맞는 것, puñña 에 맞는 것, kusala 에 맞는 것이 아닙니다. akusala 쪽입니다.

nemeyi. akusal pættaṭayi. duścarita pættaṭayi molē vahana pættaṭayi ehenam ēka puddi dæn mānasikatvaya priya karalā tiyennē akusala pætta, duccarita pætta, molayē væhena pætta, inē sedda nætuva inna pætta ē vagēma kisima strayak kiyalā hinnam tamanṭa sucaitayak ē vagēma mē yamkisi brahmacārītvayak ē vagēma yamkisi ākāraya iṣṭha sampanna vannāvū kāma mityāsayaṭa novæṭena yahapat guṇayak. ēvā ekakvat ōkaṭa nævaṭa durudura yana gǣṇu minissu vihaṭa gǣṇu gǣnaṭa minisu ēka minihaṭa oya jatiyē ōnævenavā. ēnna ē jatiyē mānasikatvaya priya karanavā. ehenam mēkaṭa kiyanavā tirisan mānasikatvaya

duccarita 쪽, 머리를 덮는 쪽입니다. 그러니 이제 마음이 좋아하는 것은 akusala 쪽, duccarita 쪽, 머리가 덮이는 쪽, 허리끈도 없이 사는 쪽입니다. 그리고 한 여자에게 만족하는 것도, 어떤 brahmacariya 도, 몸가짐을 갖추어 kāmesu micchācāra 에 떨어지지 않는 좋은 덕도 그에게 하나도 없습니다. 여자든 남자든 아무나 원합니다. 그런 마음을 좋아합니다. 그래서 이것을 짐승의 마음이라 합니다.

dæn melōīma jātika vaśayen minipatta tirisan mānikatvayaṭa pat velā innē. dæn ōken væṭenavānē yamkisi atbævakaṭa yanavānam.

이제 이 생에서 사람으로 태어나 짐승의 마음에 이르러 있습니다. 그러니 이것으로 어떤 다음 생에 간다면 떨어지겠지요.

uē svabhāvayak tiyenavā mokakda dæn uē atē salama vinēseṭat ānē mona jātiya eken pāvaṭa pat velā ivarayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn kavuru hari yāḷu karagattot issellāma gana uduura kanna balanna ēka ahuragena kāla tamayi innē issellā.

이제 누구를 사귀면 가장 먼저 무엇을 긁어먹을지 봅니다. 그것을 긁어모아 먹으며 삽니다.

vacanayak katā kaḷot ehema katā karā. ædda mæn kara rahat tamayi bahinnē hurāganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin muḷu jīvitaya yāḷuva huragena kālaya tamayi ō jīvat vennē.

그래서 평생 친구를 긁어먹으며 삽니다.

ō pūrana kala [hāsyaya] gatiyaṭa gatiya gælapecca gativak hædenavā. ū pūraṇa saṁkhāraya tamayi ū pūra saṁkhāraya ūru saṁkhāraya

(웃음) 성질에 성질이 맞는 성질이 짜입니다. 그것이 돼지 saṅkhāra, 돼지 saṅkhāra 입니다.

dæn mullā tiyenavā mona saṁkhārayeda ūru saṁkhāra mandakut dekak innē sēda avaśya næ. rati lassanē irakcāna harahaṭa yanna ohu vecca ōnē jarāvak bayiṭat eka kiyalā ginna. hari katahannē næṭa visa nǣhæ. visā gaṇan gannat næ. ā nayi dālā piruvak kavanna næhaṭa ēka visa kiya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam ē jātiyē kǣmaṭa oyatu dena bīmaṭa orut dena kayak ætiva. kāma maḍē ōna puṇu jarāvaka laginavā. ōna malakaṭa orot dena kayak ætavā. tiraccāna nisā harak kayak ætavā. satara gātayen giya gasanæs vena nisā satara gātayen yana kayak ætiva. oya kiyana lakṣa nætuva ūru saṁkhārayen melōdī minis ūra velā jīvat velā menna ūru bhavaya.

그러니 그런 먹이를 견디고 술을 견디는 몸을 갖습니다. kāma 의 진흙 속 어떤 썩은 더러움에도 뒹굽니다. 어떤 똥이라도 견디는 몸을 갖습니다. 짐승이니 짐승의 몸을 갖습니다. 네 발로 기어 다니니 네 발로 가는 몸을 갖습니다. 그런 특징을 띠고 돼지 saṅkhāra 로 이 생에서 사람 돼지로 삽니다. 이것이 돼지 bhava 입니다.

dæn punarbhavaya balannē kohomada minihā mærenna enakoṭa minit bhavayaṭa hētu kārgaya dæn ikmōlā ivarayi. hariyaṭa ara hīṭar kiyana koyil eka vaturaṭa dālā tiyenakoṭa koccara karan ekavat vatura hu mēvī tiyenavā. hīṭar koyi eka piccennē næha vatura tiyena ekak. ōka vaturen ahagena ætda gaman mokada vennē ottu dennē næha kuskāra pici.

이제 punabbhava 를 어떻게 봅니까? 그 사람이 죽음에 이를 때, 사람 bhava 의 까닭은 이미 다 넘어갔습니다. 마치 히터 코일을 물에 넣어 두면 아무리 전류가 흘러도 물만 데워질 뿐 코일은 타지 않는 것과 같습니다. 물이 있으니까요. 그것을 물에서 꺼내는 순간 어떻게 됩니까? 견디지 못하고 확 타 버립니다.

hīṭar koyil eka vagē tiyena mē sūkṣama mānasikatvaya sahita kāyikatvaya dæn ūru mānasikatvayen haṭagena tiyenavā mē kaya ætiva. hæbæyi pera minik aya tamayi mærilā tiyena næhæ vatura mē vaturiyaṭa koyil eka vaturē tiyenavā vagē minik aya tamayi vatura vagē tiyennē. ē pættaṭa hæḍagaha tiyenavā. pūrṇa hæḍē gahana vidihak nǣhæ kayen ahak vena ekak. varṇāsanna mohotēdī mokada vennē? mē kayen vidiham ara manōmaya kāyakatvaya ahak venakoṭama vaturen ahagena karagena gatta koyil eka picci lælā hiṭan ēkaṭa vanna hæṭiyaṭa pat venavā ōru saṁkhārayaṭa anukūlavanna ūra viññāṇaya pahaḷa venavā parisaṁjaka viññāṇaya va.

히터 코일 같은 이 섬세한 마음을 가진 몸이 이제 돼지 마음으로 생겨나 있습니다. 그러나 앞의 사람 몸이 아직 죽지 않았으니, 코일이 물속에 있듯 사람 몸이 물처럼 있습니다. 그쪽으로 모양 잡혀 있지만, 몸에서 떨어지기 전에는 온전히 모양 잡을 길이 없습니다. 죽음 가까운 때에는 어떻게 됩니까? 이 몸에서 그 마음으로 된 몸이 떨어지는 순간, 물에서 꺼낸 코일이 타듯 그에 맞는 꼴에 이릅니다. 돼지 saṅkhāra 에 맞게 돼지 viññāṇa 가 나타납니다. paṭisandhi viññāṇa 입니다.

anna varṇāsanna mohotēdī mokada kiyannē karma karma nimiti gati nimiti valaṭa enavā. ara bē padu vælapiḷigannavā. minihā gīraniyak dakinavā. maraṇāsanna samatē panā dinavā eka pættaka kaya he væṭalā dænennē næ. hæbæyi hita dænenavā manasava mæṭalā neme.

죽음 가까운 때에는 무엇이라 합니까? kamma, kamma nimitta, gati nimitta 로 옵니다. 그 술꾼 방식을 받아들입니다. 그 사람은 꿈 같은 것을 봅니다. 죽음 가까운 때에 숨을 헐떡이며 한쪽으로 몸이 쓰러져 몸은 느끼지 못합니다. 그러나 마음은 느낍니다. 마음이 죽은 것이 아닙니다.

manasaṭa hīna pēnna næhæ hæēvā purudu karagatta gatiya gati nemeyi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ara bīmatkamaṭa avaśya karana dēval karma vaśayen karana hæṭiyaṭa karma vaśayen ēvaṭa avaśya karana dēvalaṭa avadhānaya ivalā karma nimiti vaśayen ēkō ē tattvayaṭa patvelā inna āśvādātmaka avasthāvak gatinita vaśayen ōkē ēkat tērilā ehenam anna ēkāgaya pættellā karapu bavaṭa nævata eban̆dava bavak matu vuṇā. anna bhavayē punar bava matu vuṇā.

술에 필요한 것들을 kamma 로 한 대로, kamma 로서 그것에 필요한 것들에 마음을 두어 kamma nimitta 로, 그 상태에 이른 즐거운 장면이 gati nimitta 로 떠올라, 앞서 지은 bhava 에 맞는 bhava 가 다시 드러났습니다. 그렇게 bhava 의 다시 됨, punabbhava 가 드러났습니다.

dæn menna mē punarbhavaya haṭagannakoṭa dæn punarbhavaya haṭaganna saṁkhārayayimē pahaḷa vunē. saṁkhārayaṭa mul vecca darśanaya vipākaya karma vipākaya pūru karma vipākaya dæn ævidin tiyennē. dæn æhæṭa kannaṭa nāsayen divaṭa kayaṭa maṇḍaka kiyema indriyakaṭa kōkaṭa hari. oya ūru vipāka śaktiya vaśayen genet duna ūru væḍapila ūru lassanaya unvahansē pahaḷa karapu dē. aramuṇu karagannavā indriya hayen kōken hara

이제 이 punabbhava 가 생길 때 punabbhava 를 낳는 saṅkhāra 가 나타났습니다. saṅkhāra 의 뿌리가 된 견해의 vipāka, kamma vipāka, 돼지 kamma vipāka 가 이제 와 있습니다. 이제 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음 가운데 어느 indriya 에든, 그 돼지 vipāka 의 힘으로 가져다준 돼지 방식, 돼지의 아름다움을 여섯 indriya 가운데 어느 것으로든 ārammaṇa 로 잡습니다.

maraṇāsāna citta vītiya pahaḷa vena avasthāva onna venna kiyalā tiyenakoṭa dæn arama mokakda ara ūru væḍa piḷilē svabhāvayak karmayak karma nimittak gati nimittak vaśayen āpu ūru svabhāvaya tamayi dæn nivitak velā tiyennē. aramuṇu velā tiyennē ēka. dæn mē aramuṇa priya karanavā mahu pudu karalada mē priya karanna ōnē. ehenam mohuṭa mē ōttapana karanavā kiyalā næhæ mē tīraṇaya karanna ōnē. mēka tana mokakda karanna ōnē kiyalā. kavadāvat mēka vuṇā narakayi mēka ahakara dæmiya itin duccanayak kiyana tīraṇaya manasaṭa ennē næ. ehenam manasa hæda gæhalā tiyennē harima priyayi manāpayi koccara hon̆da jīvitayak. ēka enna tiyenavanē. anna ræhætiga karalā okkoma karalā tiyennē. ara onnanam bihilā innavā hon̆daṭa pēnada væni væni yana hæṭi. dæn [ugura kǣrīma] mē gati mē matu velā ennē næhæ. mokakda karma nimiti matuvelā.

죽음 가까운 citta vīthi 가 일어날 때, 이제 ārammaṇa 는 무엇입니까? 그 돼지 방식의 성질이 kamma, kamma nimitta, gati nimitta 로 와서, 그 돼지 성질이 이제 nimitta 가 되어 있습니다. ārammaṇa 가 된 것이 그것입니다. 이제 이 ārammaṇa 를 좋아합니다. 그러면 '이것을 부끄러워해야 한다, 무엇을 해야 하나, 이것은 나쁘니 버려야 한다, 나쁜 짓이다' 하는 결정이 마음에 결코 오지 않습니다. 마음은 '아주 좋고 마음에 든다, 얼마나 좋은 삶이냐' 하고 모양 잡혀 있습니다. 마시고 흔들흔들 가는 모습이 잘 보입니다. 이제 (헛기침) gati 가 드러나는 것이 아니라 kamma nimitta 가 드러났습니다.

bōtal tiyāgena tiyenavā. vaira tiyāgena tiyenavā. kaṭṭiya bihilā hitanna hapu gagaha innavā ha væḍenavā pelakkama vamaḍi dānavā. sēk maṭa yanna bærinā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mē maraṇāsanna upata antima citta vidi onna menna kiyalā dæn mærennē onna menna mokada dæn darśanaya āvā dæn a saṁkhāraya matu vuṇā. dæn punal bhavayaṭa hētu karana vipākaya matu karalā vipākava kamma sambhava karanavā dæn maraṇāsanna mohota punal bhavayaṭa hadana tæna anna karma sambhava karana dæn saṁkhāra matu karalā enavā manō saṁkhārayak matu karanavā atendi hariyaṭa kāya saṁkhāraya kriyātmaka venanna mānasika kriyāvaliyat matuvelā ivarayi.

이제 이 죽음 가까운 때, 마지막 citta vīthi 에서 '이제 죽는다' 하는 그때 견해가 왔고 saṅkhāra 가 드러났습니다. 이제 punabbhava 의 까닭이 되는 vipāka 를 드러내 kamma 를 일으킵니다. 죽음 가까운 순간, punabbhava 를 짓는 자리에서 kamma 가 일어나 saṅkhāra 를 드러냅니다. mano saṅkhāra 를 드러내고, 마지막에는 kāya saṅkhāra 가 작용하듯 마음의 과정도 이미 드러났습니다.

dæn mokada yanna hadavanavā dæn etenṭa mehe æn̆ga hellenavā pēnavā. husma ædenavā pēnavā gæs venavā pēnavā.

이제 가려고 합니다. 이쪽에서는 몸이 움직이는 것이 보이고, 숨을 몰아쉬는 것이 보이고, 헐떡이는 것이 보입니다.

ara minihā hitāgala apiṭa minihara dannē næhæ mehe utma aninavā panā dinavā ma ehemayi innē kiyalā miniha dannē næha væreda enna kō bǣhanē allalā hira mokada mē yanna vidihak næha. ara ikkamaṭa ivara karā hitannē ara guvataka ara pēnnē vāhagayak ituru venavā. dan̆galalā dan̆gala payinna mehe anik [ugura kǣrīma] ayaṭa pēnavā mehe nemeyi nē mēka dan̆galalā dakalā panā dena æn̆ga panā dinavā kiyalā mehe ekak. aehelānavā gōtalē bonna yanna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mokuda antimaṭa etana gihin giyāṭa passē mokada karaganna gihin balanavā. ædēlā giyā visi vunā dē. visiṭa gatikenavā ūru gatikuva nam ūru saṁkhārayen ūru mē viññāṇayaṭa hambavenna viññāṇayē rūpaya mokakda vastu rūpaya ūru vastu rūpayak. balāporottu vena gatiyanē minit gatiyen aragena hitula [ugura kǣrīma] kayinakoṭa mokakda vunē? ūruk hædenuvā. ā bhava rūpaya uru vunā. vattu rūpaya kāya dasaka, bhava dasaka, vattu dasaka ūru.

마지막에 거기로 가서 어떻게 됩니까? 끌려가 던져졌습니다. 돼지 성질에 맞게 돼지 saṅkhāra 로 이 viññāṇa 가 얻는 viññāṇa 의 rūpa, vatthu rūpa 는 무엇입니까? 돼지 vatthu rūpa 입니다. 바라던 성질을 사람의 성질에서 가져가 붙잡았을 때 무엇이 되었습니까? 돼지가 만들어졌습니다. bhava rūpa 가 돼지가 되었습니다. vatthu rūpa, kāya dasaka, bhava dasaka, vatthu dasaka 가 돼지의 것입니다.

dæn metanin pahinakoṭa paṭa giya minihek hæṭiyaṭa pænnē manōmē ūrē

이제 여기서 뛰어넘을 때 사람으로 뛰어넘은 것이 아니라 마음으로 된 돼지로 뛰어넘었습니다.

æn̆gen pænnā vurē. hasla mehe bagiya. metana metanærilā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn vecca dē dækkēda giyāṭa passē mokada karannē karma śaktiya lassana paṭalavā vadenavā. bōtayē tibena vidiṭa balapuvahamahama mæricca kukkulen. kuṇu vecca kagen. ara vællā inna tiyennē maṭa dækahama maḍa goḍak. mægilā pennanavā anusaraya parivartanaya karalā. anna bhava hadalā dunnā ūrāgē lassana æti ūru parisaraya.

이제 그렇게 되어 간 뒤 어떻게 됩니까? kamma 의 힘이 아름답게 꾸며 보여 줍니다. 보면 죽은 개, 썩은 시체, 진흙 더미가 보입니다. 성향에 맞게 바꾸어 보여 줍니다. 그렇게 bhava 가 돼지에게 아름다운 돼지 환경을 지어 주었습니다.

īṭa passē balanakoṭa ūra dæn minisi hiṭak næhæ. apahava hitannat asaraṇa velā ivarayi dæn anāten tarā velā ivarayi. ōru lakṣaṇayen pērenna bæha. yaḷi himē śaktiyak næha. īṭa passē mokada vennē? gatiyaṭa gatiya ūru nisā ūru bavaṭa ūru jātiyak koheda innē? ūru koṭuvak pennavā.

그다음 보면 이제 돼지에게 사람 마음은 없습니다. 생각할 힘도 없이 의지할 데 없이 되어 버렸습니다. 돼지 특징에서 벗어날 수 없습니다. 다시 생각할 힘이 없습니다. 그다음엔 어떻게 됩니까? 성질에 성질이 맞아 돼지이니, 돼지 무리는 어디 있는가 — 돼지우리를 보여 줍니다.

dæn mūlaṭa priyamanāpennē ūruva. bæluvā vaḍaviṭa balapuvahama karmika tāttula ayi. bōtilet næhæ bayaṭ ekak næhæ hiṭa pennut næhæ eka ekvat næhæ bīlā væṭa mana karana ekavat mē veri velā rana eka ekvat dæn vaḍa piṭa bæla nṭa an̆duru dā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi mama dæn innavā kohe dæn mayi yannē vaḍaviṭa balanakoṭa karma śaktiya mavalā pennavā ūuru koṭuvak dæn manō mē uralak vada karaganna duvanavā uuru koṭa otana balā inna

'나는 이제 어디 있나, 어디로 가나' 하고 둘러볼 때 kamma 의 힘이 돼지우리를 지어 보여 줍니다. 이제 마음으로 된 돼지가 돼지우리로 달려갑니다.

ūra saṁvāsayak vicara lanna busgāla kriyātmaka śarīrayē okkam tibuṇā ura balanna avura bæ anna itin ara pada vana urā anna bīpi eka uraka næhæ na

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn oya oya karanna oya cakraya haranna ganna pūrṇala bhavaya ehenam evuru bava deveni vatāvaṭa haṭagattā vipāka vaśayen vipākavakamma sambhava karalā svāmīn vahansa cintana hæn̆gīma nanavā tiyennē nēda

이제 그렇게 그 바퀴가 돌아 punabbhava 가 됩니다. 그렇게 돼지 됨이 두 번째로 vipāka 로서 생겨났습니다. (청중) 스님, 생각하는 느낌이라는 것이 있지 않습니까?

cintana hæn̆gīma kiyana eket dekak kiyanavā. cintana hæ rāga hæn̆gīma ekak. cintana hæn̆gīma kivot hitana ōna ekak cintana hæn̆gīma lovturā budurajāṇan vahansē pūrvaya nivāsānussa viññāṇaya karanavā cintana hæn̆gīma tibuṇē. cutō gnānaya lōbhavā cintana hæn̆gīma kiyana eka tibuna nēda? cintana hæn̆gīma kiyana eka piṇḍa pavula kiyalā genannē ekak nemeyi. siyallama dænagænīmaṭa cintana hæn̆gīma podu deyak. oya

생각하는 느낌이라는 것에도 두 가지가 있습니다. rāga 의 느낌이 하나입니다. 생각하는 느낌이라고 하면 생각하는 것 아무거나입니다. Buddha 께서 pubbenivāsānussati ñāṇa 를 얻으실 때도 생각하는 느낌이 있었습니다. cutūpapāta ñāṇa 에도 생각하는 느낌이 있었지요? 생각하는 느낌이라는 것은 한 덩어리로 묶어 가져가는 것이 아닙니다. 모든 것을 알 때 생각하는 느낌은 공통입니다.

dænagænīmaṭa cintana hæn̆gīma podu deyak. oya cintana hæn̆gīma kiyana eka kiyana ekayi chandarāgiya tuḷin avidyāven ganna nigamanayayi tava deyak. avidyāven gatta nigamanaya otana tibunē nætnam antima gati nimitta araga penunā. evalēhā tīraṇayak karagannā mēka være. nokara yuttā. nobælī yuttā. duccaratvayak. oya mānasikatvaya āvā nam ehema eyā sattaya satya ākārayen dakinavā. yahapata yahapata ākārayen dakinavā. yahapata yahapata ākārayen cintanaya kaḷā nam

그 생각하는 느낌이라는 것과, chanda-rāga 를 통해 avijjā 로 내리는 결론은 다른 것입니다. 거기에 avijjā 로 내린 결론이 없었다면, 마지막 gati nimitta 가 보일 때 그때 '이것은 틀렸다, 해서는 안 된다, 보아서는 안 된다, 나쁜 짓이다' 하고 결정했을 것입니다. 그런 마음가짐이 왔다면 그는 참을 참으로 보고, 좋음을 좋음으로 보며, 좋음을 좋음으로 생각했을 것입니다.

cintana hæn̆gīma svabhāvikayi hæma ekkenā himē durvalakamatāvaya tamayi ēkē pavatina a hitā gænīmē durvalakema matu vunē avidyāven væhi taraṭa cintana hæn̆gīma kiyana eka hæma sasāraṭama cintana hæn̆gīmak tiyenavā. hæbæyi ū avidyāven tr̥ṣṇāven bæn̆dilā duralā velā innē koyi vidihaṭada ē moṭa vecca hæṭiyaṭa mēkaṭa pēnavā. cintana hæn̆gīmak tuḷin pudgalayāṭa yathārthayaṭa enna bæhæ. yathārthaya ennē pragnāven ōna.

생각하는 느낌은 자연스러운 것이고 누구에게나 있습니다. 그 약함, 생각을 잡는 데서의 약함이 드러난 것은 avijjā 로 덮였기 때문입니다. 생각하는 느낌은 온 saṃsāra 내내 있습니다. 그러나 그것이 avijjā 와 taṇhā 에 매여 무뎌져 있으니 무뎌진 대로 보입니다. 생각하는 느낌만으로는 사람이 참모습에 이를 수 없습니다. 참모습은 paññā 로 와야 합니다.

pragnāva yuktannāvū cintana hæn̆gīmēdī cintana hæn̆gīma ella karalā denavā ilak æralā avaṁkayaṭa satyaṭa anna etakoṭa hariya prērayaṭa paṭan gannavā. ēka pragnāva sattu lōbha, dvēśa, mōha, alōbha, advēśa amōha pragnā lōbha, dvēśa, mōha valin oya satara apāgattaṭa yanavā. alōbha, advēśaya amōya sugatiyaṭa yanavā. pragnā caittisika nægunot nivanaṭa yanavā. praguṇa karanavā.

paññā 가 함께하는 생각하는 느낌에서는 생각하는 느낌을 겨누어 정직과 참으로 향하게 합니다. 그러면 바르게 움직이기 시작합니다. 그것이 paññā 입니다. lobha, dosa, moha, alobha, adosa, amoha, paññā — lobha, dosa, moha 로는 네 apāya 에 가고, alobha, adosa, amoha 로는 sugati 에 갑니다. paññā cetasika 가 일어나면 nibbāna 로 갑니다. 그것을 익혀 갑니다.

anivāṭa alōbha asā amōha amōha kiyalā tiyenavā ekak. amōha kiyalā han̆dunavā ekak pragnāva eka avasthāvak. ēka laukika pragnāva sugatiya hoyana lōkōttara pættena eka uparima pragnāva pragnā tarayi. ēkanē væṭanot mokada vennē? okkoma aniccayi dukkhayi anattayi asārayi lana deyak næhæ. sugatiya dugatiya kiyana deka kohē upannat deviyu natrayi brahmayā vunat rayi. sakara vunā kivat eccara næhæ. maṭa ekak harayak. okkoma gevillā venaseṭa yanna kæmatiya pavatinnē næti dukaṭa ædalā damana māyā ugul vitara. pævætma kiyannē ōkayi kiyalā dæna pragnā pahaḷa vuṇā. pragnāt ciya kriyātmaka vunā karanna nam īṭa ananuva cintanaya karanavā. eyā dakinavā niccayi dukkhaya atyā sāvayi. tīraṇaya karalā anna etakoṭa ē cintana śaktiya hari. ēka cintana śaktiya pradhāna vennē nǣ. etana cintana śaktiya pættak vidihalā dava denavā. ēka pragnāva mūlika venavā.

alobha, adosa, amoha 에서 amoha 라는 것이 있습니다. amoha 라고 하는 것은 paññā 의 한 단계입니다. 그것은 sugati 를 찾는 lokiya paññā 이고, lokuttara 쪽의 것은 가장 높은 paññā 입니다. 거기에 이르면 어떻게 됩니까? 모두 anicca, dukkha, anatta, 알맹이 없음이어서 얻을 것이 없습니다. sugati 든 duggati 든 어디 태어나도, deva 라도, brahma 라도, Sakka 가 되어도 대단할 것이 없습니다. 알맹이 하나 없습니다. 모두 지나가 바뀌어 가고, 바라는 대로 머물지 않으며, 괴로움으로 끌어당기는 홀림의 덫일 뿐입니다. 있음이란 그런 것임을 알아 paññā 가 나타났습니다. paññā cetasika 가 작용하면 그에 따라 생각합니다. 그는 anicca, dukkha, anatta, 알맹이 없음을 보고 결정합니다. 그러면 생각하는 힘도 바릅니다. 거기서는 생각하는 힘이 으뜸이 되지 않습니다. 생각하는 힘은 한쪽으로 물러나고 paññā 가 바탕이 됩니다.

itin avidyāva mūlika velā giyot ehema eyi cintana śaktiya yannē avidyā pættaṭa vidyā mūlika velā giya cintana śaktiya yahapat vidyā pættaṭa sugattaṭa hō nivanaṭa ēka kramayaṭa yavenna.

그러니 avijjā 가 바탕이 되어 가면 생각하는 힘은 avijjā 쪽으로 가고, vijjā 가 바탕이 되어 가면 생각하는 힘은 좋은 vijjā 쪽으로, sugati 나 nibbāna 로 그 방식대로 가게 됩니다.

itin bhavayayi punarbhavayayi deka vena ākāraya oya kramaya tērum ganna ōnē. metanin mælahena tāva gæm̆bagaṭanna mælenakoṭa metana vabak haṭagattada mē saṁvāsayak æti vuṇāda? dæn ara metana mæruṇā paṭisiya balaka læbuva kiyalā hadāgatta mulāva nisā tamayi ōka tōraganna bæru vennē. itin antara bhavayak nǣha kiyanavā eka pættakin ehema nætnam gandhabbayak kiyalā kenek næhæ. metanin balā nam anit tana upadinavamayi. oya jātiya matu valaṭa bahinavā. yathārthaya dakilā ætenavā.

그러니 bhava 와 punabbhava 가 둘로 되는 방식을 그렇게 알아들어야 합니다. 여기서 죽을 때 여기서 bhava 가 생겼습니까, 짝짓기가 일어났습니까? 여기서 죽어 곧바로 paṭisandhi 를 얻었다고 지어낸 어리석음 때문에 그것을 가리지 못하는 것입니다. 그래서 한쪽에서는 antarābhava 가 없다고 하고, gandhabba 라는 것도 없다, 여기서 죽으면 다른 곳에 반드시 태어난다고 합니다. 그런 견해에 빠집니다. 참모습을 보지 못한 것입니다.

metanin mænakoṭa upadinnē karmaja vaśayen karmaja rūpayen. itin menehamælla ūrek vunē karmaja urek vunē issellā. īṭa passē ūru pahaḷa velā ūru hitaṭa anukūlava citta rūpayangē vaṭagena cittaha. karmayen janita velā, dien janita velā viparayāsat ekka tjakāyika ūrā hædulā. ohu ūru gandhabyāgē gahaṭa nam ūuru gan̆da tiyennē kotanada? ūru gadavālanakoṭama ēka ædalā nǣ. catujakāyaka vaśayen sūkṣama gandhabbayek hædunā ara tijakāyaka gandhab śarīrayaṭa vaḍā ganī bavanavā. onna oya gandhabyā tamayi ūra kuru vaḍē kæra kæra innē anik vūrot ekkalā. anik vuraṭa upēnnē næ kūra anik rūpenavā.

여기서 죽을 때 태어나는 것은 kammaja 로, kammaja rūpa 로입니다. 그래서 여기서 죽은 사람이 돼지가 된 것은 먼저 kammaja 돼지가 된 것입니다. 그 뒤 돼지 마음이 나타나고 돼지 마음에 맞게 citta rūpa 들이 생깁니다. kamma 에서 생기고 citta 에서 생겨, 세 가지로 생긴 몸을 가진 돼지가 만들어졌습니다. 그 돼지 gandhabba 의 몸에 돼지 냄새는 어디 있습니까? 그것을 끌어온 것은 아닙니다. 네 가지로 생긴 몸으로서 미세한 gandhabba 가 만들어졌고, 그것은 세 가지로 생긴 gandhabba 몸보다 굳은 것입니다. 바로 그 gandhabba 가 돼지우리 안에서 다른 돼지들과 함께 돌아다닙니다. 다른 돼지들에게는 보이지 않습니다.

karma śaktiyaṭa rǣṭa ahuvelā hanam koyi velāva ara vagē hayak ganna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

gaṇaḍa ganna bæ. anikkura kanakoṭa mul kanna yanavā. mūṭa gævennē næha kanē. ū balā inna anikkuranṭa tavak kanna ænē.

먹을 수 없습니다. 다른 돼지가 먹을 때 먹으러 갑니다. 그에게는 닿지 않습니다. 그는 바라보고만 있고, 다른 돼지들은 또 먹습니다.

hita ennet hari væḍē maṭa vunē. maṭa unnāṭa yanna bæhænē. adahasa inakoṭama karma śaktiyama

'이거 참 난처하게 됐다, 여기 있는데도 갈 수가 없구나' 하는 마음이 듭니다. 그런 생각을 하는 동안에도 kamma 의 힘은 있습니다.

tiyenavā. unda saṁvāsaya gedara elāva kuvecca gāma mokada ennē? anna avaśya parisaraya āvā pus gālā tiya bavaṭa pat vecca velā visilla giyā patira parætitu. gihilā enam ara masrē ura kāk haṭaganna ēka kiyavana ara jala kāṇuva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

niṣpādanaya karagena ē kalē hadāgena kalalē vællā ūru pæṭiyek hæṭiyaṭa maslē uvūriyek hæṭiyaṭa ædilā āman ipadilā āvā væḍē karaganna. dæn itin udannē næhæ.

그 kalala 를 만들어 kalala 에 들어가, 새끼 돼지로서 어미 돼지 배 속으로 끌려 들어가 태어나 일을 치렀습니다. 이제는 깨어나지 못합니다.

[ugura kǣrīma] mama ūrē punāda kiyalā ehema vidanna ekak næhæ. minis mānasikatvaya nættē ehemanē. maṭa mokada vunēlāva hitanna minis mānasaya manasa mataka nǣhæ dæn. eyā [ugura kǣrīma] dannē næ amutu deyak. etana himi yamak ædada ūtana jīvat venavā avidyāven ætta vahalā kohē dæn āvada kiyalā matak vennē næ.

(헛기침) '내가 돼지로 태어났구나' 하고 느낄 길은 없습니다. 사람 마음이 없으니 그렇습니다. '나에게 무슨 일이 생겼나' 생각할 사람 마음이 이제 기억나지 않습니다. 그는 (헛기침) 이상한 것을 모릅니다. 거기서 그대로 삽니다. avijjā 로 참이 덮여 어디서 왔는지 생각나지 않습니다.

mēka tamayi krama itin oya pāpa karmaya kavakda gevilā æviṭa vennē ivaranakan mokak hari ōken bērenna bæha.

이것이 그 방식입니다. 그래서 그 나쁜 kamma 가 언젠가 다 치러질 때까지 어떻게 해도 거기서 벗어날 수 없습니다.

hæbæyi ohoma karagena karagena yana atarē ammā hari tāttā hari pantalē hāmuduruvō hari kavuru hari allagena baṇak kivvot ehema dāsaṭa ætta vaśayen avaṁkama ætta samani mama mē guru liya kæta væḍǣ maṭa dænuva tērennē. mama gamaya koccara hon̆da hiṭiyada mama kohomahari balāporottu vanā mēken ahak vennada bohoma adahasakut karalā hæma tibuṇā.

그러나 그렇게 살아가는 동안 어머니나 아버지나 절의 스님이나 누군가가 붙잡고 bana 를 말해 주었다면, 그때 정말 진심으로 '맞습니다, 나는 이 돼지 같은 추한 짓을 하고 있구나, 이제야 알겠습니다. 시골에서 얼마나 좋았던가. 어떻게든 여기서 벗어나기를 바랍니다' 하고 아주 큰 다짐을 했던 적이 있었다면,

otanṭa enakan matu karapu śakti vihē phala dīgena phala dīgena ūrā velā yanavā anātha velā vena karanna praṇanna deyak næhæ. oya anāta dē hāmuduruvō kiyapu velāvēdī gatta adahasa matu velā eten śaktiya matena etenṭa tā nam anna uruvat daya venas karanna īḷan̆ga kararaya navatāna. dæn venas velā manussayakaṭa avasthāvala tiyenavā.

거기에 이르기까지 드러낸 힘이 열매를 맺고 맺어 돼지가 되어 의지할 데 없이 되어도, 그 스님이 말해 줄 때 품은 생각이 드러나 거기서 힘이 일어나면, 돼지에서 바뀔 다음 차례가 옵니다. 이제 바뀌어 사람이 될 기회가 있습니다.

mokada dæn ūrā velāvaṭa hitanna kalpanā karanna hækiyāvak næhæ. urā vennē issellā manussayā velā inna kalē ara hāmuduruvek avavāda anuśāsanāva piḷi aragena hari gattā adahasadī. avaṁka adahasak matu vunā mama kavada hari mē biyama natara karalā hon̆da minihek venna ōnē. oya adahasa gattā nam onna oya adahasa naeka eyāgē gevanavā urutya. uru atdævīma gevalā gevalā gevalā kavara hari onna oya avasthāva dharmatāvaya matuvilā āpu velāvaṭa manasa venas karanavā. anna atma parivartanaya gæna āyata īḷan̆ga velā. anna īṭa pavati karma karmī gatiyana vaśayen ennē. edā manussayek velā hiṭapu kālē hāmuduruvagē baṇahanaṭa dunna avavādaya atikili aragena balāporottu æti karagat hæṭi matak venavā. onna karma nittak vaśayen matuvilā hanam ōka pēnna paṭan gannavā ūrā mærenna venāva

왜냐하면 돼지일 때는 생각하고 헤아릴 힘이 없습니다. 돼지가 되기 전 사람으로 있을 때 그 스님의 가르침을 받아 품은 생각에서 정직한 생각이 일어났습니다. '나는 언젠가 이 술을 끊고 좋은 사람이 되어야 한다.' 그 생각을 품었다면 그 생각과 함께 돼지 됨을, 돼지의 겪음을 치르고 치르고 치러, 언젠가 그 때, 그 dhamma 의 이치가 드러나는 때에 마음을 바꿉니다. 그것이 다음 차례입니다. 그것이 kamma 나 kamma nimitta 로 옵니다. 그날 사람으로 있을 때 스님의 bana 가 준 가르침을 받아들여 바람을 품은 모습이 떠오릅니다. kamma nimitta 로 드러나 그것이 보이기 시작합니다, 돼지가 죽을 때에.

anna ē velāvēdī mokada karannē? ūrā hīnayak dakinna. ūrā dakina hīnē kavadāvat ū kālin dænaganna puḷuvan deyak nemeyi. namut dakinavā. hāmuduruvō vennē kiya baṇa ahapu manussayālā hiṭirapa tænaka katā.

그때 어떻게 됩니까? 돼지가 꿈을 꿉니다. 돼지가 꾸는 꿈은 돼지가 결코 알 수 있는 것이 아닙니다. 그러나 봅니다. 스님이 계시고 bana 를 듣던, 사람으로 있던 곳의 이야기를.

īlā adi gatta tiyenavā. ov mama hon̆da manussayek velā. passē venas velā giyāt uṭa ē velāvē ehitāva ōkama kriyātmaka velā gatana nimi vaśayen karma nimidāsaya metana kriyātmaka vunā ov mama hon̆da vena eka pūrā panavada labā paskalā pana yanakoṭama adahasa kriyātmaka velā tiyenavā upādānaya karalā tiyenavā hon̆da vinehaka vīma saṁkala parivādana minis satbæmaṭa avaśya vennē minis karma śaktiyan minis vastu rūpayak hadalā minis kāyikatvayak ilalā minis pariṭisandhiya vadanā.

거기서 품은 다짐이 있습니다. '그래, 나는 좋은 사람이 되겠다.' 뒤에 바뀌어 갔어도 그때의 그 생각이 작용하여 gati nimitta 로, kamma nimitta 로 여기서 작용했습니다. '그래, 나는 좋은 사람이 되겠다' — 돼지의 숨이 끊어지는 순간 그 생각이 작용하여 upādāna 했습니다. 좋은 사람이 되려는 다짐에, 사람 됨에 필요한 것은 사람 kamma 의 힘으로 사람 vatthu rūpa 를 만들고 사람 몸을 갖추어 사람 paṭisandhi 를 맺는 것입니다.

dæn hon̆da vihaka gatta nam hon̆da vinika vennē koheda ehema tænak ara ædilā yannā vū mānasikatvayen karma śaktiya arako ævanavā nisā. āyi naraka tenṭa yavanna bæhæ dæn oya mokak gatta hita hon̆da hitak nam ē ban̆du hon̆da minissu inna tænaka mav kenekgē gæm̆bakaṭa tamayi mē pudgalayan kæka karilā inna pēnnē ida hon̆da sīlavanta guṇavanta piṭisak kohēhē hari innavā nam ehema tænaka yamkisi abu sæn̆danek passē inna velāvaka darugamakṭa hētu vennā vū kāntāvak hiṭiyā nam hon̆da kula kāntāvak. hon̆da miniheka venna ōna næǣ

이제 좋은 사람이 되겠다고 했다면, 좋은 사람이 될 만한 곳은 어디인가 — 그쪽으로 끌려가는 마음 때문에 kamma 의 힘이 그리로 데려갑니다. 다시 나쁜 곳으로 보낼 수 없습니다. 품은 마음이 좋은 마음이라면 그런 좋은 사람들이 있는 곳의 어머니 배에 이 사람이 깃드는 것이 보입니다. sīla 를 지키고 덕 있는 무리가 어딘가에 있다면, 그런 곳에서 아이를 가질 만한 여인, 좋은 집안 여인이 있다면 그리로 갑니다.

kivvē eka hon̆da minihaka ena paratenna. ædilā ehenam ē ōkkam vunāṭa passē etana haṭaka śarīrayen āyē minihenā upadinavā. dæn hon̆da denakam dr̥ṭiyulayaka ipadilā. ēgollangē kiyavana haduvahama ganna puḷuvan mānasikatvaya tamayi goḍanæguṇē. dæn eyāṭa hon̆da miniha venna tamayi hitennē.

좋은 사람이 된다고 한 것은 좋은 사람이 오는 자리로 끌려간다는 것입니다. 그 모든 것이 갖추어진 뒤 거기서 다시 사람으로 태어납니다. 이제 좋은 집안에 태어났습니다. 그들의 가르침으로 얻을 수 있는 마음가짐이 쌓였습니다. 이제 그는 좋은 사람이 되고 싶은 마음이 듭니다.

antima vanaṭa mokada karannē? ē tattvaya tuḷaṭa āvaśa parisaraya goḍanæguṇānē. [ugura kǣrīma] upan parisarayak goḍa næguṇā. pirisa pirisagē parisarayak goḍa næguṇā. itāhoda menehi venna puḷuvan anisaya maṭa vahana vennavālā kiyannat puḷuvanka piḍuvek purāganna gihillā ehenam ārya phalaya arihatyaṭa pat venavā sētu vāsanavā arihatyaṭa pat venavā gamana ativara karanna puḷuvan edā ehenam ūra vunat anāta vuṇē nǣ. eka davasak hari baṇa ahalā pæhædilicca hita

마지막엔 어떻게 됩니까? 그 상태에 필요한 환경이 쌓였습니다. (헛기침) 태어난 환경, 둘레 사람들의 환경이 쌓였습니다. 아주 좋게 생각할 수 있습니다. 출가하러 가서 ariya phala, 곧 arahant 에 이릅니다. 까닭과 복이 있으면 arahant 에 이르러 여정을 끝낼 수 있습니다. 그러면 돼지가 되었어도 의지할 데 없는 것이 아니었습니다.

nǣ. eka davasak hari baṇa ahalā pæhædilicca hita anātha kalannē. hæbæyi o eka davasa gattē nætuva duścaritayaṭa oya ēkenma æli gæliyi ē passēma giyānam ū anātayen anāthayi. ūṭa kavadāvat tā manussayek venat avasthāvak læbennē næhæ. lōkaya vināśa vena ekak. etakam otanin gihillā tirisan gilā otanin gihilā tava tava pallehāṭa gihillā dækavā apāgata velā ehema nætnam tava tavat eka tirisan koṭasa velā sudra jīvaṭa yana karagalā panuva kiyalā hari innavā. tava tavat ē vidihaṭa sudra jīven ilalā hari jīvat venavā. kavada hari lōkē vināśa venakam

단 하루라도 bana 를 듣고 맑아진 마음이 의지처가 됩니다. 그러나 그 하루를 붙잡지 않고 나쁜 짓에 그대로 빠져 그 뒤만 따라갔다면 그는 의지할 데 없음 위에 또 의지할 데 없습니다. 그에게 다시 사람이 될 기회는 결코 오지 않습니다. 세상이 무너질 때까지. 그때까지 거기서 짐승으로, 거기서 더 아래로 가서 apāya 에 떨어지거나, 더 작은 짐승이 되어 작은 생명으로 가서 벌레로 삽니다. 더욱 그렇게 작은 생명으로 살아갑니다, 언젠가 세상이 무너질 때까지.

ē tattvayen atbæ midi ē jātiyakema upadinnē. ohoma ohoma mē karapa antak karalpa 20k gēvilā lōkaya vināśa vennē kavakda edā venakama oya tattvayen gevilā gevilā gihillā lōkaya vināśa venna edā rāyasayak avasthāvak hamba venavā mēken midē. edā āyasaya brahma taralayaṭa yanaka yanna upakramayak hædilā siyaluma satvayō gihit papataraya ipidilā āya āpahu lōkē haṭaganna āya āpahu venavā. ōka tamayi karamē. ara śudra jīvayen velā gata karapu āsanna jīvitaya kohomada tibunē? brahmaya velā inna kālē brahma śaktiya tilin gevilā yanakoṭama āyet matu venna tibennē. īḷan̆gaṭa āsanna velā tibacca kāraṇaya āyasak pahatda adahas matu venna.

그 상태에서 벗어나지 못하고 그런 종류로만 태어납니다. 그렇게 antarakappa 스물이 지나 세상이 무너지는 날이 올 때까지 그 상태로 지내다가, 세상이 무너지는 그날 한 번 기회가 와서 거기서 벗어납니다. 그날 brahma 세계로 가는 길이 생겨 모든 satta 가 가서 거기 태어나고, 다시 세상이 생길 때 다시 돌아옵니다. 이것이 kamma 입니다. 그 작은 생명으로 지낸 가까운 삶은 어땠습니까? brahma 로 있을 때 brahma 의 힘이 다해 갈 때 다시 드러나는 것이 그것입니다. 다음으로 가까이 있던 까닭에서 다시 낮은 생각이 드러납니다.

ara soyā prabhā ālōkaya kiyana hon̆da manussayāṭa ena melava ipadilā inna dasakusal karana āya ārambhaya mulinma paṭan gannē un ṭikama etanin paṭan lōkē ārambha kālē un mokada kara vitīra velā gihillā āya saran hata veena kiyalā āya hatara patana paṭayi lōkaya vināśa venakama

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

āyet tuṭa minisat bæva næ. hatara pāvala duki dē geva gevā āyē kalpa lōkē vināśa venakam uda gevanavā. ehenam gevalā gevalā hantiyaṭa balapa atuṭa tiyennē śīraṣanā velā purudu karagatta gati lakṣaṇayamayi ohuṭa āyusarayak matu velā ennē.

다시 그에게 사람 됨은 없습니다. 네 apāya 의 괴로움을 치르고 치러, 다시 kappa 가, 세상이 무너질 때까지 치릅니다. 그렇게 치르고 치러 끝에 보면 그에게 남은 것은 익혀 온 성질뿐이고, 그것이 다시 한 번 드러납니다.

kavada hari ārya dharmayak æsuru karalā pinak labalā tibanē nætnam ohuṭa matu venna ekak ennē nætnam væḍi hariyak tiyena 99k lōka satyayā karannē epā lōka dvēśa mōha væḍa piḷivenna satara paha væḍa piḷive kalāturakin kenek vitarayi mē āryaṁśaya in̆dalā nam mē aya vin̆dayi pin væḍiyen karagannā sujaritaya væḍiyen karaganna budu guṇa daham guṇa san̆gaguṇa æsuru karanna væḍiyen mē bauddha kiyana pirisa ataret ekssarāva vaṭanā pirisak vitarayi.

언젠가 ariya dhamma 를 가까이하여 puñña 를 얻어 둔 것이 없다면, 그에게 드러날 것이 오지 않습니다. 세상 satta 대부분, 99% 가 하는 것은 lobha, dosa, moha 의 방식, 네 apāya 의 방식입니다. 드물게 한 사람만이 ariya 쪽에 있어 puñña 를 더 짓고, sucarita 를 더 짓고, Buddha 의 덕, dhamma 의 덕, saṅgha 의 덕을 더 가까이합니다. 불자라는 무리 가운데서도 아주 드문 무리뿐입니다.

oya maṭṭamen ahakinna nǣ hon̆da guṇa kiyana ēvā gannē davasakaṭa ekak gannavat danna. tattvarayak tatvayak gānē rāga dvēśa mōhamayi matu karannē. hitaveli kriyāvala. ehenam ohuṭa hæma ilēma billā tiyennē pāpa dharma pætta misā. hon̆da pættak nemeyi. ehema eka

그 수준을 넘어 좋은 덕을 하루에 하나 받을 줄도 모릅니다. 순간순간 rāga, dosa, moha 만 드러냅니다, 마음과 행동에서. 그러니 그에게는 늘 나쁜 dhamma 쪽뿐이지 좋은 쪽이 아닙니다.

abhāgata vunot ehema kavadā velitana ædilā hædilā enennaeka balapu kōṭiyak aran bæruva kōṭiya hon̆da ekak nǣ anik okkoma kōṭiya ituru ṭika okkoma pādalā dannanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hatara pā dannavā. ædilā hædilā ena taramak

네 apāya 로 갑니다. 끌려 끌려 오는 것이 그 까닭입니다.

ennē oya nisā. ē nisā kiyanavā muhudara aramē kæḍicca īgat dæmmaha ī gaha dæmmaha ōka kohomahari gan̆gin gihillā mudara gihillā mē kǣli āyet ekaṭa velā ara sala kænicca tænin deka ekaṭē. oya velāvēdī siyak avuruda hærayak uḍaṭa æti nam boḍa ahasa balanavā nam kæs bǣgi. ōka oya uḍaṭaka oya hilālut matuvilā nam uḍaṭa āva nam ehema ān ēṭa hasa dakinavā vagē væḍak venavā unṭa āya særayak manuṣātmayak labanna minisat bævak labanna kalpaya vināśa velā gihillā enam bama velā hiṭiyat ē kālē illā āya meheṭa āyehilā satara pāvā. mokada purudu karagatta eka tiyena yan

그래서 이렇게 말합니다. 바다에서 부서진 멍에를 던져 넣었는데, 그것이 어떻게든 강을 따라 바다로 가서 조각들이 다시 하나로 모이고, 그 갈라진 구멍 자리가 맞붙었을 때, 백 년에 한 번 위로 떠올라 하늘을 보는 거북이 마침 그 구멍으로 머리를 내밀어 하늘을 보는 것과 같은 일이 그들이 다시 사람 몸을 얻는 일입니다. kappa 가 무너져 brahma 가 되었다가도 그때 다시 여기로 와 네 apāya 로 갑니다. 익혀 온 것이 있으니. 벗어날 길이 없습니다.

bērumak nǣ. mē taram ati durlabhayi minihek hæṭiyaṭa hitanna puḷuvan minitvak læbiyē.

사람으로서 생각할 수 있는 사람 됨을 얻는 것은 이렇게 아주 드뭅니다.

antimaṭa obalā minisatvak læbuvat mokada karannē? parivāra vaśayen tibenē pāpa karma nisā. ekkō manda buddhagē ekka upadinavā. ahētugē ekka upadinavā. kelollek velā upadinnē. kaṭē kela ṭika pavatvā gannavat sihiyak næhæ. ēkat bæk kerenna dannē næha. kelesolā kivvē ēkayi. ohu innavaṭa innavāmi nisā kuṭa nicca næhæ kohē innavada monavā karanavada? mokakda kaḷa yuttē kohomada kaḷa yuttē ehema kisima hækiyāvak nǣha. menna mē vidiha mandha buddha ahētukayaka velā upadinnavā. ē jīvitaya gana ekaṭa mehe pinak dahamak karaganna hētuvakunē. āyatarā balapuvahama īḷan̆ga tava kōṭi prakōṭi gāna tibicca pāpa karṭa āya hatara payavenavā. mokak harilā upadinna. anāsayen anāvaya.

마지막에 사람 됨을 얻어도 어떻게 됩니까? 따라붙는 나쁜 kamma 때문에 둔한 머리로 태어나거나 ahetuka 로 태어납니다. 침 흘리는 사람으로 태어납니다. 입의 침도 다스릴 정신이 없습니다. 그것조차 삼킬 줄 모릅니다. 침 흘리는 사람이라 한 것이 그것입니다. 그는 있으니 있을 뿐, 어디 있는지 무엇을 하는지, 무엇을 해야 하고 어떻게 해야 하는지 아무 힘이 없습니다. 이렇게 둔하고 ahetuka 로 태어납니다. 그 삶에서 puñña 나 dhamma 를 지을 까닭이 없습니다. 다시 보면 남은 수많은 나쁜 kamma 로 다시 네 apāya 에 떨어집니다. 무엇으로든 태어나, 의지할 데 없음에서 의지할 데 없음으로 갑니다.

itin ē vagē deyak sasara gamana kiyannē. mēken bērenna ahuvena gamana kiyannē kiyalā bærimin yahapatak kiyannē ēkayi. yahapatak kiyalā. vāsanāva mokada ārya dharmaya ærya dharmaya tuḷin anīmē ahara lōkaya monavaṭa mama dakanna ōnē. mona sampattiyakda tiyennē? koheda vædagat deyak tiyennē. lōkaya eyāma mulā karana dēma ekak. harayak næti lōkaya asārayi kiyalāna maṭa væṭahuṇā kiyana dennaṭa āvanavā. ē pudgalayā kavadā satara apāyaṭa gena yanna mānasikatvaya pahaḷa vennē næhæ. ēma ivara.

saṃsāra 의 여정이란 그런 것입니다. 여기서 벗어날 길을 만나는 것을 크나큰 좋은 일이라 하는 것이 그 때문입니다. 복이라는 것은, ariya dhamma 를 통해 '세상이 무엇이기에 내가 보아야 하나, 무슨 재물이 있나, 어디 귀한 것이 있나, 세상은 사람을 홀리는 것일 뿐, 알맹이 없는 세상은 헛되다'는 것을 깨달았다고 말할 수 있게 되는 것입니다. 그 사람에게는 네 apāya 로 데려갈 마음가짐이 결코 나타나지 않습니다. 그것으로 끝입니다.

ehenam sōtāpanna pudgalaya satara apāgata vennē næha kivvē etan paṭan vū ohu satara padukin nidahana. itin anya pan̆da uttama avasthāvak mē dharmaya ahalā pæyakin labāganna puḷuvan gnānavantayat.

그래서 sotāpanna 는 네 apāya 에 떨어지지 않는다고 한 것입니다. 그때부터 그는 네 apāya 의 괴로움에서 풀려납니다. 이렇게 고귀한 기회를, 슬기로운 사람이라면 이 dhamma 를 듣고 한 시간 만에 얻을 수 있습니다.

kuḍā kālayak igena ganna deyak ēkē næha. anē mē lōkaya kiyannē kæmati sē pavatina ekak nemeyi. māyā raṭāvan lōkayā ravaṭanavā paṁcakāma paṁcakāma āśvāda vaśayen geni. lassana hæṭiyaṭa, suvan̆da hæṭiyaṭa, rasa hæṭiyaṭa, mudu bava hæṭiyaṭa, suva pahasa hæṭiyaṭa di. mara ugul matu karalā henā maragulaṭa koṭu karalā apāgata karanavā duka tiyenavā. dūṣya mānasikatvayak udā karavanavā. lōka satyaya ōkaṭa sævilā hari vaṭinādayak ahuṇā kiyalā oya passē yanavā. itin oya vidihē ekin eka dakinna ōnē. budurajāṇan vahansē okkoma āvak pennanavā. mehema dakinna purudu venna. asūji vaḷakaṭa issellāma asūji kuṭṭiyak værunahama vaṭēga inna panu dennek tun denek ka ōka nægalā koṭu karagannavā.

오래 배워야 하는 것이 아닙니다. '아, 이 세상은 바라는 대로 머무는 것이 아니다. 홀림의 무늬로 세상 사람을 속인다. 다섯 kāma 의 즐거움으로, 아름다움으로, 향기로, 맛으로, 부드러움으로, 편안한 닿음으로. Māra 의 덫을 내놓아 Māra 덫에 가두고 apāya 로 보낸다. 괴로움이 있다. 더러운 마음을 일으킨다.' 세상 satta 는 거기에 붙어 아주 귀한 것을 얻었다며 그 뒤를 따라갑니다. 그러니 그렇게 하나하나 보아야 합니다. Buddha 께서 모든 것을 upamā 로 보여 주십니다. 이렇게 보는 데 익숙해지라고. 똥구덩이에 처음 똥 덩이가 떨어지면 둘레에 있던 벌레 두세 마리가 그 위에 올라가 차지합니다.

koṭukaṭa gana sopayē tiyena pavkargama balapiya. poḷam̆buka apē tiyena pinvatu apiṭa taratpiṭa tiyenavada kiyalā ahanavā. budurajāṇan vahansē kiyanavā menna mē panuvan mehema kiyanavanē. yamkisi pohotek magē pohat gama kohomada kohomada kiyalā ahanavā nam onna mokat oya kiv oya dekama ekayi kivvē. dannē næti nisā mehema uddāma venavā. namut oya siddhiyē yathārthaya dækka kenāṭa pēnavā. vædigili valaṭa væṭiccā asūpira kanna issellā pænagattā panuvā anikgēnṭa uddāma venavalu maṭa

차지하고는 '우리에게 있는 puñña 를 봐라, 너희에게도 이런 것이 있느냐' 하고 묻습니다. Buddha 께서 말씀하시길, 이 벌레가 이렇게 말하는 것처럼 어떤 사람이 '내 재물이 어떠냐' 하고 묻는다면 그 둘은 같다고 하셨습니다. 몰라서 이렇게 들뜹니다. 그러나 그 일의 참모습을 본 사람에게는 보입니다. 똥구덩이에 떨어진 똥을 먹으려고 먼저 뛰어오른 벌레가 다른 벌레들에게 '내가 얻은 힘을 봐라' 하고 들뜬다는 것을.

læbicca verabala piyava supiṭakō kiyana. oya dekē venasak nǣha kiyalā pennavā sampat valaṭa āsā karalā minissu sampattiya luk karara uddāma venavāna. ē uddāmana manussayā hariyaṭa asūci goḍa uḍanna nægena maṭa goḍak hambilā tiyenavā pōta vin̆du pavkāraya mama piṁkārayak kiyanavā vagē væḍak kiyalā. mē ban̆du asāraka dēkaṭa lōka satyayak hæṭīlā innē kiyalā api pennanavā. itin mē kiyana giya mama hariyaṭa tērum aragena sihi karalā balanakoṭa avaṁkavama apiṭa pēnavā mēka sampūrṇa ætta velā tiyennē.

그 둘이 다르지 않다고 보여 주십니다. 재물을 탐하는 사람들이 재물에 들뜨는 것이, 마치 똥 더미 위에 올라 '나는 많이 얻었다, 너희는 죄 많은 자, 나는 puñña 많은 자' 하는 것과 같은 일이라고. 이런 알맹이 없는 것에 세상 satta 가 붙어 있다고 보여 주십니다. 그러니 이 말씀을 바르게 알아듣고 떠올려 보면, 정말 이것이 온전한 참임을 우리는 봅니다.

api kohomada nigamanaya karannē? balannavā kōṭipatiyekgē pudgalayagē jīvitaya poḍḍak hoya in̆dalā tiyennē kohomada? sahanayada asahanayada? balāgena giyahama puduma asahanayakin. mokada malana vaṭa nam hon̆da atdækīm tiyenavā mallaga ævin̆dilā bægæt velā kiyavana ēvā dækkahama ē kālē piḷisaraṇa illagena mēkaṭa mama mokada karannē anē hāmuduruvē kiyalā kiyana avasthādayak ahama pævidi venna issellā avurudu 25k tiyena magē atdækīmaṭa ḷan̆gaṭa ædilā ahapu kæṭi dayak ahama pēnavā mē loku minissu kōṭipati mē mahā digat mahācārya ē vagē tattvayaṭa giya aya mehema pirisa ævidilā ævillā tamangē rahatigasa an̆dunā kiyana hæṭi dækkahama poḍi eka kaḍanavaṭa væḍiya duk venavā ananavā. magē jīvitē salli meccara tiyenavā maṭa væḍak nǣ. mama innē puduma asahanaya

어떻게 결론 내립니까? 백만장자의 삶을 조금 찾아봅시다. 어떻게 살아왔습니까? 편안했습니까, 불안했습니까? 보면 놀라운 불안 속에 있습니다. 저에게는 좋은 경험이 있습니다. 그들이 와서 털어놓는 것을 보면, 그때 의지처를 구하며 '이 일을 어떻게 해야 합니까, 스님' 하던 일들을 들어 보면, 출가하기 전 25년 동안의 제 경험과 가까이 와서 들은 이야기들을 보면, 큰 사람들, 백만장자, 박사, 교수 같은 자리에 오른 사람들이 이렇게 와서 자기 비밀을 털어놓는 모습을 보면, 작은 아이가 우는 것보다 더 서럽게 웁니다. '제 인생에 돈이 이만큼 있어도 소용없습니다. 저는 놀라운 불안 속에 있습니다.'

bārahama menna mehema gati laksana ēkoṭa bahinavā dos tiyenavā abhuddha cōdanā karanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

lōkayak nam pēnnē mama bohoma hon̆da sundara lōkayaka innavā kiyalā. mama innē apāyakānē mahattayō gihi kālē maṭa ædilā mallan ohoma kiyalā pisala gihillā tiyenē. pævayanāṭa pasēt anē hāmuduruvani mama innē mehema tæna. mama mokada karannē

세상 눈에는 '나는 아주 좋고 아름다운 세상에 산다'고 보이지만, '저는 지옥에 살고 있습니다' 하고 재가 시절 제게 와서 그렇게 말했습니다. 출가한 뒤에도 '아, 스님, 저는 이런 곳에 있습니다. 어떻게 해야 합니까' 합니다.

hæbæyi hon̆da velāvē mahattayaṭa atralā dānavā. nǣ nǣ mahat ēka nemeyi ā hāmuduruvō illannē. āē kohomahari yāru karannē an innāvak tiyana pæyi [hāsyaya]

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ara guṇa kannamayi tava illannē.

그 썩은 것을 또 먹겠다고 비는 것입니다.

mē budu pirasarana hoyannavat san̆ga pirisana hoyannavat næhæ mallagena kramaya yōkayi. ēka nemeyi apē hāmuduruvani issara bhāvitā karapu mantarayakvat nædda monavā hari ekak nædda mē mē mohomahari vasī karalanavā ganna anna ē mahattayā saṁsārē kuṇuguna dækka nēda? kōṭipati vunat væḍak næhæ nēda? sampat vala kō sāratvaya. nǣna næ nemeyina apē hāmuduruvanē kohoma hari yana bærida ara manin monavā hari karalā hanam magē pætta nam ganna. ara kuṇugoḍaṭa tamayi āyi vahinna. itin ehema vaṭam api dakinavā avidyāvē baraparakama koccarada atdækīm koccara āvat sampattiya piḷiban̆dava ē æsuru kirīmen duka koccara āvat ōka duk gena denak deyak kiyalā hētu gannāda. mokada hētuva? ara sampattiya piḷiban̆da avidyāven tr̥ṣṇāven kǣta velā væhuṇaṭa passē mona vidihen satyaya pennanna bæ.

Buddha 의 의지처를 찾는 것도 saṅgha 를 찾는 것도 아닙니다. '그게 아니라 스님, 옛날에 쓰던 mantra 하나 없습니까? 무엇이든 어떻게든 휘어잡을 것 없습니까?' 그 사람은 saṃsāra 의 썩음을 보았지요? 백만장자여도 소용없었지요? 재물에 알맹이가 어디 있습니까? '아니, 아니, 그게 아니라 스님, 어떻게든 안 될까요, mantra 라도 써서 제 쪽으로 오게...' 다시 그 썩은 더미로 내려가려 합니다. 그렇게 보면 avijjā 가 얼마나 무거운지 봅니다. 아무리 경험이 와도, 재물을 가까이하여 괴로움이 아무리 와도 그것이 괴로움을 가져다준다는 것을 알지 못합니다. 왜입니까? 재물에 대한 avijjā 와 taṇhā 로 눈이 덮이고 나면 어떻게도 참을 보여 줄 수 없습니다.

etakoṭa apiṭa tērenavā api koccara sænasenna puḷuvanda ē satvayen kiyalā. api ēka dækkā nēda? meccara dakinna bæri ati durlabha deyak nēda mē sampat kiyana ēvā vaṭinavā kiyalā hitā innē minisunṭa ēkē vaṭinākamak nǣha kiyana eka dæka gænīmē gnāna śaktiya tibuṇā nam ēka apiṭa koccara vāsanāva dīlā apiṭa api gæna santōsa venna puḷuvan venavā.

그러면 우리는 그 satta 보다 얼마나 편안할 수 있는지 압니다. 우리는 그것을 보았지요? 이렇게 보기 어려운, 아주 드문 일 아닙니까? 사람들이 귀하다고 여기는 재물에 귀함이 없음을 보는 ñāṇa 의 힘이 있다면, 그것이 우리에게 얼마나 복이며 우리 스스로 얼마나 기뻐할 수 있는 일입니까.

anna maharahatan vahansēlā hināpāla karanavā kiyana avasthāvak tiyenavā naraka aramuṇu dækalā. lōkayē aniṣmuṇa deyak ahama unvahansēlā hināpālenavā kiyalā mokada apiṭa ehema saturak enavā nam rahatan vahansēṭa koccara saturak ætta hæn̆dumak æ. lōkayā vidina yam dukak vin̆dam ananta saṁsāriya mahat avidyāven koṭu velā oya mulāvaṭa pat velā ōvā hon̆dayi kivvā oya nigamana in̆dalā. anātha velā hiṭava maṭa ada pahara vuṇā. oya dugiya mama nǣha. ivarayi nēda gamana ivarayi anna ē ætivena satuṭa tamayi arihatun vahansēṭa ætivena satuṭa. ārya mārgaya yana pudgalayanṭa ē maṭama æti vennē.

큰 arahant 들이 미소 짓는 때가 있습니다. 나쁜 대상을 보고서. 세상의 싫은 일을 보면 그분들이 미소 짓는다고 합니다. 왜입니까? 우리에게도 그런 기쁨이 온다면 arahant 께는 얼마나 큰 기쁨이 있겠습니까. 세상 사람이 겪는 어떤 괴로움이든, 끝없는 saṃsāra 에서 큰 avijjā 에 갇혀 그 어리석음에 빠져 그것들이 좋다고 결론 내리고 의지할 데 없이 있던 것이 오늘 나에게서 끝났다, 그 괴로움은 나에게 없다, 끝났구나, 여정이 끝났다 — 그 기쁨이 arahant 께 생기는 기쁨입니다. ariya magga 를 가는 사람에게도 그 수준만큼 생깁니다.

anē ē vagēma satara apāṭa yanna hētu næhæ. mokada mona sampattiyak dækalavat ēka asāra bava dæka nisā ayiutukam asādhāraṇakalā sampattiyak hadāganna mānasikatvayak maṭa nǣha. ehenam satara apāgata vena mānasikatvayak maṭa matuva vennē næhanē. ehenam satara apāgatana mānasikatvaya bhavayē dænna næhænam punarbhavayak maṭa koyi oya bhavayē innē punarbhavaya haṭaganna. ē bava dænnana æhenam punarla bhavayak ivara ayantima jāti natidānaya punak bava mē antima jātiyayi mēka suddha ætuva gevanavā. punarbhavayak haṭaganna tirisam pætten bhavayak maṭa næti nisā maṭa tirisan punarbhavayak næha. sōvān vecca pudgalayā otanin dakinavā vidiya.

또 네 apāya 에 갈 까닭이 없습니다. 어떤 재물을 보아도 그것이 알맹이 없음을 보았으니, 남의 몫을 해치고 부당하게 재물을 모을 마음이 나에게 없습니다. 그러면 네 apāya 에 갈 마음이 나에게 드러나지 않습니다. 네 apāya 로 갈 마음이 이 bhava 에 없다면 나에게 punabbhava 가 어디 있겠습니까. 그것을 알면 punabbhava 는 끝입니다. 'natthi dāni punabbhavo', 이것이 마지막 생이라 하며 맑게 보냅니다. 짐승 쪽 bhava 가 나에게 없으니 짐승 punabbhava 가 없습니다. sotāpanna 가 된 사람은 거기서 그렇게 봅니다.

anāgāmī vecca pudgalayālā kāma lōkayē kāma dāhaya min̆dennāvū yam saṁkhārayak ætda ē bava maṭa nǣha. suddha pavitra jīvitayak ata karana rūpāvacara jīvitayak gata karana mānasikatvaya æti. ē nisā magē uppattiya men hari kiyalā pattē kāma rūpaya upana bhavayak maṭa nǣ. maṭa ē maṭṭama sanasu kāma rūpa ara tungē punarbhavayak bhavayak næhanam dæn tun lōkayenma upadina punarbhavayak maṭa nǣha kivva nama tun boli kohevat upadina næha kohē upadinnēda sasara gamana sahamulin ivarayi. ehenam siyalu dukē nidahas tiyā dakinavā. menna mē ākārayen kal dihā dænagannavā kal dihā oya paṭicca samuppannava kāraya dækaṭa passē dharmaya dækaṭa passē tamāṭa tamā gæna niba vinicayak denna puḷuvan. tīraṇaya karanna puḷuvan. tamā innē kotanada kiyannē nigamanaya karaganna puḷuvan. ēka ehema kramayak.

anāgāmī 가 된 사람은, kāma 세계에서 kāma 의 불길에 빠지는 saṅkhāra 가 있다면 그것이 나에게 없다고 봅니다. 맑고 깨끗한 삶, rūpāvacara 삶을 사는 마음이 있습니다. 그러니 kāma 쪽에 태어날 bhava 가 나에게 없습니다. 그 수준에서 편안합니다. kāma, rūpa, arūpa 셋의 punabbhava, bhava 가 없다면, 세 세계 어디에도 태어날 punabbhava 가 나에게 없다고 하니, 세 세계 어디에도 태어나지 않습니다. 어디에 태어나겠습니까. saṃsāra 여정이 뿌리째 끝났습니다. 모든 괴로움에서 풀려남을 봅니다. 이렇게 차츰차츰 알아 갑니다. paṭicca samuppāda 의 모습을 보고 dhamma 를 본 뒤에는 스스로에게 스스로에 대한 판정을 내릴 수 있습니다. 결정할 수 있습니다. 자기가 어디 있는지 결론 내릴 수 있습니다. 그런 방식입니다.

itin oya krama tuḷin api dakinna ōnē oya kiyana ākārayen bhavaya sakas vennē kohomada? punabhavē sakas vennē kohomada? nāma rūpa piḷiban̆da chanda rāgayak bæduna kenāda? anna etandi matuvenavā. ē ē nāma rūpayan piḷiban̆dava yali yalit gonna balāporottu. nāma rūpayangē anicca dukkha anattāvaya dækkā nam, asāratāvaya dækkā nam æhæṭa pēnavā ēka han̆duranavā. ē nāma rūpaya bæn̆dennē nǣ. canda rāgaya idura vunā. nāma rūpa tibuṇa nam nāma rūpa kriyātmaka kirīmak tibenā matuva matu matut ēvā goḍanāgannē næhæ. nāma rūpa nirōdhayi.

그러니 그런 방식들로 우리는 보아야 합니다. 그렇게 bhava 는 어떻게 짜이는가? punabbhava 는 어떻게 짜이는가? nāma-rūpa 에 chanda-rāga 로 매인 사람인가? 거기서 드러납니다, 그 nāma-rūpa 들을 거듭거듭 얻으려는 바람이. nāma-rūpa 의 anicca, dukkha, anatta 를 보았다면, 알맹이 없음을 보았다면, 눈에 보이면 그것을 그저 알아봅니다. 그 nāma-rūpa 에 매이지 않습니다. chanda-rāga 가 걷혔습니다. nāma-rūpa 가 있어도, nāma-rūpa 를 움직이는 일이 있어도 앞으로 그것들을 쌓지 않습니다. nāma-rūpa 의 nirodha 입니다.

mona nāma rūpada yamkisi rūpayak priyayi manāpayi kiyalā alla gattot tamayi ēka manasē hiṭiyannē. anna manasaṭa rūpaya rūpaskandhayaṭa ekatu vecca eka. rūpaskandhaya kiyannē mē bāhira lōkayē tiyena satara mahābhūta nemeyi. ēvā rūpaskandhayaṭa ādhāra. dæn api balanna ōnē nāma rūpayak hitaṭa bæhæganna hæṭi.

어떤 nāma-rūpa 입니까? 어떤 rūpa 를 좋고 마음에 든다고 붙잡으면 그것이 마음에 머뭅니다. 그것이 마음에, rūpa-khandha 에 rūpa 가 더해진 것입니다. rūpa-khandha 란 바깥 세상에 있는 네 mahābhūta 가 아닙니다. 그것들은 rūpa-khandha 를 거드는 것입니다. 이제 nāma-rūpa 가 마음에 내려앉는 모습을 봅시다.

dæn apiṭa haturava innavānam dæn haturagē ākāraya apē hitē nædda hon̆daṭa mataka ōkā yannē mehemayi ennē mehemayi ōka iṁrannē mehemayi ōka aritu karannē mehemayi maṭa hon̆daṭa tēenavā ōkayi rūpa pālikama hon̆daṭa dænenavā mokada nama kiyanakoṭama paras gala rūpaya matu velā itin ivarayi. hæbæyi priyamanāpayaṭa nemeyi. gæṭīma mul karagena ē vagēma ælīma mul karagatta priyamanāpa kenek innavā.

우리에게 원수가 있다면, 그 원수의 모습이 마음에 없습니까? 잘 기억합니다. '저놈은 이렇게 가고 이렇게 오고, 이렇게 웃고 이렇게 군다, 나는 잘 안다.' 이것이 rūpa 가 잘 느껴지는 것입니다. 이름만 말해도 그 rūpa 가 드러나 버립니다. 다만 좋아서가 아니라 부딪침을 뿌리로 해서입니다. 그와 같이 끌림을 뿌리로 한 좋아하는 사람도 있습니다.

ehemadā suraṁganāva āvā vāgē suraṁganāvē vāgē kumārayā vāgē kumāriya vāgē dækkahama puduma hita ælīma vagē enna ēkat hitē tiyenavā. ehenam ælīmat apiṭa hita ganna ōna rūpayak. gæṭīmaṭa rūpaya nodunu. ē vagēma gæṭīmak rūpayak kiyalā ōka magē haturak ōkagē hæṭi mama danna ōka karapuvā kiyapuvā okkoma maṭa hon̆da matakayi. ōka maṭa mehema kivvā. mehema kaḷā kiyapu hæṭi karapu hæṭi ākāraya okkoma hitē tiyenavā araka pættaṭa ādarē pættaṭa hon̆da pættaṭa ælena pættaṭa ēkat hon̆daṭa mataganna. kohoma madhyahasya

선녀가 온 듯, 선녀 같고 왕자 같고 공주 같은 사람을 보면 놀랍도록 마음이 끌리는데, 그것도 마음에 있습니다. 그러니 끌림도 우리 마음이 잡는 rūpa 입니다. 부딪침의 rūpa 도 그렇습니다. '저놈은 내 원수다, 저놈이 어떤지 나는 안다, 저놈이 한 짓, 한 말 다 기억한다, 나에게 이렇게 말했고 이렇게 했다' 하고, 말하고 한 모습이 모두 마음에 있습니다. 다른 쪽, 사랑하는 쪽, 좋은 쪽, 끌리는 쪽도 잘 기억합니다. 그러면 가운데 것은 어떻습니까?

mama pārē yanakoṭa rabarla meccara valā tibunā matanada koskala meccara væsalā tibunā ma pāren tanakoḷayak hambā menna mehema tæn goḍak tibuṇā. kīyak tibuṇā tanakoḷavak. kavuda oyā gæna hiṭiyē? kotanada tiyaba tanakuḷa padurak hema giyā kavaṭa meha tana paban̆durak ōnaka tiyenavā. mamē tanakoḷu gak namakin tibanavā mat eka æha tana tibunāda kiyalā. bæla sana padurak næ miluvarak tiyena ēkaṭa bæn̆daganna bæla tæna gahak hoyanna ahara āvara pættē tana kollana tiyenavā ma dannē næhæ. ē pættē dækkē nædda giyē nædda yanavā enavā kavuda mataka tiyāganna ehema ekak tibuṇat dannē næhæ. mokada tamangē ōnakamaṭa ōka siv nætnam ōka matakana. hæba vaidyavaraya karanavā oya pættē vena mahattayaṭa ā mē tiyennē hon̆da bētaknama tak gālā bælanapadura manase dæn matak enakoṭa bælasanna næ. ā maṭa mata mama yanakoṭa anna ahavat dunā mē tanapuruga anna etana tiyenavā bælapa tana paduruvaru vagē mama dækkā ēka. anna manasa rūpakāraya bæn̆dilā. ē

'내가 길을 갈 때 고무나무가 이만큼 있었다' 하고 기억합니까? 잭프루트 나무가 이만큼 있었다, 길에서 풀이 이런 곳에 많이 있었다, 몇 포기 있었다 — 누가 그걸 기억합니까? 어디에 어떤 풀 덤불이 있었는지 묻는다면, 그쪽을 보지 않았나, 가지 않았나, 오가지 않았나, 누가 기억합니까. 그런 것이 있어도 모릅니다. 자기 필요에 맞지 않으면 기억하지 않기 때문입니다. 그런데 의사가 '그쪽에 좋은 약이 있다' 하고 말해 주면 탁 하고 그 덤불이 마음에 떠오릅니다. 이제 기억이 납니다. '아, 내가 갈 때 저기 그 풀 덤불이 있었지, 저기 있는 것을 봤다.' 그렇게 마음에 rūpa 의 모습이 매였습니다.

dækkā ēka. anna manasa rūpakāraya bæn̆dilā. ē vagē yamkisi manussayakaṭa hon̆daṭa hō narakaṭa hō ōnakamakaṭa hō yamak hitaṭa gattot mē lōkē ōnæ kiyalā. onna ōka hitaṭa bæhægannavā. ēkē ākāraya bæhægannavā. ēkē nama bæhægannavā. menna mēkaṭa kiyanavā viññāṇayē nāma rūpaya bæhæganna kumak nisāda? chanda rāgayen bæn̆dunot. [ugura kǣrīma] chanda rāgayen nobæn̆dunot dækkā dækā misak bæhægatta ekak næ.

그와 같이 어떤 사람에게 좋은 쪽이든 나쁜 쪽이든, 필요 때문이든, 무엇을 '이 세상에서 필요하다' 하고 마음에 담으면 그것이 마음에 내려앉습니다. 그 모양이 내려앉고, 그 이름이 내려앉습니다. 이것을 viññāṇa 에 nāma-rūpa 가 내려앉는다고 합니다. 무엇 때문입니까? chanda-rāga 로 매이면 그렇습니다. (헛기침) chanda-rāga 로 매이지 않으면 본 것은 본 것일 뿐, 내려앉는 것이 없습니다.

ehenam rūpaskandhaya goḍa nægena anna æyi rūpaskandhaya kivvē dæn api goḍa gahagena tiyenavā balamu gedaraka monavada apē goḍaval vala tiyennē kiyalā api mē bhautika lōkaya apē kærana goḍa kora mullē kos hæṭa goḍak tiyenna puḷuvan ekkenek nam poḍi poḍi kāti ṭikak tiyana goḍa gahagena inna puḷuvan tava kenek tava kenek puṁci ḷamayi ṭopi kara goḍak goḍa gahagena inna puḷuvan etakoṭa ē ākārayen tama taman karana væḍa taman karana eval lu gunahama lātvē hari pētgamē hari. nætnam biva mullaka hari goḍaval ṭikak dakinna hahama venavā api eka ekkenāvē. mona monavā hari goḍa gæhapu ēvā kavuruhari mana hon̆daṭa paritā karalā in̆dalā bæn̆duvē. ahenavā goḍaval gahapu āmma balahama api priyamanāpa karavā nēda ekatu karalā goḍa gaha tiyanna.

그러니 rūpa-khandha 가 쌓이는 것 — 왜 rūpa-khandha 라 했습니까? 우리는 쌓아 둡니다. 집에서 무엇을 쌓아 두는지 봅시다. 이 물질 세상에서 어떤 사람은 구석에 잭프루트를 쌓아 둘 수 있고, 어떤 사람은 작은 종잇조각들을 쌓아 둘 수 있고, 작은 아이들은 사탕 껍질을 쌓아 둘 수 있습니다. 그렇게 저마다 하는 일에 따라 다락이든 헛간이든 바닥 구석이든 무더기 몇 개를 볼 수 있습니다, 우리 저마다에게서. 무엇이든 쌓아 둔 것은 누군가 아주 아껴서 모은 것입니다. 쌓아 둔 것을 보면 우리가 좋아하는 것을 모아 쌓아 두지요?

[ugura kǣrīma] apiṭa hambavenna okkoma goḍa gaha hitivada api geval vala nǣ. baḍu muṭṭu æn̆dum pæn̆dum goḍa gahalā tiyennē monavada? api yamak priyamanāpada ēvā goḍa gahalā. anika api yamak apriyā amanāpata ēkaṭa pahara gahanna dēval goḍa gaha anit pætta onna hon̆da velāva suddhanāvē katā karanavā. hon̆daṭa mataka tiyāga inna ōka ǣ ōkangē hæṭiya ahuvecca api kiyamu. ēkat dōra gahaganna ehema naraka pætta prayōjanayaṭa ganna naraka pættaṭa væḍak næti vadivā gora gahagattā ēkat kæmætten gora gahagattā.

(헛기침) 얻는 것을 다 쌓아 두겠습니까? 아닙니다. 집에 살림살이와 옷가지를 쌓아 둔 것은 무엇입니까? 우리가 좋아하는 것을 쌓아 둡니다. 또 우리가 싫어하는 것이 있으면 그것을 치려고 다른 쪽에 쌓아 둡니다. '좋은 때다, 저 사람이 이야기한다, 잘 기억해 두자, 저놈이 어떤지 잡히면 말해 주자.' 그것도 모아 둡니다. 나쁜 쪽에 쓰려고 쓸모없는 것들을 모읍니다. 그것도 좋아서 모읍니다.

menna mē vagē lōka satvayā yamakaṭa canda rāgayen bæn̆dunahama anna ē canda rāgiya bæn̆dicca aya rūpaya ēvaya namayi. manasē goḍagahanna. ē jātiyē kahaṭa viññāṇayak tibuṇā nam ehema tamayi. īṭa anukūla dēval ekatu velā ē jātiyē hitē goḍaga haranna.

이처럼 세상 satta 는 무엇에 chanda-rāga 로 매이면, 그 chanda-rāga 로 매인 rūpa 와 nāma 를 마음에 쌓습니다. 그런 물든 viññāṇa 가 있으면 그에 맞는 것들이 모여 마음에 쌓입니다.

apiṭa oya anugē vaḷapal valin væḍak nǣhæ varen bayi yanna oya tēlan ahanē mokaṭa gilā ara apiṭa mokada ē kenek hema kiyanavā. næ poḍḍak hiṭama maṭaka dænaganna bæhæ. dæn ōkē maṭa mehema kiyā tiyenavā. ōkiṭat padayak hadannē maṭa ōka vahagena ayanna. anna nāma rūpa goḍa gahanna kiyalā. mokak nisāda? ara mānasikatvayaṭa kæmati anun eka ellenna anun eka ran̆ḍu venna hari āśvādayak. aḍu pāḍu kiyā hitana ucchan karanna kæmatiyi. taman lokiya kiyalā pennanna nikan pahak kiyalā pennanna kæmatiyi. ahanna māra dannavā. atr̥kkansara parava etakoṭa taman usas karalā pennanna adhika pahat karalā pennanna kǣ.

'우리는 남 이야기에 관심 없다, 가자, 그런 걸 들어 뭐 하나' 하는 사람도 있지만, '아니, 잠깐만, 나도 알고 싶다. 저 여자가 나에게 이렇게 말했다. 저 여자에게도 한마디 해 줘야겠다' 하면 그것이 nāma-rūpa 를 쌓는 것입니다. 무엇 때문입니까? 그 마음이 남이 매달리고 남이 다투는 것을 좋아해서 아주 즐겁습니다. 남의 허물을 말하며 깎아내리기를 좋아합니다. 자기는 크다고, 남은 하찮다고 보이기를 좋아합니다. 자기를 높이고 남을 낮추어 보이기를 좋아합니다.

ēka nam balāporottu tiyennē ōka māra dharmaya. oya mārganna mē ē chanda rāgayen bædunot ehema ē jātiya ohē jīvitaya katā karanavā. īṭa passē mattē goḍa gaha tiyennē monavada? ara gē ætulē api tæna tæna hon̆da kiyalā gattē apiṭa ōna ēvā goḍa gahagattā vāgē. cachandarāgayen bæn̆dunē monavada? manasē goḍa gahanavā anna ēvayen goḍa gahagatta rūpaval tamayi manasē tiya rūpaskandhaya. anna ē vindanayan tamayi vēdanā skandhaya. anna ē han̆dunā gattavā tamayi saṁgnākhandhaya. ē vagē ekatu karatta ræs karagatta dēval tamayi kara kiyana kaṭayutu saṁkhārakandhaya. oya ṭika goḍagaha gatta ara mānasikatvaya balāporottu veena dūtiya hō mānasikatvayak hæ tamayi viññāṇa skandhaya ohoma goḍaval paha oya goḍaval paha hada hadā yanavā avidyāven, tr̥ṣṇāven, chandarāgayen bæn̆dilā innaka. menna mēka tamayi lōka satvayāgē goḍaval paha.

그것이 바라는 것은 Māra 의 dhamma 입니다. 그 Māra 의 길에 chanda-rāga 로 매이면 그런 쪽으로 삶을 이야기합니다. 그러면 마음에 쌓아 둔 것은 무엇입니까? 집 안 곳곳에 좋다고 여긴 것, 필요한 것을 쌓아 두듯, chanda-rāga 로 매인 것을 마음에 쌓습니다. 그것들로 쌓은 rūpa 가 마음에 있는 rūpa-khandha 입니다. 그 누림이 vedanā-khandha 이고, 그 알아본 것이 saññā-khandha, 그렇게 모아 쌓은 일들이 saṅkhāra-khandha, 그것들을 쌓은 마음, 바라는 마음이 viññāṇa-khandha 입니다. 그렇게 다섯 무더기를 지어 갑니다, avijjā, taṇhā, chanda-rāga 에 매여 있는 동안. 이것이 세상 satta 의 다섯 무더기입니다.

yam davasa candarāgē ahak vunāṭa passē rūpa enavā. goḍa gahanna næ. skandhayen torayi. diṭṭhēva diṭṭha mattayi. hada enavā, gandha enavā, rasa enavā. kura gahannē nǣ ekak dāvā giyā. allagatta ekak nǣ. allagannē mokaṭada kō harayak harayak nǣ kiyalā dænagattahama skandha ivarayi. goḍagæhilā natara venavā. skandha vahalaṭa goḍagæhuvena nætnam paṁcaskandhaya nidahas paṁcaskandhayaka sambandhaya ivarayi. paṁcaskandhayaka sambandhīvara nam yaliādānaya karapu ekak nā upādāya nam bhavæhæ næāta næhæ. jāti nætnam jarā marana sōka paridēva dubona sōkama vivarak. onna goḍa gæhilalā natara karanna nam chandara rāgaya duru karaganna ōnē. asāra dēval sārayi kiyalā hitāgat avidyāva duru karaganna ōnē.

chanda-rāga 가 걷힌 날부터는 rūpa 가 와도 쌓지 않습니다. khandha 가 없습니다. 'diṭṭhe diṭṭhamattaṃ' — 본 것은 본 것일 뿐. 소리가 오고, 냄새가 오고, 맛이 와도 쌓지 않습니다. 놓아 보냈습니다. 붙잡은 것이 없습니다. 왜 붙잡겠습니까? 알맹이가 어디 있습니까? 알맹이가 없다고 알면 khandha 가 끝납니다. 쌓기가 멈춥니다. khandha 로 쌓지 않으면 pañcakkhandha 에서 풀려나고 pañcakkhandha 와의 이어짐이 끝납니다. 이어짐이 끝나면 upādāna 할 것이 없고, upādāna 가 없으면 bhava 가 없고, jāti 가 없으면 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa 가 끝납니다. 쌓기를 멈추려면 chanda-rāga 를 없애야 합니다. 알맹이 없는 것을 알맹이 있다고 여긴 avijjā 를 없애야 합니다.

ōka nivan maga amutu igena ganna deyak ōtana næha. nivan dakinna oyaṭa tērum gattahama hon̆daṭama bæ. dharmaya vigraha karana kenekuṭa nam ōvā vigraha karalā denna paricca samuppādaya asthak mullak næhæna. hoyanna balanna dakinna ōnē. bala balā tērum ganna ōnē. ēka anik ayaṭa dahamataya labā denna tērum karā denna bohu vaṭinavā. mokada dvēśāṭa væradunē nætnam śrāvakayāṭa hari. dvēśayakayāṭa væradunē nætnam dēśakayāgē dēśanāva hari. hari dēśanāva ætuḷu śrāvakayāṭa læbennē hari avabōdhaya hari avabōdhaya læbu kenāṭa vimuktiya. itin otanamayi ehā dēśakaya ætta vaśayenma kiyana ēvā kiyalā dænuvat viya. nætnam dēśanāva nokaḷa venasa

이것이 nibbāna 길이며 따로 배울 것이 없습니다. nibbāna 를 보는 데는 이것을 알아들으면 충분합니다. 그러나 dhamma 를 풀이하는 사람이라면, 이것들을 풀이해 주려면 paṭicca samuppāda 는 빈틈이 없으니 찾고 보고 살펴야 합니다. 보고 또 보아 알아들어야 합니다. 그것을 남에게 dhamma 의 눈을 주려 알아듣게 해 주는 것은 아주 귀합니다. 가르치는 이가 틀리지 않으면 sāvaka 에게도 바릅니다. 가르치는 이가 틀리지 않으면 그 가르침은 바릅니다. 바른 가르침이 sāvaka 에게 가면 바른 깨달음이 되고, 바른 깨달음을 얻은 사람에게 vimutti 가 옵니다. 그러니 바로 거기서 가르치는 이는 참으로 말하는 것을 알고서 말해야 합니다. 그렇지 않으면 가르치지 않은 것과 다르지 않습니다.

dæn itin mē vagē dēval tiyenavā dæn apiṭa mē hevīmaṭa atyāvaśya dēval nemeyi. namut mēvat apiṭa praśna velā tiyena dēval mokakda daham vimarśanaya karanna gihillā giyahama ē cantara rāgayak tiyenakoṭa apiṭa ōka praśnayak enavā. oya pottva vala liyā tiyennē ēvā okkoma harida væradiyida? pot vala liyā tiyenavā koccarayi hoyanavā balanavā pot valin hoyāganna kǣlla eka ekkenā kiyapu tarka vāsada okkoma aragena monavāhari kǣllak ganna buduhāmuduruvō laṁkāvaṭa væḍiyada śrīpādaya pihiṭa kivvada itin ēten paṭan gattaṭa passē ætta rāśayama suddōdhana dhammaya tāttā oyavā mahāyayā māyā devi kiyalā kenek hiṭiyada pihā ætta vaśayen eyā pirimayek vunāda ē damati abhidharmaya dēśanā karanna mokakda saṁkāta kenekgen uḍaṭa giyā dætta vaśayen ohoma vinivākaṭa ehema kavuruva hadalā tibada koheda vinik hatarak rangi ehema dæn tiyennē. ara divya lōkē hinagā kiyanavānēda mehāṭa devivaru ehemavā kiyannē budu hāmuduruvō ēkanē væḍiyāganna koheda dannē nǣ ōka tiyennē. oya vagē mē lōkē keḷavarak næti mē budu dahama mul karagatta sāhi praśna hariyaṭa hitē tiyenavā.

이제 이런 것들이 있습니다. 우리가 찾는 일에 꼭 필요한 것은 아니지만 우리에게 물음이 된 것들입니다. dhamma 를 살피러 가서 chanda-rāga 가 있으면 물음이 옵니다. 책에 쓰인 것이 다 맞는가, 틀린가? 책에 쓰인 것을 얼마나 찾고 보고, 책에서 찾은 조각, 저마다 말한 논쟁을 다 가져와 무슨 조각을 잡습니다. Buddha 께서 스리랑카에 오셨는가, Śrī Pāda 에 발자국을 남기셨는가. 그렇게 시작하면 끝이 없습니다. Suddhodana 가 정말 아버지였는가, Mahāmāyā 라는 분이 정말 있었는가, Abhidhamma 를 가르치러 하늘에 올라가셨는가, 정말 그렇게 사다리를 누가 만들었는가, 그 사다리는 지금 어디 있는가, 천상에서 이리로 내려오셨다는데 그 자리는 어디인가. 이렇게 이 세상에는 끝없는, Buddha dhamma 를 뿌리로 한 문헌 물음들이 마음에 아주 많습니다.

ōkat chanda rāgayen bæn̆dilā tiyennē. dharmaya piḷiban̆da hoyanna gihillā dharma itihāṭa chanda rāgayen bæn̆denavā. śāsanaya piḷiban̆dē sāhitya katāvalaṭat chandarāgayen bæn̆denavā. dæn mē jātaka katā jātaka katā sāhitya kiyalā ekak tiyenavā. 550 jātaka kiyannē sāhitya puṁci mātr̥kāvak vaśayen dīlā tiyena jāsakayaṭa vigraha karalā tiyena poḍi kǣlla o៍ upamāva prasthāpirulak dēśanā karalā tiyennē ēvā.

그것도 chanda-rāga 에 매인 것입니다. dhamma 를 찾으러 가서 dhamma 역사에 chanda-rāga 로 매입니다. sāsana 에 관한 문학 이야기에도 chanda-rāga 로 매입니다. Jātaka 이야기, Jātaka 문학이라는 것이 있습니다. 550 Jātaka 라는 것은 문학으로, 작은 주제로 주어진 Jātaka 를 풀이한 작은 조각, upamā 와 이야기로 가르치신 것들입니다.

ōka sāhityayen vecca katāvak hæṭiyaṭa siddha vecca deyak hæṭiyaṭa oya siddha vecca deyak hæṭiyaṭa ōka sāhi gotanavā. ehema gotana 550 jātaka kiyalā jātaka 400 gāṇak ekatu velā 550ma næhæ. 540 gānak ekatu karalā innam pota hæduva 550 jātakaya kiyalā api tiyena ihaḷama baṇa kotahæriya. hariya āsayi api ōka kiyavanna ōken tamayi apē upāsaka upāsikāvō pehevat samādan velā kal gevvē issara harima āsa kan̆duru peravalā in̆dalā enakoṭa kan̆duru det velā ivarayi hæmaṭa okkoma hōdanna ōnē. mokada mē balannakō dēvadayak karapu aparādhaya apiṭa bōsatāṇan vahansēṭa ada vāgē kāleka mama hiṭiyāma kāk poḷovē gahanna. [hāsyaya]

그것을 일어난 일인 것처럼 문학으로 엮습니다. 그렇게 엮은 550 Jātaka 는 사실 550 도 아니고 540 남짓을 모아 책을 만들어 550 Jātaka 라 했고, 우리는 그것을 가장 높은 bana 처럼 여겼습니다. 그것을 읽기를 아주 좋아했고, 옛날 upāsaka, upāsikā 들은 uposatha 를 지키며 그것으로 시간을 보냈습니다. 아주 좋아해 눈물을 흘리며 읽고 나면 눈물로 다 젖어 버렸습니다. '봐라, Devadatta 가 bodhisatta 께 한 짓을. 내가 그때 있었으면 땅에 내리쳤을 텐데.' (웃음)

mokada buduhāmuduruvanṭa bōdhisan vahansēṭa tiyena ādaraya væḍikamaṭa dēvadattaṭa etara venavā dēvada katāva matak venavā. dæn api dækalā næhæ api inna hariyaṭa tirilagena hon̆gāk hon̆dak karalā dāvā kiyalā. balanakoṭa mē dēvada kiyalā pudgalaye piḷiban̆da api æhæṭavat dækka næti api dannet næti

Buddha 와 bodhisatta 를 사랑하는 마음이 너무 커서 Devadatta 이야기를 떠올리면 Devadatta 에게 성이 납니다. 보면 Devadatta 라는 사람은 우리가 눈으로 본 적도 없고 알지도 못하는데,

ēkedava manasē mavavāgena paturu vænakan ū velāāhapē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn api karalā tiyennē mokakda? pinada nǣ maha bōsatan vahansēgē pættallanna gihillā haṭam viruddha vecca kara bælalā vikūya velā api viśāla ælīmakuyi gæṭīmakuyi mulāvaku hadāgena enavā. dæn mehema sāridya katāvali kotalā hin apiṭa pat karalā tiyennē onna ohoma tænvalaṭa meccara gæm̆buru nivan dakīmaṭa tiyena hētukāraya navalōkō atara tirisat dharmaya. ehema nætnam sattis bōdhi pākṣika dharma pættaka tiyenavā. api mē bāhira dēval valin ōvā visan̆danna giyāma apiṭa onna oya vagē ælīm gæṭīm velāvaṭa bādhanaya venna siddha vena. [ugura kǣrīma] ē vanaṭa apiṭa tērennē næha ē siyumma mē avidyāvakē sivurukama nisā. ēka avidyā sahagata væḍapiḷi velāvada nætda kiyalā apiṭa hoyāganna bæruva yanavā. mē vagē dēval hariyaṭa

이제 우리가 한 것이 무엇입니까? puñña 입니까? 아닙니다. 큰 bodhisatta 쪽에 붙어 그분께 맞선 사람을 미워하며 큰 끌림과 부딪침과 어리석음을 지어 옵니다. 이렇게 문학 이야기를 엮어 우리를 데려간 곳은 그런 데입니다. 이토록 깊은 nibbāna 를 보는 까닭인 nava lokuttara dhamma, 또는 37 bodhipakkhiya dhamma 는 한쪽에 두었습니다. 바깥 것들로 그것을 풀려 하니 이렇게 끌림과 부딪침에 걸리게 됩니다. (헛기침) 그때 우리는 그 섬세한 avijjā 의 덮개 때문에 알아채지 못합니다. 그것이 avijjā 에 물든 방식인지 아닌지 알 수 없게 됩니다. 이런 일이 아주 많이 일어납니다.

venavā. itin mēkedi hon̆dak tērum ganna ē vagē dēval tamayi mē mokada dæn oya vessa saṁcara jātiya gæna kiyena katāvala dæn mē væḍin muvā duraṭa mē upamā katā. mēvā siddha vecca bōdhisatva hæṭiyaṭama oya potla vigraha karanavā. sāhi katāva. itin etakoṭa apiṭa praśna mati venavā dæn inna ehema kivvaṭa piḷigannet næha. monavā hari hētuvak ætuvayi piḷigannē puḷuvanda mē daruvō vahalkamaṭa dunahama budu venna pinak vunada ahanavā pirisida vahal kæmaraṭa daruvō dan dīlā budu venna pin karalā hænta

그러니 여기서 잘 알아들어야 할 것은 그런 것들입니다. 예를 들어 Vessantara Jātaka 이야기 같은 것은 대부분 upamā 이야기입니다. 그런데 책에서는 이것들을 bodhisatta 가 실제로 겪은 일처럼 풀이합니다. 문학 이야기입니다. 그러면 우리에게 물음이 생깁니다. 요즘 사람들은 그렇게 말해도 받아들이지 않습니다. 무슨 까닭이 있어야 받아들입니다. '아이들을 종으로 주는 것이 Buddha 가 되는 puñña 가 되었습니까?' 하고 묻습니다. '자기 아이를 종으로 내주고 Buddha 가 되는 puñña 를 지었다고요?'

vahal venadāma pinanta apvā hima ahanna epā ehema karanna hon̆da næha budu baṇa virudha venna epā kiyalā āyeka kaṭṭiyaka pisip venna oyanavā hari kiya namut ehema nemeyi mēka vecca kramayanē maṭa ōnē dannavā nam kiyalaka bandē kohomada ēka ḷamayi dan dunnaṭa passē ē vahala ḷamayi danna dunnaha læbennē pina læbennē kohomada tiyenavā.

'종이 되는 날이 puñña 라니요.' '아이고, 그런 걸 묻지 마라, 그러면 안 된다, Buddha bana 에 맞서지 마라' 하고 사람들이 막습니다. 그러나 '그게 아니라, 이게 어떻게 된 것인지 알고 싶습니다. 아신다면 말씀해 주십시오. 아이를 dāna 로 주고, 종으로 아이를 내주면 어떻게 puñña 가 생깁니까?' 하고 묻습니다.

magit mē eka illa illā maṭat mē kanna bonna dēk idi nætuva innē. ḷamayā illagenaā mama pahu kiyalā hiṭagena dunnē nætuva hiṭiyē. mamat bōdhisata pāramitāvaka higena ekaṭa inna bæyi mama mē ahanna kivvot ehema vanavā kiyanna. apiṭa puḷuvanda ehe minak karaganna ōka picca hæṭi giyahaka mokada ma hilak karanna danna næhæ kanna denna nna hatara pat denek innavā. mokakkunna mokaṭa hari kamahara denna. ōkē pin sida enna denna eka nama kiya dīlā bē kivvot inna. monavā kiyannē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin menna mē vagē lōkē tiyenavā. oya katā koṭa giyahama buduhāmuduruvangē pættē nam ōna kuṇu goḍak anē sāpi vena pættaka nam ōna hon̆da ekak sījī. api purudu velā tiyennē pakṣēdīkin ohoma ekak purudu karē tiyennē. ehenam mēvayen apiṭa yathārthaya tōralā pera tiyena manasa væhenavā.

이런 일이 세상에 있습니다. 그 이야기들을 따라가면 Buddha 쪽이면 어떤 썩은 것이라도 좋고, 반대쪽이면 아무리 좋은 것이라도 나쁩니다. 우리는 편을 갈라 그렇게 익혀 왔습니다. 그러면 이것들로 우리는 참모습을 가릴 마음이 덮입니다.

itin mēvādi mēvā mē upamā katā tiyenavā. bohōkoṭa upamā katā. mē upamatāva vecca siddhiyak hæṭiyaṭama vigraha karalā innam jātaka katāvalā pennanavā. ēka jātakatā sāhityaya

그러니 이것들은 upamā 이야기입니다. 대부분 upamā 이야기입니다. 이 upamā 를 실제 일어난 일처럼 풀이해 Jātaka 이야기로 보여 줍니다. 그것이 Jātaka 문학입니다.

itin ēka pennavalā edāṭin hæmalēma paṭagahama devdattaṭa tamayi naraka pætta dr̥ṣṭa. hon̆da kenāṭa kiḷama mahatannā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē pāsṭ eka karalā dunnot hon̆dē ekaṭayi narakayaṭayi dekaṭa nama eka ānanda hāmuduruvō eko særiyut hāmuduruvō ē kaṭṭiya unvahansēlā ataramæ pirita naraka væḍaṭa ahu vecca eknavā ēka devidat venavāyi eta hon̆da væḍak kara gatta ekat venavā. ēkaṭa okkoma budu mama oya vidayak vadāḷa eka kiyalā ē aragena budurajāṇan vahansē sambandha karalā ēka oya katāva godanā. oya pantiya parat jātakayē bohō katāvalā tiyenavā oya katāva naraka væḍak karapu ekak gæna kiyapuvahama antima vaṭalā tiyena ōna dukrayakaṭa samāva dīlā tiyennē ekavotda ekkō særiyut hāmuduruvō ekkō ānanda hāmuduruvō ē kāla pāra gahalā tiyana ekat dēvada hon̆daṭat naraka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

oyādī vaśayen mē katā goṭalā tiyenavā mē arakmalā tērum aragena giyot apiṭa mēkē nivan avabōdha karanna ekak ōkē næhæ.

이렇게 이야기들을 엮어 놓았습니다. 이것들을 알아듣고 따라가도 여기에 nibbāna 를 깨닫게 해 줄 것은 없습니다.

ōn sāmānya ayaṭa mē gæm̆buru sattis bōdhipākṣika dharma tērum ganna taram nuvaṇak næti aya monavayan hari bhaktiya æti karavana katā bhaktivādaya ehema dēval tamayi 550ṭa jātaka hadanna deyak nǣha nætnam sāhik hiṭuvē ōgosa 550 jātakaya kiyannē buddha dēśanāva nemeyi. sāhityakāraya pirisagē sāhitya katāva

보통 사람들, 깊은 37 bodhipakkhiya dhamma 를 알아들을 만큼 슬기가 없는 사람들에게 무엇이든 믿음(bhakti)을 일으키는 이야기, 믿음 위주의 것들로 550 Jātaka 를 만든 것입니다. 550 Jātaka 는 Buddha 의 가르침이 아닙니다. 문학가 무리의 문학 이야기입니다.

oya oya tiyennē mēdæn mēka tiyenavā sampūrṇa pot liyalā vana vesantara jātakayaka kiyannē loku potak. ē vesantara jātakaya vigraha karalā tiyena eka tamayi loku potak vaśayen gannā. [ugura kǣrīma] vesantara jātakaya piḷiban̆dava balapuma ara jātaka kiyana koṭasa buddha kenepātē jātaka koṭasa tiyennē vākya dekak. poḍi vākka dehen kivvā adahasak. itin ēka mūla budu dahamaṭa tiyena ēsā tripiṭaka dharmaya pinvatu ēka aragena iillā eken ekaeka vigraha karagena mahā motak bavaṭa pat karanavā. mahā vusala jātayakaya kiyannē pada kīhapiyakē tiyena katāva hæbæyi mahā cassala jātakaya kiya eka balahama mahāsata paṇḍitayangē vestarē mahā patak tiyenavā maga jātakaya kiyalā. ēka viśāla poḍak bavaṭa pat karalā mahā sāhitya katāva itin menna mē ākārayen ē mul karagena sāhitya gatu satuva sāhitya pot liyalā tiyenavā. sāhitya pot budu dahama nemeyi.

이제 그것을 온전한 책으로 써서 Vessantara Jātaka 라는 큰 책이 있습니다. 그 Vessantara Jātaka 를 풀이한 것이 큰 책이 된 것입니다. (헛기침) Vessantara Jātaka 를 보면, Khuddaka Nikāya 의 Jātaka 부분에 있는 것은 두 문장입니다. 작은 두 문장으로 어떤 뜻을 말했습니다. 그것이 Buddha dhamma 의 뿌리인 tipiṭaka dhamma 입니다. 그것을 가져다 하나하나 풀이해 큰 책으로 만듭니다. Mahā Ummagga Jātaka 도 몇 마디 안 되는 이야기인데, Mahosadha paṇḍita 의 이야기로 Ummagga Jātaka 라는 큰 책이 있습니다. 그것을 큰 책으로 만들어 큰 문학 이야기가 되었습니다. 이렇게 그것을 뿌리로 문학 이야기를 엮어 문학 책을 썼습니다. 문학 책은 Buddha dhamma 가 아닙니다.

ōṭa giyāma bhaktivādaya matu venavā. bhaktiya matu venavā nisā tyaya yaṭanavā. ehema vunāṭa pane mokada vennē api ē bhaktiya tuḷin bauddhayōgiyā hitāgena itin bohōma ādaren hitakin anē apē ōstāṇan vahansē [ugura kǣrīma] oya diyalā nam ē pættaṭa ādarayen innavā. æyi bōsan vahansē occara hadanaṭa monavada hamba vunē kiyalā.

거기로 가면 믿음 위주가 드러납니다. 믿음이 드러나니 참이 덮입니다. 그렇게 되면 어떻게 됩니까? 우리는 그 믿음으로 불자라 여기며 아주 사랑하는 마음으로 '아, 우리 bodhisatta 께서...' 하고 (헛기침) 그쪽을 사랑하며 있습니다. 왜 bodhisatta 께서 그토록 애쓰셨고 무엇을 얻으셨는지는 묻지 않고.

taman ē unvahansē dēśanā karapu dharmaya tuḷin labāgatta eka deyakvat tamāgē caritayaṭa ekatu karalā nǣha. unvahansē pennapu dharmaya tuḷin api caritiya vardhanaya karaganna sīla samādhi pragnā pūrṇaya karaganna gatta ekak nǣha. ē vunāṭa apē buduhāmuduruvō nē lōkē inna uttama paḷaveni uttamayana ēken ehema innavā. itin hari ādaraya mokak nisāda utum vunē? eba monavada hamba vunē utum kiyalā dænaganna nigamanaya karana ohoma vidatyā dr̥ṣṭa ṭika maga kiyalā senavā maga kiyalā katā karanna enavā. ō mityā dr̥ṭṭi ka eka pavkāraya ohoma ōnnē ada hæmatænama

그분이 가르치신 dhamma 에서 얻은 것 하나라도 자기 됨됨이에 더한 것이 없습니다. 그분이 보이신 dhamma 로 됨됨이를 키우고 sīla, samādhi, paññā 를 채운 것이 없습니다. 그래도 '우리 Buddha 는 세상에서 가장 높은 분' 하고 그렇게 있습니다. 그래서 아주 사랑합니다. 무엇 때문에 거룩하게 되셨는가, 무엇을 얻으셨기에 거룩한가를 알아 결론 내리는 대신 그런 micchā diṭṭhi 를 길이라고 말합니다. micchā diṭṭhi 는 나쁜 것인데, 오늘날 어디서나 그렇습니다.

itin ohoma tamayi kiyannē. ara uttaraya dennē næhæ. namut ætta vaśayenma avaṁkava dayā karuṇāven uttarayak ahanna puḷuvan. occara budurajāṇan vahansēga kiriyē pæhædinnē monavada karannada? hæbæyi budupiyāṇan vahansē nam budurajāṇan vahansē ekē pæhædenna elayigen ōka æhuvā. oba vahansēlā apiṭa pæhædiiya yutta garu kaḷa yuttō mehema kiyanakoṭa bamuṇa æyi ehema kiyannē? magē monavā dækalada pæhædili yutta kiyannē māgē kadi garu kaḷola yuttē kiyannē monavada karada? anē svāmīn oba vahansē vadānē kohoma poḍḍa pamuṇā kiyanavā.

그래서 그렇게 말하기만 하고 답을 주지 않습니다. 그러나 정말 정직하게, 자비로 답을 물을 수 있습니다. 'Buddha 께 그토록 맑은 믿음을 내는 것은 무엇 때문입니까?' 그런데 Buddha 께서는 Buddha 께 맑은 믿음을 낸 사람에게 그것을 물으셨습니다. '당신은 우리가 믿고 공경해야 할 분입니다' 하고 말하자, '바라문이여, 왜 그렇게 말하는가? 나의 무엇을 보고 믿어야 한다고, 공경해야 한다고 하는가?' 하셨습니다. 바라문이 말합니다. '아, 존자시여, 당신께서는 조금만...'

cuṭṭak [ugura kǣrīma] ganna nisā māgiriya pæhædināgena kammulika boruvak mama samahara dharmaya muva viṭa dakvāha gannavā. maṭa balaginnahama ēṭa væḍieiya venum gannavā. ennē kohomada mama poḍḍak anna kenek giyā poḍḍak vaḷan̆da kenek hin̆dā pæhædienavā kiyena ōkaṭa mama ēkē pæhædinna epā. ēka boru katāvak anna budurajāṇan vahansē eru padicca sēpannā.

'(헛기침) 조금만 드시기 때문에 저는 맑은 믿음을 냅니다.' 그러자 '나보다 더 적게 먹는 이들도 있다. 조금 먹는 사람을 보고 맑은 믿음을 낸다면, 그것으로 나에게 맑은 믿음을 내지 마라. 그것은 거짓 이야기다' 하고 Buddha 께서 바로잡으셨습니다.

itin ē vagē budurajāṇan vahansē eken ekaṭa pelalā hiṭan ahamu. monavada pæhædennē? itin īṭa passē ani særē ēka balanavā eyā danna deyak vena næha. itin okkoma eka pæhædena idā māt pæhædenavā. ē vagē tamayi ayaṭa satanta. itin ahana ahanna ōna kiyanna de monavāhari kiyanavā. itin menna mē ākārayen budurajāṇan vahansē ē vagē pennuvā pæhædinna karuṇu sahitava

그처럼 Buddha 께서 하나하나 짚어 물으십니다. 무엇에 맑은 믿음을 내는가? 그다음에 보면 그가 아는 것이 아닙니다. 모두가 믿으니 나도 믿는다 — 사람들이 그렇습니다. 그래서 물으면 무엇이든 말합니다. 이렇게 Buddha 께서는 맑은 믿음은 까닭을 갖추어야 함을 보여 주셨습니다.

nikan pæhædināṭa væḍak næhæ. pæhædīmaṭa hētu tiyenna ōna. menna mē hētuvaṭa mama pæhædenavā. [ugura kǣrīma] menna mē gnānaya oppu venavā. menna mēka ati durlabhayi. ē ati durlabha mahā gnānayak tiyena bava oba vahansēgē dēśanāvalin pēnavā. ē nisā eban̆du gnānavantaya kaṭa muṇa gæhīma gæna [ugura kǣrīma] oya sāta sadahapava patayi. oya pæhædili yuttaṭa pæhædilā tiyenavā. anna budurajāṇan vahansē praśaṁsā kaḷā. menna mē vagē nikan pæhædilā bæha. budun kerehi pæhædinnē budu guṇa dækalā. daham kerehi pæhædinnē daham guṇa dækalā. san̆gun kerehi pæhædinnē san̆gaguṇa dækalā. ē tuḷin labannā vū

그냥 믿어서는 소용없습니다. 믿음에 까닭이 있어야 합니다. '이 까닭으로 저는 믿습니다. (헛기침) 이 ñāṇa 가 증명됩니다. 이것은 아주 드뭅니다. 그런 아주 드문 큰 ñāṇa 가 있음이 당신의 가르침에서 보입니다. 그래서 그런 슬기로운 분을 만난 것을 (헛기침) 기뻐합니다.' 그렇게 믿어야 할 것에 믿음을 낸 것입니다. 그래서 Buddha 께서 칭찬하셨습니다. 이처럼 그냥 믿어서는 안 됩니다. Buddha 께 믿음을 내는 것은 Buddha 의 덕을 보고서, dhamma 에 믿음을 내는 것은 dhamma 의 덕을 보고서, saṅgha 에 믿음을 내는 것은 saṅgha 의 덕을 보고서입니다.

san̆gaguṇa dækalā. ē tuḷin labannā vū pæhædīmak nætnam ēka dækalā tamāgē jīvitayaṭa ēka koṭasak karaganna tamāgē nirūktiyaṭa koṭasak karaganna ē san̆dahā taman daraha ganna anna [ugura kǣrīma] ē vāsanāvē tamangē atdækīm læbenavā. meban̆du atdækīmak mē maga æn maṭa atdækīma sahitavama læbuṇā. ē asīmita sænasīma menna mē satyaya dharmaya dunna budupiyāṇan vahansē nisayi maṭa læbunē. ē dharmaya nisayi læbunē genāma saṁgharatnaya nisā nisayi læbu. mē tama buddha ratnayē sētayi dharma ratnayē sēyi saṁgha ratnaya sētyi. mama pæhædili mē kivvā nam anna hētu sātaki pæhædīma. anna niyama śraddhāva budurajāṇan vahansē dēśanā ehē dækapu kenāgē śraddhā mātrayak tiyena kenek hiṭiyak. ohu apāgata vennē næ. ē mātr̥yen oba ārasthāva læbenavā. ē taram bala.

그것을 통해 얻는 믿음, 그것을 보고 자기 삶의 일부로, 자기 깨침의 일부로 삼으려고 지니면 (헛기침) 그 복으로 자기 경험을 얻습니다. '이런 경험을 이 길에서 나는 몸소 얻었다. 그 끝없는 편안함을 이 참 dhamma 를 주신 Buddha 덕분에, 그 dhamma 덕분에, 그것을 가져온 saṅgha ratana 덕분에 얻었다. 이것이 Buddha ratana 의 힘, dhamma ratana 의 힘, saṅgha ratana 의 힘이다. 그래서 나는 믿는다' 하고 말한다면 그것이 까닭을 갖춘 믿음입니다. 그것이 참된 saddhā 입니다. Buddha 께서 가르치시길, 그렇게 본 사람의 saddhā 만큼만 지닌 사람이라도 그는 apāya 에 떨어지지 않습니다. 그만큼으로도 보호를 얻습니다. 그만큼 힘이 셉니다.

hæbæyi udē in̆dan rǣ venakan haya vē bava æn̆da et kenāṭa ēka læbilānē. kosolla rajju davasaṭa tun vatāvak hædilā budurajāṇan vahansē væn̆dalā pudalā yanavā. hæbæyi ara kiyana satya labāgiṭa tiyennē. mallikādī ahadurusa mahā dānaya denakoṭa paḷaveni dāyakāva vaśayen mūlika [ugura kǣrīma] velā idiya kaṭayutu kaḷa eccara dānayak muḷu lōkē kavula budurajāṇan vahansēṭa dīlā næha. hæbæ maḷaṭa passē balanakoṭa pat davasak kapāna kiyalā ehenam māgē śraddhahā mātrayak pēma mātrayak tipi cagena næta ē gamin satti apā apāgata vennē næha. kiyalā pennanavā.

그러나 아침부터 밤까지 절만 하는 사람이 그것을 얻은 것은 아닙니다. Kosala 왕은 하루에 세 번 와서 Buddha 께 절하고 공양하고 갑니다. 그러나 그 참을 얻지는 않았습니다. Mallikā 왕비는 asadisa mahādāna 를 올릴 때 첫째 시주자로서 바탕이 되어 (헛기침) 일을 했습니다. 그만한 dāna 를 온 세상 누구도 Buddha 께 올린 적이 없습니다. 그런데 죽은 뒤 보니 이레 동안 apāya 에 있었습니다. 그러니 saddhā 만큼, pema 만큼이라도 있다면 그 길로 apāya 에 떨어지지 않는다고 보여 주십니다.

ehenam itin balanakoṭa saddhahā mātrayak ē mātrayak mallikā dēviyaṭa tibilā næhæna nēda? asabarasa mahādānaya tuna mallikādēviṭa tibilā næhænē. śraddhā mātr̥kayak pēra māt tibuṇa apāgata vennē næhæ. buddha vatana magu vennet næha. hat davasak apāgata velā innē. posoṭa hadiriyu yanavā hæmadāma mallikādevvē koheda innē kiyalā ahanna ōnē. dæn mēka kivvot ehema kosoradi kohēdī dannē næhæ. æyi meccaradura mahadānaya oba vahansēṭa dīpu sambandha velā hiṭapu mallikā dēvi apāya hari væḍak vigalā mahā viśīttayaṭa pat venna. ēkanti ehema inna bava danna budurajāṇan vahansē adhiṣṭhāna karanavā posola rajjutunna mallikādīvī gahanna ahanna amataka vēvā.

그러니 보면 Mallikā 왕비에게는 그 saddhā 만큼도 없었던 것이지요? asadisa mahādāna 를 올린 Mallikā 왕비에게 그것이 없었습니다. saddhā 만큼, pema 만큼 있었다면 apāya 에 떨어지지 않습니다. Buddha 의 말씀이 틀릴 리도 없습니다. 그런데 이레 동안 apāya 에 있었습니다. Kosala 왕은 날마다 가니 Mallikā 왕비가 어디 있는지 물을 것입니다. 이것을 말하면 Kosala 왕이 어떻게 될지 모릅니다. '이토록 큰 dāna 를 당신께 올리는 데 함께한 Mallikā 왕비가 apāya 에?' 하며 큰일이 나서 크게 흔들릴 것입니다. 그렇게 될 것을 아신 Buddha 께서는 Kosala 왕이 Mallikā 왕비에 대해 묻기를 잊게 하소서 하고 adhiṭṭhāna 를 하십니다.

adhiṣṭhānayak karalā enavā. ē adhiṣṭhānaya paṭani mataka nǣ. æyi itin katā kara ēvā katā kara vidilā yanna yanavā. giyahāma sayak. mama ada giyē mallikādīviya koheda upanna kiyalā ahaganna bæri vuṇā. heṭa yanna hiṭavat ahanavā matak karalā yanavā hinṭa budurajāṇan vahansē adhiṣṭhāna karanavā mallika hādēvi gæna ahanna samugata venavā. edat vena ēvā katā karalā katā karalā yanna yanavā. vena baṇa ahalā yanavā masat hari væḍē gedara giyāhama matak venavā. ehema nætnam māligāvaṭa giyāma matak venavā. īyet giya mallikā dēva gæna ahanna ada giyet mallikā dēva gaha ahanna dekak bærinē. hiṭanā ahanavāma ohoma dina hatak yanakama budurajāṇan vahansē ædiṭa annakaṭa amata karā.

adhiṭṭhāna 를 하시고 오십니다. 그 adhiṭṭhāna 때문에 왕은 기억하지 못합니다. 다른 이야기를 나누고 나누다 돌아갑니다. 가서는 '오늘 Mallikā 왕비가 어디 태어났는지 묻지 못했구나. 내일 가면 기억해서 물어야지' 합니다. 다시 가면 Buddha 께서 Mallikā 왕비에 대해 묻지 못하도록 adhiṭṭhāna 하십니다. 그날도 다른 이야기를 나누고 다른 bana 를 듣고 돌아갑니다. 집에 가면, 궁에 가면 생각납니다. '어제도 Mallikā 왕비를 물으러 갔고 오늘도 갔는데 둘 다 못 물었구나.' 그렇게 이레가 지날 때까지 Buddha 께서 잊게 하셨습니다.

īṭa passē hatveni davasē dæn kiyanavā. svāmīni mama dina hatak issē oba vahansēgen utnā deyak maṭa avaśya deyak ahaganna āvā. dæn mallikādīvaṭa yuda vunā. balanna mallikā dēviya koheṭa ipadilā innē kiyalā ahannayi mama āvē. ada tamayi onna ahanna āpa matak kaḷā. [ugura kǣrīma] ē gæna hitanna dæn næhæ devilova inna. eyāsara devilō ipadilā kivvā. bohoma santōsa vuṇā. anē mallikā dēvaṭa ehuṇā. itin nisā svāmīni meccara kallā mataka næti vanna ōka ē kālē æhu pana ōka nemeyi maṭa kiyanna vennē. obaṭa viśāla vikṣitayak æti. oya dina hata hiṭiyē apāya oya velāvēdī oba vahansē obayi nakara mā raja ōka kiyanna kiyanna viśāla visiddhatāvayak æti venavā. ē nisā ēka adhiṣṭhānayak paradi nævattapu ekak amataka vunē ēkayi. kiyalā pennannē.

그러다 이레째 날 말합니다. '존자시여, 저는 이레 전부터 당신께 여쭐 것, 꼭 알고 싶은 것이 있어 왔습니다. Mallikā 왕비가 죽었습니다. Mallikā 왕비가 어디에 태어났는지 여쭈러 왔습니다. 오늘에야 기억이 났습니다.' (헛기침) '그 걱정은 이제 하지 않아도 된다. 천상에 있다.' 천상에 태어났다고 하셨습니다. 왕은 아주 기뻐했습니다. '아, Mallikā 왕비가 좋은 곳에 갔구나. 그런데 존자시여, 이렇게 오래 잊은 까닭은 무엇입니까?' '그때 물었더라면 나는 다른 것을 말해야 했다. 너에게 큰 흔들림이 생겼을 것이다. 그 이레 동안 그는 apāya 에 있었다. 그때 내가 말했다면 큰 흔들림이 생겼을 것이다. 그래서 adhiṭṭhāna 로 막았다. 네가 잊은 것은 그 때문이다' 하고 보여 주십니다.

itin etakoṭa metandi balanna mē taram ē pin dahama vala pinva tibuṇā nemeyi. ē vunāṭa budurajāṇan vahansēga śraddhā māta dharmāvabōdhayen tibilānē. dæn adat innavā viśāla dandayēdī pūjana sthāna hadana lakṣa gaṇan bæha karalā kaṭayutu karana mahā kōṭipati dhanaskadayē tiyena depættama innavā. strī puruṣada depættema pirisa innavā. harima vædagat. harima santōsayen jīvat venavā. ē vagē bohoma garuyi śāsanayaṭa ē vunāṭa baṇa padayak ehema dannavā dæhama nivan dakina pættē ekak ehema ekak tērilat næhæ. ē vunāṭa mama hari kæmatiyi mē pansala dānē denna mehema karanna hari āsayi mama ēvaṭa etanama innavā. mē ē vunāṭa hari vayāna ekayi dharmāvabōdhayak nætuva yadana hiṭiyak. apiṭa ēka dos kiyanna. hæbæyi ē ayagē tiyena væṭehi maṭṭamanē æyi itin ē vunat tin mokada karanna itin api dænaganna ōnē dharma mātrayak hari avabōdha karaganna utsāha karanna ōna. ēkē taram anikvā hon̆dayi.

그러니 여기서 보십시오. 그토록 puñña 를 지었어도, Buddha 께 대한 saddhā 만큼의 dhamma 깨달음은 없었던 것입니다. 오늘날에도 큰 dāna 를 올리고 공양할 곳을 짓고 수십만을 들여 일하는 큰 부자들이 남녀 모두 있습니다. 아주 점잖고 아주 기쁘게 삽니다. sāsana 를 아주 받듭니다. 그런데 bana 한 마디, nibbāna 를 보는 쪽의 dhamma 하나 알아들은 것이 없습니다. 그래도 '나는 이 절에 dāna 올리는 것을 아주 좋아한다, 이렇게 하기를 아주 좋아한다' 하며 늘 거기 있습니다. 그러나 dhamma 깨달음 없이 그렇게 있는 것은 아쉬운 일입니다. 우리가 그것을 탓할 일은 아닙니다. 그들의 깨달음 수준이 그만큼이니 어쩌겠습니까. 우리는 dhamma 를 조금이라도 깨닫도록 애써야 함을 알아야 합니다. 그것이 다른 무엇보다 좋습니다.

maṭṭa puṇḍalaya ǣ maṭṭa puṇḍalayaṭa ehema venna dæn maṭṭa puṇḍalayaṭa ehema venna vidihak næti vunē budurajāṇan vahansē hētu vāsanā tibicca keneknē. dæn hētu vāsanā tiyena aya sasaradi karalada? yamkisi pravr̥tyī vipāka anuva læbū sampattiyaṭa himikam nætuva upadinavā.

Maṭṭakuṇḍalī. (청중) 예. Maṭṭakuṇḍalī 가 그렇게 될 수 없었던 것은 Buddha 를 뵐 까닭과 복이 있던 사람이기 때문입니다. 그런데 까닭과 복이 있는 사람이 saṃsāra 에서 무엇을 했기에, 어떤 pavatti vipāka 에 따라 얻은 재물을 누릴 몫 없이 태어납니다.

dæn lōkayaṭa yahapatak karapu pudgala yahapata karanavā vāgēma monavāhari aḍupāḍu sahita ēvā karanavā. īṭa passē ara pina palena velāvē gidiyē. janaka karmayak pna yamkisi pinak pala dunnanam. ē palenavaṭa aḍupāḍuvak karalā tiyalā nam ē pina karanavā. ē janakarmayak vaśayen siṭulaya upadinavā. aḍupāḍu vena karapu nisā ēkē tiyena sæpa sampat vidanna bæruva yanavā.

세상에 좋은 일을 한 사람이 좋은 일을 하면서도 무언가 모자란 것도 합니다. 그 뒤 그 puñña 가 열매 맺을 때, janaka kamma 로 어떤 puñña 가 열매를 맺었는데 그 열매에 모자람을 더해 두었다면, 그 janaka kamma 로 부잣집에 태어나지만 모자람을 지었기 때문에 거기 있는 즐거움과 재물을 누릴 수 없게 됩니다.

dæn ehema avasthāval tiyenavā. dæn budurajāṇan vahansēṭa mahā saṁgharatnayaṭa nætnam yaksi eban̆dunnā vū sīlavanta guṇavanta utumanta ārādhanā karanavā. ada vaḍinnakō sadu dānaṭa madhu dānē dennē. bohoma santōsayen kiyalā giyāṭa passē matak vanavā mona monavā hari praśna ē sāk aya kiyanē monavada mē bāran āvē mē vevasaṭa ōvā karanna puḷuvanda kīyak pīdayi yanavada anē ma dannē dæn mama monavāgē bāra arannē bāraṭa koraganna aviṭa gaya

그런 경우들이 있습니다. Buddha 와 큰 saṅgha, 또는 그런 sīla 와 덕을 갖춘 분들을 초대합니다. '내일 오십시오, 내일 dāna 를 올리겠습니다.' 아주 기쁘게 말하고 간 뒤에 무슨 문제들이 떠오릅니다. '내가 무엇을 떠맡았지? 이 형편에 그것을 할 수 있나? 얼마나 들까? 아, 내가 무엇을 떠맡아 버렸나.'

vagē ehema visitta koḷot mokada vennē? samahara velāṭa balāporottuva tina karanna dænnahæ. itin ēka hitenavā ættana innam. mama mē ē velāvē hōvalā bōtayakaḍa oyā magē vidhāna mahādānayak denna porudu vuṇā. ayana pæhædīma. hæbæyi [ugura kǣrīma] maṭa passē tamayi matak vunē ḷamayāṭa poṭat ara gata vennē næha. etakoṭa ḷamayāgē iskūlfīsa gev vennē næhæ. etakoṭa ara gatta ahaval ekaṭa gævala nayudalā tiyenavā ēkaṭa ma kosa gev vennē næhæ ekakvat amataka vunā tinnē mama dayaṭa ainna kivvā. dæn dāna sallidanṭa marama karannē ko hari væḍē vunē dæn mokada karannē? dæn maya balāporottu velā mama kivvā itin ahaval jātima moka oba vahansē dāsanaya pehemada kiyalat æhuvā. ehema taram deena mē læhæti vennē.

그렇게 흔들리면 어떻게 됩니까? 때로는 바람을 다 이룰 수 없습니다. 그래서 '그때 들뜬 마음에 큰 dāna 를 올리겠다고 약속해 버렸다' 하고 생각합니다. 그 맑은 믿음이 있었는데 (헛기침) 뒤에야 떠오른 것이, 아이 책값도 안 되고, 아이 학비도 못 내고, 빚진 것도 못 갚게 되는데 그 하나도 생각 못 하고 dāna 를 올리겠다고 했다는 것입니다. 이제 dāna 돈을 어떻게 마련하나, 큰일 났다, 이제 어떻게 하나. 이미 말해 버렸고 무엇을 드실지 스님께 묻기까지 했으니 물러설 수도 없습니다.

dæn goḍana deyak na tiya deyak hambalā eham dīpiyāva vena karanna deyak næhæ kiyalā hæ. koha llayak damvelā mokak harida hadalā ehenam mællumak kot bællumak hari hadana væḍalayi ivara karaganna eham æti veraṇā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kīyakvat n karannē nætuva kohomahari dānayet dunnā. balāporottu vecca eka ē rōpakam anuva praśna uḍa karanna bæri vuṇā. dānē dunna gē pinaṭa siṭukulē upanna.

어떻게든 dāna 를 올렸습니다. 바랐던 그대로 이루지는 못했습니다. 올린 dāna 의 puñña 로 부잣집에 태어났습니다.

dæn balamu maṭa puṇḍalī velā putunē ehema kenek kiyanna. dæn itin maṭa kulayaṭa sampat venna puḷuvanda hiṭapulē upanda? bæha. mokada balāporottu vecca prahataya balāporottu vecca eka yam lōbhayak nisā vena bāhira kaṭayuttak nisā tamāgē pratignāva iṭu karanna vahagaṭa dæmaṭa passē. onna kōṭi væni ayagē gedara pūtā. adinna puba kiyannē mahā situṭura putā. hæbæyi gihima panna ē vagēma lōbha guṇayanna. kana kanaāvaraṇayakavat eyāṭa avaśya karannā vū dē mokada ē kalē pirimayat ābaranna bælanna ē pæḷam̆bu āparaṇayakvat eyāgē hamba vennē. kalla ṭikavat hamba vennē. leḍak hædunāma kota māli ugarak denna. potta malivan sarīpaya in kuṇu viḍakaṭa deyak denna kæmati næti ekkama upanna mē dīpu pū putā

이제 Maṭṭakuṇḍalī 가 어떤 사람이었는지 봅시다. 부잣집에 태어났다고 재물을 누릴 수 있었습니까? 못 했습니다. 왜냐하면 바랐던 것을, 어떤 탐욕 때문에, 다른 바깥 일 때문에 자기 약속을 지키는 것을 뒤로 미뤄 두었기 때문입니다. 그래서 억만장자의 집 아들, Adinnapubbaka 라는 큰 부자의 아들로 태어났지만, 그 아버지는 아주 인색하고 탐욕스러운 성질이었습니다. 아들에게 필요한 귀걸이 하나, 금붙이 하나 얻지 못했습니다. 병이 나도 약 한 모금 주지 않았습니다. 썩어 가는 몸에도 무엇 하나 주기 싫어하는 그 아버지 곁에 태어난 아들이었습니다.

dæn mælenna laṁ velā enakoṭa mona monavā hari bāhira dēval hadahada nikan nikan denna puḷuvan dunnā vaidyavaraya genālā pratikarmē. antimaṭa maraṇāsanna muhatenakoṭa dæn itin dæn mēka balanna āvahama magē vatuva penevā. mēkayi geniyanna ōnē piḷigannaṭa kiyalā. vena pætta gihillā paḷak virin tiyāgattā gihi. gē vahalā tiyenavā. dæn mokada mēka balanna kollō minissu āvot ehema magē sampattiya pēlā illanna puḷuvan. adinna pubba mokada karannē ara mahā mamāigāva vahalā dīlā agulak oyāgē tiyena tade pæruṭa gihilā tiyāgattā ḷamayak.

이제 죽음이 가까워지자 바깥 것들로 이것저것 해 보고, 의사를 불러 치료도 했습니다. 마지막에 죽음 가까운 때가 오자, '이제 이 아이를 보러 사람들이 오면 내 재산을 보고 달라고 할 수 있다' 하고 Adinnapubbaka 는 큰 저택을 잠그고 아이를 바깥 마루로 옮겨 두었습니다.

kotana [ugura kǣrīma] tiyalā inna atana tamayi panagīnna ēviṭa budurajāṇan vahansē etanaṭa væḍiyi. hæbæyi śraddhāvak bhaktiyak ævi muladi tibicca nisā manussayek velā upanna. ara karagatta pāpaya pala dīnam ara sampattiya labanna bæruvama mærenna siddha vuṇē. varṇāsanna mohotē cittaprahādaya matunā budurajāṇan vahansēgē rūpa lakṣaṇaya dækalā. sasarē tibicca puruda matuvelā ē hētuven tamayi cittaprahaya maga. ē hētuven etina ivelā deviyek vuṇā.

(헛기침) 그렇게 둔 그곳에서 숨이 넘어가려 할 때 Buddha 께서 그곳에 오셨습니다. 처음부터 saddhā 와 bhakti 가 있었기 때문에 사람으로 태어났습니다. 그 지은 죄가 열매 맺어 재물을 얻지 못하고 죽게 되었습니다. 죽음 가까운 때에 Buddha 의 모습을 보고 citta pasāda 가 일어났습니다. saṃsāra 에서 익힌 버릇이 드러났습니다. 그 까닭으로 citta pasāda 가 일어났고, 그 까닭으로 거기서 죽어 deva 가 되었습니다.

ē vagē yam yam pudgalayō innavā taman karana pinapu pavinna ōna. karapu væḍī nisā yahapat tæna ipadilā. ēkē parivāhāra sampattiya durvala karapu nisā. parivāra kaṭaya durvala karapu nisā. læbū sampattiya paribhōva karanna vāsanāvak næti venavā.

그처럼 어떤 사람들은 자기가 지은 puñña 와 일 때문에 좋은 곳에 태어납니다. 그런데 그 둘레의 것을 약하게 했기 때문에, 둘레 일을 약하게 했기 때문에, 얻은 재물을 누릴 복이 없게 됩니다.

ektarā siṭuvarayek budurajāṇan vahansē væḍa inna kālē mahā dhanaya tiyena siṭuvarayek. itin anit siṭuvaru yannē noyē ākārayen sarasara hadapu kusal karapu kuṭuvādī āsana tiyena sudu asseva badina ē kālē hiṭapu vaṭināma assava badina hon̆da assaratva. bhavana vāgē hadāgena ē aya tamayi siṭuvaru gaman karannē. hæma pættenma hattaran væḍa dālā ridī væṭa dālā ē vidihaṭa hadapu hadāpu vāhana hadalā āsana hadalā mahēśākaya līlā tamayi yannē siṭuvara mē siṭuvara yamanē goṇin bæn̆dagena kaḷu goṇin bæn̆dagatta bara karatta karattayak hadāgannat ēken puhuṇu gevillā æduvada gæhilā mokada ēka alut væḍiyā karanna vin̆dayi yanavanē ehema kiyalā ēkaṭat vīdamak karanna anit sivaru paṭali an̆dinavā. ē kāladi piviṭa monavāhari ædimak hari bæni yam kabalakkavā kabaluvē tāṭakaya kivvē yantaṁ vili væsenna davaṭa gatta hidi kǣllakuyi tamayi mehā pariharaṇaya karē. antima hin̆gā yannet antima durpāvagē ara parāttē tamayi.

Buddha 께서 계실 때 큰 재산을 가진 어떤 부자가 있었습니다. 다른 부자들은 여러 가지로 꾸민, 덮개 달린 자리가 있는, 그때 가장 비싼 흰 말을 맨 좋은 마차를 궁전처럼 만들어 타고 다녔습니다. 사방에 금으로 꾸미고 은 울타리를 두르고, 그렇게 만든 수레와 자리로 큰 위세를 부리며 다녔습니다. 그런데 이 부자는 검은 소를 맨 짐수레 하나를 만들어 타고, 그것이 낡아도 고치는 데 돈이 든다며 고치지도 않았습니다. 다른 부자들은 비단을 입는데, 그는 겨우 몸을 가릴 천 조각 하나를 감아 썼습니다. 맨 끝의 거지, 맨 끝의 가난뱅이 꼴이었습니다.

āya væḍakārī kavurunnē næhæ. eyāma tamayi ē vagē karanna salli denna venavā. anik eka mehema yana atara atanadi mokada dannē mē pudgalaya ataramaga malā. ḷaminut nǣ. dæn balapahama dæn nǣ dǣ kavuruvak næti okkoma nītiyen sadiyaṭa ayitiya. ē mohugē nǣ dǣ kavuda innē aitivāsikāva kavuda innē kiyalā balana kavuruvaruvat næhæ antima mahu gala kosora sajjura rāja puruṣaya æhuvā mohu satu siyalu vastuva hoyalā. rāja bhāṇḍāgāraya ēnna sajjuranṭayi ēvā ayiti dækalā. dina hatak tissē vastuva ættara. kan siddī mutama mænekka ādī siyalu dēn piri vastuvama eyāgē tiyēcca vastuvā adinna. dina hatak giyalut ara pirisaṭa rājamādhigāvaṭa adinna.

일꾼도 없었습니다. 일꾼을 두면 돈을 주어야 하니 직접 했습니다. 그렇게 다니던 중 이 사람이 길에서 죽었습니다. 자식도 없었습니다. 친척도 아무도 없어 모두 법에 따라 처리되었습니다. 그의 친척이 누구인지, 물려받을 사람이 누구인지 보니 아무도 없었습니다. 결국 Kosala 왕의 신하들이 그의 모든 재산을 찾아 왕의 창고로 가져가 왕의 것이 되었습니다. 이레 동안 재산을 날랐습니다. 금, 은, 진주, 보석 등 온갖 재산 — 그가 가진 재산을 이레 동안 그 무리가 왕궁으로 날랐습니다.

mē saha mahā tattvakandarāvak tiyena siṭuvarayek magē rājadhānaya in̆dalat næha. mēka nam buduyannē ohu jīvat vecca aya. mēka ahanna ōnē budurajāṇan vahansēgen kiyalā gilā budurajāṇan vahansēgē mē siddhiyak. svāmīn vaṭa mehema tiyanavā puduma siddhiya dina hatakti ē manussayāgē vastuva mama ædda sivaraya. meyā jīvat vunē menna antama dukkhita pudgalayek hæṭiyaṭa mehemayi jīvat vunē. æyi meccara sampatiyana neme bhukti vin̆dinnē nættē. ehema hiṭiyē mokada

'이렇게 큰 재산을 가진 부자가 내 나라에 있는 줄도 몰랐다. 이 사람이 어떻게 살았는지 Buddha 께 여쭤야겠다' 하고 Buddha 께 가서 이 일을 말했습니다. '존자시여, 이런 놀라운 일이 있습니다. 이레 동안 이 사람의 재산을 날랐습니다. 이 사람은 가장 비참한 사람으로 이렇게 살았습니다. 왜 이토록 많은 재물을 누리지 않고 그렇게 살았습니까?'

ēkaṭa hētu verāṇan vahansē dēśanā karanavā. ektarā kālayaka sivvarayek velā tora hiṭapu kālayaka oya pudgalayō kisima kenekuṭa dānayak dennē næhæ bhikṣūn vahansēṭa kāṭavat denna. hæbæyi eka bhikṣūn vahansē namak nitarama varinna. dan dunnē nætat vællā yanavā. ē pārama datanna eka davasak gamanak yanna hædila gaman hitunā ada danam dānayak devanna puḷuvan. poḍhanna bæ. kālekin dīlā næhænē. [hāsyaya] ehenam mē hāmuduruvō āpuvahama ada dānayak vunā hadā denna. ara siṭu pavulē anik ayaṭa gilā yanna giyā. hæbæyi anik ayaṭat hari āsāvak tiyenavā dānayak denna siṭuvarayāgē anumatiya læbennē næti nisā karanna dave.

그 까닭을 Buddha 께서 가르치십니다. 어느 때 이 사람이 부자였을 때 누구에게도 dāna 를 주지 않았습니다. bhikkhu 에게도 누구에게도. 그런데 한 bhikkhu 가 늘 탁발하러 왔습니다. 주지 않아도 와서 섰다가 갑니다. 그 사람이 어느 날 길을 떠나려다가 '오늘은 dāna 하나 올리게 해도 되겠다, 조금은. 오래 주지 않았으니' (웃음) 하고는 '이 스님이 오시면 오늘 dāna 를 차려 드려라' 하고 집안 식구들에게 말하고 떠났습니다. 그런데 다른 식구들도 dāna 를 올리고 싶은 마음이 아주 컸지만 부자의 허락을 얻지 못해 못 하고 있었습니다.

ada siṭuvarayā giyā dæn āya aḍu pāḍu kiyanna kenakut næhæ koccara hon̆da dunnā. hadanna tiyena ihaḷama praṇīta satyayen dāna hædilā. hadalā apra hāmuduruvō āpuma unvahansēṭa pūjā karannā. oya velāvē pūjā karalā hin unvahansē dān aragena apahu vaḍina velāvē venakoṭa ara siṭuvarayā apahuvenavā gamara gihillā. ehenakoṭa vatta katta hæmatænama suvan̆da. [ugura kǣrīma] eka eka jātiya āhāra kæva suvan̆da āhāra suvan̆da keravarak nǣ vitara monavā meccara suvan̆da āhāra mavun vada tiyena koheda mē mayi gedara inna.

오늘 부자가 떠났으니 이제 탓할 사람도 없어, 얼마나 좋게 올렸던지 만들 수 있는 가장 좋은 맛있는 dāna 를 차렸습니다. 차려서 그 스님이 오시자 그분께 올렸습니다. 올리고 나서 그분이 dāna 를 받아 돌아가실 때 그 부자가 길에서 돌아옵니다. 그러자 뜰 곳곳이 향기롭습니다. (헛기침) 온갖 음식 냄새, 끝없는 음식 향기. '이렇게 좋은 음식 냄새가 어디서 나지? 내 집인가?'

mu hæduvā danna yana hāmuduruvan hon̆daṭa panīda meccara hon̆daṭa ā oya ennē aragena dānnē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hāmuduruvani hambunatda dānna āhambavuna suvayi kō balanna im̆balā bæluva mēka ættaṭama hesā suva balanakoṭa hæmatanama suvayi. dakin mē kālayakaṭa mama karapu dekak magē vacana hain̆danē meccara ekak hadalā dunna. magē dasayakuṭa mēka dunnā ū væḍak karanavā. mē nikan mē mitara nikan kāyanē varu magē vacana væradicca hindā vecca deyak mehema hitā gitarē.

'스님, dāna 를 받으셨습니까? 보여 주십시오.' 냄새를 맡아 보니 정말 향기롭습니다. 보니 모든 것이 향기롭습니다. '오랜만에 내가 한 말 한마디로 이렇게 차려 주었구나. 내 종에게 이것을 주었으면 일이라도 할 텐데, 이건 그냥 먹어 버리는 것 아닌가. 내 말이 잘못되어 생긴 일이다' 하고 생각했습니다.

dānē denna kivva vacanaya nisā. ē hētuē dānē dunna nisā. ē kenek meyā gihillā upanna satiti rada velā. manussa lōkē ævidyā siduvaru velāt upanna. hæbæyi mē upadina kisipa tænaka sampat bhukti vidiṭa ayitiyak. mēka magē vahalekuṭa magē inna 16kiṭa dunna nam hon̆dayi kiyalā gatta adahasa nikak. ara læbicca sampāttiya tuḷa 16eka vagē jīvat venavā. hitennē nǣ bhuktinna. menna mē nisā tamayi ē sivarayāṭa bhukti dīmē aya tiyennē næti. dunnaṭa passē æti karagena gatta dūṣa mānasikatva.

dāna 를 올리라고 한 그 말 때문에, 그 까닭으로 dāna 를 올렸기 때문에 그 사람은 일곱 번 천상에 태어났고, 사람 세상에 와서도 부자로 태어났습니다. 그러나 태어난 어느 곳에서도 재물을 누릴 몫이 없었습니다. '이것을 내 종에게 주었으면 좋았을 텐데' 하고 품은 생각 때문에, 얻은 재물 속에서 종처럼 삽니다. 누리고 싶은 마음이 들지 않습니다. 이 때문에 그 부자에게 누릴 몫이 없었던 것입니다. 주고 난 뒤 품은 더러운 마음 때문입니다.

itin menna mē vagē dēval mē lōkē tiyenavā. tērum gattē næti pætta. denna issellā velāvē dunnaṭa passē passē matak vena velāvaka api ē tuḷin uddāmat noki. ē karapu væḍē idana vaṭinākama tiya karanna. mama mehema karagattā um̆balā mehemayak kara gattē næhæ kivvot upaniśaraya batta velā hiṭan ēken pāpayak enavā kiyalā pennanavā.

이처럼 이런 일들이 세상에 있습니다. 알아듣지 못한 쪽입니다. 주기 전에도, 줄 때도, 준 뒤에 떠올릴 때도 우리는 그것으로 들뜨지 말아야 합니다. 그 한 일의 값을 내세워 '나는 이렇게 했는데 너희는 이렇게 못 했다' 하면, 그것을 upanissaya 로 삼아 거기서 죄가 온다고 보여 주십니다.

anik varaṭa mama loku akkaragannā. ehema gata mānayak matuvenavā. mānaṁ uppajjati diṭṭhiyen uppajjati. oya vaśayen pennanavā dānaṁ datvā īlaṁ samādhitvā itin oyākin dan dīlā sira samādan velā etakoṭa upanisā taṁ upanisāya ē upaniśraya karagena mānā uppajati diṭṭiya uppajati mānaya upadenavā dr̥ṣṭiya upada venavā um̆balā koheda ehema ekak manna næ mahadā dānna diga madunā vagē dānayak nam um̆balā tiyennē. dānaya karagena manda anna dānaya upasaraya karagena pavak karagattā. dæn mama monavāgana mahā benā karagena tiyennē. vanna nam kohomada apāya yannē næhæ. apāya yanna hētu kārgaya siddha kara passē ara pina silā meccaṭa pinak velā tiyenavā mama kohoda apāya yanna kiyigē innavā. diṭṭiyen uppaja dr̥ṣṭiya padagannavā.

남들에게 '나는 크게 했다' 하는 māna 가 드러납니다. 'mānaṃ uppajjati, diṭṭhi uppajjati' 하고 보여 주십니다. 'dānaṃ datvā sīlaṃ samādiyitvā' — 그렇게 dāna 를 주고 sīla 를 지니고, 'tadupanissāya' — 그것을 upanissaya 로 삼아 'māno uppajjati, diṭṭhi uppajjati' — māna 가 생기고 diṭṭhi 가 생깁니다. '너희가 어디 그런 것을 하겠나. 나는 큰 dāna 를 올렸는데 너희 것은 보잘것없는 dāna 뿐이다.' 그렇게 dāna 를 upanissaya 로 삼아 죄를 지었습니다. '나는 이토록 큰 puñña 를 지었는데 어떻게 apāya 에 가겠나.' apāya 에 갈 까닭을 지은 뒤에도 그 puñña 를 믿고 '이만큼 puñña 를 지었는데 내가 어떻게 apāya 에 가겠나' 하고 있습니다. diṭṭhi 가 생깁니다, diṭṭhi 를 품습니다.

menna mē ākārayen upaniśarayaṭa patvīma pratya velā hitan peravum pina nisā pava siddha karaganna pirisanna kiyalā pennannē. hari gæm̆bu dæn o api nisā hæma deyakma karanakoṭa ē sīmāva ipamanna hon̆da næ ikmanna kiyannē sīmāvē kivvā pin karanna epā kiyana eka nemeyi kiyannē ē nisā dr̥ṣṭa væṭi dr̥ṣṭa gata venna hon̆da næha mānākāra venna hon̆da næha. ēva sampūrṇa ættun nætnam api niya yathārthayaṭa enna bæ.

이렇게 upanissaya 가 paccaya 가 되어 앞선 puñña 때문에 죄를 짓는 무리가 있다고 보여 주십니다. 아주 깊습니다. 그러니 우리가 무엇을 하든 그 테두리를 넘으면 좋지 않습니다. 테두리를 넘는다는 것은 puñña 를 짓지 말라는 것이 아니라, 그것 때문에 diṭṭhi 에 빠지는 것, diṭṭhi 에 사로잡히는 것이 좋지 않고 māna 를 부리는 것이 좋지 않다는 것입니다. 그것들이 온전히 걷히지 않으면 우리는 참된 실상에 이를 수 없습니다.

Yeah.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기