와하라까 코리아
CD022-12

CD022 · 12번째 · 2시간 1분 · 원문 녹음

dharma desanā 2

ධරම දේශනා 2

dhammānupassanāva kiyannē eka api dænagannavā.

dhammānupassanā가 무엇인지 우리는 알고 있습니다.

udayaṁgama, attaṁgama, āśvāda, ādīnava, nissaraṇa kiyana menna mē kramayaṭa mē lōkē vidyāmāna vena sǣma dravya vastuvakma sǣma rūpa kadambayakma rūpa piḍavaramana mē ākārayen matu vunā nam mē vidihaṭa udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa kiyana mē avasthā pahakin haṭagena vipariṇāmayaṭa patvelā værasilā yanavā.

udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 바로 이 방식으로, 이 세상에 나타나는 모든 물질, 모든 rūpa 덩어리는 이렇게 일어났다면 udayaṅgama, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 다섯 단계를 거쳐 생겨나고 변해서 흩어져 사라집니다.

api mēka dækkaṭa passē menna meban dē allagena avidyāven yukta lōka satsrayā. manasen ehi bæn̆dilā innavā, ræn̆dilā innavā. hari vaṭinā deyak hamba vecca hæṭiyaṭa. mehi yathāmaya dakinnē nætuva.

이것을 보고도 avijjā에 묶인 세상 중생은 바로 이런 것을 붙잡고 마음으로 거기에 묶여 머뭅니다. 아주 값진 것을 얻은 줄 알고, 그 참모습을 보지 못한 채로.

dæn api poḍi nikan poḍi upamāvak balamukō apiṭa denavā sattaran hari vaṭinavā kiyalā akin minissungē adahasak tiyenavanē. sattaran kuḍu dālā denavā hellu vecca bhājanayakaṭa.

이제 작은 비유를 하나 봅시다. 사람들은 금이 아주 값지다고 생각하지요. 그 금가루를 구멍 난 그릇에 담아 준다고 합시다.

api dannē nǣ eka pættakin hallu vecca bhājanaya kuṭiya hō galā ækkari æki yanavā api yaṭa yana hæma tænakamakama nirantarayenma galāgena gihillā ahakaṭa hælenavā.

우리는 모릅니다. 한쪽에 구멍 난 그릇에서 가루가 줄줄 새어, 우리가 가는 곳마다 줄곧 흘러 밖으로 떨어지는 것을.

api ōkat aragena gamanak yanavā. hari santōsayen. hattaran kō kuruḍu kilō ekak hambavuṇā kiyalā. hon̆da gānak gatta hæki maṭa kiya hi hita hitaṭa yanakoṭa

우리는 그것을 들고 아주 기쁘게 길을 갑니다. 금가루 1킬로를 얻었다고, 좋은 값을 받을 수 있겠다고 속으로 생각하며 갑니다.

api dannema nǣ ṭika ṭika yaṭin hælā æhilā gihillā mara gevilā ivara velā. apē balāporottuva dæn sun vuṇā. api balāporottu nova deyak etana siddha vuṇā.

우리가 전혀 모르는 사이에 조금씩 아래로 새어 나가 다 없어져 버렸습니다. 이제 우리의 기대는 끊어졌습니다. 우리가 바라지 않던 일이 거기서 일어났습니다.

menna mē vagē lōkayē piḷi nohækiya. siddhāvakin galāā hæranavā vāgē api hon̆dayi hon̆dayi vaṭinavā kiyalā gatta hæma deyakma onna ē vipariṇāmika svabhāvaya tuḷin athaṁga vecca ekama mē āśvāda velā ādīnava nissaraṇa kiyana vēgayen galā yanavā. gevilā keḷavara venavā.

바로 이와 같이, 세상의 고칠 수 없는 일로 흘러 새어 나가듯, 우리가 좋다, 좋다, 값지다 하고 붙잡은 모든 것이 그 변하는 성질 때문에 atthaṅgama하여 assāda, ādīnava, nissaraṇa로 빠르게 흘러가고 닳아 끝납니다.

ē gevilā keḷavara vena sidrāva apiṭa vahanna bæ. piḷi karanna bæri ekak.

그 닳아 끝나는 일을 우리는 막을 수 없습니다. 고칠 수 없는 것입니다.

ehenam ehema ekak tuḷa aḍuvena deyak aragena apiṭa vaṭinādiyak læbuṇā kiyalā apiṭa hin puḷuvanda kiyalā api manasin api hitalā balanna.

그렇다면 그런 것 속에서 줄어드는 것을 들고 값진 것을 얻었다고 여길 수 있는지 마음으로 생각해 보십시오.

hon̆da lassana pudgalayā kæta velā gevilā yanavā. māḷu velā æṭalā yanavā. ē pudgalat dē lassanayi kiyalā apiṭa dæn allaganna vaṭinā deyak læbuṇā kiyalā hitāganna deyak tiyenavada?

곱고 아름다운 사람도 추해지고 늙어 갑니다. 살이 빠져 뼈만 남게 됩니다. 그 사람이 아름답다고 해서 이제 붙잡을 값진 것을 얻었다고 여길 만한 것이 있습니까?

hari vaṭinā deyak hambavuṇā kiyalā api innavā. ēka væhærilā kæḍa bidilā vināśa velā yanavā. ēka vaṭinādiyak læbuṇā kiyalā api satura venna puḷuvan deyak sænasenna puḷuvan deyak nemeyi.

아주 값진 것을 얻었다고 여기고 있어도 그것은 시들고 부서져 망가져 갑니다. 값진 것을 얻었다고 기뻐하거나 마음을 놓을 수 있는 것이 아닙니다.

dev lōka bam̆bala lōka jīvat venavā kiyalā yam kenek kiyanavā manussa lōkaya subhōbhōgīva inna. matu aṭamahāna arakayaṭa ædalā yanavā. ehema hētuvak tiyenavā ēka vælakilā nǣ. maṭa saddāvak læbuṇā kiyalā eyā satuṭu venna bæ.

devaloka, brahmaloka에서 산다고, 또 어떤 이는 인간 세상에서 풍족하게 산다고 하지만, 나중에 여덟 큰 지옥으로 끌려갈 원인이 있고 그것은 막혀 있지 않습니다. 그러니 무언가를 얻었다고 그 사람이 기뻐할 수 없습니다.

api lōkayē anna ē dharmatāvayan dakinavā.

우리는 세상의 그런 dharma의 이치를 봅니다.

api kæmatiyi yam ākārayakin pavatvanna esē pavatinnē nǣ. venas bavaṭa pat venavā. api koccara kæmati vunat koccara balāporotanada apē balāporottuva midagena ē kæmati næti tattvayaṭa ēka pat venavā.

우리는 어떤 식으로 유지되기를 바라지만 그렇게 유지되지 않고 변해 버립니다. 아무리 바라고 기대해도 우리의 기대를 벗어나 원하지 않는 상태가 되어 버립니다.

ehenam ēka apiṭa varakkanna bæhenavā. ē ban̆du ēvā tuḷa apiṭa hita panik sudu sudu api ihasalā niyama gnānavanta tīraṇaya gannavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka ahak karaganna bæri praśna tiyenna puḷuvan ānā prakārayanē. mokada avidyāva piṭa in̆dagena avidyāva tuḷin bæhæpu nigamala valin api hadāgatta hāmuvat tuḷayi api dæn jīvat vennē.

떨쳐 낼 수 없는 문제들이 여러 가지로 있을 수 있지요. 왜냐하면 avijjā 위에 앉아 avijjā로 내린 결론으로 우리가 만든 틀 안에서 지금 우리가 살고 있기 때문입니다.

anna ē satvayō samaga ekatu vunet ē nisayi. eban̆duma pirisa ekatu velā. ēn̆duvama vapiṭāvak sāmak sakas karagannavā apē jīvitaya gata karanna. mē jīvitayak gata kirīmēdī apiṭa nokarama bæri hariyakut ekkayi ē jīvitaya api ē rāmuva tuḷaṭa væssē.

그 중생들과 함께 모인 것도 그 때문입니다. 같은 무리가 모여 그와 같은 환경을 꾸려 우리 삶을 살아갑니다. 이 삶을 살면서 하지 않을 수 없는 부분과 함께 우리는 그 틀 안으로 들어갔습니다.

avidyā rāmuva tuḷa yannē api yamak athæriya yutu hitunā. api balāporottuva sampūrṇayen atharinna bæri vidi koṭu kirīmaṭa koṭu karā.

avijjā의 틀 안에서 살아가다 보니, 무언가를 버려야겠다고 생각해도 기대를 완전히 버릴 수 없도록 갇혀 버렸습니다.

anē mara sassāval karalā væḍakut nǣ. mehema geval doraval hadalā væḍakut næhæ. mēvā okkoma væḍak næti dēval. hæbæyi api issellā hāmuvaṭa koṭu kaḷā avidyāven rāmaṭa koṭu kaḷā.

'아, 밭일을 해도 소용없다, 이렇게 집을 지어도 소용없다, 이건 다 쓸데없는 것들이다'라고 해도, 우리는 이미 avijjā로 틀에 갇혔습니다.

ehema bǣ apē pirisat samaga sahayōgayen kaṭayutu karalā ēkaṭa inna ōnē mehema jīvitayak gata karanna ōnē. apiṭat pavul jīvitayak ōnē. apē pavul jīvitaya apē daruvanṭat tænak ōnē. api kanna bonna ōnē. at mehema karaganna ōnē. ē nisā apiṭat kiyilā venama vidaran geval doraval tiyenna ōnē. mē ādi vaśayen rāmakaṭa koṭu kaḷā.

그렇게는 안 된다, 우리 사람들과 서로 도우며 지내야 하고 이런 삶을 살아야 한다, 우리도 가정생활이 필요하다, 우리 가정과 아이들에게도 자리가 있어야 한다, 먹고 마셔야 하고 손발을 놀려 일해야 한다, 그러니 우리 몫으로 따로 집이 있어야 한다—이런 식으로 틀에 갇혔습니다.

dæn mē rāma tuḷadī ēvā væḍak nǣha kiyalā dænagatta phaliyaṭa atharinna bæri tenaka innavā. mokak nisā baḍigini venakoṭa kanna ōna eka atharinna bæhæ. koccaradala ēka væḍak nǣhæ kiyalā dænagattā atharinna bæha. pipāsaya na jalaya bīma koccara væḍak nǣha kiyalā katāvat atharinna bæ.

이제 이 틀 안에서는 그것들이 소용없다는 것을 알았다고 해서 버릴 수 있는 처지가 아닙니다. 배고플 때 먹어야 하는 것은 버릴 수 없기 때문입니다. 아무리 소용없다고 알아도 버릴 수 없습니다. 목마를 때 물 마시는 것도 아무리 소용없다고 말해도 버릴 수 없습니다.

hemenavaṭa avuvaṭa væssaṭa pennaṭa ætivena bādhāvalaṭa mē kaya pat venakoṭa ætiveena dāhayen ēkaṭa iḍaærakaṭa inna bæha. ehema ekak tiyenavā ataharinna bæyi koṭasak.

추위, 햇볕, 비, 이슬로 생기는 장애에 이 몸이 처할 때 생기는 괴로움 때문에 그냥 내버려 둘 수 없습니다. 그렇게 버릴 수 없는 부분이 있습니다.

kanna āhārayak, inna tænak, leṭṭa behetak, inna vastarayak ādī vaśayen kivva mē ṭika athæraganna bæ.

먹을 음식, 머물 곳, 병에 쓸 약, 입을 옷—이것들은 버릴 수 없습니다.

ehenam mē ṭika apiṭa labā dennē kavuda? ē nisā apiṭa siddha venavā ēvā labāganna. ēvā labāganna mudal ōna. ehenam kramayak ōnē. hadāgena tiyena kāmuvaguva mokakda? mudal gaḍu dinu karalā pariharaṇaya karalā baḍu homāru karana kramayak. ehenaṭa mudal ōnē. mudal nikak hambavennē næhæ rækiyāvak karanna ōnē. ē nisā rækiyāvak varenna bæha. monavāhari karanna ōnē hækiyāvak.

그렇다면 이것들을 누가 우리에게 줍니까? 그래서 우리가 그것들을 얻어야 합니다. 얻으려면 돈이 필요합니다. 그러면 방법이 필요합니다. 만들어 놓은 틀이 무엇입니까? 돈을 모아 쓰면서 물건을 바꾸는 방식입니다. 그러니 돈이 필요합니다. 돈은 거저 생기지 않으니 일을 해야 합니다. 그래서 일을 피할 수 없습니다. 무언가 할 능력이 있어야 합니다.

dæn mē mē vidihaṭa api koṭu vecca hariyak tiyenavā. mē rāmuven koṭu vena eken ætta dænagatta payinna bæ. ekapāra

이렇게 우리가 갇힌 부분이 있습니다. 이 틀에 갇혀 있으니 진실을 알았다고 해서 한꺼번에 뛰쳐나갈 수 없습니다.

yam tænaka tiyenavā. api hitapukō vaṭinā deyak. vaṭinavāyi kiyalā hitāgena dilisena hindā vaṭinavā kiyalā hitāgena ōka ganna api væḍa kaṭavala ilin pænalā. ē vagēma mahā prapāta ādiya ē paraṇaya karalā gihillā gihillā balanakoṭa væḍak næti deyak. dæn ekapāraṭa abaha venna puḷuvan.

어떤 곳에 값진 것이 있다고 합시다. 반짝이니까 값지다고 여기고 그것을 가지러 울타리 틈으로 뛰어넘고, 큰 낭떠러지 같은 것도 지나 가고 또 가서 보니 쓸모없는 것입니다. 그런 일이 한순간에 생길 수 있습니다.

api giya hæṭiyaṭama ara væṭakal valin āpava riṁgalā ara prāta bæhælā yanna venavā.

그러면 간 그대로 그 울타리 틈으로 다시 기어 나오고 그 낭떠러지를 내려가야 합니다.

væḍak nǣha kiya api lassana dili hindā sattalan kiyalā hitana gihin bæluva balahama sattalan nemeyi innavā. mahansilā okkoma dūrga māgya gevalā giya ekaāpahu venna apiṭa siddha venavā.

소용없습니다. 아름답게 반짝여서 금이라고 생각하고 가 보니 금이 아닙니다. 애써서 지나온 험한 길을 다 되돌아가야 합니다.

dænagattā gaman ahak venna bæ. ekak dænagattā kramakmen gihillā ēken ivat venavā.

알자마자 바로 비켜날 수는 없습니다. 알고 나서 차근차근 가서 거기서 벗어납니다.

menna mē vagē. yamakasa yathārthaya dænagannakoṭa api dhammānupassanāva tuḷin dænagannavā. dharmatāvaya nam mēkayi.

바로 이와 같습니다. 무엇의 실상을 알 때 우리는 dhammānupassanā로 압니다. dharma의 이치란 이것입니다.

yamak anicca vaśayen dakinavā. kæmati sē næti ekak kæmati sē pavatvanna gihin tiyennē. māyāvakaṭa hævaṭilā tiyennē.

무언가를 anicca로 봅니다. 뜻대로 되지 않는 것을 뜻대로 유지하려 해 왔습니다. 환상에 휘말려 있었습니다.

kæmati sē pavatvanna bæri dēval kæmati sē pavatvanna puḷuvan kiyana māyā mulāvin api ē passē habā gihillā ehema ē væḍakaṭa bæhæra.

뜻대로 할 수 없는 것들을 뜻대로 할 수 있다는 환상과 미혹으로 우리는 그 뒤를 쫓아가 그런 일에 빠졌습니다.

dæn kæmati sē pavatvanna puḷuvan kiyalā hitāgena ēkaṭa davasē upakaraṇak goḷahagena hadāgena namut kæmati sē pavatvanna bæri dēval tamayi æsa kanna devasaya śarīraya mana

뜻대로 할 수 있다고 여겨 날마다 도구를 모으고 만들어 왔지만, 뜻대로 할 수 없는 것이 바로 눈, 귀, 코, 혀, 몸, 마음입니다.

dæn oya ṭika hadāganna puḷuvan veyi kiyalā hitāgena ēkaṭa væhælā. ē ṭika pavatvanna avaśya karana parisarayakaṭa væhælā. lakṣaṇaya kaḷa yutu pōṣaṇaya kaḷa yutu væḍapiḷiviyanakaṭa væhælā. mē vidihaṭa ævidilā dæn dænagattā. ēva ekakmak æmē pavatvanna puḷuvan ēvā nemeyi.

그것들을 고쳐 쓸 수 있으리라 여겨 거기에 빠졌습니다. 그것들을 유지하는 데 필요한 환경에 빠졌습니다. 지키고 길러야 하는 일거리에 빠졌습니다. 이렇게 와서 이제 알았습니다. 그것들은 하나도 뜻대로 유지할 수 있는 것이 아닙니다.

pavatvanna puḷuvan ēvat nemeyi. ēvā tuḷa in̆dalā æti harayak labanna harayakut næ. vehesa vemin duk vemin ē san̆dahā karapu væḍapiḷava vitarayi ōgē tiyennē.

유지할 수 있는 것도 아닙니다. 그 안에 있으면서 얻을 알맹이도 없습니다. 지치고 괴로워하며 그것을 위해 해 온 일거리만 거기 남아 있습니다.

harayak harayak ætayi kiyana dr̥ṣṭiya nisā tamayi ē væḍapilaṭa bæsē. bæhælā gihin tiyena dura koccarada kiyalā balapuhama āpu dura koccarada kiyalā balapuhama ara kāmaya nisā paṁcakāmaya nisā āpu dura tamayi ādura an̆dura. api dæn an̆duraṭa væhilā innē.

알맹이가 있다는 diṭṭhi 때문에 그 일에 뛰어든 것입니다. 들어와 버린 거리가 얼마나 되는지 보면, kāma, 곧 pañca kāma 때문에 들어온 그 거리가 바로 어둠입니다. 우리는 지금 어둠에 빠져 있습니다.

dæn nidahas venna nam āpu lōkayaṭa yanna ōnē. ārōkayaṭa yanna ōnē. āpu dura tamayi paṁcakāmēsā āpu dura tamayi an̆dura. ēsā āpu durē innē an̆dura nisā pēnnē næti tænaṭa væhilā.

이제 벗어나려면 빛(āloka)으로 가야 합니다. 빛으로 가야 합니다. pañca kāma 때문에 들어온 거리가 바로 어둠입니다. 그렇게 들어온 거리에서 어둠 때문에 보이지 않는 곳에 빠져 있습니다.

dæn ōkaṭa vahinna issellā āpu lōkaya kotanada āpu lōkayaṭa yanna ākayaṭa yanna ōna. āpu dura gevanna ōna. apahuva yanna ōna.

그것에 빠지기 전의 빛이 어디 있는지, 그 빛으로 가야 합니다. 들어온 거리를 되짚어 가야 합니다. 되돌아가야 합니다.

kāmayangen venna akusala dharmayangen venna savitakka avicāra sahitava vivēkayen haṭagat pīttuka æti prathama dhyānaya kiyalā āpu lōkaya pættaṭa ṭikak dura dīlāgā.

kāma에서 떠나고 akusala dhamma에서 떠나, vitakka와 vicāra를 갖추고 viveka에서 생긴 pīti와 sukha가 있는 첫째 jhāna라는 곳으로, 빛 쪽을 향해 조금 멀리 갔습니다.

savitakka savitārayangayengen ven velā prīti supa æti ēkāven yuttava deveni dhyānaya kiyana tænaṭa tava ṭikak uḍaṭa giyā. āpu lōkaya pætta

vitakka와 vicāra에서 떠나 pīti와 sukha가 있고 ekaggatā를 갖춘 둘째 jhāna라는 곳으로, 빛 쪽으로 조금 더 올라갔습니다.

īṭa passē prītiyat atæralā sukha ēkāggatā sahitavannā vū tunveni dhyānaya kiyana tavapirikak āpu lōkaya pættaṭa giyā. sukhayat atæla upēkṣā ēkāva yutta vana caturā dhyānaya næma etenṭa āpu lōkayaṭa tava ṭikak hari kiyalā.

그 다음 pīti도 버리고 sukha와 ekaggatā를 갖춘 셋째 jhāna라는 곳으로 빛 쪽을 향해 또 조금 갔습니다. sukha도 버리고 upekkhā와 ekaggatā를 갖춘 넷째 jhāna로 빛을 향해 또 조금 더 갔습니다.

dæn āpu lōkayaṭa giyāṭa passē balavahama etana tiyena ēvat ē tiyenna. kāmaya nǣ. akusala dharma nǣ. ēken midinavā. suddha velā ivara nǣ. dæn āpu lōkayaṭa giyā.

이제 빛에 이르러 보니 거기 있는 것들도 있습니다. kāma는 없습니다. akusala dhamma도 없습니다. 거기서 벗어납니다. 그러나 다 깨끗해진 것은 아닙니다. 이제 빛에 이르렀습니다.

dæn ēkat atharinnayi velā tiyennē. ēkē monavā tiyennē? ēket rūpa tiyenavā, vēdanā tiyenavā, saṁgnā tiyenavā, saṁkhāra tiyenavā viññāṇa goḍa nægenavā. etanat tiyenavā.

이제 그것마저 버려야 합니다. 거기에는 무엇이 있습니까? 거기에도 rūpa가 있고 vedanā가 있고 saññā가 있고 saṅkhāra가 있고 viññāṇa가 쌓입니다. 거기에도 있습니다.

ehenam etanin gihillā enam mokada dannē? etanin ehāṭa yanna āpu lōkayaṭa gihillā tamayi nivanaṭa yannē. ālōkayaṭa gihilā ālōkaya nivanaṭa

그렇다면 거기서 더 가면 무엇을 압니까? 그 너머로 가는 것은 빛에 이르러서야 nibbāna로 가는 것입니다. 빛으로 가서, 빛에서 nibbāna로.

ehenam yam tænaka rūpa nædda? vēdanā nædda? saṁgnā nædda? saṁkhāra nædda? viññāṇa nædda? goḍanægennē nædda anna ē tattvaya nivana. anna āpu lōkayaṭa gihillā ālōkayaṭa gihillā nivanaṭa yanavā. ēkat

그렇다면 rūpa도 없고 vedanā도 없고 saññā도 없고 saṅkhāra도 없고 viññāṇa도 없는, 아무것도 쌓이지 않는 곳이 있다면 그 상태가 nibbāna입니다. 그렇게 빛으로 가서 nibbāna로 갑니다. 그것도…

api yamak dænganna ōnē skandhaya midena hæti.

우리는 khandha에서 벗어나는 방법을 알아야 합니다.

api mona monavāhari gedara goḍa gahagena tiyenavānam væḍakaṭa næti dēval kiyana ē vagē goḍa gahanavada? apē goḍaval ekana pucci ḷama ḷan̆ga huḷu kæṭa kǣli, pansal kǣli, topi koḷa goḍa gahagena tiyenavā.

우리가 집에 이것저것 쌓아 두고 있다면, 쓸모없는 것을 그렇게 쌓아 둡니까? 쌓아 둔 것을 보면, 어린아이 곁에는 분필 조각, 연필 토막, 사탕 포장지가 쌓여 있습니다.

ēvā vaṭinavā kiyalā hitāgena ē ḷamaya ævā goḍa gahagāvā. īṭa ehā maṭṭamaṭa pænnaṭa passē eka jātiya vaivāran æn̆dum pæḷan̆dum ēvā goḍa gahagena.

아이는 그것들이 값지다고 여기고 쌓아 둡니다. 그보다 윗단계로 넘어가면 여러 가지 옷과 장신구를 쌓아 둡니다.

tavat goḍaval hadāgena vaṭinavā vaṭinavā kiyalā hitāgannē monavada? goḍa gahaganna mē vaḍu væḍa karana eku væḍa karana eka vaṭinavāyi gihillā hitāgattā nam eyā vaḍu bānna goḍa gahagannavā.

또 다른 더미를 만들어 값지다, 값지다 하고 여기는 것은 무엇입니까? 쌓아 두려는 것입니다. 목수 일이 값지다고 여긴 사람은 목공 연장을 쌓아 둡니다.

mēsana væḍa karana ekkenāṭa ēva vaṭanavā kiyanavā. mēsana væṭa avaśya dēval goḍa gahagannavā. lipi kararuvakaṭa ē san̆dahā væṭana ēvā tiyenavāna eyā pǣm pǣnsal ādī ē vagē avaśya karannā vū puvatpat pāt ē vagēma ēvā goḍagahaganna.

미장 일을 하는 사람은 그것들이 값지다고 합니다. 미장 일에 필요한 것들을 쌓아 둡니다. 글 쓰는 사람에게는 그에 필요한 것들이 있으니 펜, 연필 같은 필요한 것과 신문, 책 같은 것을 쌓아 둡니다.

etakoṭa ē vagēma yam yam kīkuṭa vidyāt kiyavaṭa avaśyayi kiyana eya tiyanam eyāṭa vidyāvaṭa avaśya gæna baḍukoṭa kāparaya paḷatara yanna næhæ ēvā goḍa gahagena. ēka atu gāna denek næhæ. mukut næhæ eka goḍa gahagena innavā. mē lōka sattvaya hæma kenekma mona monavā hari āsāven bæn̆denavada? ēvā goḍagahanavā.

또 어떤 이가 학문이 필요하다고 여기면 학문에 필요한 물건들을 버리지 않고 쌓아 둡니다. 그것을 치우는 사람도 없고, 아무것도 없이 그것을 쌓아 두고 있습니다. 세상 중생은 누구나 무언가에 애착으로 묶이지 않습니까? 그것들을 쌓습니다.

menna skandha hadanna hētu.

이것이 khandha를 만드는 원인입니다.

itin mē mē rūpaya vaṭinavā mē mē rūpaya vaṭinavā kiyalā yam kenek nigamanayak kaḷānam ohu ēvā goḍa gahanavā manasen. rūpa ākāra goḍa gahaganna.

그러니 이 rūpa, 저 rūpa가 값지다고 누군가 결론을 내렸다면 그는 그것들을 마음으로 쌓습니다. rūpa의 모습들을 쌓습니다.

mē mē vēdanā vaṭinavā mē mē vindanayāva vaṭinavā kiyalānan ēvā manasē goḍa gahagannavā. ē vēdanā goḍaval mē pandu saṁgnāva vaṭinavā kiyalā saṁgnā goḍagahagannavā manasa ē saṁgnā goḍaval saṁgnā skandha kivvē ēvā. skandha kiyannē

이 vedanā, 저 느낌이 값지다고 하면 그것들을 마음에 쌓습니다. 그것이 vedanā 더미입니다. 이 saññā가 값지다고 하면 saññā를 쌓습니다. 마음의 그 saññā 더미, saññākkhandha란 그것입니다.

saṁgnā skandha kivvē ēvā. skandha kiyannē goḍaval meban̆du ākāraya hiti kriyāvadanna vaṭinavā kiyalā ē jātiya matu matuut karanna ē adahas goḍagahagannavā.

khandha란 더미입니다. 이러이러한 생각과 행위가 값지다고 하여 그런 것을 자꾸 일으키려고 그 생각들을 쌓습니다.

saṁkhāra skandhaya meban̆du adahat mē balāporottu vaṭinavā kiyannē vividhākāra balāporotu goḍagahaganna ēvā viññāṇa skandhaya.

그런 생각들이 saṅkhārakkhandha입니다. 이 기대가 값지다고 하여 여러 가지 기대를 쌓는 것, 그것이 viññāṇakkhandha입니다.

oya vaṭinākama rūpayangē vaṭinākamak nǣhæ kiyalā dænagattahama goḍagæhilla natara karanavā.

rūpa들에 값이 없다는 것을 알면 쌓기를 멈춥니다.

vēdanāvangē vaṭinākamak nǣha kiyalā dænagattahama vēdanā goḍagahanaka natara karanavā. saṁgnāvangē vaṭinākamak nǣha kiyalā dækkāṭa passē saṁgnāva goḍagahana eka natara karanavā. saṁkhārayangē vaṭinākamak nǣha kiyalā dænagattāhama saṁkhāra goḍagahanakaṭa natara karanavā. vividhā kalalā balāporottu sahagata viññāṇayangē vaṭinākāvak nǣhæ kiyalā balāporottu goḍa gahana ekat natara karanavā. goḍaval pahama natara karuvahama skandha

vedanā에 값이 없음을 알면 vedanā 쌓기를 멈춥니다. saññā에 값이 없음을 보면 saññā 쌓기를 멈춥니다. saṅkhāra에 값이 없음을 알면 saṅkhāra 쌓기를 멈춥니다. 여러 가지 기대가 섞인 viññāṇa에 값이 없음을 알면 기대 쌓기도 멈춥니다.

karanavā. goḍaval pahama natara karuvahama skandha pahen nidahas venavā. paṁcaskandhaya goḍa gahali natara karapuvahama paṁcaskandhaya goḍanægennē nǣ. goḍa gahanakan goḍanægenavā. goḍa gaha pinva natarakaru dāpa nam paṁcaskandhaya goḍa gæhennē næha. ehenam paṁcaskandhayē chandara rāgayak

다섯 더미를 모두 멈추면 다섯 khandha에서 벗어납니다. pañcakkhandha 쌓기를 멈추면 pañcakkhandha가 쌓이지 않습니다. 쌓는 동안은 쌓입니다. 쌓기를 멈추면 pañcakkhandha는 쌓이지 않습니다.

næha. ehenam paṁcaskandhayē chandara rāgayak tiyena tākkal paṁcaskandhayaṭa avaśya goḍa gahanna. chandara rāgaya tiyenakanṭa goḍa uḍa gahak eka canda rāgaya darudāṭa paṁcaskandha nirōdhayi. āya goḍa gahannē nǣ. ehenam menna mēka tamayi

그렇다면 pañcakkhandha에 chandarāga가 있는 동안은 pañcakkhandha에 필요한 것을 쌓습니다. chandarāga가 있는 동안 쌓습니다. 그 chandarāga를 없애면 pañcakkhandha는 nirodha입니다. 다시 쌓지 않습니다.

āya goḍa gahannē nǣ. ehenam menna mēka tamayi āpu lōkeṭa giyāṭa passē. ālōka rūpaya etana tiyenavā. ēka diyaptimat. ēka eḷiyayi.

그렇다면 이것이 빛에 이른 뒤의 일입니다. 빛의 rūpa가 거기 있습니다. 그것은 환히 빛납니다. 그것은 밝음입니다.

sayam pravā ālōkayak tiyenavā. mama kiyana tæna tiyennē ālōkayayi.

스스로 빛나는 빛이 있습니다. 내가 말하는 곳에 있는 것은 빛입니다.

anna ēkē tiyena lōka koṭasa rūpa koṭasa ēka dænenavā. āśvāda vaśayen priyamanāpa vaśayen nidahas vaśayen dænenavā. ēkē mulāva nisā æti gatiya tamayi ē dænīma priyayi manāpayi kiyalā gatta goḍa.

거기 있는 세계의 부분, rūpa의 부분이 느껴집니다. assāda로, 즐겁고 마음에 드는 것으로, 자유로운 것으로 느껴집니다. 그 미혹 때문에 생기는 성향이 바로 그 느낌을 즐겁고 마음에 든다고 붙잡은 더미입니다.

ēkat aniccayi dukkhā anattayi kiyalā dækkaṭa passē ēka goḍa gahana ekat natara karanavā. antima ekē tiyena vēdanāvalat ivarayi. ē ālōkaya han̆dunavā.

그것도 anicca, dukkha, anatta라고 보고 나면 그것을 쌓는 것도 멈춥니다. 마지막에 있던 vedanā도 끝납니다. 그 빛을 알아봅니다.

ēket væḍak nǣ aya dænagattahama ē saṁgnāva goḍagahana ekat natara karanavā. ēka priyayi manāpayi kiyalā ēkē yaḷi yaḷi goḍanaga svabhāvayak nætnam nam ēkat natara karanavā. saṁkhāra goḍanækihillat ivarayi.

그것도 소용없다고 알면 그 saññā를 쌓는 것도 멈춥니다. 그것이 즐겁고 마음에 든다고 거듭 쌓는 성향이 없으면 그것도 멈춥니다. saṅkhāra 쌓기도 끝납니다.

ē ālōkaya piḷiban̆da yamkisi ākārayaka balāporottuvak velā balāporottuva keḷavara venavā. ālōkaya piḷiban̆da viññāṇa goḍa gæhilalāt ivarayi. ehenam paṁcaskandhaya goṇægi lavunahama paṁcaskandha duken nidahas vunāma etana nivanavā.

그 빛에 대한 어떤 기대가 있었다면 그 기대가 끝납니다. 빛에 대한 viññāṇa 쌓기도 끝납니다. 그렇다면 pañcakkhandha가 쌓이지 않게 되고 pañcakkhandha의 dukkha에서 벗어나면 거기서 꺼집니다(nibbāna).

goḍa gahak natraka nædda etana jāti næha. jāti næha nam jarāvat nǣha, vyādhiyat næhæ, maraṇayat næhæ. eham sōka paridēva duk damana sukhayāsayaṭa hitina yamak tibuṇa nam dæn etana ēvā ekakvat næhæ. eham nivana oya ekakvat næhæ. eham nivana mokakda siyalu tæna bæn̆dunu chanda rāgaya athæranna vælīm giyāda? siyalu balāporottu keravarayi.

쌓기가 멈춘 곳에는 jāti가 없습니다. jāti가 없으면 jarā도 없고 vyādhi도 없고 maraṇa도 없습니다. soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa라고 여길 것이 있었다면 이제 거기엔 하나도 없습니다. nibbāna에는 그중 하나도 없습니다. 그렇다면 nibbāna란 무엇입니까? 모든 곳에 묶였던 chandarāga를 버려 집착이 떠난 것, 모든 기대가 끝난 것입니다.

ālōkaya gæna balāporottuvak ivarayi. ehenam dhyānayaṭa innavā dhyānaya vædilā næhæ. alapatala tiyena vatura biṁdu alapatē gǣvennē nætuva tiyennē kohomada? ē vagē goḍa gahannē nætuva keḷavara vena ekak tiyenavā.

빛에 대한 기대도 끝납니다. 그렇다면 jhāna에 있어도 jhāna에 빠져 있지 않습니다. 연잎 위의 물방울이 잎에 묻지 않고 있는 것처럼, 그렇게 쌓지 않고 끝나는 것이 있습니다.

goḍa gahapu eka keḷavara vennē yam davasakada matu goḍa gæhilā næti nisā eyi ehemayima goḍa ivarayi. paṁcaskandhaya nidahas. edā etakoṭa ara paṁcaskandha dukkhaya nidahas vīmē pratiphalaya nivanē pratiphalaya.

쌓았던 것이 끝나는 날, 더는 쌓이지 않기 때문에 그 더미가 그대로 끝납니다. pañcakkhandha가 풀려납니다. 그때 pañcakkhandha의 dukkha에서 벗어난 결과, 그것이 nibbāna의 결과입니다.

onna ōka dækkenā balā ōkin oya skandha pahama duru karagannavā. itin ēka anupiḷivelī yannē oya kramayaṭa dhammānupassanāven dækkannē mokakda? onna oya asāratvaya.

이것을 본 사람은 그로써 다섯 khandha를 모두 떨쳐 냅니다. 그렇게 차례대로 갑니다. dhammānupassanā로 보는 것은 무엇입니까? 바로 그 알맹이 없음(asāra)입니다.

oya kramen [ugura kǣrīma] ekin eka dakinna ōnē. kāmacchanda, vyāpāda, thīnamiddha, uddacata kukkucca, vicikiccā kiyana menna mēvā kumak nisā daranavada?

그런 방식으로 [헛기침] 하나하나 보아야 합니다. kāmacchanda, vyāpāda, thīnamiddha, uddhacca-kukkucca, vicikicchā—이것들을 무엇 때문에 지니고 있습니까?

avidyāva nisāmayi darannē. avidyāva nisāmayi goḍanægennē. aniccatāven yukta vena dē, dukkhatāven yukta vena dē anattatāven yutta vena dē æyi darannē? avidyāva misayi darannē. ēka dakinavā.

오직 avijjā 때문에 지닙니다. 오직 avijjā 때문에 쌓입니다. anicca인 것, dukkha인 것, anatta인 것을 왜 지닙니까? avijjā 때문일 뿐입니다. 그것을 봅니다.

etakoṭa rāgaya æyi darannē? dvēśaya mōhaya æyi darannē. avidyāva nisāma daranē.

그러면 rāga를 왜 지닙니까? dosa와 moha를 왜 지닙니까? 오직 avijjā 때문에 지닙니다.

menna mē dharaṇaya ēvā yamak æṭa nam lōbhaya, dvēśaya, mōhaya alōbhaya, advēśaya, amōhaya yam tænaka daranavā nam lōbhayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa hētu vena dē alōbhayaṭa, addēśayaṭa, amōhayaṭa hētu vena yamak æṭanam ēka goḍanægenavā. anna dharmatāvaya deyak. mē mē dē dæruvot mē mē dē goḍanæga.

이처럼 지니는 것이 있다면—lobha, dosa, moha, alobha, adosa, amoha를 어딘가에 지닌다면—lobha, dosa, moha의 원인이 되는 것, alobha, adosa, amoha의 원인이 되는 것이 있으면 그것이 쌓입니다. 이것이 dharma의 이치입니다. 이것을 지니면 이것이 쌓입니다.

hētu paṭicca saṁbhūtā hētu baṁgā nirujjati. hētu pratyaka nevā pahaḷa venavā. ē tamayi darapu vēgaya. onna dharmaya. hētu baṁkā nirujjatiya ēka dæruvē nætnam ēka ivarayi.

'hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati.' 원인과 조건으로 생겨납니다. 그것이 지녀 온 힘입니다. 이것이 dharma입니다. hetubhaṅgā nirujjhati—그것을 지니지 않으면 그것은 끝납니다.

ehenam tabbē dhammā anattāī kiyalā dækalā ēvā ekakvat harayak nǣha kiyalā dækalā oya dharaṇaya ēvā okkoma væḍak nǣhæ kiyalā dækaṭa passē. dhammānupassanāven dækaṭa passē pratiphalaya mokakda asāra aya kiyana nuvaṇa. asāratvaya dakinna nuvaṇa.

그렇다면 'sabbe dhammā anattā'라고 보고, 그중 하나도 알맹이가 없다고 보고, 지니는 그것들이 모두 소용없다고 본 뒤에, dhammānupassanā로 본 뒤에 얻는 결과는 무엇입니까? 알맹이 없음을 아는 지혜, 알맹이 없음을 보는 지혜입니다.

anna dhammānupassanāva varanavā kiyannē menna mēka.

dhammānupassanā를 닦는다는 것은 바로 이것입니다.

dharmaya kiyalā kaṭapāḍam karaganna sūtra kaṭapāḍam karana eka nemeyi dhammānupassanāva kiyannē. ēvā rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇayangē goḍagæsīma. ēvayayi dakarayak nǣha kiyalā. ēkat atdiya dā.

dharma라고 외우고 sutta를 외우는 것이 dhammānupassanā가 아닙니다. rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa의 쌓임, 그것들에 알맹이가 없음을 보는 것입니다. 그리고 그것마저 놓아 버리는 것입니다.

pullu upamaṁ bhikkhavē dhammān dēśassāmi nirttāya nō gahanatāvaya mahina dharmaya oruvakaṭa upamā karanavā etara venna nisā allaganna nemeyi.

'kullūpamaṃ vo bhikkhave dhammaṃ desessāmi nittharaṇatthāya no gahaṇatthāya.' dharma를 뗏목에 비유합니다. 건너기 위한 것이지 붙잡기 위한 것이 아닙니다.

næ etana vennē mokakda? dharmaya allagena etera venna bæ. dharmaya dænagena ēkat oruvak hā samānava ganna ōnē etera venna misak allaganna dharmayak gattē næha kiyalā. ehenam apiṭa allaganna ekama deyakvat vaṭinavā kiyalā allaganna ekak lōkē næhæ. antima kalavaṭa ōka dakinna ōnē. arihat mārgānayen dakinna ōnē.

그러면 거기서 일어나는 일은 무엇입니까? dharma를 붙잡고는 건널 수 없습니다. dharma를 알고, 그것도 뗏목처럼 건너기 위한 것으로 여겨야지 붙잡을 dharma로 받은 것이 아닙니다. 그렇다면 세상에 값지다고 붙잡을 것은 하나도 없습니다. 마지막에는 이것을 보아야 합니다. arahatta magga의 지혜로 보아야 합니다.

budu dahama kiyana yamak æṭa nam ēket allaganna deyak nǣ. ēkenut midenna ōnē.

buddha dhamma라는 것이 있다면 그것에도 붙잡을 것은 없습니다. 그것에서도 벗어나야 합니다.

sukin

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dhammānupassanāven siddha karannē oya ṭikayi.

dhammānupassanā로 이루는 것은 바로 이것입니다.

ē ē dharmayō monavada? æyi ēvā nægennē? ēvā ē dharmayangē ven vunāma læbenāntiya kumakda? ēkaṭa pat vennē ē dharmayangē mesē mesē ven venna ōnē. anna ē ṭika dænagattahama dhammānupassanāva venu nivan dækka æ.

그 각각의 dharma는 무엇인가? 왜 그것들이 일어나는가? 그 dharma에서 떠나면 얻는 고요함은 무엇인가? 거기에 이르려면 그 dharma에서 이러이러하게 떠나야 한다—이것을 알면 dhammānupassanā로 nibbāna를 본 것입니다.

dæn vaya dhammā saṁkhārā dæn metandi siyalu saṁskāra dharmayō vināśa venavā kiyana eka ēkā arthayak. ehema arthayak nættē næhæ tiyenavā.

'vayadhammā saṅkhārā.' 여기서 모든 saṅkhāra dhamma가 무너진다는 것이 한 가지 뜻입니다. 그런 뜻이 없는 것이 아니라 분명히 있습니다.

namut mē saṁkhāra kiyana eka vaya dharma kiyanakoṭa vaya dharma vala tava pættak tiyenavā. æyi api saṁkhāra goḍanagannē?

그러나 saṅkhāra를 vaya dhamma라고 할 때 vaya dhamma에는 다른 면이 있습니다. 왜 우리는 saṅkhāra를 쌓습니까?

kārayi saṁkhārayi dekak. ōka dakinna ōnē. kāya karannē karana kriya api hitana kiyana karana dēval okkoma kriyālāpakāra

kāra(행위)와 saṅkhāra는 두 가지입니다. 이것을 보아야 합니다. 몸으로 하는 행위, 우리가 생각하고 말하고 하는 것은 모두 kiriya(행위)입니다.

arihatyaṭa patvelā hitanavā kiyanavā karanavā. ē ṭika tiyenavā. hæbæyi kāraṇi nisā saṁkhāra nemeyi.

arahatta에 이르러서도 생각하고 말하고 행합니다. 그것은 있습니다. 그러나 kāra라고 해서 saṅkhāra인 것은 아닙니다.

ē hitana kiyana karana dēval chanda rāgayen bæn̆dilā hituva kivvalu ēvā saṁkhāra.

생각하고 말하고 하는 것이 chandarāga에 묶여 생각하고 말한 것이라면 그것이 saṅkhāra입니다.

kāra saṁkhāra vena hæṭa tōrāganna ōnē. mēka ada pævillā tiyena tænak. mokada vigraha karalā nǣ kārāya saṁkhāraya dekē tiyennē venasa ē nisā apiṭa tōrāganna bæruva tiyennē. rahatan vahansēṭa kriyāsit tiyenavā kivvēt kārasit kiyana ekayi.

kāra가 saṅkhāra가 되는 방식을 가려내야 합니다. 이것이 오늘날 어긋나 있는 부분입니다. kāra와 saṅkhāra 둘의 차이를 풀어 설명하지 않았기 때문에 가려내지 못하는 것입니다. arahant께 kiriya citta가 있다고 한 것도 kāra citta라는 뜻입니다.

kriyāvaṭa pamaṇayi. saṁkhāra nǣ. saṁkhāra sit nemeyi. kārahi nætnam kriyāsi unvahansē hitanavā. kiyanavā karanavā. ēvā samaga ekatu velā bæn̆dilā nǣ. nǣ saṁkhāra vennē næ. anna ēkayi saṁkhāra vaya dharma.

행위일 뿐입니다. saṅkhāra는 없습니다. saṅkhāra citta가 아닙니다. kāra, 곧 kiriya citta입니다. 그분은 생각하고 말하고 행합니다. 그러나 그것들과 함께 묶여 있지 않습니다. 그래서 saṅkhāra가 되지 않습니다. 바로 그것이 saṅkhāra가 vaya dhamma라는 뜻입니다.

dæn saṁ ekatu vennē mokak nisāda? avidyāva mul karagena ekatu karaganna nisāyi saṁ hædennē. saṁkhāra vennē.

그러면 'saṃ'(함께 모음)은 무엇 때문에 일어납니까? avijjā를 뿌리로 모아들이기 때문에 'saṃ'이 생기고 saṅkhāra가 됩니다.

avidyāva duru karavaṭa passē saṁ ivara vecca kāra ṭika ituru.

avijjā를 없앤 뒤에는 'saṃ'이 끝나고 kāra만 남습니다.

yam pāpayak karanavāna ēkē tiyena kāra kāra okkoma konnægennē avidyāvē saṁ nisā. dæn pāpa siyallama saṁkhāra valaṭa saṁ nisā ætivena kāra.

어떤 pāpa를 짓는다면 그 속의 행위들은 모두 avijjā의 'saṃ' 때문에 쌓입니다. 모든 pāpa는 saṅkhāra 속에서 'saṃ' 때문에 생기는 kāra입니다.

ēka nisā yathārthayen pāpaya athærapu dāsanavā. nokaṭa avidyāva athærapu dāna siyalu pāpa ivarayi.

그러므로 참으로 pāpa를 버리는 것은 이렇습니다. avijjā를 버린 날 모든 pāpa가 끝납니다.

tabba pāpa pahīnassa kiyalā siyalu pava pahaka kenek kiyalā kiyanavā budurajā ē vagēma budurajāṇan vahansēt maha rahatan vahansēlā ehenam saṁkhāra valin etanidi pāpa saṁkhāraya yamak ætda avidyāva mul karagenama goḍanægena ēvā. ē ṭika sampūrṇama vivarayi. avidyā paṭaccayā saṁkhārā sampūrṇama vivarayi arihatun vahansē.

'sabbapāpapahīnassa'라 하여 모든 pāpa를 버린 분이라고 Buddha와 큰 arahant들을 일컫습니다. 그렇다면 거기서 saṅkhāra 가운데 pāpa saṅkhāra라는 것이 있다면 그것은 avijjā를 뿌리로 쌓이는 것들인데, 그것이 완전히 끝났습니다. 'avijjāpaccayā saṅkhārā'가 arahant께는 완전히 끝났습니다.

vaya dhammā saṁkhārā kiyana tænak kāraṇā dekak tiyenavā. mē vaya dharma kiyana ekēdi pennannē kāmaya mul karagena satvayāva væyaṭa patvenavā.

'vayadhammā saṅkhārā'라는 데에는 두 가지가 있습니다. 이 vaya dhamma라는 말로 보여 주는 것은 kāma를 뿌리로 중생이 vaya(쇠퇴)에 이른다는 것입니다.

aya daham saha væya daham tōrāganna ōnē. oten kāmayaṭa hētukāra vana paṁca kāmaya sambandhaya yamak nætnam ohuṭa sasaren etera venna bæ. ēka bæn̆dilā inna ekak.

aya dhamma와 vaya dhamma를 가려내야 합니다. 거기서 kāma의 원인이 되는 pañca kāma와 관련된 것이 있다면 그는 saṃsāra를 건널 수 없습니다. 그것은 묶여 있는 것입니다.

ehema bæn̆dilā kaṭayutu karana tākal ohu væṭennē væya pætta væya kiyannē sasara nætnam pævætma aya kiyannē nivana

그렇게 묶여 행하는 동안 그는 vaya 쪽으로 떨어집니다. vaya란 saṃsāra, 곧 존재의 지속입니다. aya란 nibbāna입니다.

ehenam vaya dharma kiyannē mokakda sasaraṭa væṭena dharmayō siyalla vaya dharmayi. paṁcakāmaya mul karagatta siyalu dharmayō sasaraṭa væṭena nivanen ǣt karana dharma nisā. ē siyalla vaya dharma. dukaṭa hētu vena dharma vaya dharma.

그렇다면 vaya dhamma란 무엇입니까? saṃsāra로 떨어지게 하는 dharma는 모두 vaya dhamma입니다. pañca kāma를 뿌리로 한 모든 dharma는 saṃsāra로 떨어지게 하고 nibbāna에서 멀어지게 하므로 모두 vaya dhamma입니다. dukkha의 원인이 되는 dharma가 vaya dhamma입니다.

yam dharmayak æsuru kirīmen duka goḍanægenavā nam matu matu duka goḍanægenavā nam ēvā pūrṇa vaya dharma vænasena dharma vaya dharma kiyalā gattahama ēka arthayak.

어떤 dharma를 가까이하여 dukkha가 쌓인다면, 앞으로 거듭 dukkha가 쌓인다면 그것들은 온전히 vaya dhamma입니다. 무너지는 dharma를 vaya dhamma라고 받아들이면 그것은 한 가지 뜻입니다.

vayadhammā saṁkhārā kiyalā dænagannakoṭa onna oya kiyannā vū sasara gamanaṭa hētu vena paṁca kāmayaṭa hētu vena ē nisā matu matu bhavaya goḍanaganna jātiya goḍanāganna hētu vena yam dharmayak ætda ē goḍanæguvot ēken mokakda siddha vennē? jarāva goḍanægenavā, vyādhiya goḍanægenavā, maraṇaya goḍanægenavā. sōka paridēva duk domnas upāyāsa goḍanægenavā nam ē okkoma vaya dara.

'vayadhammā saṅkhārā'를 알 때, 앞서 말한 saṃsāra 여정의 원인이 되고 pañca kāma의 원인이 되어 앞으로 거듭 bhava와 jāti를 쌓는 원인이 되는 dharma가 있다면, 그것을 쌓으면 무엇이 일어납니까? jarā가 쌓이고 vyādhi가 쌓이고 maraṇa가 쌓입니다. soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa가 쌓인다면 그 모두가 vaya dhamma입니다.

koccara lassana vunat koccara sundu vunat ē okkoma vaya darā.

아무리 아름답고 아무리 고와도 그 모두가 vaya dhamma입니다.

koccara mana vaḍana rūpayak vunat, mana vaḍana śabdayak vunat, gandhayak, rasayak, sparśayak vunat ē siyalla vaya dharma. mokada hētuva? ē æsuraṭa giya pudgalayā jātiyaṭa himikārayek venavā. matu matu jātiyaṭa ayiti venavā. jarāvaṭa vyādhiyaṭa maraṇayaṭa himikāraya kenāgē miduna kenek vennē næhæ. ēvā matu matu goḍanægena hētu venam væyak goḍanægenavā misak, vināśayak goḍa nægenavā misak ayak goḍanægennē næhæ. sænasumak goḍanægennē næha. menna mē hētuven kiyanavā saṁkhāra vaya dharmayi.

아무리 마음을 즐겁게 하는 rūpa라도, 마음을 즐겁게 하는 소리, 냄새, 맛, 감촉이라도 그 모두가 vaya dhamma입니다. 까닭이 무엇입니까? 그것을 가까이한 사람은 jāti의 주인이 됩니다. 거듭되는 jāti에 속하게 됩니다. jarā, vyādhi, maraṇa의 주인이 되어 그것에서 벗어난 사람이 되지 못합니다. 그것들이 거듭 쌓이는 원인이 되면 vaya가 쌓이고 무너짐이 쌓일 뿐 aya는 쌓이지 않습니다. 평안이 쌓이지 않습니다. 이 까닭으로 saṅkhāra는 vaya dhamma라고 합니다.

dæn ōka dakinna ōnē.

이제 이것을 보아야 합니다.

etakoṭa api etan dækkahama mokada innē? vaya dhammā saṁkhārā mē saṁkhārayangē vaya dharma svabhāvaya dækkā nam appamādēna sampādēta metana apramādaya kiyannē mokakda?

그러면 그것을 보고 나서는 어떻게 합니까? 'vayadhammā saṅkhārā', 이 saṅkhāra의 vaya dhamma 성질을 보았다면 'appamādena sampādetha'입니다. 여기서 appamāda란 무엇입니까?

avidyāva pramādayaṭa hētu venavā. avidyāva nisā pahala vena akusala dharma pramādayaṭa hētu venavā. vidyāva nivanaṭa hētu venavā. puṇya dharma apramādayaṭa hētu venavā.

avijjā는 pamāda의 원인이 됩니다. avijjā 때문에 일어나는 akusala dhamma가 pamāda의 원인이 됩니다. vijjā는 nibbāna의 원인이 됩니다. puñña dhamma는 appamāda의 원인이 됩니다.

pāpa dharma avidyāva mul karagena puṇya dharma apramādaya mul karagena nivana pragnāva mul karagena kāraṇā tunak otana tiyennē?

pāpa dhamma는 avijjā를 뿌리로, puñña dhamma는 appamāda를 뿌리로, nibbāna는 paññā를 뿌리로 합니다. 거기에 있는 것이 세 가지이지요?

ehenam kohomada ehe pramādaya apramādayaṭa pat vennē kohomada?

그렇다면 어떻게 pamāda에서 appamāda에 이릅니까?

minihek væḍak karaganna giyahama vaḍu væḍa karana vaḍu bāsun næhæ væḍak karanna giyāṭa passē kīda kohē hari? hoyanna bæhē dālā kiyalā. niyana tava kohēhari ēkat hoyanna bæ. atakoḷuva tava kohē hari yatu kæṭē tava kohē hari. væḍē karanna gihillā him baḍu hoyalā balanakoṭa væḍē pramādayi.

사람이 일을 하러 갈 때, 목수가 일을 하러 갔는데 끌은 어딘가 두어서 찾을 수 없고, 못은 또 어딘가 있어 그것도 찾을 수 없고, 망치는 또 어딘가, 대패는 또 어딘가 있다면, 일을 하러 가서 연장을 찾다 보면 일이 늦어집니다.

ōvā okkoma laṁ velā tibuṇa nam væḍē apramādayi. ehenam væḍaya karana ekāṁśayak. pramāda venna hētuva tava ekak. apramāda venna hētuva tava ekak.

그것들이 다 가까이 있었다면 일이 늦어지지 않습니다. 그렇다면 일을 하는 것은 한 부분입니다. 늦어지는 원인은 또 다른 것이고, 늦어지지 않는 원인도 또 다른 것입니다.

menna apē tiyena atyāvaśya væḍē nivana. ē væḍē karaganna giyāṭa passē ēkāyana mārgaya rāga akṣaya, dvēśaksaya, mōhakṣaya karanavā nam ēkāyana mārgaya.

우리에게 꼭 필요한 일은 nibbāna입니다. 그 일을 하러 가면 ekāyana magga, 곧 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya를 하는 것이 ekāyana magga입니다.

rāgakṣaya karanna læhæ venakoṭa ēkaṭa avaśya karana upakaraṇa ṭika api ḷan̆ga nǣha. dvēśak saya karanna, mōhakṣaya karanna væḍē karanna læhæenakoṭa āvarjanā karanna læhæenakoṭa ēkaṭa avaśya karana upakaraṇa ṭikak tiyenavā api ḷan̆ga nætnam apiṭa pramādayi.

rāgakkhaya를 하려 할 때 거기에 필요한 연장들이 우리 곁에 없다면, dosakkhaya, mohakkhaya를 하려고 일을 시작할 때, āvajjana하려 할 때 거기에 필요한 연장들이 있는데 그것이 우리 곁에 없다면 우리는 늦어집니다(pamāda).

monavada upakaraṇa? śraddhāva upakaraṇayak. śraddhā indriya, vīrya indriya, sati indriya, samādhi indriya, pragnā indriya mē indriya paha upakaraṇa paha.

연장은 무엇입니까? saddhā가 연장입니다. saddhindriya, viriyindriya, satindriya, samādhindriya, paññindriya—이 다섯 indriya가 다섯 연장입니다.

dæn mē śraddhā indriya, vīryayen indriya, satī indriya, samādhī indriya, pragnā indriya æti karaganna avaśya karana koṭas ekak tiyenavā.

이제 이 saddhindriya, viriyindriya, satindriya, samādhindriya, paññindriya를 갖추는 데 필요한 부분이 하나 있습니다.

monavada ēkaṭa avaśya vennē? śraddhā sīla sutāga pragnā menna mē paha mēkaṭa avaśyayi.

거기에는 무엇이 필요합니까? saddhā, sīla, suta, cāga, paññā—이 다섯이 필요합니다.

etakoṭa āyuṣa, varṇaya, sæpē, balaya paṭivāna gnānaya oya ṭika valāganna avaśyayi.

그리고 āyu, vaṇṇa, sukha, bala, paṭibhāna ñāṇa, 이것들을 얻어야 합니다.

āyuṣa nætnam, varṇaya nætnam, prabōdhaya nætnam kāyika, mānasika, sæpayē balaya nætnam, nuvaṇa nætnam. oya mārgaya vaḍalā giya væḍennē nǣ. pramādayi.

āyu가 없으면, vaṇṇa가 없으면, 기운이 없으면, 몸과 마음의 sukha와 bala가 없으면, 지혜가 없으면 그 길을 닦아도 자라지 않습니다. 늦어집니다(pamāda).

apramāda venna nam mokada venna ōnē? āyuṣa, varṇaya, sæpē, balaya, nuvana kiyana mē pahenna ōna.

appamāda가 되려면 무엇이 있어야 합니까? āyu, vaṇṇa, sukha, bala, 지혜, 이 다섯을 갖추어야 합니다.

oya paha monavædda læbennē? āryaṣṭhāṁgika mārgaya vaḍalā nemeyi. lōkōttara āryaṣṭhāṁgika mārgaya vaḍalā nemeyi. ēkaṭa tiyenavā laukika ārya aṣṭhāṁgika mārgayak.

이 다섯은 무엇으로 얻습니까? ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦아서가 아닙니다. lokuttara ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦아서가 아닙니다. 그것을 위해서는 lokiya ariya aṭṭhaṅgika magga가 있습니다.

upakaraṇa kiya ganna. sugatiyaṭa as vena upakaraṇaya. āyu varṇa, sæpa, bala, pragnā kiyana mē pahenna.

연장을 얻으십시오. sugati에 이르는 연장, 곧 āyu, vaṇṇa, sukha, bala, paññā라는 이 다섯을.

ēkaṭa avaśya pindaham karanna ōnē. pindaham valin læbennā vū upakaraṇa ṭika aragena tamayi. ē upakaraṇa ṭiken væḍagena pragnāva pahaḷa karaganna ārya māgadhaya pūrṇaya karaganna.

그것을 위해 puñña를 지어야 합니다. puñña로 얻는 연장들을 가지고, 그 연장들로 일하여 paññā를 일으키고 ariya magga를 완성하는 것입니다.

ehenam budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. puññaṁ vuccati sabbantē dhātunaṁ kusalabhisaṁkhārak mē pina kiyannē kāma lōka arūpa kēdana tun lōkayēma kusalayaṭa abhisaṁkhārayi. viśēṣa sakas kirīmak denavā.

그래서 Buddha께서 말씀하십니다. 'puññaṃ vuccati … kusalābhisaṅkhāraṃ.' 이 puñña란 kāma, rūpa, arūpa 세 세계 모두에서 kusala로 향하는 abhisaṅkhāra입니다. 특별한 짜임을 줍니다.

mā bhikkhavē puññānaṁ bhāvitta mahaṇannē pinaṭa viya epā. sukhassētaṁ bhikkhavē adhivacanaṁ puññānti mē sukhaya labā denenna dēṭakin tava namak pina kiyanna. piṇaṭa piya venna epā.

'mā bhikkhave puññānaṃ bhāyittha'—bhikkhu들이여, puñña를 두려워하지 마라. 'sukhassetaṃ bhikkhave adhivacanaṃ yadidaṃ puññāni'—sukha를 주는 것의 다른 이름이 puñña이다. puñña를 두려워하지 마십시오.

subhanā sūtraya venavā. subhamanāvi dandiya yutumē pin kaḷa yutumē devi vūṭat, minissuvanṭat, śramaṇa vūṭat śravaṇa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

nivan avabōdha karana pina upakāra vennē. anna apramāda dahama. upakāra nætnam pramādayi. upakāra denna daham tibuṇa nam apramādayi.

…nibbāna를 깨닫는 데 puñña가 도움이 됩니다. 이것이 appamāda의 dharma입니다. 도움이 없으면 pamāda입니다. 도움을 줄 dharma가 있으면 appamāda입니다.

ehena apramādayen sampādanaya karaganna kivvē mokada? æyi mē sampādanaya karaganna bæri oya ṭikē aḍuva nisā. jīvat velā hiṭiya bæhæ.

그렇다면 appamāda로 이루라고 하신 것은 왜입니까? 그것들이 모자라서 이룰 수 없기 때문입니다. 그냥 살아 있기만 해서는 안 됩니다.

ē jīvitaya dharmānukūla jīvitayak karaganna ōnē. ehema nætnam mokada vennē? siyak vasarat jīvat velā hiṭiyat adharmaya ohugē jīvitaya maraṇayak hā samānayi. mæricca eka hā samānayi. dharmānukūlava jīvat venna puḷuvan eka davasak tiyenavā nam ē eka davasē jīvitaya vaṭinavā.

그 삶을 dharma에 맞는 삶으로 만들어야 합니다. 그렇지 않으면 어떻게 됩니까? 백 년을 살아도 adharma의 삶은 죽음과 같습니다. 죽은 것과 같습니다. dharma에 맞게 살 수 있는 하루가 있다면 그 하루의 삶이 값집니다.

menna niyama āyuṣa avurudu 120k jīvat velā marat ēka āyuṣayen prayōjanayak gattē nætnam. pramāda vī jīvat vecca pavkārayek nam. ohuṭa śāsanika vaśayen āyuṣak læbuṇā kiyalā hitan tīraṇaya karanna bæha.

이것이 참된 āyu입니다. 120년을 살다 죽어도 그 āyu로 이익을 얻지 못했다면, pamāda로 산 죄인이라면, 그가 sāsana의 의미에서 āyu를 얻었다고 결론 내릴 수 없습니다.

hæbæyi heṭa mærenna enna minik ada śāsanaya śāsanikava dharmānukūlava jīvat velā kaṭayutu kaḷā nam ē eka davasē jīvitaya ohu vimuktiya karā davasakin geniyanavā. ēka śrēṣṭha. anna āyuṣa

그러나 내일 죽을 사람이라도 오늘 sāsana에 맞게, dharma에 맞게 살며 행했다면 그 하루의 삶이 그를 하루 만에 vimutti로 데려갑니다. 그것이 훌륭합니다. 그것이 āyu입니다.

siyalu aya jīvat vana phaliyaṭa ohu āyuṣak læbuvā kiyalā satuṭu venna bæ. haravat āyuṣak læbunot kiyanna puḷuvan ārya vinayēya āyuṣa læbuvā.

모든 사람이 사는 대로 살았다고 해서 āyu를 얻었다며 기뻐할 수 없습니다. 알찬 āyu를 얻었다면 ariya vinaya의 āyu를 얻었다고 말할 수 있습니다.

ehenam yam kenek jīvat venakoṭa dharmānukūlava jīvat venna ohugē jīvitaya kæpa karalā tiyenavā nam menna mē āyuṣaya. mohotak mohotak gāna ohuṭa yahapata udā karanavā. vimuktiya karāgena gena yanna ādhāra venavā. menna apramādī venna eka hētuvak.

그렇다면 누군가 살면서 dharma에 맞게 살도록 삶을 바쳤다면 바로 이 āyu가 순간순간 그에게 좋은 것을 가져옵니다. vimutti로 데려가는 데 도움이 됩니다. 이것이 appamāda가 되는 한 가지 원인입니다.

anika tamayi varṇaya. varṇaya kivvē prabōdhaya. kāyika mānasika vaśayen durvalayā inna pudgalayāṭa hæmilē malāika nam, nidimasatanak. ē pudgalayā kiyana eka tērennē nætnam kamma æli velā innavā nam kiyana eka vaṭahaganna puḷuvan kiyannahæ itin mānasika vikal svabhāvayak nætnam ēkaṭa daranna næti svabhāvayak tiyenavā nam ēka æhiilenavā nam ē pudāva varṇa svabhāvaya næhæ. varṇaya kiyannē

다른 하나는 vaṇṇa입니다. vaṇṇa란 생기(활력)입니다. 몸과 마음이 약한 사람이 늘 처지고 졸음에 빠져 있다면, 말하는 것을 알아듣지 못하고 게으르게 늘어져 있다면, 말하는 것을 알아들을 만한 기력이 없고 견디지 못하는 성질이 있어 늘어진다면, 그 사람에게는 vaṇṇa의 성질이 없습니다.

pudāva varṇa svabhāvaya næhæ. varṇaya kiyannē daham ahanna ahanna prabōdhayi. artha væṭahenna væṭahenna prabōdhayi. kāyika vaśanut mānasika vaśayen vaśayenut amāruvak vehesak nǣha. menna mē prabōdhayak guvahama kiyanavā niyama śāsanika varṇaya apramādaya tavak kayalā apramādayaṭa hētu vena ekak. anika tamayi kāyika mānasika sæpaya.

vaṇṇa란 dharma를 들을수록 생기가 나고, 뜻을 알아들을수록 생기가 나며, 몸으로도 마음으로도 힘들거나 지치지 않는 것입니다. 이런 생기가 생기면 그것을 참된 sāsana의 vaṇṇa라고 합니다. appamāda의 또 다른 원인입니다. 다른 하나는 몸과 마음의 sukha입니다.

baṇa ahanna idagatta vilē in̆dan ata paya kiyenavā nam, konda kinavā nam, taṭṭama kiyenavā nam, ehāṭa hærenna mehāṭa hærenna enavā. eka vidihaṭa inna bæhenam vihasanak. ē pun ara kāyaka vaśayen, mānasika vaśayent ēka dukak. ē dukē in̆dagena dharmāvabōta karaganna bæ.

법문을 들으려 앉은 때부터 손발이 저리고, 허리가 아프고, 엉덩이가 아프면 이쪽저쪽 돌아앉게 됩니다. 한 자세로 있을 수 없다면 괴로움입니다. 그것은 몸으로도 마음으로도 dukkha입니다. 그 dukkha 속에서는 dharma를 깨달을 수 없습니다.

ē nisā tamaraṭa baḍigi inna manussayāṭa issellāma kanna dīlā inna kivvē harak balanna gihillā udēna rǣ venakan dan̆gupu manussayāṭa kǣma vunā tiyā kanna dīlā inna nna bana kiyanna issellā giyā kiyalā. dharma dēśanā karanna ela ē manussayāṭa balapu kuruvalā kanna dīlā hiṭa pira ekak kǣvak neme biini ærenna īṭa passē dharma dēśanā karalā ē pudgalayā ē baṇa ahalā sōvān phalayaṭa pat vuṇā kiyalā. mokaṭada kāyika duken hiṭiyā nam

그래서 배고픈 사람에게 먼저 먹을 것을 주라고 하셨습니다. 소를 찾으러 가서 아침부터 밤까지 헤맨 사람에게 법문하기 전에 먼저 먹을 것을 주라고 하셨다지요. dharma를 설하기 전에 그 사람에게 먹을 것을 주어 배고픔이 가신 뒤에 dharma를 설하자, 그 사람은 그 법문을 듣고 sotāpatti phala에 이르렀다고 합니다.

kiyalā. mokaṭada kāyika duken hiṭiyā nam mānasika duken innavā. ēkat dukaṭa hētu vennē. ehenam ē mānasika kāyika duka kiyana in̆dena baṇa ahana kenāṭa ē baṇa væṭahennē. pasuphalaya næ. ēka pramādayaṭa hētuvā. ehenam kāyika mānasika sæpaya avaśyayi.

왜냐하면 몸의 dukkha 속에 있으면 마음의 dukkha 속에 있게 되고 그것도 dukkha의 원인이 되기 때문입니다. 몸과 마음의 dukkha 속에 앉아 법문을 듣는 사람에게 그 법문이 이해되겠습니까? 바탕이 없습니다. 그것은 pamāda의 원인입니다. 그렇다면 몸과 마음의 sukha가 필요합니다.

ē vagēma dhairya utsāhaya adhiṣṭhānaya balagannalā ganna puḷuvan venna ōnē. ē balaya nætnam ehem. ē pudgala adhaitaya venavā.

또한 용기와 노력과 adhiṭṭhāna의 힘을 낼 수 있어야 합니다. 그 bala가 없으면 그 사람은 용기를 잃습니다.

maslē viyadī āvā sammæṭa itiri vēvā gattā adhiṣṭhānaya yathābōdhaya labāma nogiṭi. mē vagē adhiṣṭhānayak tiyanna bæhæ dhairya nætnam. kāyika mānasika dekēma dhairaya tiyenna ōnē. anna ē balaya nætnam ēkat pramādayaṭa hētu vennē.

'살과 피가 말라 가죽과 뼈만 남을지라도 깨달음을 얻기 전에는 일어나지 않겠다'는 이런 adhiṭṭhāna는 용기 없이는 세울 수 없습니다. 몸과 마음 두 가지 모두에 용기가 있어야 합니다. 그 bala가 없으면 그것도 pamāda의 원인이 됩니다.

ara ektarā siṭuvarayakuṭa kiyanavā. taruṇa kālē labāyēdī pævidi vuṇāna nam arihatyaṭa pat venna tibuṇā. taruṇa kālē pævidi vunā nam anā sakr̥dāgāmī venna tibuṇā. pædivāsa vunā anāgāmī venna tibuṇā. ēken ekaṭa mē sōvān venna tibuṇā.

어떤 부유한 상인에 대해 이렇게 말합니다. 젊은 시절에 출가했다면 arahatta에 이를 수 있었고, 그 다음 시절에 출가했다면 sakadāgāmī가 될 수 있었고, 중년에 출가했다면 anāgāmī가 될 수 있었고, 그 다음에라도 sotāpanna가 될 수 있었다고.

dæn ē vayasa okkoma bahu karalā mahaḷu vayasaṭa kiyalā dæn ekakvat karaganna bæ. mokada kāyika mānasika balaya dæn pirihilā. sæpaya pirihilā.

이제 그 나이를 다 흘려보내고 늙어서는 하나도 이룰 수 없습니다. 몸과 마음의 bala가 이제 쇠했기 때문입니다. sukha도 쇠했습니다.

upatin baṇa ahalā nivan dakinna avabōdha karanna puḷuvan gnānayak tibuṇat ē gnānayaṭa pasutalaya dænna. mahaḷu velā.

태어날 때부터 법문을 듣고 nibbāna를 깨달을 만한 ñāṇa가 있었어도 그 ñāṇa의 바탕이 이제 없습니다. 늙어 버렸습니다.

anna ehenam api hon̆daṭa pæhædiliva deyak tiyenavā nivan dakinna pragnāva vitaralā tibunaṭa madi. ē pragnāva obaṭa pasutalayak tiyenna ōna pihiṭavā ganna. menna mē pasutalaya durvala nam ohuṭa pramādayi. eha apramāda venna kivē mokakda? onna oya san̆dahā apramādīva avaśya kaṭayutu karaganna.

그렇다면 분명한 것이 하나 있습니다. nibbāna를 보는 데 paññā만 있어서는 모자랍니다. 그 paññā를 세울 바탕이 있어야 합니다. 이 바탕이 약하면 그는 늦어집니다. 그러면 appamāda하라고 하신 것은 무엇입니까? 바로 그것을 위해 필요한 일을 게을리하지 말고 하라는 것입니다.

āyuṣa tiyenavā nam ēka læbilā tiyena bava tamanṭa pēnavā nam parṇaya, sæpaya, balaya nuvana muhu karāgiya bava pēnavā nam kiyana daham ahanna bādhakayak næti bava pēnavā nam ē apramādayen yutava baṇa ahanna ōna. dharma śravaṇaya karanna ōna. dharma śravaṇaya kirīmat dasa pin kiriyavat vala ekak.

āyu가 있다면, 그것을 얻었음이 자신에게 보인다면, vaṇṇa, sukha, bala, 지혜가 함께 갖추어졌음이 보인다면, dharma를 듣는 데 장애가 없음이 보인다면, 그 appamāda로 법문을 들어야 합니다. dhammassavana를 해야 합니다. dhammassavana도 열 가지 puñña kiriya vatthu 가운데 하나입니다.

ehenam dāna sīla bhāvanā pindīma anumōdan kirīma baṇa æsīma baṇa desīma pidiya yuttan pidīma vatāpa kirīma mē ādi vaśayen dasa pin kiriyavat valin ehekaṭa væṭenavā baṇa æsīma saha baṇa desīma dekama ēvat pin valaṭa væṭenavā.

dāna, sīla, bhāvanā, 공덕 나눔, anumodanā, 법문 듣기, 법문 설하기, 공경할 이를 공경함, 섬김 등 열 가지 puñña kiriya vatthu에 법문 듣기와 법문 설하기 둘 다 들어갑니다. 그것들도 puñña에 속합니다.

baya kiyana ekat pinak ahana ekat pinak. ehema pinakin mokakda karalā dennē? ē hētu venu ohuṭa ara āyu varṇa sæpa balanuva læbenna upaniśaraya venavā.

설하는 것도 puñña이고 듣는 것도 puñña입니다. 그런 puñña가 무엇을 해 줍니까? 그것이 원인이 되어 그에게 āyu, vaṇṇa, sukha, bala, 지혜를 얻는 upanissaya가 됩니다.

anna ē apramādīva etenṭa pat vecca kenāṭa baṇa ahapu pinakin yamek upanna nam ēkāntayen ohu upadinnē āyu varṇa sæpa bala nuvaṇa kiyana mē ārya śāsanika oya kāraṇā pahōcara velā. ēka sudusu vaśayen. eban̆du kenāṭa kiyana baṇa hon̆daṭa væṭahenavā.

appamāda로 거기에 이른 사람이 법문을 들은 puñña로 태어났다면, 그는 반드시 āyu, vaṇṇa, sukha, bala, 지혜라는 ariya sāsana의 이 다섯 가지를 알맞게 갖추고 태어납니다. 그런 사람에게는 들려주는 법문이 잘 이해됩니다.

dæn eka avasthāvaka budurajāṇan vahansē dharma dēśanā kaḷā pas denekuṭa ekkenek mokada karannē attak holla holla baṇa aha innavā attak holla holla innavā. anik kenā ēka haṭalā mokada yannē mahapaṭa inna poḷova hāra innavā. tava kenek uḍa balāgena innavā.

한때 Buddha께서 다섯 사람에게 dharma를 설하셨습니다. 한 사람은 나뭇가지를 흔들고 또 흔들며 법문을 듣고 있었습니다. 다른 사람은 엄지발가락으로 땅을 파고 있었습니다. 또 한 사람은 위를 쳐다보고 있었습니다.

ēkanē buddhi. ekkanē baṇa æhuva. hon̆daṭa baṇa ahagena hiṭiyā. ānanda hāmuduruvō mē kāraṇaya dækalā hiṭāvā. ahana svāmīni ara pat venāva baṇa æhuva ekkenek baṇa æhuva hatara denek nǣ. svāmīni mātr̥vaka dækkā. ēkayi mē æhuvē.

또 한 사람은 졸고 있었습니다. 한 사람만 법문을 잘 듣고 있었습니다. Ānanda 스님께서 이것을 보고 여쭈었습니다. '세존이시여, 법문을 들은 것은 한 사람뿐이고 네 사람은 듣지 않았습니다. 제가 그것을 보았기에 여쭙니다.'

svāmīn attak hol vala hiṭiyā mokada ē manussayō æragunē atbæv 500ka van̆durek velā idilā minihek vecca paḷaveni avasthāva kālekaṭa passē menehak vecca avasthāva ara van̆duru gatiya athærilā tibunē næti nisā ohuṭa mē dharmayaṭa hiṭa giya mokakda ara sasara gatiyaṭa anuva bāhira dēkaṭa hiṭagilā ata holla holla hiṭiyā. aṁ ēkak lakṣaṇaya dharmayaṭa avadhānaya karanna hækiyāvak tibunē næ. anna eyāṭa bæri venna hētu.

'세존이시여, 나뭇가지를 흔들던 사람은 왜 그랬습니까?' '500생 동안 원숭이로 살다가 처음 사람이 된 때이다. 오랜만에 사람이 되었으나 원숭이 버릇을 버리지 못해, 이 dharma에 마음을 두지 못하고 saṃsāra의 버릇대로 바깥 것에 마음이 쏠려 손을 흔들고 있었다. 그것이 그의 성향이다. dharma에 주의를 기울일 능력이 없었다. 그것이 그가 듣지 못한 까닭이다.'

itin etakoṭa ekkenekgē svabhāvaya tava ekkenek ara vivaha ārahāra hiṭapu ekā kavuda? ūrayek velā atdæpu vansak gevelā in̆dilā minihekkicca avasthāva ara ūru gatiya atæralā nævuva vimahārahāra hiṭiyā gati lakṣaṇaya ēkayi. ūṭat baṇa ahaganna vidak nætuva kiyalā. ara budhiyagena hiṭapu ekak pim̆buruek

'한 사람의 성품은 그러하다. 땅을 파고 있던 사람은 누구인가? 돼지로 500생을 보내고 사람이 된 때라, 그 돼지 버릇을 버리지 못해 땅을 파고 있었다. 그의 성향이 그것이다. 그도 법문을 들을 길이 없었다.'

kiyalā. ara budhiyagena hiṭapu ekak pim̆buruek velā aḍava 500k gevalā haṭam minihekecca avasthāva gati lakṣaṇaya ēkayi koccara hari buddhiya ēkaṭat baṇa ahaganna hita tiyāganna bæri vuṇā.

'졸고 있던 사람은 구렁이로 500생을 보내고 사람이 된 때라 그 성향이 그것이다. 아무리 그래도 졸음 때문에 그도 법문에 마음을 둘 수 없었다.'

ara uḍa palapalā hiṭiya nakṣāstrakārayek velā hiṭā nægat taru gana pudgalayek velā. nægat taru bala balā kālaya gevū pudgalayek. ohuṭa ē pættaṭa hita giyāṭa ē ṭika karaganna bæri vuṇā. ara baṇa ahapu ekkenā trīda paraprāpta brāhmaṇayak hæṭiyaṭa atbaha 500k geva pudgalaya. ē pudgalayāṭa vidyāva piḷiban̆dava dænagænīmē hasala uvamanāvak dænīmak tibuṇē. ē nisā avadhānaya yomu karalā.

'위를 쳐다보던 사람은 점성가였다. 떠오르는 별을 헤아리며 시간을 보낸 사람이었다. 그쪽으로 마음이 가서 법문을 들을 수 없었다. 법문을 들은 사람은 tevijja를 얻은 brāhmaṇa로 500생을 보낸 사람이다. 그는 앎(vijjā)에 대해 알고자 하는 깊은 바람과 앎이 있었다. 그래서 주의를 기울였다.'

dæn metanadi vædagat deyak tiyenavā. baṇa ahanna hētu venakoṭa laukika trīda phala prāpta velā hiṭapu pudgalayāgē mānasikatvayak upaniśaraya vuṇānē. dharmāva avabōdha karanna avadhānayama karanna hētuvak vuṇā.

여기에 중요한 것이 있습니다. 법문을 들을 때 lokiya tevijja를 얻었던 사람의 마음가짐이 upanissaya가 되었지요. dharma를 깨닫도록 주의를 기울이는 원인이 되었습니다.

ehenam mē lōkē tiyena pinvala svabhāvayak tiyenavā. alōbha, addēśa, amōha kiyana guṇayen yuttayi pin. n laukika tamā. labā dena pratiphalayat laukikayi.

그렇다면 세상의 puñña에는 한 가지 성질이 있습니다. puñña는 alobha, adosa, amoha라는 덕을 갖추고 있습니다. 그것은 lokiya입니다. 주는 결과도 lokiya입니다.

hæbæyi ēkēdena pratiphalaya tuḷa pasutalaya velā tiyenavā ārya mārgayaṭa dharma śravaṇaya karanakoṭa manāsiya baṇa ahalā avabōdha karaganna. anna ē pasutalaya pihiṭapu kenāṭa tamayi ē dharmāvabōdhaya karaganna hētu pahaḷa vennē.

그러나 그것이 주는 결과 속에 ariya magga로 가는 바탕이 마련됩니다. dharma를 들을 때 잘 듣고 깨닫는 바탕입니다. 그 바탕이 놓인 사람에게만 dharma를 깨닫는 원인이 생깁니다.

ē nisā budurajāṇan vahansē pinvalaṭa gærehuvē nǣ. pina karaganna ēka apramāda væḍak.

그래서 Buddha께서는 puñña를 꾸짖지 않으셨습니다. puñña를 짓는 것은 appamāda의 일입니다.

apramādayen sampādanaya karagattahama mokakda vennē? ārya mārgaya avabōdha karaganna avaśya karannā vū kaṭayuttaṭa mūla piḷivetaka venavā. ehenam mul piḷiveta næti kenāṭa dharmaya æhuva araṭara tērennē næha.

appamāda로 이루면 어떻게 됩니까? ariya magga를 깨닫는 데 필요한 일의 기초 실천이 됩니다. 그렇다면 기초 실천이 없는 사람은 dharma를 들어도 뜻을 알아듣지 못합니다.

mul piḷiveta æti kenā dharmaya ahanakoṭa ohuṭa dharmaya tērenavā. mūlika piḷiveta æti velē dharmaya æhuvē nætnam ohuṭa ēken apramādaya pūrṇa vennet næha.

기초 실천이 있는 사람은 dharma를 들으면 알아듣습니다. 기초 실천이 있을 때 dharma를 듣지 않았다면 그로써 appamāda가 온전해지지도 않습니다.

ehenam mūlika pratipattiya tuḷin pin dahamin etanaṭa ævidillā ebadu kenā dharmayaṭa næm̆baru vunot ohuṭa apramādaya sampūrṇayi.

그렇다면 기초 실천을 통해 puñña로 거기까지 온 사람이 dharma로 기울면 그에게 appamāda가 온전해집니다.

apramādayēdī ārya aṣṭhāṁgika mārgaya vitarak apramādayi anikava pramādayi kiyalā gattot væradi. dharmayaṭa viruddhayi.

appamāda에서 ariya aṭṭhaṅgika magga만 appamāda이고 나머지는 pamāda라고 받아들이면 틀립니다. dharma에 어긋납니다.

ē nisā pindaham karenna ōnē alōbha adhiya samūha kaṭayutu kerenna ōnē ē tuḷin goḍannagena pasutalaya mata in̆dagena dharmāvabōdhayaṭa ārya aṣṭhāṁgika mārgaya vaḍalā pūrṇa karaganna ēkāyana mārgayaṭa maga pādāganna ōna. etakoṭa tamayi apramādaya pūrṇa vennē.

그러므로 puñña를 지어야 하고 alobha 등을 갖춘 일들을 해야 합니다. 그로써 쌓은 바탕 위에 서서 dharma를 깨닫기 위해 ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦아 완성하고 ekāyana magga로 길을 열어야 합니다. 그때 appamāda가 온전해집니다.

itin apramādaya kiyana eken karana hæma kaṭahatakma pramādayak nætuva apramādayen karanna kiyana eka lōka sammataya. mē apramādaya kaḷē nætnam ehema yuddhayaṭa gihillā parādē venna venavā.

appamāda라는 말로 하는 모든 일을 늦추지 않고 게으름 없이 하라는 것은 세상의 통념입니다. 이런 appamāda를 하지 않으면 전쟁에 나가 지게 됩니다.

velāvaṭa eyāṭa hara sukkhava aṭa gattē nætnam kṣaṇayakin aragena ē avaśya karana paturan ṭika dāgattē nætnam kṣaṇayakin haturā mæruvē nætnam haturaṭa yaṭat venna siddha venavā. parājīva venna siddha venavā. etanat

제때 무기를 들지 않으면, 순간에 들어 필요한 화살을 메기지 않으면, 순간에 적을 죽이지 않으면 적에게 굴복하게 됩니다. 지게 됩니다.

parājīva venna siddha venavā. etanat apramādayak venna ōnē. hæbæyi ē apramādaya nemeyi mē kivvē. ēka lōka samata katāva. lōka sammata adāhata vena ekak śāsanayaka adāhata tava ekak. śāsanika apramādaya kiyannē nivan dækīma san̆dahā avaśya pasutalayak ætda magak ætda apramādava karagata yutu. ēkayi apramādaya.

거기에도 appamāda가 있어야 합니다. 그러나 말하려는 것은 그 appamāda가 아닙니다. 그것은 세상 통념의 이야기입니다. 세상 통념의 뜻이 하나이고 sāsana의 뜻은 또 다른 것입니다. sāsana의 appamāda란 nibbāna를 보는 데 필요한 바탕이 있다면, 길이 있다면 그것을 게으름 없이 이루어야 한다는 것입니다. 그것이 appamāda입니다.

mē saṁgnā vēdaita nirōdhaya pahadā denna kiyalā kiyanavā. mēkat in ē vagēma deyak. saṁgnā vēdayita nirōdhaya kiyana vacanayen pennanna mēka karanna navānupūlava samāpattiya samavadinna ōnē.

이 saññāvedayitanirodha를 풀어 달라고 합니다. 이것도 그와 같은 것입니다. saññāvedayitanirodha라는 말로 보여 주는데, 이것을 하려면 아홉 차례의 anupubba samāpatti에 들어야 합니다.

mēva saṁgnā nāsaṁ yatana kiyannā vū tænaṭa gihillayi. etanadi dakinavā saṁgnāvē asāratvaya. vēdanā saṁgnāvē næti manōsaṁkhāraya etandi dakinavā. goḍanægena hæṭi dakinavā, gevena hæṭi dakinavā. kisima harayā vitara nokara gevilā yana hæṭi dakinavā.

nevasaññānāsaññāyatana라는 곳까지 가서입니다. 거기서 saññā의 알맹이 없음을 봅니다. vedanā와 saññā의 mano saṅkhāra를 거기서 봅니다. 쌓이는 모습을 보고 닳아 가는 모습을 봅니다. 아무 알맹이도 남기지 않고 닳아 가는 모습을 봅니다.

utsāhayen vīriyen goḍanagana hæṭi dakinavā mohotak mohotak gāna. husmak uḍaṭa gannavā, pallehā taṭinavā, uḍaṭa gannavā, pallehā taṭanavā menna mē velāvaṭa yanavā kāryavāda vēdanā saṁgnā goḍanaganavā saṁkhāra vaśayen manōsaṁkhāra vaśaya. goḍanagalā duvana ṭika kriyātmakalā vēdanā, saṁgnā, sahaka, mānasikatvaya vidyāmāna karanavā. ē vidyāmāna karapu mānasikatvaya gevilā yanavā.

노력과 viriya로 순간순간 쌓는 모습을 봅니다. 숨을 위로 들이쉬고 아래로 내쉬고, 들이쉬고 내쉬는 바로 그때, vedanā와 saññā를 saṅkhāra로, mano saṅkhāra로 쌓습니다. 쌓아서 그것이 작동하여 vedanā, saññā 등의 마음 상태를 드러냅니다. 그 드러난 마음 상태는 닳아 사라집니다.

nævatat āye goranaganna. āyē vēdanā saṁgnā manasin goḍanaganna ōna. āyē goḍana naganakoṭa mokada vennē? āyi manasa kriyātmakayi. āya vēdanā, saṁgnā, vidyā māna.

다시 쌓아야 합니다. 다시 vedanā와 saññā를 마음으로 쌓아야 합니다. 다시 쌓을 때 무엇이 일어납니까? 다시 마음이 작동합니다. 다시 vedanā와 saññā가 드러납니다.

āyē balā innakoṭa ē disa balā innakoṭa pēnavā. ēka balā hiṭiyadī gevilā yanavā. gevilā keḷavara venavā. menna metendi dakinavā hita kiyannē. dæn dænenavā hæn̆dinavā kiyannē. sadātanika vastuvak nemeyi. goḍanagana nisā haṭaganna phalayak kiyalā.

다시 지켜보고 있으면, 그쪽을 지켜보고 있으면 보입니다. 지켜보는 동안 닳아 갑니다. 닳아 끝납니다. 바로 여기서 봅니다. 마음이라는 것, 느끼고 알아본다는 것이 영원한 실체가 아니라 쌓기 때문에 생기는 결과라는 것을.

hita nisā hitenma goḍanaganavā. goḍanagāpu nisā hita vidyāmāna venavā. prasāraṇaya venavā. etakoṭa ētanukūlava dænenavā hæn̆dinavā. āyē yali yali goḍanagena śaktiya nodunna ōnē tunna śaktiya goḍanægilā āya bæhælā yanavā.

마음 때문에 마음 스스로 쌓습니다. 쌓았기 때문에 마음이 드러납니다. 퍼집니다. 그에 따라 느끼고 알아봅니다. 다시 거듭 쌓는 힘을 주지 않으면, 준 힘으로 쌓였던 것이 다시 가라앉습니다.

bæhælā yanakoṭa āya dænaganna hæn̆dinaganna puḷuvan hækiyāva aḍu velā yanavā. dænenna hæn̆denna hækiyāva mokakda dænennē hæn̆dennē? innavayi kiyana eka dænenavā innavā kiyana eka hæn̆dinavā.

가라앉을 때 다시 느끼고 알아볼 수 있는 능력이 줄어듭니다. 느끼고 알아보는 능력이. 무엇을 느끼고 알아봅니까? 있다는 것을 느끼고, 있다는 것을 알아봅니다.

bāhira han̆dulā gænīma nemeyi mē kiyannē. ē vēdanā saṁgnā venas. rūpayak dakinavā, ēka dannavā, dænagannavā, han̆dunā gannavā kiyana eka venama saṁgnāvak. ēkat manō [ugura kǣrīma] saṁkhāra tamayi. namut ēka ōlārikayi.

바깥을 알아보는 것을 말하는 것이 아닙니다. 그 vedanā와 saññā는 다릅니다. rūpa를 보고 그것을 알고 알아보는 것은 별개의 saññā입니다. 그것도 [헛기침] mano saṅkhāra이긴 합니다. 그러나 그것은 거칩니다(oḷārika).

ē ōlārika dænīm hædirīm kiyana ēvat manōsaṁkhāra vunāṭa sukhama vū nætnam itāma siyum manōsaṁkhāraya gonna næægennē nēva saṁgnā, nāsaṁ etanadi. etendi tamayi dænenavā kiyana eka goḍanægena hæṭi dakinnē.

그 거친 느낌과 알아봄도 mano saṅkhāra이지만, 미세한(sukhuma), 아주 미세한 mano saṅkhāra가 쌓이는 것은 nevasaññānāsaññāyatana에서입니다. 거기서 '느낀다'는 것이 쌓이는 모습을 봅니다.

inna bava dænenavā. inna bava han̆dunavā. inna kenāṭa rūpa dænenavā, sadda dænenavā, gandha dænenavā, rasa dænenavā, sparśenavā. ov rūpa han̆duranavā, sadda han̆duranavā, gandha han̆duranavā, rasa han̆duravanavā, sparśa han̆durenavā. mēka ōlārika saṁgnāva ōlārika vēdanā saṁgnā ēvvā.

있다는 것이 느껴집니다. 있다는 것을 알아봅니다. 있는 이에게 rūpa가 느껴지고 소리, 냄새, 맛, 감촉이 느껴집니다. 그렇지요, rūpa를 알아보고 소리, 냄새, 맛, 감촉을 알아봅니다. 이것은 거친 saññā, 거친 vedanā와 saññā입니다.

ehenam manō saṁkhāraya mula dakinna nam nēva saṁgnā nāsaṁ etana kiyana au attava samāpattiyaṭa yanna ōnē. aṭaveni samāpattiya aṭaveni samāpattiya tamayi dakinnē. hita hita tiyena bava dænenavā hita tiyena bava han̆dunavā. inna bava dænenavā inna bava han̆dunavā. occarayi etana tiyennē.

그렇다면 mano saṅkhāra의 뿌리를 보려면 nevasaññānāsaññāyatana라는 여덟째 samāpatti에 가야 합니다. 여덟째 samāpatti에서 봅니다. 마음이 있다는 것이 느껴지고 마음이 있다는 것을 알아봅니다. 있다는 것이 느껴지고 있다는 것을 알아봅니다. 거기 있는 것은 그것뿐입니다.

eyin ehāṭa inna bava dænennē næhatm hæn̆dinnē nætnam. ehen ehāṭa hitaṭa sambandha kisivak næha. menna metenadi dakinavā. inna bava dænennē inna bava han̆durannē.

그 너머로는 있다는 것이 느껴지지도 알아보이지도 않습니다. 그 너머에는 마음과 관련된 것이 아무것도 없습니다. 바로 여기서 봅니다. 있다는 것이 느껴지고 있다는 것을 알아보는 것을.

in̆dīma, dænagænīmaṭa, han̆dunā gænīmaṭa manasa mehē æyima nisayi. balāporottu vena nisayi. ehenam dænagænīmē balāporottuva dænagænīma san̆dahā matu vecca manō viññāṇaya. manō viññāṇaya matu karannē dænagænīmaṭa hæn̆dina gænīmaṭa tiyena balāporottuva nisā.

있음과 앎과 알아봄에 마음이 붙들려 있기 때문이고, 기대하기 때문입니다. 그렇다면 알고자 하는 기대, 알기 위해 일어난 mano viññāṇa입니다. mano viññāṇa를 일으키는 것은 알고 알아보려는 기대 때문입니다.

dænagænīmaṭa hæn̆dina gænīmaṭa yamkisi vēdanā saṁgnā nadevvā nam ēvā gevilā yanakoṭa kisivak ituru kaḷet nætnam. dunna harayakut nætnam ipadava. etandi ohu avabōdhayak labanavā. mē dænīma hæn̆dinīma mokaṭa næganavada? monavaṭada mēka nagannē? mokaṭada jīvat vennē? jīvitayak æyi goḍanagannē? æyi mē in̆dīmak goḍanagannē? jīvitayak goḍanagannē mokaṭada?

알고 알아보려고 어떤 vedanā와 saññā를 일으켰는데, 그것들이 닳아 갈 때 아무것도 남기지 않고 준 알맹이도 없다면, 거기서 그는 깨달음을 얻습니다. 이 앎과 알아봄을 무엇 때문에 일으키는가? 무엇을 위해 이것을 일으키는가? 무엇 때문에 사는가? 왜 삶을 쌓는가? 왜 이 있음을 쌓는가? 삶을 무엇 때문에 쌓는가?

væṭahenakoṭa ē san̆dahā utsāha vīriya athæriyahama siyalu utsāha siyalu vīriya avasānak. ehenam avasāna antimaṭa sivicca duk mātraya eccarayi. ōkat at eriham pūrṇa nidahas vanna ōka dækkahama mokada karannē?

그것이 이해될 때, 그것을 위한 노력과 viriya를 놓으면 모든 노력과 모든 viriya가 끝납니다. 그렇다면 마지막의 마지막에 남은 dukkha는 그만큼뿐입니다. 그것마저 놓으면 완전히 자유로워집니다. 이것을 보면 어떻게 합니까?

dakinavat ekkama oya avabōdhayak ekkama hita goḍanagena dænīma hædanīma goṇagena balāporottuva sun velā yanavā. sunvelā yanavā at ekkalāma yali dænīm hædim gonna nætuvahama dænama antima titaṭa gihillā nivilā yanakama hiṭapu bava dænenavā. dænena bava dænenavā han̆dunā gattā bava dænenavā.

보는 것과 함께, 그 깨달음과 함께 마음이 앎과 알아봄을 쌓던 기대가 끊어져 갑니다. 끊어지고 놓이면 다시 앎과 알아봄이 쌓이지 않으니, 알면서 마지막 점까지 가서 꺼질 때까지 있었다는 것이 느껴집니다. 느낀다는 것이 느껴지고 알아보았다는 것이 느껴집니다.

hētuva athærī velāṭa antima hētu nætnam dænīmat ivarayi hædinīmat ivarayi kiyalā nirōdha venavā dæya vanavā. nirōdha vunāṭa patve nirōdha velā innakan dænaganna han̆dunāganna hitak nǣ.

원인이 놓인 때, 마지막 원인이 없으면 앎도 끝나고 알아봄도 끝나 nirodha가 됩니다. nirodha에 이르러 nirodha에 있는 동안에는 알고 알아볼 마음이 없습니다.

anna ē ṭika dænagannakoṭa kiyana saṁgnā vēdayitaya nirōdhaya labannē onna otendi otennaṭa yanakan innahā saṁgnā nirōdha venavā. mokak nisāda? hita hækilena nisā. hita tīkṣaṇa novicca nisā

이것을 알 때 saññāvedayitanirodha를 얻는 것은 바로 거기에서입니다. 거기까지 가기 전에 saññā가 사라지는 것은 무엇 때문입니까? 마음이 움츠러들기 때문입니다. 마음이 날카롭지 않기 때문입니다.

hitakilenakoṭa ēken haṭaganna svabhāvayak tamayi saṁgnā nirōdha vena eka.

마음이 움츠러들 때 그로써 생기는 성질이 saññā가 사라지는 것입니다.

pallahā pallahā dhyāna valadīt ōka venavā. saṁkhitta cittaṁvā saṁkit cittaṁ cēti pajānāti vikkakkhitta cittaṁvā vikkitta cittaṁcē pajā mē hita dænaganna cittānupassanāva duka dakinna ōnē. mē mē nirōdhayaṭa pat vuṇā nemeyi. mē hita vuṇā.

아래 jhāna들에서도 그런 일이 생깁니다. 'saṅkhittaṃ vā cittaṃ saṅkhittaṃ cittanti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānāti.' 이 마음을 알아야 합니다. cittānupassanā로 dukkha를 보아야 합니다. 이것은 nirodha에 이른 것이 아닙니다. 마음이 그렇게 된 것입니다.

mē samavadinna bæruva visireenavā. ē visireena hita mē ækiruna hita menna mē deka manāsaya dænaganna ōnē cittānupassanāvedī.

이것은 집중하지 못해 흩어집니다. 그 흩어지는 마음과 이 움츠러든 마음, 이 둘을 cittānupassanā에서 잘 알아야 합니다.

æyi mē vihirennē? æyi mē ækilennē? æyi mē saṁgnā dæennē nætuva kiyagiyē? saṁgnā dænennē nætuva tiyennē ukaṭalīkama kammælikama tērum ganna bærikama ē nisā vuna deyak misak mē uparima paḍaya ehema nemeyi kiyalā tamāgē tamāgē nuvaṇa tamā gōcara karaganna ōnē. gōcaralā ēka mōhayaṭa ayitiyi kiyalā dænaganna ōnē. ēka avidyāvaṭa ayitiyi. mulāvaṭa ayitiyi. agnānabhāvayaṭa ayitiyi. ehenam metanadi api

왜 이것이 흩어지는가? 왜 움츠러드는가? 왜 saññā가 느껴지지 않게 되었는가? saññā가 느껴지지 않는 것은 싫증과 게으름과 알아차리지 못함 때문에 생긴 것이지 이것이 최고 단계여서가 아니라고 자기 지혜에 비추어 알아야 합니다. 비추어 보아 그것이 moha에 속한다고 알아야 합니다. 그것은 avijjā에 속합니다. 미혹에 속합니다. 무지에 속합니다.

agnānabhāvayaṭa ayitiyi. ehenam metanadi api dakinna ōnē apiṭa yamkisi saṁgnāvak nirōdha vana bava antima niyama yathārthayen dakinavā nam nēva saṁgnā nāsaṁ etanakan hita dænīma tiyenna ōnē.

그렇다면 여기서 우리가 보아야 할 것은, 어떤 saññā가 사라지는 것을 마지막 참된 실상으로 보려면 nevasaññānāsaññāyatana까지 마음의 앎이 있어야 한다는 것입니다.

anna etendi dakinavā. goḍanagana yamak ænam goḍanagana tāk mama dakinavā. goḍanagannē i nætnam dakinna deyak ægennē næti nisayi mē dækīma nættē. mē dænīma hæn̆dīma nættē ēkayi. dæn hæn̆dinīma goḍanægeddī maṭa dænennē næhat hæn̆dennē næhanam ēka magē tiyena aḍupāḍuvak. ēka nuvaṇē tiyena madavak. tīkṣaṇa pragnāva nætikama. anna ēka dakinna ōnē. hun̆gadine

바로 거기서 봅니다. 쌓는 것이 있다면 쌓는 동안 나는 봅니다. 쌓지 않으면 볼 것이 생기지 않기 때문에 보이지 않는 것입니다. 앎과 알아봄이 없는 것은 그 때문입니다. 알아봄이 쌓이고 있는데도 내가 느끼지 못하고 알아보지 못한다면 그것은 나의 모자람입니다. 지혜의 무딤, 날카로운 paññā가 없는 것입니다. 그것을 보아야 합니다.

nætikama. anna ēka dakinna ōnē. hun̆gadine kotanadi hævaṭilā mē hatarama gihalā nirōdhayaṭa samavadinavā. mokut æyi nætuva giyā. īṭa passē saddaya nætuva innavā. bohoma santōsayen innavā nirōdhayaṭa sambennava maṭa puḷuvan kiyalā. antima vana mokada vennē?

많은 이들이 어딘가에서 휘말려 이 넷을 다 지나 nirodha에 든다고 여깁니다. 아무것도 없이 갔다고. 그 뒤에 소리 없이 지냅니다. 'nirodha에 들 수 있다'며 아주 기뻐합니다. 마지막에 어떻게 됩니까?

dænennē nætuva inna ukaḍalī hita purudu kaḷot ehema mityā samādhiyak væḍi vænilā mataka næti venna paṭan gannavā karana eka væḍak tiyāyak mokada vennē? kǣvada matakak næha hiṭiyada mata næha budiyā gattada matak karanæhadda hētuda matakat næhæda æn̆da gattada mataka næti velat iṭa tiyenavā. antimaṭa ēsā hari bayāna ekayi ēka. ē nisā bhāvanā kirīmēdī

느끼지 못하는 싫증 난 마음을 익히면 그런 micchā samādhi가 자라서 기억을 잃기 시작합니다. 하는 일이 어떻게 됩니까? 먹었는지 기억이 없고, 앉았는지 기억이 없고, 잤는지 기억이 없고, 씻었는지 기억이 없고, 옷을 입었는지 기억이 없는 때가 옵니다. 마지막엔 아주 위험한 것이 그것입니다.

ekayi ēka. ē nisā bhāvanā kirīmēdī viśēṣayenma dænagænainna ōna karmasthāna vaḍanakoṭa antima keravalaṭa yanakam mehemayi yannē

그러므로 bhāvanā를 할 때 특히 알고 있어야 할 것은, kammaṭṭhāna를 닦을 때 마지막 끝에 이르기까지 이렇게 간다는 것입니다.

kiyalā. ēka hariyaṭa ahaganna næta karanna giyot satara maninavā. itin ē vunāṭa ōka hariya akamæti

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

otanin pannavā ganna hari ammāra mokada hæma tænama dæn tiyennē atdækīmak nætuva bhāvanā dīpu karmasthānācārya nisāma oya ækilena tæna nirōdhaya kiyalā minissu avaṭnavā. hon̆da yahapat bhāvanāyōgīva kaṭayutu karagena nivan dakinna hētu vāsanā tiyena aya. potan havaṭṭalā atara pamanavā.

왜냐하면 지금 어디서나 경험 없이 bhāvanā를 가르치는 kammaṭṭhāna 스승들 때문에, 그 움츠러드는 곳을 nirodha라고 사람들을 속이기 때문입니다. 좋은 bhāvanā 수행자로 지내며 nibbāna를 볼 원인과 복이 있는 이들이 속아서 길 중간에서 헤맵니다.

dæn itin oyāṭa nirōdhaya sambanna puḷuvan dæn anāgāmī pudu karada hat davasak nirōdhayen inna puḷuvan kiya otana savaṭṭanavā ē pudgalayā moka kiyannē pæyak innavā dekak innavā tunak innavā purudu karena ṭika dahak yanakoṭa āsē bhāvita kaḷē

'이제 당신은 nirodha에 들 수 있다, 이제 anāgāmī다, 익히면 7일 동안 nirodha에 있을 수 있다'고 거기서 속입니다. 그러면 그 사람은 한 시간, 두 시간, 세 시간 있고, 익혀서 열 시간쯤 되도록 익힙니다.

aragena ukkaṭalī hita hæn̆gicca hita tērum ganna mānasikatvaya vētanaṭa āvarjanā karanna bæha. āvarjana gnānayē nǣ. āvarjana gnānaya næ. hædi nisayi pēnnē nættē? tamanṭa dænena bava hæn̆dina ena bava.

그러나 싫증 나고 움츠러든 마음을 알아차리는 마음가짐으로 의도적으로 āvajjana하지 못합니다. āvajjana ñāṇa가 없습니다. āvajjana ñāṇa가 없기 때문에 자기가 느끼고 있다는 것, 알아보고 있다는 것이 보이지 않는 것입니다.

dæn kenek sihin næti karapuvahama ōṭat dænennē næhæ, hæn̆dina ennē næhæ. mokakda vunē? hitakiliya giyā. giyāṭa passē oparēṣan karanavā kǣli kapanavā dannē næha. hitakiḷu vuṇā misak. nirōdhayaṭa pat vuṇā nemeyi.

누군가를 마취시켜 의식을 없애면 그 사람도 느끼지 못하고 알아보지 못합니다. 무슨 일이 일어난 것입니까? 마음이 움츠러든 것입니다. 그 뒤에 수술을 하고 살을 잘라도 모릅니다. 마음이 움츠러들었을 뿐 nirodha에 이른 것이 아닙니다.

a nirōdhaya kiyana eka dænaganna nam vēdanā saṁgnā goḍanægennē yamtāk durada? menna metek saṁkhāra pattayen mē viññāṇa goḍanægenavā. vēdanā, saṁgnā, manō saṁkhāra goḍanægenavā. menna mēkayi hētu. menna mē hētuva nisā goḍa naganna nisayi mē goḍanægennē.

nirodha를 알려면, vedanā와 saññā가 어디까지 쌓이는지 알아야 합니다. 여기까지 saṅkhāra를 조건으로 viññāṇa가 쌓입니다. vedanā, saññā, mano saṅkhāra가 쌓입니다. 이것이 원인입니다. 이 원인 때문에, 쌓기 때문에 이것이 쌓입니다.

antima kes gaha antima tita goḍa nægenam nikan hamba vennē næhæ goḍa nagana nisā nægenavā. menna goḍa nagalā natara karapuvahama nægipu eka bæhælā yanavā. āya goḍa næguvē nætnam mēkē nægennē næhæ. ē nisayi mē keḷavara vunē.

마지막 머리카락 한 올, 마지막 점 하나가 쌓이더라도 거저 생기지 않습니다. 쌓기 때문에 쌓입니다. 쌓다가 멈추면 쌓였던 것이 가라앉습니다. 다시 쌓지 않으면 이것이 쌓이지 않습니다. 그래서 이것이 끝난 것입니다.

anna ehema saṁgnā nirōdhayak dakinakoṭa dænama ē saṁgnāva nirōdha venavā dakinavā. menna mēkaṭa tiyenavā saṁgnā vēda nirōdhaya kiyannē navæni navānupūrṇa samapattiya nava væni samāpattiya oyin mehāṭa kāṭavat saṁgnā vēda nirōdhayaṭa sambenna bæha. saṁgnāva akula vavāgena inna puḷuvan. ækuḷum sahagatta saṁgnāva mahā bhayānakayi.

그렇게 saññā의 nirodha를 볼 때 알면서 그 saññā가 사라지는 것을 봅니다. 이것이 saññāvedayitanirodha, 아홉째 anupubba samāpatti, 아홉째 samāpatti입니다. 그 이전에는 아무도 saññāvedayitanirodha에 들 수 없습니다. saññā를 움츠린 채로 있을 수는 있습니다. 움츠림이 섞인 saññā는 매우 위험합니다.

ōkaṭa purudu kara gattot asaṁña satyaya upadinavā. saṁgnā næti nisā. catura dhyānayanṭa hita væḍuva asaṁgna vuṇā. asaṁgna vunot mokada vennē? ēka nivana kiya hiṭapu ekkenā. nivana dækkē nǣ.

그것에 익숙해지면 asaññasatta로 태어납니다. saññā가 없기 때문입니다. 넷째 jhāna까지 마음을 닦아 asañña가 되었습니다. asañña가 되면 어떻게 됩니까? 그것을 nibbāna라고 여기던 사람입니다. nibbāna를 보지 못했습니다.

manō saṁkhāra piḷiban̆da avidyāva duru karaganna ohu dannē næha. mē manōsaṁkhārayi mē manōsaṁkhāra samudayayi. ēka dækkē næ. mē manō saṁkhāra nirōdhaya mē mārgayayi kiyalā dækkē næhæ. e. ehenam manō saṁkhāra passē caturārya satyaya dækkē næti kenāṭa arihatyaṭa patvenna bæ.

그는 mano saṅkhāra에 대한 avijjā를 없앨 줄 모릅니다. 이것이 mano saṅkhāra이고 이것이 mano saṅkhāra의 samudaya라는 것을 보지 못했습니다. 이것이 mano saṅkhāra의 nirodha이고 이것이 magga라는 것을 보지 못했습니다. 그렇다면 mano saṅkhāra에 대해 cattāri ariyasaccāni를 보지 못한 사람은 arahatta에 이를 수 없습니다.

saṁgnā vēdāva nirōdhayaṭannat bæha. ē nisā otana ōka dakayaganna ōnē. mē katāva tamayi manō saṁkhāra mē itā vū manō saṁkhāra mē manō saṁkhāra næginnē mē manōsaṁkāra valaṭa hētuva mē manōsaṁkhāra nirōdhaya mē nirōdha karanna hētu nirōdha karana mārgaya menna mē saṁkhāra væḍena hētuva dækalā ēka nirōdha kaḷot mē saṁkhāra nirōdha venavā kiyalā dækkā nam hētuva nirōdha karalā phala nirōdha karapu dāna anna eyā saṁgnā vēda nirōdhayaṭa samædenavā.

saññāvedayitanirodha에 들 수도 없습니다. 그러므로 거기서 그것을 보아야 합니다. 이 이야기가 바로 mano saṅkhāra입니다. 이것이 mano saṅkhāra, 이 mano saṅkhāra가 일어나는 원인, 이 mano saṅkhāra의 nirodha, 그것을 멈추는 원인, 멈추는 magga—이 saṅkhāra가 자라는 원인을 보고 그것을 멈추면 이 saṅkhāra가 멈춘다고 보았다면, 원인을 멈추어 결과를 멈춘 그날 그는 saññāvedayitanirodha에 듭니다.

itin eyin mehā saṁgnā vēdayaṭa nirōdhayak ehema nǣ.

그러니 그 이전에는 saññāvedayitanirodha 같은 것은 없습니다.

hon̆din tērum araganna ōnē kahara ayaṭa upacāra kiyana paḷaveni avasthāvaṭa enakoṭama saṁgnā nirōdha venavā. bhāvanāvaṭa in̆dagattā ṭikak velā giyā danne uḍuvak kaḍā væṭilā ehema nin̆da gihinvā. ninda gihillat næ. niccit nǣ.

잘 이해해야 합니다. 어떤 이들에게는 upacāra라는 첫 단계에 오자마자 saññā가 사라집니다. bhāvanā에 앉아 조금 지나면 머리가 툭 떨어지듯 잠든 것처럼 됩니다. 잠든 것도 아닙니다. 분명하지도 않습니다.

anti balanakoṭa kaṭē kela okkoma hærilā bima væyak erilā balanakoṭa samaharaṭa hoṭu kela hoṭu væyak vækenavā. oluva pahat velā. ǣnnaṭa passē dannē næhæ. kavuruvat tallu karalā katā karalā bæluvat æn̆gaṭa saṭalā dænenna ennē næ. koheda hiṭiyē mokada vunē? manasa koheda tibuṇē? ēka mataka vut nǣ.

나중에 보면 입의 침이 다 흘러 바닥에 고여 있고, 어떤 이는 콧물과 침이 흘러내립니다. 고개가 숙여져 있습니다. 그 뒤로는 모릅니다. 누가 밀거나 말을 걸어 봐도 몸에 닿는 것이 느껴지지 않습니다. 어디 있었는지, 무슨 일이 있었는지, 마음이 어디 있었는지 그것도 기억나지 않습니다.

kayaṭa mehe ollana dænunē nættē mokada ē mokada maṭa ēka dænunet nǣ. hita hita dænunet nǣ. āhinava eyā nirōdhayaṭa pat vuṇā kiyalā poṭṭa mē karmasthānācāryavaru sammata karanavā.

'몸을 이렇게 흔드는 것이 왜 느껴지지 않았는지, 그것도 느껴지지 않았고 마음도 느껴지지 않았다'고 하면, 그 사람이 nirodha에 이르렀다고 이 kammaṭṭhāna 스승들이 인정해 줍니다.

ē manussayat bohoma santōsayen ævidilā hiṭā anāgāmī vuṇā kiyalā hitāgena ōka vaḍaval ṭika kālayak hiṭiyaṭa passē kǣvada kǣvada ættaṭa mataka nǣhæ. nǣvada ættaṭa mama nǣvada maṭa mataka nǣ. ē ahana ahana ekakvat mataka nǣ. antima anātha satvayaṭa væṭenavā. ehin hari vayāna ekayi. ē nisā ēkaṭa vahinna epā. yathārthaya saṁgnā vēdaya

그 사람도 아주 기뻐하며 anāgāmī가 되었다고 여기고 그것을 닦습니다. 얼마 지나서는 먹었는지, 정말 먹었는지 기억이 없습니다. 목욕했는지, 정말 내가 목욕했는지 기억이 없습니다. 물어보는 것을 하나도 기억하지 못합니다. 마지막엔 의지할 데 없는 중생으로 떨어집니다. 그래서 아주 위험한 것입니다. 그러니 거기에 빠지지 마십시오.

nisā ēkaṭa vahinna epā. yathārthaya saṁgnā vēdaya nirōdhayaṭa yanna nam eyā dænagannavā menna prathama dhyānaṭa mama sama vædunā. mama dæn innē prathama dhyānaya. mama ditiyak dhyānayaṭa sama vædunā. dæn innē detiyak dhyānaya. hon̆daṭa pæhædiliva enna enna væṭahenavā væḍiyi. dæn tr̥tiya dhyānaya īṭat hara manāva pæhædili. caturatta dhyānaya īṭat harahā pæhædili. ākāśānaṁcātanaya ēka īṭa pæhædili. viññāṇa aṁcātanaya īṭat alā pæhæda īṭat alā dænīm sahitayi. tīkṣaṇayi. ākiṁcañātanaya ēka īṭa vaḍā tīkṣaṇayi. nēva saṁgnā nāsaṁta nemeyi innē. aṭaveni samāpattiya ēkat īkṣarayi dænenavā. menna keḷavara kaḷā.

참된 saññāvedayitanirodha로 가려면 그는 압니다. '이제 나는 첫째 jhāna에 들었다. 지금 첫째 jhāna에 있다. 둘째 jhāna에 들었다. 지금 둘째 jhāna에 있다.' 갈수록 더 분명하게 이해됩니다. 셋째 jhāna는 그보다 더 분명합니다. 넷째 jhāna는 그보다 더 분명합니다. ākāsānañcāyatana는 그보다 분명합니다. viññāṇañcāyatana는 그보다 더 분명하고 앎이 더 있으며 날카롭습니다. ākiñcaññāyatana는 그보다 더 날카롭습니다. 이제 nevasaññānāsaññāyatana에 있습니다. 여덟째 samāpatti도 날카롭게 느껴집니다. 여기서 끝을 냈습니다.

dæn itin hitanna hitak næti kaḷā. manōsa saṁkhāra nægena divicca antima hētuvak ivara kaḷā. īṭa passē āpahuvā dakinavā saṁgnā nirōdha karavē saṁgnā viyaṭa hētu nirōdha karapu nisā. hētu nirōdhayen paḷaveni rōda vecca nisā saṁgnā nirōdha vuṇā. ēka mama dænagenamayi siddha vuṇē. mama metek kal adhiṣṭhāna karagattā hētu nægennē næti vennē. adhiṣṭhānaya paridi ē kālē in̆dalā adhiṣṭhānaya ivaranakoṭa saṁgnā næguṇā. ē nisayi mē āyē saṁgnāvaṭa āvē.

이제 생각할 마음을 없앴습니다. mano saṅkhāra가 일어나던 마지막 원인을 끝냈습니다. 그 뒤에 돌아와서 봅니다. saññā가 사라진 것은 saññā가 생기는 원인을 멈추었기 때문이라는 것을. 원인을 멈추었기 때문에 saññā가 사라졌습니다. 그것은 내가 알면서 일어난 일입니다. 나는 얼마 동안 원인이 일어나지 않도록 adhiṭṭhāna를 했습니다. adhiṭṭhāna대로 그때부터 adhiṭṭhāna가 끝나자 saññā가 일어났습니다. 그래서 다시 saññā로 돌아온 것입니다.

mēvā saṁgnānāsa saṁgnāya tana āyat mama āvē mē kramayaṭayi. anna ehema dækaganna puḷuvan nam tamayi navānukūra samāpattiyaṭa kiyalā mē saṁgnā vēdayicca nirōdha samāpattiyaṭa samavadinna puḷuvan.

nevasaññānāsaññāyatana로 다시 나는 이렇게 왔습니다. 그렇게 볼 수 있어야 아홉째 anupubba samāpatti라는 이 saññāvedayitanirodha samāpatti에 들 수 있습니다.

[ugura kǣrīma] itin ēka varadda gattot ehema eyi mehā saṁgnā vēda nirōdha samāpattiyak nǣha. oya tērum ganna

[헛기침] 그러니 그것을 잘못 받아들이면 곤란합니다. 그 이전에는 saññāvedayitanirodha samāpatti가 없습니다. 그것을 이해하십시오.

ārya ārya sattvayaṭa patna prasaṁ væḍenna puḷuvanda

(질문) ariya sacca에 이른 사람에게도 asañña가 자랄 수 있습니까?

ehema vunat mehema venavā. asaṁ væḍennē næhæ. namut hita ækillā yanavā. asaṁ ārya satyayaṭa patvuna kenek innavā nam ārya satyayaṭa pat vecca kenāṭat etana tiyennē vidarśanā vidarśanāva tuḷin væḍenna puḷuvan pragnāva. hæbæyi samathaya venama purudu kaḷa yutu ekak. ē nisā etana kiyanavāmēmē ē

그렇더라도 이렇게 됩니다. asañña가 자라지는 않습니다. 그러나 마음이 움츠러듭니다. ariya sacca에 이른 사람이 있다면, 그 사람에게도 거기 있는 것은 vipassanā, vipassanā로 자랄 수 있는 paññā입니다. 그러나 samatha는 따로 익혀야 하는 것입니다.

kaḷa yutu ekak. ē nisā etana kiyanavāmēmē ē dekema dekama yuktanam a etana pennannē upatō vimukta [ugura kǣrīma] pragnā vimukta cētō vimukta dekak. cētō

그래서 거기서 말하기를, 두 가지를 다 갖추었다면 거기서 보여 주는 것은 ubhatovimutta [헛기침], 곧 paññāvimutta와 cetovimutta 두 가지입니다.

pragnā vimukta cētō vimukta dekak. cētō vimuktiya kiyana eka praguṇa karagatta yuktāk. itin ehema nætnam ē praguṇa karaganna velāva vidēdī mē upades aragena tiyenna ōnē. ekkō sasara vaḍalā tibicca purudda tiyenna ōnē. aṭṭha samāpattapu sasara puruddak tibuṇa nam eyāṭa nirāyāsayenma ara kiyana asaṁyaṭa væṭennē nǣ.

cetovimutti는 익혀야 하는 것입니다. 그렇지 않으면 그것을 익힐 때 이런 가르침을 받아 두어야 합니다. 아니면 saṃsāra에서 닦아 온 습관이 있어야 합니다. aṭṭha samāpatti의 saṃsāra 습관이 있었다면 그는 저절로 그 asañña로 떨어지지 않습니다.

bhāvanāvaṭa innakoṭa ekin eka ekin eka talen talayaṭa væḍigena væḍigena gihillā kramānukūlava yanavā. itin ehema næti kenāṭa ara vidihaṭa ataramaga natara venavā. ætuḷu hitenavā.

bhāvanā에 있을 때 하나하나, 층에서 층으로 닦아 올라가며 차례대로 갑니다. 그렇지 않은 사람은 그런 식으로 중간에 멈춥니다. 마음이 움츠러듭니다.

hæbæyi æku hita ena eka ekak. ækuḷu hita dr̥ṣṭagata vena eka tava ekak. ē æku saṁgnā nirōdhayayi kiyalā nigamanaya karagattot. ēka tava ekak. mārga phala avabōdha æti kenekuṭa nam ēka dr̥ṣṭiya ennē næha. eyā dakinavā magē hitakiḷa vuṇā. pūrṇa vuṇē nǣ kiyalā.

그러나 움츠러든 마음이 오는 것과 움츠러든 마음이 diṭṭhi로 굳는 것은 다른 일입니다. 그 움츠림을 saññā의 nirodha라고 결론 내리면 그것은 또 다른 일입니다. magga phala를 깨달은 사람에게는 그런 diṭṭhi가 오지 않습니다. 그는 '내 마음이 움츠러들었을 뿐 온전해진 것이 아니다'라고 봅니다.

mēka sōtāpanna phalapatana ohoma dækka avabōdha vennē næhænē. lōkaya asāratvayanē tēru. dæn lōkayē asāratvaya tērum giya kenāṭa thīnamiddhaya duru venavā. thīnamiddhaya tamayi oya akuluvahannē.

sotāpatti phala에서는 그렇게까지 본 깨달음은 생기지 않지요. 세상의 알맹이 없음은 이해했지요. 세상의 알맹이 없음을 이해한 사람에게는 thīnamiddha가 없어집니다. thīnamiddha가 바로 그 움츠러들게 하는 것입니다.

kāmacchanda, vyāpāda, thīnamiddha, uddacca kucca, vitikiccak kiyana paṁca nīvaraṇa sōtāpanna phalī duravanaṭa passē thīnamiddhaya duru karapu kenāṭa otanin hæn̆ga vennē nǣ hita. matuvelā anavā. etanṭa yanna issellā. ova etana kiyannē āsanna væḍennama næ. væḍennē næha.

kāmacchanda, vyāpāda, thīnamiddha, uddhacca-kukkucca, vicikicchā라는 다섯 nīvaraṇa 가운데, sotāpatti phala 뒤에 thīnamiddha를 없앤 사람에게는 거기서 마음이 움츠러들지 않습니다. 거기 가기 전에 마음이 떠올라 깨어납니다. 그렇지요, 거기서 말하는 것은 asañña가 전혀 자라지 않는다는 것입니다. 자라지 않습니다.

oyagē hæillā duk neme ē kiyannē etakoṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ætuḷu hita eyā dænagannavā. æḷuma hita æku hita kiyalā dænagannavā. hita ækillā ehema navatinavā. hæbæyi ēka nirōdhaya kiyana ekaṭa bahinnē næha. eyā dakinavā nirōdhayaṭa yanna vidihak næha tava maṭa mēn ehaṭa kalpanā karanna giyā kalpanāva næti vunē.

움츠러든 마음을 그는 압니다. 움츠러든 마음을 움츠러든 마음이라고 압니다. 마음이 움츠러들어 그렇게 멈춥니다. 그러나 그것을 nirodha라는 것으로 받아들이지 않습니다. 그는 봅니다. 이것은 nirodha로 가는 길이 아니다, 내가 이 너머를 생각하려다 생각을 잃은 것이라고.

anna ēka dakinavā. api danna muvarek kæṭatē hiṭiyot oya ṭika avabōdha venavā. ēn ahagena ahagena giyāhama yaṭa ahagatta eka upaniśraya venavā. śravaṇaya karalā hanam kramaya dænagattahama mēka upaniśraya venavā. itin ē tuḷin nigamanaya karagannam mē væḍalā tiyennē saṁgnāmaṭa kiyalā.

그것을 봅니다. 아는 스승 곁에 있으면 그것들이 깨달아집니다. 법문을 듣고 또 듣다 보면 예전에 들은 것이 upanissaya가 됩니다. 들어서 방법을 알면 그것이 upanissaya가 됩니다. 그로써 '이것이 자란 것은 saññā의 움츠림이다'라고 결론 내립니다.

itin saṁgnā kiḷuma asaṁ bhāvanāvak vaśayen væḍennē. ætuḷuḷuma ēkē dr̥ṣṭa vaśayen pihiṭiya. dr̥ṣṭa vaśayen anna ēkayi. ē dr̥ṣṭiya nopihiṭiyot ēka væḍennē næha.

그러니 saññā의 움츠림이 asañña bhāvanā로 자라는 것은 그 움츠림이 diṭṭhi로 자리 잡을 때입니다. diṭṭhi로. 바로 그것입니다. 그 diṭṭhi가 자리 잡지 않으면 그것은 자라지 않습니다.

sōtāpannata phalayaṭa pat vecca tiyenavā etama dr̥ṣṭiyak venna vidihak nædda?

(질문) sotāpatti phala에 이른 사람에게 그런 diṭṭhi가 생길 길은 없습니까?

eyā dr̥ṣṭiyagiinna vidihak næhæ. mokada eyā etanindī ēka dakinavā. eyā daham væhennē næhanē. daham æhæ pahaḷa velā. daham æhæ pahaḷa vunāt nam kavadāvat āryayan dakinnā vū nirōdhayaṭa bāhira tænaka nirōdha sammatiyenna eha.

그에게 diṭṭhi가 생길 길은 없습니다. 그는 거기서 그것을 보기 때문입니다. 그의 dhamma의 눈은 가려져 있지 않지요. dhammacakkhu가 열렸습니다. dhammacakkhu가 열렸다면 결코 ariya가 보는 nirodha 밖의 곳을 nirodha samāpatti로 여길 수 없습니다.

o dæn sōtāpanna pata api nirōdhayak gæna avabōdhayak enna nannanē kohama enna mē lōkaya asāratvaya āeka tamayi kiyanna apaṭa parāmānavā vitana. ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa api etana ehema kenek eccara ē dharma vitarak ahalā kamaṭahana ataramma bhāvanāvaṭa vaḍanna giyā. ov giyāva ara mē guruvarayā ham venna nætnam ov hæbæ eyāṭa gahalā eka velā mohotak enna mē enna puḷuvan. venna puḷuvan saṁgnā.

(질문) 그러면 그런 사람이 그 dharma만 듣고 kammaṭṭhāna를 받아 bhāvanā를 닦으러 갔는데—네—그 스승을 만나지 못했다면—네—그에게도 잠깐 그런 일이 올 수 있겠지요. saññā가 그렇게 될 수 있겠지요.

hæbæyi eyā ē velēma dænagannahama mama pūrṇa vuṇē nǣha kiyana eka ē dænagena ivilā eyā āyē vaḍanavā. eyā dr̥ṣṭiya nopihiṭā vaḍanakoṭa atana ikma yanavā. ikma giyāṭa passē āya sihi tiyenavā. īṭa passē nævata nævatat tiyena inda væṭennē næ. ēkayi. ēka ēka ehuva ænot tamayi dr̥ṣṭa vaśayen ēken piṭa yanna bæri. ikma yanna nættē. ēka pr̥thagjanayaṭa siddha vena ekak nisā. āryekuṭa siddha karanna bæha ēka ē āryō ē kiyannē saṁgnā ækuḷum hita vitaraṭa væṭenavā. yali praguṇa karalā hiṭā matu karagannavā.

그러나 그는 바로 그 순간 '나는 온전해지지 않았다'는 것을 압니다. 그것을 알고 깨어서 다시 닦습니다. diṭṭhi를 세우지 않고 닦을 때 거기를 넘어갑니다. 넘어간 뒤에는 다시 sati가 있습니다. 그 뒤로는 다시 거기 떨어지지 않습니다. 그것입니다. diṭṭhi 때문에 거기서 벗어나지 못하고 넘어가지 못하는 것은 puthujjana에게 일어나는 일이기 때문입니다. ariya에게는 그런 일이 일어날 수 없습니다. ariya는 saññā가 움츠러든 마음까지만 떨어집니다. 다시 익혀서 다시 일으킵니다.

ē kiyannē āraya kohoma mokidima hētuva tamayi asaṁitāvaṭa yanna bæhæ. bæhæ yanna bæhæ. mokada asaññavā nam asaṁgna vennē dr̥ṣṭiyak nisā. ē dr̥ṣṭiya āryanna bæhæ. dr̥ṣṭa ivat karalā ivarayi.

(질문) 그러니까 ariya는 어떤 이유로도 asañña로 갈 수 없다는 말씀이지요? — 갈 수 없습니다. 왜냐하면 asañña가 되는 것은 diṭṭhi 때문인데, ariya에게는 그 diṭṭhi가 있을 수 없습니다. diṭṭhi를 이미 없앴습니다.

svāmīn vahansa dæn saṁgnā vēdahita kiyalā han̆dunna mē rahatan vahansēṭa saṁgnā nirōdha vēda pahaḷa venna

(질문) 스님, 이제 saññāvedayita라고 하는데, arahant께 saññāvedayitanirodha가 일어나려면…

oya saṁgnā vēdayita nirōdhaya pahaḷa venna nam saṁgnā vēdayi kiyannē saṁgnā nodæna satvayaṭa patvenna ōnē hētu ætuva saṁgnāvaṭa yam hētuvak ætda ētākkal hētuē phalaya vaśayen saṁgnāva goḍanægenavā. saṁgnāva goḍanægenna hētuva nædda etana saṁgnāva goḍanægennē nǣ. mēka dækalā ivarayi.

saññāvedayitanirodha가 일어나려면 원인을 알아야 합니다. saññā에 어떤 원인이 있는 한 원인의 결과로 saññā가 쌓입니다. saññā가 쌓일 원인이 없는 곳에서는 saññā가 쌓이지 않습니다. 이것을 이미 보았습니다.

ē nisā kotanin hari saṁgnāva goḍanægenna tibicca hētuva næti vuṇā nam eyāt ē hētuva næti vuna bavat dakinavā. ē nisā phalaya næti vuṇat nuvanaṭa gōcara venavā. ē nisayi dænama saṁgnāvayita vennē.

그러므로 어디서든 saññā가 쌓일 원인이 없어졌다면 그는 그 원인이 없어진 것도 봅니다. 그래서 결과가 없어진 것도 지혜에 비칩니다. 그래서 알면서 saññāvedayitanirodha가 되는 것입니다.

anik ayaṭa avadhaita venavā kiyannē vīdahayita vennē næha. dæna nemeyi. anik ayanna. ækuṇu hiṭiyē svabhāvaya ēkayi.

다른 이들에게는 그것이 알면서 되는 것이 아닙니다. 다른 이들의 경우는 움츠러든 성질이 그런 것입니다.

dæn mona hari vidi metek kalak api mē dharmaya danna nætuva yamkisi kenek asañña tattvayaṭa ē asañgna bhāvanāva vaḍalā innavā. ehema kenek dæn mēka dænagena īsam āyē asaṁ satvaya etakoṭa ē samādhiya væḍuvahama āya ē samādhiya kaḍanna amāru hari amāru

(질문) 이제 어쩌다 지금까지 이 dharma를 모른 채 어떤 이가 asañña 상태로, asañña bhāvanā를 닦고 있다고 합시다. 그런 사람이 이제 이것을 알게 되어도, 그 samādhi를 닦아 왔으면 다시 그 samādhi를 깨기 어렵지요? — 아주 어렵습니다.

etakoṭa ēka kaḍāganna dæn mokakda dæn ēkedī ē pudgalayālā ēkē ādīnava dakinna ōnē. ē ban̆du tattvayē ē ban̆du ādīnava dakinna ōnē. mē saṁgnā ækilīmē āyata tiyenava saṁgnā prabōdha karalā him yathārthaya balāgena yǣmē hānisaṁsa dakinna ōnē. anupūrva samādhiya ānisaṁsa dakinna ōnē.

그러면 그것을 깨려면 무엇을 해야 하느냐 하면, 그 사람은 그것의 ādīnava를 보아야 합니다. 그런 상태의 그런 ādīnava를 보아야 합니다. saññā가 움츠러드는 데에 ādīnava가 있고, saññā를 깨워 실상을 보며 나아가는 ānisaṃsa를 보아야 합니다. anupubba samādhi의 ānisaṃsa를 보아야 합니다.

o dæn prāyōgikaya ōka ætta eka hoyāgattama itin samādhaṭa yanavā ṭanna ov navatvanna bæhæna

(질문) 아, 그런데 실제로는 그것이 진실임을 알아도 samādhi에 들면 그리로 가 버리지요? — 네. — 멈출 수가 없지요?

dæn ēka tamayi kiyannē. eyā īṭa passē sakmanṭa bahinavā. ē vagē prakuṇa karanna ōnē. anik kriyāva upakramayak ganna ōnē.

바로 그것을 말하는 것입니다. 그는 그 뒤에 caṅkama에 듭니다. 그렇게 익혀야 합니다. 다른 방법(upakkama)을 써야 합니다.

mehema upakrama kiya māgēma æralada ov ēka mē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

puḷuvan puḷuvan ehema ganna puḷuvan.

할 수 있습니다, 그렇게 할 수 있습니다.

ov dæn ehema balanna puḷuvan. dæn ainna oya avasthāvaṭa enakoṭa manō lōkayaṭa gihin ivarayi. æs ærilā tibunat piyavilā tibunat mē lōkē pēennē næha otendi.

네, 그렇게 볼 수 있습니다. 그 단계에 오면 이미 마음의 세계로 들어가 버린 것입니다. 거기서는 눈을 뜨고 있든 감고 있든 이 세상이 보이지 않습니다.

dæn æs deka ærilā tibuṇat piyavalā tibuṇat mē æhæṭa mē sakhu mē vīta pahaḷa vennē næ. vītihit pahaḷennē manō dvāraya vitarayi. paṁcatvāraya vītit pahaḷa vennē nǣhæ oya velāvē rūpa saṁgnā tērāganna.

두 눈을 뜨고 있든 감고 있든 이 눈에 cakkhu vīthi가 일어나지 않습니다. vīthi citta는 mano dvāra에서만 일어납니다. 그때에는 pañca dvāra의 vīthi citta가 일어나지 않습니다. rūpa saññā를 가려내야 합니다.

ē okkoma ahaga iharanē. rūpa saṁgnā nāna saṁgnā athæralā nemeyi ākāśānaṭa yannē. dæn æhæ æralā bæluvat mē hæmatenama ākāśaya api.

그 모두를 이미 놓았지요. rūpa saññā와 nānatta saññā를 놓지 않고는 ākāsānañcāyatana로 가지 않습니다. 그때는 눈을 떠 봐도 이 모든 곳이 우리에게 허공(ākāsa)입니다.

dæn ehemayi asa væṭicca kenekuṭa dæn asaṁ væḍilā tiyennē. dæn æt eka vahagattama asaṁ samādhiyaṭa yanavanē. ov asaṁ samādhiyaṭa yanavā.

(질문) 그렇게 asañña에 떨어진 사람에게는 asañña가 자라 있지요. 이제 눈을 감으면 asañña samādhi에 들지요? — 네, asañña samādhi에 듭니다.

etakoṭa ehema purudu vecca kenekuṭa dæn ē puruta kanna venavā kiyalā ov ē puruta kanna eya æs æragena sakmanṭa bahinna ōnē. sakmanṭa bæssaṭa passē sakman samādhiyadī eyākaṭa yanna vidihak næhæ. ēkayi.

(질문) 그러면 그렇게 익숙해진 사람은 이제 그 습관을 깨야 한다는 것이지요? — 네, 그 습관을 깨려면 눈을 뜨고 caṅkama에 들어야 합니다. caṅkama에 들면 caṅkama samādhi에서는 그리로 갈 길이 없습니다. 그것입니다.

yamkisi ṭika saṁgnā sahita bhāvanāva anna ēkayi kiyannē. eyā ālōkasanaya væḍenna ōnē. eyāṭa ālōkasanaya væḍanahama ālōkasanaya væḍanaṭa passē ālōkaya saṁgnā sahitayi. ālōkaya vaḍalā inam ālōkaya paturala ākāśaya dakinna ōnē. ālōkanayen ākāśānaṁcāyatti yanna ōnē. ālōkanaya praguṇahama ara asaṁgna vena eka navatinavā. dæn asaṁgna vena kaṭṭiya ālōkaya praguṇa karannē nǣ.

saññā가 있는 bhāvanā, 바로 그것을 말하는 것입니다. 그는 āloka kasiṇa를 닦아야 합니다. āloka kasiṇa를 닦으면 빛에는 saññā가 함께 있습니다. 빛을 닦았다면 빛을 퍼뜨려 ākāsa를 보아야 합니다. āloka로 ākāsānañcāyatana로 가야 합니다. āloka를 익히면 그 asañña가 되는 것이 멈춥니다. asañña가 되는 이들은 빛을 익히지 않습니다.

ēkayi venasa vennē. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ālōka saṁgnāva vanna kiyalā. ālōka saṁgnāva vaḍanakoṭa ara kiyana asaṁ vennē nǣ. ēkayi

그것이 차이입니다. Buddha께서 āloka saññā를 닦으라고 말씀하십니다. āloka saññā를 닦을 때 그 asañña는 되지 않습니다. 그것입니다.

avasara ov etakoṭa sr̥tamas dhyānayaṭa patvecca pudgalayā dæn ē dhyānaya a innakoṭa ēka ara ṭikak prabuṇu karaganna ōna hindā ēkē mānasika maṭṭamē innakoṭa eyā nodænīma avasanṭa æma asaṁyaṭa yanavaṭa hæmalēma āvarjanā karanna ōnē.

(질문) 여쭙겠습니다. — 네. — 그러면 jhāna에 이른 사람이 그 jhāna에 있을 때, 그것을 좀 더 익혀야 하니, 그 마음 수준에 있을 때 알아차림 없이 끝내 asañña로 가지 않도록 늘 āvajjana해야 하는 것입니까?

dæn dhyānaṁga āvarjanāven yukta venna ōnē. dæn savitakka avicāra kiyana karmasthānaya manāsīhiyen geniyanna ōnē. ēkē læbena vivēkaya manāsaya sihi karanna ōnē. ehil læbennā vū vivēka sukhaya sihi venna ōnē. etana tiyennē ēkāgratāvaya æli ali āvarjanā karenna ōnē. eta dhyānaṁga āvarjanā karanna ōnē etakoṭa tamayi ēken piṭa yannē nættē. nætnam etana hiṭiyot ehema

이제 jhānaṅga āvajjana를 갖추어야 합니다. vitakka와 vicāra가 있는 kammaṭṭhāna를 sati로 잘 이끌어야 합니다. 거기서 얻는 viveka를 잘 기억해야 합니다. 거기서 얻는 viveka sukha를 기억해야 합니다. 거기 있는 ekaggatā를 거듭 āvajjana해야 합니다. jhānaṅga를 āvajjana해야 합니다. 그래야 거기서 벗어나지 않습니다. 그렇지 않고 거기 그대로 있으면…

ov dhyānaṁga āvarjanā karanakoṭa īḷan̆ga aramuṇa enavā. ē kiyannē savitakkicāra ganē nætuva hitan ē situvila nogena eyāṭa mē prītiya sukhaya ēkagtāvaya āvarjanā karalā ganna puḷuvan venavā.

네, jhānaṅga를 āvajjana할 때 다음 대상이 옵니다. 곧 vitakka와 vicāra를 잡지 않고, 그 생각들을 잡지 않고 pīti, sukha, ekaggatā를 āvajjana하여 얻을 수 있게 됩니다.

etakoṭa eyā nirāsayama deveni dhyānaya etanin enakoṭa īṭa passē prītiya athæralā sukhayaṭa samavilā sukhaya āvarjanā karalā ēkaktāvaya āvarjanā karanna puḷuvan tattvayaṭa pat venavā. etakoṭa prītiya atærenavā. etakoṭa tr̥tiyak dhyānaya. īṭa sukhayat atæralā hiṭan upēkṣāvat ekkalā sambandha vecca ēka apēkṣāvē āvarādhanā karanna puḷuvan. etakoṭa caturat dyanṭa yanavā. ālōka saṁgnāva gattahama

그러면 그는 저절로 둘째 jhāna로 가고, 거기서 나아가 pīti를 놓고 sukha에 들어 sukha를 āvajjana하고 ekaggatā를 āvajjana할 수 있는 상태에 이릅니다. 그때 pīti가 놓입니다. 그것이 셋째 jhāna입니다. 그 다음 sukha도 놓고 upekkhā와 함께한 ekaggatā를 āvajjana할 수 있습니다. 그러면 넷째 jhāna로 갑니다.

caturat dyanṭa yanavā. ālōka saṁgnāva gattahama ālōka venavā. mē ālōkaya upēkṣā ēkagatā sahitayi. sukha nǣ. itin ālōkayaṭa samavadinna puḷuvan ālōkaya ēka upanisarayayi. catura dhyānayaṭin ālōkaya upanisarayanē ālōkaya paturavanna puḷuvan viśvayaṭa etakoṭa tamāgē ēkīya kaya dakinavā viśvaya anatta viśvaya dakinavā. dhyāna viśvaya kiyannē ēkayi. dhyāna viśvayaṭa kisi dravya vastuvak næhæ. tanika ananta ālōkayak uḍa yaṭa vaṭa hæmatænama

āloka saññā를 잡으면 빛이 됩니다. 이 빛은 upekkhā와 ekaggatā를 갖추었고 sukha는 없습니다. 그러니 빛에 들 수 있습니다. 빛은 그것의 upanissaya입니다. 넷째 jhāna에서 빛이 upanissaya이지요. 빛을 우주로 퍼뜨릴 수 있습니다. 그때 자기의 하나뿐인 몸을 보고, 우주를, 끝없는 우주를 봅니다. jhāna의 우주란 그것입니다. jhāna의 우주에는 아무 물질도 없습니다. 오직 끝없는 빛만이 위, 아래, 둘레, 어디에나 있습니다.

īṭa passē tamangē śarīra svabhāvaya atæhenam ālōka svabhāvayaṭa saṁgnāvaṭa samavadinna puḷuvan. etakoṭa nāna saṁgnāva menehi kirīmat ælalā henam āka saṁgnāva menehi karalā āka saṁgnāvaṭa giyā. itin mama kiyanna tiyennē ākāśayak manāsiṭa væṭahenavā. mama kiyalā balamu kavuda dæn metana mama kiyanna tiyennē monavada hitanna puḷuvan. mama kiyalā hitana tiyennē ākāśayak tamayi mama kiyanna metana ituru velā tiyennē. vena mokut næhæ. hō kaya kaya ætilā hun̆gak velā.

그 다음 자기 몸의 성질을 놓으면 빛의 성질, 빛의 saññā에 들 수 있습니다. 그때 nānatta saññā를 마음에 두는 것도 놓고 ākāsa saññā를 마음에 두어 ākāsa saññā로 갔습니다. 그러니 '나'라고 할 것은 허공으로 마음에 이해됩니다. 지금 여기서 '나'라고 할 것이 무엇인지 생각해 볼 수 있습니다. '나'라고 여기는 것, 여기 남은 '나'라 할 것은 허공뿐입니다. 다른 것은 아무것도 없습니다. 몸은 사라진 지 오래입니다.

tibunē eḷi kayak. ālōkayak. itin ālōkayak nǣ. ālōka kayat aturu dahannavā. hæbæyi hita aturu dahannē nǣ. hita īṭat pæhæpat velā ananta ākāśayak allalā uḍa yaṭa vaṭa hæmatama sīmāvak næti ākāśayak. tamā hæṭiyaṭa dæennē occarayi. ēka ākāśānajcayada

있던 것은 밝은 몸, 빛이었습니다. 이제 빛도 없습니다. 빛의 몸도 사라집니다. 그러나 마음은 사라지지 않습니다. 마음은 그보다 더 맑아져 끝없는 허공을 붙잡으니, 위, 아래, 둘레 어디에나 한계 없는 허공입니다. 자기로 느껴지는 것은 그것뿐입니다. 그것이 ākāsānañcāyatana입니다.

etanaṭa giyāhama īṭa passē ēket pēnavā. ākāśaya kiyannē ektarā rūpa vastuvak. ven karapu næti ākāra ven karama næti apramāṇa vihillā giya rūpayak. ākāśa rūpaya ēka ven venna puḷuvan. viññāṇaya ven karanna puḷuvan kiyalā. ēka hon̆daṭa pæhædiliva etanadi dakinnē. ē velāvēdī diyinna puḷuvan viññāṇayaṭa samavadanna puḷuvan ākāśaya athæralā. etakoṭa ākāśa aramuṇa atura dahan viññāṇa ananta viññāṇa aramuṇē hita hiṭenavā. īṭa passē viññāṇayak vitarayi.

거기 가면 그 다음에 그것도 보입니다. 허공이란 일종의 rūpa입니다. 나뉘지 않은, 경계 없는, 한량없이 퍼진 rūpa입니다. 허공의 rūpa는 따로 떼어질 수 있고 viññāṇa를 떼어 낼 수 있다는 것을 거기서 분명히 봅니다. 그때 허공을 놓고 viññāṇa에 들 수 있습니다. 그러면 허공이라는 대상이 사라지고 끝없는 viññāṇa라는 대상에 마음이 머뭅니다. 그 다음엔 viññāṇa뿐입니다.

dænenavā mokakda? dænennē davyayak næhæ. dænennē ākāśaya nemeyi dænennē dænīmayi. anantayē vihiduna dænīmak tiyena bava pēnavā eccarayi. ē viññāṇayatanaya.

무엇이 느껴집니까? 느껴지는 것은 물질이 아닙니다. 허공도 아닙니다. 느껴지는 것은 앎입니다. 끝없이 퍼진 앎이 있다는 것이 보입니다. 그뿐입니다. 그것이 viññāṇañcāyatana입니다.

īṭa passē ēkat apiṭa dakinavā. utsāhayen vīriyen prasā dænīma vihiduvona nisayi. manasen karana væḍak nisayi mē anantava dænennē. mē utsāha vīriya athærapuhama koccara śāntada praṇītada ē utsāharaya dukē kiyalā ēkē duka dakinavā. ē tamayi ākicca ē kiyannē ē tamayi viññānācāraya tiyana duka dakina hæda. etakoṭa ēkanu nidahas venavā. ēka ādīnava dækalā. etakoṭa

그 다음 그것도 봅니다. 노력과 viriya로 앎을 넓게 펼쳤기 때문입니다. 마음으로 하는 일 때문에 이렇게 끝없이 느껴지는 것입니다. 이 노력과 viriya를 놓으면 얼마나 고요하고 미묘한지. 그 노력이 dukkha라고, 그 dukkha를 봅니다. 그것이 viññāṇa의 영역에 있는 dukkha를 보는 것입니다. 그러면 그것에서 벗어납니다. 그것의 ādīnava를 보고서.

ēkanu nidahas venavā. ēka ādīnava dækalā. etakoṭa hita gihillā nækila enavā nemeyi. visurak næti nisā kuḍā venavā. kuḍā velā abæṭa muṇan æṭa eyak taran, kaḍala æṭayak taram bat æṭayak taram oya vagē pramāṇa sīmāvak tuḷa dænīmak tiyena bava væṭahenna tanṭa enavā. ē malā pæhædīma ēka dænīma væṭahenavā. vena mokut eyin piṭa nǣha. ākiṁca añña anya kisivak nǣ. ēkayi samādhiya tērumē. ākiṁcañña kiyannē ēkayi.

그러면 마음이 움츠러드는 것이 아니라, 퍼짐이 없기 때문에 작아집니다. 작아져서 겨자씨만큼, 녹두알만큼, 콩알만큼, 밥알만큼, 그런 크기의 한계 안에 앎이 있다는 것이 이해되는 데까지 옵니다. 그 맑음, 그 앎이 이해됩니다. 그 밖에는 아무것도 없습니다. ākiñcañña, 다른 아무것도 없습니다. 그것이 그 samādhi의 뜻입니다. ākiñcañña란 그것입니다.

akiṁca añña anya kisivak nǣ. itin hitat gihidilā nǣ. lōkaya sambandha kisima sambandhatāvayak nǣ. dænīmaṭa gōcarak nǣ. bāhira lōkayak gæna dænīmaṭa kōcara eka biṁduva ara poḍḍa vitarayi.

ākiñcañña—다른 아무것도 없습니다. 그러니 마음도 퍼져 있지 않습니다. 세상과 이어진 것이 하나도 없습니다. 앎에 비치는 것이 없습니다. 바깥 세상에 대해 앎에 비치는 것은 그 작은 한 점뿐입니다.

an ākiṁcaññāyatana ēken dakina utsāhaya vīriya tamayi ēkat pavatvannē kiyalā. ē utsāhaya vīraliyat ææruvahama koccara śāntasa praṇītada? anna etana mokada ve dennē? ē utsāhaya attaru gama āṁcañña avasthāvē nāmaya goḍanaganna hētuva natara vuṇā.

ākiñcaññāyatana. 그것마저 이어 가게 하는 것은 그것으로 보려는 애씀, 곧 vīriya 라는 것을 봅니다. 그 애씀과 vīriya 마저 내려놓으면 얼마나 고요하고 얼마나 빼어납니까? 거기서 무슨 일이 일어납니까? 그 애씀을 내려놓으니 ākiñcañña 상태에서 nāma 를 쌓아 올리던 까닭이 멈추었습니다.

hētu nirōdhayen paḷa nirōdha venakoṭa ēkat ækillā yanavā. anna ækillā navā balā balanna ēka ækil ækillā gihillā in̆dikaraturat aran venavā. abæṭarayak aran venavā. balā iddakillā gihillā husmak araganna taram velāvat tuḷa mēka ækillā yanavā. īḷan̆ga ivara avasānayak dakinna hambavenavā mē dænīma hæn̆dinīmē avasānayayi.

까닭이 멈추어 열매가 멈추니 그것마저 오그라듭니다. 오그라드는 것을 지켜보십시오. 오그라들고 오그라들어 바늘 끝만 해지고 겨자씨만 해집니다. 지켜보는 동안 숨 한 번 쉴 만큼의 사이에 이것이 오그라듭니다. 그다음에는 끝을 보게 됩니다. 이 앎과 알아차림의 끝입니다.

avasāna vunot magē jīvitaya ivarayi gæhægenavā. jīvitaya pada tiyennē dænīma hæn̆dīma mata. dænīma hæn̆dinīma nætivena avasthāva jīvitaya avasānayayi kiyalā dakinavā.

이것이 끝나면 내 삶이 끝난다고 느낍니다. 삶은 앎과 알아차림 위에 서 있습니다. 앎과 알아차림이 사라지는 때를 삶의 끝이라고 보는 것입니다.

jīvat venna āsayi avasāna karanna bayayi. menna mē baya tiyenavā etendi. ehenam jīvitaya avasānaya ē kiyannē maraṇaya hon̆daṭama ēka vagē dænenavā. jīvitaya ivarayi. jīvitaya ivara karalā bǣ kiyalā hæn̆gīma venakoṭama anna manō saṁkhāraya paḷaveni sūkṣama saṁkhāraya mula jīvitāva jīvat venna āsāva venakoṭa mokada karannē? eyā manasa kriyātmaka karanavā dænenavā itin. dælla dænīma hædanīma prasāraṇaya karanavā ta vabǣṭayak mun væraṭa atara taram pramāṇayaṭa hæbæyi navattannē næhæ. āyi ækillā yanavā. giyāma

살고 싶고 끝내기가 두렵습니다. 거기서 바로 이 두려움이 있습니다. 그러면 삶의 끝, 곧 죽음처럼 아주 뚜렷하게 느껴집니다. 삶이 끝난다, 삶을 끝낼 수는 없다는 느낌이 드는 바로 그때, 첫째가는 가는 saṅkhāra 인 mano-saṅkhāra, 그 뿌리인 살고 싶은 마음이 일어나면 어떻게 합니까? 마음을 움직이니 느낌이 일어납니다. 앎과 알아차림을 겨자씨만 하게, 녹두알만 하게 다시 넓힙니다. 그러나 멈추지는 않습니다.

navattannē næhæ. āyi ækillā yanavā. giyāma pēnavā vaṭa his karagena ækillā giyā. mokut ituru kolē næ. āyē utsāhaya viha venakoṭa āyasarayak prasāraṇaya vuṇā. hæbæyi ēka ayisarayak āya ækillā ækillā āya aḍu venavā. dæn hadana hadana vanōsaṁkhāraya goḍannagena goḍagena dænīma hædira mokut ituru nokara keḷavara venavā. ehenam hita kiyannē hariyak

다시 오그라듭니다. 가고 나면 둘레를 비우며 오그라든 것이 보입니다. 아무것도 남지 않았습니다. 다시 애씀이 일어나면 한 번 더 넓어졌습니다. 그러나 그것도 다시 오그라들고 오그라들어 줄어듭니다. 이렇게 짓고 또 짓는 mano-saṅkhāra 가 쌓이다가, 앎과 알아차림은 아무것도 남기지 않고 끝납니다.

keḷavara venavā. ehenam hita kiyannē hariyak næti ekak. goḍanagenavā ivara venavā. goḍanavā ivara venavā. goḍa nagenavā ivara venavā. mēkayi mē koccara hari mē æhiilinavā nēva saṁgnā nāsaṁ nēva saṁgnānā saṁgnā kivvanna nakayi. itin mē ivarenna venakoṭa ivarennema hæriyot ehema nirōdhaya ivarayen ainna bæya jīvitaya yaḷigoḍanaganavā.

그러니 마음이란 알맹이가 없는 것입니다. 쌓였다가 끝나고, 쌓였다가 끝나고, 쌓였다가 끝납니다. 이것이 아무리 오그라들어도 nevasaññānāsaññā 라고 한 것이 바로 이것입니다. 그래서 이것이 끝나 갈 때 그 끝에 그대로 머문다면 그것이 nirodha 이지만, 끝나는 것이 두려워 삶을 다시 쌓아 올립니다.

īṭa passē dakinavā. dænīma hæn̆dinīmayi jīvitaya kiyannē. ēka utsāhaya goḍanægena utsāhaya mata hadā pavatina deyak misa utsāhaya vīrya mata jīvitaya hadā pavatinavā misak. nikan hadā pavatina ekak nemeyi kiyalā dænenavā. ehenam mē utsāhaya vīriya goḍanak nakam mokakda mēkaṭana væḍiyē? mokaṭada ituru karapu deyak nǣhænē gevillā gihin balanakoṭa ōka otanadi etanadi oya ṭika tērum gatta hædi. anna etanaṭa

그 뒤에 봅니다. 앎과 알아차림이 곧 삶이라는 것을. 그것은 애씀 위에, 애씀과 vīriya 위에 세워져 있는 것이지 그냥 저절로 서 있는 것이 아니라는 것을 느낍니다. 그렇다면 이 애씀과 vīriya 를 쌓을수록 무엇이 더 늘어납니까? 무엇 때문에 그러는가요? 다 닳아 없어진 뒤에 보면 남겨 둔 것이 없지 않습니까. 거기서, 그 자리에서 이것을 알아들었을 때,

etanadi oya ṭika tērum gatta hædi. anna etanaṭa mokada karannē? siyalu saṁkhāra davala upēkṣā panna vunotennē.

그 자리에서 무엇을 합니까? 모든 saṅkhāra 에 대해 upekkhā 가 됩니다.

sabba etakoṭa sabba saṁkhārītu aniratha saṁgnā hita ælennē nætuva yanavā. utsāha vīnaya goḍannavā harayak næti deyak. hita kiyannē ōkayi.

sabbe, 그러니까 sabbe saṅkhārā anicca 라는 앎에 이르러 마음이 들러붙지 않고 갑니다. 애씀과 vīriya 를 쌓는 것은 알맹이가 없는 일입니다. 마음이란 그런 것입니다.

mokaṭada goḍa nagannē? goḍaga tākkal pævætma. pævætma duka matava goḍa næginnē paṭan gannakoṭa ehenam duka nættē kotanada? pævætma goḍana dakanna nam yam tæna goḍanagannē nædda etana duka ivarayi. ǣ dukē keḷavarat sotinin dakinna. dækalā hitanna goḍanagana duka keḷavara karapu dāsa mohotema ara giyalā nivilaṭa yanavā.

무엇 때문에 쌓습니까? 쌓는 동안은 있음(bhava)입니다. 있음은 괴로움 위에 쌓이기 시작하니, 그렇다면 괴로움이 없는 곳은 어디입니까? 있음을 쌓지 않는 곳이 있다면 거기서 괴로움이 끝납니다. 그 괴로움의 끝을 제 눈으로 보십시오. 보고 나서, 쌓아 올리는 괴로움을 끝낸 바로 그 순간 꺼져서 nibbāna 에 듭니다.

peni penīma nitara nibuṇā. nivanaṭa passē mokada innē? nirōdhaya sparśa karā. āyusa ræṭik

보는 일마저 늘 꺼져 있습니다. nibbāna 뒤에는 무엇이 남습니까? nirodha 에 닿은 것입니다.

velā yanaka ara titakaṭa ævidinavā tiyenavā. niccara titakaṭa etana dakinavā hita ivara næha.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kohomada goḍanæginnē? ōnakamin goḍanagena yamak tibunam ēka ivarayi. ehenam ōnakin goḍa nonagā kohomada mē goḍa nægunē? menna mēka tamayi genāpu karma vipākaya. karma vipākaya hita pavatvanavānavā kiyannē ōka ehenam mēka pavatinnē kavakda? mē

그것은 어떻게 쌓입니까? 바라서 쌓은 것이 있다면 그것은 끝났습니다. 그렇다면 바라서 쌓지 않았는데 이것은 어떻게 쌓였습니까? 바로 이것이 가지고 온 kamma-vipāka 입니다. kamma-vipāka 가 마음을 이어 가게 한다는 것이 이것입니다.

kiyannē ōka ehenam mēka pavatinnē kavakda? mē uppattiyak gænaṭa dunna karma vipākaya yamtāk kallayayida ē tākkal ōka pavatva. īṭa passē mokada vennē? avasānayen passē ē ṭikanam goḍanaganna manasa goḍanagalā pavatvanna jīvita pavatvanna śaktiyak næhæ. jīvita rūpaya ivarayi. ehenam karma śaktiya keḷavarayi.

그러면 이것은 언제까지 이어집니까? 이번 태어남을 준 kamma-vipāka 가 이어지는 동안만 이것도 이어집니다. 그 뒤에는 어떻게 됩니까? 끝난 뒤에는 마음을 쌓아 이어 가고 삶을 이어 갈 힘이 없습니다. 삶의 몸(rūpa)이 끝납니다. 그러니 kamma 의 힘이 끝난 것입니다.

ehenam kavuda piraṇavamma pannē? edāṭa karma śaktiya keḷavarayi. matu goḍanna karma śaktiyak gonna næti nisā ē nirōdhaya sadākālika nirōdhayayi. anna ehātmaya dækka nivan suvē sahabalin pat vuṇā kivvē ōkayi. āya goḍannāganna hētu næ.

그렇다면 parinibbāna 에 드는 것은 언제입니까? 그날 kamma 의 힘이 끝납니다. 앞으로 쌓을 kamma 의 힘이 더는 없으니 그 nirodha 는 영원한 nirodha 입니다. ‘그것을 보고 nibbāna 의 기쁨에 남김없이 들었다’고 한 것이 이것입니다. 다시 쌓을 까닭이 없습니다.

itin otanṭa yanakan oya atdækīm næhæ. nævata ōvā okkoma upaniśaraya venavā kavadā hari otana giya dālā dænaganna. mēkayi mē kivvē mēkayi magē atdækkē dæn. mē kiyapu eka mama mehema atdayakkā kiyalā tamanṭa dænaganna puḷuvan davasak e kavada hari

그러니 거기에 이르기까지는 이런 겪음이 없습니다. 이 모든 것이 다시 upanissaya 가 되어, 언젠가 거기에 이르는 날 알게 됩니다. ‘말하던 것이 이것이구나, 내가 지금 겪은 것이 이것이구나.’ 들었던 것을 내가 이렇게 겪었다고 스스로 알 수 있는 날이 언젠가 옵니다.

dæn mē visaṁkhāra gataṁ cittaṁ kiyana eka dæn api vigraha kaḷā dæn oya vidihaṭa dæn mē sasaṁkha mē saṁkhāra sahita vennē kumak nisāda menna mē kiyannā vū avidyāva nisā mēvā vaṭinavā kiyana hæn̆gīma tiyena nisāma ē vaṭināvā kiyana dr̥ṣṭiya ivara venna tuḷa vasaṁkhāra vennē næha. etanam sasaṁkhārayi.

이제 visaṅkhāragataṃ cittaṃ 이라는 것을 우리가 이렇게 풀어 보았습니다. 마음이 saṅkhāra 를 지니게 되는 것은 무엇 때문입니까? 바로 이 avijjā 때문입니다. 이것들이 값지다는 느낌이 있기 때문에, 값지다는 그 견해(diṭṭhi)가 끝나지 않는 동안은 visaṅkhāra 가 되지 않습니다. 그때는 saṅkhāra 를 지닌 것입니다.

saṁkhāra sahitayi. dæn visaṁkhāra venavā kiyannē saṁkhārayangen ven karapu kāryayangen ven karanna epæ saṁkhārayangen ven venavā. en saṁvalin ven karapuhama visaṁkhārayi.

saṅkhāra 를 지니고 있습니다. visaṅkhāra 가 된다는 것은 saṅkhāra 에서 떨어져 나온 것, 지음에서 떨어져 나온 것, saṅkhāra 에서 갈라진 것입니다. 그것들에서 떨어져 나오면 visaṅkhāra 입니다.

ehenam avidyāva nisā goḍanagannā vū kisima balāporottuvak næti mānasikatvayak ædda. ē arihatun vahansēgē mānasikatvaya visaṁkhāragata cittaya. ē cittaya æsuru karana gata anukūla venavā īṭa. ehenam ē gata hitayi dekama visaṁkhārayi. ēkayi visaṁkhāra gataṁ cittaṁ kivvē. ēkē taṇhāva poḍḍakvat nǣ.

그러니 avijjā 때문에 쌓아 올리는 바람이 하나도 없는 마음가짐이 있다면, 그 arahant 의 마음가짐이 visaṅkhāragata citta 입니다. 그 마음에 기대는 몸도 그것을 따르게 됩니다. 그래서 몸과 마음이 둘 다 visaṅkhāra 입니다. 그래서 visaṅkhāragataṃ cittaṃ 이라고 한 것입니다. 거기에는 taṇhā 가 조금도 없습니다.

dæn mē tava ekak tiya mē dæhæt væḷan̆dīmēdī bulak tiṭa gænīmēdī dum kaḷa kǣma śarīrayaṭa ahita karada ē madravya ghanayaṭa væṭenavāda pera budun dæhæt vaḷan̆dana viṭa dum kaḷa væni dē væḷan̆duvāda mē gauravayen pahadā dennē. dæn mēkat hun̆gak hon̆da væḍak tiyenavā. mokada metanin api dakinna ōnē matvena dēval monavada?

여기 질문이 하나 더 있습니다. ‘구장 잎(betel)을 씹을 때 담배를 넣어 먹는 것이 몸에 해롭습니까? 그것이 취하게 하는 것에 들어갑니까? 옛 부처님들께서 구장을 드실 때 담배 같은 것을 드셨습니까? 삼가 풀어 주십시오.’ 이것도 아주 좋은 물음입니다. 여기서 우리가 보아야 할 것은 취하게 하는 것들이 무엇이냐는 것입니다.

matvena dēval dænakam matvīma nisā pramādaya haṭagannavā.

취하게 하는 것들은 취함 때문에 pamāda 를 일으킵니다.

dæn api hitamu kenek dun kara kanavā tadinma mat venna puḷuvan nætnam sāmānya gānaṭa ækaṭa dænenna puḷuvan. uttējanayak dænenna puḷuvan. kenek mattæn bonavā utējanayak dænena maṭṭama. dæn matvæn bīlā utējanayak dænṭamaṭa hiṭapu kenāgē mānasikatvaya kohomak. mokakda? dæn mēka dakinna ōnē venasa.

어떤 사람이 담배를 먹는다고 해 봅시다. 몹시 취할 수도 있고, 보통 정도로 몸에 느낌이 올 수도 있습니다. 북돋는 느낌이 들 수도 있습니다. 어떤 사람이 술을 마시면 북돋는 느낌이 드는 정도가 있습니다. 술을 마시고 북돋는 느낌이 든 사람의 마음가짐은 어떻습니까? 그 차이를 보아야 합니다.

dæn minihā bīlā idilā hon̆daṭa bælā giyā. minihā bulak tirak kālā matta velā idalā hon̆daṭa bælā giyā kiyanavada

‘그 사람이 술을 마시고 잔뜩 취해 갔다’고들 하지요. ‘그 사람이 구장 한 입을 씹고 취해서 잔뜩 취해 갔다’고 말합니까?

dæn oyāvaya dæn oya akōdakālavayi nedaduvannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kenek kiyanna puḷuvan. ēkat mat vargayaṭa væṭenavā. mokada manasa vikr̥tiya æviti itin monavāhari kiyanavanavā doravanavā mærenna enavā kiyanavā arakama kiyanavā kǣ gahanavā. ēka kaṭ

어떤 이는 그것도 취하게 하는 것에 들어간다고 말할 수 있습니다. 마음이 비틀려 무엇이든 지껄이고, 사람을 쫓아다니고, 죽으러 간다고 하고, 이것저것 말하고 소리를 지르니까요. 그것이 그 표시입니다.

kiyanavā arakama kiyanavā kǣ gahanavā. ēka kaṭ kaṭayak. kenek arakku bīla hari monavāhari bīlā hari māt pæyanna jātiyak bīlā vidillā minihā duvaravanavā. amutak hoyanna puḷuvan minihāgē ē kiyannē prakr̥ti mānasikatvaya ikmavāgiya væḍa karana æti valā nikan vikal katā karana prabha katā doralōna ēkō bayina mē vagē mānasikatvayak eyāgē amut atdækenavā. hæbæyi ē amutten ohu karana hæma deyak tuḷama pēnavā vikr̥tiyak.

어떤 사람이 아락주든 무엇이든 그런 종류를 마시고 나서 사람들을 쫓아다닙니다. 그에게서 이상한 점을 찾을 수 있습니다. 곧 평소의 마음가짐을 넘어선 짓을 하고, 그저 얼빠진 말, 헛된 말을 늘어놓는, 그런 마음가짐을 낯설게 겪습니다. 그런데 그 낯섦 속에서 그가 하는 모든 일에 비틀림이 보입니다.

ēka pæhædiliyi hon̆daṭa. dæn metendi apiṭa dakinna puḷuvan matvæn vala tiyena mata kiyana ekayi. kǣmadī ætivena dunkalavala mata kiyana ekayi samatha. mē dekē venasak mokakda?

그것은 아주 뚜렷합니다. 여기서 우리는 술에 있는 취하게 하는 것과, 먹을 때 생기는 담배의 취하게 하는 것을 함께 볼 수 있습니다. 이 둘의 차이는 무엇입니까?

mē dekēdī dakina eka deyak tiyenavā. sǣma dravya vastuvakama tiyena mata eka samāna næ. yamkisi matak pramādayaṭa hētu venavā nam menna mēkaṭa tiyenavā majja pamāda pramādayaṭa hētu vena mata.

이 둘에서 보이는 것이 하나 있습니다. 모든 물질에 있는 취하게 하는 힘이 다 같지는 않습니다. 어떤 취하게 하는 것이 pamāda 의 까닭이 된다면, 바로 이런 것을 두고 ‘majja-pamāda’, 곧 pamāda 의 까닭이 되는 취하게 하는 것이라고 합니다.

dæn bīmatkamaṭa pudgalayangē śarīrayangē utējanayan kāmaya pættaṭayi. ehema dvēśaya pættaṭa. mē dekaṭa śarīra utējanayak æti karanavā. manasa kriyātmaka karavanavā. dæn kāla nam dukara

술에 취하면 사람들 몸의 북돋음은 kāma 쪽으로 갑니다. 아니면 dosa 쪽으로 갑니다. 이 둘을 향해 몸을 북돋우고 마음을 움직이게 합니다.

kriyātmaka karavanavā. dæn kāla nam dukara kǣllā kālepagē pihen ayaṭa yanna vada mani.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mēkē venasak dakinnē nætē. ehema ekak velā tiyenavada rōpē.

여기서 그런 차이를 보지 못합니까? 그런 일이 일어난 적이 있습니까?

hæbæyi maṭa dekak katā karanna ōna næhæ. mehema hæba bæhæ mama poḍḍak ennamkō kiyalā ū poḍḍak dālā itin katā karanavā.

그런데 ‘나는 두 번 말할 필요 없다, 이대로는 안 되겠다, 잠깐 다녀오마’ 하고서 조금 넣고 나서야 말을 합니다.

dæn poḍḍak hiṭahaku maṭa ōkaṭa katā karanna naha dukla kǣllak kālē innā. ehemavat ekak dækalā tiyenavada?

‘잠깐 기다려라, 지금은 너하고 말할 수 없다, 담배 한 조각을 먹고 있는 중이다’ — 그런 일이라도 본 적이 있습니까?

dæn ahannavat nǣha nēda mehema deyak? mē venasa api dakinna ōnē. maya budurajāṇan vahansē apiṭa pennalā dunnā cakrayak. yamak tōrāganna kramayak. ēka tamanma dakinna ōnē tamāṭa mē tuḷin gattahama tamāgē manasaya vennē mokakda? rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa væṭena pætten koyikaṭada yannē.

이런 일은 들어 보지도 못했지요? 이 차이를 우리는 보아야 합니다. 부처님께서는 우리에게 바퀴 하나, 곧 무언가를 골라내는 방법을 보여 주셨습니다. 그것은 스스로 보아야 합니다. 이것을 먹었을 때 내 마음이 어떻게 되는가? rāga, dosa, moha 로 떨어지는 쪽 가운데 어느 쪽으로 가는가?

dæn akuru dæn kenek nidimaten innakoṭa issaraha karaṇīya potpat livvāya. hakuru kā uṇu kōpida mē bība kiyalā vidiha tiyena kala ē kiyannē eyā pot liyanna giyāma mē kōpa kōpiya aragena hakuru kǣllak kālā uṇu kōpiyaekak bivara passē āya praṇavā nidimata næha. īṭa passē eyāma gænnē hon̆da tava katābaha karanavā. poṭa liyanavā aramayā karanavā. ek lēkakayek piḷivanta katāvak tiyenavā. itin menna mē vagē. etandi api dakinavā uttējanaya kiyalā ekak.

졸릴 때, 옛날에 글을 쓰던 이들은 덩어리 설탕(jaggery)을 먹고 뜨거운 커피를 마셨다고 합니다. 곧 책을 쓰러 가서 덩어리 설탕 한 조각을 먹고 뜨거운 커피 한 잔을 마시고 나면 졸음이 가십니다. 그 뒤로 그는 말도 잘하고 책도 쓰고 이것저것 합니다. 어떤 작가에 대해 이런 이야기가 있습니다. 여기서 우리는 북돋음이라는 것을 봅니다.

mē uttējanaya kiyana eka kiyana eka apiṭa pramāda vena pættaṭa tiyennē mata. dæn tēka bīpuvahama nidi mate tēka bivahalē uttējanayak. ēka matvīmak nemeyi. mē

이 북돋음이라는 것과, 우리를 pamāda 쪽으로 끄는 취하게 하는 것은 다릅니다. 졸릴 때 차를 마시면 그것은 북돋음입니다. 취함이 아닙니다.

uttējanayak. ēka matvīmak nemeyi. mē uttējanaya kiyana eka mē yamkisi kenek prabōdhaya matu karana deyak venavā. yamakin prabōdhaya matu venavā nam ēka sī kalpanāvaṭa bādhāvak nemeyinam nidimata næti karanavā nam æḷu mānasikatvayen enna kaya prabōdha karanavā nam ēka apiṭa ādhārayak misa ēkē matandha ekak næha. yam matak læburahama pramādaya æti venavā nam ē kiyannē apramādayaṭa nema pāpa pættaṭa næm̆buru venavā nam ē pætta nam ohuṭa matu vennē ē hētuven ēka pramādayi. anna ē pramādayaṭa hētu vena yam matak karanna nam ēvayi majjhannē.

이 북돋음은 사람을 깨어나게 하는 것입니다. 무언가로 깨어남이 일어나고, 그것이 sati 를 가로막지 않고, 졸음을 없애고, 늘어진 마음에서 벗어나도록 몸을 깨운다면, 그것은 우리에게 도움일 뿐 취하게 하는 것이 아닙니다. 그러나 어떤 취하게 하는 것을 먹어서 pamāda 가 생긴다면, 곧 appamāda 가 아니라 pāpa 쪽으로 기울게 하고 그 쪽이 그에게 드러난다면, 그 까닭으로 그것은 pamāda 입니다. 그렇게 pamāda 의 까닭이 되는 취하게 하는 것들이 바로 majja 입니다.

dæn mat kiyana ēvaṭa væṭennavā dun kaḷa mat venavā kiyalā kiyana eka veri venavā kiyana ekayi ekak. dæn dum kaḷa kāla veri vennē næ. arakavīlā rā bīlā veri venavā. mattæn bīlā veri venavā. mattæn bīlā mat venavā kiyannē næhæ.

담배가 취하게 하는 것에 들어간다고, 담배로 ‘취한다’고 하는 것은 술에 ‘취한다’는 것과 같은 말입니다. 그런데 담배를 먹고서 술에 취하듯 취하지는 않습니다. 아락주나 야자술을 마셔야 술에 취합니다. 술을 마시면 술에 취한다고 하지, ‘mat(들뜬 취함)’에 빠진다고는 하지 않습니다.

apē katāvēdī venasak pennenavā metana verivīmayi matvīmayi dekak. dæn matvīma kiyannē rāgayen matvīma dvēśayen matvaya mē ādi vaśayen mē satvida mānaya kiyalā ekak tiyenavā. mat vena kramayak. anna ē mata mīṭa vaḍā balavat ekak. ē pudgalayā pāpa pættaṭat dapanavā. taruṇa madin mat venavā. ārōgaya madin mat venavā. ē vagēma mē nila balayen mat venavā. dhana balayen mat venavā, kula balayen mat venavā. mehema ekak tiyenavā. menna mē

우리말에서 여기 차이가 보입니다. 술에 취함과 들떠 취함(mada)은 둘입니다. 들떠 취함이란 rāga 에 취함, dosa 에 취함 같은 것이고, 또 māna 라고 하는 것이 있습니다. 취하는 한 가지 길입니다. 그 mada 는 이것보다 더 셉니다. 그 사람을 pāpa 쪽으로도 밀어붙입니다. 젊음의 mada 에 취하고, 건강의 mada 에 취합니다. 또한 자리의 힘에 취하고, 재물의 힘에 취하고, 가문의 힘에 취합니다. 이런 것이 있습니다.

mat venavā. mehema ekak tiyenavā. menna mē matvīmat pramādayaṭa hētu venavā. ē kiyannē ē pudgalayā mē lōkēntarayak aragena ēkē vædilā hæn̆dilā anit ayaṭa haṭa mama lokuyi kiyana mē mānasikatvayak udā karagena menna mē tattvaya pinveni lōkayā pahat karalā taman usas karalā ganna mānasikatvayak æti karagannavā. menna meban̆du matvīmak tiyenavā menna mē matvīma pāpaya hāmul karagatta pramādayaṭa hētu vena eka. itin mē dun kaḷa hā sambandhavayi itin

이런 취함도 pamāda 의 까닭이 됩니다. 곧 그 사람이 높은 자리를 하나 얻어 그 안에 들어앉아서 남들보다 ‘내가 크다’는 마음가짐을 일으키고, 세상 사람들을 낮추고 자기를 높이는 마음가짐을 기릅니다. 이런 취함이 있는데, 이 취함은 pāpa 를 뿌리로 삼아 pamāda 의 까닭이 되는 것입니다.

eka. itin mē dun kaḷa hā sambandhavayi itin api atdækīm dakinna ōnē. ehema matvīmak ēkē tiyenavada? ehenam ēken tiyennē svāmīlan vahansa

그러니 담배에 대해서는 겪음으로 보아야 합니다. 거기에 그런 취함이 있습니까? (묻는 이:) 그렇다면 거기에 있는 것은, 스님,

ov dumkala śarīrayaṭa matvīmak nætuvaṭa ov tava taratkan śarīra visada viṣa deyak nikaṭīm kiyana itāmatma bhayānaka viṣa vārgayat velā tiyenavā num̆ba ov

(스님:) 예. (묻는 이:) 담배가 몸을 취하게 하지는 않는다 해도… (스님:) 예. (묻는 이:) 또 몸에 독이 되는 것, 니코틴이라는 아주 위험한 독도 들어 있습니다. (스님:) 예.

anit eka lōkayē lōkayē a mukaṭin tiyena ekama gaha tamayi dum kaḷa gaha ov

(묻는 이:) 또 하나는, 세상에서 니코틴이 들어 있는 풀은 담배뿐입니다. (스님:) 예.

buddha kālē dunla hoyāgenat næhæ. ov karalā hoyāgena tava avurudu 400k pat daku nægāven oya gā hoyā gattē ov namut ōka visa

(묻는 이:) 부처님 때에는 담배가 발견되지도 않았습니다. (스님:) 그렇지요, 예. (묻는 이:) 그것은 사오백 년쯤 전에야 찾아낸 것입니다. (스님:) 예. (묻는 이:) 그런데 그것은 독인데…

ōka mehema deyak tiyenavā mahattayā dæn śarīra valaṭa yamkisi pudgalayangē nānā prakāra visa dēval ætul venavā. svāmīn vahansaṭ bonnayi kiyannē ov dæn sakaræṭ bīma dumpānaya ādīēdī tibennā vū dēval tiyenavā. mē śarīrayaṭa tiyenavā menna mehema deyak.

(스님:) 선생, 이런 것이 있습니다. 사람들 몸에는 여러 가지 독이 들어옵니다. (묻는 이:) 스님, 담배 피우는 것을 두고 하는 말입니다. (스님:) 예, 담배 피우는 일 같은 데에 있는 것들이 있지요. 이 몸에는 이런 것이 있습니다.

pratiśaktikaraṇaya kiyalā deyak. mē pratiśaktikaraṇaya tiyena aḍuḍitāvaya anuva tamayi yam dēka tibennā vū mē śarīrayaṭa mē ahita hō hita æti vennē. dæn samaharalaṭa api dakina eka pættak tiyenavā. ēka api navīna vidyāven karapu parīkṣaṇa valadī samahara dēval api visayi kiyalā ayin karanavā. ēkē visak tiyenavā. dæn gaṁjā valat visak tiyenavanē.

면역이라는 것입니다. 이 면역이 많고 적음에 따라 어떤 것이 이 몸에 해롭기도 이롭기도 합니다. 우리가 보는 한쪽이 있습니다. 요즘 학문으로 한 시험들에서 어떤 것들은 독이라고 빼 버립니다. 거기에 독이 있습니다. 대마에도 독이 있지 않습니까.

ēkē tibennāvū visa balapuvahama ēkat væḍi vunot ehema

거기 있는 독을 보면, 그것도 지나치면…

mohonla valak tiyenavā vi tiyenavā tiyenavā. æ ēgala visa tiyena dun kaḷa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov dukalavalu mat nuvalaṭa vaḍā tahanam karannē mēmēnla pissuva mē sikaraṭ bonna epæyi kiyalā. ov dæn ē vagē dēval tiyenavā.

(묻는 이:) 예, 담배를 술보다 더 막으려 하는데, 담배 피우지 말라고 미친 듯이 그럽니다. (스님:) 예, 그런 일들이 있지요.

dæn mēkeṭa api dakinna ōnē pættak tiyenavā. mokada dæn mehema tiyana nāssa, aggīṁvā, visaṁvā, sattaṁvā kamati. dæn mē met vaṭana kenekuṭa tibenavā visarga pavā mē navattana mela karana śaktiyak. dæn mē vagē śakti viśēṣa tiyenavā vasa visa vadinnē næhæ.

여기서 우리가 보아야 할 쪽이 있습니다. ‘nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati’ 라는 말이 있습니다. mettā 를 닦는 이에게는 독마저 멈추게 하는 힘이 있습니다. 이런 남다른 힘이 있으면 독이 듣지 않습니다.

ē kiyannē yamkisi dēka hon̆da hariyak tiyenavā nam ē hon̆da hariya gannavā naraka hariya va ārēsa behet kalam karalā ganna. dæn gae ekka ēka venama ekayi. ēkanna namut mēka pālanaya karanna bæhæ.

곧 어떤 것에 좋은 부분이 있다면 그 좋은 부분을 취하고 나쁜 부분은 걸러 내어 약으로 씁니다. 대마와 함께라면… (묻는 이:) 그건 따로 이야기입니다. 그런데 이것은 다스릴 수가 없습니다.

ov dæn api mehema dakinna ōnē. śariyaṭa ahita karanna. dæn śarīrayaṭa ahita karana dēval ahita karana ākārayen balapāna pættak tiyenavanē. itin apiṭa atdækīm valin dænaganna ōna mēka ahita karannē koyi koyi ākārayenda yamak ahita karana nam ēka ē pudgalayāṭa yamkisi ākāraya kāyika mānasika avaḍak æti karanavā nam ohu ēka novæliya yutuyi. dæn mona dēka hari

(스님:) 예, 우리는 이렇게 보아야 합니다. 몸에 해로운 것. 몸에 해로운 것들은 해롭게 미치는 쪽이 있지 않습니까. 그러니 이것이 어떤 식으로 해로운지 겪음으로 알아야 합니다. 어떤 것이 해로워서 그 사람에게 몸이나 마음에 어떤 해를 끼친다면 그는 그것을 쓰지 말아야 합니다.

ohu ēka novæliya yutuyi. dæn mona dēka hari sæma dēka mehema pættak tiyenavā. siyallanṭa mēka ahita karannē næ. kenekuṭa ahita karā tiyenavā. dæn samahara āhāra vargat kenekuṭa ahita kara venavā. dæn annāsi kiyana jātiya kāuvahama siyallaṭama æn̆gē vivili ennē næhæ. samahara kenaṭa vivivā. harak mas kāpuvahama hæmaṭama paḷu matu vennē næhæ. samaharakaṭa paḷu matu venavā. dæn ē vagē tiyenavā śarīra vala tiyena

무엇이든 모든 것에는 이런 쪽이 있습니다. 모든 이에게 해로운 것은 아닙니다. 어떤 이에게 해롭습니다. 어떤 음식도 어떤 이에게는 해롭습니다. 파인애플을 먹는다고 모두 몸이 가렵지는 않습니다. 어떤 이는 가렵습니다. 소고기를 먹는다고 모두 종기가 나지는 않습니다. 어떤 이에게는 종기가 납니다.

venavā. dæn ē vagē tiyenavā śarīra vala tiyena svabhāvayan tiyenavā. ē pudgalayāṭa gælapenavada nædda kiyana eka ætivena mē ætivena pratyaya tuḷin. etaninmayi ēka nigamanaya karaganna ōnē. mokada siyaluma dēval visa næti dēval kiyalā apiṭa ekama bhākrama nigamanaya karanna bæhæ. dæn

이처럼 몸마다 바탕이 있습니다. 그 사람에게 맞는지 안 맞는지는 거기서 일어나는 조건(paccaya)을 보고, 바로 거기서 판단해야 합니다. 모든 것이 독이 없다고 한 가지 방식으로만 판단할 수는 없기 때문입니다.

apiṭa ekama bhākrama nigamanaya karanna bæhæ. dæn api hitamukō dæn mehema deyak a dæn satun koku dæn vaidya vidyāvak pennannē serepuva dāgena ævilnna maḍa valaval kuṇu vaḷaval valaṭa yanna epā. mokada koku panu ādīvannā satva æṭa ætulēnavā mē vagē visa venavā. dæn mēka apiṭa api vaidya vidyāvē pennanna anumata karapu kramayak. dæn metandi api dakinavā mehema deyak.

이런 것을 생각해 봅시다. 갈고리벌레에 대해 의학은 신을 신고 다니고, 진흙 구덩이나 쓰레기 구덩이에 들어가지 말라고 합니다. 갈고리벌레 같은 벌레 알이 몸에 들어오고, 그런 것이 독이 되기 때문입니다. 이것은 의학에서 받아들인 방법입니다. 여기서 우리는 이런 것을 봅니다.

dæn ē vidihaṭama saukhya ārakṣāven hadapu puṁci ḷamayekuyi. ē vagēma mē gamayekuḍē kuṇupakṣi kaha innam nikan kīgena kollekuyi. mē dennagē jīvita deka balanakoṭa ara kuṇupakṣakivala kana ēvāyi ara tiyannē visa bījayi ēvayen pirīcca dēval tamayi ohu paripōka karannē. namut dæn balapama uya æya æn̆gē tiyenavā ēka pratisak tiyena gihillā.

건강을 지켜 가며 키운 어린아이가 있고, 마을에서 쓰레기 더미를 뒤져 먹으며 지내는 사내아이가 있습니다. 두 아이의 삶을 보면, 쓰레기 더미에서 먹는 것들은 병균으로 가득 차 있고 그는 그런 것으로 몸을 기릅니다. 그런데 보십시오, 그 아이 몸에는 면역이 생겨 있습니다.

dæn ḷamayā ara hon̆daṭa hadapu saukhya sahagatava hadapu ḷamayā eka davasak ehema kavat ē ḷamayā ispiritāla geniyanna venavā. mokada hētuva? ē ḷamayā pratiśaktiya dena mārgaya śarīraya pratiśaktiya nikut karana kramaya ærenna bāhiren sækavanna kramana karanin saukhya ārakassita vaśayen ē ḷamayā hadanavā. hæbæyi ē kāraṇaya vunāma eka deyak venavā. ḷamayāgē æn̆ga ætulē tibennā vū pratiśakta vardhanaya karana śaktiya ē ḷamayaṭa nægenna nætuva yanavā. dæn

잘 키운, 건강하게 키운 아이가 그런 것을 하루라도 먹으면 병원에 데려가야 합니다. 왜 그럴까요? 몸이 스스로 면역을 내는 길 말고, 바깥에서 지켜 주는 방식으로 건강을 지키며 그 아이를 키웠기 때문입니다. 그러면 한 가지 일이 생깁니다. 아이 몸 안에서 면역을 키우는 힘이 자라지 못합니다.

śaktiya ē ḷamayaṭa nægenna nætuva yanavā. dæn api samahara mē vasūriya væni meyaṭa vidinnē. ēkema vijaya mardhanaya karalā. ē visa bījayama mardhanaya karalā tamayi vidinnē. assayaṭa vin̆dinavā ēka vin̆dama assayāṭa pratisakta dakna satiyen assayāgen yamkisi hōmōnayak hari in̆dilā ēken ijæs karana viddahama ēkē tiyennē vardhanaya karapu viṣa bījaya. namut ē visa bījaya vardhanaya karapu eka dunnaṭa passē śarīrayē tibena śaktiya vardhanaya karapu visa bījaya vardhanaya karalā balalā kivvahama ēpa mahā viśīj āvat mæḍa pavatvanna pratisaktiyak labanavā. menna mēka tamayi rōga nivāraṇaya kara gænīmaṭa denavā ænna kramaya.

천연두 같은 것에 대해 우리는 주사를 놓습니다. 그 병균을 눌러 약하게 해서 놓는 것입니다. 말에게 놓으면 말에게 면역이 생기고, 그 말에게서 무언가를 뽑아 주사합니다. 거기에는 키워 놓은 병균이 들어 있습니다. 그런데 그것을 맞고 나면 몸의 힘이 자라, 나중에 큰 독이 들어와도 눌러 이길 면역을 얻습니다. 이것이 병을 막는 데 쓰는 방법입니다.

dæn metendi api hon̆daṭama dakina deyak tiyenavā mē śarīraya tuḷa tiyenavā pratiśaktikarama deyak. mē pratiśaktiya nægenavā nam yam kenekgē mē velāvēdī ēkē api visin bērenavā. dæn mehema deyak tiyenavā. oya ahiṇṭaka kiyanaga kiyana koṭasak innavā na ayana vala jīvat vena koṭasak. mēgollangē mama ahalā tiyenavā ek kramayak mēgollō karana ekak. mē pāsānaṁ kiyannē loku viṣa jātiyak.

여기서 우리가 똑똑히 보는 것이 있습니다. 이 몸 안에는 면역이라는 것이 있습니다. 어떤 이에게 이 면역이 자라 있으면 그때 그 독에서 살아납니다. 이런 일도 있습니다. ahiṇṭaka 라고 하는, 숲에 사는 무리가 있습니다. 그들이 하는 방법 하나를 들은 적이 있습니다. pāsānam 이라는 것은 아주 센 독입니다.

mē pāsānam kævællat ḷamayā upan davas vala ban̆dinavalu ara inna tæna hiṭuva mē sāmānyen hulagena duragena īṭa passē ṭiken ṭika mē ḷamayāgē nāhayaṭa kiṭṭu venakan mēka laṁ karanavā. satiyen satiya satiyen satiya laṁ karanavā. ehema laṁ karalā alpenidi durak taram pramāṇayak velā ḷamaṭa kavanavā.

아이가 태어난 첫 무렵에 이 pāsānam 덩어리를 아이가 있는 곳에 매달아 두는데, 처음에는 꽤 멀리 둡니다. 그 뒤로 조금씩 아이 코 가까이로 옮깁니다. 한 주 한 주 가까이 가져갑니다. 그렇게 가까이 가져가 핀 하나 거리만큼 되면 아이에게 먹입니다.

īṭa passē kramakrama mēka ektaram madaṭa ataya atara taram pramāṇayak ahuvavat vennē mē ḷamaṭa pratisattayak væḍi æti karanavā. īṭa

그 뒤로 차츰 아주 조금씩, 겨우 닿을 만큼 먹이며 아이에게 면역을 더 키웁니다. 그 뒤에,

passē hadisē ṇaya nayakāvaṭa visana hætuva. karapayekvaṭa īḷamaṭa visanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē uē tiyannē ektarā. auṣadhī kramayak ēka pratisaktikaraṇaya karana kramayak. dæn menna mē vagē api ḷan̆gak tiyenavā śarīrayē nægena pratiśaktiyak. menna mē pratiśaktiya prabala vunāṭa passē yamkisi kenekuṭa anna ēkēdī oya visaval kiyanavā visa næti venavā.

그것은 일종의 약 쓰는 방법, 면역을 기르는 방법입니다. 우리에게도 이처럼 몸에서 자라는 면역이 있습니다. 이 면역이 세어지면 어떤 이에게는 이른바 독이 독이 아니게 됩니다.

ehema kramayak tiyanna dæn sayanāyiṭ kiyannē lōkē tiyena ugraha kara parama visa. mama ahalā tiyenavā mē indiyāvē hiṭapu ektarā yōgiya rǣm ekaka pramāṇayak pānaya karalā katā kara kara innavāluyāgē maṭa tiyanna visennē næhæ. ēkaṭa visa ætula dennē næhæ.

그런 방법도 있습니다. 청산가리는 세상에서 가장 센 독입니다. 인도에 있던 어떤 요기가 그것을 1그램쯤 마시고도 계속 이야기하며 앉아 있었다고 들었습니다. 그에게는 독이 들지 않았습니다.

mokada ara budurajāṇan vahansē pelā tiyenavā nāsa agenvā visaṁvā sattaṁvā kamatā kiyalā vacana kamati kiyalā. mokada kaḷuvakin kæṭut kæpennē næ. visadunaṭa piccuvaṭa piccennē nǣ. menna mēva ektarā pratiśaktiyā. ara bhāvanāva vaśayen væḍenavā. eban̆du væḍena pudgalayāgē vasa prati viśē ēvā. sāmānya ayaṭa visa vunāṭat eyāṭa visa vennē næha. itin ē nisā ēka krama dekak tiyenavā.

부처님께서 ‘nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati’ 라고 설하셨기 때문입니다. 칼로 베어도 베이지 않고, 독을 먹어도, 불로 태워도 타지 않습니다. 이것은 bhāvanā 로 자라는 일종의 면역입니다. 그렇게 자란 사람에게는, 보통 사람에게 독이 되는 것도 그에게는 독이 되지 않습니다. 그래서 방법이 두 가지 있습니다.

ekak tamayi api bāhirin ennā vū āpajāvalan rækinna api abhyantaraya ārakṣā karagannē ekē. anika tamayi abhyantarayē nagana pratiśaktiyen bāhiravaṭa praticala dakvana eka. oya krama dekak.

하나는 바깥에서 오는 위험을 막으려고 안을 지키는 것입니다. 다른 하나는 안에서 키운 면역으로 바깥에 맞서는 것입니다. 이 두 방법입니다.

dunkala pāvicayen ayin velā inna eka nuvaṇaṭa ūruvē neda dæn ēka ēka nigamanaya karanna vennē ehemayi mahattayā yamak pratiśaktiya yam kenekuṭa laganna puḷuvan krama deken koyi kramen hari pratiśaktiya nægenavā nam mē krama dekē praśnayak nemeyi. mē pratiśaktiya nætnam tamayi oya krama deka kōka hari ekak upayōgaya karaganna ōnē. itin ēka ætta vaśayenma pav sambandhayakvat ehema deyak nemeyi. ēka tiyenavanin tama taman dakinna ōna deyak.

(묻는 이:) 담배를 멀리하는 것이 슬기로운 일이 아니겠습니까? (스님:) 선생, 그것은 이렇게 판단해야 합니다. 어떤 이에게 두 방법 가운데 어느 방법으로든 면역이 생긴다면 두 방법은 문제가 아닙니다. 면역이 없다면 그때 두 방법 가운데 하나를 써야 합니다. 그러니 그것은 사실 pāpa 와 관계된 일도 아닙니다. 그것은 저마다 스스로 보아야 할 일입니다.

dæn api dakinnē næti eka deyak mama kiyannē mē hatara panvē tiyena vædagatkamak. yamkisi kenekuṭa sarapayek daṣṭa koḷovot mē daṣṭa karapu velāvēdī. menna mē hatara pan mulat kulē agamula kaḍalā. oya hatara paṁguvaṭē dālā hapalā sulæn̆gillayi vetæn̆gillayi mædden. giya saddayanṭa kela pārak gahanavā ara kāpu teraṭa vināḍi pahaya passē visi vivarayi.

우리가 보지 못하는 것이 하나 있는데, 바로 이 ‘네 가지(구장 잎, 빈랑, 석회, 담배)’의 값어치입니다. 누군가 뱀에 물리면, 물린 그 자리에서 구장 잎 끝을 꺾어 이 네 가지를 함께 씹은 다음, 새끼손가락과 넷째손가락 사이로 물린 자리에 침을 한 줄기 뱉습니다. 5분 뒤면 독이 다 풀립니다.

ōna kenek oka parīkṣā karalā balanna mē sulæn̆gillayi vedægillayi mædden mehema tiyenavā tamayi ē kelapāra gahanna evæni ulak tirak ahalā. hadissiyē nayakayā nam minihekuṭa mærenna mārantikō venna inna minihāṭa oya kela pāra gæhuvā nam tun pārak gæhuvānam vināḍi pahaḷak yanakoṭa nayi visa ivarayi.

누구든 이것을 시험해 보십시오. 이렇게 새끼손가락과 넷째손가락 사이로 침을 뱉는 것입니다. 갑자기 코브라에 물려 죽어 가는 사람이라도, 그렇게 침을 세 번 뱉으면 15분이 지날 무렵 뱀독이 다 풀립니다.

mē lōkē meccara hoyakuna næti namut aduru bētak. hæbæyi mēkaṭa dum karalā avaśyayi.

이 세상에서 이만큼 연구되지는 않았지만 놀라운 약입니다. 다만 여기에는 담배가 꼭 필요합니다.

mēkē viśēṣayak tiyenavā. visamaraṇa śaktiyak. mē satara paṁgu ekatu velā visamaraṇa śaktiya dæn mēka karalā balanna. mokada mama ōka karalā balalā bohō ayaṭa kiyalā kiyapu aya karalā balalā vaidyaru velalāṭa ē rōgiyā ekka gihillā.

여기에는 남다른 것이 있습니다. 독을 죽이는 힘입니다. 이 네 가지가 모이면 독을 죽이는 힘이 생깁니다. 해 보십시오. 제가 직접 해 보았고, 여러 사람에게 알려 주었으며, 들은 이들이 해 보고 나서 그 환자를 데리고 의사들에게 가 보기도 했습니다.

rōgayak nǣha moku dænaganna ēka avasthāvakadī poḷonti lisē kenekgē kakula dasa karalā mama oya kāraṇaya ivaraṭa passē eyāva kramaya karalā. itin kakulōla imuet næhæ. mukut næhæ. passē ekka giyā koheda mehāṭa oheda mē vēdakama mē sarpa vaidya veda mahattayek ḷan̆gaṭa ē veda mahattayā yamkisi vidihaka eyāgē parikṣaṇayak kælabalā kivvā. kakulē æhenna æti kivvā mē meyā ekak. mokakda polli raṭayak.

한번은 polonga(독사)가 어떤 사람의 다리를 물었는데, 제가 이 방법을 해 주었습니다. 다리가 붓지도 않고 아무 일도 없었습니다. 나중에 그를 데리고 이쪽저쪽의 뱀 고치는 의원에게 갔습니다. 그 의원이 나름대로 살펴보더니, 다리에 무언가 찔렸겠지, 무엇이냐, polonga 같은 것이냐고 했습니다.

dæn kakulē kāpu satā tuvālēdī satā vahalā tiyenavā giyē. satā kakulē vællā gā dāpu gahama satā væṭenavā dækalā satā gæhuvā marannē nætuva. ē veda mahattayāgana monavā kivvā. mama piḷigannē næhæ mēka sarapayek kālā tiyenavā vagē. datu vunakut vædilā tiyenē.

다리를 문 놈이 상처에 붙어 있었고, 다리에 감긴 놈을 털어 내니 떨어지는 것을 보고는 죽이지 않고 쳐서 쫓아 버렸습니다. 그 의원이 말했습니다. ‘나는 믿지 못하겠다. 이건 뱀이 문 것 같다. 이빨 자국도 나 있다.’

etakoṭa eyā itin hon̆daṭama dækalā. eyā namut eyā kivvē nǣ mehema mē kemak karā kiyalā mē vagē kramayak kaḷā kiyalā. ara vaidyas kara mē balanakoṭa æn̆gē visa nǣha. eyā kiyanavā venna bæha kavadāvat. poḍi 20 visak hari tibenam mēkaṭa ahuvenavā. mē poli rēṭiyak hari ayin æti. etana poli rēṭiyak hari tiyenna æti kiyalā eyā nigamanaya karanavā.

그는 아주 잘 보았습니다. 그런데 그 사람은 이렇게 무엇을 했다, 이런 방법을 썼다고 말하지 않았습니다. 그 의원이 살펴보니 몸에 독이 없었습니다. 의원은 말합니다. ‘그럴 리가 없다. 아주 작은 독이라도 있으면 여기 잡힌다. 새끼 polonga 같은 것이었나 보다. 그런 것이었겠지.’ 그렇게 결론을 냅니다.

dæn oya vagē ēvā itin ē ekak nemeyi. oya vagē hun̆gāk ayaṭa ē salpa kāpu ayaṭa dīṭa vena pētak ekak karanna avaśya vunē næhæ.

이런 일이 그 하나만이 아닙니다. 이렇게 뱀에 물린 많은 이들이 다른 약을 쓸 필요가 없었습니다.

itin mē vagē issara tibicca kramayak ōka dæn api dakina pættak ekak tiyenavā mē itihāsa katāva ekak api dannē næhæ 4 500ṭa tiya avurudu 300in ehā itihāsayak api dannē næha dænuvat atdækīm næhæ. īṭa passē ēn ehā itihāsaya gæna api itihāsa potakin hari gatta kaṭāvakin hari katā karanavā midā. ēen ehāṭa apiṭa atdækīmakvat dænaganna lōkē næhæ. ehema deyak ōkē

이것은 옛날에 있던 방법입니다. 우리가 보는 한쪽이 있습니다. 우리는 사오백 년, 아니 삼백 년 넘는 옛일은 모릅니다. 직접 겪어서 아는 것이 없습니다. 그 너머의 옛일은 역사책이나 전해 오는 이야기로 말할 뿐입니다. 그 너머로는 겪어서 알 길이 없습니다. 그런 것이 있습니다.

tiyennē. itin ē nisā mē bet valaṭa ganna dēval gæna ahanakoṭa api katāvak vunā jīvaka veda mahattayāṭa kivval bētakaṭa noganna eka deyak hoyā inna kiyalā. eyā at deka vana āvā. mokada hētuva? mē lōkē bētakaṭa noganna kisima deyak maṭa hoyāganna bæha. eyā ē siyallen pūrṇa dæna jīva kiyana veda sanatura dunnet īṭa passē eyālaṭa ekanē dekak hoyāgena āvā. ekē tunak hoyāgena āvā. ekkenek hatarak hoyāgena āvā. mē vidihaṭa genāvā. ehenam mē tiyennē. itin apiṭa

그래서 약으로 쓰는 것들에 대해 물을 때 한 이야기가 있습니다. Jīvaka 의원에게 약으로 쓰지 못하는 것을 하나 찾아오라고 했습니다. 그는 빈손으로 돌아왔습니다. 왜 그랬을까요? ‘이 세상에서 약으로 쓰지 못할 것을 하나도 찾지 못했습니다.’ 그 모든 것을 온전히 알았기에 그는 의원의 자격을 받았고, 다른 이들은 하나, 둘, 셋, 넷을 찾아왔습니다. 그렇게 가져왔습니다.

genāvā. ehenam mē tiyennē. itin apiṭa ugannalā tiyenavānē oba vahansē nama menna mē vidihaṭa mē beda gannē ahaval vennaṭa itin ehā danna nætuva igena tiyennē. oya vidihaṭa ēvā okkoma ayin kaḷā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin anna ē vagē tiyenavā. [ugura kǣrīma] noyē bihet varga valaṭa ganna dēval. api ādī pærænnavā mēka aran tiyenavā koyi kālēda kiyalā api bæluvot api dænagannē itihāsa katāvakin kivvā api danna katāvakin mē ahaval kālen pasē dum karagannē kiyalā. menen ehā deyak api dannē næhæ. namut apē pæraṇi kāla tibicca śāstrayak tamayi vēdak tamayi. oya bulat kuk sudun karagena hatara paṁguva api siṁhala minissu oḍokka dāgena kælē giyē.

그렇게 여러 약에 쓰는 것들이 있습니다. 우리 옛 조상들이 이것을 언제부터 썼는지 보면, 우리가 아는 것은 역사 이야기, 들은 이야기로 몇 해 뒤부터 담배를 썼다는 것뿐입니다. 그 너머는 모릅니다. 그러나 옛날에 있던 학문이 있는데 바로 의술(veda)입니다. 우리 싱할라 사람들은 구장 잎을 손질해 이 네 가지를 허리춤에 넣고 숲에 갔습니다.

kāla giya ōkaṭa ē velāvēdī mokada karannē hadisiya sarapaya kǣvot ekkenek mokan tamā hō tava kenekku rak gālā kiyalā pārak gahanavā. ē visa okkoma ivarayi. ōka hariyaṭa atdækīma sahita betāk oya vitāraya karanna kiyalā dunnala deyak. ōka karalā balanna karalā balanakoṭa oya hatara tiyena vaṭinākama tērennē.

숲에 가서, 그때 갑자기 뱀이 물면 자기든 다른 사람이든 씹어서 침을 한 번 뱉습니다. 독이 다 풀립니다. 이것은 겪음이 담긴 약으로, 널리 쓰라고 전해 준 것입니다. 해 보십시오. 해 보면 이 네 가지의 값어치를 알게 됩니다.

ēka viśēṣayak tiyenavā. visen visa nasanavayi kiyana ekat otana siddha venavā. ehema raṭāvak tiyenavā.

거기에는 남다른 것이 있습니다. 독으로 독을 없앤다는 것도 거기서 일어납니다. 그런 이치가 있습니다.

itin mēkedi api dakinna ōnē yamak æsuru kirīmēdī apiṭa avaḍana avaḍa bava pēnavā nam ēka api athæriya yutuyi. dæn annāsi kanaka siyallō athæriya yutu nǣha kaṭṭiyaṭa paḷu matu vuṇā kiyalā. kaṭṭiyakaṭa ēka gælapenna næti venna puḷuvan. gælapena kaṭṭiyak innavā kirōna kaṭṭiyak. ē ayaṭa ēka praśnayak nǣha. ē vagē yam yam behet varga tiyenavā kenekuṭa aguṇayi. kǣma varga tiyenavā kenekuṭa aguṇayi. kenekuṭa aguṇayak næha. itin kenekuṭa aguṇa paḷiyaṭa siyallōma athæriya yutu næhæ. aguṇa deyak tiyenavā aguṇa dē athæriya yutuyi tama tamā.

그러니 여기서 보아야 할 것은, 무엇을 가까이할 때 우리에게 해롭다는 것이 보이면 그것을 버려야 한다는 것입니다. 몇몇 사람에게 종기가 났다고 해서 모두 파인애플을 버릴 필요는 없습니다. 어떤 이들에게는 맞지 않을 수 있습니다. 맞는 이들도 있습니다. 그들에게는 아무 문제가 없습니다. 이처럼 어떤 약은 어떤 이에게 해롭고, 어떤 음식은 어떤 이에게 해롭습니다. 어떤 이에게는 해롭지 않습니다. 그러니 누군가에게 해롭다고 모두가 버릴 필요는 없습니다. 해로운 것이 있다면 그 해로운 것을 저마다 버려야 합니다.

dæn mē ada tiyena viśāla praśnayak tamayi mē maitrī bhāvanāva væḍīmaṭa nirmāsa viya yutuda? dæn ē vagē praśnayak tavat mē kenek ahalavā tibuṇā. mokada mē prāṇaghātaya anubala dīma nisā mē śikṣā padaya karanavada kiyana praśnayak. dæn metandi menna mehema deyak api dakinna ōnē. dæn api hun̆gāturaṭa balāporottu vennē tamangē væḍē nisā anun pavka kara gænīma piḷiban̆da praśnayak budu dahamaṭa paṭalavā tiyena eka.

오늘날 큰 물음 하나는 mettā bhāvanā 를 닦으려면 고기를 먹지 말아야 하느냐는 것입니다. 또 어떤 이가 비슷한 것을 물었습니다. 살생을 부추기는 셈이니 이것이 sikkhāpada 를 어기는 것이냐는 물음입니다. 여기서 우리는 이런 것을 보아야 합니다. 우리가 흔히 기대하는 것은, 내 일 때문에 남이 pāpa 를 짓는다는 문제를 붓다의 dharma 에 얽어 놓은 것입니다.

taman karana væḍa nisā anun pav karagannavā. dæn mehema deyak ēka væradiyi kiyana nigamanayak tuḷin tamayi api kaṭayutu karannē. dæn metandi budu dahama tuḷa tiyena gæm̆buru pættak api dakinna ōnē.

내가 하는 일 때문에 남이 pāpa 를 짓는다, 그것은 잘못이라는 결론 위에서 우리는 움직입니다. 여기서 붓다의 dharma 안에 있는 깊은 쪽을 보아야 합니다.

eka avasthāvakadī budurajāṇan vahansē mehema upamāvak pennanavā. mokada a ektarā mē gōlayekuyi guruvarayekuyi. sarkas penna ada kālē hæṭiyaṭa ē kaṭayutu karana kenek. mē dennā mokada ektarā vidiṭaka sarkas ekak minissunṭa pennalā næhanam ē vagē kaṭayuttaṭak pennalā. mudal hamba karagannā mē dennam.

한번은 부처님께서 이런 비유를 드셨습니다. 어떤 제자와 스승이 있었는데, 요즘으로 치면 곡예를 보여 주는 사람들입니다. 이 둘은 사람들에게 곡예 같은 것을 보여 주어 돈을 법니다.

mokakda karannē? uṇalīk uḍaṭa gihillā. ekkenek kuṇalī allagena yaṭin væṭenna ætinnaṭa bælans karagena innavā. anik ekanavā eyā karuṇaṭa nægalā ara unna liyaṭa nægalā tel pātrayak purōpapu tel pātrayak ehē tiyāgena hæn̆gumak ran̆ganavā. ara tani unalī piravula. dæn mēkē rōkayā puduma karavana ektarā vidyāvak.

무엇을 하느냐 하면, 대나무 장대 위로 올라갑니다. 한 사람은 아래에서 장대를 붙잡고 넘어지지 않게 균형을 잡고 있습니다. 다른 사람은 그 장대를 타고 올라가 기름을 가득 채운 그릇을 이고 춤을 춥니다. 장대 하나 위에서요. 세상 사람들을 놀라게 하는 재주입니다.

mehema karanakoṭa gōlayā kiyanavā. mē guruvarayā kiyanavā ghōlayāṭa mama obava ārakṣā karannam obava mama ārakṣā karaganna ē vidihaṭa api kaṭayutu karamu. etakoṭa api dennaṭama mē væḍē karalā gānak hari hamba karagannat puḷuvan.

그렇게 할 때 스승이 제자에게 말합니다. ‘내가 너를 지켜 주마. 너는 나를 지켜 다오. 그렇게 하자. 그러면 우리 둘 다 이 일을 해서 돈을 좀 벌 수 있다.’

gōlayā gurun vahansēṭa kiyanavā. ē kramaya nemeyi. obē kaṭutta oba karaganna magē kaṭahita mama karannē. api denna ē kaṭayutta apiṭa karanna tiyena hari hariyaṭa karapuhama api denaṭama upadravayak næ. obē kaṭayutta oba hariyaṭa kaḷot maṭa upadravayak næhæ. magē kaṭaha mama hariyaṭa kaḷot obaṭa bādhakayak upadravayak næha. menna mē krēmayaṭa api denna hari hamba karaganna diyanuvaṭa patvenna

제자가 스승에게 말합니다. ‘그 방법이 아닙니다. 스승님 일은 스승님이 하십시오. 제 일은 제가 하겠습니다. 우리 둘이 해야 할 일을 제대로 하면 둘 다 아무 탈이 없습니다. 스승님이 스승님 일을 제대로 하시면 저에게 탈이 없고, 제가 제 일을 제대로 하면 스승님께 걸림도 탈도 없습니다. 이렇게 해서 우리 둘이 벌기도 하고 잘되기도 합시다.’

menna mē ṭika kiyanakoṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mahana ara gōlayā guruvarayāṭa kivvā mehema vadana. obē kaṭayutta hariyaṭa oba karaganna magē kaṭayutta hariyaṭa mama karagannā. apē kaṭayutta hariyaṭa api karagattot api dennama rækenavā. menna mēka tamayi niyama kramaya.

이 말씀을 하시며 부처님께서 설하십니다. ‘bhikkhu 들이여, 그 제자가 스승에게 이렇게 말했다. 당신 일은 당신이 제대로 하고 내 일은 내가 제대로 하자. 우리 일을 우리가 제대로 하면 둘 다 지켜진다. 이것이 참된 방법이다.’

ehenam mahaṇeni lōkayāṭa anukampā kaḷa yutu obalā ehema karanna ōnam. obala kaṭayutta obalā hariyaṭa karanna. ē ē aya kaṭayutu ē aya hariyaṭa karagattot. onna ōka tamayi karanna puḷuvan kramaya. tamā tamāgē kaṭayutu hariyaṭa karaganna tamāgē bādhakayak næti vennē.

‘그러니 bhikkhu 들이여, 세상을 가엾이 여기고자 한다면 그대들의 일을 그대들이 제대로 하라.’ 저마다 제 일을 제대로 한다면, 그것이 할 수 있는 길입니다. 저마다 제 일을 제대로 하면 걸림이 없어집니다.

dæn menna mē iya karagattahama anu anungē kaṭayutu karaganna. karagatta kenādenāyi namut mē siyallōma bauddha karanna bæha. lōkayē siyallaṭama yathārthaya dennat bæ. ēka lōkē svabhāvaya. ehenam mē lōkaya hadalā taman hadanna

이것을 해내면 남들은 남들 일을 합니다. 해내는 이는 해냅니다. 그러나 모두를 붓다의 제자로 만들 수는 없습니다. 세상 모두에게 참모습을 줄 수도 없습니다. 그것이 세상의 바탕입니다.

svabhāvaya. ehenam mē lōkaya hadalā taman hadanna giyot tamanṭa hæma vik sittayi. budu dahama

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tiyennē hæmī tamāṭa tamā hædenna. tamāgen alu lōkeṭa avaḍak venavā nam tamā ēka natara karannē.

붓다의 dharma 는 저마다 스스로를 고치라고 있는 것입니다. 나로 인해 세상에 해가 간다면 나는 그것을 멈춥니다.

tamā nisā anun avaganna eka anun balānī. dæn mēka tamā ada lokuma praśnē velā tiyennē. dæn apē karana kaṭayutu nisā anun ōna hari aḍupāḍuvak karagannavā.

나 때문에 남이 해를 입는다는 것, 오늘날 가장 큰 문제가 된 것이 이것입니다. 우리가 하는 일 때문에 남이 무언가 잘못을 저지른다는 것입니다.

dæn oya vidihaṭa giyāma apiṭa ē lōkayat ekka dækalā ē vicitrāven bērenna bæha. dæn tāttaṭa putāpa upasthānayak karanna tiyenavā nam putāgē yutukama tāttaṭa kanna bonna hari ahari tāttāṭa væyak karaganna kīn hari hamba karalā dennē ēka. hæbæyi tā ēka gatta gaman gihalā bonavā.

그렇게 따져 들어가면 세상과 얽힌 그 온갖 일에서 빠져나올 수가 없습니다. 아들이 아버지를 모셔야 한다면, 아버지가 먹고 마시고 쓸 수 있게 무엇이든 벌어다 드리는 것이 아들의 도리입니다. 그런데 아버지가 그것을 받자마자 가서 술을 마십니다.

dæn itin mokada vennē putāṭa pavuda kiyalā huvot api monavā kiyannē dæn tāttaṭa salli dunna nisā nisayi tāttā bivuvē. tāttāṭa sallaya dunē næhæ tāttā bonnē næhænē. tāttā bīmat karana væṭunē mē bīmat vennē putā dennē sallen nisā. ēken tāttaṭa vināśayak venavā. [goravanavā] apiṭa ohoma tarkayak karanna puḷuvan.

그러면 아들에게 pāpa 가 있느냐고 물으면 우리는 뭐라고 하겠습니까? 아버지에게 돈을 주었기 때문에 아버지가 마셨다. 돈을 주지 않았다면 아버지는 마시지 않았을 것이다. 아버지가 술에 빠진 것은 아들이 준 돈 때문이다. 그것으로 아버지가 망가진다. 우리는 이렇게 따질 수 있습니다.

hæbayi api karana tarkaya tarkayen hari giyāṭa ara kiyana yathārthayaṭa ēka sambandha nǣ. piyā karaganna yam pāpayak hō piā karanavā ēka piyāṭa tiyennē. taman karaganna pāpayak hō pinak karanā ēka tamanṭa tiyennē. tamāgē sīmāva ikmavā inihāṭa hitanna giyahātāva tamayi apiṭa mē siyalu praśna matu vennē.

그러나 우리 따짐이 따짐으로는 맞더라도 그 참모습과는 관계가 없습니다. 아버지가 짓는 pāpa 나 puñña 는 아버지 몫입니다. 내가 짓는 pāpa 나 puñña 는 내 몫입니다. 내 한계를 넘어 그 너머까지 생각하려 들 때 이 모든 문제가 생깁니다.

taman pāpayak dasā akusalayak nokaranavā nam tamanṭa lōkayaṭa metænīmaṭa kisi bādhāvak næha. anya pudgalayek dasa akusalaye nokaranavā nam ohuṭat metalā dannē bādhāvaknē. mēkaṭa huḷuyi sūtra vala tripiṭakayē pelā tiyena karuṇu tiyeddī.

내가 pāpa, 곧 dasa akusala 를 짓지 않는다면 세상에 mettā 를 펼치는 데 아무 걸림이 없습니다. 다른 사람이 dasa akusala 를 짓지 않는다면 그에게도 mettā 를 펼치는 데 걸림이 없습니다. 이에 대해 Tipiṭaka 의 sutta 들에 밝혀 놓은 것이 많이 있는데도,

dæn api ē sīmāva ikmavā gihillā apē dr̥ṭṭhiya apē ladiyama opanamvanna api karuṇu idiripat karanavā.

우리는 그 한계를 넘어가 우리 견해, 우리 생각을 내세우려고 이것저것 내놓습니다.

mē mas māsa praśnaya piḷiban̆da mēka ætta vaśayenma muḷu tripiṭakayēma tiyena tæn bæluvot siya poḷak vitara tiyenavā. vinaya piṭakayē sūtra piṭakaya kiyana dekēma siyapoḷakaṭa væḍiya tiyenavā mē mas māsa piḷiban̆da bhikṣūn vahansēlā praśnayak tibi veccē næti bava. namut api ē okkoma ayin karalā ēvā okkoma dæn kiya passē ekatu karagatta kǣli venna puḷuvan. hæbæyi apē dr̥ṣṭiya hari. ara okkoma passē koyi kālē kavuru ekatu kaḷāda kiyalā nigamanayakut næhæ.

이 고기와 생선 문제에 대해서는, 사실 Tipiṭaka 전체에서 나오는 곳을 찾아보면 백 군데쯤 있습니다. Vinaya Piṭaka 와 Sutta Piṭaka 두 곳에 걸쳐 백 군데가 넘게, bhikkhu 들에게 고기와 생선이 문제가 아니었다는 것이 나옵니다. 그런데 우리는 그것을 다 빼 버리고, 그것들은 다 나중에 덧붙인 조각일 수 있다고 합니다. 그러면서 우리 견해는 옳다고 합니다. 그것들을 언제 누가 덧붙였는지에 대한 결론도 없습니다.

næt api kiyanavā passē ekatu kara gattē eyā venna puḷuvan. mē ādi vaśayen api eka eka vikalpa idiripat karanavā. namut mē apē dr̥ṣṭiyaṭa anukūlava vikalpa idiripat kirīmayi metana siddha vennē. api dænaganna mama satayen marannē nǣ, maravannē nǣ, anubala dennē nǣhæ mærīma varṇanā karannē næha. tamā tuḷa hari

나중에 덧붙인 것은 아무개일 수도 있다고 하며 이런저런 갈래를 내놓습니다. 그러나 여기서 일어나는 일은 우리 견해에 맞게 갈래를 내놓는 것뿐입니다. 우리가 알아야 할 것은, 나는 생명을 죽이지 않는다, 죽이게 하지 않는다, 부추기지 않는다, 죽임을 기리지 않는다는 것입니다. 나 자신 안에서는 그것으로 됩니다.

occarayi. prāṇaghātaya piḷiban̆dava dæn anubala karagannavā kiyana eka anungē væḍak. anubala denavā kiyannē vena ekak. dæn anubala dīmē sīmāva dakinna ōnē. yamkisi kenek satek maranna læhæenakoṭa oya pollē haragena diyanna genā dunnā anulayak. menna mēuvē hara gana kakula bæn̆dapanna ēka anubalayak. menna mē vagē ella karapu satā jīvat velā inna satāgē maraṇayaṭa tamā udav koḷovē. menna mēkaṭa kiyanavā anubaradīma.

살생에 대해 남이 부추김을 받는다는 것은 남의 일입니다. 부추긴다는 것은 다른 것입니다. 부추김의 한계를 보아야 합니다. 누가 짐승을 죽이려고 할 때 묶을 밧줄을 가져다준다면 그것이 부추김입니다. ‘자, 이 밧줄로 다리를 묶어라’ 하면 그것이 부추김입니다. 이처럼 살아 있는 짐승의 죽음에 내가 손을 보탠다면 그것을 부추김이라고 합니다.

ōka marapan kiyalā hari mærev taman mæruvot hari. hatā mærīma marapan kiyalā kenek yomu kaḷot mæravīma ara udav upakārakana baḍu bhāṇḍādiya kaganak dīlā eyāṭa udav dunnot maraṇa anubalaka vīma ōka maraṇaya eka hon̆dayi oya masa hon̆dayi ādī vaśayen kiya kiya kiyā ēka maremaṭa avaśya karana dēval kiya kivvot ēka mærima varṇā kirīma menna mē kiyana kāraṇā hataren prāṇaghātaya piḷiban̆dava hatara ākārayaka pava siddha venavā.

‘죽여라’ 하든지 제가 직접 죽이든지. 제가 죽이면 죽임이고, ‘죽여라’ 하고 남을 시키면 죽이게 함이고, 쓸 도구 같은 것을 갖다주어 돕는다면 죽음을 부추김이고, 죽이는 게 좋다, 그 고기가 맛있다 하며 죽이는 데 필요한 것을 자꾸 말하면 죽임을 기림입니다. 이 네 가지로 살생에 관해 네 가지 pāpa 가 생깁니다.

siddha vena kāraṇā hatara uccarayi. oya kāraṇā hataren venva kenāṭa tamangē merīmaṭa tiyena durṣatāvayak eyin ehāṭa nǣha. ehin ehā sīmāvē tarakavādayen lōkē kriyāvadayat ekkalā lōkē tavat dulaṭa yanna puḷuvan ōna taram dæn api udav denna hindānē ida ē pudgalaya ēka karannē. ehenam ē paven koṭasak apiṭat ayati. dæn ōka

생기는 것은 이 네 가지뿐입니다. 이 네 가지에서 떨어져 있는 이에게는 그 너머로 자기 잘못이 없습니다. 그 한계를 넘어서는 따지기와 kiriyavāda 로 세상은 얼마든지 더 멀리 갈 수 있습니다. 우리가 도와주니까 그 사람이 그것을 한다, 그러니 그 pāpa 의 몫이 우리에게도 있다는 식입니다.

kenek ha tava kaṭṭiya atararka karanavā. kīrāva lakṣa kōṭi gānak vala nēda mē hāl naipadavannē? api hālavaṭa sali dunnot apit ēkaṭa ahuvenavā. kiyanna vennē næ. ehema giyot apiṭa kāṭavat mit varanna bæhænē bat karanakam met varanna bæ. lokuma māruka væṭanavā.

어떤 이들은 또 따집니다. 쌀은 수억 마리 벌레를 죽여 가며 기르는 것 아니냐? 쌀값을 치르면 우리도 거기에 걸린다. 아니라고 할 수 없습니다. 그렇게 가면 우리 누구도 mettā 를 펼칠 수 없습니다. 밥을 먹는 동안은 mettā 를 펼칠 수 없습니다. 가장 큰 문제에 빠집니다.

gōvā kanakan mē varanna bæhæ. mokada panuva vaṭa panuva arava inna jātiya panu kī sik eka geḍiyakaṭa maraṇāda okkuru venāsaka behet gahalā. ēka salli gevannē api ara behet valaṭa sallit ekkanna. itin apiṭa kiyanna giyot ehema kāla sabaṭa væḍiya mē pāpayak karaganna balakarava kǣlak kanavaṭa ḍi pāpayak karānēvāna mē mokada eyā kanasīmaṭa pana kīdanaya maraganna dunna ekak dē apiṭa kriyāvadaya kiyalā mi otenna bahinna siddha venavā.

양배추를 먹는 동안도 mettā 를 펼칠 수 없습니다. 벌레를 막느라 약을 쳐서 한 통에 벌레를 몇 마리씩 죽이니까요. 우리는 그 약값까지 함께 치릅니다. 그렇게 말하자면 양배추를 먹는 것이 고기 한 점 먹는 것보다 더 큰 pāpa 를 짓는 셈입니다. 그가 먹기까지 벌레를 몇 마리나 죽였으니까요. 결국 kiriyavāda 에 빠지게 됩니다.

itin api dænaganna ōnē mehema mama yam prāṇaghātayak karanavā nam mama ēken ovalā kiyanavā. mama kāṭavat kiyalā karavannat næha. karanna kenekuṭa anubala denna monavā hari balu bāhira adet dællugul āvidha genihin tiyennē hadanna næha. mama hon̆dayi kiyalā varṇā karanna næha. anna etanin ehāṭa sīmāva ikmavā giyahama tamayi oya praśnaya innē. tamāgen kerenna tiyena suddhatāvayakṭa nam tamā ē suddhatāvaya tuḷa in̆dagena tama kaṭayutu karaganna ōnē. mæricca satāgē masayi kāya kāṭya atarē sambandhayak nǣha.

그러니 우리는 이렇게 알아야 합니다. 내가 생명을 죽인다면 그것은 내 탓입니다. 나는 누구에게 시켜 죽이게 하지도 않습니다. 죽이는 이를 부추기려고 무엇이든 바깥 도구나 무기를 가져다주지도 않습니다. 좋다고 기리지도 않습니다. 그 너머로 한계를 넘어가면 그때 문제가 생깁니다. 내가 지켜야 할 깨끗함이라면 그 깨끗함 안에 머물며 제 일을 해야 합니다. 죽은 짐승의 고기와 죽이는 일 사이에는 관계가 없습니다.

ēn ehāṭa yamkisi pudgalayek karagannavā nam ov tarkavādayen apiṭa noyet tarka gēnna puḷuvan otenṭa. hæbæyi ē tarka gena āvot apiṭa pēnnē tarkayaṭa anukūlava hari giyot arama īṭat ehā yana ehā koṭasakaṭa api tava sarka karanna siddha venavā. ehema karanna giyat apiṭa ehema nyāya dharmayak tiyenavā nam pav siddha venavā. hita dūṣaya venavā. apiṭa govakannat bæhæ. bak karannat bæha.

그 너머로 어떤 사람이 무엇을 한다면, 따지기로는 거기에 갖가지 따짐을 끌어올 수 있습니다. 그러나 그런 따짐을 끌어오면, 따짐을 따라 옳게 가려 할수록 그 너머 또 너머까지 따져야 합니다. 그렇게 해서 그런 규칙이 있다면 pāpa 가 생기고 마음이 더럽혀지니, 양배추도 먹을 수 없고 밥도 먹을 수 없습니다.

api ēka ayin karanna bæhæ. apē apiṭa ōna hari hariya ara ṭiya vitarak ayin karalā. mat vitarak māla vitarak ayin karalā. itin budurajāṇan vahansē mehema ekak pennalā næti bava tripiṭakē tiyena karuṇu valin apiṭa pæhædiliva pēnavā. ehenam ehema venna

우리는 그것을 빼 버릴 수 없습니다. 우리 입맛에 맞는 부분, 고기만, 생선만 빼 버립니다. 부처님께서 그런 것을 보이지 않으셨다는 것은 Tipiṭaka 에 있는 것들로 뚜렷이 보입니다.

apiṭa pæhædiliva pēnavā. ehenam ehema venna hētuva mokada? tamāṭa dūṣyatāvayaṭa pat vennē tamā visin karana hariya pamaṇayi. āmagandha kiyana sūtraya kiyana sūtraya pæhædiliva pelā tiyenavā. āma gandha brāhmaṇaya masmāsa kanakā asūci kana eka kiyalā. mehema vāsaya genicca kenek. eyāgē pirisat ehemayi kaḷē. budurajāṇan vahansēlāṭa gihilat ahannē bavat gautamaya asūci kanavā kiyannē nættada? āma gandhaya kanavā kiyannē nættada?

그러면 그 까닭이 무엇입니까? 나를 더럽히는 것은 내가 하는 부분뿐입니다. Āmagandha Sutta 라는 sutta 에 뚜렷이 나와 있습니다. Āmagandha 브라만은 고기와 생선을 먹는 것은 똥을 먹는 것이라며 그렇게 살던 사람이었습니다. 그의 무리도 그렇게 했습니다. 부처님께 가서도 묻습니다. ‘Gotama 께서는 똥을 먹는다고 하지 않는가? āmagandha 를 먹는다고 하지 않는가?’

mē budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. oba āmagandhaya ganna gamayen ahanavā āmagandhaya ganna eka ættada kiyalā. ēka gælapenavā. ara bhavana

그가 부처님께 묻습니다. 당신이 āmagandha 를 먹는다는 것이 사실이냐고, 그것이 어울리느냐고.

hariyaṭa gēnti kiyalā. mokada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

koyi taram acitri væradkda? śramaṇayek hæṭiyaṭa brāhmaṇayek hæṭiyaṭa penīllā, śāstr̥varayek hæṭiyaṭa mehema penīllā mē vagē nīca vidihaṭa nigraha karanavā nam abhūta cōdanā karanavā koccara kætada tiyada ēka gælapenavada ehema kenekuṭa mehādi vaśayen budurajāṇan vahansēṭa apavādayak kaḷā. budurajāṇan vahansē

‘얼마나 고약한 잘못인가? samaṇa 로, 브라만으로, 스승으로 보이면서 이렇게 천하게 군다면’ 하며 거짓으로 꾸짖었습니다. ‘얼마나 흉한가, 그런 이에게 어울리는가’ 하는 식으로 부처님을 헐뜯었습니다.

vahansēṭa apavādayak kaḷā. budurajāṇan vahansē bamuṇa oba āma gan̆da kiyannē monavaṭada? mas māḷu valaṭa eyā uttara dunnā. budurajāṇan vahansē yanavā mokakda oba ēken balāporottu vennē?

부처님께서 ‘브라만이여, 그대는 무엇을 āmagandha 라고 하는가?’ 하고 물으셨습니다. 그는 고기와 생선이라고 답했습니다. 부처님께서 다시 물으십니다. ‘그것으로 그대는 무엇을 바라는가?’

ā mas pānsa gannaekenā asūci valakvāla maha sōhanak amusōnakvālu apirisidu kenek. oba mokak ǣn̆duyi kiyannē? gatē pirisidu gamak gæna ætunnē.

‘고기와 생선을 먹는 이는 똥구덩이 같고, 날것 냄새 나는 무덤 같은, 깨끗하지 못한 사람입니다.’ ‘그대는 무엇을 더럽다고 하는가?’ 그는 몸의 깨끗함을 두고 말합니다.

obaṭa kiyanna puḷuvanda mas māsa nokana kenek. asūci varalak vænē novana mē śarīrayak tiyāgatta kenek. ēken ættalā suddha karapu kenek innavada? mē śarīrayē koyi koṭasada mas māsa nokā suddha karapu eka kiyannakō. puḷuvanda oya kiyannē? mēka mas māsa kǣvat nokavat mē śarīraya suddha karanna puḷuvan koṭasak nǣ.

‘고기와 생선을 먹지 않아서 똥구덩이 같지 않은 몸을 지닌 사람, 그것으로 몸을 참으로 깨끗하게 만든 사람이 있다고 그대는 말할 수 있는가? 이 몸의 어느 부분을 고기와 생선을 먹지 않아 깨끗하게 했는지 말해 보라. 말할 수 있는가?’ 고기와 생선을 먹든 안 먹든 이 몸에는 깨끗하게 할 수 있는 부분이 없습니다.

bhavana suddha karanna puḷuvan deyak tiyenavā. suddha aśuddha karaganna deyak tiyenavā. ē tamayi hita kiyana manasa kiyana viññāṇaya kiyana yamak ætda menna mēka dasā akusalaya nisā aśuddha venavā. dasa akusalayen venvīma nisā suddha venavā.

‘그대여, 깨끗하게 할 수 있는 것이 있다. 깨끗해지기도 더러워지기도 하는 것이 있다. 마음, mano, viññāṇa 라고 하는 것이 있다면, 바로 이것이 dasa akusala 때문에 더러워지고, dasa akusala 에서 떨어짐으로 깨끗해진다.’

ბmanā anna ē dasā akusalaya næmati āma gandhaya nam onna ōkayi mē ārya vinaya āma gandhaya kiyannē. onna ōkayi masa onna ōkayi jarā karana. gataṭa gataṭa dīlā hō nodī hō jarā karanna bæha. hæbæyi hitaṭa menna mē dasa akusalaya dunnot menna mē āma gandhaya nisā ohu kiri bavaṭa pat venavā. ē kiri metenṭa vitarak nemeyi. mē

‘브라만이여, 그 dasa akusala 라는 āmagandha, 바로 그것을 ariya vinaya 에서 āmagandha 라고 한다. 바로 그것이 고기이고, 바로 그것이 더럽히는 것이다. 몸에 주든 안 주든 더럽힐 수 없다. 그러나 마음에 이 dasa akusala 를 주면, 이 āmagandha 때문에 그는 더럽혀진다.’

venavā. ē kiri metenṭa vitarak nemeyi. mē kaya mehema maæpanahama ballō kapuṭō hari kaya. ugusa vijili vihin hari kaya. namut metanin hadāgatā asuddhatāvaya matu bhavayaṭat satara apāgata venna hētu venavā. mokakda? hitē asuddhatāvaya æti karagattot. menna nisā hitē asuddhatāvayayi yāma ganda kiyannē kiyalā vigraha kaḷā.

‘그 더러움은 여기서만 그치지 않는다. 이 몸은 죽으면 개나 까마귀가 먹든지, 구더기나 벌레가 먹는다. 그러나 여기서 지어 놓은 더러움은 다음 생에도 네 가지 apāya 에 떨어지는 까닭이 된다. 무엇 때문인가? 마음에 더러움을 지녔기 때문이다.’ 그래서 마음의 더러움이 āmagandha 라고 풀어 주셨습니다.

mama keṭiyen oya ṭika vigraha vigraha velā āmagandha sūtrayē vigraha. ē nisā balanna hita pirisidu karaganna balanna pirisidu karaganna bæri gata gæna koran̆ḍa bæri deyak karanna epā. mas māsa kālā hō nokā hō yam kenek dasa akusalaya væḍakunā nam ohu pirisiduyi. kālā hō nokā hō dakusa dasa akusalaya karana nam ov apirisiduyi. menna mē tuḷin bamuṇa dasa akusalaya āma gan̆da kiyalā kiyā dænaganna maṭa nemeyi kiyā pen. dæn oya eka ōvā vagē nemeyi hun̆gāk tiyenavā itin karuṇu ekak dekak nemeyi. metandi api dænaganna ōnē.

저는 Āmagandha Sutta 의 풀이를 짧게 이렇게 말씀드렸습니다. 그러니 마음을 깨끗하게 하려고 하십시오. 깨끗하게 할 수 없는 몸을 두고 될 수 없는 일을 하려 들지 마십시오. 고기와 생선을 먹든 안 먹든, 누구든 dasa akusala 를 멀리했다면 그는 깨끗합니다. 먹든 안 먹든 dasa akusala 를 짓는다면 그는 더럽습니다. ‘브라만이여, 이로써 dasa akusala 가 āmagandha 라는 것을 알라’ 하고 보이셨습니다. 이런 것이 하나둘이 아니라 아주 많습니다. 여기서 우리가 알아야 합니다.

dæn metandi mē maitrī bhāvanāva væḍīma gæna katā karana pinvat pirisa mē noka vaḍalā labalā tiyenavada satara dæhæ mē pratiphala labalada katā karannē?

여기서 mettā bhāvanā 를 닦는 일을 두고 말하는 분들은, 이것을 닦아서 네 가지 jhāna 를 얻었습니까? 이런 열매를 얻고서 말하는 것입니까?

dæn tarkavādaya idiripat karannē tamā pratiphalaya labalā.

따짐을 내놓는 이가 스스로 열매를 얻고서 하는 것입니까?

mettā sahagata cētō vimuktiya karā sahagata cētō vimuktiya mudutā sahagata cētō vimuktiya upēkṣā sahagata cētōmutiyana satara brahma viharaṇaya pūrṇa karapu ekkenekda mē kiyannē kavuruhayi mē kiyannē mē kiyana pirisa mē pirisa mē pirisa inna nāyakatvaya darana pinvatun hō ehema denā kavuda karalā atdækīmak labalāda kiyannē? api nam mēvā noka menna metennaṭa pat vuṇā. um̆balā metenṭa pat venavā kāraṭa pat venna bæri ēkayi. anna ehema atdækīmak ætuva kiyanavada ehema nætnam tarkavādayak gonna agāgena kiyanavada menna mēka tērum ganna ōnē. mē kisima deka tarkavādayak gonnagāgena kiyannā vū dr̥ṣṭipatami misā mē ekakavat atdækīmak labāgena atdækīmen kiyana deyak metana næha. itin ōka tērum ganna ōnē.

mettā-sahagata cetovimutti, karuṇā-sahagata cetovimutti, muditā-sahagata cetovimutti, upekkhā-sahagata cetovimutti, 이 네 가지 brahmavihāra 를 다 이룬 이가 이것을 말하는 것입니까? 누가 말하는 것입니까? 이 무리, 이 무리를 이끄는 분들 가운데 누가 해 보고 겪음을 얻어서 말하는 것입니까? ‘우리는 이것을 먹지 않아서 여기에 이르렀다, 너희는 그것을 먹어서 이르지 못한다’ — 그런 겪음을 가지고 말합니까, 아니면 따짐을 쌓아 올려 말합니까? 이것을 알아야 합니다. 이 가운데 어느 것도 따짐을 쌓아 올려 말하는 견해일 뿐, 겪음을 얻어 겪음으로 말하는 것은 여기에 없습니다. 이것을 알아들어야 합니다.

maitrī bhāvanāva vaḍanakoṭa siyalu satvayō kiyana vacanayēdī diṭṭhiṁca anupagama sīlavā kiyana tena satva pulla dr̥ṣṭiya athæralā satvayō han̆dunāganna ōnē.

mettā bhāvanā 를 닦을 때 ‘모든 satta’라는 말에서, ‘diṭṭhiñca anupaggamma sīlavā’ 라는 대목에 따라 satta-puggala 라는 견해를 버리고 satta 를 알아보아야 합니다.

siyalu satvayō kiyalā kiyanakoṭa satvayā kiyana eka nam a han̆dunāgenada innē? api hav satvayā mona pāṭada? satvayā koccara lokuda? satvayā koccara puṁcida satvayāgē hæṭi kohomada satvayā kiyana vacanaya dālā api ahanavā.

‘모든 satta’라고 할 때 우리는 satta 라는 것을 알아보고 있습니까? satta 는 무슨 빛깔입니까? 얼마나 큽니까? 얼마나 작습니까? 생김새는 어떻습니까? satta 라는 말을 가지고 우리는 이렇게 묻습니다.

æhuvot apiṭa uttarayak denna bæri ēka tæna hira venavā. api ehenam mēka mokenda ēkā ballē mēka balalē mēkat ūrē. oya innē manussayek.

물으면 우리는 대답하지 못하고 거기서 막힙니다. 그러면 이것이 무엇이냐 — 이것은 개, 이것은 고양이, 이것은 돼지, 저것은 사람입니다.

dæn mē ballā ūrekda? ūrā ballekda? næ ballā ballek ūrek nemeyi. ūrā ūrayek ballek nemeyi. ūrā manussayekda? manussayā ūrekda? manussayā manussayek ūrā ūrayek. ballā satvayekda ov. ūrā satvayekda? ov. balalā satvayekda ov. minihā satvayekda ov. ehenam balla minihek vennet næhæ. minihā ballek vennet næhæ. ūrā manussayek ennē næhæ. manussayā avurayek venna ennet næhæ. hæbæyi mē okkoma sattu ballak satvayen, minihak satvayek, kūrak satvayek, balalāt satvayek. anna ē satvayā kiyana ekē koyi kǣlla nisāda?

개가 돼지입니까? 돼지가 개입니까? 아닙니다. 개는 개이지 돼지가 아니고, 돼지는 돼지이지 개가 아닙니다. 돼지가 사람입니까? 사람이 돼지입니까? 사람은 사람, 돼지는 돼지입니다. 개는 satta 입니까? 예. 돼지는 satta 입니까? 예. 고양이는 satta 입니까? 예. 사람은 satta 입니까? 예. 그러면 개가 사람이 되지도 않고 사람이 개가 되지도 않습니다. 돼지가 사람이 되지도 않고 사람이 돼지가 되지도 않습니다. 그러나 이것들은 다 satta 입니다. 개도 satta, 사람도 satta, 돼지도 satta, 고양이도 satta. 그러면 satta 라는 것은 어느 부분 때문입니까?

ūrā nisā satvayā kivvat nemeyi. bala nisā satvayā kivvat nemeyi. manussayā nisā satvayā kivvat nemeyi. ehenam mokak nisāda satvayā kivvē?

돼지라서 satta 라고 한 것도 아니고, 고양이라서 satta 라고 한 것도 아니고, 사람이라서 satta 라고 한 것도 아닙니다. 그렇다면 무엇 때문에 satta 라고 했습니까?

satvayā han̆dunāganakan siyalu satiyen net aranna issellā satvayā han̆duragena innē epa. oyāṭa kalpanā karalā balanna mokakda karannē kiya api paṇḍita vēdīna vaśayen katā karannē iṣelā kǣli allagena karmasthāna vākya tiyena siyalu satvaya kiyana paḷayak tiyena satvaya an̆duragænak næhæ.

satta 를 알아보기도 전에 ‘모든 satta’에 눈을 돌리기 앞서 satta 를 알아보아야 합니다. 우리가 무엇을 하고 있는지 곰곰이 생각해 보십시오. 우리는 조각들을 붙잡고 학자처럼 말합니다. kammaṭṭhāna 문구에 있는 ‘모든 satta’라는 말의 satta 를 알아보지 못합니다.

hæbæyi diṭṭhiyen anupagama sīlavā dassana ni sampanna kiyalā dassana sampannaya kiyana mē diṭṭiyaṭa væṭennē nætuva kiyanavā. mona dr̥ṣṭiyaṭada vigraha karaganna nam satva pudgala dr̥ṣṭiyaṭa novæṭī sīlaya mē pihiṭanna kiyalā. darśana sampanna vennē kohomada ē? satvaya an̆duraganna nætuva

그런데 ‘diṭṭhiñca anupaggamma sīlavā dassanena sampanno’ 라고, 견해에 빠지지 않고 dassana 를 갖춘다고 말합니다. 어떤 견해인가 풀어 보면, satta-puggala 라는 견해에 빠지지 않고 sīla 에 서라는 것입니다. satta 를 알아보지 않고 어떻게 dassana 를 갖춥니까?

ballak satvayā, minihak satvayā, ballak satvayā ūrā satvayā. hæbæyi ballā ballā minihek nemeyi minihā ballek nemeyi. ūrā manussayek neveyi manussayā avūrek nemeyi. ūra ūrā ballekut neveyi balla avurayekut nemeyi. ē ē satāṭa eka namak. hæbæyi okkoṭa poduvē satvayō kiyalā kiyanavā. okkoma satvaya vunē kumak nisāda? ūrā balalā minihā balalā ādī vaśayen ven kumak nisāda?

개도 satta, 사람도 satta, 고양이도 satta, 돼지도 satta. 그러나 개는 사람이 아니고 사람은 개가 아닙니다. 돼지는 사람이 아니고 사람은 돼지가 아닙니다. 돼지는 개도 아니고 개는 돼지도 아닙니다. 짐승마다 이름이 하나씩 있습니다. 그러나 모두를 아울러 satta 라고 합니다. 모두가 satta 가 된 것은 무엇 때문입니까? 돼지, 고양이, 사람, 고양이 하며 따로따로인 것은 무엇 때문입니까?

api atbæva kiyana eka dakinnat ōnē. eka eka satāgē atbæva ekak. satā kiyannē ekak. satāgē atbæva tava ekak.

우리는 attabhāva 라는 것도 보아야 합니다. 짐승마다 attabhāva 가 하나씩 있습니다. satta 라는 것이 하나이고, satta 의 attabhāva 는 또 다른 하나입니다.

supa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē deka tōrāganna ōnē. satvayek goḍanægennē kumak nisāda? kumana hētuvak nisāda mē ballaṭa, ballaṭa, ūraṭa, manussayāṭa, harakaṭa hæmaekaṭama satvayā kiyannē kumana hētuvak nisāda menna mē satvayā kiyannē hētuva dakinna ōnē.

이 둘을 가려내야 합니다. satta 는 무엇 때문에 세워집니까? 무슨 까닭으로 개에게도, 돼지에게도, 사람에게도, 소에게도 모두 satta 라고 합니까? satta 라고 하는 그 까닭을 보아야 합니다.

[ugura kǣrīma] satvayek kiyana satvayek kiyana vacanaya haṭaganna hētuva dasa saṁyōjanayakin bæn̆duṇu mānasikatvaya hētu karagena satvayā kiyanavā.

[헛기침] satta 라는 말이 생기는 까닭은, 열 가지 saṃyojana 에 묶인 마음가짐 때문에 satta 라고 하는 것입니다.

sakkāya diṭṭhiya vitikicchā sīlabbata parāmāsa kāmarāga vyāpāda thīnita uddacca kukkucca kāmarāga vyāpāda amē rūpa rāga arūpa rāga māna uddacca avidyā kiyana. menna mē dasa saṁyōjanaya yuttalā yam kenek ētāṭākal satvaya evvē nǣ.

sakkāya-diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata-parāmāsa, kāmarāga, vyāpāda — (thīna, uddhacca, kukkucca) — kāmarāga, vyāpāda, rūparāga, arūparāga, māna, uddhacca, avijjā 라는 이 열 가지 saṃyojana 에 묶여 있는 동안 그 사람은 satta 를 넘어서지 못했습니다.

satva kiyannē mokakda? lōkayehi yamkisi kāma rūpa arūpaya nemeyi tun dhātuvehi lōkiyaṭa ayiti yam tænaka satbhāvayen gena hita bæn̆dunada anna ē bæn̆dī inna tākal satvaya ikmalak nǣ satva venavā etakam.

satta 란 무엇입니까? 세상에서 kāma, rūpa, arūpa 라는 세 dhātu 가운데 세간에 속한 어딘가에 들러붙어 마음이 묶였다면, 그렇게 묶여 있는 동안은 satta 를 넘어서지 못했습니다. 그동안은 satta 입니다.

menna satva venna hētuva. ehenam arihatyaṭa pat vunē kavakda? satvaya ikmevvē edāṭayi. edāṭa dasa saṁyōjaya ivara nisā satvaya ikmevvā. sōtāpanna phalayaṭa patvenakoṭa satvayen karuṇu tunak ivat karanavā. sakkāya diṭṭhiya, vidicchā sīlabbata, paḷamāsa kiyana dahen tunak ivarayi. tava satvayen 10n hatak tiyena nisā ē hataṭa ayiti tænvala upadinavā.

이것이 satta 가 되는 까닭입니다. 그러면 arahant 가 된 것은 언제입니까? satta 를 넘어선 바로 그날입니다. 그날 열 가지 saṃyojana 가 끝났으니 satta 를 넘어섰습니다. sotāpatti 열매에 이르면 satta 에서 세 가지를 떼어 냅니다. sakkāya-diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata-parāmāsa, 열 가운데 셋이 끝납니다. 아직 satta 의 열 가운데 일곱이 남아 있으니 그 일곱에 속한 곳에 태어납니다.

ē ē atbæu labanavā. anāgāmī phalayaṭa patvenakoṭa tava dekak ivaraṭama ivarayi. pahak ivarayi. ē pahaṭa ayitanvala ē satvaya upadinnē næhæ. ituru hari ē satvaya ē havatvā rūpa arūpa rāgatiya tiyena nisā rūpa lōkē arūpa lōkē upadinna puḷuvan.

그 attabhāva 들을 얻습니다. anāgāmī 열매에 이르면 두 가지가 더 아주 끝나서 다섯이 끝납니다. 그 다섯에 속한 곳에 그 satta 는 태어나지 않습니다. 남은 것 가운데 rūparāga, arūparāga 가 있으니 rūpa 세계, arūpa 세계에는 태어날 수 있습니다.

arihatun vahansē ituru pahati ivara karapuma satvayen sampūrṇa bæhæra vuṇā. eham satvayek hæṭiyaṭa lōkē vipætmak ætda? arihattayen passē vipætma ivarayi. satvayen ivara karā. menna satva.

arahant 는 남은 다섯도 끝내어 satta 에서 온전히 벗어났습니다. 그러면 satta 로서 세상에 다시 생겨남이 있습니까? arahant 가 된 뒤에는 생겨남이 끝납니다. satta 됨을 끝냈습니다. 이것이 satta 입니다.

ehenam mē pr̥thagjanava gata karanna siyallu siyalu ākārayen pūrṇa satvayō satvaya poḍḍakvat atikmūlana. sōvān sakuṇadāgāmī anāgāmī kiyana aya satvaya tuḷa tavat duraṭa ē maṭṭamē innavā. arihatun

그러니 puthujjana 로 살아가는 이들은 모든 면에서 온전한 satta 이고, satta 됨을 조금도 넘어서지 못했습니다. sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī 는 아직 satta 안에서 그 정도의 자리에 있습니다.

tuḷa tavat duraṭa ē maṭṭamē innavā. arihatun vahansē satvayekma.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam api met vannē eka harida? mokakda met vanavā kiyannē? mē ārinē meta kiyannē. mā visin dēśanā karapu yam maitrī bhāvanāvak ætda māgin ahagatta kenek ærenna maitrī bhāvanāva danna kenek tun lōkayama nǣhæ kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā. ehenam anik ayagē maitrī bhāvanāva ekak budurajāṇan vahansēgē maitrī bhāvanāva tava ekak.

그렇다면 우리가 mettā 를 펼치는 것이 옳습니까? mettā 를 펼친다는 것은 무엇입니까? ariya 의 mettā 란 무엇입니까? 부처님께서는 ‘내가 설한 mettā bhāvanā 를, 나에게서 들은 이를 빼고는 세 세계 어디에도 아는 이가 없다’고 설하셨습니다. 그러니 다른 이들의 mettā bhāvanā 가 하나이고, 부처님의 mettā bhāvanā 는 또 다른 하나입니다.

vivēka niśarita virāga niśarita nirōdha niśarita vassagga paraṇāmi mittā sahagata sati sampūjjhaṁgaya vanna dhamma vicē sampūjjhaṁgaya vaḍanna parīti sambujjhaṁgaya vanna passaddhi sampūjjhaṁgaya vanna viriya sambujjhaṁgaya vanna samādhi sambujjhaṁgaya vanna upēkṣā sambujjhaṁgaya balanna menna mama pennapu maitrī bhāvanāva

‘viveka 에 기대고, virāga 에 기대고, nirodha 에 기대고, vossagga 로 무르익는, mettā 를 갖춘 sati-sambojjhaṅga 를 닦아라. dhammavicaya-sambojjhaṅga 를 닦아라. pīti-sambojjhaṅga 를 닦아라. passaddhi-sambojjhaṅga 를 닦아라. vīriya-sambojjhaṅga 를 닦아라. samādhi-sambojjhaṅga 를 닦아라. upekkhā-sambojjhaṅga 를 닦아라. 이것이 내가 보인 mettā bhāvanā 이다.’

vivēka niśarita virāga niśarita nirōdha niśarita ussakgga pariṇāmī karuṇā sahagata sati sambujaṁgaya [ugura kǣrīma] vadanna dhamma vicaya sambujjhaṁgaya vaḍanna viriya prīti sambujjhaṁgaya vaḍanna passaddhi sambujjhaṁgaya vaḍanna viriya sambujjhaṁgaya vaḍanna upēkkhā samādhi sambujjhaṁgaya vaḍanna upēkṣā sambujjhaṁgaya vaḍanna menna mama pennapu karuṇā bhāvanāva

‘viveka 에 기대고, virāga 에 기대고, nirodha 에 기대고, vossagga 로 무르익는, karuṇā 를 갖춘 sati-sambojjhaṅga 를 닦아라. [헛기침] dhammavicaya-sambojjhaṅga, pīti-sambojjhaṅga, passaddhi-sambojjhaṅga, vīriya-sambojjhaṅga, samādhi-sambojjhaṅga, upekkhā-sambojjhaṅga 를 닦아라. 이것이 내가 보인 karuṇā bhāvanā 이다.’

vivēka niśarita virāga niśarita nirōdha niśarita vassaga pariṇāmi mudu sā sahagata sati sampūjjhaṁgaya vaḍanna dhamma vicaya sampūjjhaṁgaya vaḍanna prīti sambujjhaṁgē passaddhi sampūjjhaṁgē ē vagēma viriya sambujjhaṁgē samāja sambujjhaṁgē upēsā sampa satta bojjhaṁga vaḍanna menna mama pennapu mudusā bhāvanāva

‘viveka 에 기대고, virāga 에 기대고, nirodha 에 기대고, vossagga 로 무르익는, muditā 를 갖춘 sati-sambojjhaṅga 를 닦아라. dhammavicaya-sambojjhaṅga, pīti-sambojjhaṅga, passaddhi-sambojjhaṅga, 또한 vīriya-sambojjhaṅga, samādhi-sambojjhaṅga, upekkhā-sambojjhaṅga, 이 일곱 bojjhaṅga 를 닦아라. 이것이 내가 보인 muditā bhāvanā 이다.’

vivēka niśarita virāyaka nisita nirōdha niśita ussaga parināmī upēsa sahagatta sati sambujgaya vaḍanna dhamma vicujṁga vasa satta bojjaṁga vaḍanna menna mama pennapu upēkkhā bhāvanāva

‘viveka 에 기대고, virāga 에 기대고, nirodha 에 기대고, vossagga 로 무르익는, upekkhā 를 갖춘 sati-sambojjhaṅga 를 닦아라. dhammavicaya-sambojjhaṅga 를 비롯한 일곱 bojjhaṅga 를 닦아라. 이것이 내가 보인 upekkhā bhāvanā 이다.’

menna mē mama pennapu bhāvanāva mā hō māgen ahagatta kenek hæra tavat kiyana kenek innavā kivvā nam mē tuḷē kotanaka pavat vunē deviyan atē sahita ēvā deviyan sahita bamuṇan sahita marun sahita śramaṇa bamanān sahita lōkayehi mā hō māgen ahagatta kenek æra mē maitrī bhāvanāva dannē næha. menna mē maitrī bhāvanāvē mama pennannē. menna budurajāṇan vahansēgē maitrī bhāvanāva

‘내가 보인 이 bhāvanā 를 나나 나에게서 들은 이 말고 다른 누가 말한다고 한다면, 그런 일이 어디에 있었는가? 신들과 함께하고, 브라만들과 함께하고, Māra 와 함께하며, samaṇa 와 브라만들이 있는 이 세상에서 나나 나에게서 들은 이 말고는 이 mettā bhāvanā 를 아는 이가 없다. 이것이 내가 보이는 mettā bhāvanā 이다.’ 이것이 부처님의 mettā bhāvanā 입니다.

oya maitrī bhāvanāva mul karagena apē ādī pærin āhārayō karmasthānayak hadalā dunnā. adat ē karmasthānaya enavā siyalu satvayō niduk vetvā, nirōgī vetvā, suvahapat vetvā duken midetvā. oya karmasthānaya adat tiyenavā. hæbæyi arthaya væhilā laukika arthaya paṭa bæn̆denna. adat oya ṭika kiyanavā.

이 mettā bhāvanā 를 바탕으로 우리 옛 스승들이 kammaṭṭhāna 를 하나 만들어 주었습니다. 오늘날에도 그 kammaṭṭhāna 가 전해집니다. ‘모든 satta 가 괴로움이 없기를, 병이 없기를, 행복하기를, 괴로움에서 벗어나기를.’ 이 kammaṭṭhāna 는 오늘도 있습니다. 그러나 뜻이 덮여 버리고 세간의 뜻이 덧씌워졌습니다. 오늘도 그 말을 욉니다.

ehenam budurajāṇan vahansē enna puka novana dukak nætuva inna rōgayak nætuva inna ē vagēma magulu gedaraka vagē santōṣayen saturen sænasillē inna ē vagēma oya vidihaṭa jīvat venna kiyana oya katāva abuddhōtpāda kālet anik ayanagat oya maitrī bhāvanāva tibuṇā. ōka tamayi ait ada balana maitrī bhāvanāva. ehenam budurajāṇan vahansē pennapu maitrī bhāvanāva īṭa vaḍā gæm̆buru.

그러니 괴로움 없이 살라, 병 없이 살라, 잔칫집처럼 기쁘고 즐겁고 편안하게 살라, 그렇게 살아가라는 그런 이야기는 부처님이 나시지 않은 때에도, 다른 이들에게도 있던 mettā bhāvanā 입니다. 그것이 오늘날 우리가 보는 mettā bhāvanā 입니다. 그러니 부처님께서 보이신 mettā bhāvanā 는 그보다 깊습니다.

ē maitrī bhāvanāva vivēka niśaritayi, virāga niśaritayi. nirōdha niśaritayi ossagga pariṇāmī kumak vivēka niśaritada? kumak abhivēka niśaritada? nivana vivēka niśaritayi. nivanen piṭastara laukikatvayē avivēka niśaritayi. nivana virāga niśaritayi. lōkē rāga niśaritayi. nivana nirōdha niśaritayi. lōkaya rōdha niśaritayi. ē vagēma nivana vossaga pariṇāmī lōkaya saṁsarga pariṇāmī. eham lōka maitriya ekak lōkōttara pættē maitriya tava ekak.

그 mettā bhāvanā 는 viveka 에 기대고, virāga 에 기대고, nirodha 에 기대고, vossagga 로 무르익습니다. 무엇이 viveka 에 기대고 무엇이 aviveka 에 기댑니까? nibbāna 는 viveka 에 기댑니다. nibbāna 밖의 세간됨은 aviveka 에 기댑니다. nibbāna 는 virāga 에 기대고, 세상은 rāga 에 기댑니다. nibbāna 는 nirodha 에 기대고, 세상은 그 반대에 기댑니다. 또한 nibbāna 는 vossagga 로 무르익고, 세상은 saṃsagga 로 무르익습니다. 그러니 세간의 mettā 가 하나이고, lokuttara 쪽의 mettā 는 또 다른 하나입니다.

lōkōttaratyaṭa patvīma mul karagattā yam maitriyak ætda menna mēka vivēka niśaritayi, virāga niśaritayi, nirōdha niśaritayi vassagga pariṇā satta bojjhaṁgayangē yuttayi. menna budurajāṇan vahansē dēśanā karapu maitrī bhāvanāva pratiphala labanna ōna nam væḍiya yutuyi.

lokuttara 에 이르는 것을 바탕으로 한 mettā 가 있다면, 그것은 viveka 에 기대고, virāga 에 기대고, nirodha 에 기대고, vossagga 로 무르익으며, 일곱 bojjhaṅga 를 갖추고 있습니다. 부처님께서 설하신 이 mettā bhāvanā 를, 열매를 얻고자 한다면 닦아야 합니다.

ehenam mēki deyakda ekak kivvā issellāma niduk vetvā. menna satvayā an̆dunāgannaṭa api dænaganna ōnē. menna mē satvayā kiyana satvaya tiyena tākal tamayi ē ē atdævvala tirisan vennē, manussa vennē, dēva vennē, brahma vennē, apāgata vennē prēta vennē siyalu tæna yannē. ē hæmatænama atdævva labannē onna oya dasa saṁyōjanaya satvaya tiyena tākkal. ehenam api dasa saṁyōjanaya yutta tākkal ē pudgalayā satara apāyen nidahas velā næha. mahā dukaṭa ayitikāraya.

그러면 맨 처음에 ‘괴로움이 없기를’이라고 했습니다. 여기서 satta 를 알아보아야 합니다. satta 됨이 있는 동안 저마다의 attabhāva 에서 짐승도 되고, 사람도 되고, 신도 되고, brahma 도 되고, apāya 에 떨어지고, peta 도 되며 온갖 곳을 다닙니다. 그 모든 곳에서 attabhāva 를 얻는 것은 열 가지 saṃyojana, 곧 satta 됨이 있는 동안입니다. 그러니 열 가지 saṃyojana 를 지닌 동안 그 사람은 네 가지 apāya 에서 벗어나지 못했습니다. 큰 괴로움의 주인입니다.

ehenam api niduk venna nam mokakda karanna ōnē? satara apādhaken nidahas vīmak paḷamuva karanna puḷuvan nam mē ārya vinaya tuḷa menna mēgela siyalu lōka satyava labatvā. satara padakin nidahas vīma tamayi niduk vīma. ēka karanna puḷuvan deyak. sakkāya diṭṭhiya vidikicchā sīlabbata parāmāsaka satvayen tunak ayin karanakoṭama sadātanika satara apāyen nidahas vuṇā. niduk vuṇā. maha duken nidahas vuṇā. menna lōka satvayāṭa pætētu niduk vīma.

그렇다면 괴로움이 없으려면 무엇을 해야 합니까? 먼저 네 가지 apāya 에서 벗어날 수 있다면 — 이 ariya vinaya 안에서 모든 세상 satta 가 이것을 얻기를. 네 가지 apāya 에서 벗어나는 것이 곧 괴로움이 없어지는 것입니다. 그것은 해낼 수 있는 일입니다. sakkāya-diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata-parāmāsa, 이 셋을 satta 에서 떼어 내는 바로 그때 네 가지 apāya 에서 영원히 벗어났습니다. 괴로움이 없어졌습니다. 큰 괴로움에서 벗어났습니다. 이것이 세상 satta 에게 바라는 ‘괴로움 없음’입니다.

kāma rōgayen tava peḷenavā kāma rāga paṭigha tava tiyenavā. kāma rāga vyāpāla tiyena nisā. sakr̥dāgāmī phalayaṭa pat venakoṭa kāma rāga paṭigha tunī velā yanavā. ehenam rōgaya nidahas dævennē dævennē nǣhæ. kāmaya ē nisā pat vennē. menna metenṭa pat vena ekama kramaya mokakda? sakr̥dāgāmī phalayaṭa patvīma hæra vena kramayak næha. kāmarāga paṭigha tunī kirīma. menna mēka karaganna puḷuvan ekama kramaya mē ārya vinaya pamaṇayi tiyennē. anna ē satvayaṭa pat nættā kālē lōka satyaya kohē tarak gæhuvat kāma rōgaya nirōgī venna bæhæ. onna nirōgī venna tæna

아직 kāma 의 병에 시달립니다. kāmarāga 와 paṭigha 가 아직 있습니다. kāmarāga 와 vyāpāda 가 있기 때문입니다. sakadāgāmī 열매에 이르면 kāmarāga 와 paṭigha 가 엷어집니다. 그러면 병에서 풀려나 더는 타오르지 않습니다. 여기에 이르는 유일한 방법은 무엇입니까? sakadāgāmī 열매에 이르는 것, 곧 kāmarāga 와 paṭigha 를 엷게 하는 것 말고 다른 방법은 없습니다. 이것을 해낼 수 있는 유일한 길은 이 ariya vinaya 에만 있습니다. 거기에 이르지 못한 동안은 세상 satta 가 아무리 애써도 kāma 의 병이 낫지 않습니다. 이것이 병이 낫는 자리입니다.

lilūk næti karaganna eka nemeyi mē kivvē. kāma dāhayen peḷennā vū kāma rōgayen nidahas vīma. hæbæyi kāma rōgaya nidahas vunat tava samādhiya sampūrṇa næti nisā samādhi suvayen suvapat velānē.

종기를 없애는 것을 말한 것이 아닙니다. kāma 의 열에 시달리는 kāma 의 병에서 벗어나는 것입니다. 그러나 kāma 의 병에서 벗어났어도 아직 samādhi 가 다 갖추어지지 않았으니 samādhi 의 기쁨으로 행복해진 것은 아닙니다.

ehenam anāgāmī phalayaṭa pat vecca kenā kāma rāgayayi vyāpādayayi dekama sahamulin næti kaḷā. kāmarāga paṭigha dekama næha. ehenam eyāṭa samādhi suvayen pūrṇayi. menna suvaya magul gedara inna suva suvayakda

그러면 anāgāmī 열매에 이른 이는 kāmarāga 와 vyāpāda 를 둘 다 뿌리째 없앴습니다. kāmarāga 도 paṭigha 도 없습니다. 그러니 그는 samādhi 의 기쁨으로 가득합니다. 이것이 행복입니다. 잔칫집에 있는 그런 행복입니까?

rāgayayi mōhayayi daken satara apāgata venna hētu vennā vū væḍapilak karagena uḍa pæna pæna naṭavā inna apiri gaha inna dækalā santōsa venavā nam ēka mudu tāguṇēda? apiṭa kiyā tiyannē ōkayi mudu tāguṇē. matu hatara apāyaṭa hitu vennē væḍa karajā dadā innē uvun ṭika un dækalā [ugura kǣrīma] santōsa venakoṭa ungē anāgataya mokakda? saṁkhāraya mokakda? rāga, lōbha, mōha saṁkhāraya.

rāga 와 moha 로 네 가지 apāya 에 떨어질 까닭이 되는 짓을 하며 펄쩍펄쩍 뛰고 춤추며 흥청대는 것을 보고 기뻐한다면 그것이 muditā 입니까? 우리가 들은 muditā 가 그런 것입니다. 앞으로 네 가지 apāya 로 갈 일을 하며 춤추는 이들을 보고 [헛기침] 기뻐할 때, 그들의 앞날은 무엇입니까? saṅkhāra 는 무엇입니까? rāga, lobha, moha 의 saṅkhāra 입니다.

oya saṁkhāraya koheda upadinna gihillāda ōken ehema upanna. oya velā maḷuva ehemanam oya kiyannā vū ævidilā āvot mærana mohotada ohu tirisaṁgulaṭa gihillā kisi gā inna kuruḷu goḍaka hari. oya jātiyakāma ugaruppattiya. mokada kima davasaka mōhaya mul karagena rāgaya mul karagena sugatiyaṭa yannē næha. lōbha, dvēśa, mōha dugatiyaṭa.

그 saṅkhāra 로 어디에 가서 태어나겠습니까? 그때 죽는다면, 그렇게 흥청대다 죽는 그 순간 그는 짐승의 태로 가서 시끄럽게 지저귀는 새 떼 속에라도 태어납니다. 그런 종류의 태어남입니다. 어느 날이든 moha 를 뿌리로, rāga 를 뿌리로 해서는 좋은 곳(sugati)에 가지 않습니다. lobha, dosa, moha 는 나쁜 곳(duggati)으로 갑니다.

lōbha dvēśa mōhayen lōbha mōhaya mul karagatta væḍa piḷi karana evungē væḍa dækalā santōsa vunot ehema satuṭu venna nam kālē satuṭu venna apiṭa mudutāguṇaya kivvot api yannē kohē harida

lobha, dosa, moha 를 뿌리로 한 짓을 하는 이들의 일을 보고 기뻐한다면, 그렇게 기뻐하는 것을 muditā 라고 한다면 우리는 어디로 가는 것입니까?

menna api varaddā gatta tæna. ehenam kohēda apiṭa santa budurajāṇan vahansē dēśanā karanā tapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma æhæ hæra nivana hæra tavat lō satunṭa suvayak mama nodakimi. menna budupiyāṇan vahansē dækka suva. ehenam suvapat ēvā kiyannē budupiyāṇan vahansē śāstr̥ karagenada? nætnam mē lōkē inna naśāstr̥ karagenada?

바로 여기가 우리가 그르친 곳입니다. 그러면 행복은 어디에 있습니까? 부처님께서 설하십니다. ‘tapa 말고, bojjhaṅga dhamma 말고, 감각을 다스림 말고, nibbāna 말고는 세상 satta 에게 다른 행복을 나는 보지 못한다.’ 이것이 부처님께서 보신 행복입니다. 그러면 ‘행복하기를’이라는 것은 부처님을 스승으로 삼아서입니까, 아니면 이 세상의 다른 스승을 삼아서입니까?

api dakinna ōnē pætta dakinna ōnē. ehenam budurajāṇan vahansē śāstr̥ karagatta kenam budurajāṇan vahansē dæka suvē lōkayaṭa patanna ōnē. tapō guṇaya hæra nivana hæra bojjhaṁga dharma hæra lō satuna suvayak tavat nodakinna. ehenam kava api dæka suvaya.

우리가 보아야 할 쪽을 보아야 합니다. 부처님을 스승으로 삼은 이라면 부처님께서 보신 행복을 세상에 빌어야 합니다. tapa 말고, nibbāna 말고, bojjhaṅga dhamma 말고는 세상 satta 에게 다른 행복을 보지 않는 것입니다. 그것이 우리가 보아야 할 행복입니다.

ehenam mokakda vennē? menna metandi kāma rōgaya ivarayi kāma rāga paṭigha ivara venakoṭa samādhi suven suvapat velā. ē pudgalayā kavadāva suddhāvāsa bhavala penadena misā kēsuven ē mi mehā ba pāṭa væṭennē nǣ. keḷavara karagannavā avasāna karagannavā nivanin antima davasen sasara gamana ivarayi.

그러면 어떻게 됩니까? 여기서 kāma 의 병이 끝나고, kāmarāga 와 paṭigha 가 끝나면 samādhi 의 기쁨으로 행복해집니다. 그 사람은 suddhāvāsa 세계에 태어나는 것 말고는 결코 아래로 떨어지지 않습니다. 끝내고 마칩니다. nibbāna 로 마지막 날에 saṃsāra 의 여정이 끝납니다.

menna mēkaṭa kiyanavā suvapat vēvā. hæbæyi etanṭa gihin inna kenā tava ṭikak tiyenavā mona pahak ituru satvayāgē rūpa rāga arūpa rāga māna uddacca avidyā paha onna satvaya ituru paha ivara kaḷot paṁcaskandha dukkhaskandhaya ivara nisā kiyanavā duken midetvā.

이것을 ‘행복하기를’이라고 합니다. 그러나 거기에 이른 이에게도 아직 조금 남아 있습니다. 무엇이 남았습니까? satta 의 남은 다섯, 곧 rūparāga, arūparāga, māna, uddhacca, avijjā 입니다. 이 남은 다섯을 끝내면 pañcakkhandha 라는 dukkhakkhandha 가 끝나므로 ‘괴로움에서 벗어나기를’이라고 합니다.

ehenam rūpa rāga arūpa rāga māna uddacca avidyā kiyannā vū arihat mārgayen pūrṇaya kaḷa kāraṇaya suddha kare mē lōka satyaya kavada hari paṁcaskandha saṁkhyāt duken midettā on hari mudavanna dukak næhæ. onna maitrī uparinnē.

그러면 rūparāga, arūparāga, māna, uddhacca, avijjā 를 arahant 의 길로 온전히 끝내어 깨끗해진 것처럼, 이 세상 satta 가 언젠가 pañcakkhandha 라는 괴로움에서 벗어나기를. 그러면 더 벗어날 괴로움이 없습니다. 이것이 mettā 의 맨 꼭대기입니다.

menna mē hatara tuḷa mamat lōka satyayavot patvelā mē duken nidahas venavā misak vena kramayak nǣhæ kiyalā dænagattahama menna mēkaṭa kiyanavā ārya maitriya. menna āryan budurajāṇan vahansē hæra. anit kenek nodanna maitriya onna ōkayi. onna oya maitriya āyavarayanṭa balanna kivvā.

이 네 가지 안에서 나도 세상 satta 도 여기에 이르러 이 괴로움에서 벗어날 뿐 다른 길이 없다는 것을 알 때, 이것을 ariya mettā 라고 합니다. ariya 들, 부처님 말고는 다른 이가 모르는 mettā 가 바로 이것입니다. 이 mettā 를 ariya 들에게 닦으라고 하셨습니다.

[ugura kǣrīma] ada vannē mokakda? ēkada? dannavāda ahala mokakda vaḍanna yannē?

[헛기침] 오늘 우리가 닦는 것은 무엇입니까? 그것입니까? 물어보고 알고 있습니까? 무엇을 닦으려는 것입니까?

laukikatvayak tuḷa ara bamuṇa gināpa eka vaḍabalā tavat innavā bauddhaya velā mohokanna hæn̆givilā tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē āryayangē maitriya dakinna ōnē. ē maitriya vaḍanna. ara vacana hatara ehemamayi. oya vacana hatara anyayōgayen hadapu vacana hatarak nemeyi. apē ādiyē paṭangena dharmayē āpu dharmānukūla karmasthānaya. ēkaṭa laukika arthaya paṭabælagena tamayi arthaya venas karagattē. ē nisāyi pratiphalaya.

그 ariya 들의 mettā 를 보아야 합니다. 그 mettā 를 닦으십시오. 그 네 마디 말은 그대로입니다. 그 네 마디는 다른 가르침이 만든 말이 아닙니다. 우리 처음부터 dharma 안에 전해 온, dharma 에 맞는 kammaṭṭhāna 입니다. 거기에 세간의 뜻을 덧씌워서 뜻을 바꾸어 버렸습니다. 그래서 그런 열매가 나오는 것입니다.

ehenam api dakinna ōnē mē hærennē tavat bedena kramayak næha. nirōgī vetvā kiyanakoṭa dæn api aran tiyennē laukika arthaya ekak. budurajāṇan vahansē mokakda pennannē? ārōgayā paramā lābhā kiyanakoṭa api lē ganna tænak gahalā tiyennē. spiritālek gahalā tiyennē nirōgīkama paramalābhayak. api dan arthayak api dīlā tiyena arthaya occarayi.

그러니 우리는 이것 말고 다른 길이 없다는 것을 보아야 합니다. ‘병이 없기를’이라고 할 때 우리는 세간의 뜻 하나만 취했습니다. 부처님께서는 무엇을 보이십니까? ‘ārogyaparamā lābhā’ 라고 하면 우리는 그것을 헌혈하는 곳, 병원에 걸어 놓았습니다. 병 없음이 가장 큰 얻음이라고. 우리가 준 뜻은 그것뿐입니다.

ekrā bamuṇek budurajāṇan vahansē dharma dēśanā karanakoṭa prahaṁsā karanavā. bhavat gautamayan vahansa api bohoma pæhædinavā oba vahansēgē dharmayaṭa mokada apē vēdayat ōka tiyenavanē. apit dharma dēśanā karanavā ōgē na itin oba vahansē dharma dēśanā karannē apē vēdayē tiyennē ē gāthāvennē ē kāraṇaya api bohoma praśaṁsā karanavā oba vahansēṭa mehema praśaṁsāvak karanavā. mē mōḍayāgē mōḍakama

부처님께서 dharma 를 설하실 때 어떤 브라만이 칭찬합니다. ‘존귀하신 Gotama 시여, 저희는 당신의 dharma 에 크게 기뻐합니다. 저희 베다에도 그것이 있으니까요. 저희도 dharma 를 설합니다. 당신께서 설하시는 것이 저희 베다에 있는 바로 그 게송입니다. 그 점을 저희는 크게 칭찬합니다.’ 이렇게 칭찬을 했습니다.

praśaṁsāvak karanavā. mē mōḍayāgē mōḍakama aharinna budurajāṇan vahansē praśnayak æhuvā. ēvelē gāthāvak dēśanā karā. ārōgayā paramālābhā nibbānaṁ paramaṁsukaṁ aṭṭhaṁgikōca maggōca kēmaṁ amata gāmiṇanti kiyalā. ara ārōgayak paramāla labā saṁṭiya paramā dānaṁ kiya dhamma padē gāthāva nemeyi ēvā kivvē. tavat ektarā gāthāvak. mē gāthāva kiyanakoṭa bohōma santōsa velā ara bavunā. bohoma santōsayi. bohoma santōsayi. obaṭa vahansiyaṭa dænīmak tiyenavā. api vēdēvi gāthāva tiyenavā. apit ōka dannavā. mehema kiyalā prakātayak karā.

이 어리석은 이의 어리석음을 드러내려고 부처님께서 물음을 하나 던지셨습니다. 그때 게송 하나를 설하셨습니다. ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ, aṭṭhaṅgiko ca maggānaṃ khemaṃ amatagāminaṃ.’ ‘ārogyaparamā lābhā, santuṭṭhiparamaṃ dhanaṃ’ 이라는 Dhammapada 게송이 아니라 다른 게송입니다. 이 게송을 듣자 그 브라만은 몹시 기뻐했습니다. ‘아주 기쁩니다, 아주 기쁩니다. 당신께 앎이 있습니다. 저희 베다에도 이 게송이 있습니다. 저희도 이것을 압니다.’ 이렇게 떠벌렸습니다.

budurajāṇan vahansē ohugē hit dækalā āsaya aṁśayat gnānaya saha indriya paravaparacca gnānaya mē adiu gnānayangangen dakinavā ædaganna ōnē koteṭada? mohu uddāma vennē kohokaṭada? mohuṭa gælapena praśnaya mokakda? mē siyalla budurajāṇan vahansē dænagenayi ahana.

부처님께서는 그의 마음을 보시고 āsayānusaya ñāṇa 와 indriyaparopariyatta ñāṇa 같은 앎으로 보십니다. 어디로 이끌어야 하는가? 이 사람은 무엇으로 일깨워지는가? 이 사람에게 맞는 물음은 무엇인가? 이 모든 것을 아시고서 물으십니다.

ehema ahanakoṭa mokada karannē ara bamuṇak mehema kiyana ahanavā. itin bamuṇa hin̆dan kiyannakō mokakda ārōgayā paramā lābhā kivvē æyi svāmīni nirōgī kima koccara lābhayakda mē balannaka magē hata paya koccara nirōgīda magē æn̆ga kan̆da koccara nirōgīda maṭa koccara lābhayakda itin boruvak naæ sampūrṇa ættē mē katāva ārōpaya hari lābhayakna ohoma kivvā.

그렇게 물으실 때, ‘브라만이여, 말해 보라. ārogyaparamā lābhā 라고 한 것이 무엇인가?’ 하시자 브라만이 말합니다. ‘스승이시여, 병 없음이 얼마나 큰 얻음입니까. 보십시오, 제 손발이 얼마나 튼튼한지, 제 몸이 얼마나 튼튼한지, 저에게 얼마나 큰 얻음입니까. 거짓이 아니라 이 말은 온전히 참입니다. 병 없음은 정말 큰 얻음입니다.’ 이렇게 말했습니다.

budurajāṇan vahansē mē velāvēdī kiyanavā mokakda bamuṇa maṭa hon̆da upamāvak matak vuṇā oba vahansē kivvē katāva kiyanakoṭa yamkisi æsnda manussayek innavā. dæn mehema hitannakō mē upamāva mē æs anda manussayāṭa kaḷu gomas karana heddak genak dīlā miniha kiyana æn̆dumak genak dīlā. hitavata menna mēka hari hon̆da æn̆duma hari tāma caṁ hari tān æn̆dumak. harima sudusuyi. hædagena balannakō mehema kiyanavā andha manussayā.

그때 부처님께서 말씀하십니다. ‘브라만이여, 그대 이야기를 들으니 좋은 비유가 떠오른다. 눈먼 사람이 하나 있다고 하자. 이렇게 생각해 보라. 누가 이 눈먼 사람에게 검고 때 묻은 천을 가져다주며 말한다. 벗이여, 이것은 아주 좋은 옷이다. 아주 희고 아주 깨끗한 옷이다. 너에게 꼭 맞는다. 입어 보아라.’ 이렇게 눈먼 사람에게 말한다.

ē manussayāṭadī viśvāsīlā ara æn̆duma æn̆dagena kohomada hon̆dayi nēda? harima hon̆dayi. harima lassanayi. harima tāī atakā balalā mehema kiyanavānam. ē andha manussayā gæna obaṭa mokada hitē ara bamuṇāgen ahanavā. svāmīni andhakama misak mōḍakama misak mulā misak venavā mokakda nætnam ehema kiyāyanē. oya uttarē dunna.

‘그 사람은 믿고서 그 옷을 입고, 어떤가, 좋지 않은가? 아주 좋다, 아주 곱다, 아주 깨끗하다 하며 손으로 쓰다듬어 보고 이렇게 말한다면, 그 눈먼 사람을 두고 그대는 어떻게 생각하는가?’ 하고 브라만에게 물으십니다. ‘스승이시여, 눈멂이 아니면, 어리석음이 아니면, 홀림이 아니면 무엇이겠습니까. 그렇지 않고서야 그렇게 말하겠습니까.’ 그렇게 대답했습니다.

bhavana yam mohotaka æs pǣdunā nam ehema ara andayak. andayakṭa mokak hitēda? mē kaḷu gomaskarayā genak dīlā andavalā mēka sudu ekak tāṁ ekak kiyanna hæpæṭṭuva dæn tamayi maṭa pēnnē. ara yāḷukavat pættakaṭa dālā æn̆dumat galalā vihi karanavā.

‘그대여, 어느 순간 그 눈먼 이의 눈이 뜨인다면 그는 무엇을 생각하겠는가? 이 검고 때 묻은 것을 가져다가 나를 속여 희다, 깨끗하다 하다니, 이 사기꾼아, 이제야 내가 보는구나.’ 그 벗도 내치고 옷도 벗어 던지며 비웃습니다.

itin bamuṇa hin̆denam mama obaṭa ekak kiyannam. ārōgā paramālābhā kiyannē mokada kiyalā oben ahanakoṭa oba maṭa pennuvā. magē atapaya æn̆gakan̆da koccara nirōgīda mē nirōgikama koccara lābhayakda kiyalā. obē oya praśnayaṭa dunna uttaraya ara andhayak dunna uttaraya vagē issellā. koccara lassana koccara sudu æn̆dubanda kiyalā andhayak pirimæda haṭam uttara dunnē kohomada anna ē uttaraya samānayi obē oya uttaraya. īṭa vaḍā venasak maṭa pēnnē næha.

‘그러면 브라만이여, 내가 하나 말해 주겠다. ārogyaparamā lābhā 가 무엇이냐고 물었을 때 그대는 내 손발과 몸이 얼마나 튼튼한지, 이 병 없음이 얼마나 큰 얻음인지를 내게 보였다. 그대가 그 물음에 한 대답은 앞서 눈먼 이가 한 대답과 같다. 얼마나 곱고 얼마나 흰 옷이냐며 눈먼 이가 쓰다듬으며 대답한 것과 그대 대답이 똑같다. 그보다 다른 점이 나에게는 보이지 않는다.’

dæn īṭa vaḍā arthayak danna næti balunā dæn uḍabima balanavā. paṭamiṭa balanavā kara kiyāganna deyak næhæ mokakda denē uttaraya kiyalā. balamuna oya gāthāva mahā vēdaya tiyenavā kiyalā obala oya usas velā salakannē. koyinda vēdaya nemeka pat dannavānam. dæn nodanna sāmim balāgena ēkeṭat budurajāṇan vahansēgen uttara piḷitura balāgena innavā.

이제 그보다 더 깊은 뜻을 모르는 브라만은 위아래를 두리번거립니다. 할 말이 없습니다. 대답이 무엇인지 모릅니다. ‘보라, 그 게송이 큰 베다에 있다고 그대들은 높이 여기지만, 베다가 어디서 그 뜻을 알았겠는가.’ 이제 모르는 그는 그것에 대해서도 부처님의 대답을 기다리고 있습니다.

maṭa mē lōkē lovturā budurajāṇan vahansē namak hiṭiyā. ē kiyannē kāsaya budurajāṇan vahansēga. unvahansēgē gāthāven nivan dakina dharmayak dēśanā kaḷā. lōkōtara dharma mārgayak dēśanā kaḷā. menna mē gāthāvē arthaya pavkal yanaviṭa væhilā giyā. ōkaṭa laukika arthayak paṭa bæn̆dagena oya vēda pot vala onna oya gāthāva gēnavā. um̆baya kivva gāthāvayi arthayayi anna ē laukika arthayayi oya gāthāvayi oya kivvē.

‘옛날 이 세상에 세상을 넘어선 부처님 한 분이 계셨다. 곧 Kassapa 부처님이시다. 그분께서 게송으로 nibbāna 를 보는 dharma 를 설하셨다. lokuttara 의 dharma 길을 설하셨다. 세월이 흐르며 이 게송의 뜻이 덮여 버렸다. 거기에 세간의 뜻을 덧씌워 그 베다 책들에 이 게송을 가져다 놓았다. 그대가 말한 게송과 뜻은 바로 그 세간의 뜻과 그 게송이다.’

balamu obaṭa dænaganna ōna nam mama kiyanna niyama arthaya. ārya arthayamak pennavā denna balama mokakda rōgaya nirōgī bava parama lābhayak enna rōgaya hoyāgannē yamkisi satvayekgē mē śarīraya ekama rōgayak hæṭiyaṭa særava piraṇu geḍiyak hæṭiyaṭa ulak hæṭiyaṭa mē vagē dækkaṭa passē mē śarīraya piḷiban̆dava rōga næti ekak hoyannē næ. mē śarīrayē ekama rōga han̆da menna mē vidiyaṭa dharmānukūlava dakinavā.

‘알고 싶다면 참된 뜻을 말해 주겠다. ariya 의 뜻을 보여 주겠다. 보라, 병이란 무엇인가. 병 없음이 가장 큰 얻음이라면 먼저 병을 찾아야 한다. 어떤 satta 의 이 몸을 하나의 병으로, 고름 찬 종기로, 박힌 가시로 보고 나면, 이 몸에서 병 없는 것을 찾지 않는다. 이 몸 자체를 하나의 병으로 dharma 에 맞게 이렇게 본다.’

menna mehema dækalā mē paṁca upādānas paṁcaskandhaya piḷiban̆da upādānayen bæn̆dilā lōka satvayā mē paṁcaskandhaya hari vaṭinādayak kiyalā gannavā mēka mahā rōgayak. mē paṁcaskandhaya næmati rōgaya tiyokkāla satvayāṭa asāhanayen pirik iravīmak nǣhæ. nidahas vīmak nǣha. nidahasak nǣ. mē mē paṁcaskandhaya piḷiban̆dava rōgaya bægattahama menna mē rōgayaṭa patvecca pudgalayāṭa kiyanavā rōgī pudgalayā.

‘이렇게 보고서, pañcupādānakkhandha, 곧 pañcakkhandha 에 upādāna 로 묶인 세상 satta 는 이 pañcakkhandha 를 아주 값진 것으로 붙든다. 이것이 큰 병이다. pañcakkhandha 라는 이 병이 있는 동안 satta 에게는 벗어남이 없다. 풀려남이 없다. 자유가 없다. pañcakkhandha 를 두고 이 병에 걸리면, 이 병에 걸린 사람을 병든 사람이라고 한다.’

oya um̆balā kiyana oya lōkē pēna rōgaya nemeyi oya kiyannē. menna mē paṁcaskandhaya næmati rōgaya bava dannē nætuva ara andhahā mana sudu reddak hon̆da raddā kiyalā gattā vāgē mē paṁcaskandhaya hari vaṭinādiyak kiyalā badāgannē mē pr̥thagjana lōka sattvaya menna mēka piribæda bæta innavā. onna ōkē bæn̆dicca yam chanda rāgayak hæṭam mēka tamayi rōgaya nidhānaya.

‘그대들이 말하는, 세상에서 보이는 그 병을 말하는 것이 아니다. pañcakkhandha 가 병이라는 것을 모른 채, 저 눈먼 이가 흰 천을 좋은 천이라고 받아든 것처럼, 이 pañcakkhandha 를 값진 것이라고 껴안는 puthujjana 세상 satta 는 이것을 감싸 안고 있다. 거기에 묶인 chandarāga 가 있다면 그것이 병의 뿌리다.’

onna ē paṁcaskandhayaṭa puḷuvanda yam chanta rāgayak ætda ēka tamayi upādānaya kiyannē. onna ē upādānaya ætikkal bhava bhavatik kal jāti venavā. jātitā jarā maraṇa sōka paridēva, duk domanasa, upāyāsa kiyana mē rōga kārikaya midenna bæha. onna ōkayi ādīnavaya. onna ōkayi rōgaya rōga lakṣaṇa.

‘그 pañcakkhandha 에 대한 chandarāga 가 있다면 그것을 upādāna 라고 한다. upādāna 가 있는 동안 bhava 가 있고, bhava 가 있는 동안 jāti 가 있다. jāti 로 말미암아 jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa 라는 이 병들에서 벗어날 수 없다. 이것이 ādīnava 이다. 이것이 병이고 병의 표시다.’

yam dāsaka mē paṁcaskandhaya ādīnō vaśayen dækkaṭa passē rōgayak kiyā dækkaṭa passē mehi pæduna yam candra rāgayak ætda ēka duru venavā. menna mē rōga hētuva duru vunāṭa passē mokada vennē? upādāna canda rāgaya tamayi upādānaya kivvē. upādāna nirōdhanā bhava nirōdhayi bhava nirōdhanā jāti nirōdhayi jāti nirōdhanā jarā mara sōka paridēva duk domanasa pāyasa okkoma nirōdhayi. menna nirōgītvaya.

‘어느 날 이 pañcakkhandha 를 ādīnava 로, 병으로 보고 나면 거기에 생긴 chandarāga 가 떨어져 나간다. 이 병의 까닭이 떨어져 나간 뒤에는 어떻게 되는가? upādāna 가 되는 chandarāga 가 곧 upādāna 다. upādāna-nirodhā bhava-nirodho, bhava-nirodhā jāti-nirodho, jāti-nirodhā jarā, maraṇa, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa 가 모두 멈춘다. 이것이 병 없음이다.’

dæn rōgaya mē paṁcaskandhaya kiyalā dænagattā nam ehi tibennā vū upādānaya rōgayaṭa hētuva kiyalā dænagattā nam ē upādāna nirōdhayen bhava nirōdha velā, bhava nirōdhayen jāti nirōdha velā jāti nirōdhayen jarā mara nirōdha vena bava dænagattā nam anna ē mārgaya anugamanaya karalā haṭam mē paṁcaskandhaya nævati rōgayen nidahas venavā. menna mē ārōgaya parama lābhayak. menna mēka ārōgayā paramālābhā kiyannē tērum gænīma kiyalā śāsanika arthaya budurajāṇan vahansē dēśanā karanā.

‘병이 이 pañcakkhandha 라는 것을 알고, 거기 있는 upādāna 가 병의 까닭이라는 것을 알고, upādāna 가 멈춤으로 bhava 가 멈추고, bhava 가 멈춤으로 jāti 가 멈추고, jāti 가 멈춤으로 jarā-maraṇa 가 멈춘다는 것을 알았다면, 그 길을 따라 이 pañcakkhandha 라는 병에서 벗어난다. 이 병 없음이 가장 큰 얻음이다. 이것을 알아듣는 것이 ārogyaparamā lābhā 다.’ 이렇게 sāsana 의 뜻을 부처님께서 설하십니다.

dæn adat ārōgā paramālābhā kiyannē bamuṇāgē arthayada budurajāṇan vahansēgē arthayada kō

오늘날 ārogyaparamā lābhā 라는 것은 브라만의 뜻입니까, 부처님의 뜻입니까?

bhunikārak gahagena innē? dinayi nivan dakī

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna api dænagata yutu hariya dharmaya mēvā hæn̆gavillā.

이것이 우리가 알아야 할 부분, 숨겨진 dharma 입니다.

ehenam ā nirōgī vēvā kiyannē mokakda? onna rōgaya dænaganna ōnē. mē paṁcaskandhaya rōgayak hæṭiyaṭa dænagattā nam mēkat ekka bæn̆dilā hæṭa mē leḍa vevī kuṇu vevī yannā vū mē hētukāra mē maslē kayak aragena yanna hētu velā tiyennē mokakda? paṁcakāmī mahāusakak hæṭiyaṭa daralāgena paṁcakāmaya bæn̆dilā kāma rōgaya hædilā. kāma rōgaya haṭagatta kaya mēka.

그렇다면 ‘병이 없기를’이란 무엇입니까? 병을 알아야 합니다. 이 pañcakkhandha 를 병으로 알았다면, 이것과 묶여 앓고 썩어 가는 이 살과 피의 몸을 지니고 다니게 된 까닭이 무엇입니까? 다섯 가지 kāma 를 큰 즐거움으로 붙들고 다섯 가지 kāma 에 묶여 kāma 의 병이 생겼습니다. 이 몸은 kāma 의 병에서 생겨난 몸입니다.

eham kāma rōgaya duru vennē mokak nisāda? kāma rāga paṭa tunī karapuvahama rōgīya saṁsin̆du vuṇā. kāma rōga paṭi duru karapuvahama nidahas vuṇā. suvarayaṭa patvuṇā. menna nirōgī bava mokakda? kāma rōgaya duru vunāhama nirōgī anna nirōgī vetvā. ehenam nirōgī vetvā kiyana

그러면 kāma 의 병은 무엇으로 떨어져 나갑니까? kāmarāga 와 paṭigha 를 엷게 하면 병이 가라앉았습니다. kāmarāga 와 paṭigha 를 떨쳐 내면 풀려났습니다. 행복에 이르렀습니다. 그러면 병 없음이란 무엇입니까? kāma 의 병이 떨어져 나가면 병이 없는 것입니다. 그것이 ‘병이 없기를’입니다.

nirōgī vetvā. ehenam nirōgī vetvā kiyana mokada nirōgī vennē? sakr̥dāgāmī phalayaṭa patvelā kāmarāgayayi paṭhayayi tunī karana tuḷu kisima satvayekuṭa mama nirōgī vuṇā kiyana vacanaya kiyanna bæhæ hētu næha. mokada nævata pahuvenna puḷuvan. hæbæyi sakr̥dāgāmī phalaya ōka tuniya karapu kenā nævata vārayak kuṇu kaya daranna ennē næhæ. āyasarayak mē rōgayen nidahas venavā misak āya rōgaya vardhanaya vennē næha. anna ē nisā kiyanavā mē ārgaya vinaya nirōgītvaya mokakda sakr̥dāgāmī phalayaṭa patvelā kāma rāga paṭigha tunī kirīmē lava nirōgītvē.

그러면 ‘병이 없기를’이라고 할 때 어떻게 병이 없어집니까? sakadāgāmī 열매에 이르러 kāmarāga 와 paṭigha 를 엷게 하기 전까지는 어떤 satta 도 ‘나는 병이 나았다’고 말할 수 없습니다. 그럴 까닭이 없습니다. 다시 도질 수 있으니까요. 그러나 sakadāgāmī 열매로 그것을 엷게 한 이는 썩는 몸을 한 번 더 넘게 지니러 오지 않습니다. 이 병에서 벗어날 뿐 병이 다시 자라지 않습니다. 그래서 ariya vinaya 의 병 없음은 sakadāgāmī 열매에 이르러 kāmarāga 와 paṭigha 를 엷게 하는 것이라고 합니다.

suva patvīma mokakda tapō guṇaya hæra bojjhaṁga dharma hæra nivana hæra tavat lō satuna suvayak mama nodakina. otanṭa pat [ugura kǣrīma] velā samādhiyaṭa ennē kavuda menna samādhiyaṭa api kiyana tama anāgāmī pudgalayā kāmarāhaga paṭi duru kaḷā. menna metanṭa pat vecca kenāṭa kiyanavā suvayaṭa patvuṇā. menna suvapat kenā. anna suvapat vetvā kiyana dakinna ōnē næha. anāgāmī phalayen labannā vū kāma rāga paṭigha saṁsidīmen labannā vū samādhi suvayak ætda menna mē suvayayi mē kivva suvaya menna suvapat vēvā. duken midet paṁcaskandha

행복해진다는 것은 무엇입니까? tapa 말고, bojjhaṅga dhamma 말고, nibbāna 말고는 세상 satta 에게 다른 행복을 나는 보지 못한다고 하셨습니다. [헛기침] 거기에 이르러 samādhi 에 드는 이는 누구입니까? 우리가 samādhi 에 이른 이라고 하는 anāgāmī 가 kāmarāga 와 paṭigha 를 떨쳐 냈습니다. 여기에 이른 이를 행복에 이르렀다고 합니다. 이것이 행복한 이입니다. ‘행복하기를’을 이렇게 보아야 합니다. anāgāmī 열매로 얻는, kāmarāga 와 paṭigha 가 가라앉아 얻는 samādhi 의 기쁨이 있다면, 그것이 여기서 말한 행복입니다. 그것이 ‘행복하기를’입니다.

suvapat vēvā. duken midet paṁcaskandha saṁkhyāta duken nidahas vuṇā nam sasara gamana okkoma ivarayi arihatun vahansē. eyin ehā duken nidahas venna tenavā tava næhæ. kaḷa yutuccarayi.

‘괴로움에서 벗어나기를’ — pañcakkhandha 라는 괴로움에서 벗어났다면 saṃsāra 의 여정이 다 끝난 것이니 arahant 입니다. 그 너머로 더 벗어날 괴로움은 없습니다. 해야 할 일은 거기까지입니다.

onna oya kāraṇā hataren anupiḷivalin gihilā nidahas vīmak ætda ārya vinayē duken nidahas vīma oya vidihaṭa siddha venavā. ehenam menna mēka tērum aran siyalu satvayōgahama oya oya dasa saṁyōjanayangen bælā avidyāven pirilā, tr̥ṣṇāven belilā mē særisarāgena yana tākkal dasa saṁyōjanat ekka bæn̆dilā inna tākkal onna satvayā.

이 네 가지를 차례로 거쳐 벗어나는 것이 있다면, ariya vinaya 에서 괴로움에서 벗어나는 일은 그렇게 일어납니다. 그러니 이것을 알아듣고, 모든 satta 가 열 가지 saṃyojana 에 묶여 avijjā 로 가득하고 taṇhā 에 매여 떠도는 동안, 열 가지 saṃyojana 에 묶여 있는 동안, 그것이 satta 입니다.

ehenam satvayā lokuda? puṁcida kiyannē kohomada? satvayāgē puṁci avasthāvak agena satvayā kiyalā ēkaṭa sīmā karanavā. satvayāgē ēka atbæva kiyannē anādiyē paṭan ena mē mē patamparāvaya matu anādiyē kavadā keḷavara vīda kiyalā dannē næti arihat phalaya labannē kāvada edā venakā yanna tiyennē sasara gamanī atara mata tiyena atbævak labāgata puṁci avasthāvak allagena menna mēka satvaya ara sīmak karalā yada innē. menna mēka tamayi dr̥ṣṭiya ahak karanna kivvannē ōkaṭayi.

그러면 satta 가 크다, 작다는 것을 어떻게 말합니까? satta 의 작은 한 토막을 붙잡아 그것을 satta 라고 한정합니다. satta 의 attabhāva 하나란, 시작 없는 때부터 이어 오는 이 흐름에서, 언제 끝날지 모르는, arahant 열매를 얻는 날까지 가야 할 saṃsāra 여정 중간에 얻은 attabhāva 하나, 그 작은 토막을 붙잡고서 이것이 satta 라고 한정해 놓고 있는 것입니다. 그 견해를 버리라고 한 것이 바로 이 때문입니다.

ditten canupa gama sīlava darśana sampanna darśana sampannayaka enna satvayā tērum aragena kiyalā. satvayāgē atbæv mātrayaṭa satvayā velā sīmā kaḷot satvayāva gattē nǣ. ehenam tirisan velā hiṭiyat satvayāgē ēka atbæv avasthāvak pamaṇayi. satvayā kiyannē eyā

‘diṭṭhiñca anupaggamma sīlavā dassanena sampanno’ — satta 를 알아듣고 dassana 를 갖추라는 것입니다. satta 를 그 attabhāva 하나로만 한정한다면 satta 를 붙잡은 것이 아닙니다. 그러니 짐승으로 있더라도 그것은 satta 의 attabhāva 한 토막일 뿐입니다.

avasthāvak pamaṇayi. satvayā kiyannē eyā deviyek velā hiṭapu kālet manussayek velā hiṭapu kālet, ada tirisan velā inna kālet, matu deviyek manussayek vena kālet ādī mē atīta anāgata vartamāna tun kālēhi yamkisi rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa skandhaka sambandhayak ætta ē tākkal dasa saṁyōjanayaken bæn̆dilā hiṭagannā tākkal kiyanavā ē ēkāṭa satvayā. satvayā loku bucci

satta 란, 그가 신으로 있던 때에도, 사람으로 있던 때에도, 오늘 짐승으로 있는 때에도, 앞으로 신이나 사람이 될 때에도, 이렇게 지나간 때, 올 때, 지금이라는 세 때에 걸쳐 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa 의 khandha 와 관계가 있는 동안, 열 가지 saṃyojana 에 묶여 서 있는 동안, 그것을 satta 라고 합니다.

kiyanavā ē ēkāṭa satvayā. satvayā loku bucci pennanna bæhæ. kaḷu sasuudu pennanna bæhæ. hæḍaruva pennanna bæhæ. onna oya kiyannā vū dr̥ṣṭiyak tiyenavā oya dasa saṁyōjana dr̥ṣṭiya nisā satvayā hædenavā. onna ē dr̥ṭṭiya nisā kiyanavā yam kenekuṭa satvayā kiyalā. onna

satta 를 크다 작다 보일 수 없습니다. 검다 희다 보일 수 없습니다. 생김새를 보일 수 없습니다. 바로 그런 견해가 있어, 열 가지 saṃyojana 라는 견해 때문에 satta 가 만들어집니다. 그 견해 때문에 누군가를 satta 라고 부릅니다.

kiyanavā yam kenekuṭa satvayā kiyalā. onna satvayō niduk venavā kiyannē oya dr̥ṣṭiyen tunak kapāgena niduk venna ōnē. dekak tunī karara nirōgī venna ōnē. dekak sahabalin keḷavara karalā suvapat venna ōnē. ituru pahat keḷavara karalā dahayama sampūrṇayen keḷavara karalā duken midenna ōnē. menna mē ṭika karanavā nam eyā kavadā hari ē pudgalayā nævatayak dukaṭa væṭennē næha. ehenam ēkāntaya siddha karanna puḷuvan dahamak. siddha karanna puḷuvan deyakvā lōka satvayāṭa. kavada mē lōka satvayāṭa vena magak nǣ nidahas venna occarayi tiyennē.

‘satta 들이 괴로움이 없기를’이란, 그 견해에서 셋을 끊어 괴로움이 없어지고, 둘을 엷게 하여 병이 없어지고, 둘을 뿌리째 끝내어 행복해지고, 남은 다섯도 끝내어 열을 모두 온전히 끝내어 괴로움에서 벗어나야 한다는 것입니다. 이것을 해낸다면 그 사람은 언제든 다시는 괴로움에 떨어지지 않습니다. 그러니 이것은 틀림없이 이루어 낼 수 있는 dharma, 세상 satta 가 이룰 수 있는 것입니다. 세상 satta 에게 벗어날 다른 길은 결코 없습니다. 이것뿐입니다.

[ugura kǣrīma] onna oya ārya maitriya lōka satvayāṭa væḍuvot mēka apramāṇayi. maitrī sīmāvak nǣ. mokada pætum pætumē āśirvādaya apramāṇayi. apramāṇa vennē mokak nisāda? pramāṇa kaḷa yutu vastuvak lōka satvayāṭē næha. pramāṇa kaḷa hæki deyak ætivē næha. apramāṇa sampattiyak, apramāṇa sænasīmak ætiveyi. tamanṭat lōkaya harak æti ōka nam menna mēkaṭa kiyana ārya maitriya mēka apramāṇayi. apramāṇa maitriya kiyannē onna ōkayi. pramāṇa maitriyakaṭa apramāṇa maitriya kiya ada innavā. apramāṇa

[헛기침] 이 ariya mettā 를 세상 satta 에게 닦는다면 이것은 헤아릴 수 없습니다. mettā 에 끝이 없습니다. 비는 마음, 그 축복이 헤아릴 수 없습니다. 왜 헤아릴 수 없습니까? 세상 satta 에게 헤아려야 할 대상이 없습니다. 헤아릴 수 있는 것이 생기지 않습니다. 헤아릴 수 없는 넉넉함, 헤아릴 수 없는 평안이 생깁니다. 나에게도 세상에도 그러하다면, 이것을 ariya mettā 라고 하며 이것은 헤아릴 수 없습니다. appamāṇa mettā 란 바로 이것입니다. 그런데 오늘날 헤아릴 수 있는 mettā 를 두고 appamāṇa mettā 라고 하는 이들이 있습니다.

maitriya kiya ada innavā. apramāṇa maitriyak dækalā tiyenavada? ehenam maitrī bhāvanāva tērum gatta kenā maitrī bhāvanāva vaḍanakoṭa maitrī bhāvanāva mokakda budurajāṇan vahansē dēśanā karanava da dækkē næti aya mas māsa kana ayaṭa vaḍanna bæhæ puḷuvan ayaṭa mehemayi tarka vada keḷavaraknē. kotanada innē?

헤아릴 수 없는 mettā 를 본 적이 있습니까? 그러면 mettā bhāvanā 를 알아들은 이가 mettā bhāvanā 를 닦을 때 — 부처님께서 설하신 mettā bhāvanā 가 무엇인지 보지 못한 이들이 고기와 생선을 먹는 이는 닦을 수 없고 먹지 않는 이는 닦을 수 있다고 하는 이런 따짐에 끝이 있습니까? 그들은 어디에 있습니까?

itin api dænaganna ōnē oya vagē yathārthaya gæm̆buru hæn̆gavilā tiyennē. ē maitrī bhāvanāva væḍīmēdī taman pāpayaṭa novæṭiya. dasa akusalayaṭa novæṭiya. oya adahasa aragena vaḍalā balanna oya padahatala

그러니 우리는 이처럼 참모습이 깊이 숨겨져 있다는 것을 알아야 합니다. 그 mettā bhāvanā 를 닦을 때 스스로 pāpa 에 떨어지지 않고, dasa akusala 에 떨어지지 않겠다는 마음을 가지고 닦아서 그 네 단계를 보십시오.

væḍena avasthāvē tamanṭa tērē muḷu śarīraya kuṇan padakka vagē nidahas venavā. paḷamu

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kuṇan padakka vagē nidahas venavā. paḷamu avasthāvē tērē mula mūṇa malak pipinavā vagē vāgē ālōkayak enavā.

첫 단계에서는 얼굴에 꽃이 피어나듯 빛이 옵니다.

ævidilā nidahas velā hiṭan bohōma niccaratāvayakam hon̆dak tibbā hā samānava pihiṭayi. prathama dhyānayaṭa enakoṭa diṭiyak dhyānayaṭa enakoṭa hon̆daṭa væṭahenna dænī. viśāla śānta ālōkayak mæddē. nætnam śānta suvayak mæddī.

풀려나 아주 고요하고 흔들림 없이 자리 잡습니다. 첫째 jhāna, 둘째 jhāna 에 이르면 뚜렷하게 느껴집니다. 크고 고요한 빛 가운데, 아니면 고요한 기쁨 가운데 있습니다.

inna tæna kuṭuvada mē hiṭiyē bimada kohomada hiṭiya kiyalā dakinnē nætuva menna mehema tænaka ālōkamē kayakin innavā peni. tunveni avasthāvaṭa enakoṭa muḷu śarīraya vaṭa karalā evat tænaka dī itāma suva svabhāvayakaṭa patvena vāyu svabhāvayat ikmavā dī ālōka kayakin innavā penei.

앉은 곳이 침상인지 바닥인지, 어떻게 앉아 있는지 보지 못하고, 이런 곳에서 빛의 몸으로 있는 것이 보입니다. 셋째 단계에 이르면 온몸을 둘러싸고 아주 편안한 바탕에 이르며, 바람 같은 바탕마저 넘어서 빛의 몸으로 있는 것이 보입니다.

upēkṣā maṭṭamaṭa væḍannakoṭa penehi tanikara sūryā pævvā vagē ālōkayak abhyāāvakāśayak vena tæna tiyenavā īṭa mama kiyatana dakinna næha. otanin nidahas velā api hiṭayi.

upekkhā 단계까지 닦으면 오직 해가 떠오른 듯한 빛, 허공 같은 자리가 보이고 거기서 ‘나’라는 것은 보이지 않습니다. 거기서 풀려나 머뭅니다.

dhama viharaṇa hatarama labalā hiṭan onna oya ākārayen dækkāṭa passē katā karanna mama nam mē ṭika karalā mama mē ṭika læbuvā phalayak. um̆balat ehenam menna mē kramaya oya phalaya laba pallā kiyilā atdækapu kenek kivvā nam hari vaṭinavā. atdakinnē nætuva katā karanna gihillā nodanna demalaṭa gihillā varigena ahagattā venavā kiyannē. anna ehema karaganna venavā antimaṭa dharmaya adharmaya karalā katā karanna venavā. adharmaya dharmaya karalā katā karanna venavā. īṭa vaḍā okkoṭa vaḍālā hon̆dayi taman atdækīma labanakan væḍē karalā kālā hō nokā hō kamak næhæ. atdækīma labanna labāgena ivaralā hiṭan īṭa passē lōkayaṭa kiyannē mama mē atdækīma menna mē krama læbuvā. menna hētu kramaya. menna budurajāṇan vahansēē dēśanā karapu dahama anna ehema kiyanna puḷuvan.

네 가지 brahmavihāra 를 다 얻고 그렇게 본 다음에 말하는 것, ‘나는 이렇게 해서 이런 열매를 얻었다, 너희도 이 방법으로 그 열매를 얻으라’고 겪어 본 이가 말한다면 그것은 아주 값집니다. 겪어 보지도 않고 말하려 드는 것은 모르는 일에 나섰다가 봉변을 당하는 꼴입니다. 그렇게 되면 끝내 dharma 를 adharma 로, adharma 를 dharma 로 말하게 됩니다. 그보다 무엇보다 좋은 것은, 겪음을 얻을 때까지 수행을 하는 것입니다. 먹든 안 먹든 상관없습니다. 겪음을 얻고 나서 그 뒤에 세상에 말하십시오. ‘나는 이 방법으로 이 겪음을 얻었다. 이것이 까닭의 길이다. 이것이 부처님께서 설하신 dharma 다.’ 그렇게 말할 수 있습니다.

ada davasē kālayak ikma giyā mē viśēṣa satarama maraṇaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ē nisā adat davasaṭa mama denna praśna hun̆gak læbilā tiyenavā. namut dita uttara tiyennē occarayi. ē nisā api idiriyaṭa tavat apiṭa avasthē velāvakēdī nævata idiripat karanna læbenna læbena hæṭiyaṭayi piḷitura demu sǣma piḷiṭa yahapatak

예, 그래서 오늘도 제가 받은 물음이 많습니다. 그러나 드릴 수 있는 대답은 이만큼입니다. 그래서 앞으로 다시 기회가 오는 대로 대답을 드리겠습니다. 모두에게 좋은 일이 있기를.

번역 고르기