와하라까 코리아
CD026-30

CD026 · 30번째 · 54분 · 원문 녹음

Karaṇīya Metta Sutta 풀이

කරණීය මෙත්ත සූත්‍රය විග්‍රහය.

hon̆dayi api apē dahama sākacchā ārambha karamu.

좋습니다, 이제 dhamma 이야기를 시작합시다.

dæn ahanavā praśnayak dihiyan visin karaṇīya veta sūtrayē bhāvanāva kesē væḍiya yutuda?

한 분이 이런 질문을 했습니다. Karaṇīya Metta Sutta의 bhāvanā는 어떻게 닦아야 합니까?

dæ karmīya mætta sūtraya kiyannē ektarā bhāvanāvak. mēka kohomada varanna ōnē kiyana kāraṇaya ahannē.

Karaṇīya Metta Sutta는 하나의 bhāvanā입니다. 이것을 어떻게 닦아야 하는지를 묻는 것입니다.

dæn metanadiṭadi api tērum gannē næhæ menna mehema deyak ada daham vala hun̆gāk velā tiyena deyak tamayi laukika arthayak tiyenavā lōkōttara arthayak tiyenavā bohō samahara sūtra vala.

그런데 여기서 우리가 놓치는 것이 있습니다. 오늘날 dhamma에서 자주 벌어지는 일인데, 많은 sutta에는 lokiya 뜻과 lokuttara 뜻이 함께 있습니다.

mokada mē sūtra bohōkaṭa pera kālēmē vēdayē pavatvāgena genāpu sūtra

이 sutta들은 아주 오래전부터 Veda에서도 이어져 내려온 것들이기 때문입니다.

vēdaya genāpu sūtra vala vēdaya kiyannē śrī vēdaya pamuṇangē genāpu vēda ganthava mē vagē sūtra budurajāṇan vahansē dēśanā karapu mūla dēśanāvala mūla mūla vākyaya bohōkoṭama ē kālē pævuṇā.

Veda가 전해 온 sutta들, 곧 brāhmaṇa들이 가져온 Veda 문헌에는 붓다께서 설하신 근본 가르침의 근본 구절 같은 것들이 그때에도 대부분 있었습니다.

menna meyāgē pævena kāladī budurajāṇan vahansē ēkē tiyena gæm̆buru yathārthaya pahadalā dunnā.

그것이 이어지던 때에 붓다께서는 그 안에 담긴 깊은 참뜻을 밝혀 주셨습니다.

kalak yanna ayiharayak ara laukika arthayana bæhæragattē vēda kramayama āyeyi vidyāva ahalā genna paṭan gattā.

세월이 흐르자 사람들은 다시 그 lokiya 뜻으로 돌아가 Veda 방식대로 풀이하기 시작했습니다.

mē vagē dēvala mē vēda grantha valaṭa āvē kāśya budurajāṇan vahansēgē dēśanā ēvan aragena genahalā īṭa passē ēvaṭa laukika arthayak rægena ē laukika arthayen tamayi vidyāna karalā gīnna paṭan gannē.

이런 것들이 Veda 문헌에 들어온 것은, Kassapa 붓다의 가르침을 가져다가 그 뒤 거기에 lokiya 뜻을 붙이고 그 lokiya 뜻으로 풀이하기 시작했기 때문입니다.

buddhāntarayak gihilat oya vākyava væl enavā. arthaya laukika venavā. menna mē vagē mē laukika arthayak vidyāpāna vunāṭa passē ēken pennana niyama adahasē ennē.

붓다와 붓다 사이의 시대가 지나도 그 구절들은 그대로 내려옵니다. 그러나 뜻은 lokiya가 됩니다. 이렇게 lokiya 뜻으로 풀이되고 나면 그 구절이 보여 주던 참뜻은 사라집니다.

adahasa laukika venavā. dæn ada venava hun̆gāk tiyena matayak tamayi mē karaṇīya matta sūtraya bhāvitā karanavaṭa bhūtayingen karadara venavā kiyalā. dæn mēka bohōka mævili nagana deyak bavaṭa pat velā tiya. ehema ekak vennē nætnam ehema praśnayak matu vennet næha.

뜻이 lokiya가 되는 것입니다. 오늘날 널리 퍼진 생각 하나는 이 Karaṇīya Metta Sutta를 외우면 bhūta에게서 해코지를 당한다는 것입니다. 이것이 이제 많은 사람이 지어내 퍼뜨리는 말이 되었습니다. 그런 일이 없다면 그런 물음도 생기지 않겠지요.

namut bhūtayingen ætivena karatra duru karagannayi karmī mætta sūtraya budun vahansēē dēśanā kaḷē.

그런데 붓다께서는 bhūta가 일으키는 해코지를 없애려고 Karaṇīya Metta Sutta를 설하셨습니다.

ehemanam karṇīya mitta sūtraya dēśanā karuma kariyama metta sūtraya bhāvitā bhūtakara næti vena ekayi dharmāṇukūla nigamanayē.

그렇다면 Karaṇīya Metta Sutta를 설하거나 외우면 bhūta의 해코지가 사라진다는 것이 dhamma에 맞는 결론입니다.

namut siddha venavā bhūta kartara æti vena ekak. ēkat hētu phalayak.

그런데 실제로 bhūta의 해코지가 생기는 일이 일어납니다. 그것도 hetu와 phala입니다.

upadak næti vena kramayak tiyenavā. ēkat hētu phalayak.

해코지가 사라지는 길도 있습니다. 그것도 hetu와 phala입니다.

mē dekama hētuphala vaśayen dækkē nætnam apiṭa oya mē praśayaṭa mula denna venavā.

이 둘을 모두 hetu와 phala로 보지 못하면 우리는 이 물음에 휘말리게 됩니다.

hētuphala dharmaya dækkē nætnam karakayak goḍanægilā haṭam vādayak goḍanægenavā.

hetu-phala dhamma를 보지 못하면 따지는 말이 쌓이고 다툼이 쌓입니다.

ehema kiyannē kohomada poḷi buduhāmuduruvan karine sūtraya bhūtaya nnē kohoma api nam piḷigannē næka ehema kivvā. um̆balā piḷigatta na apiṭa velā tiyennē api kiyanna ani kaṭṭiya tiya. dæn hæmatanama tarkayak mak mē praśnaya vena tiyennē. ada vena ekak praśnē tiyena eka.

‘붓다께서 설하신 Karaṇīya Sutta 때문에 bhūta가 온다니 어떻게 그런 말을 하느냐, 우리는 받아들이지 않는다’ 하는 이들이 있고, ‘너희가 받아들이든 말든 우리에게는 실제로 일어났다’고 말하는 다른 무리도 있습니다. 이제 어디서나 이 물음을 두고 논쟁이 벌어집니다. 오늘날 실제로 있는 문제입니다.

dænaṭat bohōkaṭama oya gudiriyē ehema nætnam rūpahanī ætula valin oya karya ahana āya innavā hariyaṭa karṇīya mittara sūtraya kiyanna epāda gedara hon̆dada karadara enavā kiyanavā itin ehema kiyanavā.

지금도 라디오나 텔레비전에서 이런 것을 묻는 사람이 많습니다. ‘Karaṇīya Metta Sutta를 집에서 외우면 안 됩니까? 괜찮습니까? 해코지가 온다던데요’ 하고 말입니다.

itin ōkaṭa depættē tarkavādayak yanavā. ehema ekak venna bæhæ budu dahama tuḷa

그래서 이를 두고 양쪽에서 논쟁이 이어집니다. 한쪽은 붓다의 가르침 안에서 그런 일은 있을 수 없다고 합니다.

ēka panlaṭa piripanak nemeyi. venna bæhæ kivvā vena hihin kiyanna kiyalā anit pættiya kiyalā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vennē mokada nonnē kohomada ēkayi vigraha karanna bæhæ. hētuphala dækena. ēkayi vigrā.

왜 일어나는지, 왜 일어나지 않는지를 풀이하지 못합니다. hetu와 phala가 보이지 않기 때문입니다. 그래서 풀이가 필요합니다.

dæn mē lōkē ina laukika manussayō oya bhūtaya velā perēta velā innē monavā balāporottu vecca ayada? mona asāhanayen peḷicca ayada?

이 세상의 lokiya 사람들이 bhūta가 되고 peta가 되어 있는 것은 무엇을 바랐던 이들입니까? 어떤 채우지 못한 바람에 시달린 이들입니까?

anē meccara kal væḍa karā daruvek suvayakut mē. karalā denā ekakam maṭa mahansi vuṇā mahansi vuṇā dæn mærana eka væḍa karā karalā karagatta dēkut næhæ. kavadā sænasillak labanna ōnē. dæn mehema gē laukika pannakaṭa læviṭavi hiṭiyo.

‘아이고, 이렇게 오래 일했는데 자식 하나 편하게 해 주려다 힘들고 또 힘들었다. 이제 죽게 생겼는데 일만 하다가 이룬 것도 없다. 언제 마음 편히 쉬어 보나.’ 이렇게 lokiya 바람에 매여 있던 이들입니다.

ōka pinata pada. ēka pavaknē. ōkē upanna koheda upadinna vennē. sugatiyak hamba vennē.

그것이 puñña입니까? 그것은 pāpa 아닙니까. 그런 마음으로는 어디에 태어나게 됩니까? sugati를 얻겠습니까?

eyā dugatiyaka peḷena tænaka hūlana tækadi upadinna. dæn hūlannē mokakda? mala perētayak, gevalayā bhūtayā ū hullana pættē innavā duk vin̆dina eka. dæn hūlanayaṭa hētuva mokakda melova hūlan deyak karagena dalāē manasē hūlana ekak nam. eyāṭa hūlana tænaka uppattiyak læbeyi hētu vennē. hētuvē phalaya ēkayi.

그는 duggati, 괴로움에 시달리며 울부짖는 곳에 태어납니다. 울부짖는 것은 무엇입니까? 죽은 peta, 집에 붙은 bhūta 같은 것들이 울부짖는 쪽에서 괴로움을 겪고 있습니다. 울부짖음의 까닭은 무엇입니까? 이 세상에서 울부짖을 일을 하며 마음이 울부짖고 있었다면, 그것이 원인이 되어 울부짖는 곳에 태어납니다. 그것이 hetu의 phala입니다.

meccara kal kaḷat iti sæpayak nǣ. bayak karadarayak nætuva illak tiyenavada? ara pætten arum kǣ gahanavā. ara pætten haturu mehema baya enavā ē pætten. anē apiṭa velā tiyena deyak. dæn manasa mōhayen paritilā baya ætivelā.

‘이렇게 오래 애써도 즐거움이 없다. 두려움과 걱정 없이 사는 날이 있나? 저쪽에서는 소리 지르고, 저쪽에서는 원수가 덤비고, 두려움이 사방에서 온다. 아이고, 우리 신세여.’ 이제 마음이 moha에 휩싸여 두려움이 생겼습니다.

baya kiyannē mōhayat ekka pavatina dharmayak. ehenam ēka sugana gænīma dharmayak nemeyi. ēka hita væḍanot ehema mokada vennē? mulāva nisā baya hæṭiyaṭa vitara uppattiyamayi ēken

두려움은 moha와 함께 있는 dhamma입니다. 그러니 그것은 좋은 dhamma가 아닙니다. 그 마음을 키우면 어떻게 됩니까? 미혹 때문에 두려움에 맞는 태어남만 그것으로 만들어 냅니다.

karannē. obaṭa pinak pirunet nǣhæ. kusalayak læbunet næha. bayæṭigænum haṭaganna taka bayavevīt æti gænīmen etana mānasikatvaya æti kaḷāna ē væḍū saṁkhāraya mōha saṁkhāraya. mōha saṁkhāraya dubatiyaka upadinna hētuvak.

puñña가 차지도 않았고 kusala를 얻지도 않았습니다. 두려움에 사로잡혀 그런 마음가짐을 키웠다면 그렇게 키운 saṅkhāra는 moha saṅkhāra입니다. moha saṅkhāra는 duggati에 태어나는 원인입니다.

ehenam mē kariya mitta sūtraya kiyanna ada piri balāporottu vennē monavā kamada? bhūtayangen ena karadara ivat karaganna oya hūlana ayagen ena karadara næti karaganna.

그렇다면 오늘날 사람들이 이 Karaṇīya Metta Sutta를 외우며 바라는 것은 무엇입니까? bhūta에게서 오는 해코지를 없애고, 울부짖는 이들에게서 오는 해코지를 없애려는 것입니다.

dæn sara suvapat vena hæri dannet næti. kenek ē un melōdī balāporottu veccakama hitē tiyāgena ēka læbanam abhikṣuvapattiyaka innavā nam. ē bhūtaya anna tæna atllalā dan manussayā innē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bhūtayak laukika deyak hoyāgena suvapat venna balalā bæri hūl huvala in̆dalā malalā. eyā dæn hūlalapu lōkē ēvā hoya suvapat venna deyak hoyanavā.

bhūta란 lokiya 것을 찾아 행복해지려다 못 하고 울부짖다 죽은 것입니다. 그는 지금도 울부짖던 그 세상에서 행복해질 것을 찾고 있습니다.

apima oya lōkē suvapat vena laukika suvapat venna deyak nætuva hula hula ēka labāganna kramayak ohe apit innavā. gatiyaṭa gatiya samāna nēda

우리도 이 세상에서 lokiya 행복을 누릴 것이 없어 울부짖으며 그것을 얻을 방법을 찾고 있습니다. 성향이 서로 같지 않습니까?

ē hulana apiṭa yanna vennē kohanak tiyana unna tera vedi hatara avit etana koṭaskāraya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn apit balāporottu venavā budurajāṇan vahansēgē dharmayak ahalā hari monin hari ara hūla hula inna ekaṭa pratikarmayak va laukika laukika dēṭa laukika pratikarmayak hoyāganna kramayakmayi hoyānnē.

이제 우리도 붓다의 dhamma를 듣든 무엇을 하든, 그 울부짖음에 대한 처방, lokiya한 것에 대한 lokiya 처방을 찾는 방법만 찾고 있습니다.

dæn mē hin in̆dalā apiṭat væḍē væradunot ehema apiṭat yanna vennē ē baṇaka æti væḍakut næhæ. karaya metana utana æti væḍakut næhæ kiyalā dharmayaṭa niguvat dannema nætuva karagena etanat pāpayak karagena satyayaṭa nigaru karalā atat който etenṭa yanna hētuva mokakda mēkē arthavat dænagattē næti nisā.

이렇게 지내다 우리 일이 잘못되기라도 하면 ‘그 bana는 소용없다, Karaṇīya고 뭐고 소용없다’ 하며 dhamma를 업신여기고, 거기서도 pāpa를 지으며 진실을 업신여기다 그쪽으로 가게 됩니다. 까닭은 이것의 뜻을 알지 못했기 때문입니다.

mēka arthavat vaṭahāganna ōnē ekak.

이것은 뜻을 제대로 알아들어야 하는 것입니다.

dæn mēkanavā karaṇīya maṭa kusalēna yantāṁ santappadaṁ adhisamē śānta padaranammō nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā kumana kusalayak kaḷa yutuda

이제 이것이 ‘karaṇīyam attha-kusalena yan taṃ santaṃ padaṃ abhisamecca’입니다. 고요한 자리인 nibbāna에 이르려면 어떤 kusala를 해야 하는가 하는 것입니다.

dæn pinayi kusalayayi venama haduganna hon̆dama tænak vataka kusalayen mokakda karannē pinen mokakda karannē? mē deka tōraganna

puñña와 kusala를 따로 알아보기에 가장 좋은 자리가 여기입니다. kusala로는 무엇을 하고 puñña로는 무엇을 합니까? 이 둘을 가려내야 합니다.

pinin siddha karannē puṇya saṁkhārayak goḍana ekaṭa. puṇya saṁkhārayak goḍana denavā. pinakin karanna. kusalayakin karannē mokakda? yam duṣcarayak divāhari.

puñña로 하는 일은 puñña saṅkhāra를 쌓는 것입니다. puñña saṅkhāra를 쌓아 줍니다. kusala로 하는 일은 무엇입니까? 어떤 duccarita를 닳아 없애는 것입니다.

kusalayē pratiphalaya yamkisi duścartayak gevā hari. prāṇaghātaya karana kenā prāṇaghāta mānasikatvaya gevā hæriyanavā. ohu kusalayak karagattā.

kusala의 열매는 어떤 duccarita를 닳아 없애는 것입니다. 산 목숨을 죽이던 사람이 죽이려는 마음가짐을 닳아 없앴다면 그는 kusala를 지은 것입니다.

hora mæravaṁcā karana kenā, hora mæravaṁcā karana dōṣaya mānasikatvaya gevā hæṭiya nam ēka ivat kaḷā. ēka kusalayak.

도둑질과 속임을 하던 사람이 그 허물된 마음가짐을 닳아 없앴다면 그것을 떨쳐 낸 것입니다. 그것이 kusala입니다.

kāma mityācāraya karana kenā kāma mityācāraya duru kaḷā nam ēka kusalayak.

kāmesu micchācāra를 하던 사람이 그것을 버렸다면 그것이 kusala입니다.

boru kiyana kenā boru kirīma duru kaḷa ēka kusalayak. kēran kiyana kenā kēlan kirīma duru kaḷē ēka kusalayak. paruṣa vacana kiyana kenā paruṣa vacana kiyama duru karanam ēka kusalayak.

거짓말하던 사람이 거짓말을 버리면 kusala입니다. 이간질하던 사람이 이간질을 버리면 kusala입니다. 거친 말을 하던 사람이 거친 말을 버리면 kusala입니다.

lōbha kenā lōbhaya duru kaḷā nam ēka kusalayak. dvēśaya sahagata kenā, dvēśaya duru karā nam kusalayak. mōhaya sahagata kenā mōhaya duru karā nam kusalayak. ōkaṭa kiyanavā dasa kusala.

lobha에 찬 사람이 lobha를 버리면 kusala입니다. dosa에 찬 사람이 dosa를 버리면 kusala입니다. moha에 찬 사람이 moha를 버리면 kusala입니다. 이것을 dasa kusala라고 합니다.

dasa kusala kiyannē goḍakaṭa puda? tibicca tunak hatarapu

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tr̥cca vū, nindita vū, lābhaka vū pāpa dharmayak salāharaṇa hæīm kusalayi kiyana læbiya kiyana eka aṭuvādhārīyan vahansēlāt vigraha karanavā ehe.

낮고 비난받을 만하고 천한 pāpa dhamma를 떨쳐 버리는 것을 kusala라 한다고 aṭṭhakathā 스승들도 그렇게 풀이합니다.

kōsāni vicaya kēvalāni dibbaṁ mānusa kaṁca brahma kōsaṁ sabba kōṣa mūla bandhanā pamuttō kusalōdi pavuccatō tasattā kiyana dharmaya vigraha venavā. sitaka dharma

‘kosāni viceyya kevalāni dibbaṃ mānusakañca brahmakosaṃ, sabbakosamūlabandhanā pamutto kusalo tādi pavuccate tathattā’라는 dhamma가 이렇게 풀이됩니다.

divya kōṣa, manussa kōṣa, brahma kōsa kōṣa kiyannē kusalayavat ipadina tæn. sakalavi karma kōsa yamkisi karmayakin yam tænaka upadinavat yam tænaka pihiṭenavada ēvā kōsa

dibba kosa, manussa kosa, brahma kosa에서 kosa란 kusala로 태어나는 자리입니다. 모든 kamma kosa, 곧 어떤 kamma로 어디에 태어나고 어디에 머물든 그것들이 kosa입니다.

ēvaya ipadīmaṭa mūla bandhanaya avidyā praṣṇāvayi mūla bandha kiyalā. paha kirīmak ædda ē kusalyayi kiyana tænē. dæn kusal kiyannē pinda?

그런 곳에 태어나게 하는 근본 속박은 avijjā와 taṇhā이며, 이를 근본 속박이라 합니다. 그것을 버리는 일이 있으면 그것이 kusala라고 하는 대목입니다. 그러면 kusala는 puñña입니까?

dandīmē siddha venavā pina. pusalayat hitenavā. lōbhaya duru karanna hētu vuṇāna nam ē hariya pusalaya upanupantaraka læbīmak labanna hētu vunā nam ēka pina dandīmēdī oya dekama enavā.

dāna를 하면 puñña가 생깁니다. kusala도 생깁니다. lobha를 버리는 데 도움이 되었다면 그만큼은 kusala입니다. 거듭되는 태어남에서 무언가를 얻는 원인이 되었다면 그것은 puñña입니다. dāna에는 이 둘이 다 들어 있습니다.

silṭa rakinavā. sil rækīma nisā yamkisi yahapat guṇayak væḍuvānam ē hariya pinavā. yamkisi pārumayak gevilā giyānam ēka kusalayak. kusalayayi pinayi dekak venavā. kusalayayi pinayi dekama hoyāganna ōnē.

sīla를 지킵니다. sīla를 지켜서 어떤 좋은 성품을 키웠다면 그만큼은 puñña입니다. 어떤 허물이 닳아 없어졌다면 그것은 kusala입니다. kusala와 puñña는 이렇게 둘이 됩니다. kusala와 puñña를 둘 다 찾아내야 합니다.

bhāvanāvak kaḷā nam bhāvanāven væicca hita yamkisi mēmē uttaraya phalayak læbuvā nam dhyāna phalayak læbuvā nam ē dhyāna phalaya nisā eyāṭa etanin brahma lōka uppattiyak labana pinak venavā.

bhāvanā를 닦아 그 닦은 마음으로 어떤 높은 열매, jhāna의 열매를 얻었다면 그 jhāna 열매 때문에 brahma 세계에 태어나는 puñña가 됩니다.

yamkisi paṁca nīvaraṇayak viskambhaya hō karannē ē maṭṭamaṭa ēka kusalayak venavā. samucchēta prahāṇaya vuṇā nam ārya kusalayak venavā. sahabalin puṭa giyānam. anusayā samaga vidiha giyānam. anna kusalayayi pinayi deka venama tōraganna ōnē.

어떤 pañca nīvaraṇa를 vikkhambhana로 눌러 두면 그만큼 kusala가 됩니다. samuccheda pahāna가 되었다면, 뿌리째 뽑혀 나갔다면, anusaya와 함께 떨어져 나갔다면 ariya kusala가 됩니다. 이렇게 kusala와 puñña를 따로 가려내야 합니다.

taman lōkē hari pin anu pin denavā. pin dīma nisā tamāgē yamki vairayak gevilā giyānam. dūṣaya hitak gevilā giyānamvā. ēka kusalayak. pinn̆dīmen yamkisi ākāraya yahapatak lōkayak labā dunna nam sæpa sampattiyak labā dunna nam ēka pinavā. ēnam pinayi kusalayayi

세상에 puñña를 나누어 줍니다. puñña를 나누어서 자기 안의 어떤 원한이 닳아 없어졌다면, 허물진 마음이 닳아 없어졌다면 그것은 kusala입니다. puñña를 나누어 어떤 좋은 세상, 즐거움과 넉넉함을 얻게 했다면 그것은 puñña입니다.

ṭikak venavā. pin anumōtan kirīmat ē vagē baṇa æhīmat ē vagē baṇa desīmat ē vagē. vatāvak kirīmat ē vagē. mē hæma ekama tiyenavā duccaritayak ahak vena pætta væṭena eka kusalaya.

이렇게 puñña와 kusala는 둘이 됩니다. puñña를 anumodanā하는 것도, bana를 듣는 것도, bana를 설하는 것도, 섬기는 일을 하는 것도 마찬가지입니다. 이 모든 것에서 duccarita가 떨어져 나가는 쪽으로 기우는 것이 kusala입니다.

ducaritaya yuttava karannā vū yahapat yahapatak ayanam sæpa sampat valaṭa hittu vena yamak kaḷā nam ēka pina pinehi kusalaya venasa tōraganna ōnē.

duccarita를 지닌 채로 하는 좋은 일이라도 즐거움과 넉넉함의 원인이 되는 무언가를 했다면 그것은 puñña입니다. puñña와 kusala의 다름을 가려내야 합니다.

dæn metana kiyannē kānta padanam vū nivanaṭa pæmiṇi san̆dahā kumana kusalayak kaḷa yutuda?

이제 여기서 말하는 것은, 고요한 자리인 nibbāna에 이르려면 어떤 kusala를 해야 하는가입니다.

ē kiyannē kumana ākārayen rāgaya sēva kaḷa yutuda? dvēśaya sē kaḷa yutuda? mōhaya sē kaḷa yutuda?

곧 어떤 방법으로 rāga를 다해야 하고, dosa를 다해야 하고, moha를 다해야 하는가입니다.

vaḷana ekak nemeyi mē pennannē balanavā kiyalā kiyannē kusalaya varanavā kiyalā kiyannē ræs karanavā nemeyi. meccara kal dūṣya andamin manasē ræs karagatta manasen goḍanāgāgatta avidyāvē tr̥ṣṇāvē væḍapiḷivila kṣaya kirīmak yanna ōna. anna ē san̆dahā mokakda karanna ōnē kiyana ekayi ahanna nivan dakinna.

여기서 보여 주는 것은 모으는 일이 아닙니다. kusala를 닦는다는 것은 쌓는 것이 아닙니다. 지금껏 허물된 방식으로 마음에 쌓고 마음으로 지어 올린 avijjā와 taṇhā의 일을 다해 없애야 합니다. nibbāna를 보려면 그것을 위해 무엇을 해야 하는가, 이것을 묻는 것입니다.

ēkayi karaṇīyamatta kusalaya yantāṁ santapadaṁ api kāntapata nam nivanta karanna ōnē kusalaya mokakda kiyalā.

그래서 ‘karaṇīyam attha-kusalena yan taṃ santaṃ padaṃ’, 고요한 자리 nibbāna를 위해 해야 할 kusala가 무엇이냐는 것입니다.

anna ēkedi pennanavā sakkō sakkaya ik venna kiyalā pennanavā. issellāma sakka kiyannē mokakda ōkaṭa dakṣayek venna ōnǣ kiyalā apiṭa artha pēnavā.

거기서 ‘sakko’, sakka가 되라고 보여 줍니다. 먼저 sakka가 무엇이냐 하면, 우리는 그것을 ‘솜씨 좋은 사람이 되어야 한다’는 뜻으로 받아들입니다.

takkō kiyana eka penayi dakṣayek. dakṣayā tōralā dīlā næ. veniyant dakṣayō innavā.

sakko라고 하면 솜씨 좋은 사람으로 읽힙니다. 그러나 어떤 솜씨 좋은 사람인지는 가려 주지 않았습니다. 다른 일에도 솜씨 좋은 사람은 있습니다.

upakramayen kenek marā dānat dakṣayō innavā. pahuva vennē næha. vena kūṭa upanna vidilā kumantarana kāyattē kenek vyāsa karanavā. allaganna bæhæ igurama kumantara hari kassāva væḍenna. ohut dassayek.

꾀를 써서 사람을 죽이는 데 솜씨 좋은 이도 있습니다. 나중에 들키지도 않습니다. 교묘한 음모로 누군가를 해치고도 잡히지 않습니다. 그도 솜씨 좋은 사람입니다.

bōl gahanavā ṭikaṭ gahanavā dassayek mēkaṭa yanna.

공을 던지고 위켓을 치는 데 솜씨 좋은 사람도 있습니다.

nivan dakinna in dakṣakama vigraha karana ōka hin̆da dunnot ēka æhuvot kavuru mokada kiyannē? mona dakṣakamada?

nibbāna를 보는 데 필요한 솜씨를 풀이해 주지 않고 그냥 들려주면 누가 무엇이라 하겠습니까? 어떤 솜씨입니까?

anna sakkayek venna kivvē sakka kiyannē suddha kāya

sakka가 되라고 할 때 sakka란 깨끗해진 사람을 말합니다.

monavada kiḷiṭi vennē? lōbhaya sakkhama næti karana ekak. dvēśaya sakkama næti karanavā mōhaya sakkama nætivā suddhatāvaya næti karanavā. satsuddha saṭakmayen suddha venna ōnē. satgeḍiyak vagē śuddhabhāvaya pennanavā. sakas karapu væḍapiḷik tiyenna ōnē. sælæsmak tiyenna ōnē.

무엇이 더럽힙니까? lobha는 깨끗함을 없앱니다. dosa도 깨끗함을 없애고 moha도 깨끗함을 없앱니다. 철저히 깨끗해져야 합니다. 알맹이처럼 깨끗함을 보여 줍니다. 짜임새 있는 길이 있어야 합니다. 계획이 있어야 합니다.

sakra deviyanṭa sækasam sahatava væḍa karana nisā sækasmak ætuva dan dunna nisā sakra kiyana nama læbuṇayi kiyalā. anna śaktiya ekkena.

Sakka 신은 짜임새 있게 일하고 짜임새 있게 dāna를 주었기에 Sakka라는 이름을 얻었다고 합니다. 그렇게 힘을 갖춘 이입니다.

ehenam api visin dænaganna ōnē issellāma api karana væḍapiḷivin̆da ketek duraṭa umana dēkaṭa sārthaka.

그러면 우리가 먼저 알아야 할 것은 우리가 하는 일이 어디까지, 무엇에 성공적인가 하는 것입니다.

api itin hiten kayen vacanayen yam væḍa piḷivilak karanavā nam ēka kotek duraṭa suddha ē suddhatāvaya ē væḍē læbena suddhatāvaya koccara ānisatvaya nætnam antima keraφlaya keban̆du suddhatāvayadī keḷavara karanava

마음과 몸과 말로 어떤 일을 한다면 그것이 얼마나 깨끗한가, 그 일에서 얻는 깨끗함이 얼마나 이로운가, 마지막 열매가 어떤 깨끗함으로 끝나는가.

menna mēka dakinna ōnē. yam śuddhatāvayak rākaya kirīmen, dvēśaya kirīmen, mōhasaya kirīmen arihat phalayen suddha venavā nam ēkāt suddha karana magak nam menna mē maga tērum ganna ōnē.

이것을 보아야 합니다. rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하여 arahant phala로 깨끗해지는 깨끗함이 있다면, 오로지 그렇게 깨끗하게 하는 길이 이 길이라는 것을 알아야 합니다.

vena satta saktaya hitenavā kiyannē.

그것이 sakka가 된다는 뜻입니다.

rāgaya æti karana væḍapiḷivala passē yanavā nam rāga saṁkhāra nipadavanavā nam ēka karā eyā suddha venna magak hoyenavā nam eyāṭa magak næhæ. eyā sakka nemeyi. dvēśayaṭa hētukārana

rāga를 일으키는 일을 좇아 rāga saṅkhāra를 지어내면서 깨끗해지는 길을 찾는다면 그에게 길은 없습니다. 그는 sakka가 아닙니다.

eyā sakka nemeyi. dvēśayaṭa hētukārana væḍapiḷivela hiten kayen vacanayen goḍanagimin ēpas pata yamennē. śaktiyakva suddhavatyek ven hadanavā nam eyāṭa suddha venna bæhæ. śaktiyek venna bæha.

dosa의 원인이 되는 일을 마음과 몸과 말로 쌓으며 그 뒤를 좇으면서 깨끗한 사람이 되려 한다면 그는 깨끗해질 수 없습니다. sakka가 될 수 없습니다.

mōhayen barita vecca væḍapilak yamek kara karā ē passē ham̆bā yanavā nam ohuśuddha vennē koccara hæduvatda ohu satvayek vennada bæ.

moha로 가득한 일을 하고 또 하며 그 뒤를 좇는다면, 아무리 애써도 그는 깨끗해질 수 없고 sakka가 될 수 없습니다.

satyek venna ōnanam mē maga rāgayaṭa mē maga dvēśayaṭa mē maga mōhayaṭa mēka lōka pævætmē mulāvaṭa pat vena pættaṭa menna mēka tērum gatta kenā. mē magin ivat vena menna mē væḍa piḷivela rāgayek kṣaya karannayi, dvēśaya kṣaya karannayi, mōhaya kṣaya karannayi. menna mēka eka manāsayē tērum aran enna ōnē issellā.

sakka가 되려면, 이 길은 rāga로, 이 길은 dosa로, 이 길은 moha로, 이것은 세상의 이어짐 속에서 미혹에 빠지는 쪽으로 간다는 것을 알아야 합니다. 그리고 이 길에서 벗어나는 이 방법은 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하는 것이라는 것을 먼저 한마음으로 알아들어야 합니다.

etakoṭa kiyanavā eyā sakyek venavā. suddhavantayek ki mulā ārambha kaḷā. ōka dækē næti kenāṭa suddhavantayek venna kramayak nǣ. suddha vantaya karannē rāgak sēvīmen, dvēśak sēvīmen, mōhak sēvīmen sakka bavaṭa patvennē.

그러면 그는 sakka가 된다고 합니다. 깨끗한 사람이 되는 첫걸음을 뗀 것입니다. 이것을 보지 못한 이는 깨끗한 사람이 될 길이 없습니다. 깨끗한 사람이 되는 것은 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다해서 sakka가 되는 것입니다.

rāga, dvēśa, mōha sampūrṇa duru karagattā nam ārya mātaya giyā nam arihat phalaya sakkatvaya uparima pratiphalaya.

rāga·dosa·moha를 남김없이 버리고 ariya magga에 들었다면, arahant phala가 sakka됨의 가장 높은 열매입니다.

anna ē arihat phalayaṭa yǣma san̆dahā śāntra patanāma nivanaṭa pæmiṇīma san̆dahā mona sakkamada venna ōnē? rāgayen suddha venna ōna.

그 arahant phala로 가려면, 고요한 자리 nibbāna에 이르려면 어떤 sakka가 되어야 합니까? rāga에서 깨끗해져야 합니다.

dvēśayen suddha venna mōhayen suddha venna ōnē. rāgaya kuṇak, dvēśaya kuṇak, mōhaya kuṇak. onna oya kuṇu dharma tērum aragena tērum gattē næti ṭika atharinna vidihak næha. mokakda atharinna kuṇa atharinna ōnē. kuṇa dækinam kohomada atharinna kuṇa dækalā inna ōnē. mēka kuṇak

dosa에서 깨끗해지고 moha에서 깨끗해져야 합니다. rāga는 썩은 것이고, dosa도 썩은 것이고, moha도 썩은 것입니다. 이 썩은 dhamma를 알아보지 못한 채로는 버릴 길이 없습니다. 무엇을 버려야 합니까? 썩은 것을 버려야 합니다. 썩은 것을 보아야 버릴 수 있으니 썩은 것을 보고 있어야 합니다.

menna mehemayi kuṇak vennē. rāgaya kuṇak vennē menna mehemayi. dvēśaya kuṇak vennē mehemayi. mōhaya kuṇak vennē mehemayi. menna mēka dækkahama kuṇa nam menna kuṇa menna kuṇaṭa hētuva kuṇu nirōdhaya menna kuṇu nirōdha karana mārgaya. oya hatara ākārayen dækahama tiyenavā kuṇa dækkuṇa dækkā vennē etakoṭa. mēvā hon̆da næti ēvā

이것은 썩은 것이다, 이렇게 썩는다. rāga는 이렇게 썩고, dosa는 이렇게 썩고, moha는 이렇게 썩는다. 이것을 보아 이것이 썩은 것, 이것이 썩음의 원인, 이것이 썩음의 nirodha, 이것이 썩음을 nirodha하는 길이라고 이 네 가지로 보았을 때 비로소 썩은 것을 본 것이 됩니다.

hon̆da nætiēvā ivara hariyannē næ. hon̆da næti bava dænīma eka koṭasak vitarayi dækka. hon̆da næti eka haṭagangannē kohomada? ēkat dakinna ōnē. hon̆da næti eka nirōdha karapu haṭaganna phalaya mokakda? ēkat tērum ganna ōnē. ēkaṭa kaḷa yutu væḍapiḷivala mokakda ēkat tērum gattahama hatara ākārayen tērum gatta dā kuṇa dækkā venavā hariya.

‘이것들은 좋지 않다’로 끝나서는 안 됩니다. 좋지 않음을 아는 것은 한 부분만 본 것입니다. 좋지 않은 것이 어떻게 생기는지도 보아야 합니다. 좋지 않은 것을 nirodha하면 생기는 열매가 무엇인지도 알아야 합니다. 그것을 위해 해야 할 일이 무엇인지도 알아서 네 가지로 안 그날, 썩은 것을 제대로 본 것이 됩니다.

en kuṇa dækkā kiyalā kiyanna bæhæ. rāgaya dækkā, dvēśaya dækkā mōhaya dækkā kiyanna bæha. rāgaya dækkā, dvēśaya dækkā mōhaya dækkā nam menna rāgaya menna ēken ena ādīnna ōnē.

그렇지 않으면 썩은 것을 보았다고 할 수 없습니다. rāga를 보았다, dosa를 보았다, moha를 보았다고 할 수 없습니다. rāga를 보았다면, 이것이 rāga이고 이것이 거기서 오는 ādīnava라고 보아야 합니다.

menna ēka guṇak vena hæti. sasara gamanaṭa hētu vena hæti. paṁcakāmayaṭa vahal vunot, paṁcakāmaya passē giyot paṁcakāma nirusaya rāgayak nætnam hīna bavaṭa patvenna kāma lōkaya ikmannaṭa bæri venna hētu venavā. kāma lōkayaṭa væṭanavā nam satara apāyē paṭangena hitana paṭangena yam dukak vin̆dina tænak ætnam ēkaṭa hētu venavā. hānika ginnaṭa hētu venavā. rāgaya ginnaṭa hētu venavā. dvēśaya ē ākārayenma ginnaṭa hētu venavā. hatara pahayaṭa hētu venavā. ēka svabhāvaya dakinavā. mōhayak ē vagē

이것이 썩는 모양, saṃsāra 길의 원인이 되는 모양입니다. pañca kāma의 종이 되어 그것을 좇아가면, 낮은 데로 떨어져 kāma 세계를 넘어서지 못하는 원인이 됩니다. kāma 세계에 떨어지면 네 apāya부터 괴로움을 겪는 어떤 곳이든 그 원인이 됩니다. 불길의 원인이 됩니다. rāga는 불길의 원인이 됩니다. dosa도 똑같이 불길의 원인이 되고 네 apāya의 원인이 됩니다. 그 본성을 봅니다. moha도 그렇습니다.

eban̆dunnā vū rāgaya, dvēśaya, mōhaya kumak nisāda haṭagannē? ē vastu vaṭinavāyi kiyana avidyāva nisā ē tr̥ṣṇāva haṭagannavā. a avidyāva rāgayaṭa hētuvak. rāgaya saha rāgayaṭa hētuva. rāgaya nirōdha karanna mokada karanna ōnē? avidyāva nirōdha kaḷa yutuyi. ēkaṭa tiyena māgaya mokakda rāgayē ādīnava ādīnava hæṭiyaṭa dækalā rāgayen nirenvīmē ānisaṁsaya ānisaṁsaya hæṭiyaṭa dakinna sammā diṭṭhiyaṭa pat venna ōnē.

그런 rāga·dosa·moha는 무엇 때문에 생깁니까? 그 대상이 값지다는 avijjā 때문에 taṇhā가 생깁니다. avijjā가 rāga의 원인입니다. 이것이 rāga와 rāga의 원인입니다. rāga를 nirodha하려면 무엇을 해야 합니까? avijjā를 nirodha해야 합니다. 그 길은 무엇입니까? rāga의 ādīnava를 ādīnava로 보고, rāga에서 벗어나는 ānisaṃsa를 ānisaṃsa로 보아 sammā diṭṭhi에 들어야 합니다.

īṭa anukūlava daham kalpanā karanna sammā saṁkalpaya labanna ōnē. īṭa anuva kiyanna karanna ōnē. īṭa anuva jīvat venna ōnē īṭa anuva utsāha karanna ōnē īṭa anuva satiya pūrṇa karannē akampaya samādhiyaṭa rāgakṣaya vū, dvēśakya vū mihakṣaya vū samādhiyaṭa pat vunāma ārya aṣṭhāṁgika mārgaya. onna oya maga

그에 맞게 dhamma를 생각하여 sammā saṅkappa를 얻어야 합니다. 그에 따라 말하고 행동해야 합니다. 그에 따라 살아야 하고, 그에 따라 애써야 하고, 그에 따라 sati를 채워, rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다한 흔들림 없는 samādhi에 이르면 그것이 ariya aṭṭhaṅgika magga입니다.

dænagenuvot mēken ahaṭa venavā kiya dænagattā ara vap onna kuṇa dænagattā. kuṇaṭa hētuva dænagattā kuṇa nirōdhaya dænagattā kuṇa nirōdha mārgaya dænagattā. sakka vena hæṭi dannavā. menna mēka dænagattahamak kiyanavā sakkayek vennē mehemayi kiyalā dænagat venavā. etakan dannē nǣhæ sakkayek vena. ōkē dakṣayek vīma kiyana vacanaya dunnaṭada? mēka kavadāvat tērennē næ. onna satyek ve.

그 길을 알게 되면 여기서 벗어난다는 것을 안 것입니다. 썩은 것을 알았고, 썩음의 원인을 알았고, 썩음의 nirodha를 알았고, 썩음을 nirodha하는 길을 알았습니다. sakka가 되는 법을 압니다. 이것을 알았을 때 sakka가 이렇게 되는 것이라는 것을 안 것이 됩니다. 그때까지는 sakka가 되는 법을 모릅니다. 거기에 ‘솜씨 좋은 사람’이라는 말만 붙여서는 이것이 결코 이해되지 않습니다. 이것이 sakka가 되는 것입니다.

dæn mokada karannē? satkayek venna bæhæ. iraju venna ætuva uju

그다음은 무엇입니까? sakka가 되는 것만으로는 안 됩니다. ‘uju ca’, uju가 되어야 합니다.

iraju venavā kiyannē mokakda? avaṁka venavā. vaṁka kiyannē æda avaṁka kiyannē æda næti. æda næti bavaṭa pat venavā kiyannē ujujavā.

uju가 된다는 것은 무엇입니까? 곧은 사람이 되는 것입니다. 굽음은 비뚤어짐이고, 곧음은 비뚤어짐이 없는 것입니다. 비뚤어짐이 없게 되는 것이 uju입니다.

vacanaya æda næti venna ōnē, kriyāva æda næti venna ōnē katāva æda næti venna ōnē. ehenam ēkat ara vagēma dænaganna ōnē. iraju kiyannē mokakda? iruva hētuva mokakda? iraṭu næti venna

말이 비뚤어지지 않아야 하고, 행동이 비뚤어지지 않아야 하고, 이야기가 비뚤어지지 않아야 합니다. 그러니 이것도 앞에서처럼 알아야 합니다. uju란 무엇이고, 비뚤어짐의 원인은 무엇이고, 비뚤어짐이 없어지려면 어떻게 해야 하는가.

etakoṭa iru venna nam iraṭu venna dænaganna ōnē. iradhu næti vaṁkaya vaṁka monavada? vaṁkatvayaṭa hētuva mokakda? vaṁkaya nirōdha vunāma læbennē iradiu bava vaṁkaya nirōdha karana magama mokakda? oya hatara ākārayen vaṁkaya dænagannakan avaṁka vennada viruju vennada? na iraju venna yamekuṭa onnam. avaṁka venna yamekuṭa onna. menna vaṁkaya. menna vaṁkatayē hētuva menna vaṁkayē nirōdhaya. menna vaṁka nirōdha karana mārgaya. vaṁkataya nirōdha karanna nam læbennē avaṁkattaya. ē bava. næ ujavica venna ōna kivvahama æda næti venna ōna hariyannē næhæ. ōka vigraha karalā ganna ōna.

uju가 되려면 굽음을 알아야 합니다. 굽음이 무엇이고, 굽음의 원인이 무엇이고, 굽음이 nirodha되면 얻는 것이 곧음이며, 굽음을 nirodha하는 길이 무엇인가. 이 네 가지로 굽음을 알기 전에는 곧아질 수도 uju가 될 수도 없습니다. 누군가 uju가 되고 싶다면, 곧아지고 싶다면, 이것이 굽음, 이것이 굽음의 원인, 이것이 굽음의 nirodha, 이것이 굽음을 nirodha하는 길입니다. 굽음을 nirodha하면 얻는 것이 곧음입니다. 그렇지 않고 uju가 되라는 말을 ‘비뚤어지지 말라’로만 하면 맞지 않습니다. 풀이해서 알아야 합니다.

ehenam kohomada api viducataya venakoṭa monavada vaṁśa? kāyavaṁka, vacīva, manōka tiyena vaṁka tunak tiyenavā. oya rūpa valin tamayi vaṁka bavaṭa æda bavaṭa pat karannē. oya æda nætnam avaṁkayi.

그러면 우리가 굽어질 때 무엇이 굽음입니까? kāya vaṅka, vacī vaṅka, mano vaṅka, 세 가지 굽음이 있습니다. 이런 모습으로 굽고 비뚤어집니다. 이 비뚤어짐이 없으면 곧은 것입니다.

dæn kayen æda væḍanam, vacanayen ædætnam. hiten ædæta nætnam kayen vacanayen hiten tun tænin avaṁka nam anna ujūca vuṇā. sūjūca vuṇā. kaya vacana avaṁka karagattahama ujūca venavā. hita avaṁka karagattahama sūjūca venavā. ujūca sūjūs dænaganna ōna.

몸으로 비뚤어지지 않고, 말로 비뚤어지지 않고, 마음으로 비뚤어지지 않아, 몸·말·마음 세 곳에서 곧다면 uju이고 suhuju입니다. 몸과 말을 곧게 하면 uju가 되고, 마음을 곧게 하면 suhuju가 됩니다. uju와 suhuju를 알아야 합니다.

ehenam monavada vaṁka karannē? prāṇaghāsattāna kāma mityā ādhāra tuna kāya vaṁka ēvā æda satara apā uppattiyaṭa hitu venavā. dugatiyaṭa hitu veenavā. boru kēnaṁ paruvacana palāpa vacīvan satara apāgata vennaṭa hētu venavā. dukaṭa hētu venavā. abhijjā, vyāpāda, mityā diṭṭhi, manōvaṁ ēka satara apāyaṭa hētu venavā. dugatiyaṭa hētu venavā.

그러면 무엇이 굽게 합니까? pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra 셋이 kāya vaṅka입니다. 그것들이 비뚤어짐이며 네 apāya에 태어나는 원인, duggati의 원인이 됩니다. 거짓말, 이간질, 거친 말, samphappalāpa의 vacī vaṅka도 네 apāya에 떨어지는 원인, 괴로움의 원인이 됩니다. abhijjhā, byāpāda, micchā diṭṭhi의 mano vaṅka도 네 apāya와 duggati의 원인이 됩니다.

yam tænaka prāṇaghāta atatṭattādāna kāyāmityācāra cētanā nædda? etana kāya avaṁku kēlam parivatana palāpa bhāvitak nædda eyi midunada etana vacī avaṁka lōbha taraha mōḍa nædda manō avaṁka onna oya dasa akusalaya yam tænaka nædda etana ujūca sūjūca deka tiyenavā. ehenam ujūjanna ōnē sūjūca venna nivan dakinna ōna kiyalā. eham dasā akusalaya atharinna ēkē

pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra의 cetanā가 없는 곳에 몸의 곧음이 있습니다. 이간질, 거친 말, samphappalāpa가 없고 거기서 벗어났다면 말의 곧음이 있습니다. lobha, 성냄, 어리석음이 없으면 마음의 곧음이 있습니다. 이 dasa akusala가 없는 곳에 uju와 suhuju 둘이 있습니다. 그러니 uju와 suhuju가 되어 nibbāna를 보려면 dasa akusala의 ādīnava를 보고 그것을 버려야 합니다.

ādīnava dækalā. menna dasa akusalaye. dasa akusalayalaṭa hētuva mokakda? avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi daka dasa akusalaya pahavenna hētuva yam tænaka avidyā tr̥ṣṇā nædda dasa akusalayaṭa hētu etana ivarayi. avidyā tr̥ṣṇā næti karanna mokada karanna ōnē? akusalayē ādīnava dækalā akusalayen venvīmē ānisaṁsa dækalā akusalaya mityā dr̥ṣṭiyak bava dækalā venvīma sammā diṭṭhiyak bava dækalā sammā diṭṭhiyaṭa patvenna ōnē. akusalayen venvīma yahapatayi kiyalā dakinakoṭa læbuṇē sammā diṭṭhiya.

이것이 dasa akusala입니다. dasa akusala의 원인은 무엇입니까? avijjā와 taṇhā입니다. dasa akusala가 사라지는 까닭은, avijjā와 taṇhā가 없는 곳에서는 dasa akusala의 원인이 끝나기 때문입니다. avijjā와 taṇhā를 없애려면 무엇을 해야 합니까? akusala의 ādīnava를 보고, akusala에서 벗어나는 ānisaṃsa를 보고, akusala가 micchā diṭṭhi이고 벗어남이 sammā diṭṭhi임을 보아 sammā diṭṭhi에 들어야 합니다. akusala에서 벗어나는 것이 좋다고 볼 때 얻는 것이 sammā diṭṭhi입니다.

īṭa anuva kalpanā karanakoṭa avyāpada avihiṁsā nikkammayan kalpanā karanakoṭa sammā saṁkalpaya akusalaya kiyannē mē dahayen venviya yutuyi mēka pariharaṇaya nokaḷa yutuyi kiyalā. īṭa anukūlava kiyanakoṭa boru nǣha kēlan nǣha, parasata nǣha, palāpa nǣha eka sammā vācā akusalayen venva kaṭayutu kaḷa yutu kaṭayutu karanavā nam sammā sambandha. mē jīvitaya akusalayen venva jīvat vītulā kaṭayutu karanavā sammā ājīvaya. mama akusalayen venuva kaṭayutu karanna magē utsāhaya vīriya kiyalā balana sammā vāyāva manā sihiyen in̆dalā mēka akusal mēka kusal kiyalā dænaganna akusalaya duru karalā kusalayaṭa patvenna ē mohotē tērum ganna hækiyāva læbanam sammā satiya akusalaya duru vunahama lōpa dvēśa mōha durunahama kampā karanna tibiccak duru vuṇā akampayabhāvaya sammā samādhi menna āryaka mārgaya oya ṭika tērum aran kaṭayutu karana kenek oya ṭika dænagattahama eyāṭa ujuvaṭa venna puḷuvan kūjuvaṭa venna puḷuvan.

그에 따라 생각할 때, abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma로 생각할 때, akusala란 이 열 가지에서 벗어나야 하고 이것을 가까이하지 말아야 한다고 생각하는 것이 sammā saṅkappa입니다. 그에 맞게 말할 때 거짓말도 이간질도 거친 말도 쓸데없는 말도 없는 것이 sammā vācā입니다. akusala에서 벗어나 해야 할 일을 한다면 sammā kammanta입니다. 이 삶을 akusala에서 벗어나 꾸려 가면 sammā ājīva입니다. akusala에서 벗어나 행동하려는 내 노력과 힘이 sammā vāyāma입니다. 바른 알아차림 속에서 이것은 akusala, 이것은 kusala라고 알아 akusala를 버리고 kusala에 이르도록 그 순간 알아볼 힘을 얻는다면 sammā sati입니다. akusala가 버려지고 lobha·dosa·moha가 버려져 흔들리게 하던 것이 사라진 흔들림 없음이 sammā samādhi입니다. 이것이 ariya magga입니다. 이것을 알아듣고 행동하는 사람은 uju가 될 수 있고 suhuju가 될 수 있습니다.

itin mēkaṭa ivara vunāṭa passē apiṭa yamak tiyenavā mokakda api væḍē śuddha velā ivarannē næha. mē sīla viśuddhiya vitarak. dæn metanin ehāṭa citta viśuddhi, diṭṭhi viśuddhi, kaṁkā vitara viśuddhi tava tiyenavā asuddhi hatak pūrṇa karaganna. sīla visipa tava hayak tiyenavā pūrṇaya karanna. dæn ēkaṭa bahinna ōnē.

그런데 이것을 마쳤다고 우리 일이 깨끗해져 끝난 것이 아닙니다. 이것은 sīla visuddhi일 뿐입니다. 여기서 더 나아가 citta visuddhi, diṭṭhi visuddhi, kaṅkhāvitaraṇa visuddhi 등 채워야 할 visuddhi가 일곱 가지 있습니다. sīla visuddhi 말고도 채워야 할 것이 여섯이 더 있습니다. 이제 거기로 들어가야 합니다.

ēkaṭa bahin̆dan apiṭa kavadāvat taniyen bæhæ. budupiyāṇan vahansē dēśanā karamu ē citta viśuddhiyaṭa diṭṭhiya viśuddhiyaṭa hētukāra kiyana dharmaya budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. anna ē dharmaya ahalā ē yahapat vacanaya darāganna ōna. suvabhāvaya genadena vacanaya nivana genana vacanaya dēśanā kaḷē budurajāṇan vahansē.

거기에는 우리 혼자서 결코 들어갈 수 없습니다. citta visuddhi와 diṭṭhi visuddhi의 원인이 되는 dhamma를 붓다께서 설하십니다. 그 dhamma를 듣고 그 좋은 말씀을 지녀야 합니다. 편안함을 주는 말씀, nibbāna로 이끄는 말씀을 설하신 분이 붓다이십니다.

anna ara dasa akusalin vidacca pudgalayā kaṭayutu karana pudgalayā sīla pāriśuddhiyen yukta vanna oya kiyannā vū buddha dēśanāva ahalā śravaṇaya karapuhama ē dēśanāva tarāgattahama suvaca bavaṭa pat vuṇā.

dasa akusala에서 벗어나 행동하는 사람, sīla의 깨끗함을 갖춘 사람이 그 붓다의 가르침을 듣고 지니면 suvaca가 됩니다.

anna īṭa anu kaṭayutu karanakoṭa meccara kal manasa bavaṭa pat vunē mokada? avidyāven tr̥ṣṇāven badāgatta sækama nisā pudgellā dæḍi bavaṭa pat velā hakam pāpaya pāpaya hæṭiyaṭa gaṇan ganna ēka karanna paṭan veena. væradi dē væradi dē hæṭiyaṭa ganna næha pirigannē næhæ. ēkama karanavā. mē dæḍigatiya næti velā giya hambinnē mudu bavaṭa pat vuna.

그에 따라 행동하면 어떻게 됩니까? 지금껏 마음은 avijjā와 taṇhā로 움켜쥔 탓에 굳어져서 pāpa를 pāpa로 여기지 않고 그것을 하기 시작했습니다. 잘못된 것을 잘못된 것으로 받아들이지 않고 그대로 계속했습니다. 이 굳은 성품이 사라지면 mudu, 부드러워진 것입니다.

avidyāven tr̥ṣṇāven bæhægatta digama dihā velā hiṭiya. ē atimānaya duru karapahama anatimānaya vuṇā. menna dharmāvabōdhayen kaṭayutu karana dharmaya piḷipatinavala siddha venna.

avijjā와 taṇhā로 움켜쥔 채 뻣뻣하게 지냈습니다. 그 atimāna를 버리면 anatimānī가 됩니다. 이것이 dhamma를 깨달아 행동하고 dhamma를 실천할 때 일어나는 일입니다.

dæn eyāṭa puḷuvan santuussa kōṭa venna tamangē santānayaṭada hevat eka saturu venna puḷuvan deyak dæn darāgena tiyenavā. mokakda sīla viśuddhiyayi citta viśuddhiyayi deka kenekuṭa mē hētuva maṭa yahapatak vaenavā kiya satuṭu venna puḷuvan. santr̥ṣōcara venna puḷuvan. ōkē næti kenekuṭa satuṭu venna puḷuvan mē kāma vastu hampa velā kāma vastu badāgena satuṭu venna puḷuvan.

이제 그는 santussako가 될 수 있습니다. 자기 santāna에 만족할 만한 것을 이제 지니고 있습니다. 그것이 무엇입니까? sīla visuddhi와 citta visuddhi 둘을 지닌 사람은 ‘이 때문에 내게 좋은 일이 온다’ 하고 만족할 수 있습니다. santussako가 될 수 있습니다. 이것이 없는 사람은 kāma 대상을 얻어 그것을 움켜쥐고서야 만족할 수 있습니다.

daḍakārayāṭa hon̆da ūren dækkot ehema uṭa satuṭu næhæ. hon̆daṭa uru mastr̥tiyak hambavuṇā. maralā gattahama maṭa kohoda lābhayak hari uḍak saturu vunē næ. hæbæyi ēkat santr̥ta kiyalā hitanna puḷuvan satuṭu venavā ṭuvot. lada deyin satura næta māt lada deេងen tamā satuṭu vennē. ma mama dēmē giyā yanna ūrek hamba vuṇā mama itik ganna tamayi innē. ddevu hamba vuṇā.

사냥꾼이 좋은 멧돼지를 보기만 해서는 만족하지 못합니다. 잡아서 죽였을 때 ‘내게 이익이 생겼다’ 하고 기뻐합니다. 그것도 만족이라고 생각할 수 있습니다. ‘얻은 것에 만족한다, 나도 얻은 것으로 만족한다. 길을 가다가 멧돼지를 만났고 나는 그저 잡았을 뿐이다’ 하고 말입니다.

pūṭat dina satuṭa venna puḷuvan horakam karanna yanavā. mama læbeccahama læbicca satuṭu venavā. anna rupiyal laksa rāku vidhāyanayek yanavā. mama lade satuṭu venavā. ma oya maralā hari gahalā hari ganna mahat vena ekak hoyannē næha. mat ladde satuṭa venna kiyana eka ēvaṭa kiyanna puḷuvan.

도둑도 만족할 수 있습니다. 도둑질하러 가서 얻은 만큼 만족합니다. 수십만 루피를 챙기는 관리도 ‘나는 얻은 것에 만족한다, 죽이거나 때려서 크게 가지려 하지 않는다’고 할 수 있습니다. 그들에게도 ‘얻은 것에 만족한다’고 말할 수 있습니다.

ladeyi satuṭa vīma kara mēka tērennē næ. lada lada den satuṭu vena eka nemeyi mē kiyannē.

‘얻은 것에 만족함’이라고 해서는 이것이 이해되지 않습니다. 얻는 대로 만족하는 것을 말하는 것이 아닙니다.

saṁhavat santānayen ṭuṭu venna puḷuvan kæmak tiyennē magē santānaya pirisidu. pāpa dharma nædda? akusala dharma nædda? citta pāriśuddhayen yuttada? epō pāriśuddha vannāvū cittayak æti maṭa kavadāvat dugatiyak næha. dugatiyaṭa hētuphala ḷan̆ga yam sugatiyak ætda allana balāporottu næhæ mama diṭṭhi visuddhayi. maṭa mē lōkē kisima tænaka allanna vaṭina dedayak tiyenavā kiyana dr̥ṣṭiya næhæ. ehenam magē dr̥ṣṭiya koheda pirilā tiyennē? sammā diṭṭhiya ehevat nivana pihillā tiyennē. nivana dakina dr̥ṣṭiyē tiyennē. ēka sammā diṭṭhiya menna metenṭa pat vecca kenāṭa puḷuvan santuusakō vennē.

자기 santāna에 만족할 수 있는 까닭은 내 santāna가 깨끗하기 때문입니다. pāpa dhamma가 없는가? akusala dhamma가 없는가? 마음의 깨끗함을 갖추었는가? 그렇게 깨끗한 마음을 가진 나에게 duggati는 결코 없습니다. duggati로 이어지는 hetu-phala 곁에 어떤 sugati가 있다 해도 그것을 붙잡을 바람이 없습니다. 나는 diṭṭhi visuddhi를 갖추었습니다. 이 세상 어디에도 붙잡을 만한 것이 있다는 견해가 없습니다. 그러면 내 견해는 어디에 서 있습니까? sammā diṭṭhi, 곧 nibbāna에 서 있습니다. nibbāna를 보는 견해에 서 있습니다. 그것이 sammā diṭṭhi입니다. 여기에 이른 사람이 santussako가 될 수 있습니다.

subha yahapatē daranavā. yahapat barayi ohaḷan̆ga tiyennē. hiten yamat daranavā nam kayen yamat daranavā vacanayenmat daranavā nam dharmayaṭa anukūla deyak hiten daranavā, kayen daranavā vacanayen daranavā. menna mēkaṭa kiyanavā subara venavā.

subharo, 좋은 것을 지닙니다. 그가 지닌 짐은 좋은 짐입니다. 마음으로, 몸으로, 말로 무언가를 지닌다면 dhamma에 맞는 것을 마음으로, 몸으로, 말로 지닙니다. 이것을 subharo가 된다고 합니다.

sæhællu jīvitayak kivaṭa hariyannē næ. sæhællu jīvita gata karanavā inē siddak tiyenavana maṭa æti purudu gahana ekak. ṭat sæhællu jīvitaya. ṭat maṭa hamba karanna ōnet næhæ maṭa kassāval ōnet næhæ mokut næhæ. ot sæhællu jīvitayaka innē æhuvot maṭa ekakvat næha. mokakda karannē buru gahanna kaṭu gahanna ū ratura ekakvat neme ohut bohoma sǣhællu jīvitayaka innē balapu daruva gæna balannet næhæ bhāryāva gæna balannet næhæ hamba karanna balannet næhæ. maṭa ōvā ekakvat ōnē næ sæhællu jīvitayaka

‘가벼운 삶’이라고 하면 맞지 않습니다. 가벼운 삶을 산다며 제 버릇대로 노는 사람도 있습니다. 그것도 가벼운 삶입니다. 그도 ‘나는 벌 필요도 없고 재산도 필요 없고 아무것도 필요 없다’고 합니다. 그도 가벼운 삶을 산다고 하면서 ‘나는 아무것도 없다’고 합니다. 하는 일이라고는 빈둥거리는 것뿐이고, 아무 짐도 지지 않는 그도 아주 가벼운 삶을 삽니다. 자식도 돌보지 않고 아내도 돌보지 않고 벌려고도 하지 않습니다. ‘나는 그런 것 아무것도 필요 없다’며 가벼운 삶을 삽니다.

sæhællu jīvitaya kiyanna paṭan gattot api toka tōraganna bæruva yanavā. monavenda sæhællu yam barak darāgena innakoṭa satara apāyaṭa hētu vena ekak nam mama mahā aparādhayak karagannā. ē vara daralāna maṭa sænasama hamba vennē næha.

가벼운 삶이라고 말하기 시작하면 우리는 가려낼 수 없게 됩니다. 무엇이 가벼움입니까? 내가 지고 있는 짐이 네 apāya의 원인이라면 나는 큰 죄를 짓고 있는 것입니다. 그 짐을 지고서는 편안함을 얻지 못합니다.

ārya dharmayak nam mama darāgena innē ārya dharmayak nam magē manasē dænennē. anna ēka maṭa satuṭu venna puḷuvan dænīmak venavā. mokada hētuva ē maga avasānayē nivanayi. siyalu saṁsāra duk kelavalayi. menna mē hētuē mama darana dē matura venna puḷuvan deyak mama daranavā kiyalā menna mē adahasa gatta kenāṭa subara

내가 지닌 것이 ariya dhamma라면, 내 마음에 느끼는 것이 ariya dhamma라면, 그것은 내가 만족할 수 있는 앎이 됩니다. 그 길의 끝이 nibbāna, 모든 saṃsāra 괴로움의 끝이기 때문입니다. 이 까닭에 ‘내가 지닌 것은 기뻐할 수 있는 것이다’라는 생각을 가진 이가 subharo가 됩니다.

læbenavā. apaṭiccō kaṭayutu alpana lōkaya rāgayaṭa hētu venna, dvēśayaṭa hētu vena, mōhayaṭa hētu vena asīmita kaṭayutu mallagē dæk næha.

appakicco, 세상의 rāga, dosa, moha의 원인이 되는 끝없는 일들이 내게는 없습니다.

magē kaṭayutu monavak tiyennē? alpr̥ttaya mokaṭada oya ṭika hatrakuhama nivan magaṭa avastha eyā itāma poḍḍayi tiyalā. anna ē kaṭayutu nisā mama alpa kr̥tya vuṇā. maḷan̆ga bahukr̥ttaya nætta vunna ōkayi. anna ē bahukr̥tyayen jīvat venavā. unṭa rāgaya nisā, dvēśaya nisā, mōhaya nisā keḷavarak næti væḍa koccara karat madi. mona nisāda? lōbhaka gaman nisā hamba karalā madi. dvēśaya nisā koccara gæṭunat madi. mōhaya nisā koccara læbuvat etana hira velā. menna mē tattvayen haṭalā alppakicca venna ōnē.

내 일이 무엇이 있습니까? 왜 appakicca입니까? 그런 것들을 버리면 nibbāna 길에 필요한 일은 아주 적게 남기 때문입니다. 그 일 때문에 나는 appakicca가 되었습니다. 그렇지 않은 이들은 bahukicca로 삽니다. 그들은 rāga 때문에, dosa 때문에, moha 때문에 끝없는 일을 아무리 해도 모자랍니다. 왜입니까? lobha 때문에 아무리 벌어도 모자라고, dosa 때문에 아무리 다투어도 모자라고, moha 때문에 아무리 얻어도 거기에 갇힙니다. 이런 상태에서 벗어나 appakicca가 되어야 합니다.

appiccōja kiyannē mokakda? ehenam nivan dækīmaṭa yamakda maṭa vena ēvā daralā væḍak nǣha. nivan dækīmaṭa yamak upanik vēyada ē ṭika darāgattahama maṭa mata ēkaṭa nennē bohōma alpa væḍapiṭa. ē ṭika maṭa hon̆daṭama æti. menna mēkaṭa api

appakicco란 무엇입니까? nibbāna를 보는 데 필요하지 않은 것은 지녀 봐야 소용없습니다. nibbāna를 보는 데 upanissaya가 되는 것만 지니면 내게 필요한 일은 아주 적습니다. 그것만으로 내게 넉넉합니다.

kiyaganat apakicca vuṇā. sal lahuka vr̥ttiya sæhællu vannā vū væḍapilla kohulaka væḍapilā tiyenna ōnē. sal sal kiyannē salā haranavā. ohu itin karannā vū ohugē manasē tibennē monavada? pāpa dharma salā harennā vū væḍa piḷive

이것을 appakicca라고 합니다. sallahukavutti, 가벼운 방식의 일이 있어야 합니다. sal은 떨쳐 버린다는 뜻입니다. 그가 하는 일, 그의 마음에 있는 것은 무엇입니까? pāpa dhamma를 떨쳐 버리는 방식의 일입니다.

sæhællu gatipata æti kenek venavā mēka hariyannē næ. ēsā dakinna ōnē. api kivvē væḍa piḷipiḷivela mokakda? menna mē kiyannā vū salā hæriya yutu yamak ætnam lōbha sahagatta dvēśa sahagatta mōha sahagatta yamak ætnam mēka salā hæriya yutuyi. mama anna ē væḍapiḷiva tuḷa kaṭayutu karanna. menna mē ara kenā sallahuta yutta ekkenā.

‘가벼운 성품을 가진 사람이 된다’고만 해서는 맞지 않습니다. 그렇게 보아야 합니다. 우리가 말한 방식이 무엇입니까? 떨쳐 버려야 할 것, lobha가 섞인 것, dosa가 섞인 것, moha가 섞인 것이 있다면 그것을 떨쳐 버려야 하고, 나는 그 방식 안에서 행동한다는 것입니다. 이런 사람이 sallahukavutti를 갖춘 사람입니다.

menna metanṭa pat vuna kenā santa indriya ohu indriya samanaya karapu kenek venna ōnē. śānta indriya ehenam indriya samanayaṭa pat venna ōna indriya bhāvanāva yukta venna ōnē. saṁvara indriyat kvara yutta kiyannē æhæ nisā rūpa nisā mana vaḍana rūpaya habā yanna giyot maṭa ælīma haṭagannavā.

여기에 이른 사람은 santindriyo, indriya를 가라앉힌 사람이 되어야 합니다. indriya가 가라앉아야 하고 indriya bhāvanā를 갖추어야 합니다. indriya saṃvara를 갖춘다는 것은, 눈으로 보는 마음에 드는 rūpa를 좇아가면 내게 들러붙음이 생긴다는 것을 아는 것입니다.

ē nisā mokada vennē? anna ēken maṭa cakkhu æsa mul karagena haṭaganna saṁkalpanāva matuvenavā. ē vagēma ēken haṭagannē chanda rāgaya nægenavā. ē nævatot mokada vennē? maṭa asaṁvara bhāvaya rāgayaṭa hētu kāryak vunna nægena mana vaḍana rūpa mana śabda mana vaḍana gandha mana rasa mana vaḍana poṭṭhaba passē yanna hituvot kivvot koḷot ē tuḷin maṭa siddha vennē lōkayē pævætmaṭa hitina saṁkhāra goragæhena ekayi.

그러면 어떻게 됩니까? 그 때문에 눈을 뿌리로 한 생각이 일어나고, 거기서 chanda rāga가 일어납니다. 그것이 멈추지 않으면 어떻게 됩니까? 단속하지 못함이 rāga의 원인이 되어, 마음에 드는 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음을 좇으려 생각하고 말하고 행동하면, 그것으로 세상의 이어짐을 위한 saṅkhāra가 쌓입니다.

ehenam ē væḍa piḷivada giyot maṭa saṁvara bhāvayak æti vennē næha. oya santiyannā vū lōkaya sakas karana varannayi maṭa ōga. ēka varanavā nam mokada karanna ōnē ē paṁcakāmayangē ādīnavī karalā æsa kana diva nāsaya śarīraya ēvaraṭa yomu karalā ē tuḷa yanna nætuva indriya saṁvara bhāvitayaṭa pat karanna ōnē. menna mēkaṭa pat vunāma kiyatenavā santa indriya bavaṭa pat vuno.

그 길로 가면 내게 단속이 생기지 않습니다. 이렇게 이어지는 세상을 짓는 일을 나는 막아야 합니다. 막으려면 무엇을 해야 합니까? pañca kāma의 ādīnava를 보고, 눈·귀·혀·코·몸이 그쪽으로 향해도 따라가지 않고 indriya saṃvara에 이르러야 합니다. 여기에 이르면 santindriyo가 되었다고 합니다.

īḷan̆ga dipaka tænata sudusu nuvala giyat mēkaṭa dala vacanaya han̆dunvana. pāka kiyana vacanaya pæna pæhē ēvā. padama gattā pæhuṇā.

다음은 nipako입니다. 흔히 슬기로움으로 옮기지만 이 말을 풀어 봅니다. pāka라는 말은 익는다는 뜻입니다. 알맞게 익었다는 것입니다.

karmayak karapuvahama karmaya pænot pratiphalaya lōkaya nam ēvā tamayi pæyahen pāka karma

kamma를 지으면 그 kamma가 익어 열매로 세상이 옵니다. 그것이 익음, pāka kamma입니다.

pǣhena eken nikmenna ōnē dæn mama karana væḍē matu atdævak allaganna avidyā tr̥ṣṇāva sahagata ekak novanna ōnē avidyāven tr̥ṣṇāva matuva allaganna hituvillak kriyāvak katāvak nam goḍanæguvē mama pākayak goḍanæguvā misāna nibakayak goḍanæguvē.

익음에서 벗어나야 합니다. 이제 내가 하는 일이 앞날의 경험을 붙잡으려는 avijjā와 taṇhā가 섞인 것이 아니어야 합니다. avijjā로 taṇhā가 일어나 붙잡으려는 생각과 행동과 말을 쌓았다면, 나는 pāka를 쌓은 것이지 nipāka를 쌓은 것이 아닙니다.

pāka novanadī goḍanā gannē mokakda? mē dē ārya mārgaya pūrṇaya karanna atyāvaśya visā mama pariharaṇaya karannē. sasara gamana avasāven allaganna nemeyi. ārya māgadhiya pūrṇaya kara gænīmaṭa yamkisi yamak karanavā nam īṭa avaśya āyuṣa varṇaya, sæpaya balaya nuvana mē māta vadanna avaśyayi. magē balāporottu lōkayen onna ōka karanna vegannayi. ehenam ēka pæhīmaṭa pat vennē næha. sasara gamanē mulāvaṭa pævætmaṭa pat vennē næhæ. ēken karana bindaham ē mārgaya pūrṇaya karanna hēnavā menna mēkaṭa gilā naka vuṇā.

익음이 되지 않게 쌓는 것은 무엇입니까? ‘나는 이것을 ariya magga를 채우는 데 꼭 필요하기에 쓰는 것이지 saṃsāra 길을 오래 붙잡으려는 것이 아니다. ariya magga를 채우려고 무언가를 한다면 그에 필요한 수명, 용모, 즐거움, 힘, 슬기가 이 길을 닦는 데 필요하다. 내가 세상에 바라는 것은 그것을 하는 것뿐이다.’ 그러면 그것은 익음에 이르지 않습니다. saṃsāra 길의 미혹과 이어짐에 이르지 않습니다. 그것으로 하는 일은 그 길을 채우는 데 쓰입니다. 이것을 nipaka라고 합니다.

appa gabbō gæp karagatta dēval alpa venavā. monavada gæp karagannē? rāgayen, dvēśayen, mōhayen yamak gap karanavada ē ṭika nætnam apiṭa gap karanna tiyena ēvā alpayi. lōkaya pævætmaṭa hētu venavā nemeyi. ēken ivat venna hētu venavā. dharmayaṭa anukūlavannāva dē kæp karagattahama apravayi.

appagabbho, 받아들인 것이 적습니다. 무엇을 받아들입니까? rāga, dosa, moha로 받아들이는 것이 없으면 우리가 받아들일 것은 적습니다. 그것은 세상의 이어짐의 원인이 아니라 거기서 벗어나는 원인이 됩니다. dhamma에 맞는 것만 받아들이면 appagabbha입니다.

kulēsu anugidda kula kiyannē mē lōkayē yamek velā ākārayen hōban tænakan̆da uppattiyak hōṭa anukūla deyak balāporottu venavā nam ēka īṭa anukūla vuṇā. menna mē lōkayaṭa anukūla vīmen nikmala dālā kiyanavā kulayen nikmuṇa nivanaṭa anukūla vuṇā. lōkayē anukūlattvayen nikmuṇā.

kulesu ananugiddho. kula란, 이 세상에서 어떤 방식으로든 어떤 곳에 태어나기를 바라거나 그에 맞는 것을 바란다면 그것에 따른 것입니다. 이 세상에 따르는 것에서 벗어난 것을 kula에서 벗어났다고 합니다. nibbāna에 따르게 되었습니다. 세상에 맞추는 것에서 벗어났습니다.

menna mehaṭa kiyanavā nivana peṭukaṭa hita pihiṭavā gattā nivana mūkkhyāārthaya karagattā. etana hita pihiṭava gattahama kiyanavā moka nimit vēvā nāsikakgē vēvā. onna mukha nimittayi nāsikāragaya.

이것을 nibbāna에 마음을 세웠다, nibbāna를 으뜸 목적으로 삼았다고 합니다. 거기에 마음을 세우면 ‘mukha nimitte vā nāsikagge vā’라고 합니다. 이것이 mukha nimitta와 nāsikagga입니다.

mūkaya nimitta mokakda nivana? hita pihiṭa ganna mūka nimittara ēvat mukha nimitta na āsika agga piṭavanna ōnē. na āsika agga nāsikaya pada niruktiya ōkayi nāsikaya nāhaya agaṭa hiṭa pihiṭa vagē hiṭiyāṭa mēka hariyannē næ.

mukha nimitta는 무엇입니까? nibbāna입니다. 마음을 세우는 으뜸 표상, 그것이 mukha nimitta입니다. na-āsika-agga, 곧 기대지 않음을 으뜸으로 세워야 합니다. na-āsika-agga가 nāsika입니다. 낱말 풀이가 이렇습니다. 콧등 끝에 마음을 세우는 것처럼 해서는 맞지 않습니다.

āśraya karana ēvā kohaṭada vennē? kāgayen lōkē allanna. āśraya nokirīma agraha karagattahama mokarada yannē? nivata hita pihiṭa vāgena væḍa piḷivela.

기대는 것들은 어디로 이끕니까? rāga로 세상을 붙잡게 합니다. 기대지 않음을 으뜸으로 삼으면 어디로 갑니까? nibbāna에 마음을 세우는 길로 갑니다.

ehenam nāsikakgē hita pihiṭavā gannavā kiyannē rāgayen, dvēśaya, mōhayen lōkaya allagannā vū yamkisi æsurak æda ē æsuren nikmitā nivana agrahita pihiṭavā gattahama tiyenavā na āsikāggēvat nāsikgē hita pihiṭaka menna nivan dakinna ōnakin nam nāhaṭa mē mūla vada tiyena nāhaṭa pihiṭavā hariyannē næhæ. onna oya kiyana menna mēvā lōka æturaṭa hētu vena daham mēvā æsurē nikmōna daham āsika karanna næti daham na āsika dahama ēvā agra karagattahama kiyenam nāsikaya hita pihiṭa mōya nimitta mokakda nivana nivanaṭa hō nivan magaṭa hita pihiṭīmaṭa kiyanavā mukha nimittaya hō nāsikakgē hita pihiṭavanna

그러니 nāsikagga에 마음을 세운다는 것은, rāga와 dosa와 moha로 세상을 붙잡는 어떤 의지함이 있다면 그 의지함에서 벗어나 nibbāna를 으뜸으로 하여 마음을 세우는 것입니다. 그것이 na-āsika-agga, 곧 nāsikagga에 마음을 세우는 것입니다. nibbāna를 보고 싶다면 이 낱말 뜻 그대로 콧등에 세우는 것은 맞지 않습니다. 이것들은 세상에 기대게 하는 dhamma이고, 이것들은 의지함에서 벗어나는 dhamma입니다. 기댈 것이 없는 dhamma, 곧 na-āsika dhamma를 으뜸으로 삼으면 nāsika에 마음을 세운 것입니다. mukha nimitta는 무엇입니까? nibbāna입니다. nibbāna나 nibbāna 길에 마음을 세우는 것을 mukha nimitta나 nāsikagga에 마음을 세운다고 합니다.

dæn ōka pættakin kiyenivā o mē nāsahen gæna husmal lagen tol poṭehi nāhē agāhipiṭa vagē balāgena ihā nivan dakina

그런데 이것을 엉뚱하게 ‘코로 숨을 들이쉬며 입술 끝이나 코끝에 마음을 두고 바라보면 nibbāna를 본다’고 말합니다.

dæn apiṭa ēka tērennē næda venasak athærīma sænasillayi, novælmayi śāntra prītayi vinivanayi kiyalā. ētaṁ santaṁ ētaṁ panītaṁ yabidaṁ sabba saṁkhāra samatō sabbūpati paṭanisaggō taṁhakkhaya virāgō nirōdha nibbānanti venakha nimitta

이제 우리는 그 다름을 알지 못합니까? 놓아 버림이 평안이고, 들러붙지 않음이 고요하고 수승한 nibbāna라고 합니다. ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan’ti’, 이것이 nimitta입니다.

ehema śāntayi ehema praṇītayi. mokakda mē siyalu saṁkhārayangē samathayak æda sabba saṁkhāra samathō sabbūpati paṭiinissabgō mē siyalu væḍīm valin venvīmak saṁsārayen venvīmak ædda taṇhā kṣayō taṇhāva kṣē kirīmak ætda virāgō rāgayen venvīmak ætda nirōdhō mē særihærīmen nikmīmak æda nibbānantaya bæn̆dīmen nikmīmak ætda menna mēkaṭayi hiṭa pīṭavannē mūkaya nittaka tol koṭa nemeyi mi onna mokinda

이것이 고요하고 이것이 수승합니다. 무엇입니까? 모든 saṅkhāra가 가라앉음이 있는 곳, sabbasaṅkhārasamatho, sabbūpadhipaṭinissaggo, 이 모든 쌓음에서 벗어남, saṃsāra에서 벗어남이 있는 곳, taṇhakkhayo, taṇhā가 다함이 있는 곳, virāgo, rāga에서 벗어남이 있는 곳, nirodho, 이 떠돎에서 벗어남이 있는 곳, nibbāna, 묶임에서 벗어남이 있는 곳, 바로 여기에 마음을 세우는 것이 mukha nimitta입니다. 입술 끝이 아닙니다.

itin ē mukha nimitta mūya nimitta vana nivana karā yanna mokada karanna ōnē sāka rāgakṣaya kaḷa yutuyi, dvēśa akṣaya kaḷa yutuyi mōha akṣaya kaḷa yutuyi. ehena ēkaṭa mokada karanna tiyennē? yamak yamak nisā rāgaya haṭaganna hituvili kriyāva dan ætda ēka natara karanna bæsen in̆dalā. dvēśaya haṭaganna mōhaya haṭaganna kriyāva danna manāsi tēruṇa ēka aragi menna ēkanna æsuru kirīma nokaranna tattvayak agraha karagatta. monavada ætula nokarannē? rāgayen, dvēśayen, mōhayen gonnagena hitivili kriyāva tamayi ætuḷu karannē næha. mokak nisāda? mūkaya nimitta karā hita tibba nisā. na āsikatvaya agra kaḷāēti. ætuḷa kira næti

그러면 mukha nimitta인 nibbāna로 가려면 무엇을 해야 합니까? rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다해야 합니다. 그러려면 무엇을 해야 합니까? 무엇 때문에 rāga가 생기는 생각과 행동과 말이 있다면 알아차림 속에서 그것을 멈춥니다. dosa가 생기고 moha가 생기는 행동과 말을 알아차림으로 알아보고 그것을 의지하지 않는 상태를 으뜸으로 삼았습니다. 무엇을 의지하지 않습니까? rāga, dosa, moha로 쌓는 생각과 행동을 의지하지 않습니다. 왜입니까? mukha nimitta에 마음을 두었기 때문입니다. na-āsika, 곧 기대지 않음을 으뜸으로 삼았기 때문입니다.

agra kaḷā. dæn meyat nivan nædda. dæn ohut nivan dakī kiyalā praśnayak karanna bæ.

이제 이 사람도 nibbāna를 보지 않겠습니까? 그가 nibbāna를 본다는 데 의문을 가질 수 없습니다.

api praśna dekak ahanavā. oya kramen nivan dakinna mokak pēnnē nædda? ṭōl poṭē hari nāhē ākāraya hita tiyāgena hutma æranakoṭa nivan dakinna makak pēnavada? dæn uttaraya otanama nædda?

우리는 두 가지를 묻습니다. 그 방법으로 nibbāna를 보는 데 무엇이 보이지 않습니까? 입술 끝이나 코끝에 마음을 두고 숨을 내쉴 때 nibbāna를 볼 무엇이 보입니까? 답이 바로 거기 있지 않습니까?

dharmaya ara potē tibuṇada? mē potē tibena tripiṭakayē tiyennē ēken nemeyi hohennē. mē dharmaya dharmaya kī karalā balanna nivanaṭa hētu venavada? nivanaṭa hētu tiyenavada nædda? ōka nyāya dharmaya mēka svākātayi sandiṭṭha ekayi. etanama dakinavā. paccattā vītabōvīn yānaten pratyakyi. ehenam ara potē tibena mē poḷot vunā venavā kiya daham hoyanna bæhæ. otanin daham hoyanna ōnē. ehenam api dakinna nivan dakinnē mē deken koḷoda?

dhamma가 저 책에 있었느냐 이 책에 있었느냐가 아닙니다. Tipiṭaka에 있는 것은 그런 데서 찾는 것이 아닙니다. 이 dhamma를 dhamma대로 해 보아 nibbāna의 원인이 되는지, 원인이 있는지 없는지 보십시오. 그것이 이치에 맞는 dhamma입니다. 이것은 svākkhāta이고 sandiṭṭhika입니다. 바로 거기서 봅니다. paccattaṃ veditabbo viññūhi, 스스로 압니다. 그러니 저 책에 있다, 이 책에 있다 하며 dhamma를 찾을 수 없습니다. 바로 거기서 dhamma를 찾아야 합니다. 그러면 우리가 nibbāna를 보는 것은 이 둘 가운데 어느 것입니까?

rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa hētu venavili kriyāva danna mēvayi kiyalā tērum arak. ēvā lōka pævætmaṭa āhārayayi. ēka athærapuhama lōka pævætmaṭa āhāra næhæ. āhāra nirōdhanā viññāṇa nirōdhanā, viññāṇa nirōdhanā nāma rūpa nirōdhayi. nāma rūpa nirōdhana salāyata nirōdhayi. ehenam sparśa vēdanā taṇhā upādāna bhavacat jarāmaraṇa nirōdhayi. anna nivan maga paricda kara.

rāga, dosa, moha의 원인이 되는 생각과 행동과 말이 이것이라고 알아봅니다. 그것들은 세상의 이어짐을 위한 āhāra입니다. 그것을 놓아 버리면 세상의 이어짐에 āhāra가 없습니다. āhāra가 nirodha되면 viññāṇa가 nirodha되고, viññāṇa가 nirodha되면 nāmarūpa가 nirodha됩니다. nāmarūpa가 nirodha되면 saḷāyatana가 nirodha됩니다. 그러면 phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti, jarāmaraṇa가 nirodha됩니다. 이것이 nibbāna 길입니다.

dæn balapu api enavā menna nivan maga habunē. dæn api ahanavā oya kramayaṭa dānna puḷuvanda pusma nāhayāgē hita tiyā ilā rōkaṭa hata velalā hisma gannakoṭa ēka rāgakṣē vena dvēśakkhē vena mōhaya vena mak vennē kohomada rāgayen karana væḍa karamin dvēśayen karana vædavili kriyāva dannam nagamin mōhayen karana ēvan nagamin pæyak vitara kohāṭa velā in̆dagena nāhayak hita tiyāgena rōpaṭa hiṭa tiyāgena hutma gannavā arinavā.

보십시오, 이렇게 nibbāna 길이 드러났습니다. 이제 묻습니다. 그 방법대로 코에 마음을 두고 숨을 들이쉬고 내쉰다고 어떻게 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다합니까? rāga로 하는 일을 하며, dosa로 하는 생각과 행동과 말을 쌓으며, moha로 하는 것을 쌓으면서, 한 시간쯤 어딘가에 앉아 코에 마음을 두고 숨을 들이쉬고 내쉽니다.

āyibahæla velā mama metanlā hiṭiyā mēkē pol geḍiyak gālā dīlā balā hiṭiyā mahāgena hiṭiyē. mēkē navā innavā mama æhenavā ma koiya koiya hiṭiya poran dannē næhæ nægiṭanna vidihak nā. mokada vidiyē anē ættaṭa munvāgē jātiyak. mama poḍḍak hari balāpamati tan ganna diyannē næhæ. ē velāva tamayi mul gannē næṭunāpanna hon̆da velāva allagena tiyennē. kapiṭa hariyannada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

poluva dæn api yannē kohē? kavadāt opi nivan dakinavā. taman nivan dakina kavada tamangē hita kohe mama nam nivan vagē kiyalā rāja akṣaya karana, dvēśa akṣaya karana, mōha akṣaya ma karana magē tamanṭa vætennē næ.

이제 우리는 어디로 갑니까? 언제 우리가 nibbāna를 봅니까? 스스로 nibbāna를 본다는 날, 자기 마음이 어디에 있습니까? ‘나는 nibbāna에 다가갔다’고 해도 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하는 길이 자기에게 보이지 않습니다.

taman hitā vana pæyak deka tæni nāyagē hita tiyāgina utma æra hiṭanā væḍē hariyayi kiyalā. hariya kenek innavada nættē mokada ēka nivan magak nemeyi kiyana eka pæhædiliva pērena nisā.

자기 생각에 한두 시간 코에 마음을 두고 숨을 쉬면 된다고 합니다. 그래서 바르게 된 사람이 있습니까? 없는 까닭은 그것이 nibbāna 길이 아님이 분명히 드러나기 때문입니다.

ehenam hon̆dayi mama karana kiyana hitana hæma katittak gāna manavā sihiyen in̆dalā. menna rāgaya haṭagattā, menna dvēśaya haṭagattā, menna mōhaya haṭagattā. mē situvili nisā ēka mōranna paṭan gattā. ehenam menna mēka hæṭi. menna væradicca tæna. ehenam mama kavadāvat mē rāgayaka haṭaganna væḍapilō karannē næhæ. hiten kanaten navattanavā. manāsiyen in̆dalā navattanavā. kriyāven katāven navattanavā. dvēśayen mōhayen karanavā kriyā manāsiyen in̆dalā navattana ko ohuṭa nivan maga nædda ohugē hita rāgakṣaya pættaṭa næm̆buru nædda

그러면 좋습니다. 내가 하고 말하고 생각하는 모든 것을 바른 알아차림 속에서 지켜봅니다. ‘여기서 rāga가 생겼다, 여기서 dosa가 생겼다, 여기서 moha가 생겼다. 이 생각들 때문에 그것이 자라기 시작했다. 그러니 이것이 그렇게 되는 모양이고 여기가 잘못된 자리다. 그러니 나는 다시는 rāga가 생기는 일을 하지 않겠다.’ 마음으로 멈추고, 알아차림 속에서 멈추고, 행동과 말로 멈춥니다. dosa와 moha로 하는 행동을 알아차림 속에서 멈출 때 그에게 nibbāna 길이 없겠습니까? 그의 마음이 rāga가 다하는 쪽으로 기울지 않겠습니까?

kō rāgayaṭa āhāra kō dvēśaya ætulaṭa āhāra mōhaya ætuṭa āhāra kō saṁkhāra kō saṁkhāra nirōdhanam viññāṇaya nirōdha venavā. ana paṭicca samuppādaya hæpa dænagannavā kelinma eṭa yana hæra. menna mēka tērum araganna ōnē otendi moki nāsikakya tōraganna ōnē.

rāga의 āhāra가 어디 있습니까? dosa의 āhāra, moha의 āhāra가 어디 있습니까? saṅkhāra가 어디 있습니까? saṅkhāra가 nirodha되면 viññāṇa가 nirodha됩니다. paṭicca samuppāda를 제대로 알고 곧장 거기로 가는 길입니다. 이것을 알아들어야 합니다. 바로 거기서 mukha와 nāsika를 가려내야 합니다.

hariyaṭa dænagattahama nivan dakina maga hoyāgatta.

제대로 알면 nibbāna를 보는 길을 찾은 것입니다.

dæn mokada vennē? anna nipakōca appa gabbō kulēsu anugiddō nata kuddhaṁ samācarē asamācāravannā vū śuddha vannā vū kisi deyak gnānavantayō visin dækalā menna mēka satara apāyaṭa hētu venavā mēka dugatiyaṭa hētu venavā menna dūṣaya vennaṭa hētu venavā kiyalā hētu sāgika hētuphala nætuva pennapu yam dahamak tiyenavā. ōka apiṭa nuvaṇin tērum ganna puḷuvan. menna mē gnānavanten manāsē atdækalā pennapu yādinā nam menna mēka kaḷot venna menna mēkayi. ōka karanna epā. anna ēvā dækalā upavāda kaḷā vū dēval nokaranna ōnē. menna mē suddhatāvaya mūlārambha karapu pasukalaya hadanna ōnē.

그다음은 무엇입니까? ‘nipako ca appagabbho kulesu ananugiddho, na ca khuddaṃ samācare’. 깨끗하지 못한 어떤 것이든, 슬기로운 이들이 보고 ‘이것은 네 apāya의 원인이다, 이것은 duggati의 원인이다, 이것은 더러워지는 원인이다’ 하고 hetu와 phala로 보여 준 dhamma가 있습니다. 그것은 우리가 슬기로 알아들을 수 있습니다. 슬기로운 이들이 마음으로 겪어 보고 ‘이것을 하면 이렇게 된다, 이것을 하지 말라’ 하고 보여 준 것, 그렇게 보고 나무란 일들을 하지 말아야 합니다. 이 깨끗함을 처음 시작한 바탕을 만들어야 합니다.

dæn mē pan̆du pasukalaya hadāgattahama tamā dæn innē kavuru ḷan̆gada? mē lōkē ēvā nǣha kiyana asāhanayaka taman innavada? asāhanayen peḷa mānasikatvayak tuḷa innavada? ehenam perētiyāgē lōkeṭa hētu vana pasubalaya dæn api tiyenavada? yakṣayāgē bhūtayāgē pasulaya api tiyenavada? oya kramayaṭa dahama tērum gattot oya eka ekkē pasulayak

이 바탕을 만들면 이제 자기는 누구 곁에 있습니까? 이 세상 것을 얻지 못한 채 채우지 못한 바람 속에 있습니까? 그 바람에 시달리는 마음가짐 속에 있습니까? 그러면 peta 세계의 원인이 되는 바탕이 지금 우리에게 있습니까? yakkha나 bhūta의 바탕이 우리에게 있습니까? 이렇게 dhamma를 알아들으면 그런 바탕은 하나도 생기지 않습니다.

gatan næha. pasuphalaya mokakda? śāsana pasutaphalaya kotanavat upadina pasutalayak kotanada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna metenṭa pat vecca kenā kavuda budurajāṇan vahansēgē baṇa ahalā dakinavā mē tun lōkayēma niccayi, sæpayi, ātmayi kiyalā dr̥ṣṭiyen allanna ekakvat næhæ. ēka dækalā ivaralā. mēka dækapu kenā mokada karanna dakinavā. ehenam mokakda suvaya?

여기에 이른 사람은 누구입니까? 붓다의 bana를 듣고, 세 세계 어디에도 nicca, sukha, attā라는 견해로 붙잡을 것이 하나도 없음을 봅니다. 그것을 보아 마쳤습니다. 이것을 본 사람은 무엇을 해야 할지 봅니다. 그러면 행복이란 무엇입니까?

tapō guṇaya hæra nivana hæra bojjhaṁga dharma hæra lōtun tavat suvayak mama novadakinnē. menna mē buddha dēśanāva. ehenam mokakda suvē? nivana hæra nivan maga hæra tavat lōkayaṭa suva dena magak nam hamba vennē næ.

‘tapas 말고, nibbāna 말고, bojjhaṅga dhamma 말고 세상에서 다른 행복을 나는 보지 못한다.’ 이것이 붓다의 가르침입니다. 그러면 행복이란 무엇입니까? nibbāna 말고, nibbāna 길 말고 세상에 행복을 주는 다른 길은 찾을 수 없습니다.

paṁcakāmī suvayi kiyalā mulāvaṭa pat karalā haṭan satara apā gatagena anātaka magak nam lōkē suvayi kiyalā tiyenavā. mē suvē passē giyot ehema ahanāsayak venavā. ehenam mokakda lōkayāṭa mama patanna vennē mama mokakda labanna ōnē?

pañca kāma가 행복이라고 미혹시켜 네 apāya로 끌고 가는 망하는 길이 세상에서는 행복이라고 불립니다. 이 행복을 좇으면 파멸에 이릅니다. 그러면 나는 세상 사람들에게 무엇을 빌어야 하고, 나는 무엇을 얻어야 합니까?

menna mēka athærīmē labannā vū yam nidukyak æda satara apā duka yam tænaka nædda lōbha dvēśa mōhayangē kriyākalāpayan nisā haṭagannā vū duk vipāka yam tænaka nædda menna mēka nidukayi. menna suva tæna. menna mēkayi suva. dæn vin̆dina suvayak neveyi budurajāṇan vahansē pennuvē yam tænaka yam dukak nædda ē duka næti eka suvayi. menna budurajāṇan vahansēgē suva pænavada lōkayā suva panavannē mokenda?

이것을 놓아 버려 얻는 괴로움 없음, 네 apāya의 괴로움이 없는 곳, lobha·dosa·moha의 행위로 생기는 괴로운 vipāka가 없는 곳, 이것이 괴로움 없음입니다. 이것이 행복한 곳, 이것이 행복입니다. 붓다께서 보여 주신 것은 누리는 행복이 아닙니다. 어떤 괴로움이 없는 곳, 그 괴로움 없음이 행복입니다. 이것이 붓다께서 세우신 행복입니다. 세상 사람들은 무엇으로 행복을 세웁니까?

sukha saha gatavannā vū vēdanā caitasikin karana væḍak æta ēka suvayi. vidiṭa suvayak. vin̆dina ēma suvayayi kiyalā lōkayāpanavanavā. vin̆dapu duka yam tænaka nædda ē duka nætikama suvayi kiyalā budurajāṇan vahansē panava. ehenam api suvapat vēvā kiyalā sukhī nōvā kiyana mokakda gannē?

sukha와 함께하는 vedanā cetasika로 하는 일이 있으면 그것을 행복, 누리는 행복이라고 세상 사람들은 세웁니다. 겪는 괴로움이 없는 곳, 그 괴로움 없음이 행복이라고 붓다께서는 세우셨습니다. 그러면 우리가 ‘행복하기를’, sukhino vā라고 할 때 무엇을 뜻합니까?

budurajāṇan vahansē pennapu suvaya tērum aragena yam tænaka satara apā dukak nædda ēka suvayi. anna ē suvayaṭa pat vēvā. ēvā. yam tænaka kāma lōke innā vū kāma ginnā lōbha, dvēśa, mōha ginnak ætda? ē lōbha, dvēśa, mōha gunnat tæna. ē ē duken nidahas ēka suvayi.

붓다께서 보여 주신 행복을 알아듣고, 네 apāya의 괴로움이 없는 곳, 그것이 행복이니 그 행복에 이르기를 바라는 것입니다. kāma 세계에 있는 kāma의 불, lobha·dosa·moha의 불이 있는 곳이 있다면, 그 lobha·dosa·moha의 불이 꺼진 곳, 그 괴로움에서 벗어남이 행복입니다.

yam tænaka rāgaya nædda rāgaya nætikamin rāginnē næti nisā ēka suvat yam tænaka paṁcaskandha saṁkhyātma dukkhaya nædda etana siyalu duken nidahas vecca suvayi nivana pūrṇa suvayi. nivanē suvē mesē tērum gatta kenā dannavā. ehenam lōkayāṭat kāṭat kavadahaṭa sænasuma suvē tiyennē kotenda oya mārgaya misak vena mārgaya pin. eyā budu magen piṭa pænnahæ sammā diṭṭhiyen piṭa pænniyā. menna sammā diṭṭhiyen yuttava suvē tērum ganna.

rāga가 없는 곳은 rāga가 없어 불타지 않으니 행복입니다. pañcakkhandha라는 dukkha가 없는 곳, 거기가 모든 괴로움에서 벗어난 행복, 온전한 행복인 nibbāna입니다. nibbāna의 행복을 이렇게 알아들은 사람은 압니다. 세상 누구에게든 평안과 행복이 있는 곳은 이 길 말고 다른 길이 아님을. 그 길을 벗어나면 붓다의 길을 벗어나고 sammā diṭṭhi를 벗어난 것입니다. sammā diṭṭhi를 갖추어 행복을 알아들으십시오.

ohu suvapat vēvā sukhinōvā kiyannē onna oyaken nivan suvaya mul karagena

그가 행복하기를, sukhino vā라는 것은 이렇게 nibbāna의 행복을 바탕으로 한 것입니다.

lōkayē bayak nætuva inna kisima tænak nǣha. jāti baya jarā baya vyādhi baya maraṇa baya rōka paridēva duk domanas upāya āśraya keḷavarak iti bayen æti aran innē. pævættu lōken ahak vecca kenek. sakra dēvinda sakra sæpavinda sakkō bhikkhavē dēvānindō avitta rāgō avitta dōṣō avitta mōha bīrucaṁ dutrāsi palā sakriyā baya venavāt ædi gannavā palā yanavā.

세상에 두려움 없이 있을 곳은 하나도 없습니다. jāti의 두려움, jarā의 두려움, byādhi의 두려움, maraṇa의 두려움, soka, parideva, dukkha, domanassa, upāyāsa, 끝없는 두려움을 안고 살아갑니다. 이어지는 세상에서 벗어난 이만 그렇지 않습니다. 신들의 왕 Sakka조차 ‘Sakko bhikkhave devānam indo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyī’, Sakka는 두려워하고 떨고 달아난다고 하셨습니다.

ē vagēma avitta rāgayi. rāgayen ven velā næha. avitta dōṣayi dvēśaya ven velā næha. avitta mōhayi mōhayen ven velā næha sakra dev baya venāvat æti gannā paḷayanavā. mē sakra deyiyō baya vena api baya næti tēenak vēvā kiyalā kāṭada minissu patannē kotennada? sakra deyaṭa væḍi væṭienā pasan tiyena laukika baya næhatu vennada

그처럼 avītarāga, rāga에서 벗어나지 못했고, avītadosa, dosa에서 벗어나지 못했고, avītamoha, moha에서 벗어나지 못했기에 Sakka 신도 두려워하고 떨고 달아납니다. Sakka 신조차 두려워하는데, 사람들은 우리가 두려움 없는 곳에 이르기를 누구에게 어디에 빕니까? Sakka 신보다 더한 lokiya의 두려움 없는 곳이 있습니까?

ehenam mokakda baya næti tē asōkaṁ virajaṁ kēmaṁ menna baya næti tera nivana nivanen mepiṭa baya næti tenak hoyanna bæ.

그러면 두려움 없는 곳은 무엇입니까? ‘asokaṃ virajaṃ khemaṃ’, 이것이 두려움 없는 곳, nibbāna입니다. nibbāna 아닌 곳에서는 두려움 없는 곳을 찾을 수 없습니다.

yan tænaka rāga gini nivī giya ada rāgaya nisā haṭaganna baya illa rāgāya jāyati sōkō rāgāya jāyati bayaṁ rāgāya vipamut asanatti sōkō kaku kr̥tō baya rāgaya ven veccana sōkayak ō mona bayakda menna nirhayaka

rāga의 불이 꺼진 곳에는 rāga 때문에 생기는 두려움이 없습니다. ‘rāgato jāyatī soko, rāgato jāyatī bhayaṃ, rāgato vippamuttassa natthi soko kuto bhayaṃ’. rāga에서 벗어난 이에게 무슨 슬픔이 있고 무슨 두려움이 있겠습니까. 이것이 두려움 없음입니다.

sēmi novān onnemēnam nivana nivanen mepiṭa baya næti deenak nǣha kiyalā sammā diṭṭhiyen dækka kenā kiyanavā nam sukhinōvā sēminō hontō kiyalā nivana mul karagatta vannā vū etana pihiṭavā gatta mūkkhayārthaya karagatta ā mokinda? anna nāsikaya

khemino, 곧 평안하다는 것은 이것입니다. nibbāna, nibbāna 아닌 곳에는 두려움 없는 곳이 없다고 sammā diṭṭhi로 본 사람이 ‘sukhino vā khemino hontu’라고 말한다면, 그것은 nibbāna를 바탕으로 삼고 거기에 마음을 세워 으뜸 목적으로 삼은 것입니다. 무엇으로입니까? 바로 nāsika로입니다.

æsuru nokarana tæna agra kaḷā. etanṭa avaśya hitannakoṭa kiyanavā siyalu satvayōt mama siyaluma lōka satyayot suvapat vettavā baya nættō vetta nivaninpiṭa suvapat venak hō bayana nætnam hoyanna næharthaya dækalā tiyenavā sammā diṭṭhiya ōgē saṁkapatvayak ædda avyāpādāya avihin dækkammayi sammā saṁkalpayen yuttayi.

의지하지 않는 곳을 으뜸으로 삼았습니다. 거기에 맞게 생각할 때 ‘모든 중생과 나, 세상 모든 중생이 행복하기를, 두려움 없기를’ 하고 말합니다. nibbāna 밖에서는 행복도 두려움 없음도 찾을 수 없다는 뜻을 보았으니 sammā diṭṭhi입니다. 그의 생각은 abyāpāda, avihiṃsā, nekkhamma이니 sammā saṅkappa를 갖추었습니다.

ehenam ohu itin sammā ohu katā karana vacanayak hæda boru nǣhæ kēlan næha parisa næha parāṇaya næha sammā vācāyen yuttayi. ohugē īṭa anukūla karmāttanyak ædda sammā kammāntaya yuttayi mityā kammatvayak etana. ogē jīvitaya gata kirīmak ætda oya tuḷa sammā ājīvaya vitayi mityā ājīvayak etana. o karana utsāhayak ætda sammā vāyāmisak mityā vāyāmayak erannē næhæ. ohuṭa læbena satiyak ætda sammā satiya misak mityā satiyak etana næhæ. ohuṭa atampabhāvayak læbenavada sammā samādhiya misak mityā samādhiyak etana næhæ. parivāra aṁga hatakin vata karapu sammā samādhiyaṭa hamba vennē.

그가 하는 말에는 거짓말도 이간질도 거친 말도 쓸데없는 말도 없으니 sammā vācā를 갖추었습니다. 그에 맞는 행동이 있으니 sammā kammanta를 갖추었고, 거기에 그릇된 행동은 없습니다. 그가 삶을 꾸리는 방식은 sammā ājīva일 뿐 그릇된 생계는 거기 없습니다. 그가 하는 노력은 sammā vāyāma일 뿐 그릇된 노력은 거기 없습니다. 그가 얻는 sati는 sammā sati일 뿐 그릇된 sati는 거기 없습니다. 그가 얻는 흔들림 없음은 sammā samādhi일 뿐 그릇된 samādhi는 거기 없습니다. 일곱 가지 딸린 요소로 둘러싸인 sammā samādhi를 얻습니다.

menna sukhinōvā sēminōhantū sabbē sattā bhavaṁ sukhita sattā oya vacanē kiyanakoṭama āryaṣṭhāṁgika mārgaya pirennē ohomayi ota mē nivan mala

‘sukhino vā khemino hontu, sabbe sattā bhavantu sukhitattā’, 이 말을 하는 바로 그때 ariya aṭṭhaṅgika magga가 이렇게 채워집니다. 이것이 nibbāna 길입니다.

siyalu satvayō menna mē sukhita tattvayaṭa pat vēvā. mokakda sukhitaya? nivanen vipiṭa sukhayak næha. nivanaṭa patvīmen tamayi sukhita satvayaṭa pat vennē menna metan lōka satyāṭa nema sukhita tāttaya væṭahēvā. sukhaya metanayi kiyalā dakīvā.

모든 중생이 이 sukhita 상태에 이르기를. sukhita란 무엇입니까? nibbāna 밖에는 행복이 없습니다. nibbāna에 이르러야 sukhita 중생이 됩니다. 여기에서 세상 중생들에게 sukhita 상태가 드러나기를, 행복이 여기 있다고 보기를 바라는 것입니다.

sukhinavā minata sabbē satvāha bhavan sukhitat yēkhē pāna bhūtatti yamkisi prāṇayek ætda bhūtayek ætda kavuda prāṇayak kavuda bhūtaya æyi prāṇaya kivvē æyi bhūta kivvē?

‘sukhino vā khemino hontu, sabbe sattā bhavantu sukhitattā, ye keci pāṇabhūt’atthi’, 어떤 pāṇa가 있든 bhūta가 있든. 누가 pāṇa이고 누가 bhūta입니까? 왜 pāṇa라 하고 왜 bhūta라 했습니까?

lōkayā monavada pānaya karannē? sasara gamanaṭa hētu vana dē pānaya karana nisā lōka satyaya pānaya monavada pānaya karannē? mana vaḍana rūpa pānaya karanavā, mana vaḍana śabda pānaya karanavā, mana vaḍana gandha pānaya karanavā, mana vaḍana rasa pānaya karanavā, mana vaḍana poṭṭhabba pānaya karanavā. mana dharma pānaya karamin pānīm venavā. onna saṁkhāra lōka pævætmaṭa avidyāven tr̥ṣṇāven saṁkhāra goḍanaganna prāṇī

세상 사람들은 무엇을 마십니까? saṃsāra 길의 원인이 되는 것을 마시기에 세상 중생은 마시는 이입니다. 무엇을 마십니까? 마음에 드는 rūpa를 마시고, 마음에 드는 소리를 마시고, 마음에 드는 냄새를 마시고, 마음에 드는 맛을 마시고, 마음에 드는 닿음을 마시고, 마음에 드는 dhamma를 마시며 pāṇa가 됩니다. 그렇게 세상의 이어짐을 위해 avijjā와 taṇhā로 saṅkhāra를 쌓는 이가 pāṇa입니다.

ē pānaya gattahama mokakda goḍanægī? saṁkhāra gonnæguvot mokakda vunē? saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ nāma rūpa paccayā salātanā salāt paccayā passō passa paccayā vēdanā vēdanā paccayā paṇahā paṇahā paccayā upādāna upādāna paccayā bhava bhava paccayā jāti anna bhūtaya sapara mahābhūtayangan goḍa nagāgata jātiya hētuva mokakda paṁcakāmayō pānaya karanna gihillā hētuvē phalaya vaśayen bhūtaya akut nagāgattā pānī bhūtaya onna siyalu bhūtaya

그렇게 마시면 무엇이 쌓입니까? saṅkhāra입니다. saṅkhāra를 쌓으면 어떻게 됩니까? saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatana paccayā phasso, phassa paccayā vedanā, vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādānaṃ, upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti. 이것이 bhūta, 네 mahābhūta로 쌓아 올린 jāti입니다. 그 까닭은 무엇입니까? pañca kāma를 마시러 가서 hetu의 phala로 bhūta를 쌓아 올린 것입니다. 이것이 pāṇa와 bhūta, 모든 bhūta입니다.

ehenam mē sasara særisanna siyaluma pr̥thagjanayō prāṇīyō saha bhūtayō paṁcakāmaya pānaya ēka karanehin prāṇaya. ēkē phalaya labāganna phalaya bhuktiyana ehin bhūtayi. onna prāṇabhūta deka. ēkeyi pānabhūta

그러면 이 saṃsāra를 떠도는 모든 puthujjana가 pāṇa이자 bhūta입니다. pañca kāma를 마시기에 pāṇa이고, 그 phala를 받아 누리기에 bhūta입니다. 이것이 pāṇa와 bhūta 둘입니다.

kasā tahavarāva tasa bavaṭa patvenavā. tos bavaṭa patvelā. paṁcakāmayen tos bavaṭa patvelā inna.

tasā vā thāvarā vā. tasa는 흡족함, 곧 흡족한 상태가 되는 것입니다. pañca kāma에 흡족한 상태로 지내는 것입니다.

tasāvu kiyannē anna ēkayi. tāvarāva kiyannē sthāvarita rahatan vahansē kiyalā pennavā. rahatan vahansē mē taram nemeyi otana penne. mē tarannē duken innē evunṭa.

tasā vā는 바로 그것입니다. thāvarā는 굳건한 이, 곧 arahant라고 풀이하기도 합니다. 그러나 여기서 보여 주는 것은 arahant가 아닙니다. 이렇게 괴로움 속에 있는 이들을 말합니다.

tāvarattayak kiyannē tævaretta e mokēda tævarennē? paṁcakāmehi tos bavaṭa patvelā paṁcakāmayaṭa ævarilā innavā. gæhuvāganna bæ. ona tāvara velā inna. tasāva tāvarāva anavaśēsa avaśēṣayak nætuva anna oya ekak ṭayi kiyannē. dī gahavā mahanvā.

thāvara란 들러붙음입니다. 무엇에 들러붙습니까? pañca kāma에 흡족해서 pañca kāma에 들러붙어 있습니다. 떼어 낼 수가 없습니다. 그렇게 thāvara로 있습니다. tasā vā thāvarā vā anavasesā, 남김없이, 그것을 말합니다. 그리고 dīghā vā mahantā vā입니다.

naya poḷoṁgu vagē digayeveni aliættu vāgē mahattayuyi kiyanavā. antimaṭa kiyana kenā satva pudgala dr̥ṭṭhiya at æralalā hiṭa pat venna kiyalā. diten anupagama sīlavā dasavena nisa sampannava kiyana eka vigraha karanakoṭa satva pudgala dr̥ṣṭiyaṭa pat vennē nætuva yanna kiyalā mulin kiyanavā nayipoḷogu vagē digē vuṇu aliættu vagē mahattayu vana sattakuyi kiyalā mē prabhēdayak pennanavā. dæn kō gælapatiya

흔히 뱀처럼 긴 것, 코끼리처럼 큰 것이라고 합니다. 그런데 마지막에 가서는 satta-puggala diṭṭhi를 버리라고 합니다. ‘diṭṭhiñca anupagamma sīlavā dassanena sampanno’를 풀이할 때는 satta-puggala diṭṭhi에 빠지지 말라고 하면서, 처음에는 뱀처럼 긴 것, 코끼리처럼 큰 중생이라고 이런 갈래를 보여 줍니다. 그러면 앞뒤가 어디서 맞습니까?

satva pudgala dr̥ṣṭiya atharinna kiyalā kiyanavā mulin kiyanavā ibba vāgē pædaliya vunuyi. pūmbivā vagē æhæṭa pēnæṭa evuṇu oyā diṭṭhāvā ēvā diṭva mehema tōranavā.

satta-puggala diṭṭhi를 버리라고 하면서, 처음에는 거북이처럼 납작한 것, 눈에 보이는 것을 diṭṭhā vā라고 이렇게 가려냅니다.

mē tāvavā tāvarāvā mē paṁcakāmayen tos velā ēkē kævaṭicca un innavā nam unṭa mokada vennē? un dīgāva īgāva kiyannē sasara gamana bohōma digayi. saṁsāra gamana dik karagattē dīgāva ē hindā mahan tattayi.

tasā vā thāvarā vā, 곧 pañca kāma에 흡족해 거기에 엉긴 이들이 있다면 그들은 어떻게 됩니까? 그들은 dīghā, 곧 saṃsāra 길이 아주 깁니다. saṃsāra 길을 늘인 것이 dīghā입니다. 그래서 mahantā, 큰 것입니다.

sasara gamana dik karagena inna paṁcakāmayen bæn̆dilā avidyā prasāvē vahilā inna eka dīrghā sasara gamana dīrghāyayi mahan tatvayi. onna mahansa tatvaya ali nemeyi mē kiyannē. mahantat velā inna minissu mahan sasara gamana di karagatta nisā dīgāva

saṃsāra 길을 늘인 채 pañca kāma에 묶여 avijjā의 덮개에 가려 있는 것이 dīgha, 곧 saṃsāra 길이 길고 크다는 것입니다. 여기서 크다는 것은 코끼리를 말하는 것이 아닙니다. 크게 되어 있는 사람들, saṃsāra 길을 크게 늘였기에 dīghā입니다.

majjhi mān bæhænnē mādhyaya mokakda sasara mādhyaya krangē nuvaṇa keṭi velā ohuṭa kras kiyannē nivanak nǣ. nuvaṇa moṭa velā keṭi velā innē rassaya kāṇuka suddha bavaṭa patvelā innē. ṭūla avun tælenavā. mokenda paṁcakāmaya dr̥ṣṭiya passē gihillā hitanna rūpa gihillā noyē ākāra vipākayan tæli kælī duk vilaida innavā.

majjhimā, 중간이란 무엇입니까? saṃsāra의 중간입니다. rassakā는 슬기가 짧아진 이입니다. 그에게 짧음이란 nibbāna가 없다는 것입니다. 슬기가 무디고 짧아져 있습니다. aṇuka와 thūlā에서 thūla는 짓눌리는 것입니다. 무엇에 짓눌립니까? pañca kāma와 견해를 좇아 rūpa를 좇다가 여러 vipāka에 짓눌려 괴로움을 겪고 있습니다.

diṭṭhāvak pēnisān diṭṭhāva mityā dr̥ṣṭyō æhæṭa pēna ekak dā nemeyi mē kiyannē. diṭṭhāva kiyannē dr̥ṣṭa gata yēvā adiṭṭhā ē hindā dr̥ṣṭa gata nisā mæmuṭa mē satyaya pēnnē nættē adhiṭṭhaya velā ēta dūrē ēkayi mun mē dura yannē. vasanti avidūraya avidyāndhakāraya vahanna onna oya hituvē.

diṭṭhā vā, diṭṭhā는 micchā diṭṭhi를 지닌 이들입니다. 눈에 보이는 것을 말하는 것이 아닙니다. diṭṭhā란 견해에 빠진 이들이고, ye ca adiṭṭhā, 견해에 빠져서 이 진실을 보지 못하는 이들입니다. ye ca dūre, 그래서 이들이 멀리 갑니다. vasanti avidūre, avijjā의 어둠에 덮인 이들을 생각한 것입니다.

bhūtāva onna oya bhūtayan laga isan tamayi mēkaṭa sambhavayē menna mē saṁskāra pānaya kirīma sakas karannā vū væḍiyā tiyenavā. sabdaya sattā menna mē lōkaya ærilā inna hevū innavā nam menna mun tamayi sabē sattā. bhavanta sukhita munṭa mē sukhaya vana nivana penavā.

bhūtā vā sambhavesī vā, 이 bhūta들 곁에서 saṅkhāra를 마셔 태어남을 짓고 있는 이들이 있습니다. sabbe sattā, 이 세상에 엉겨 있는 이들이 있다면 그들이 바로 sabbe sattā입니다. bhavantu sukhitattā, 그들에게 행복인 nibbāna가 보이기를 바라는 것입니다.

dæn koheda yannē mokakda kiyā dīlā tiyena nivan maga meccara pæhædiliva nivan magaṭa bādhakaya meccara pæhædililā tiyena maṁgaya mata sūtrayaṭa apiṭa bæn̆dilā tiyena laukika arthayen api koheda yannē?

이제 우리는 어디로 갑니까? 이토록 분명히 가르쳐 준 nibbāna 길, nibbāna 길의 걸림돌을 이토록 분명히 보여 준 이 Metta Sutta를 두고, 우리에게 엉겨 붙은 lokiya 뜻을 가지고 우리는 어디로 가고 있습니까?

piriāgē ma nemeyi muḷu lōkaya kiyana tun lōkē inna mahā brahhamayāgē mārgayak ivarayi. akitā balava inna kiyannē yam tænaka innavā nam niva saṁgnā dinaya kiyanavā ēka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dr̥ṣṭiyak ivarayi. ē brahmayā dr̥ṣṭiya ivara karalā mē bauddha mārgaya pennavā denavā menna mēka met vadanavā. menna sita pennana hæṭa menna lōkē duka pennannē næhæ. ē ovana onna dukkhārya satya oyanna dukkha samudārya hatya dæn pennannē mokakda? dukkha nirōdhārya satyaya pennam videnna. caturārya satyaya lōkaya pennannē. oya dukkha saha duka samudhāra satyaya tekam pirivā.

그 brahma의 견해를 끝내고 이 붓다의 길을 보여 줍니다. 이것으로 metta를 닦습니다. 마음을 보여 주는 법, 세상의 괴로움을 보여 줍니다. 이것이 dukkha ariya sacca, 이것이 dukkha samudaya ariya sacca입니다. 이제 보여 주는 것은 무엇입니까? dukkha nirodha ariya sacca를 보여 줍니다. 세상에 네 ariya sacca를 보여 주는 것입니다. dukkha와 dukkha samudaya ariya sacca 둘을 모두 담았습니다.

sabbēsattā bhavata sukhitattā menna sukhayaṭa patvet anna duka nirōdhaya duka nirōdhaya hæṭa sukhayak nǣ.

sabbe sattā bhavantu sukhitattā, 행복에 이르기를, 곧 dukkha nirodha에 이르기를. dukkha nirodha 말고는 행복이 없습니다.

itin na parō paraṁ nikubbēda anik eka anivā mē kubbæhi væḍa nokarāvā. kubbæhi væḍa monavada? mē laukikatvaya tuḷa bæta damana æda damana vidihē rāga dvēśa mōha væḍak ætmayā kubæhigannā.

그리고 ‘na paro paraṃ nikubbetha’, 서로 속이는 일을 하지 말기를. 속이는 일이란 무엇입니까? 이 lokiya 안에 묶어 두고 끌어당기는 rāga·dosa·moha의 일이 있다면 그것이 속이는 일입니다.

nāti maññaya kattaṭa ovunṭa mē avukarā āvā. vyāha rōsanā rok bava nisā paṭigha saṁgnā mē sædagataya æti ælīmayi gæṭīmayi mul karagena nāññasa ekina nikanda dukkha vici mē duk maga nokā dukaṭa kæmati novā.

‘nātimaññetha katthaci naṃ kiñci, byārosanā paṭighasaññā nāññamaññassa dukkham iccheyya’, 들러붙음과 부딪힘을 뿌리로 하여 서로에게 이 괴로움의 길을 바라지 말기를, 괴로움을 바라지 말기를.

mātā yathā yam puttam kavuda ammā ammā daruvā valāgena innakoṭa vāgē santōsa venna kiyanavā. ammā daruvā valāgena bivāgē innavā nisā santōsa velā innavada? anē magē daruvaṭa edak hæṭiya rōgayak hæṭīda kavuruvat ariya yayida mēka kohomada pōṣaṇaya karannē? ammā ginigorak innavā daruvā vadāgena oya vidihaṭa met aranna giyot ehema api gini aran mærenavanē.

‘mātā yathā niyaṃ puttaṃ’, 어머니란 누구입니까? 흔히 어머니가 아이를 돌보듯 기뻐하라고 말합니다. 어머니가 아이를 돌볼 때 기뻐하고만 있습니까? ‘아이고, 내 아이에게 무슨 일이 생길까, 병이 날까, 누가 해칠까, 이 아이를 어떻게 키울까’ 하며 어머니는 아이를 돌보며 속이 타들어 갑니다. 그런 식으로 metta를 닦으려 하면 우리는 불타서 죽을 것입니다.

magē daruvāṭa dukak karadarayak veyida kiyanakoṭa ē mohotelā ginigannā puvat ekka siyaluma satvayanṭa oya vidihasa hitanna giyot ehema peni penī ara pættek kurulla ekak alla inna kanavā ara pættē mas marāgena inu minissu māḷu kanavā. ani pættē haṭak maranavā. okkoma magē ekama putā vagē hitanna giyot minihā gini aran æranē ēka matak venakoṭa

‘내 아이에게 괴로움이나 해코지가 생길까’ 할 때마다 그 순간 속이 타들어 가는 아들처럼 모든 중생을 그렇게 생각하려 하면, 저쪽에서는 새를 잡아먹고, 저쪽에서는 짐승을 잡아 고기를 먹고, 사람들은 물고기를 먹고, 다른 쪽에서는 짐승을 죽이는 것이 보일 때마다 그 모두를 내 외아들처럼 생각하다가는 그 생각만으로도 사람이 불타 죽을 것입니다.

kānyakut hamba vedanna kavuda mātak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē āryayanṭa ekama mav inna. lōkē āryan innavā ekama mav kenek tamā amāmǣṇiyan vahansē. ekama piyet innavā budu piyāṇan vahansē. āryayan tiyenna mav piyāccarayi. siyaluma āryayanṭa podu ammayek innavā. ē tamā amāmǣṇiyan vahansē. yathārtava niyama putā anuśanaya karanavā kiyannē budurajāṇan vahansēgē rahatan vahansē navā pahaḷa karanna kǣya daval dekē vihaṭamin anuśanaya karamin māsī kiyā denavā. menna yathahatavat niyama putā æti karanna amāmǣṇiyan vahansēlā mav śanaya karannē kohomada? āyuṣā ēka putan ēvan api sabba bhūtaya sumāna sambhāvaṭa menna mē mānāva varapalava budurajāṇan vahansē ādaryaṭa gani. budurajāṇan vahansē næmati amāmǣṇiyan vahansē arihatun vahansē næmati ekama putā lōkaya pahaḷa karanna yam anurakṣaṇayak geniyanna menna mēka ādarśayaṭat pæraka karā. budurajāṇan vahansē anugamanaya karanavā. mettaṁca sabbalōkasmi māna sambhāvaya aparimānaṁ.

ariya들에게는 어머니가 한 분 있습니다. 세상의 ariya들에게 어머니는 한 분, amata 어머니이십니다. 아버지도 한 분, 붓다 아버지이십니다. ariya들의 부모는 그러합니다. 모든 ariya에게 공통의 어머니가 계시니 그분이 amata 어머니입니다. 참된 아들을 돌본다는 것은, 붓다께서 arahant를 세상에 내시려고 밤낮으로 애쓰며 돌보며 가르쳐 주시는 것입니다. 참된 아들을 낳으려 amata 어머니께서는 어떻게 돌보십니까? ‘āyusā ekaputtam anurakkhe, evampi sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ’, 이 마음을 닦되 붓다를 본보기로 삼으라는 것입니다. 붓다라는 amata 어머니가 arahant라는 외아들을 세상에 내시려고 하신 그 보살핌을 본보기로 삼아 붓다를 따릅니다. ‘mettañca sabbalokasmiṃ mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ’.

menna māna sambhāvaya mēkayi. maitriya onna ōkayi. apramāṇa maitrī ōkayi. uddhaṁ adōca piriyanta asambhādaṁ aēranakamat uḍaṭa vaṭa hæmatenama mēkaṭa tiyena bādhā duru vēvā. mē ārya mārgaya vaḍan karannā vū vaira duru vēvā. śāpakaraṇaya ēvā duru vēvā.

mānasaṃ bhāvaye란 이것입니다. metta란 이것입니다. 헤아릴 수 없는 metta가 이것입니다. ‘uddhaṃ adho ca tiriyañca asambādhaṃ averaṃ asapattaṃ’, 위로 아래로 둘레 어디서나 이것에 대한 걸림이 사라지기를, 이 ariya 길을 닦는 데 원한이 사라지기를, 적의가 사라지기를 바라는 것입니다.

diṭṭhīnta anupagadhamma sīlavā darśanaya sampanna menna mē dr̥ṣṭiyaṭa ehekaṭat væṭennē nætuva menna mē satya darśanaya sampanna velā kāmayaku vineya giya dæn mē kāmayan næti andhakāraya kāmayana næ api mē maḍavala mēken ikmilā gihillā jātu gabbaya kiyannē nætnam garbhāvāsayak hevat mē sasara gamanaṭa hitu venna tuuna nævata nævata pavatvā yamak ædda ē dukaṭa pat vemin midē ēvā. nagsa yam pun tiyenna oya arthaya aragena n karya amatta sūtraya gedara kiyalā ham pin dunot mokada vennē?

‘diṭṭhiñca anupagamma sīlavā dassanena sampanno’, 어떤 견해에도 빠지지 않고 이 진실을 보는 일을 갖추어, ‘kāmesu vineyya gedhaṃ’, kāma가 없는 곳으로, kāma의 어둠과 이 진흙을 넘어서, ‘na hi jātu gabbhaseyyaṃ punareti’, 곧 다시 태에 드는 일, saṃsāra 길의 원인이 되어 거듭 이어지는 것이 있다면 그 괴로움에서 벗어나기를 바라는 것입니다. 이 뜻을 가지고 집에서 Karaṇīya Metta Sutta를 외우고 puñña를 나누면 어떻게 됩니까?

dæn koheda peret ælum karanada sukhinōvā, sēmitu suvapat vettavā baya nætta vettavā vā anē apit ōka tamayi ē kālē nam dæn manussalā inna kālan ōka tamayi hoya hoya hiṭiyē. ēka nætuva latavillānē metanṭa pat vunē. dænvat hamba venavada ēka anē putē tiyanna. mama sukhitava karanna obaṭa puḷuvandē.

이제 peta가 어디에 들러붙겠습니까? ‘sukhino vā khemino, 행복하기를 두려움 없기를이라고? 아이고, 우리도 사람으로 있던 시절에 그것만 찾아다녔지. 그것 없이 헤매다가 여기까지 왔다. 이제라도 그걸 얻을 수 있나? 아이고 얘야, 그만둬라. 네가 나를 행복하게 해 줄 수 있느냐?’

anē mama mē sugattenā maṭa tiyena baya nætikaṭa pan

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kō kivvaṭa vunē næhænē epā tavat baya vuṇānēma. oya oba mokakda ē kiyannē mahat devulan nam mē ginigattā vāgē. oba mē mokakdavan deyak maṭa sukhayak hambuvennē næhæ. maṭa sukhaya ōvā neba kela hōṭu nædda obala um̆balan satūciya ehema nædda. oya kuṇu væḍa karapankō paṭak ekaṭa hon̆da suvan̆dak venavā. duścarta karapanka ē suvan̆da maṭa hari sæpa. ōka ulla illa an̆gaṭa læn̆gaṭa inna ōkaṭa mehe yavanavā

‘해 달라고 했지만 되지 않았다. 그만해라, 더 두려워졌다. 네가 하는 말이 무엇이냐, 불이 붙은 것 같다. 네 그런 것으로는 나는 행복을 얻지 못한다. 내 행복은 그런 것이 아니다. 너희에게 다른 즐길 거리는 없느냐? 그 더러운 짓을 해라, 그게 내게는 좋은 향기다. duccarita를 해라, 그 향기가 내게는 아주 즐겁다.’ 그렇게 들러붙어 곁에 머물며 그 사람을 그쪽으로 몰아갑니다.

ara pudgalayā. dæn minihāgē manasa pālanaya karaganna minihāṭa budu manasak næhæ. minihā tiyennē moṭṭa vecca manasakin laukikatvaya æn̆gili gahagena laukikatvaya lava kahana manasak tibunē. ē mityā dr̥ṣṭikaṭa mokada vennē? ara pirītiyāgē adahasa vadinavā kāva vadinavā. mehe yavanna puḷuvan pirīṭiyāṭa karaṇīya mitra sūtraya kiya kiya inna antira

이제 그 사람에게는 자기 마음을 다스릴 붓다의 마음이 없습니다. 그는 무딘 마음으로 lokiya를 붙잡고 lokiya를 긁어 대는 마음을 지니고 있었습니다. 그 micchā diṭṭhi에게 어떤 일이 벌어집니까? 저 peta의 뜻이 그 사람에게 닿습니다. peta는 그를 이쪽으로 몰아갈 수 있습니다. 그는 Karaṇīya Metta Sutta를 외우고 또 외우며 지냅니다.

balanakoṭa jala væḍuvæḍu okkoma karana kāliyaka velā ūt mærilā un karanna. dæn mokakda ōnē? meccara kal karē metūti giya kiyēpiṭa naruṇaṭa passē hoya labanna anna apāyalu anna piravatiya tiyā velā. anē ē budu dahamē tiyena haban kari dækkanē. buduhama karaganna næ. dæn mokakda vunē?

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

buddhahama dækkada

붓다의 가르침을 보았습니까?

itin api dakinna ōnē dhammōca yathā dhammō yathā attō tathā paṭipajjitabba dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa arthavat vatāgattā aratī padinna puḷuvan. dæn budurajāṇan vahansē nivan magak pennavā misāṭak lōkē ataraman karana ēvā pennuvē næ.

그러니 우리가 보아야 할 것은 ‘dhammo ca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbo’, dhamma를 dhamma 그대로, 뜻을 뜻 그대로 알아들어야 그 뜻대로 걸어갈 수 있다는 것입니다. 붓다께서는 nibbāna 길을 보여 주셨지 세상에서 길을 잃게 하는 것을 보여 주지 않으셨습니다.

attaman karana ekama tænaka hita tibbē næha. nævata mavkusaya kaṭaṭi nættayaṭa pat venavā kivvahama tava innava inna tænak budurajāṇan vahansē nævættuvanada

길을 잃게 하는 어떤 곳에도 마음을 두지 않으셨습니다. 다시 어머니 태에 들지 않게 된다고 하셨을 때, 그 뒤에 또 머물 곳이 있다는 데서 붓다께서 멈추셨습니까?

nævata mavkusaṭa nætta nātu gabba sē yam purētītiya kiyana eka vigraha karanavā. nævata mavkusakaṭa næt pat venavā kiyalā. mavkusakaṭa ānam nivan dækkā ōpapātika uppattiya mavkusī ehenam budurajāṇan vahansē ōpapātika uppattiya yam taka upadina tænak tiyenavā nam otana natara kalē næha ehema satvayek. ehema baṇan dēśanā karē avasāna kaḷā misak.

‘na hi jātu gabbhaseyyaṃ punareti’를 다시 어머니 태에 들지 않는다고 풀이합니다. 어머니 태에 들지 않는다고 해서 nibbāna를 본 것입니까? opapātika 태어남도 있습니다. 그러면 붓다께서 opapātika로 태어나는 곳이 있다면 거기서 멈추셨습니까? 그렇지 않습니다. 그런 bana를 설하실 때는 끝까지 마치셨습니다.

hæmatænama læbena uppattiyen hæmatænama pævætiyen keḷavara karalā labannā vū nivan sādhiya siyalu duk næti karana magin keḷavara kālā budurajāṇan vahansē atara maga navattana baṇa kivvē næhæ.

어디서나 얻는 태어남, 어디서나 이어지는 존재를 끝내고 얻는 nibbāna를 이루어 모든 괴로움을 없애는 길로 끝맺으셨지, 붓다께서는 길 중간에서 멈추게 하는 bana를 설하지 않으셨습니다.

ehenam ada karannē kariya mē sūtrayē avasānayē pratiphalaya mokakda hadāna nævata mav gæpagaṭa enna nættara pat karalā dunnā. avasānaya itin mē vagē jantamaṭa ehem mehen dænagena baṇa kiyanna kiyalā oya praśnaya venavā.

그러면 Karaṇīya Metta Sutta가 마지막에 이루게 하는 열매는 무엇입니까? 다시 어머니 태에 들지 않는 데 이르게 해 주는 것입니다. 이것이 끝맺음입니다. 그런데 이런 대목을 여기저기서 주워 알고 bana를 하니 이런 물음이 생기는 것입니다.

ataramaṁ venavā. geniyana mārgaya dannē nætuva mityā dr̥ṣṭiyaṭa væṭanavā sammā diṭṭhiya mārgaya tōraganna bæluva itin dharmaya anuva ōka tōraganna ōnē. itin ōka tōragattahama oya arthaya tērum aran irilā dæn ara vākya velama dhyānaya giya hæ. vākya vala ekakvat venas vena peḷa dahama venas kaḷa yutu venavā. ara karmaya matta sūtraya ehemama giya hærthaya hariyaṭa dahama arthaya āvā. dæn dahama arthayak a adahata væṭahuṇā. vacanaya kiyana kivvā adahasa væṭahena paṭan gattā nam adahasa væṭahenna væṭahena ārē mādī venavā. rāgakya, dvēśakya mōhassaya velā taman nivana væṭakenavā. tun māsayak ætulata nī jātu gabba sē kiyana nam mavkusē navatin tænenna ætivē næhæ. ē 500k maramē minisun ahata velā arihat phalayaṭa pat vunē. ehenam karmasthānayat ēkayi satgāyanāvat ēkayi ārāssāva dunnet ōkayi.

길을 잃습니다. 이끄는 길을 알지 못해 micchā diṭṭhi에 떨어지고 sammā diṭṭhi의 길을 가려내지 못합니다. 그러니 dhamma에 따라 그것을 가려내야 합니다. 가려내어 그 뜻을 알아들으면, 구절은 그대로입니다. 구절 하나도 바뀌지 않고 성전의 dhamma를 바꿀 필요도 없습니다. Karaṇīya Metta Sutta는 그대로인데 뜻이 바르게 dhamma의 뜻으로 왔습니다. 이제 dhamma의 뜻이 이해되었습니다. 말씀을 듣고 뜻이 이해되기 시작하면, 이해되는 대로 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하여 스스로 nibbāna를 깨닫습니다. 석 달 안에 ‘na hi jātu gabbhaseyyaṃ’, 곧 다시 어머니 태에 머물 곳이 생기지 않았습니다. 그 500명의 bhikkhu들이 arahant phala에 이르렀습니다. 그러니 kammaṭṭhāna도 그것이고, 함께 외운 것도 그것이고, 보호로 준 것도 그것입니다.

ōka karanakoṭa mokada vennē? anē meccara kāla api æli ælī gæṭi gæṭiya mē bhikṣūn vahansēlāṭa hiṁ hiṁsā kaḷē. mona mōḍakamakda? mē kuṇugolē dævi dævi tæviṭiyena gamanē væḍak nēda api mē kara kara hiṭiyē. dæn tamayi apiṭat ætta tērennē. mēka anārya mārgayak. yannē sænasena mārgaya apiṭa dæn kiyanavā æhuṇan. api ē mārgaya ihillā sænasema kivpuvahama ara hiṭapu akuru amuṇu okkoma mituru velā nætnam hiṁga karanna nætuva ē ayat ārya mārgaya īṭa pættā. ēken karadara næti vuṇā.

그것을 하자 어떻게 되었습니까? ‘아이고, 이렇게 오래 우리가 들러붙고 부딪히며 이 bhikkhu들을 괴롭혔구나. 이게 무슨 어리석음인가. 우리는 이 썩은 구덩이에서 타고 볶이는 길의 일을 하며 지냈구나. 이제야 우리도 진실을 알겠다. 이것은 ariya가 아닌 길이다. 평안에 이르는 길을 이제 듣게 되었다. 우리도 그 길로 가서 평안해지자.’ 그러자 거기 있던 이들이 모두 벗이 되었고, 괴롭히지 않고 그들도 ariya 길로 들어섰습니다. 그래서 해코지가 사라졌습니다.

itin mēkayi edā karadara næti vana hitu amusayan karadara næti vunē ōkē. rāgakṣē vena dvēśakē vena mōhakya vena magak æsuru karalā ē pina anumōdan kaḷā.

그날 해코지가 사라진 까닭이 이것입니다. 해코지가 사라진 것은 이 때문입니다. rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하는 길을 의지하여 그 puñña를 anumodanā했습니다.

ohu rāgak sēvena ekak anumōdan vuṇā, dvēśak sēvena ekak anumōdan vuṇā, mōhak sēvena ekak anumōdan vuṇā. n rāgak sēva vena ekak dvēśak sēvena ekak anumōdan vecca kenek ælīmen, gæṭīmen anukkuṭa hiṁsā karana balayak labayi.

그는 rāga가 다하는 것을 anumodanā했고, dosa가 다하는 것을 anumodanā했고, moha가 다하는 것을 anumodanā했습니다. rāga가 다하고 dosa가 다하는 것을 기뻐한 이가 들러붙음과 부딪힘으로 남을 해칠 힘을 얻겠습니까?

ko hētuva ælīmen venvena gæṭīmen venvena mulāven venvena yam dahamak yam arthayak avabōdha karagattā nam anu satuṭu vunā nam eban̆du satuṭu vecca kenāgin nævata rāgayakin, dvēśayakin, mōhayakin keena paharak vadinavā kiyalā ēkaṭa hē goḍanæguṇā. ehenam karmīta sūtrayaṭa gedara kivvahama goḍa nægu næti hen kohomada pahara gahannē?

그 까닭은 무엇입니까? 들러붙음에서 벗어나고 부딪힘에서 벗어나고 미혹에서 벗어나는 어떤 dhamma, 어떤 뜻을 깨닫고 함께 기뻐했다면, 그렇게 기뻐한 이에게서 다시 rāga나 dosa나 moha로 해코지가 가해진다는 것은 그 원인이 쌓여야 합니다. 그러니 집에서 Karaṇīya Metta Sutta를 외웠는데 쌓인 것이 없다면 어떻게 해코지를 하겠습니까?

ehenam goḍanægi ekak hæluvot nam ēken pahara gahanavā. rāga dvēśa mōha kṣēvena ehekin gæhuvot ēka anumō dan vunot ohu nivenavā sænasienavāma ekak ōgen pārak vadinnē nǣhæ kāṭavat ohuṭat næhæ lōke ekak næhæ. dennat degollanṭa mē hatara itin ārya mārgaya tiyennē onna ōkaṭayi. karaṇīya meta sūtraya aramaṭaha gannavā kiyalā ōkayi.

무언가 쌓인 것이 있어야 그것으로 해코지를 합니다. rāga·dosa·moha가 다하는 것으로 다가가 그것을 anumodanā했다면 그는 꺼지고 평안해질 뿐, 그에게서 누구에게도 해코지가 가지 않습니다. 그에게도 세상에도 해가 없습니다. 양쪽 모두를 위해 ariya 길이 있는 것은 바로 이 때문입니다. Karaṇīya Metta Sutta를 지킴으로 삼는다는 것이 이것입니다.

bohoma gæm̆buruyi nætana vitara hitalā oyā sihi karalā artha

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기