와하라까 코리아
CD008-03

CD008 · 3번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음

제 안에서 찾는 kammaṭṭhāna와 indriya bhāvanā

කර්මස්ථානය තමා තුලින් සොයාගැනීම හා ඉන්ද්‍රිය භාවනාව සහ පැවැත්මේ විද්‍යාව

e paha kaḷa yutu koṭa paha karalā. anna ælīmayi, gæṭīmayi, mulāvayi kiyana ekē ituru ṭika tiyenavā bhāvanāven paha karanna.

…버려야 할 것으로 버리고 나서도, 들러붙음과 거슬림과 헷갈림이라는 것 가운데 남은 부분은 bhāvanā로 버려야 합니다.

abhijjā, vyāpāda, micchā diṭṭhi kiyana mē ṭiken.

abhijjhā, vyāpāda, micchā diṭṭhi라는 이것들 가운데서요.

paḷamu koṭasen gevilā giyāṭa passē ituru venavā abhijjā vyāpāda kiyana mē dekē ituru. ælīmayi gæṭīmayi dekē ituru. menna mē ælīmayi gæṭīmayi nisā hita kampā kara tiyennē. ara prabhāssaratvayaṭa ganna dennē nǣ.

첫 부분으로 없어진 뒤에 남는 것은 abhijjhā와 vyāpāda 둘의 나머지, 곧 들러붙음과 거슬림의 나머지입니다. 바로 이 들러붙음과 거슬림 때문에 마음이 흔들리고 있습니다. 마음이 저 pabhassara, 맑게 빛나는 상태로 가도록 두지 않습니다.

anna dæn api dænaganna ōnē magē hita ælennē monavaṭada?

그러니 이제 우리는 내 마음이 무엇에 들러붙는지 알아야 합니다.

dæn karmasthānaya hoyāgannē taman anna oya vidihaṭa

kammaṭṭhāna는 바로 그렇게 스스로 찾아내는 것입니다.

mā ælum karannē mona mona jātiya rāgayanṭada eka ekkenā vividhākārayi.

내가 어떤 갈래의 rāga에 들러붙는지는 사람마다 다릅니다.

maṭa taraha ennē mona mona jātiya æhenakoṭa kiyanakoṭada? ēka eka ēka ekkenānāṭat vividhākārayi.

내가 어떤 말을 듣거나 할 때 화가 나는지도 사람마다 다릅니다.

maṭa monavā kivvat kamak nǣhæ. maṭa koccara bæk kanē ammā matak karana eka mayi pennanna bæ. mē peḷaka ayagē

'나한테 무슨 말을 해도 괜찮다. 얼마든지 욕해도 되지만 어머니를 들먹이는 것만은 못 참는다' — 이런 부류의 사람들이 있습니다.

tava kenek ammā obaṭa ōna nam aran phalayan kiyanavā æhena ahivī innavā. eyāṭa matak karalā tiyā īṭa ehā ekak kivvat gānak næhæ. tava kenekuda

또 어떤 사람은 어머니를 들먹이는 말을 들어도 아무렇지 않게 있습니다. 그에게는 어머니를 들먹이는 것은 물론 그보다 더한 말을 해도 상관없습니다. 또 다른 사람도 있지요.

dæn ammā matak karana eka pennanna bæri kenā ēkē tamanṭa ē ammā matak kirīma nisā yamkisi manasa dūsa venavā nam ē harayak næti adahasa dr̥ṣṭiya tamangen aha karaganna eyā dænaganna ōnē. eyā suddha karaganna bæ nivan dakinna nam ē ammā matak karana æti vennē taraha næti karaganna.

어머니를 들먹이는 것을 견디지 못하는 사람은, 어머니를 들먹이는 말 때문에 마음이 더럽혀진다면, 그 알맹이 없는 생각과 diṭṭhi를 자기에게서 떼어 내야 한다는 것을 알아야 합니다. 그것을 깨끗이 하지 못하면 nibbāna를 볼 수 없습니다. nibbāna를 보려면 어머니를 들먹일 때 일어나는 화를 없애야 합니다.

eyāṭa vena ekak næti karaganna eyāṭa bæhæ nivan dakinnē.

그가 다른 것은 없애더라도 이것을 없애지 못하면 nibbāna를 보지 못합니다.

anik okkoma næti karaganna hæduvat ammā matak karanakoṭa inna bæ taraha yanavānē. eyā dvēśakkhaya kaḷē næhænē. kohomadaya karannē?

다른 것을 다 없애려 해도 어머니를 들먹이면 못 참고 화가 나 버리지요. 그는 dosa를 다하게 하지 못한 것입니다. 그러면 어떻게 해야 할까요?

etakoṭa eyā dækaganna ōnē lōkaya hadanna maṭa bǣ. ē lōkaya hæṭi. tarahāva āāvē lōkayak nemeyi maṭa. ehenam avæḍa siddha vennē lōkayak nemeyi maṭa.

그때 그는 이렇게 보아야 합니다. 세상을 내가 고칠 수는 없다. 세상은 원래 그렇다. 화가 난 것은 세상이 아니라 나다. 그러니 해를 입는 것도 세상이 아니라 나다.

ammā matak karalā ehanam inavalā avuyi. mama dærē. dan magē suddha bhāvaya mā tuḷa misā kū tuḷa nemeyi.

어머니를 들먹였다면 그건 그 사람 사정이고, 나는 견딘다. 이제 나의 깨끗함은 내 안에 있는 것이지 저 녀석 안에 있는 것이 아니다.

ū eka vatāvaṭa daha vatāvak ammā matak velā bænnavā vagē maya mokada ā mama suddha vunāna maya kahaṭa ivarayi.

그 녀석이 한 번에 열 번씩 어머니를 들먹이며 욕한들 내게 무슨 상관인가. 아, 나는 깨끗해졌으니 내 얼룩은 다 끝났다.

ara vacanē lōkayen navattanna maṭa bǣ. ē vacanaya nisā mulā kampanayak mama æti karena tiyenavā. ēka mama loku aḍupāḍuvak hæṭiyaṭa hitā innavā.

저 말을 세상에서 멈추게 할 수는 없다. 그 말 때문에 내가 헷갈려 흔들림을 일으키고 있다. 나는 그것을 내 큰 모자람으로 여긴다.

ehenam mama vidarśanā karanna ōnē onna ōkayi. vidarśanā karanavā kiyanakoṭa kǣli kǣlilā puṁci puṁci karā bælivaṭa hariyannet næha.

그렇다면 내가 vipassanā 해야 할 것은 바로 이것입니다. vipassanā 한다는 것은 조각조각 작게 나누어 들여다보는 것으로는 되지 않습니다.

ē nisā maṭa rāgaya ennē æyi? ē nisā maṭa dvēśaya ennē æyi. ē nisā mama mulāvaṭa pat vennē æyi. ēkē yathārthaya maṭa væṭahilā næti nisā.

그래서 내게 왜 rāga가 오는가, 왜 dosa가 오는가, 왜 헷갈림에 빠지는가 — 그것은 그것의 참모습이 내게 와닿지 않았기 때문입니다.

anna ēka dænagena ohu ēkē yathārthaya dænaganna utsāha karanna ōnē. eyāgē bhāvanāvē ēka taman

그것을 알고서 그는 그것의 참모습을 알려고 애써야 합니다. 그의 bhāvanā에서 그것을 스스로…

praganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tamā tuḷin tamā praṇa karennē tamāṭa ena aḍupāḍuva tamāṭa ælīma ennē, gæṭīma ennē, mulā vennē mona jātiyē hituvili, mona jātiyē kriyā, mona jātiyē katā tuḷinda bāhira lōkē mona monavā enakoṭa maṭa ælīmak gæṭīmak mulāvak mā tuḷa janita venavada?

자기 안에서 자기를 살핀다는 것은, 자기에게 오는 모자람, 곧 자기에게 들러붙음이 오고 거슬림이 오고 헷갈림이 생기는 것이 어떤 생각, 어떤 행동, 어떤 말을 통해서인지, 바깥 세상에서 무엇무엇이 올 때 내 안에 들러붙음, 거슬림, 헷갈림이 생기는지를 보는 것입니다.

mā ḷan̆ga adahat vaśayen mā tuḷa nægena sitivili kriyāva vadan tuḷin. maṭaban̆da rāga, dvēśa, mōha janita venavada?

내 쪽에서는, 내 안에 떠오르는 생각과 행동과 말을 통해 내게 rāga, dosa, moha가 생기는가?

etakoṭa ē ṭikayi taman ven karaganna ōnē hoyāganna ōnē. ē ṭika hoyāgattaṭa passē tamanṭa mārgaya hadāganna puḷuvan.

그러면 바로 그것을 스스로 가려내고 찾아내야 합니다. 그것을 찾아낸 뒤에야 자기 길을 닦을 수 있습니다.

itin mēka kohomada anit kenek karannē?

그러니 이것을 다른 사람이 어떻게 해 주겠습니까?

lakṣayak aragattā nam rāgaya æti karana krama lakṣayak dakṣa dena ekina ekāṭa ekama rāgaya æti karannē.

십만 명을 데려온다면, rāga를 일으키는 방식도 십만 가지라 저마다 다르게 rāga를 일으킵니다.

dvēśaya æti karana kramat eka ākārayi. mulāṭa pat karana kramat eka ākārayi.

dosa를 일으키는 방식도 마찬가지이고, 헷갈림에 빠지게 하는 방식도 마찬가지입니다.

itin tama tamanṭa rāgaya, dvēśaya, mōhaya haṭagannē kumak kumana hitavillak, kumana kriyāvak, kumana katāvak æturenna bāhira lōkayē mā karā mona monavā ætul venakoṭa maṭa rāgaya, dvēśaya, mōhaya haṭagannavā.

그러니 저마다 어떤 생각, 어떤 행동, 어떤 말을 통해 rāga, dosa, moha가 생기는지, 바깥 세상에서 무엇무엇이 내게 들어올 때 rāga, dosa, moha가 생기는지,

mā tuḷa keban̆du situvili, keban̆du kriyāpadu katā janita venakoṭa mā veta rāgaya, dvēśaya, mōhaya nægenavala menna mē ṭika tama taman vimarśanaya karaganna ōnē.

내 안에 어떤 생각, 어떤 행동과 말이 생길 때 내게 rāga, dosa, moha가 떠오르는지 — 바로 이것을 저마다 살펴야 합니다.

viśēṣa darśanaya onna ōkayi. vidarśanaya ōkayi. oya æti vividhatvayak æti venavā ēkīyatyā samatatvayak nǣ.

특별히 보는 것이 바로 이것입니다. vipassanā가 바로 이것입니다. 여기에는 갖가지 다름이 생기지, 하나로 똑같은 것이 없습니다.

anna vividhayaṭa æti karannē menna meban̆dunnāvū dē tuḷin kiyā darśanaya karapu dālā ohuṭa vidarśanāva læbuṇā.

그 갖가지를 일으키는 것이 바로 이런 것들을 통해서라고 꿰뚫어 보았을 때 그에게 vipassanā가 생겼습니다.

anna ohuṭa nimenna kænasenna æhæ pahaḷa vuṇā.

그때 그에게 꺼지고 가라앉을 눈이 열렸습니다.

æhæ tibicca næti nisā tamāṭa kumak æsuru karana rāgaya æti venavada? kumak nisā dvēśaya æti venavada? kumak nisā mōhaya æti venada kiyalā. dakina śaktiya næti velā hiṭiyā.

눈이 없었기에, 자기가 무엇을 가까이할 때 rāga가 생기는지, 무엇 때문에 dosa가 생기는지, 무엇 때문에 moha가 생기는지 볼 힘이 없었습니다.

æhæ pahaḷa vunāṭa passē tama taman dakinavā maṭa men̆du dē æsuru karanakoṭayi rāgaya innē. meban̆du dē æsuru karanakoṭayi maṭa dvēśayen næginnē. men̆du dē æsuru karanakoṭayi maṭa mōhaya næginnē. menna mēka tama taman dænaganna ōnē.

눈이 열린 뒤에는 저마다 봅니다. 나는 이런 것을 가까이할 때 rāga가 일어난다. 이런 것을 가까이할 때 dosa가 일어난다. 이런 것을 가까이할 때 moha가 일어난다. 바로 이것을 저마다 알아야 합니다.

ēkayi mē dharmaya tama taman visin dækiya yutuyi kiyannē. anik ayaṭa dækalā anik ayaṭa pennalā ivara karanna puḷuvan ekak nemeyi. tamāgē aḍupāḍuva tamā dækiya yutuyi.

그래서 이 dharma는 저마다 스스로 보아야 한다고 하는 것입니다. 남이 보고 남에게 보여 주어 끝낼 수 있는 것이 아닙니다. 자기 모자람은 자기가 보아야 합니다.

rāga gini, dvēśa gini, mōha gini tamāṭa haṭaganna kramaya taman dækiya yutuyi. etakoṭa tamayi tamanṭa gini pēnnē.

rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 자기에게 일어나는 방식을 스스로 보아야 합니다. 그때 비로소 자기에게 불이 보입니다.

ē ginna sirak hæṭiyaṭa aragena purudu velā tiyennē.

그 불을 알맹이로 여기며 길들어 있습니다.

ara chandarāga kiyana tattvayen mē lōkē pævætmak tuḷa tiyena monavā hōdayak ætnam ēvā priyayi, manāpayi, yahapatayi haravat kiyana mē dr̥ṣṭiyen aran inna tākkal apiṭa ætta pēnnē næ.

저 chanda-rāga라는 상태로, 이 세상 존재 안에 무엇이든 좋은 것이 있으면 그것을 사랑스럽고 마음에 들고 좋고 알차다고 보는 이 diṭṭhi를 쥐고 있는 한 우리에게 참이 보이지 않습니다.

apē ātmalābhayaṭa praśna visa dennē. ēkaṭa kiyanavā mityā dr̥ṣṭiyen praśna visadenavā. tamanṭa ōna hæṭiyaṭa

우리 자신에게 이롭게 문제를 풉니다. 그것을 micchā diṭṭhi로 문제를 푼다고 합니다. 자기가 원하는 대로요.

tamangē dr̥ṣṭiya pirisidu nǣhæ. etakoṭa mokada chandarāgaya nisā dr̥ṣṭa vikr̥ti karanavā.

자기 diṭṭhi가 깨끗하지 않습니다. 왜냐하면 chanda-rāga 때문에 diṭṭhi를 비틀기 때문입니다.

tamangē pættaṭa sākṣi dī karannē balallu sākṣi kiyannē næhæ.

자기 편을 들어 주는 '고양이 증언'을 할 뿐, 그것은 증언이라 할 수 없습니다.

vaṭapiṭāva inna nǣ aya tamangē dr̥ṣṭiyanṭa gælapena ekak kivva eyā tamangē pākṣikayek karagannavā. eyā hari kiyannē nigamanayak karanavā.

주변 사람이 자기 diṭṭhi에 맞는 말을 하면 그를 자기 편으로 삼고, 그 사람이 옳다고 결론을 내립니다.

tamāṭa gælapena eka kavuru hari kiyanavā nam eyā hari baṇā kiyanavā kiyanavā. dæn mehemayi lōkayā ganna purudu velā tiyennē.

자기에게 맞는 말을 누가 하면 그 사람이 바른 baṇa를 한다고 합니다. 세상 사람들은 이렇게 받아들이는 데 길들어 있습니다.

api dænagannavā dharmaya guruvarayā karagena dharmaya tuḷin vimarśanaya karanna. chandarāgiya tīraṇayaṭa tæna dennē næ. apē dr̥ṣṭi valaṭa tæna dennē næ.

우리는 dharma를 스승으로 삼아 dharma를 통해 살피는 것을 압니다. chanda-rāga에 따른 판단에 자리를 내주지 않습니다. 우리 diṭṭhi에 자리를 내주지 않습니다.

dharmaya tuḷin vidarśanā karanavā kiyalā kiyannē dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dækalā. dharmānukūlavat piḷitura ganna ōnē.

dharma를 통해 vipassanā 한다는 것은 dharma를 dharma 그대로 보고 dharma에 맞는 답을 얻어야 한다는 것입니다.

samahara ayaṭa magē magē dæn tiyena adahasaka dharmānukūla piḷitura hāt pasin viruddhava pēnna puḷuvan. hæbæyi dharmānukūla piḷitura hari. magē ada magē dr̥ṣṭiyayi væradiyi.

어떤 사람에게는 지금 가진 자기 생각과 dharma에 맞는 답이 정반대로 보일 수 있습니다. 그러나 dharma에 맞는 답이 옳고, 나의 diṭṭhi가 틀린 것입니다.

ēka api visinma daham æsa pahaḷa karalā dakinna ōnē.

그것을 우리 스스로 dharma의 눈을 열어 보아야 합니다.

menna mē krimayaṭa tamā tamā gæna dænagattaṭa passē tamanṭa nivan dakinna puḷuvan. anun nivan dakvanna kāṭavat bǣ.

이런 방식으로 자기가 자기를 알게 된 뒤에 자기는 nibbāna를 볼 수 있습니다. 남에게 nibbāna를 보게 해 줄 수 있는 사람은 아무도 없습니다.

tunēhi giccaṁ ātappaṁ akkātāō tathāgatā kiyalā budurajāṇan vahansē pennavā um̆balāgē tarpanaya um̆balāgē mārgaya um̆balā vadāganna ōnē.

'tumhehi kiccaṃ ātappaṃ, akkhātāro tathāgatā'라고 붓다께서 보이십니다. 너희가 건너는 것, 너희의 길은 너희가 닦아야 한다.

tathāgatayan vahansē etera karannē nǣ. kāṭavat bǣ ehema karanna obalā obalā kæværiya karaganna

tathāgata께서 건네 주시지 않습니다. 아무도 그렇게 할 수 없습니다. 여러분은 여러분 스스로 건너야 합니다.

onna dharma mārgaya onna daham guruvaraya manā sihi nuvaṇin in̆dalā tamāṭa rāgaya dvēśaya mōhaya næginna mokenda kiyalā tōraganna

이것이 dharma의 길이고, 이것이 dharma 스승입니다. 바른 sati와 지혜로 머물며 자기에게 rāga, dosa, moha가 무엇으로 일어나는지 가려내십시오.

hæbæyi ōka tōragannē mūlika vaśayen ara api kivvā baṇa ahalā darsanayaṭa pahātabunāṭa passē.

그런데 그것을 가려내는 것은 기본적으로, 앞서 말했듯 baṇa를 듣고 dassana로 버린 뒤입니다.

etenṭa pat vecca næti kenek ōka tōranna giyot ehema ara lataru upāselā inna ḷamayā upādhi vibhāgayaṭa liyanna uttara praśna patra gattā vagē væḍak venavā.

거기에 이르지 못한 사람이 그것을 가려내려 들면, 유치원에 다니는 아이가 학위 시험 문제지를 받아 든 꼴이 됩니다.

bohoma liyannada?

얼마나 쓸 수 있겠습니까?

ehenam ē vagē darśanayen pahakita paha karaganna turu [ugura kǣrīma] bhāvanāven paha karana eka paha karanna bæri nisā.

그러니 그처럼 dassana로 버릴 것을 버리기 전까지는 bhāvanā로 버릴 것을 버릴 수 없습니다.

hun̆gē denek kamāruvō væṭalā innavā. tamanṭa karanna ōna eka dækalā hiṭan ēka karagannē nætuva issellā loku eka karanna yanavā.

많은 사람이 곤란에 빠져 있습니다. 자기가 해야 할 것을 보고도 그것은 하지 않고 먼저 큰 것을 하러 갑니다.

mēkama tamayi sasara gatiya kiyannē. tamangē taramma tamanṭa pēnnē næti ekak sasara gamanē hæṭiyenavā.

이것이 바로 saṃsāra의 성질입니다. 자기 크기를 자기가 보지 못하는 것이 saṃsāra 길의 모습입니다.

taman gæna hitannē poḍiyaṭa nemeyi. kotanin hari suddha karalā ganna hadannē taman umudun gatta ganna taman usat vennaṭa enna. atkasana paravambana kiyannē ēyi. taman usat karalā anik ekanavā pahat karalā balanavā.

자기를 작게 여기지 않습니다. 어떻게든 깨끗이 하려는 것도 자기를 높이려는 것입니다. attukkaṃsana-paravambhana라는 것이 그것입니다. 자기를 높이고 남을 낮추어 봅니다.

etana paṭan gena ohu ælenavā gæṭenavā mulāvaṭa pat venavā.

거기서부터 그는 들러붙고 거슬리고 헷갈림에 빠집니다.

ehenam metanin api dakinna ōnē hariya tamayi. issellama rāgaya, dvēśaya, mōhaya kiyana eka ekkenāṭa haṭaganna aramuṇu venayi.

그러니 여기서 우리가 보아야 할 바른 점은 이것입니다. 먼저, rāga, dosa, moha가 일어나는 대상이 사람마다 다릅니다.

rūpa rāgaya haṭaganna puḷuvan mal vattak dækalā mal ehenam mal gahak dækalā ekkeneku. ēkat rūparāgaya

rūpa-rāga는 어떤 사람에게는 꽃밭이나 꽃나무를 보고 일어날 수 있습니다. 그것도 rūpa-rāga입니다.

tava pudgalaya kaḍavasam pudgalayek dækalā istrī puruṣa vaśayen dækalā hari rūpa rāgaya haṭaganna puḷuvan. hari lassana striya lassana puruṣayā kiyalā.

또 잘생긴 사람을 보고, 여자로 남자로 보고서도 rūpa-rāga가 일어날 수 있습니다. 참 예쁜 여자, 참 멋진 남자 하고요.

ē haṭagatta rūpa rāgaya ara vanu vuṇu vividhākārava.

그렇게 일어난 rūpa-rāga는 여러 가지로 자라납니다.

ēkenakaṭa mal gahak dækalā hari lassana mal gahanē adahasak āvā.

어떤 사람은 꽃나무를 보고 '참 예쁜 꽃나무네' 하는 생각이 들었습니다.

īḷan̆ga adahasa mokakda mēken pæḷayā mātgien hiṭavā ganna ōnē magē anna magē ekak karaganna hæduva.

그다음 생각은 무엇일까요? '여기서 모종을 얻어 나도 심어야지' — 자기 것으로 만들려 합니다.

kæla nætnam anē maṭat mehema malgahati venam koccara hon̆da anna rūpa rāgayē

아니면 '아, 나도 이런 꽃나무가 있으면 얼마나 좋을까' — 이것이 rūpa-rāga입니다.

ara væḍi vuṇā tava væḍi vuṇā nam yathārthaya an̆da vuṇā. vaṭaviṭa balalā horen hari mē galavāgena yanavā. anna horakam karana mānasikatvayak pudāva.

그것이 더 커지고 또 커지면 참모습에 눈이 멉니다. 주위를 둘러보고 몰래라도 뽑아 갑니다. 훔치는 마음이 생긴 것입니다.

horakam karanna āvē bærila hari āvot ehema gedara gahanāva pollak karenna gahalā hari mēka arayi yanavā.

훔치러 왔다가 집주인이 오기라도 하면 몽둥이로 때려서라도 이것을 가져갑니다.

maṁka kolin hari aran yannē. dæn enna enna mokada vennē?

어떻게든 가져가는 것입니다. 그러면 점점 어떻게 됩니까?

rāgaya mul karagena væḍivena taramaṭa ēka tamā satu karaganna balāporottu matuvelā ēkaṭa viruddhakārakayanṭa gæṭenna gattā vū kriyākalāpaya manasa aragena gahalā hari maralā hari magē væḍē karaganna

rāga를 뿌리로 커질수록 그것을 제 것으로 하려는 바람이 솟아, 그것을 막는 이들과 부딪히는 행동으로 마음이 흘러가 때려서라도, 죽여서라도 내 일을 이루려 합니다.

anna kramakramayen dvēśayaṭa nægicca hari rāgaya rāgaya nisā dvēśayen nægicca ākāraya in oya mal gaha gæna vitarayi oya kivvē.

보십시오, 차츰 dosa로 올라섰습니다. rāga 때문에 dosa가 일어나는 모습입니다. 이것은 꽃나무 이야기만 한 것입니다.

itin ahanavā.

그러면 물어봅니다.

sthirī purusaya kaganē. anē maṭa mædi kē malak. mama ehema balā æk oya læjja ṭikak maṭa kiyannat. bæluvahama mona kaehema baladdē? mama dihā balanna ahaka balāgannā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn eyāṭa istrī puruṣayen vaśayen tibena sambandhaya rāgayak āvē næ. hæbæyi rūpa rāgaya nǣha kiyanna bæhæ. mal gaha piḷiban̆da rūpa rāgaya mat velā yā.

이제 그에게는 남녀 사이의 rāga는 생기지 않았습니다. 그렇다고 rūpa-rāga가 없다고는 할 수 없습니다. 꽃나무에 대한 rūpa-rāga에 취해 있습니다.

anna rūpa rāgaya parivartanaya venavā aramuṇa valin aramuṇu valaṭa.

보십시오, rūpa-rāga가 대상에서 대상으로 옮겨 갑니다.

itin mal gahē tiyena anicca dukkha anattāvaya sihi karalā ōnē eyā bērenna mal gaha gæna rūpa rāgaya tibuṇa kenā.

그러니 꽃나무에 rūpa-rāga가 있던 사람은 꽃나무의 anicca, dukkha, anatta를 떠올려야 거기서 벗어납니다.

ara istriyaṭa purusaya purusayaṭa istriyak hō yamkisin̆du kenekuṭa ada mehema hæn̆gīmak āva nam ohugē istriya gæna purusayā gæna tiyena anicca dukkha anattāvayan gæna menehi karalā asāratvaya dænagena ēken athærenna ōnē. eyā mal gaha gæna menehi karalā eyāṭa hariyannē næhæ. eyāṭa mal gaha gauna kamak nǣha.

여자가 남자에게, 남자가 여자에게, 또는 누구에게든 그런 느낌이 왔다면, 그는 그 여자나 그 남자의 anicca, dukkha, anatta를 마음에 두고 곰곰이 살펴 알맹이 없음을 알고 거기서 놓여나야 합니다. 그가 꽃나무를 곰곰이 살펴서는 맞지 않습니다. 그에게 꽃나무는 아무 상관이 없습니다.

tavayak kiyanakoṭa hon̆da æn̆dumak pæḷan̆dumak tiyenna puḷuvan. ara malla ōnet næhæ irusaya ōnet næhæ ara ha lassana æn̆dumak tiyenavā nam ēka labāganna ōnē.

또 어떤 사람에게는 좋은 옷차림이 걸릴 수 있습니다. 꽃도 필요 없고 남자도 필요 없지만, 아주 예쁜 옷이 있으면 그것을 가져야 합니다.

eyāgē rāgaya etanaṭa hiṭiyā. æn̆duma kerehi chanda rāgaya

그의 rāga는 거기에 머물렀습니다. 옷에 대한 chanda-rāga입니다.

ehenam æn̆dumaka tiyena asāratvaya menehi karalā hiṭan harayak næti bava menehi karalā eyā ēken midilā hiṭan eyā canda rāgayen midenavā misak eyāṭa vena karamēkin bæ.

그렇다면 옷이 가진 알맹이 없음을 떠올리고, 알맹이가 없다는 것을 곰곰이 살펴 거기서 벗어나야만 chanda-rāga에서 벗어나지, 다른 길로는 안 됩니다.

menna mē vagē tama tamāgē hita yamak yamak nisā chanda rāgayaṭa patvelā hiṭan moṭa karanavā nam ælīmaṭa bæn̆dīmaṭa hiraṭa mē lōka pævæt valaṭa hira karavanavā nam anna ēka tama taman hitalā balanna ōnē tama taman monavaṭada hædilā innē.

이처럼 저마다 마음이 무엇무엇 때문에 chanda-rāga에 빠져 무디어지고, 들러붙음과 묶임에, 이 세상 존재에 갇히게 한다면, 그것을 저마다 생각해 보아야 합니다 — 저마다 무엇에 길들어 있는지를.

mēka kavuruvat dannē næha. kāṭavat mēka karanna bæ. potē liyanna puḷuvan ekak nemeyi. kiyā dīlā uganna puḷuvan ekak ivara karanna puḷuvan ekak nemeyi.

이것은 다른 누구도 모릅니다. 누구도 대신 해 줄 수 없습니다. 책에 쓸 수 있는 것도, 가르쳐서 끝낼 수 있는 것도 아닙니다.

ehenam karmasthānaya kiyannē mūlika daham dakina kramaya kiyā denavā.

그렇다면 kammaṭṭhāna란 기본적으로 dharma를 보는 방법을 가르쳐 주는 것입니다.

ē kramaya tuḷin tamāṭa ē kramaya tamāṭa upayōgī karagena maṭa kumakin rāgaya, dvēśaya, mōhaya ætivenavada kiyalā. tama tamā piḷiban̆dava tamā vimarśanayak karanna ōnē.

그 방법을 통해, 그 방법을 자기에게 써서, 내게 무엇으로 rāga, dosa, moha가 생기는지 자기에 대해 스스로 살펴야 합니다.

ē vimarśanaya karanakoṭa tamanṭa dænenna paṭan gannavā. maṭa mē lōkē rāgaya æti vennē menna mē jātiya ēval.

그렇게 살피면 느끼기 시작합니다. 이 세상에서 내게 rāga가 생기는 것은 바로 이런 갈래의 것들이구나.

ēvā atarenut menna mē mūlika mūlika viśēṣa koṭasa. ohoma ohoma hoyāgena yanna ōnē tamāgē hitaṭa vada dena matak vena matak vena gānē rāgayen kupita karana mē lōkē pævætma tuḷa yamak vidyāmānada anna ēka hoyāgena hoyāgena yanna ōnē.

그 가운데서도 바로 이 기본적이고 특별한 부분. 그렇게 찾아 들어가야 합니다. 떠오를 때마다 자기 마음을 괴롭히고 rāga로 들끓게 하는 무엇이 이 세상 존재 안에 있는지, 그것을 찾고 또 찾아가야 합니다.

onna ōka hoyāgena hoyāgena gihillā allagatta dāṭa kiyanavā. āśvāsa pasvāsa passē gihillā gihillā nam hariyaṭama allagata yutuva eka allagattā.

그것을 찾고 찾아가서 붙잡은 날 이렇게 말합니다. 들숨 날숨을 따라가고 또 따라가 마침내 붙잡아야 할 것을 붙잡았다고.

atharinna ōnē eka dækka na satō assa sati satō passa sati kiyalā itin paṭan ganna ōnē

놓아야 할 것을 보았습니다. 'sato va assasati, sato passasati' — 알아차리며 들이쉬고 알아차리며 내쉰다 — 이렇게 시작해야 합니다.

nāsayen ganna bhāvanāvak tiyenavā. ēka nǣha kiyannē næ. ēkayi.

코로 하는 bhāvanā가 있습니다. 그것이 없다고 하는 것은 아닙니다. 그것도 있습니다.

nivan dakinnē kokada? sūsuā tama tamā vimarśanaya karalā balā nigamanaya karaganna ōnē. ēka mama kiyannē.

어느 것으로 nibbāna를 봅니까? 저마다 스스로 살펴보고 결론을 내려야 합니다. 그게 제가 하는 말입니다.

huḷan̆ga sihiyen aragena huḷan̆ga sihiyen paha kara in̆dalā hiṭan ganna kramaya nivā dakinna væḍipura tamanṭa yōgaya nam pēnavā nam ēka atara kamannavā.

숨을 알아차림으로 들이쉬고 알아차림으로 내쉬며 하는 방법이 nibbāna를 보는 데 자기에게 더 맞다고 보이면 그것을 고르십시오.

hæbæyi mē rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hambennā vū aramuṇu manāsīhen in̆dalā allagena menna mēvā æsuru karanna paṭan gattot mēvā āśvāsa kaḷot maṭa mē lōkayen midenna bæha. nivan dakinna bæha. ehenam ēvā mama pasvāsa kaḷa yutuyi kiyalā.

그런데 이 rāga, dosa, moha에 걸리는 대상을 바른 sati로 붙잡아, '이것들을 가까이하기 시작하면, 이것들을 들이쉬면 나는 이 세상에서 벗어날 수 없다. nibbāna를 볼 수 없다. 그러니 이것들은 내쉬어 버려야 한다' 하는 것.

ē taman allagatta rūpa kāma sadda kāma gandha kāma rasa kāma poṭṭhabba kāmayanṭa gōcara vena yam vastuvak ætnam. ē piḷiban̆da chandara rāgaya pahakaṭa dæmmot maṭa nivan dakinna puḷuvan kiyalā væṭahenavā nam. mē deken kōkenda væḍipura nivana pēnnē? tamanṭa tērenavā nam tamā tōrāganna ōnē nivan dakina vagē hētuva.

자기가 붙잡은 rūpa-kāma, sadda-kāma, gandha-kāma, rasa-kāma, phoṭṭhabba-kāma의 대상이 되는 어떤 것이 있다면, 그에 대한 chanda-rāga를 버려 내던지면 nibbāna를 볼 수 있다고 알아진다면 — 이 둘 가운데 어느 것으로 nibbāna가 더 잘 보입니까? 자기가 안다면, nibbāna를 보게 할 까닭을 스스로 골라야 합니다.

āyi apiṭa ōka vivēcanaya karanna avaśyatāvayak nǣhæ. mē huḷan̆gada vena ekakda huḷan̆gin karanna puḷuvan kenek innavā nam eyā ēken karagattaṭa kamak.

그러니 우리가 그것을 따지고 들 필요는 없습니다. 숨이든 다른 것이든. 숨으로 할 수 있는 사람이 있다면 그것으로 해도 괜찮습니다.

rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa ælīmaṭa, gæṭīmaṭa, mulāvaṭa yamak yamak nisā æsuru karanavā nam ēka atrapukahama ē rāgayen, dvēśayen, mōhayen midena bava nuvaṇa tērenavā nam. ē rāga akṣaya, dvēśakya, mōha akṣaya vunāma nivan dakina bava tamanṭa væṭahenavā nam. mē koyi kramen gattot nivan dakinna puḷuvanda kiyana eka tama taman tōrāganna ōnē.

rāga, dosa, moha로, 들러붙음, 거슬림, 헷갈림으로 무엇무엇 때문에 가까이한다면, 그것을 놓으면 그 rāga, dosa, moha에서 벗어난다는 것을 지혜로 안다면, rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하면 nibbāna를 본다는 것이 자기에게 와닿는다면 — 어느 방법으로 하면 nibbāna를 볼 수 있는지 저마다 골라야 합니다.

halan̆ga āśvāsa praśvāsa kirīmē hita pihiṭava katava nivan dakinna puḷuvanda? meccara kālayak rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa ena ēvā monavada mama æsuraṭa gattē āśvāsayaṭa gattē kiyalā tērum aragena ē æsuṭa gatta ṭika pasvāsa kara dæmmot pahakara dæmmot maṭa rāgakṣaya dvēśaksē mōhakya venavada kiyalā hatam nuvaṇin vimasalā balanakoṭa tama tamanṭa væṭahin mē krama deken menna mē kramaya nisā maṭa rāga akṣaya dvēśa akṣaya mōha akṣayavat nivana læbena bava manāsaya pēnavā væṭahenavā.

숨을 들이쉬고 내쉬는 데 마음을 두어 nibbāna를 볼 수 있습니까? 아니면 이제껏 rāga, dosa, moha로 오는 것들 가운데 무엇을 내가 가까이했는지, 들이쉬었는지 깨닫고, 그 가까이한 것을 내쉬어 버리면, 버려 버리면 내게 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하는지 — 이렇게 지혜로 살펴보면 저마다 와닿습니다. 이 두 방법 가운데 바로 이 방법으로 내게 rāga 다함, dosa 다함, moha 다함, 곧 nibbāna가 온다는 것이 바르게 보이고 와닿습니다.

anna tamāṭa gōcara vecca dahama.

그것이 자기에게 와닿은 dharma입니다.

ē maga anugamanaya karot væṭahena bava hētu sārdhaka nyāya dharmayaṭa ekan̆ga nam. tamanṭa hon̆daṭama pæhædilivī menna nivan maga. menna nivan dakina hæṭi. maga anugamanaya karovot dakinavāda ahuvahama kāgevat sæka hitanna deyak næhæ.

그 길을 따르면 와닿는다는 것이 원인과 결과의 이치에 맞는다면, 자기에게 아주 분명합니다. 이것이 nibbāna 길이다, 이것이 nibbāna를 보는 법이다. 길을 따르면 보느냐고 물어도 누구도 의심할 것이 없습니다.

mēka hitanakoṭama kiyanakoṭama tērenavā. rāgaya dævā, dvēśaya dævā, mōhaya dævā. ēken dævuṇā piṭ vuṇā. ēka ginigattā.

이것은 생각하자마자, 말하자마자 알아집니다. rāga가 타 버렸다, dosa가 타 버렸다, moha가 타 버렸다. 그것으로 타서 벗어났다. 그것이 불에 탔다.

rāgaya nivuṇā nam, dvēśaya nivuṇā nam, mōhaya nivuṇa nam nivī sænasī giyā. etana kampahā nǣ. akampabhāvaya samādhiya pragnāva okkoma metana dæn ēka nuvaṇaṭa gōcara nam. ehenam mā visin kumak kaḷa yutuda kumak heviyēda?

rāga가 꺼졌다면, dosa가 꺼졌다면, moha가 꺼졌다면 꺼지고 가라앉았습니다. 거기에는 흔들림이 없습니다. 흔들리지 않음, samādhi, paññā가 모두 여기 있습니다. 이제 그것이 지혜에 와닿았다면, 그러면 나는 무엇을 해야 하고 무엇을 찾아야 하는가?

hæn̆gavilā tibena mā meccara kal menehi nokarapu mama mulāven æsuru karapu nisā. avasihiyen æsuru karapu nisā satiyak nætuva satiya pihiṭavannē nætuva hiṭapu nisā. mama avasahiyen tamayi mē lōkē rāgini, dvēśa gini, mōha gini haṭaganna dēval æhen, kanen, diven, nāsayen kayen æsuraṭa aragena manasen æsuru kaḷē.

드러난 바로는, 나는 이제껏 곰곰이 살피지 않고 헷갈림으로 가까이했기 때문에, 알아차림 없이 가까이했기 때문에, sati 없이 sati를 세우지 않고 지냈기 때문에, 알아차림 없이 이 세상에서 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불이 일어나는 것들을 눈, 귀, 혀, 코, 몸으로 받아들여 마음으로 가까이했습니다.

ehenam ē nisā maṭa kavadāvat rāga ginnen, dvēśa ginnen, mōha ginnen midenna bæhæ. mama asāhanayaṭa pat venavā. dævenavā, tævenavā vikṣipta venavā. maṭa ōnē rāgini, dvēśa gini, mōha ginan nisā haṭaganna asāhanaya midilā. ē dævīmen tævīmē vikṣitta tævīmen midilā nidahas velā ēn̆du ginigoḍen sadahaṭama nidahas vennā maṭa ōnē. ē san̆dahā mama mokakda karanna ōnē? metek kal

그러니 나는 결코 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불에서 벗어날 수 없습니다. 나는 편치 못하게 됩니다. 타고, 시달리고, 흩어집니다. 나는 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불 때문에 생기는 불편함에서 벗어나고 싶다. 그 타고 시달리고 흩어짐에서 벗어나 자유로워져 그런 불더미에서 영원히 놓여나고 싶다. 그러려면 나는 무엇을 해야 하는가?

san̆dahā mama mokakda karanna ōnē? metek kal æsuru karapu æhen, kanen, diven, nāsayen, śarīrayen, manen æsuru karapu rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa hētu vena yam yam aramuṇak ætda mēka mē ākārayen maṭa rāga, dvēśa, mōha valaṭa pat velā maṭa gini denavā. dukaṭa æda damanavā. mēka athæriya mē piḷiban̆da magē balāporottuva athærī giyot maṭa ē praśnaya nǣha. ehenam lōkayāgen maṭa mēvā ayin karanna bæ.

이제껏 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음으로 가까이해 온 것 가운데 rāga, dosa, moha의 원인이 되는 어떤 대상이 있다면 — 이것이 이렇게 나를 rāga, dosa, moha에 빠뜨려 내게 불을 지르고 괴로움으로 끌어당긴다. 이것을 놓으면, 이에 대한 내 바람을 놓아 버리면 내게 그 문제는 없다. 그렇다고 세상 사람들에게서 이것들을 내가 치울 수는 없다.

mā manasa tuḷa æti karē tiyena mulā adahasin æti karena chanda rāgaya maṭa duru karagatta hæ. ehenam lōkayē ena ælum karana dēval sundara dēval maṭa ayin karanna bæha. ēvā piḷiban̆da chandara rāgaya duru karagattā ēka.

내 마음 안에 헷갈린 생각으로 일으킨 chanda-rāga는 내가 걷어낼 수 있다. 세상에 있는 좋아할 만한 것들, 아름다운 것들은 내가 치울 수 없다. 그것들에 대한 chanda-rāga를 걷어내는 것, 그것이다.

ē piḷiban̆da chandara rāgaya duru karaganna nam ē mama ælum karannē yam yam deyakda ēka anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen sihi karanna ōnē.

그것에 대한 chanda-rāga를 걷어내려면 내가 좋아하는 것이 무엇이든 그것을 anicca로, dukkha로, anatta로 떠올려야 합니다.

etakoṭa yathārthaya pēnavā. meccara kal mama æḷum karagena tiyennē harayak næti dēkanē kiyalā væṭahenna paṭan gannavā. anna pragnā pahaḷa vecca lakuṇa.

그러면 참모습이 보입니다. 이제껏 내가 좋아해 온 것은 알맹이 없는 것이었구나 하고 와닿기 시작합니다. 그것이 paññā가 생긴 표시입니다.

meccara kālayak maṭa ēka harayak nǣ kiyalā nemeyi væṭahuṇē. hari harava deyak kiyalā. ē tamayi mōḍakama magē. ēka tamayi māran̆ga tibavicca mulāva. dænnam maṭa væṭahenavā. kramakramaya væṭahenna paṭan gannavā. ēvā harayak næti dēval kiyalā. ē mā ḷan̆ga væḍena pragnāva æti bava dænaganna lakuṇā.

이제껏 나는 그것이 알맹이 없다고 알지 못했습니다. 아주 알찬 것이라 여겼습니다. 그것이 나의 어리석음이었습니다. 그것이 내게 있던 헷갈림이었습니다. 이제는 와닿습니다. 차츰 와닿기 시작합니다, 그것들이 알맹이 없는 것이라고. 그것이 내게 자라나는 paññā가 있음을 아는 표시입니다.

maṭa dæn hon̆daṭa væṭahuṇā. ēvā harayak nǣ kiyalā. ē piḷiban̆da yamkisi priyamanāpiyā balāporottu magē manasē næguṇā nam dæn maṭa ēvāgennē næha. ehenam ē piḷiban̆da magē pragnāva pūrṇayi. anna dænaganna hæṭi.

이제 나는 잘 알았다. 그것들은 알맹이가 없다. 그것에 대해 사랑스럽고 마음에 드는 어떤 바람이 예전에 내 마음에 일었다 해도 이제는 내게 일지 않는다. 그렇다면 그에 대한 내 paññā는 가득 찼다. 그렇게 아는 것입니다.

menna vidarśanā. ē mēka pættakin tiyalā vidarśanā karanavā kiyalā vena mokakda karanna hadannē? mokakda dakinna hadannē?

이것이 vipassanā입니다. 이것을 제쳐 두고 vipassanā 한다며 달리 무엇을 하려는 것입니까? 무엇을 보려는 것입니까?

viśēṣa darśanaya onna ōkayi. vidarśanāva ōkayi. viśēṣa darśanaya nam mē maga ginnaṭayi mē maga lōkayaṭayi lōkayaṭayi ginnaṭayi. mē maga lōkōtarayaṭayi nivanaṭayi. menna mē ṭika tērum gattaṭa passē maggāma maga gnāna darśana viśuddhiya pahaḷa velā.

특별히 보는 것이 바로 이것이고, vipassanā가 바로 이것입니다. 특별히 본다는 것은, 이 길은 불로 가고 이 길은 세상으로 간다 — 세상과 불로. 이 길은 lokuttara로, nibbāna로 간다. 이것을 이해한 뒤에 maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi가 생깁니다.

menna mē maggāmaga gnāna darśana viśuddhiya matu vunāṭa passē eyā mēka mārgayayi mēka amārgayayi kiyalā dakinavada?

이 maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi가 솟은 뒤에 그는 '이것이 길이고 이것은 길이 아니다'라고 보게 되는가?

īṭa passē meyāṭa tiyena gnāna darśana viśuddhiya pahaḷa karaganna. yamak amārgayada ēka athæriya yutuyi noæliya yutuyi midiya yutuyi. yamak mārgayada æsuru kaḷa yutuyi væḍiya yutuyi. anna paṭipadā gnāna darśana viśuddhiyaṭa væssalā.

그 뒤에 그는 ñāṇadassana-visuddhi를 일으켜야 합니다. 길이 아닌 것은 놓아야 하고 들러붙지 말아야 하고 벗어나야 합니다. 길인 것은 가까이하고 키워야 합니다. 이것이 paṭipadā-ñāṇadassana-visuddhi에 들어선 것입니다.

ē vaḍāgena yanakoṭa yamak athærī giyāda noælī giyāda midī giyāda metek kal tibuṇa rāga gini nivuṇā, dvēśa geni nivuṇā, mōha geni nivuṇā kiyalā nivī sænasī giya bava tamā atdækkā nam eyāṭa gnāna darsana viśuddhiya pahaḷa vuṇā.

그렇게 키워 가면서 무엇이 놓아졌는지, 들러붙지 않게 되었는지, 벗어났는지 — 이제껏 있던 rāga의 불이 꺼지고 dosa의 불이 꺼지고 moha의 불이 꺼져 가라앉았음을 스스로 겪어 보았다면 그에게 ñāṇadassana-visuddhi가 생긴 것입니다.

anna pūrṇa karagattā satva viśuddhi pūrṇa karana kramaya

그것이 satta visuddhi, 일곱 visuddhi를 채우는 방법을 다 채운 것입니다.

mē sīla viśuddhiyayi citta viśuddhiyayi deka nætuva diṭṭha viśuddhiyaṭa patvenna bæ. ehenam dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dakīmē śaktiya labanna bæ.

이 sīla-visuddhi와 citta-visuddhi 둘 없이는 diṭṭhi-visuddhi에 이를 수 없습니다. 그러면 dharma를 dharma 그대로 보는 힘을 얻을 수 없습니다.

ehenam dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dækalā dr̥ṣṭiya pirisidu karaganna turu. kaṁkāhevat sækayen etera karannē nǣ. kaṁkā vitara læbennē nǣ. ka laṁkāvā vitara viśuddhiya læbennē næ.

그러니 dharma를 dharma 그대로 보고 diṭṭhi를 깨끗이 하기 전까지는 kaṅkhā, 곧 의심에서 건너가지 못합니다. kaṅkhāvitaraṇa-visuddhi를 얻지 못합니다.

sækayen eterelā mēka mārgayayi mēka amārgayayi kiyalā hon̆daṭa væṭahenna paṭan gattaṭa passē maggā amagga gnāna dassana viśuddhiya læbenavā.

의심에서 건너가 '이것이 길이고 이것은 길이 아니다'라고 잘 와닿기 시작한 뒤에 maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi를 얻습니다.

ēka læbennē næti tākkal sækayē tiyena tākkal maggāmaga gnāna dasana viśuddhiya læbennē næ.

그것을 얻지 못하는 한, 의심에 있는 한 maggāmagga-ñāṇadassana-visuddhi를 얻지 못합니다.

maggāmaga taman dækkē nætnam mēka mārgayayi mēka amārgayayi kiyalā dækkē nætnam. amārgaya athæralā mārgaya anugamanaya karana væḍa piḷivelaṭa oṭa bahina kramayak nǣha anugen ahagena. tamāgē manasē ē kramaya nætnam kohomada dakinnē?

길과 길 아님을 스스로 보지 못했다면, '이것이 길이고 이것은 길이 아니다'라고 보지 못했다면, 길 아님을 놓고 길을 따르는 일의 차례에 들어설 방법이 없습니다, 남에게서 듣기만 해서는. 자기 마음에 그 방법이 없다면 어떻게 보겠습니까?

anna dænagatta davasaṭa pratipadāva mēkayi nivan dakina pratipadāva mēkayi kiyalā hariyaṭa dænagena tamanṭa anugamanaya karanna kramaya tamanṭama ahabuṇā. anna paripadā gnāna sassana viśuddhiya næhæ hæṭi.

그것을 알게 된 날, paṭipadā는 이것이다, nibbāna를 보는 paṭipadā는 이것이다라고 바르게 알고, 자기가 따를 방법을 자기가 찾아냈습니다. 이것이 paṭipadā-ñāṇadassana-visuddhi가 생기는 모습입니다.

ē mārgaya anugamanaya karanavā mē dukkhayi, mē duka hētuvayi mē duka nirōdhayayi mē dukkha nirōdha mārgaya kiyalā tamāgē atdækīmen pūrṇa karami dækkadāṭa gnāna darsana viśuddhiya pūrṇa karagattā satva viśuddhiya pūrṇa vennē o vidiyaṭa

그 길을 따릅니다. 이것이 dukkha, 이것이 dukkha의 원인, 이것이 dukkha의 그침, 이것이 dukkha 그침의 길이라고 자기 겪음으로 다 본 날 ñāṇadassana-visuddhi를 채웠습니다. satta visuddhi가 채워지는 것은 그렇게입니다.

itin sīla viśuddhiya nætuva citta viśuddhiyaṭa patvenna bæ. ehenam dhyāna ādiya labā gænīmē śaktiya labāganna bæ. ehenam ēkaṭa sīla viśuddhiya avaśyayi.

그러니 sīla-visuddhi 없이는 citta-visuddhi에 이를 수 없습니다. 그러면 jhāna 같은 것을 얻을 힘을 얻을 수 없습니다. 그러니 그것에는 sīla-visuddhi가 꼭 있어야 합니다.

sīla viśuddhiya kiyalā kiyannē vasak nemeyi. ada mē samādan velā innē śikṣāpada aṭak hari samādan velā innē mēka vatak. yaṁ samādānaṁ taṁ vataṁ yam samādānayak ætda ē vatakin.

sīla-visuddhi란 vata가 아닙니다. 오늘 여기서 여덟 sikkhāpada를 받아 지니고 있는 것은 하나의 vata입니다. 'yaṃ samādānaṃ taṃ vataṃ' — 받아 지님이 있으면 그것은 vata라는 말입니다.

ada mē tiyennē sil nemeyi mē vatak. sil gatta nætuva pættaka inna kenāṭa sil tiyenna puḷuvan. sil samādan velā inna kenāṭa vata tiyenna puḷuvan. sil næhæ.

오늘 여기 있는 것은 sīla가 아니라 vata입니다. sīla를 받지 않고 한쪽에 있는 사람에게 sīla가 있을 수 있습니다. sīla를 받아 지닌 사람에게 vata는 있어도 sīla는 없을 수 있습니다.

vata kiyannē mama metek kālekaṭa jīvitaṁsē dakvā hari pæya gānakaṭa hari davas gānakaṭa hari māsa gānakaṭa hari kohomahari taman nigamanaya karennē kālayak tiyāgena menna mē værædda karannē nǣ. adhiṣṭhānayak karaganna.

vata란, 내가 지금부터 목숨이 다할 때까지든, 몇 시간이든, 며칠이든, 몇 달이든, 어떻게든 스스로 기간을 정해 '이 잘못은 하지 않겠다'고 adhiṭṭhāna, 곧 다짐을 하는 것입니다.

divi diva divi næti vunat mēka karannē nǣhæ. tavat adhiṣṭhāna væḍi karagannavā. jīvitaya næti vuṇat mama mē varada karannē nǣhæ kiyalā adhiṣṭhāna karagatta kiyana vatak tiyenavā. ēka nemeyi sīlaya kiyannē.

목숨이 다하더라도 이것은 하지 않겠다며 다짐을 더 굳힙니다. 목숨을 잃어도 이 잘못은 하지 않겠다고 다짐한 vata라는 것이 있습니다. 그것은 sīla가 아닙니다.

dæn sīlaya tōrāganna ōnē vata tōrāganna ōnē. vata devlovaṭa imaga sīlaya samādhiyaṭa mula samādhiya pragnāvaṭa mula pragnāva nivanaṭa mula.

이제 sīla를 가려내고 vata를 가려내야 합니다. vata는 하늘 세계로 가는 길이고, sīla는 samādhi의 뿌리, samādhi는 paññā의 뿌리, paññā는 nibbāna의 뿌리입니다.

sīla samādhi pragnā misā vatayen samādhiya nǣ.

sīla, samādhi, paññā로 가는 것이지 vata로는 samādhi가 생기지 않습니다.

sīlaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

laukika væḍapiḷivelā svargayaṭa nætnam devulovaṭa ena magak.

세간의 일의 차례, 천상 곧 하늘 세계로 가는 길입니다.

ara vidihaṭa divihamkaṭavat mē varada karannē nǣ kiyalā mehema sil guṇayaka rækalā aḍuten paṁca duṣcaritayen ven guṇaya hari ehema pihilā inna kenāda ēkē pihillā inna avasthāvē tiyena pratiphalaya læbuṇā. sugatiyak misā dugatiyak ēketna. hæbæyi nivana nemeyi.

그렇게 목숨을 잃어도 이 잘못은 하지 않겠다며 sīla의 덕을 지키고, 적어도 다섯 악행에서 떨어진 덕이라도 지니고 있는 사람은 그것을 지니고 있는 동안의 결과를 얻었습니다. 그것은 sugati이지 duggati는 아닙니다. 그러나 nibbāna는 아닙니다.

aṭasil samādan velā ē aṣṭhāṁga sīlaya tuḷa in̆dagena sil vata tuḷa in̆dagena kaṭayutu karana kenā. ē rækagatta puṇya mahimaya ohu sugatiyaṭa geniyanna hētu venavā. dev [ugura kǣrīma] lōka hētu venavā.

여덟 sīla를 받아 그 aṭṭhaṅga-sīla 안에서, sīla의 vata 안에서 지내는 사람 — 그가 지킨 puñña의 힘이 그를 sugati로 데려가는 원인이 됩니다. 하늘 세계의 원인이 됩니다.

hæbæyi sīlaya tibunot samādhiya pahaḷa karalā pragnā pahaḷa karalā nivanaṭa hētu venavā. dæn oya dekē venasa dænaganna ōnē.

그러나 sīla가 있으면 samādhi를 일으키고 paññā를 일으켜 nibbāna의 원인이 됩니다. 이제 이 둘의 다름을 알아야 합니다.

ehenam mūlika sīlaya apiṭa haṭagannē kotaninda? menna mēka vigraha karalā tērum ganna ōnē.

그러면 기본 sīla는 우리에게 어디서 생깁니까? 이것을 풀어서 이해해야 합니다.

pæhædum hitakin baṇa ahanna kenek ævidilā in̆dagattā nam onna oya baṇa ahanna in̆dagatta velāvēdī. ohu atītayē nemeyi innē. ohu matu anāgatayēt neveyi innē. vartamānayayi sammata yam mohotak ætda ohu dæn mē in̆dagena gata karannē yannē ē mohotē.

맑은 마음으로 baṇa를 들으러 누가 와서 앉았다면, baṇa를 들으려고 앉은 바로 그때 그는 과거에 있지 않습니다. 앞으로 올 미래에도 있지 않습니다. 지금이라고 하는 어떤 순간이 있다면, 그는 지금 여기 앉아 그 순간을 보내고 있습니다.

oya mohota tuḷa tibena mānasikatvaya dharmāvabōdhaya labā gænīma san̆dahā mama hon̆da avadhānayen mē baṇa ṭika ahaganna ōnē. mē dharmaya labāganna ōnē dharmāvabōdhayak labāganna kiyana mē mānasikatvayak ætnam. ē mānasikatvaya yamtāk velā kriyātmaka venavada pæya gānak hari baṇa ahanakāla oya baṇa ahana kālaya tuḷama ohugē manasa prāṇaghāta cētanāven torayi.

그 순간의 마음가짐은 'dharma를 깨닫기 위해 이 baṇa를 잘 귀 기울여 들어야 한다, 이 dharma를 얻어야 한다, 깨달음을 얻어야 한다'는 것입니다. 이런 마음가짐이 있다면, 그 마음가짐이 작동하는 동안, 몇 시간이든 baṇa를 듣는 그 내내 그의 마음에는 목숨을 빼앗으려는 cetanā가 없습니다.

adattādānaya hevat hora mæravaṁcā cētanā valin torayi. kāma mityācāra cētanā valin torayi. boruven ravaṭana kēlamen bidavana pasu vatinen sæṭa bavaṭa pat karana prapaya mulā karana eban̆dunnā vū vacana valin torayi.

adinnādāna, 곧 훔치고 속이려는 cetanā가 없습니다. kāmamicchācāra의 cetanā가 없습니다. 거짓으로 속이고, 이간질로 갈라놓고, 거친 말로 상처 주고, 쓸데없는 말로 헷갈리게 하는 그런 말이 없습니다.

lōbhayen torayi, dvēśayen torayi, mōhayen torayi. dasa akusalayen torayi. dasa akusalayen tora nam paṁcanīvaraṇayen torayi.

lobha가 없고, dosa가 없고, moha가 없습니다. 열 가지 akusala가 없습니다. 열 가지 akusala가 없으면 다섯 nīvaraṇa도 없습니다.

paṁcana nīvaraṇayen torava inna velāvaka kiyana baṇa væṭahenna hētu læbilā tiyennē. pasutalaya hædilā.

다섯 nīvaraṇa 없이 있는 그때 하는 baṇa가 와닿을 조건이 갖추어진 것입니다. 바탕이 마련되었습니다.

ē velāvēdī pragnā sahagata dharmāvabōdhayaṭa hētukāraka vena dharmayak śravaṇaya karanna hamba vuṇānam manā nuvaṇin ēka vimarśanaya kirīmē hækiyāva læbenavā. ōkaṭa kiyannē yōnisō manasikāraya nuvaṇin menehi kirīma.

그때 paññā를 갖춘 깨달음의 원인이 되는 dharma를 들을 기회를 얻으면, 바른 지혜로 그것을 살필 힘이 생깁니다. 이것을 yoniso manasikāra, 지혜롭게 마음에 둠이라 합니다.

anna ē nuvaṇin menehi karanakoṭa dhyānayaṭa mārga phalayak næ samathayaṭa vidarśanāvaṭa avaśya karana pasutalaya okkoma hædilā.

그렇게 지혜롭게 마음에 둘 때 jhāna, magga-phala, samatha, vipassanā에 필요한 바탕이 모두 마련됩니다.

tamāgē hētu kārka nuvaṇa yam taramakda læbicca pasutalaya kesēda ē læbuṇa upanissaraya sampat vala balavatyaṭa anukūlava ē mohotē ohu darśanaya labanavā pragnāva pahaḷa karagannavā.

자기에게 원인이 되는 지혜가 얼마나 있는지, 얻은 바탕이 어떤지, 얻은 upanissaya의 힘에 따라 그 순간 그는 dassana를 얻고 paññā를 일으킵니다.

satyaya dækalā yamkisi nuvaṇak pahaḷa vunam avabōdhayak āvā nam. etanin nækilā giya mohotak pāsāma satyaya tuḷin āpu avabōdhaya næti vennē næ. āya ēka ayin karanna kaṭavak bæri.

진리를 보고 어떤 지혜가 생겼다면, 깨달음이 왔다면, 그 자리에서 일어나 떠난 뒤 어느 순간에도 진리를 통해 온 깨달음은 사라지지 않습니다. 다시는 그것을 누구도 치울 수 없습니다.

anna ē avabōdhayen ohu dænagannavā. ē pragnāvē api mē hitā hiṭapu lōkaya hari sundarayi kiyalā hitā hiṭiyē monavā mōḍakamakda?

그 깨달음으로 그는 압니다. 그 paññā로 보니, 우리가 이 세상을 참 아름답다고 여기고 있었던 것은 얼마나 어리석은 일이었나.

koheda haravat lōkayak tiyennē? ē kiyapu baṇapada tuḷin maṭa hamba vuṇā. kohē ipadilā mona ātmabhāvayak kiyalā labāgena hiṭiyā.

어디에 알찬 세상이 있는가? 그 들은 baṇa 말씀으로 내게 와닿았다. 어디에 태어나 어떤 몸을 얻어 지내 왔든,

harayak æti ekak hambavelā næ. mohota mohotaka evilā vænadiilā yana ēvā misā ehenam ē papadu ekat tuḷa mama monavā hoyannada monavā karannada monavā labāgannada

알맹이 있는 것을 얻은 적이 없다. 순간순간 생겨 사라지는 것들뿐. 그렇다면 그런 것 속에서 내가 무엇을 찾고, 무엇을 하고, 무엇을 얻으려나.

monavāhari mē lōkē hon̆dayi kiyalā balāgena darāgena hiṭapu yamak tibuṇā. ēvat mohotin mohota gevilā yanavā mama kæmati sihiyē pavatinnē næti ēvānam. ēka nam ēkē dharmatāvaya.

무언가 이 세상에서 좋다고 보고 붙들고 있던 것이 있었다. 그것들도 순간순간 지나가 버린다. 내가 바라는 대로 머물지 않는 것들이다. 그것이 그것의 dharmatā, 곧 본성이다.

ē harayak næti dennē meccara kal mama badāgena hiṭiya hon̆da deyak kiyalā.

그 알맹이 없는 것을 이제껏 나는 좋은 것이라 여겨 끌어안고 있었다.

mē lōkē maṭa nam allanna harayak nǣha kiyana eka dæn væṭahilā tiyennē. devlovat nǣhæ, bam̆balavat nǣ, minislovat nǣ, koyi lōket nǣha. harayak tiyenavā kiyalā allanna vaṭinā deyak. ēka maṭa dahama tuḷin væṭahuṇā.

이 세상에 내가 붙잡을 알맹이가 없다는 것이 이제 와닿았다. 하늘 세계에도 없고, brahma 세계에도 없고, 사람 세계에도 없고, 어느 세계에도 없다 — 알맹이가 있다고 붙잡을 만한 것이. 그것이 dharma를 통해 내게 와닿았다.

ehenam mē satyaya tuḷin āpu nigamanaya āya særayak ohugē manasin ayin karannē kohomada? ē etanin nækillā hiṭan gihillā kohē hiṭiyā.

그렇다면 이 진리를 통해 온 결론을 다시 그의 마음에서 어떻게 치우겠습니까? 그 자리에서 일어나 어디를 가 있더라도요.

manasin harayak nǣ kiyalā yamkisi yamak væṭahuṇam asāra vannā vū deyak karanna. maṭa dæn ōnakamak nǣ.

마음으로 무언가가 알맹이 없다고 와닿으면, 알맹이 없는 것을 하려는 마음이 이제 내게 없다.

asīmita balāporottu tiyāgena hiṭiyā hari vaṭinā dēval mē lōkē tiyenavā maṭa karanna ēvā tiyenavā. labanna ēvā tiyenavā kiyalā. dæn tamayi tērennē ehema asīmita vaṭinākamak æti yamak mē lōkē nǣha kiyalā. upan ekaṭa jīvat velā mæranakan inna ōna hindā tamayi rassāvak ōnē. loku rassāvak nemeyi ōnē jīvat venna.

끝없는 바람을 품고 있었다. 이 세상에 귀한 것들이 있고, 내가 할 것들이 있고, 얻을 것들이 있다고. 이제야 알겠다, 그렇게 끝없이 귀한 것은 이 세상에 없다는 것을. 태어났으니 죽을 때까지 살아야 하기에 일자리는 필요하다. 큰 일자리가 아니라 살아갈 만큼이면 된다.

mama hitāgena mahā loku vimāyak giyak hadannē. māli gāvak ekak hadanna. mokaṭada dæn tamayi tērennē ēn æti væḍak næhæ. hæbæyi geyak nætuva bæhæ inna ekak ebæ. inna maṭṭamaṭa giyā hadāgannavā nisā maṭē væḍak nætiū āṭō pæṭi geval ōnē næhæ. bæsa

나는 커다란 저택을 지을 생각이었다. 궁궐 같은 집을. 무엇 하러? 이제야 알겠다, 그런 건 쓸모없다. 하지만 집 없이는 살 수 없다. 살 만큼만 지으면 되니 쓸모없는 호화로운 집은 필요 없다.

vaṭinā karana.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mama hitāgena hiṭiyē gamēma inna lokuma poho venna anē vagganāgē mōḍē. monavada mama hituvē?

나는 마을에서 제일가는 부자가 되려 했다. 아, 나는 얼마나 바보였나. 내가 무슨 생각을 했던가?

maṭa mē itin innakan jīvat venna yamak nætuva bæri hindā ēvatkamak tibunahama maṭa hon̆daṭama æti. manasa hiṭiyā tenna.

이제 살아 있는 동안 무언가 없이는 살 수 없으니, 그만큼만 있으면 내게 충분하다. 마음이 거기 머물렀습니다.

mama hitā hiṭiyē tattvanāntaraya okkoma aragena eka tanin gihillā prādēśī mantrī velā diśāyamati velā oya vidihaṭa gihillā janādhipati venakan gihillā tavat ehāṭa yannayi mama hitāē. mona taram mōḍakamak monavā koraganna

나는 자리란 자리는 다 차지해서, 한 자리에서 시작해 지방 의원이 되고 장관이 되고, 그렇게 대통령까지 오르고 더 나아가려 했다. 얼마나 어리석은 일이었나, 무엇을 얻겠다고.

mohoten mohota gevillā yanna dēval tuḷa harayak næti dēval tuḷa mona harayak deyakda oya mama oya patāgena hiṭiyē? balāporottu veyi. væḍak æti oya oya tattvaṭantara bæsanikama maṭa mē jīvat venakan inna tibunahama pasutalen hon̆daṭama. maṭē lokum valin væḍak ēvat bæssā. dæn mē vidihaṭa bæsala passē tamanṭa tērenavā.

순간순간 지나가 버리는 것, 알맹이 없는 것 속에서 내가 무슨 알맹이를 바라고 있었던가? 바람도 내려앉았다. 그런 지위가 무슨 소용인가. 살아 있는 동안 지낼 바탕만 있으면 충분하다. 큰 것들은 내게 소용없다. 그것들도 내려앉았다. 이렇게 내려앉은 뒤에 그는 알게 됩니다.

meccara kal prāṇaghāta karanna satva hiṁsā karanna maṭa mānasikatvayak udā vunānam ēvaṭa mūla hētuva koheda tibunē?

이제껏 목숨을 빼앗고 짐승을 해치려는 마음이 내게 생겼다면 그 뿌리 원인은 어디에 있었나?

mē lōkē haravat deyak tiyenavā kiyalā gatta mānasikatvaya tamayi ēka labā gænīmaṭa īṭa viruddha siyallaṭa merehiva nægi hiṭapan kiyalā magē manasaṭa dunna adahasa tamayi prāṇaghātayaṭa satva hiṁsāvaṭa mā peḷam̆bevvē.

이 세상에 알찬 것이 있다고 여긴 마음가짐, 그것을 얻으려고 거스르는 모든 것에 맞서 일어서라고 내 마음에 준 그 생각이 나를 목숨 빼앗음과 짐승 해침으로 몰았다.

hora mæravaṁcāvaṭa peḷam̆bevvē.

훔치고 속이는 데로 몰았다.

ēvā hari vaṭinavā piyayi manāpayi kohomahari monavā ayiutukam balanna innē nætuva darāgænin kiyana vacanaya dunna adahasa tamayi. surāva sūduvara durācāryaṭa peḷam̆bevvē.

그것들이 아주 귀하다, 사랑스럽다, 마음에 든다, 옳고 그름 따지지 말고 어떻게든 붙들라고 한 그 말이 준 생각이 술과 노름과 그릇된 행실로 몰았다.

dæn maṭa ehema bala peḷam̆benna vaṭinādiyak lōkē nǣha kiyalā væṭahilā ivarayi. dæn kavuru poḷovannada

이제 내게는 그렇게 몰아붙일 만큼 귀한 것이 세상에 없다는 것이 와닿았다. 이제 누가 나를 몰겠는가?

metek kal prāṇaghātayaṭa poḷam̆bavapu mānasikatvaya adattādānaya ēval soramæra vaṁcāvanna poḷam̆bapu mānasikatvaya surāvaṭa sūduvaṭa durācārayaṭa poḷobavapu mānasikatvaya boruvaṭa kēḷamaṭa parasayaṭa pralāpayaṭa poḷam̆bapu mānasikatvaya lōbhakamaṭa tarahāvaṭa mōḍakamaṭa poḷovapu mānasikatvaya magen koccara nidahas velāda

이제껏 목숨 빼앗음으로 몰던 마음가짐, adinnādāna 곧 훔치고 속이는 데로 몰던 마음가짐, 술과 노름과 그릇된 행실로 몰던 마음가짐, 거짓말과 이간질과 거친 말과 쓸데없는 말로 몰던 마음가짐, 탐욕과 화와 어리석음으로 몰던 마음가짐에서 나는 얼마나 놓여났는가.

ehenam mā tuḷa dasa akusalayaṭa tibicca væn̆dīma koccara ǣt velāda dasa akusalaya piḷiban̆da yamkisi cētanā piḷiban̆da athærīmak, noælmak, vin̆dīmak vuṇāda?

그렇다면 내 안에 열 가지 akusala에 대해 있던 끌림이 얼마나 멀어졌는가. 열 가지 akusala의 어떤 cetanā에 대해 놓음, 들러붙지 않음, 벗어남이 일어났는가?

menna mēka tamayi saṁvaraṭṭhēna sīlaṁ kiyalā saṁvaratvayaṭa patvīmen læbū sīlaya. mēkaṭa kiyanavā saṁvaraṭēna sīla.

이것이 'saṃvaraṭṭhena sīlaṃ', saṃvara 곧 다잡음에 이르러 얻은 sīla입니다. 이것을 saṃvaraṭṭhena sīla라 합니다.

mē saṁvaratvayē pihiṭiya kumak nisāda? lōkē harayak nǣ kiyalā læbū pragnāven yutta avabōdhaya nisā.

이 saṃvara에 선 것은 무엇 때문입니까? 세상에 알맹이가 없다는 paññā를 갖춘 깨달음 때문입니다.

menna mē avabōdhaya yam kenekuṭa læbuṇā nam eyāṭa pihilanavā pihiṭanavā saṁvaratvayā. menna mē saṁvaratvaya satyayābōdhayen læbicca ekak nisā āya kæḍennē nǣ.

이 깨달음을 누가 얻었다면 그에게 saṃvara가 섭니다. 이 saṃvara는 진리를 깨달아 얻은 것이기에 다시 깨지지 않습니다.

ē nisā ē sīlaya pahaḷa vunot akhaṇḍayi. ōka siduruva karanna bæha kāṭavat pragnāven pūrṇa karapu nisā. ōka acitrayi. ōka dubala karanna bæ. nævata vārayak. læbū śaktiya bala karanna bæha. asabalayi. ē vāgēma kuṇu karanna kahaṭa ganna bæ kāṭavat satyaya tuḷa avabōdhaya nisā. akal māsayi.

그래서 그 sīla가 생기면 akhaṇḍa, 끊어지지 않습니다. paññā로 채웠기에 누구도 구멍 낼 수 없습니다. acchidda입니다. 약하게 할 수 없습니다. 다시 말해 얻은 힘을 약하게 할 수 없습니다. asabala입니다. 마찬가지로 진리 안의 깨달음 때문에 누구도 썩게 하거나 얼룩지게 할 수 없습니다. akammāsa입니다.

ehenam akhaṇḍa vū acē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi ariya akhānta sīlaya kiyannē pæhædili prasanna sīla guṇayak kiyalā api hitā innavā.

그런데 ariyakanta sīla라 하면 우리는 맑고 깨끗한 sīla의 덕이라고 여기고 있습니다.

hæbæyi ariyanta sīlaya lōkē āryayanṭa pisak kāṭavat haṭagannē. ārya bavaṭa patvenako labana guṇayak tiyenavā.

그러나 ariyakanta sīla는 세상에서 ariya 말고는 누구에게도 생기지 않습니다. ariya가 될 때 얻는 덕이 있습니다.

kṣē vena pahat bavaṭa pat karana yamak ætnam lōkē. ē pāpa karmayō pāpadāhayō antayaṭa pat karapuvahama keḷavara karapuvahama yam śikṣayak læbenavada

세상에서 다하게 하고 낮은 데로 떨어뜨리는 무언가가 있다면, 그 나쁜 kamma, 나쁜 불길을 끝에 이르게 하고 마무리 지었을 때 어떤 sikkhā, 곧 배움을 얻게 되는가.

menna mē ka antaśīlaya kāntaśīlaya kriya hæmelīma gamanē gamanaṭa sasara gamanaṭa yana

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yamak ætda ariya karapudāṭa sasara gamana navattanna hētu vennā vū sīlaya nisā ēka ariya vuṇā.

…그런 것이 있다면 그것을 물리친 날 saṃsāra 길을 멈추는 원인이 되는 sīla이기에 그것은 ariya가 되었습니다.

kṣaya karana pahat bavaṭa pat karannā vū duccaritaya ætdamannā vū pætta antayaṭa kara dæmma nisā keḷavara karapu nisā kānta vuṇā. śikṣaṇayak læbicca nisā sīla vuṇā.

다하게 하고 낮은 데로 떨어뜨리는 악행 쪽을 끝까지 몰아내 마무리 지었기에 kanta가 되었습니다. sikkhā를 얻었기에 sīla가 되었습니다.

menna mēkaṭa kiyanavā ariya kānta sīlaya pahaḷa vuṇā. akhaṇḍayi, acitrayi, asabalayi, akalmāsayi oya ṭikaṭa kiyana okkoma yuddhayi.

이것을 ariyakanta sīla가 생겼다고 합니다. akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa — 이것들은 모두 이것을 두고 하는 말입니다.

onna yamkisi pahavelā giya klēsayak, pahavelā giya pāpayak ætnam satara apahā gata vīmaṭa hētu vena koṭasayi paḷavenima darśana pahuṇē.

그렇게 버려진 어떤 kilesa, 버려진 어떤 나쁜 것이 있다면, 그것은 네 apāya로 가게 하는 부분이며 첫 번째 dassana로 버린 것입니다.

siyalu pav pahē nǣ. tava ituru hariyak tiyenavā. ē ituru hariyen ohu ati yamak kerenna puḷuvan iḍa tiyenavā.

모든 나쁜 것이 버려진 것은 아닙니다. 아직 남은 부분이 있습니다. 그 남은 부분으로 그가 무언가를 저지를 여지가 있습니다.

prāṇaghātayak, horakamak, kāmamityācāryak kerenna iḍa tiyenavā. hæbæyi hatara pagatta taram balavatyak era itunē. menna sōvān pallayen siddha vennē oya ṭikayi.

목숨 빼앗음, 도둑질, kāmamicchācāra를 저지를 여지가 있습니다. 그러나 네 apāya로 갈 만큼의 힘은 남아 있지 않습니다. sotāpatti-phala로 일어나는 것은 이만큼입니다.

ara ṭika u ituru ṭika æraganna. dæn bhāvanāvē pahāta tabbinnē deveni avasthāva gattē onna ōkaṭa satara apāgata vena koṭasa. darśanaya paha karalā ivara karagattaṭa passē bhāvanāven paha karaganna ōnē ituru ælīmayi gæṭīmayi ṭika ēkaṭa hambavecca mulā

저 남은 부분을 걷어내야 합니다. 이제 bhāvanā로 버리는 두 번째 단계를 든 것이 바로 그것입니다. 네 apāya로 가는 부분은 dassana로 버려 끝냈으니, 그 뒤에는 bhāvanā로 버려야 합니다 — 남은 들러붙음과 거슬림, 그리고 거기에 딸린 헷갈림을.

kāyē kāyānupasi viharati ātāpi sampajānō satimā vineyaya lōkē abhijjā dōmanassaṁ dæn anna balannavā etuḷa ṭika ayin karaganna

'kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaṃ' — 이제 보십시오, 그 안에 있는 것을 걷어내는 것입니다.

vēdanāsu vēdanānupassī viharati ātāpi sampajānō satimā vineyaya lōkē abhijjā dōmanassa cittē cittānupassa viharati ātāpi sampajānō sati atimā vineyaya lōkē abhijjā dōmanassā dhammē dhammānupassī viharati ātāpi sampajānō satimā vinaya lōkē abhijjā dōmanassā dæn satara satipaṭṭhānayaṭa bæsa menna ælīmayi gæṭīmayi næti karaganna tiyennē īḷan̆ga bhāvanāva

'vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaṃ; citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaṃ; dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaṃ.' 이제 네 satipaṭṭhāna에 들어서서 들러붙음과 거슬림을 없애는 것이 다음 bhāvanā입니다.

dæn satara satipaṭṭhānaya vaḍanakoṭa dæn otana api mulā ævidilā tiyennē dæn sīla viśuddhiya hari aragena tiyenavā ariyānta sīlaya panna vaṭa sīla viśuddhiya tiyenavā.

이제 네 satipaṭṭhāna를 닦을 때, 우리는 여기까지 와서 sīla-visuddhi를 제대로 갖추었습니다. ariyakanta sīla라는 sīla-visuddhi가 있습니다.

dæn sīla viśuddhiyen ohu citta viśuddhiyaṭayi enna tiyennē. ehenam ælena gæṭena pætta ahak karapuvahama læbena dhyāna śaktiya ohu huḷan̆ga nægenna ōna.

이제 그는 sīla-visuddhi에서 citta-visuddhi로 나아가야 합니다. 그러니 들러붙고 거슬리는 쪽을 치웠을 때 얻는 jhāna의 힘으로 그는 올라서야 합니다.

prathama dhyāna, dtiyak dhyāna, tr̥tiya dhyāna, caturatta dhyāna ādī vaśayen ē samādhi śaktiya ohu matuvelā enna ōna. ituru aḍupāḍuva suddha karanakoṭa

paṭhama jhāna, dutiya jhāna, tatiya jhāna, catuttha jhāna 같은 그 samādhi의 힘이 그에게 솟아나야 합니다, 남은 모자람을 깨끗이 해 갈 때.

dhyāna san̆dahā apiṭa amutuven karanna seṭa mana deyak nǣ. ē mārgaya anugamanaya karanakoṭa ē tuḷa haṭaganna pratiphalayak dhyāna. apiṭa tiyennē avaśya karana mārgaya anugamanaya kirīma vitarayi. phalaya læbenavā. læbunahama læbuṇa bava dænagannavā.

jhāna를 위해 우리가 따로 해야 할 것은 없습니다. 그 길을 따라가면 그 안에서 생기는 결과가 jhāna입니다. 우리가 할 일은 필요한 길을 따르는 것뿐입니다. 열매는 옵니다. 오면 왔다는 것을 압니다.

itin menna mē vidihaṭa hæma vedēma apiṭa siddha venavā. paṁca duṣcaritayangē ven velā inna yanakoṭa bāhira lōkē api meccara kal hadāgatta rāmuvat tuḷa api in̆dalā tiyennē. paṁca duṣcaritayan æsuru karapu rāmuvakayi api jīvat velā tiyennē. ehema pirisak atarē hadāgatta saṁvidhānayakayi mē jīvat velā tiyennē.

이렇게 모든 일이 우리에게 일어납니다. 다섯 악행에서 떨어져 지내려 할 때, 우리는 바깥 세상에서 이제껏 만들어 온 틀 안에서 살아왔습니다. 다섯 악행을 가까이하는 틀에서 살아왔습니다. 그런 무리 속에서 만든 짜임새 안에서 살아왔습니다.

dharmaya avabōdha karalā dharmaya dækkāṭa passē apiṭa ōnakama tiyennē mama paṁca duṣcaritayen ven venna ōnē kiyalā. ē vagēma yamkisi trividha duṣcaritayangayen ven velā. ida sucaritaya pihiṭā gattot maṭa ārya mārgaya væḍenavayi kiyalā. mēka tērum gattā.

dharma를 깨닫고 dharma를 본 뒤에 우리가 바라는 것은 다섯 악행에서 떨어져야 한다는 것입니다. 또 세 가지 악행에서 떨어져 세 가지 선행을 세우면 ariya magga가 자란다는 것. 이것을 이해했습니다.

ē tērum gattaṭa dæn mama meccara kal hadāgatta parisarayē in̆dagenē maṭa mē karanna velā tiyennē. dæn mokada karannē?

그렇게 이해했지만, 이제 나는 이제껏 만들어 온 환경 속에 앉아서 이것을 해야 하게 되었습니다. 이제 어떻게 할까요?

mama hadāgatta parisaraya tuḷa meccara kal hadāgattē upadet dunnē. prāṇaghātayaṭa upades dunnā. satva hiṁsāvalaṭa upades dunnā. bænnot nam ahakalā inna epā. ouva pat karanna epā. um̆balā varē. mama magē nṭa kiyalā tiyennē ehemayi. dæn unṭa mama kohomada āśarayak nnē mēṭa passē bænnahama bayinnē nætuva īṭapan kiyalā. ēkat ata ahanē mama dīpu upadesa maṭa vadinavānē dæn velā tiyennē. um̆barā yaṭat ennanam epā oḍuva pat karanna yanna epā. mama ehema ahaṁkāra vidihaṭa kiyalā lōkeṭa kiyātu.

내가 만든 환경 안에서 이제껏 만든 것, 내가 준 가르침이 있습니다. 목숨 빼앗으라는 가르침을 주었고, 짐승을 해치라는 가르침을 주었습니다. '욕을 먹으면 가만있지 마라. 바보 취급 당하지 마라.' 나는 내 아이들에게 그렇게 말해 왔습니다. 이제 그 아이들에게 '이제부터는 욕을 먹어도 되받지 말고 참아라'라고 어떻게 타이르겠습니까. 내가 준 가르침이 이제 내게 돌아와 꽂히게 되었습니다. '너희는 굽히지 마라, 바보 취급 당하러 가지 마라' — 나는 그렇게 거만하게 세상에 말해 왔습니다.

dæn itin mama kohomada pāpiṣṭhā bhissak vāgē mānayak nætuva innē. dæn magen igena gattē maṭama bahinavā anit ham̆bēda apiṭa mehema ugannalā dīlā dæn apiṭa kiyanavā mehema piṭahan kiyalā. dæn mama mokada karannē?

이제 내가 어떻게 발닦개처럼 자존심도 없이 지내겠습니까. 이제 내게서 배운 것이 나를 꾸짖습니다. 다른 이들이 '우리에게 그렇게 가르쳐 놓고 이제 와서 이렇게 하라고 하느냐'고 합니다. 이제 나는 어떻게 하나?

oya avaṁkava karanna gihillā tamayi ōkaṭama kerevilā tiyennē ōgolla kohomahari monavā karalā hari kamak næhæ. boru kiyalā hari kamak næhæ. kapaṭigam karalā hari kamak næhæ. horaṭa mænalā gihillā hari kamak næhæ. lābhayak labā pallāna mama ohomayi upades dīlā tiyennē.

'정직하게 하려다가는 이 꼴이 된다. 너희는 어떻게든, 무엇을 해서든 괜찮다. 거짓말을 해도 괜찮다. 속임수를 써도 괜찮다. 눈금을 속여 재도 괜찮다. 이익만 얻어라' — 나는 그렇게 가르쳐 왔습니다.

mama ēgollangē lōkayē dæn innē. dæn mama ēgollanṭa kiyannē kohomada? hora kirum hora mænum atæralā avaṁkava kaṭayutu karā. læbena suḷu lābhē labāga illā boru karalā vaṁcā karalā ganna ekatu venna epā. dæn ē baṇa mama kohomada kiyannē? ē aya maṭa niindā karanavā. mama avabōdhaku tæna ēgollō nǣnē dæn.

이제 나는 그들의 세상에 있습니다. 이제 그들에게 어떻게 '속여 팔고 속여 재는 것을 그만두고 정직하게 해라. 얻는 작은 이익으로 만족하고 거짓과 속임수로 모으지 마라'고 하겠습니까. 그런 baṇa를 내가 어떻게 하겠습니까? 그들은 나를 비난합니다. 내가 깨달은 자리에 그들은 없습니다.

dæn taman innē venama lōka. ēgollō venama lōkeka. dæn hari praśnayak tamanṭa venavā.

이제 자기는 다른 세상에, 그들은 다른 세상에 있습니다. 이제 자기에게 큰 문제가 생깁니다.

dæn menna mē velāvēdī apiṭa praśnayak matu venavā kohomada budu dahama rakinnē mē samājaya dæn oba tiyena praśnayak. gedara sil aran innē kohomada? gedaralā henavā kohomada mē karannē? anik aya innē mehemayi. tamanma hadāgatta eka vipākayana tamanṭa mē tiyennē.

이때 우리에게 문제가 떠오릅니다. 이 사회에서 붓다의 dharma를 어떻게 지키는가 — 지금 여러분에게 있는 문제입니다. 집에서 sīla를 지키며 어떻게 삽니까? 집에서 이것을 어떻게 합니까? 다른 사람들은 이렇게 삽니다. 자기가 만든 것의 vipāka가 자기에게 이렇게 와 있는 것입니다.

muladī tamanma hadāgatta avidyāvē rāmuva tuḷin hadāgena ē rāmuva tuḷa tamayi dæn mē jīvitaya gata karanna velā tiyennē. dæn ē rāmuva tuḷa vidyāvē pættaṭa kohomada yannē?

처음에 자기 스스로 avijjā의 틀로 만들어 놓고, 이제 그 틀 안에서 이 삶을 살아야 하게 되었습니다. 그 틀 안에서 어떻게 vijjā 쪽으로 갑니까?

ara bāhira lōkē mama hadapu lōkaya maṭa vadinavā. mama hon̆dayi hon̆dayi kiyalā ekatu karalā tiyennē duṣcaritayaṭa avaśya upakaranna. dusiri situvili kriyāvadana valaṭa avaśya vena parisaraya hadalā tiyennē. dæn maṭa ē parisarayen ahakannayi velā tiyennē. ē parisaraya hiṭiyot vināśa bavak dannavā. midenna vidihakut nǣha lēsatiya.

저 바깥 세상, 내가 만든 세상이 나를 칩니다. 내가 좋다 좋다 하며 모아 온 것은 악행에 필요한 도구들입니다. 나쁜 생각과 행동과 말에 필요한 환경을 만들어 두었습니다. 이제 나는 그 환경에서 떠나야 하게 되었습니다. 그 환경에 머물면 망가진다는 것을 압니다. 벗어날 길도 쉽지 않습니다.

anit pætta tamayi manasanavā hun̆gak duścarita karapanna. ēvayi āśvāda tiyennē. ēn tamangē manasa taman kaḷam̆barā. tamanṭa suddha velā iṭa hitennet næha hari vadayak.

다른 한편으로 마음이 자꾸 '악행을 해라, 거기에 assāda, 즐거움이 있다'고 합니다. 그래서 자기 마음이 자기를 휘젓습니다. 깨끗하게 지내고 싶은 마음도 들지 않습니다. 큰 괴로움입니다.

menna mē pan̆du praśnayakaṭa muhuṇa denna venavā dæn trividha sucaritayen jīvat vīma hon̆dayi kiyalā nigamanaya karalā māt ē tattvayaṭa pat venavā kiyalā nigamanaya karagatta kenāṭa. īḷan̆gaṭa oya praśnayaṭa muhuṇa dēṭa venavā.

세 가지 선행으로 사는 것이 좋다고 결론 내리고 나도 그렇게 되겠다고 마음먹은 사람은 이런 문제에 부딪히게 됩니다. 그 다음에 바로 그 문제를 마주해야 합니다.

menna mē velāvēdī ōkaṭa piḷiturak avaśya venavā. ē piḷitura gannē kohomada? dæn hari amāru siddhiyak otana apiṭa nūṇa dē siddha venavā.

이때 그에 대한 답이 필요합니다. 그 답을 어떻게 얻습니까? 여기서 우리에게 아주 힘든 일이 일어납니다.

metenadi dækiya yutu kāraṇā dekak tiyenavā. ekak tamayi. duścartaya kiyalā api hitā inna ēvā. lōka āśvādaya lōka āśvādayak mul karagena ayiutu andhen hō ē āśvādaya upanam ganna goḍa gahaganna api yodāgatta væḍapiḷila api duṣcaritayen goḍannagalā tibicca rāmō.

여기서 보아야 할 것이 두 가지 있습니다. 하나는 우리가 악행이라 여기는 것들입니다. 세상의 즐거움, 세상의 즐거움을 뿌리로 하여 옳고 그름도 모른 채 그 즐거움을 얻고 쌓으려고 우리가 써 온 방식 — 우리가 악행으로 세워 온 틀입니다.

dæn api innē ē tuḷa dæn api midennat ōnē ōken. ē gonnagāgatta rāmuva nisā apē manasa āgantuka upaklēsayangen kiliṭi velā duścarita sahagata manasak velā tiyennē.

이제 우리는 그 안에 있습니다. 그리고 이제 거기서 벗어나야도 합니다. 그 세운 틀 때문에 우리 마음은 손님처럼 온 upakkilesa로 더럽혀져 악행 섞인 마음이 되었습니다.

ehenam duṣcarita manasa apiṭa vada denavā. api gonnagāgata lōkē nævata nævata bhukti in̆dapan kiyalā.

그러니 악행에 물든 마음이 우리를 괴롭힙니다, 우리가 세운 세상을 다시 또다시 누리라고.

sucarita lōkē bhuktiinna eka mahā vadayak. ēka loku kammælikamak, hōndu māndu gatiyak. hari pahaḷuvā dæn innē ehemayi mulin ara goḍanagāgatta duccarita lōkē æsuraṭa yanna tiyenavā nam hari prabōdhayi.

선행의 세상을 누리는 것은 큰 고역입니다. 큰 게으름, 축 늘어지는 느낌입니다. 지금은 그렇습니다. 처음 세워 둔 악행의 세상을 가까이하러 간다면 아주 신이 납니다.

bōla gahanna purudu velā sellam karanna purudu velā inna ḷamayek. ēvā væḍak næti duccaritā væḍa sellam his dēval mē væḍak nǣha. mama ēvā ahak velā yanna ōnē. ēvayen ivat venna ōnē kiyanakoṭa ara taman purudu gatta pirisa an̆ḍa gahagena yanavā. æyiiyayan ē an̆ḍa gahanavā ē pætten. bāhira lōken karadarayi.

공놀이하고 노는 데 길든 아이 같습니다. '그것들은 쓸모없는 나쁜 일, 놀이, 헛된 것이다. 쓸모없다. 나는 거기서 떠나야 한다, 거기서 물러나야 한다' 하면, 늘 어울리던 무리가 소리쳐 부르며 갑니다. 왜 안 오냐고 그쪽에서 소리칩니다. 바깥 세상에서 성가시게 합니다.

ēvayen mēla inna hæduvat magē manasa padenā anē īyē nam sellam karalā koccara āśvādayen hiṭiyatda ada maṭa ē āśvādaya næhænē labanna ōna ekak duccarmanak kamak nǣ phalayan phalayan gihin bōra gahapa pamanasaṭa hitaṭa denavā adahasa hita

거기서 떨어져 있으려 해도 내 마음이 '아, 어제는 놀면서 얼마나 즐거웠나. 오늘은 그 즐거움을 못 누리네. 나쁜 짓이어도 괜찮아, 나가서 공 차자' 하고 마음에 생각을 줍니다.

hitaṭa denavā adahasa hita nemeyi adahas dennē viññāṇaya api kiyannē hita apiṭa adahas denavā kiyalā.

생각을 주는 것은 마음이 아니라 viññāṇa입니다. 우리는 마음이 우리에게 생각을 준다고 말하지만요.

prabhāssara hita nam oya adahasa dennē nǣ. oya adahata dennē āgātukana upakiliṭṭa ena upakiliṭtan kiyalā ē prabhāsvaratvaya kirīṭi karalā dāpu upakelas valin gahana vecca mānasikatvaya hevat viññāṇa tamayi. apiṭa dæn oya vadi dennē.

pabhassara 마음이라면 그런 생각을 주지 않습니다. 그 생각을 주는 것은 āgantuka upakkilesa, 곧 그 pabhassara를 더럽힌 upakkilesa로 짙어진 마음가짐, 다시 말해 viññāṇa입니다. 그것이 지금 우리를 괴롭힙니다.

duccarayangē āśvādayak tiyenavā kiyalā han̆gavanna ēka vin̆dapilā poḷam̆bavanna. ē nisā tamayi ārya mārgaya pūrṇaya karaganna bæri.

악행에 즐거움이 있다고 느끼게 하고, 그것을 누리라고 몰아붙입니다. 그래서 ariya magga를 채우지 못합니다.

ārya mārgaya pūrṇaya karanavā kiyalā kiyannē mal vaṭṭiyak aranna gihimruvangē rūpaya nagaṭa gi tiyalā pūjā karalā væn̆da ennē ekavat ehema nætnam monavā hari giya tan oya bō malu dahæ maḷu hadalā itin ovā kara kara atu patu karagā innaeka ēvā nemeyi.

ariya magga를 채운다는 것은 꽃바구니를 들고 가서 불상 앞에 놓고 공양하고 절하고 오는 것이나, 아니면 가는 곳마다 bodhi 단과 dāgaba 단을 만들고 그 일을 하며 이것저것 꾸미고 지내는 것이 아닙니다.

hæbæyi ēvā ayin karanna kiyanavā nemeyi. api mārgaya śr̥ddha karaganna loku ādhārakō hæbæyi ēvayē hira venna hon̆da næha ēka budu dahama kiyalā.

그렇다고 그것들을 치우라는 말은 아닙니다. 우리가 길을 깨끗이 하는 데 큰 도움이 됩니다. 그러나 그것이 붓다의 dharma라며 거기에 갇히는 것은 좋지 않습니다.

sucaritayaṭa patvenna tiyena mānasikatvaya suddha karaganna. anukramayen enna tiyena væḍa piḷivelaṭa ēvā ayitiyi. anupūra pratipadāvaṭa ēvā ayiti. pūrva bhāga pratipadāva

선행에 이를 마음가짐을 깨끗이 하는 것 — 차례대로 와야 할 일의 순서에 그것들이 속합니다. anupubba paṭipadā에 속하는 것입니다. pubbabhāga paṭipadā입니다.

ē nisā ēvā apahāsatayaṭa pavat karanna bhājanaya karanna hon̆da næha. ē vunāṭa api ē væya vidihalā hiṭan ē tuḷa vitarak api ræn̆dilā hiṭiyo. ēka nivan magat nemeyi. dæn nivan maga kiyalā ēka ēvaṭa rævaṭenna hon̆dak næha.

그러니 그것들을 깎아내리는 것은 좋지 않습니다. 그렇다고 우리가 그런 일을 하며 그 안에만 머문다면 그것은 nibbāna 길이 아닙니다. 그것을 nibbāna 길이라 여겨 속는 것은 좋지 않습니다.

dāna dīlā caitya bōmaḷu hadalā suddha pavitra karalā udē in̆danṭa ænakam vandanāmāna pūjā kara inna eka ēka budu dahama nemeyi kiyalā ayin karannat bæha. ēka budu dahamayi kiyalā balana ēka idenā nivan dakinnat bæ.

dāna를 주고, cetiya와 bodhi 단을 만들어 깨끗이 가꾸고, 아침부터 저녁까지 절하고 공양하며 지내는 것을 붓다의 dharma가 아니라며 치울 수도 없습니다. 그렇다고 그것이 붓다의 dharma라며 그것만 하는 사람은 nibbāna를 볼 수도 없습니다.

ehenam dænaganna ōnē pūrva bhāga pratipadāvak tiyenavā kāya sucaritaya, vāg sucaritaya, manō sucaritaya kiyana trividha sucaritaya pūrṇaya karaganna. api metek kal genāpu duścarta væḍa piḷi pirin ivat vennē. apē manasagattā hæḍagasā gata yutu mūlika kramaya otana tiyennē.

그러니 알아야 합니다. pubbabhāga paṭipadā가 있습니다. kāya sucarita, vacī sucarita, mano sucarita라는 세 가지 선행을 채우는 것, 우리가 이제껏 해 온 악행의 방식에서 벗어나는 것입니다. 우리 마음을 가다듬어야 할 기본 방법이 거기에 있습니다.

ehenam ēka apiṭa satva viśuddhiya pūrṇaya kara gænīmēdī ārya mārgaya pūrṇaya kara gænīmēdī api hæḍagæta yutu mūla parisarayak velā tiyenavā. ē parisaraya apiṭa ōnæ velā tiyennē api metek kal goḍanagāgatta rāmuva duścaritavili kriyāvadan tuḷin goḍanagāgatta rāmuvak nisā.

그렇다면 그것은 우리가 satta visuddhi를 채우고 ariya magga를 채울 때 맞추어야 할 기본 환경이 되었습니다. 그 환경이 필요한 것은 우리가 이제껏 세운 틀이 나쁜 생각과 행동과 말로 세운 틀이기 때문입니다.

ē tuḷa apiṭa ē parisaraya tuḷa inna velā tiyena nisā. dæn apiṭa ōken midilā yanna kramayak tiyenna ōnē manasa mudavā ganna ōnē eka pættakin bāhira lōken midenna ōnē eka pættakin. onna oya kāraṇā deka abhyantara bāhira kiyana depætten suddha karaganna ōnē.

그 안에, 그 환경 안에 있어야 하기 때문입니다. 이제 거기서 벗어날 방법이 있어야 합니다. 한편으로는 마음을 풀어내야 하고, 한편으로는 바깥 세상에서 벗어나야 합니다. 이 두 가지를 안과 밖 두 쪽에서 깨끗이 해야 합니다.

ehenam abhyantara pætten suddha karagannakoṭa indriya bhāvanāva vaḍanna kivvā. bāhira pættak suddha venna abhyantara pættak suddha venna īḷan̆gaṭa vahira nigamana tamā indriya bhāvanāva.

그러니 안쪽에서 깨끗이 할 때 indriya bhāvanā를 닦으라고 했습니다. 바깥쪽이 깨끗해지고 안쪽이 깨끗해지도록 다음에 내린 결론이 indriya bhāvanā입니다.

ehenam menna mēka tamayi pūrva bhāga pratipadāva nivan dakinna tiyennē. lēsima karē indriya bhāvanāva.

그러니 이것이 nibbāna를 보기 위한 pubbabhāga paṭipadā입니다. 가장 쉬운 것은 indriya bhāvanā입니다.

æhæṭa rūpayak pēnavā. lōkayē sundaratvaya næti karanna apiṭa bæ. mana vaḍana rūpa lōkayen aha karannat bæ.

눈에 형상이 보입니다. 세상의 아름다움을 우리가 없앨 수는 없습니다. 마음을 끄는 형상을 세상에서 치울 수도 없습니다.

hæbæyi mana vaḍana rūpa api purudu kara tiyennē duṣcaritaya anuva læjjana næti rūpa kiyana ēvā tamayi mana valānnē. ara dusirit pennana rūpa tamayi mana vaḍannē. aḍa nirvat rūpa tamayi mana vaḍannē. ē vagē lōkē tamayi mana vaḍana ekaṭa hædilā tiyennē.

그런데 우리가 길든 마음 끄는 형상은 악행을 따른 것입니다. 부끄러움 없는 형상이 마음을 끕니다. 악행을 보여 주는 형상이 마음을 끕니다. 반쯤 벗은 형상이 마음을 끕니다. 세상은 그렇게 마음을 끄는 쪽으로 만들어져 있습니다.

dæn ōvā apiṭa lōkayen næti karanna bæhæ api hædunāṭa. api dharmaya tuḷa giyā lōkayē inna ayagin ōvā ayin karanna bæha. koṭaṭa æn̆dagena innā koṭa æn̆dagena yanavā. aḍa nirvat uḍa payina genā uḍa payiinavā. ēka apiṭa næti karanna bæha.

그것들을 우리가 세상에서 없앨 수는 없습니다. 우리가 바뀌었다고, 우리가 dharma로 들어갔다고 세상 사람들에게서 그것을 치울 수 없습니다. 짧게 입는 사람은 짧게 입고 다닙니다. 반쯤 벗은 사람은 다리를 드러내고 다닙니다. 그것을 우리가 없앨 수 없습니다.

ē ayaṭa kiyanna giyot ehema lōkaya hadanna yanavā. bæri deyak karanna yanavā. budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē lōkaya hadanna nemeyi taman hædenna. hædena kramaya ēkayi.

그 사람들에게 뭐라 하러 가면 세상을 고치러 가는 것, 못할 일을 하러 가는 것입니다. 붓다께서 가르치신 것은 세상을 고치라는 것이 아니라 자기가 바뀌라는 것입니다. 바뀌는 방법이 바로 그것입니다.

anna taman hædena kramaya tamayi indriya bhāvanāva. dæn api dænaganna ōnē issellama kramakramayen api hædena kramayaṭa bahinna.

자기가 바뀌는 방법이 indriya bhāvanā입니다. 이제 우리는 먼저 차츰차츰 우리가 바뀌는 방법에 들어서야 한다는 것을 알아야 합니다.

æhæṭa ara priyamanāpa eccara kal mana vaḍapu dusirit rūpa hari pēnakoṭa ē nisā apiṭa haṭagannavā. ara pera tibicca puruddaṭa pera purupuru viññāṇa svabhāvaya tava tiyena nisā. priya svabhāvayak madhura svabhāvayak.

눈에 저 사랑스럽고 마음에 드는, 이제껏 마음을 끌던 나쁜 형상이 보이면, 그 때문에 우리에게 생깁니다 — 예전 버릇대로, 예전 viññāṇa의 성질이 아직 남아 있기 때문에 — 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이.

ēvā næti vennē nǣ. hita ælenavā. rāga āśvādayangen mulmat karanavā. ē pættaṭa æhillā yanavā. ēka tamayi mūlika hitē tava hæḍa gahagattā næti ārambhaka hitē svabhāvaya.

그것은 없어지지 않습니다. 마음이 들러붙습니다. rāga의 즐거움에 취하게 합니다. 그쪽으로 끌려갑니다. 그것이 아직 다듬어지지 않은 처음 마음의 성질입니다.

dæn mē velāvēdī upakramaśīlīva indriya bhāvanāven æhæ mul karagatta indriya bhāvanāva cakkhu indriya bhāvanāva purudu karaganna ōnē.

이때 솜씨 있게 indriya bhāvanā로, 눈을 뿌리로 한 indriya bhāvanā, 곧 cakkhu indriya bhāvanā를 익혀야 합니다.

indriya bhāvanāva indriya hayakaṭama tiyenavā. æhæ piḷiban̆da, kana piḷiban̆da, nāsaya piḷiban̆da, diva piḷiban̆da, kaya piḷiban̆da, mana piḷiban̆da haya ākārayaṭa vihicca bhāvanāvak æti karapu mēkaṭa kiyanavā indriya bhāvanāva

indriya bhāvanā는 여섯 indriya 모두에 있습니다. 눈에 대해, 귀에 대해, 코에 대해, 혀에 대해, 몸에 대해, 마음에 대해 여섯 가지로 펼친 bhāvanā를 indriya bhāvanā라 합니다.

cakkhu indriya bhāvanāvayi, sōta indriya bhāvanāvayi, gāna indriya bhāvanāvayi, jivhā indriya bhāvanāvayi, kāya indriya bhāvanāvayi, manē indriya bhāvanāvayi kiyana mē hayama ekatu veccahama ōkaṭa enavā indriya bhāvanāva kiyalat podu veīnnē.

cakkhu indriya bhāvanā, sota indriya bhāvanā, ghāna indriya bhāvanā, jivhā indriya bhāvanā, kāya indriya bhāvanā, mana indriya bhāvanā — 이 여섯이 합쳐져 통틀어 indriya bhāvanā라고 부릅니다.

indriya bhāvanāva vigraha karagattahama cakkhu indriya bhāvanāva sōta indriya bhāvanāva ghāna indriya bhāvanāva jivhā indriya bhāvanāva kāyē indriya bhāvanāva manō indriya bhāvanāva kiyalā hayakaṭa bedenavā.

indriya bhāvanā를 풀어 보면 cakkhu indriya bhāvanā, sota indriya bhāvanā, ghāna indriya bhāvanā, jivhā indriya bhāvanā, kāya indriya bhāvanā, mano indriya bhāvanā, 이렇게 여섯으로 나뉩니다.

dæn haya tōrāganna ōnē īḷan̆gaṭa haya haya ākārayen hikmavā ganna ōnē. anna api væḍē pūrva bhāga pratipadāva siddha vena tæna.

이제 여섯을 가려내고, 다음에 그 여섯을 여섯 가지로 길들여야 합니다. 바로 거기서 우리 일, pubbabhāga paṭipadā가 일어납니다.

æhæṭa rūpayak pēnakoṭa ara tibicca viññāṇa mānasikatvaya nisā ara āgātmika upaklēsas valin kilti vecca mānasikatvaya nisā ē pēna rūpaya piḷiban̆dava ælīma duṣcarita duścaritayaṭa hitina rūpa dækkat ælenavā. væḍipura ælennē ēvā balannama hitenavā.

눈에 형상이 보일 때, 저 예전부터 있던 viññāṇa의 마음가짐, 손님처럼 온 upakkilesa로 더럽혀진 마음가짐 때문에 그 보이는 형상에 들러붙습니다. 악행으로 이끄는 형상을 보아도 들러붙습니다. 오히려 그런 것에 더 들러붙어 더 보고 싶어집니다.

anna æhæṭa rūpayak pēnakoṭa priya svabhāvayak madhura svabhāvayak haṭagannavā.

눈에 형상이 보일 때 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 생깁니다.

ēkaṭa viruddhatāvayen ēka vahala dāna ekak āvot ehema nætnam ēkaṭa viruddha ekak āvot apriya amadhura svabhāvayak haṭagannavā.

그것을 거슬러 가리는 것이 오거나, 그것에 거스르는 것이 오면 사랑스럽지 않고 달콤하지 않은 성질이 생깁니다.

mē ṭiken kōkaṭa hari væṭenavā. ēkō priyayi madhurayi kiyalā balanna hitenavā. apriyayi amadhurayi kiyalā ēkaṭa viruddhava kaṭayutu karanna hitenavā. meccara kalē.

이 가운데 어느 하나에 떨어집니다. 사랑스럽고 달콤하다며 보고 싶어지거나, 사랑스럽지 않고 달콤하지 않다며 그것에 맞서고 싶어집니다. 이제껏 그래 왔습니다.

priyayi madhurayi kiyalā balanna hitunot ē san̆dahā mehe ævienavā. ē pasupata ham̆bā yanavā. etakoṭa yannē lōkeṭa

사랑스럽고 달콤하다며 보고 싶어지면 그것을 향해 끌려가 그 뒤를 쫓습니다. 그러면 가는 곳은 세상입니다.

apriyayi amadhurayi kiyalā gæṭunot ē pættē viruddhava ham̆bā yanavā. gæṭīm sahagatava hotana mulāva tiyenavā. ehenam ælīmayi, gæṭīmayi, mulāvayi kiyana menna mē tuḷa tamā. api meccara kala ravun gæhuvē.

사랑스럽지 않고 달콤하지 않다며 거슬리면 그쪽으로 맞서며 쫓아갑니다, 거슬림을 품고서. 거기에 헷갈림이 있습니다. 그러니 들러붙음, 거슬림, 헷갈림이라는 이 안에서 우리는 이제껏 맴돌았습니다.

dæn mēkē kaṇapiṭa gahannayi mē velā tiyennē. issellā tibicca kanapiṭa tamayi mēkē hiṭiyē. dæn itin pēna piṭaṭa gahana kana piṭa kiyannē kana velā tiyenavā nam pēnnē næhænē. kana vecca piṭa tamayi mē in̆dalā tiyennē. kanapiṭa kivvē ēkayi. dæn sasara gamana kanapiṭa yana eka ēka.

이제는 이것을 뒤집어야 할 때입니다. 예전에는 엎어진 채로 여기 있었습니다. 보이는 쪽으로 뒤집는다는 것은 — 엎어져 있으면 보이지 않잖습니까. 엎어진 채로 여기 지내 왔습니다. 뒤집는다는 말이 그것입니다. 이제 보면 saṃsāra 길은 엎어진 채로 가는 것입니다.

dæn itin api hariya pēna pættaṭa gannakoṭa viśēṣayen dakinna ōnē ætta. anna dakina piṭat tiyenavā nam ēka tamayi darśana budu maga nivan maga onna apē bhāvanāva viya yuttē onna ōkayi. nivan dakinna ōna.

이제 우리가 바른 쪽, 보이는 쪽으로 돌려놓을 때 특별히 보아야 할 것은 참입니다. 보는 쪽이 있다면 그것이 dassana, 붓다의 길, nibbāna 길입니다. 우리 bhāvanā는 바로 그래야 합니다. nibbāna를 보아야 합니다.

ehenam ē velāvēdī balanna kramayak dēśanā kaḷā.

그래서 그때 보는 방법을 가르치셨습니다.

ē ælena velāvēdī poḍḍak ivasaganna. gæṭenna hita enakoṭa poḍḍak ivasaganna onna oya tapasa purudu karanna. tapasa kiyannē heddak æn̆dagena kāraddak hari æn̆dagena suduredak hari æn̆dagena kohaṭa hari velā koṇaḍē uḍin bæn̆dagena hiṭan ara kælē hæn̆gægina eka nemeyi.

들러붙을 때 조금 참으십시오. 거슬리는 마음이 올 때 조금 참으십시오. 그 tapa를 익히십시오. tapa란 물들인 옷이나 검은 옷이나 흰 옷을 입고 어딘가로 가서 머리를 위로 틀어 묶고 숲에 숨어 사는 것이 아닙니다.

tava tava kivvē mokakda? onna oya keles tavanna ōnē. mokakyi tapasa tapa karanavā kiyannē tavanavā. tavannē monavada? kele. ada sapasa kiyannē ēkaṭa nemeyi. mayi yanavā sapas rakinna.

tapa라고 하신 것은 무엇입니까? 그 kilesa를 태워 없애야 합니다. tapa를 한다는 것은 태운다는 것입니다. 무엇을 태웁니까? kilesa를. 오늘날 tapa는 그런 뜻으로 쓰이지 않습니다. tapa를 지키러 간다고들 합니다.

tapasa rakinna enanavā kiyannē mē carita lakṣaṇayak ven karagena kohaṭa layinē āya æḍi æḍi gæṭi kæḍiya mulāvē inna eka tamayi porannē. budurajāṇan vahansē tapasa kiyalā pennuvē ē jātiya iriyavvak nemeyi.

tapa를 지키러 간다는 것은 어떤 겉모습을 따로 갖추고 어딘가로 가서, 여전히 들러붙고 거슬리고 헷갈림 속에 있는 것을 말합니다. 붓다께서 tapa라고 보이신 것은 그런 몸가짐이 아닙니다.

æhæṭa rūpaya pēna velāvaṭa priyamanāpayak matuvelā ælīmak æti venavānam. menna mē velāvē śāntiyen ivasīmen yuttaya ēka passē yanna nætuva darāganna utsāhayen vīriyen tavalā ē adahasa tavanna

눈에 형상이 보일 때 사랑스럽고 마음에 듦이 솟아 들러붙음이 생긴다면, 바로 그때 고요와 참음을 갖추고, 그것을 따라가지 않고 견디려 애쓰며 힘써 그 생각을 태우십시오.

ēkaṭa apriya amanāpa gæṭīmak æti venavā nam gæṭi gæṭī yannē nætuva ēka tavā ganna ivasīmen darāgena ōka purudu karanna.

그것에 사랑스럽지 않고 마음에 들지 않는 거슬림이 생기면, 거슬려서 따라가지 말고 그것을 태우십시오. 참음으로 견디며 그것을 익히십시오.

menna mēka æn̆duma koyi vuṇat gihida pævida kiyana praśnayak nemeyi tiyennē. koyi pættē vuṇat kavuru hari tapasa dakinavā nam, tapasa matu karanavā nam onna oya velāvaṭa tavāganna dakṣa venna ōna. ivasīma matu venna ōna.

이것은 무슨 옷을 입었는지, 재가자냐 출가자냐 하는 문제가 아닙니다. 어느 쪽이든 누구든 tapa를 보고 tapa를 일으키려 한다면, 바로 그때 태우는 데 능해야 합니다. 참음이 솟아나야 합니다.

anna ælennē nætuva gæṭennē nætuva mulā vennē nætuva poḍḍak ēkē ætta hitanna utsāha karanna ōna. tapasa purudu karaganna hari amāruyi.

들러붙지 않고 거슬리지 않고 헷갈리지 않으면서 잠시 그것의 참을 생각하려고 애써야 합니다. tapa를 익히기는 아주 어렵습니다.

seḍi æn̆dagena kælēsatiin ganna lēsiyi. oya deka ven karalā tōrāganna ōnē.

물들인 옷을 입고 숲에 숨기는 쉽습니다. 이 둘을 구분해서 골라야 합니다.

hæbæyi mē tapasa purudu kara gattot ehema nivan dakinna. kælēri gā gattot ehema budurajāṇan vahansē dēśanā kara dharmayen ahaka ekak. ēka nemeyi nivan maga.

그러나 이 tapa를 익히면 nibbāna를 봅니다. 숲에 숨어 버리면 붓다께서 가르치신 dharma에서 벗어난 것입니다. 그것은 nibbāna 길이 아닙니다.

gihi vēvā, pævidi vēvā. nætnam bhikṣu bhikṣunī vēvā, upāsaka upāsikā vēvā. æn̆duvamen nemeyi tavasaṭa ennē. ēvā bāhira cariyā raṭāvak vitarayi.

재가자든 출가자든, bhikkhu든 bhikkhunī든, upāsaka든 upāsikā든, 옷으로 tapa에 이르는 것이 아닙니다. 그것은 바깥 몸가짐의 틀일 뿐입니다.

kavuruvā æhæṭa rūpayak pēnakoṭa priyayi manāpayi kiyalā ælīmak haṭagannavā nam ē mohotema dænaganna ōnē. mēka maṭa vædagat deyak dena deyak nemeyi.

누구든 눈에 형상이 보일 때 사랑스럽고 마음에 든다며 들러붙음이 생기면, 바로 그 순간 알아야 합니다. 이것은 내게 귀한 무언가를 주는 것이 아니다.

ehenam mokakda ēkē yathārthaya dænagannē mē priyayi manāpayi kiyana mē darśanaya maṭa pahaḷa vunna hētu vuṇē monavada? ēkaṭa mona monavada ādhāra vunē?

그렇다면 그것의 참모습을 어떻게 알까. 이 사랑스럽고 마음에 든다는 봄이 내게 생긴 까닭은 무엇인가? 거기에 무엇무엇이 거들었는가?

æhæ ādhāra vuṇā æhæ ekanē perunē. æhæ tibicca hindānē. ara rūpaya tibicca hindānē gōcara vunē. æhæṭa rūpaya gæṭicca hindā nǣ mēka matu vuṇē.

눈이 거들었습니다. 눈이 있었기에 보였지요. 저 형상이 있었기에 와닿았지요. 눈에 형상이 부딪쳤기에 이것이 솟아난 것 아닙니까.

ē nisā tibicca avidyāvē tibena kahaṭa nisā nemeyi priyamanāpayi apriya amanāpayayi kiyana dekak ælīm gæṭīm vaśayen matu vuṇē.

그래서 있던 avijjā의 얼룩 때문에 사랑스럽고 마음에 듦과 사랑스럽지 않고 마음에 들지 않음이라는 둘이 들러붙음과 거슬림으로 솟아난 것 아닙니까.

dæn priyamanāpaya kiyalā mama æla ælum karanna deyak matu vuṇā. apriyayi amanāpayalaṭa gæṭenna deyak matu vuṇā mānasikatvaya kalti vuṇā.

이제 사랑스럽고 마음에 든다며 내가 들러붙어 좋아할 것이 솟았고, 사랑스럽지 않고 마음에 들지 않는다며 거슬릴 것이 솟아 마음가짐이 더럽혀졌습니다.

ehenam mēkaṭa mul vecca æhæyi rūpayayi kiyannē vædagat dēvalda? mama mē manasa kiḷiṭi vena ælīmaṭa gæṭīmaṭa bæsi. mona vædagat deyak passē gihillada? mona vædagat deyak labannada? mona vædagat deyak rækagannada? mē æluṇē kæṭunē.

그렇다면 이것의 뿌리가 된 눈과 형상은 귀한 것들입니까? 나는 마음이 더럽혀지는 이 들러붙음과 거슬림에 빠졌다. 무슨 귀한 것을 쫓아간 것인가? 무슨 귀한 것을 얻으려, 무슨 귀한 것을 지키려 이렇게 들러붙고 거슬렸는가?

menna mēka manā sihiyen balanakoṭa pēnavā. mēkaṭa gōcara vecca ærenna tava monavada mēkē tibuṇē?

이것을 바른 sati로 보면 보입니다. 여기에 와닿은 것 말고 무엇이 더 있었습니까?

æhæ tibuṇā rūpaya tibuṇā. æhæyi rūpayayi nisā avidyāven gatta tīraṇaya cakkhu viññāṇayakut pahaḷa vuṇā.

눈이 있었고 형상이 있었습니다. 눈과 형상 때문에 avijjā로 내린 판단인 cakkhu viññāṇa도 생겼습니다.

ē cakkhu viññāṇaya saman̆ga ekatu velā priyamanāpa vaśayen hō apriya amanāpa vaśayen sparśayak læbuva ē sparśaya nisā priyamanāpa hō apriya amanāpa vindanayak vēdanāvak læbuvā.

그 cakkhu viññāṇa와 합쳐져 사랑스럽고 마음에 들게든, 사랑스럽지 않고 마음에 들지 않게든 phassa, 곧 닿음을 얻었고, 그 닿음 때문에 사랑스럽거나 그렇지 않은 느낌, 곧 vedanā를 얻었습니다.

menna mē ṭika tamayi metana mē kriyāvaliya siddha kaḷē. æhæyi rūpayi, cakkhu viññāṇayayi cakkhu sampassayayi cakkhu sampassajā vēdanāvayi kivvanna oya ṭika pahaḷa vunē. oya ṭika tuḷa tamayi mama mē ælum kara kara allanna giyē gæṭigæḍiyi viruddhava kriyātmaka venna giyē.

바로 이것들이 여기서 이 과정을 일으켰습니다. 눈과 형상, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu-samphassajā vedanā라고 한 그것들이 생겼습니다. 그것들 안에서 나는 좋아하며 붙잡으려 했고, 거슬려 하며 맞서려 했습니다.

oya ṭika tuḷa tamayi okkoma tiyennē. oyin amatara deyak otana tibunē næ. ehenam mana vaḍana rūpayak dækka nam hita [ugura kǣrīma] ælunānam etana bæn̆dena gatiyak āvā nam ē san̆dahā koṭu velā tibicca kaṭayutu ṭika monavada? avaśya karana baḍu bhāṇḍa ṭika monavada? æhæyi, rūpayayi, cakkhu viññāṇayayi, cakkhu samparśayayi cakkhu sampassa vēdanāvayi. oya ṭiken tamayi okkoma karagena yannē.

모든 것이 그것들 안에 있습니다. 그 밖에 다른 것은 거기 없었습니다. 그렇다면 마음 끄는 형상을 보고 마음이 들러붙었다면, 거기에 묶이는 성질이 왔다면, 그것을 위해 짜여 있던 일들은 무엇이고 필요한 물건들은 무엇입니까? 눈, 형상, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu-samphassa vedanā입니다. 그것들로 모든 것이 돌아갑니다.

dæn mama balanna ōnē oya ṭika tuḷa maṭa vaṭinavāya kiyalā allaganna hō novaṭina hariyak ayin karalā rækaganna hō vaṭinā koṭas koyi ekada tiyennē?

이제 나는 보아야 합니다. 그것들 안에 내게 귀하다며 붙잡을 만한, 또는 귀하지 않은 부분을 치우고 지킬 만한 귀한 부분이 어디에 있는가?

æhæ rūpaya cakkhu viññāṇaya cakkhu sampassaya cakkhu sampassadājā vēdanā kiyana mēvayen kohokada vaṭina eka yam tænakin ōtara vaṭinā ekak tiyenavā dækkot nam. allaganna utsāha karanna ōna rækaganna utsāha karanna ōnē. allaganna utsāha karanna hō rækaganna utsāha karanna

눈, 형상, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu-samphassajā vedanā — 이것들 가운데 어디가 귀한가. 어딘가에서 귀한 것을 보았다면 붙잡으려 애쓰고 지키려 애써야 할 것입니다. 붙잡으려 애쓰거나 지키려 애쓰려면,

mēvān koyi ekada vaṭinnē kiyat dæn vimarśanayak karanna ōnē anna vidarśanāva paḷaveni eka gannavā mēkaṭa rav veccaka bhāṇḍa valin æhæ æhæ tibuṇā rūpaya tibuṇā cakkhu viññāṇaya tibuṇā cakkhu sampassaya tibuṇā cakkhu sampassajā vēdanāva tibuṇā. oya pahen paḷaveni eka gatā æhæ.

이것들 가운데 어느 것이 귀한지 이제 살펴야 합니다. 그것이 vipassanā입니다. 첫째를 듭니다. 여기에 쓰인 물건들 가운데 눈이 있었고, 형상이 있었고, cakkhu viññāṇa가 있었고, cakkhu samphassa가 있었고, cakkhu-samphassajā vedanā가 있었습니다. 그 다섯 가운데 첫째인 눈을 듭니다.

mē æhæ kiyannē mokakda? dæn hitalā balanna kivvā. anādiya paṭan pavatina ekakda mē æhæ kiyannē? mēka mas guliyak.

이 눈이란 무엇입니까? 생각해 보라고 하셨습니다. 이 눈은 시작 없는 때부터 있는 것입니까? 이것은 살덩이입니다.

mē balanna ādhāra vecca masguliya mas guli deka æs deka kivvē. anādiya paṭan āvada nætnam passē haṭagatta eka atara maga haṭagatta ekakda? anādiya paṭan tibicca ekakda? matu anādiya karā pavatina ekakda? anādimat idiri kālayak pavatina ekakda? næ ēka hæṭi kohomada?

보는 데 거드는 이 살덩이, 이 두 살덩이를 두 눈이라 합니다. 시작 없는 때부터 왔습니까, 아니면 나중에, 도중에 생긴 것입니까? 시작 없는 때부터 있던 것입니까? 앞으로 끝없는 때까지 이어질 것입니까? 아닙니다. 그러면 그것은 어떤 것입니까?

mēka issaran tibicca ekak nemeyi. kohomada dænagannē? maṭa dæn vayasa kīyada taman gæna mēmē hitannakō. mamin āva 25k enavā 30k enavā 4k enavā. 50k enavā 60k enavā 7 venavā. kī hari kama tamangē vayasa balanna meccara venavā. ehenam magē ē avurudu nætnam ti 40 hæṭē mulaṭa yanavā.

이것은 예전부터 있던 것이 아닙니다. 어떻게 압니까? 내가 지금 몇 살인지 자기에 대해 생각해 보십시오. 스물다섯, 서른, 마흔, 쉰, 예순, 일흔 — 몇이든 자기 나이를 보면 이만큼입니다. 그러면 그 해들을, 마흔이든 예순이든 처음으로 거슬러 갑니다.

mulā avuruduṭa giyāṭa passē æhæ tibuṇada? bohōma lapaṭa vidihaṭa ladaru æhæ ka hæṭiyaṭa pēnna tibuṇā. īṭa ehā koheda tibuṇē? mavgē gæveyi.

처음 해로 가면 눈이 있었습니까? 아주 여린 아기 눈으로 있었습니다. 그 너머에는 어디 있었습니까? 어머니 뱃속입니다.

māsa kīyak vitara? namayak 10k vitara. ēken giyā mulaṭa nama matara dahama asara mulaṭa giyā. tibuṇāda æhæ. apiṭama tērenavā vidyāvak tiyenavā. hævaṭillak nemeyi. mē æhæ tibilā nǣ.

몇 달쯤이었습니까? 아홉 달, 열 달쯤. 거기서 더 처음으로 갔습니다. 아홉 달, 열 달의 처음으로 가면 눈이 있었습니까? 우리 스스로 압니다. 이치가 있습니다. 속임수가 아닙니다. 이 눈은 있지 않았습니다.

ehenam mēka mokakda? eyin ehā tibicca ekak nemes guliya. ehenam mēka sakas vunē kohomada? mav gæbat tuḷadī sakas velā tiyennē. monavænda hædunē? anna saṁtayak sakas vecca ekak. æhæ kiyannē sakas vecca ekak kiyalā balāgatta daham raṭāva.

그렇다면 이것은 무엇입니까? 그 너머에 있던 것이 아닌 살덩이입니다. 그러면 이것은 어떻게 짜였습니까? 어머니 태 안에서 짜였습니다. 무엇으로 만들어졌습니까? 짜인 것, saṅkhata입니다. 눈은 짜인 것이라고 보는 dharma의 틀입니다.

ē issellā tibicca næti æhæ mavkusa ætuvili kohomada hædunē monava ænda hædunē? mav kanabōna āhāra vala ōjasa ædillā pascala ginisulaṁ kiyana hataren āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu kiyana dhātu hatarak miśra velā ēken ōjasa bavaṭa pat karagatta ekak mav kanabanēvan aragena gæbē sisiṭa gihillā ē gæbē siviya kala rūpayak kiyalā bæn̆dicca mas vædallaka in̆dalā paṭan gena mōra mōra hædicca ehagenadī mē æhæ kiyana ekak haṭagænīnna ganna ōna vidihaṭa ara dhātu hatarē saṁkalanayak hæḍa gæhilā tamayi mē æhæ nirmāṇaya vunē.

예전에 없던 눈이 어머니 뱃속에서 어떻게, 무엇으로 만들어졌습니까? 어머니가 먹고 마시는 음식의 ojā를 끌어와, 흙·물·불·바람이라 하는 넷, 곧 āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu 네 dhātu가 섞여 ojā가 된 것을 어머니가 먹고 마신 것에서 받아 태로 스며들고, 태에서 kalala rūpa라 하는 엉긴 살덩이에서 시작해 자라고 또 자라 만들어지는 가운데, 눈이라는 것이 생겨나도록 저 네 dhātu의 어울림이 꼴을 갖추어 이 눈이 만들어졌습니다.

dæn mēkē dæn monavada tiyennē? pajjala ginisulaṁ kiyana hataraṭa yamak ayatida ōka mirikalā milā pættakin dæmmā nam ehema paṭhavi dhātu kivvoḍa ēke. ara pōṣaṇaya karapu pavicca hariya. ēkē tibicca ōjasa tamayi āpō dhātu kiyalā ayin kaḷē. ēkē yam vātayak tibunam ēka tamayi bulu dāgena ahagena giyē. ēkē ṭi tiya uṣṇatvayak tibuṇa nam ēka tamayi īḷan̆gaṭa mē gæb velā tibunnē. ē ṭika aya hatara ayin karapuhama tavat mēkē æhæ kiyalā ituru deyak tibilā næhæ. eham dhātu hatarakin nirmāṇaya velā sakas velā tiyena ekak misak. vena vaṭinādayakin

이제 여기에 무엇이 있습니까? 흙·물·불·바람이라는 넷에 속하는 것입니다. 그것을 짜서 한쪽에 놓아 보면, paṭhavī dhātu라고 하는 것이 그것, 저 양분이 되어 굳은 부분입니다. 거기 있던 ojā를 āpo dhātu라고 떼어 냈습니다. 거기 어떤 바람이 있었다면 그것은 빠져나갔습니다. 거기 어떤 열기가 있었다면 그것이 또 태 안에 있던 것입니다. 그 넷을 떼어 내면 눈이라고 남는 것은 따로 없었습니다. 그러니 네 dhātu로 만들어지고 짜여 있는 것일 뿐입니다.

tiyena ekak misak. vena vaṭinādayakin hædicca ekak mē æhæ kiyalā nætnam menna mē nisā kiyanagina mē æhæ saṁkatayak. æhæ mehema dhātu vatarakin sakas vecca ekak.

다른 귀한 것으로 만들어진 눈이라는 것은 없습니다. 그러니 이 때문에 이 눈을 saṅkhata라고 합니다. 눈은 이렇게 네 dhātu로 짜인 것입니다.

ehenam mēka isselm tibuṇet næ. ehenam mēka nikan haṭaganna vidihakut nǣ. ēkaṭa hētuphala dharmayak kriyātmaka vīmē pratiphalayak vaśayen tamayi dhātu hatara dhātu hatara vaśayen vena venama tiyennē nætuva ēken mē nava nirmāṇayak goḍagalā tiyenē æhæ kiyalā.

그렇다면 이것은 예전부터 있던 것도 아닙니다. 그냥 저절로 생길 길도 없습니다. 원인과 결과의 dharma가 작동한 결과로, 네 dhātu가 따로따로 있지 않고 그것들로 쌓아 올린 새 만듦이 눈이라는 것입니다.

æhæ kiyana goḍannakapu nirmāṇaya anna śraddhāven piḷiganna ekak tiyena tava api dækkē næti nisā. mokakda pera karana lada karma śaktiyē balavēgayē ara dhātu hatara samagistha velā sakas velā dhātu hatara ē taṇuva hæṭagas velā ē śaktiya tuḷin goḍanna næguvā æhæ kiyalā ekak.

눈이라는 쌓아 올린 만듦에 대해서는, 우리가 아직 직접 보지 못했기에 saddhā로 받아들이는 부분이 있습니다. 그것은 무엇이냐면, 예전에 지은 kamma의 힘으로 저 네 dhātu가 어울려 짜이고, 네 dhātu가 그 taṇhā대로 꼴을 갖추어, 그 힘으로 눈이라는 것을 쌓아 올렸다는 것입니다.

mēka budupiyāṇan vahansē viśvāsaya tiyalā issa śraddhāven tamayi issellā paṭan gannē. śraddhā bījaṁ kivvē ēkayi. ehenam paṭicca samuppannayi.

이것은 붓다를 믿고 먼저 saddhā로 시작합니다. 'saddhā bījaṃ'이라고 하신 것이 그것입니다. 그러니 paṭicca samuppanna입니다.

pera kālayēdī kālayaka balana balāporottuva tibicca nisā ē bæn̆dura chanda rāgayen bæn̆dilā hiṭapu nisā matu matu æhæk balāporottu vecca nisā ektarā śakti viśēṣayak goḍanæguvā.

예전 어느 때 보려는 바람이 있었기에, 그 chanda-rāga로 묶여 있었기에, 앞으로도 눈을 바랐기에 어떤 특별한 힘을 쌓았습니다.

saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ kiyalā ē hadāgatta viññāṇa śaktiya tuḷin nāma rūpayangē satara mahābhūtayangē karalā hæḍa væḍa karalā æhæ kiyalā nāma rūpayak goḍanægu.

'saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ, viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ' — 그렇게 만든 viññāṇa의 힘으로 nāma-rūpa, 곧 네 mahābhūta를 꼴 지어 눈이라는 nāma-rūpa를 쌓았습니다.

ēka dænut api aragena ivellā hitan āyatanayak hæṭiyaṭa mē āśvādayan vin̆dina āyatanayak bavaṭa pat venna dæn ē tuḷa tiyāinnē. ehenam æhæ cakkāyatanayak velā. nāma rūpaccā salāyatanaṁ velā. dæn ēkaṭa tamayi mē sparśaya gattē. salāyatana paccayā passō velā. ēkanu mē vēdanāva pahaḷa vunē.

그것을 지금도 우리가 쥐고, 이 즐거움을 누리는 āyatana가 되도록 그 안에 두고 있습니다. 그러니 눈이 cakkhāyatana가 되었습니다. 'nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ'이 되었습니다. 이제 거기에 닿음을 얻었습니다. 'saḷāyatana paccayā phasso'가 되었습니다. 거기서 vedanā가 생겼습니다.

passa paccayā vēdanā velā. dæn ēkeṭayi mē hita bæn̆dagena priyayi manāpayi kiyannē. vēdanā paccayā taṇhā velā. ēkeṭayi mē bæn̆dilā innē. taṇhā paccayā upādānam velā. ē bhavayē mama mē innē. upādāna paccayā bhava velā. dæn darśanaya karana jātiya kenek pahaḷa velā innā mama hædilā. mama næmati jātikayekka hædilā. bhavacayā jāti velā.

'phassa paccayā vedanā'가 되었습니다. 이제 거기에 마음을 묶어 사랑스럽다, 마음에 든다 합니다. 'vedanā paccayā taṇhā'가 되었습니다. 거기에 묶여 있습니다. 'taṇhā paccayā upādānaṃ'이 되었습니다. 그 bhava에 내가 있습니다. 'upādāna paccayā bhavo'가 되었습니다. 이제 보는 갈래의 존재가 생겨 '나'가 만들어졌습니다. '나'라는 존재가 만들어졌습니다. 'bhava paccayā jāti'가 되었습니다.

ehenam metan enakan mē tibicca mē æhæ kiyana ekaṭa mē bæn̆dilā tiyena tennaṭa enakan mē paṭicca samuppanna dharmatāvayat ekka mandhayi. ē sambandhayen neme koḍa nægilā tiyennē.

그러니 여기까지 오는 동안, 이 눈이라는 것에 묶여 여기까지 오는 동안 이것은 paṭicca samuppāda의 이치와 이어져 있습니다. 그 이어짐으로 쌓여 있는 것입니다.

ehenam satara mahābhūtayangen sakas velā tiyena paṭicca samuppanna dharmatāvayaṭa anuva kriyātmaka vena deyak tamayi mē æhæ kiyalā dæn mē pēna maskuli dekat ekka mē tiyena sambandhaya.

그러니 네 mahābhūta로 짜여 paṭicca samuppāda의 이치에 따라 돌아가는 것이 이 눈이고, 그것이 지금 보이는 이 두 살덩이와 맺은 관계입니다.

mē ekatuna ekavat maṭa ganna harayak idirilā tibilā næha. hētuphala dharma nyāyak goḍanægilā tiyenavā misak. magē ekak hædilā næha goḍa nægilā næha. magē kiyanna haṭagatta ekak mama hitā innavā misak. ehi yathārthaya hētuphala dharmatāvī kriyāvaliyā.

이 모임 어디에도 내가 쥘 알맹이는 없었습니다. 원인과 결과의 이치가 세워져 있을 뿐, 내 것이 만들어지거나 세워진 것은 없습니다. 내 것이라 할 만한 것이 생겼다고 내가 여기고 있을 뿐, 그 참모습은 원인과 결과의 과정입니다.

magē dr̥ṣṭiya nisā, mulāva nisā magē æhæ magē æhæ kiya innavā misā magē kiyana dr̥ṣṭiyakin magē æhæ kiyana ekak koheda metana tiyennē? menna mē ṭika dækkahama æhæ saṁkhatayi paṭicca samuppannayi.

내 diṭṭhi 때문에, 헷갈림 때문에 '내 눈, 내 눈' 하고 있을 뿐, '내 것'이라는 diṭṭhi 말고 '내 눈'이라는 것이 여기 어디에 있습니까? 이것을 보면 눈은 saṅkhata이고 paṭicca samuppanna입니다.

īḷan̆gaṭa mokakda dakinnē? kaya dhammaṁ vaya dhammaṁ sēya dharmayak vaya dharmayak.

다음에는 무엇을 봅니까? 'khaya dhammaṃ vaya dhammaṃ' — 다하는 dharma, 사라지는 dharma입니다.

mēket krama dekak tiyenavā. gevilā yanavā vænasilā yanavā kiyalā adahasak tiyenavā laukika vaśayen. mēka adahasak. mēkē tava gæm̆buru adahasak tiyenavā. nivan dakinna.

여기에도 두 갈래가 있습니다. 세간으로는 닳아 없어지고 망가져 간다는 뜻이 있습니다. 그것이 한 뜻입니다. 여기에는 더 깊은 뜻이 있습니다, nibbāna를 보기 위한.

mokakda gæm̆buru dharmaya? ka aya kaya vaya vaya pahat bavaṭa ekatu karannē kayayi. vænasīmaṭa ekatu karannē vayayi.

깊은 dharma는 무엇입니까? khaya와 vaya입니다. 낮은 데로 붙이는 것이 khaya, 망가짐으로 붙이는 것이 vaya입니다.

pahat bavaṭa patvennē vænasīmaṭa pat vennē monavā æsuru kaḷotda? æhæ mul karagena chandara rāgayen bæn̆dilā. ē maga æsuru karanna giyot mē lōkayē pahattayi sammata vannā vū satara apāgata gati lakṣaṇayak ætda ē gati lakṣaṇaya karā æda damanavā. ēkaṭa ekatu karanavā. menna āsāven bæn̆denna giya siddha vena eka pættak.

무엇을 가까이하면 낮아지고 망가집니까? 눈을 뿌리로 chanda-rāga에 묶여 그 길을 가까이하러 가면, 이 세상에서 낮다고 하는 네 apāya의 성질이 있다면 그 성질로 끌어당깁니다. 그쪽에 붙입니다. 이것이 욕망에 묶이러 갈 때 일어나는 한쪽입니다.

ehenam mē satara mahā bhūtayangen sakas velā paṭicca samuppanna dharmatāvayen bæn̆dilā hæn̆dilā innakoṭa tava tuḷaṭat ē tuḷa giyot mokada vennē? kāmarāgayen rūpa kāma rāgayen matvecca mānasikatvaya motu vunahama satara apā gata vena pættaṭa pāra kæpenavā.

그러면 이 네 mahābhūta로 짜여 paṭicca samuppāda의 이치에 묶여 있을 때, 그 안으로 더 들어가면 어떻게 됩니까? kāma-rāga, rūpa-kāma-rāga에 취한 마음가짐이 솟으면 네 apāya로 가는 쪽으로 길이 뚫립니다.

kṣēṭa ekatu venavā. menna æsuru karanna giyot maṭa hon̆dak nam hamba vennē næha. mēka æsuru karanna giyot priyayi manāpayi kiyalā siddha vennē matu anāgatayēdī pahatyi sammata yamak vēda ē pættaṭa ekatu vennayi. kṣē vennayi.

khaya에 붙습니다. 이것을 가까이하러 가면 내게 좋은 것은 생기지 않습니다. 이것을 사랑스럽고 마음에 든다며 가까이하러 가면 일어나는 것은, 앞으로 낮다고 하는 것이 있다면 그쪽에 붙는 것, khaya가 되는 것입니다.

ehema vunot maṭa mokada vennē? satara apāgata satvayek hæṭiyaṭa væya pudgalayek venavā. maṭa aya nǣ. væya vuṇā. ehenam satara apādhakayaṭa gōcara vena jātiyak pahaḷa venavā.

그렇게 되면 내게 어떻게 됩니까? 네 apāya로 가는 중생으로서 잃기만 하는 사람이 됩니다. 내게 얻음, 곧 aya는 없습니다. 잃음, 곧 vaya가 되었습니다. 그러면 네 apāya에 맞는 태어남이 생깁니다.

menna sundara lassana dē passē yanna giyot maṭa siddha vennē sasara anāthayek venna. menna mēkayi ætta.

아름답고 예쁜 것을 쫓아가면 내게 일어나는 것은 saṃsāra에서 의지할 데 없는 자가 되는 것입니다. 이것이 참입니다.

dæn maṭa harayak dennē kovada mē? ē æhæ æsuru karalā rūpaya æsuru karalā pahaḷa vecca cakkhu viññāṇayen īṭa passē sparśaya labanna gilā nisā. ē vin̆dinaṭa mama goduru vunot ēkaṭa gōcalā ē āśvāda passē giyot maṭa onna oya jātiya anātha magaṭa væṭilā anāthayaku venna siddha vennē. yaḷi yalit meban̆da vannā vū anātha vena kuṇakaṭa karagahaganna siddha venavā. satara apāgatavannāvū dukaṭa væṭilā sasara dukaṭa hētu venavā.

그러니 이것이 어디서 내게 알맹이를 줍니까? 그 눈을 가까이하고 형상을 가까이하여 생긴 cakkhu viññāṇa로, 그 뒤 닿음을 얻으러 갔기에, 그 느낌에 내가 먹이가 되면, 거기에 끌려 그 즐거움을 쫓으면 나는 그런 의지할 데 없는 길에 떨어져 의지할 데 없는 자가 됩니다. 다시 또다시 이런 의지할 데 없는 쓰레기를 어깨에 짊어져야 합니다. 네 apāya의 괴로움에 떨어져 saṃsāra 괴로움의 원인이 됩니다.

ehenam maṭa sænasillak dena ekak metana ekakvat tibilā næhanē. æhæ tuḷa tibilat nǣhæ ara rūpaya tuḷa tibilat nǣhæ. cakkhu viññāṇaya tuḷa tibilat næhæ. cakkhu saṁsyē tibilat næhæ. cakkhu sampassen janitana

그러니 여기에 내게 위안을 주는 것은 하나도 없었습니다. 눈 안에도 없었고, 저 형상 안에도 없었습니다. cakkhu viññāṇa 안에도 없었습니다. cakkhu samphassa 안에도 없었습니다. cakkhu samphassa에서 생긴 것 안에도…

menna mēka tērum gattaṭa passē ehenam mē æhæ kiyana rūpaya kiyana cakkhu viññāṇaya kiyana cakkhu sampassaya kiyana cakkhu sampassa jāya vēdanā kiyana mē ṭika nēda mama mē priyayi manāpayi kiyalā ælenna hæduvē. mē ṭiken monavā ræk ganna mama gæṭi gæṭi dan̆galannē.

이것을 이해한 뒤에는, 그렇다면 이 눈, 형상, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu-samphassajā vedanā라는 이것들에 내가 사랑스럽고 마음에 든다며 들러붙으려 했던 것 아닌가. 이것들로 무엇을 지키려고 내가 거슬려 발버둥 치는가.

ælilā rakinna deyakvat ælilā bæn̆dinna deyakvat, gæṭilā rakinna deyakvat mē anātha vastu tuḷa nǣha. anātha dharmatāvaya tuḷa næha. ehenam mēka okkoma mulāva ehenam mama mulāva passē tavadurat balā yanavada? vidanavada? menna mehema sihi karanna kiyalā pennavā onna indriya bhāvanāva cakkhu indriya bhāvanāva

들러붙어 지킬 것도, 들러붙어 묶일 것도, 거슬려 지킬 것도 이 의지할 데 없는 것들 안에는 없습니다. 의지할 데 없는 이치 안에는 없습니다. 그러니 이것은 모두 헷갈림입니다. 그렇다면 나는 헷갈림을 쫓아 더 가겠는가? 누리겠는가? 이렇게 떠올리라고 보여 주십니다. 이것이 indriya bhāvanā, cakkhu indriya bhāvanā입니다.

avasarayi svāmīn vahansa dæn viññāṇaya parati samuppāda māsa parānaya kohomada viññāṇa pōttaniyamakṣayēdī ādhana mohotaṭa diyuṇu mānasika maṭṭamak api istara gatta kohomada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mehemayi vennē. viññāṇayak kriyātmaka vīmēdī menna mehema deyak venavā. a vipāka vaśayen genennā vū eka tamayi æhæyi rūpayayi cakkhu viññāṇayayi pahaḷa karapu mūlika avasthāva pera bhavayen avidyāva nisā goḍanagapu hētuvē phalaya. etakoṭa ē hētuvē

이제 이렇게 됩니다. viññāṇa가 작동할 때 이런 일이 일어납니다. vipāka로 가져오는 것이 바로 눈과 형상과 cakkhu viññāṇa를 일으킨 처음 단계, 곧 예전 bhava에서 avijjā 때문에 쌓은 원인의 결과입니다.

nisā goḍanagapu hētuvē phalaya. etakoṭa ē hētuvē phalayaṭa puḷuvankamak næhæ. apiva tavaduraṭat hētuvak læbuvot tamayi mehayā yavāgena yannē anāgata asuddhiyā karā hō suddhiya karā yannē hētuva. phalaya genak dunnā phalaya vipākaya vaśayen genak dunna eka vipāka bhuktiya labanavā nisā. vipākō kamma sambhavō kiyana eka siddha kaḷot tamayi matu anāgatayaṭa suddha hō aśuddha karmayak nada vennē. næn vipākaya

그런데 그 원인의 결과에는 힘이 없습니다. 우리를 더 끌고 가는 것은 원인을 얻었을 때입니다 — 앞으로 깨끗하지 않음으로든 깨끗함으로든 가게 하는 원인 말입니다. 결과는 가져다주었습니다. 결과가 vipāka로 가져다준 것은 vipāka를 누리는 것이기 때문입니다. 'vipāko kamma sambhavo'라는 것을 일으켜야 앞으로 깨끗하거나 깨끗하지 않은 kamma가 됩니다.

aśuddha karmayak nada vennē. næn vipākaya vaśayen mul vennē avidyāvē vipākaya. ēka tamayi æhæyi rūpayayi ekatu vīmayi inna haṭana cakkhu viññāṇaya. oya ṭika haṭagattā vipāka vaśayen. vipāka vū kamma sambhāva eka tamayi cakkhu saṁsrasayayi cakkhu sampassayā vēdanāvayi deken siddha karannē.

그런데 vipāka로서 뿌리가 되는 것은 avijjā의 vipāka입니다. 그것이 눈과 형상의 모임과 거기서 생긴 cakkhu viññāṇa입니다. 그것들은 vipāka로 생겼습니다. vipāka에서 kamma가 생기는 일은 cakkhu samphassa와 cakkhu-samphassajā vedanā 이 둘로 일어납니다.

ē deken siddha kara gattot tamayi vipākō kamma sambhavō kiyana eka avidyā sahagatava nam matuvaṭa meheuvē. matut avidyā sahagata vipākayak gena denna avaśya maga pædenennē.

그 둘로 일으키면 'vipāko kamma sambhavo'라는 것이 avijjā를 품은 채라면 앞날로 이어집니다. 앞으로도 avijjā를 품은 vipāka를 가져다줄 길이 닦입니다.

etakoṭa apiṭa etanin tamayi suddha karaganna puḷuvankama tibennē. vipākaya suddha karanna apiṭa bæri nisā. æhæ suddha karannavat rūpaya suddha karannavat cakkhu viññāṇaya suddha karannavat yannē næha. ē nisā haṭaganna cakkhu saṁsrayak ætnam. anna ēka navattaganna puḷuvan pragnāven yathārthayen sihi karana.

그러니 우리가 깨끗이 할 수 있는 곳은 바로 거기입니다. vipāka는 우리가 깨끗이 할 수 없으니까요. 눈을 깨끗이 하러도, 형상을 깨끗이 하러도, cakkhu viññāṇa를 깨끗이 하러도 가지 않습니다. 그래서 거기서 생기는 cakkhu samphassa가 있다면, 바로 그것을 paññā로 참모습을 떠올려 멈출 수 있습니다.

dæn avidyāva tuḷa tibennē. avidyāva kiyana eka pav nemeyi. avidyāva bhava mūlayā. sugatiyeyi dugatiyeyi dekaṭama pævætmaṭa mūlaya avidyāva.

지금 avijjā 안에 있습니다. avijjā라는 것은 pāpa가 아닙니다. avijjā는 bhava의 뿌리입니다. sugati와 duggati 둘 모두의 존재의 뿌리가 avijjā입니다.

avidyāvē sugati mūlayakin tamayi mē minis æhæ haṭagannē. ehenam mēka sugati phalayak. avidyāvē phalayak va phaliyaṭa pragnāva pahaḷa karanna bærikamak nǣha.

avijjā의 sugati 뿌리로 이 사람 눈이 생깁니다. 그러니 이것은 sugati의 결과입니다. avijjā의 결과인 이 결과 위에서 paññā를 일으키지 못할 까닭은 없습니다.

avidyāva nisā dugati phalayak haṭagattot ēken pragnā pahaḷaṭana mānasikatvaya næha. ē nisā satara apā satvayen nivan dakinna bæha. satara apā in̆danna.

avijjā 때문에 duggati의 결과가 생기면 거기에는 paññā를 일으킬 마음가짐이 없습니다. 그래서 네 apāya의 중생은 nibbāna를 볼 수 없습니다, 네 apāya에 있으면서는.

dēva hō manussō dekaṭa pat vunāma ōka sugatiya. hæbæyi avidyāvē phalayakmayi. avidyāvē sugati phalaya tuḷa in̆dagena pragnāvaṭa avaśya dharmaya sihi kirīmē hækiyāva tiyenavā. ē nisā tamayi sugatiyaka in̆dalā hiṭan dharmaya sihi karalā nivan avabōdha karanna. saṁsparśaya hæṭi dænagena saṁsparśayen janitana vēdanāvē hæṭi dænagænīmē mānasikatvaya goḍak gāganna puḷuvan sugati phalayakin læbū minisat bhavaya inna nisā. ehayi sugati bhavayen læbū sugati phalayak namut avidyāvē phalayak bava dakinna ōnē. avidyāvē koṭasak dugati koṭasak sugati. avidyāva kiyannē bhava mūlayak. pāpa

deva나 manussa 둘 가운데 하나가 되면 그것이 sugati입니다. 그러나 여전히 avijjā의 결과입니다. avijjā의 sugati 결과 안에 있으면서 paññā에 필요한 dharma를 떠올릴 힘이 있습니다. 그래서 sugati에 있으면서 dharma를 떠올려 nibbāna를 깨닫는 것입니다. sugati의 결과로 얻은 사람 몸으로 있기에, samphassa의 모습을 알고 samphassa에서 생긴 vedanā의 모습을 알 마음가짐을 크게 쌓을 수 있습니다. 그러나 sugati bhava로 얻은 sugati의 결과라 해도 그것이 avijjā의 결과임을 보아야 합니다. avijjā의 한 부분은 duggati, 한 부분은 sugati입니다.

sugati. avidyāva kiyannē bhava mūlayak. pāpa mūlayak nemeyi. avidyāvē mōhayaganē yamak æṭa nam mōhaya kiyana tæna paṭan pāpa mūlaya. mūlaya ovda bhava mūlayā pāpa mūlaya dakinna ōnē. api idiristhāva apē dānamāna kaṭayutuvādī idiri siddha karalā īḷan̆gaṭa api sākacchā karamu sǣma tilanaṭa ehapatak.

avijjā는 bhava의 뿌리이지 pāpa의 뿌리가 아닙니다. avijjā에서 moha라는 것이 있다면, moha라는 데서부터가 pāpa의 뿌리입니다. bhava의 뿌리와 pāpa의 뿌리를 구분해 보아야 합니다. 앞에 있는 dāna 일들을 마친 뒤에 이어서 이야기합시다. 모두에게 좋은 일이 있기를.

api ada udēvaruvē sākacchā kaḷā indriya bhāvanāva piḷiban̆dava vædagat karuṇu rāśiyak

오늘 아침에 우리는 indriya bhāvanā에 대해 여러 중요한 점을 이야기했습니다.

ē indriya bhāvanāva piḷiban̆dava a api pennuvā vigraha karalā cakkhu indriya bhāvanāva sōta indriya bhāvanāva gahana indriya bhāvanāva jihā indriya bhāvanāva kāya indriya bhāvanāva manō indriya bhāvanāva kiyalā mē haya ākārayaṭa bedena hæṭiya mē eken eka vigraha karalā ganna ōnē mokada deyan edin edā api visin karana kaṭayutu valadī tamayi mē avasthāva apiṭa muṇa gæhennē. mokada api edin in̆da apē dainika kaṭayutu karanakoṭa noyē dēval balanna læbenavā. dakinna læbenavā, ahanna læbenavā. ē vagē noyek gan̆da suvan̆da enavā. oya noyek rasa dænenavā. noyek sparśa venavā. manasaṭa adahas venavā noyek vidihaṭa. mē ena ena avasthāva tuḷadī ē avasthāva hariyākārava dharmānukūlava sihi kirīmen tamayi ē ē tæna bæn̆duna chandara rāgaya duru karagannē.

그 indriya bhāvanā에 대해 우리는 cakkhu indriya bhāvanā, sota indriya bhāvanā, ghāna indriya bhāvanā, jivhā indriya bhāvanā, kāya indriya bhāvanā, mano indriya bhāvanā, 이렇게 여섯 갈래로 나뉘는 모습을 풀어 보였습니다. 이것을 하나하나 풀어 보아야 합니다. 왜냐하면 날마다 우리가 하는 일 속에서 이 기회를 만나기 때문입니다. 날마다 일상을 하면서 갖가지 것을 보게 되고, 듣게 됩니다. 갖가지 냄새가 오고, 갖가지 맛을 느끼고, 갖가지가 닿고, 마음에 갖가지 생각이 듭니다. 이렇게 오는 때마다 그때를 바르게, dharma에 맞게 떠올림으로써 그 자리마다 묶인 chanda-rāga를 걷어냅니다.

yaṁ lōkē priya rūpaṁ sāta rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamā uppajjati etta nivīsamāṇā nivīsati mē budupiyāṇan vahansē tr̥ṣṇāva haṭaganna hæṭi dēśanā karalā tiyena tænak. lōkayē yam priya svabhāvayak ætda madhura svabhāvayak ætda ē tr̥ṣṇāva ehi haṭagannavā ehi pavatinavā. haṭaganna pavatina sthānaya taṇhakkhayō nibbānaṁ mē taṇhāva kṣē kirīmak æṭa nam ēkayi nivana.

'yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati' — 붓다께서 taṇhā가 생기는 모습을 가르치신 대목입니다. 세상에 어떤 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 있다면 taṇhā는 거기서 생기고 거기에 머뭅니다. 생기고 머무는 자리입니다. 'taṇhakkhayo nibbānaṃ' — 이 taṇhā를 다하게 함이 있다면 그것이 nibbāna입니다.

ehenam api ada nivan dakinna nam avaśya vennē taṇhāva kṣaya karaganna ōnē. taṇhāva kṣēya karanna nam taṇhāva upadina tæn dækalā tiyenna ōnē. upadina mohota velāva dakinna ōnē. taṇhāva kiyannē ē ē mohotē haṭaganna hētuvak nisā haṭaganna phalayak.

그러니 오늘 우리가 nibbāna를 보려면 taṇhā를 다하게 해야 합니다. taṇhā를 다하게 하려면 taṇhā가 생기는 자리를 보았어야 합니다. 생기는 순간, 그때를 보아야 합니다. taṇhā란 그 순간순간 생기는 원인으로 생기는 결과입니다.

etakoṭa taṇhāva api hētuvak vaśayen taṇhāva avidyāva nisā goḍanaganavā. etakoṭa hētuvak vaśayen goḍanagāgannavā taṇhāva. vēdanāva phalayak taṇhāva hētuvak. ehemayi ennē.

그런데 taṇhā를 우리는 원인으로서, avijjā 때문에 쌓습니다. 원인으로서 taṇhā를 쌓는 것입니다. vedanā는 결과이고 taṇhā는 원인입니다. 그렇게 옵니다.

mē taṇhāva næmati hētuva avidyāva tiyena tākkal matuvenavā. anna ē matuvenakoṭa ē vēdanāvēdī priya svabhāvaya, madhura svabhāvaya ætivenakoṭa sæpa vēdanāvak æti venavā. anna ē sæpa vēdanāvaṭa chanda rāgayen bæn̆denavā. ē chandarāgayen bæn̆dennē ē kerehi yathārthaya nodænīma nisā. ēka tamayi api avidyāva kivvē.

이 taṇhā라는 원인은 avijjā가 있는 한 솟습니다. 그것이 솟을 때, 그 vedanā에서 사랑스러운 성질, 달콤한 성질이 생기면 즐거운 vedanā가 생깁니다. 그 즐거운 vedanā에 chanda-rāga로 묶입니다. chanda-rāga로 묶이는 것은 그에 대한 참모습을 모르기 때문입니다. 그것을 우리가 avijjā라고 했습니다.

avidyāva duru karaganna nam vatapara purā in̆dalā hariyannē næhæ. vidarśanātmakava pragnāva yomu karalā vimarśanaya karalā balanna ōnē ē tr̥ṣṇāva haṭaganna sthānaya kohomada haṭagannē? tr̥ṣṇāva haṭagænīmaṭa kiyanna tava yaktana tamayi chanda rāgaya haṭaganna.

avijjā를 걷어내려면 vata를 채우고 있는 것만으로는 안 됩니다. vipassanā로 paññā를 돌려 살펴보아야 합니다 — taṇhā가 생기는 자리, 그것이 어떻게 생기는지. taṇhā가 생기는 데 또 하나의 까닭이 chanda-rāga가 생기는 것입니다.

etakoṭa chandara rāgaya gæna api issellā vigraha karalā dunnā. æhæ nisā canda rāgayak haṭaganna hæṭi. ēken midena hæṭi.

chanda-rāga에 대해서는 앞서 풀어 드렸습니다. 눈 때문에 chanda-rāga가 생기는 모습과 거기서 벗어나는 모습을.

æhæ rūpaya cakkhu viññāṇaya cakkhu sampassaya cakkhu sampassadā vēdanā kiyana menna mē kāraṇā pahak tamayi vidyāmāna vennē api yamkisi mana vaḍana rūpayak āśvādayak vin̆dina velāvaka. ē rūpa āśvādayak apiṭa aramuṇu vena velāvēdī ē san̆dahā avaśya karana upakaraṇa ṭika tamayi oya kivvē. æhæ [ugura kǣrīma] rūpaya cakkhu viññāṇaya cakkhu sampassaya cakkhu sampassajā vēdanā kiyana mē ṭika.

눈, 형상, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu-samphassajā vedanā라는 이 다섯 가지가 우리가 마음 끄는 형상의 즐거움을 누릴 때 드러납니다. 그 형상의 즐거움이 우리에게 대상이 될 때 그에 필요한 도구가 바로 그것들입니다. 눈, 형상, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu-samphassajā vedanā라는 이것들입니다.

ē æhæyi rūpayayi nisā. ē dekehi kæmætten bæn̆dunahama harima lassanayi, harima hon̆dayi harima priyamanāpa rūpayak mē ādī vaśayen hæn̆gīmen api ē cakkhu viññāṇayak āpuvahama mē darśanaya han̆dunāgannavā.

그 눈과 형상 때문에, 그 둘에 좋아함으로 묶이면 '참 예쁘다, 참 좋다, 참 사랑스러운 형상이다' 하는 느낌으로 cakkhu viññāṇa가 와서 이 봄을 알아봅니다.

mē han̆dunā gænīmēdī mē hari vaṭinādiyak hæṭiyaṭa hitalā han̆dunāgannavā nam chandarāgaya sahagata han̆dunā gænīmak venavā. ēka nikanma dænagænīmak nikanma han̆dunā gænīmak nemeyi. chandarāga sahagata dænīmak hæn̆dīmak. tava vidihakin kiyanavā nam avidyā sahagata dænīmak hæn̆dinīmak.

이 알아봄에서 이것을 아주 귀한 것으로 여기며 알아본다면 chanda-rāga 섞인 알아봄이 됩니다. 그냥 앎, 그냥 알아봄이 아닙니다. chanda-rāga 섞인 앎, 알아봄입니다. 달리 말하면 avijjā 섞인 앎, 알아봄입니다.

harima lassana deyak hari priyamanāpa deyak kiyalā ælum sahagata hitakin chanda rāgayen bæn̆du hitakin ē lassana dē āśvāda sahitava bhukti vidimin nam balannē. anna ē velāvaṭa sasara gamanaṭa hētu vena taṇhā upādānaya etana æi nægilā sakas venavā. menna mē avasthāva bidaharinna ōnē taṇhā kṣaya karaganna. nætnam rāga kṣaya karaganna. anna rāgak kṣaya karaganna tiyena paha mārgaya tamayi dharmānukūlava vidarśanātmakava pragnāven vimasalā.

참 예쁜 것, 참 사랑스러운 것이라며 좋아하는 마음, chanda-rāga로 묶인 마음으로 그 예쁜 것을 즐거움과 함께 누리며 보고 있다면, 바로 그때 saṃsāra 길의 원인이 되는 taṇhā와 upādāna가 거기서 일어나 짜입니다. 이 순간을 깨뜨려야 taṇhā를 다하게 합니다. 다시 말해 rāga를 다하게 합니다. rāga를 다하게 하는 길은 dharma에 맞게, vipassanā로, paññā로 살피는 것입니다.

ē ē san̆dahā gōcara vecca dēval vala yathārthaya balana eka. æti tattvaya hoyanē eka. anna æti tattvaya balanakoṭa mēka rakin ridiyakin næhanam rivat ēvat ē vagēma hædicca ēvā tamā. lōkē vaṭinavayi kiyana sammata deyak vaṭinavā kiyana yathārthavat vaṭinā dēkin. niṣpādanaya vecca nemeyi æhæ kiyannē rūpa kiyannē.

그것에 와닿은 것들의 참모습을 보는 것, 있는 그대로를 찾는 것입니다. 있는 그대로를 보면, 눈이나 형상은 금이나 은으로, 아니면 그와 같은 것으로 만들어진 것이 아닙니다. 세상에서 귀하다고 하는 것, 참으로 귀한 것으로 만들어진 것이 아닙니다.

epadu vaṭinākamak næti æhækin vaṭinākamak næti rūpayakin niṣpādanaya vena yamak ætnam ēkat vaṭinā deyak nemeyi. ēkat ē jātiyama roḍak. cakkhu viññāṇaya næmati niṣphala deyak matu venavā.

그렇게 값어치 없는 눈과 값어치 없는 형상으로 만들어지는 것이 있다면 그것도 귀한 것이 아닙니다. 그것도 같은 갈래의 쓰레기입니다. cakkhu viññāṇa라는 쓸모없는 것이 솟아납니다.

penenavaṭa nemeyi cakkhu viññāṇa kiyannē. [ugura kǣrīma] penena dē piḷiban̆dava chanda rāgayen bæn̆duṇu allā gænīma sahagata yam darśanayak ætda ēkayi cakkhu viññāṇa sahagata vennē.

보이는 것을 cakkhu viññāṇa라 하는 것이 아닙니다. 보이는 것에 대해 chanda-rāga로 묶여 붙잡는 어떤 봄이 있다면 그것이 cakkhu viññāṇa 섞인 것이 됩니다.

nætnam nikanma penīma penīmak pamaṇak venavā. penīma mātrayak pamaṇayi. diṭṭēva diṭṭha mattaṁ kiyana tennaṭa væṭenna ōnē. dækīma dækīma mātrayak misā kīṭa ehāṭa allanna deyak nǣ kiyalā dænagattā nam yathābōdhaya pūrṇayi. nadāra diṭṭhēva diṭṭhamattaṁ sutēva sutamattaṁ muttēva mutta mattaṁ ādī vaśayen dækīma dækīm mātrayayi. æhīma æhīm mātrayayi. vindanaya vindana mātrayayi. ēkē allanna hariyā ekē nǣha kiyalā ēka dakinavā. ēka vipāka mātrayak vaśayen haṭagannē ēbǣn haṭaganna pratiphalayak.

그렇지 않으면 그냥 보임은 보임일 뿐입니다. 보임 그 자체뿐입니다. 'diṭṭhe diṭṭhamattaṃ'이라는 자리에 떨어져야 합니다. 봄은 봄 그 자체일 뿐 그 너머에 붙잡을 것이 없다고 알았다면 있는 그대로의 깨달음이 가득 찬 것입니다. 'diṭṭhe diṭṭhamattaṃ, sute sutamattaṃ, mute mutamattaṃ' 하는 식으로, 봄은 봄 그 자체, 들음은 들음 그 자체, 누림은 누림 그 자체입니다. 거기에 붙잡을 알맹이가 하나도 없다고 봅니다. 그것은 vipāka 그 자체로 생기는 것, 그렇게 생기는 결과입니다.

itin menna mē vidihaṭa kana gænat dakinna ōnē. dæn cakkhu indriya bhāvanāva ē vidihaṭa balanakoṭa ē kaḷama kanṭa æhena dēvalot tiyenavā. priyamanāpa dēval æhenavā. apriya amanāpa dēval æhenavā. priyamanāpayayi kiyana hæn̆gīmen ēvayi bæn̆denavā.

이렇게 귀에 대해서도 보아야 합니다. cakkhu indriya bhāvanā를 그렇게 볼 때, 마찬가지로 귀에 들리는 것들도 있습니다. 사랑스럽고 마음에 드는 것이 들립니다. 사랑스럽지 않고 마음에 들지 않는 것이 들립니다. 사랑스럽고 마음에 든다는 느낌으로 그것들에 묶입니다.

apriya amanāpayak āpuvahama ēkaṭa viruddhava gæṭenavā. ē nisā ælīmayi gæṭīmayi haṭagena ælīmaṭa pratikarma karamin ham̆bā yanavā nam ē pasupata ham̆bā yanavā nam gæṭīmaṭa gæṭi gæṭiya ē pasupata ham̆bā yanavā nam etana mulāva tiyenavā.

사랑스럽지 않고 마음에 들지 않는 것이 오면 그것에 맞서 거슬립니다. 그래서 들러붙음과 거슬림이 생겨 들러붙음을 좇아 그 뒤를 쫓는다면, 거슬림으로 거슬려 그 뒤를 쫓는다면 거기에 헷갈림이 있습니다.

ehenam ælīmayi, gæṭīmayi, mulāvayi yam tænaka tiyenavā nam ē tākkal pævætmayen nidahas venna bæha. nivan dakinna bæha. ælīmayi, gæṭīmayi, mulāvayi yam mohotaka yam kramayakin duru karanavā nam yam kramayakin kivvanna bæhæ. yathārthavat kramayen yathā satyaya dækalā duru karanavā nam duru venavā karanavā nam satvaya dakinakoṭa duru karanna deyak nǣhæ duru venavā. api satyaya dækīmaṭa yamak kaḷa yutuda apiṭa karanna tiyennē eccarayi. ehi pratiphalayak vaśayen tamayi rāga akṣaya, dvēśakya, mōhakṣaya vennē.

그러니 들러붙음, 거슬림, 헷갈림이 어디에 있다면 그동안은 존재에서 놓여날 수 없습니다. nibbāna를 볼 수 없습니다. 들러붙음, 거슬림, 헷갈림을 어느 순간 어떤 방법으로 걷어낸다면 — 아무 방법이나라고는 할 수 없습니다 — 참된 방법으로 있는 그대로의 진리를 보고 걷어낸다면, 진리를 볼 때 걷어낼 것도 없이 걷혀 나갑니다. 진리를 보기 위해 해야 할 일이 있다면, 우리가 할 것은 그것뿐입니다. 그 결과로 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다합니다.

rāgakṣaya, dvēśakya, mōhasaya karaganna apiṭa avaśya nam ē san̆dahā avaśya karana dharmānukūla væḍapillak tiyenavā api visin kaḷa yu. ē ēvāyayi yathārthaya bælīma. anna yathārthaya balana kramaya tamayi indriya bhāvanāva.

rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다하게 하고 싶다면, 그를 위해 우리가 해야 할 dharma에 맞는 일의 차례가 있습니다. 그것은 참모습을 보는 것입니다. 참모습을 보는 방법이 indriya bhāvanā입니다.

dæn sōtēndriya bhāvanāvat oya anusārayama dakinna ōnē.

이제 sota indriya bhāvanā도 같은 식으로 보아야 합니다.

mē mana vaḍana śabdayak apiṭa āvahama hita bæn̆daganna yannē nætuva ivasīmē yuttava etana madhyastha velā. balanna ōnē mē mana vaḍana han̆ḍa hari priyayi kiyalā mama mē ganna hadana han̆ḍa kohomada niṣpādanaya vuṇē? ē san̆dahā avaśyana upakaraṇa monavada?

마음 끄는 소리가 오면 마음을 묶으러 가지 말고 참음을 갖추고 거기서 한가운데 서서, 이렇게 보아야 합니다. 참 좋다며 내가 쥐려는 이 마음 끄는 소리는 어떻게 만들어졌는가? 거기에 필요한 도구들은 무엇인가?

menna mēka balanakoṭa pēnavā. mē san̆dahā kana avaśya vuṇā. bāhirin ena śabdayekut avaśya vuṇā. ē kanayi śabdayayi nisā ēkē bæn̆dunahama haṭagattā hari vædagat kiyalā hiṭan hitak haṭagatta ara keles sahagata hitak haṭagattā. sōta viññāṇayakut haṭagattā.

이것을 보면 보입니다. 이를 위해 귀가 필요했습니다. 밖에서 오는 소리도 필요했습니다. 그 귀와 소리 때문에 거기에 묶이자 '참 귀하다' 하는 마음, 저 kilesa 섞인 마음이 생겼습니다. sota viññāṇa도 생겼습니다.

ē æhæyi, kanayi, śabdayayi, sōta viññāṇayayi nisā. ē saman̆ga bæn̆duṇu sparśayak haṭagattā ēkaṭa kiyanavā saṁsparśa ēka nikanma sparśayak nemeyi. avidyāvē mulāva nisā chandara rāgayen bæn̆dena sparśayak nisā. ēkaṭa kivvā saṁsparśa kiyalā. sparśayayi saṁsparśayayi dekak ōka han̆dunāganna ōnē. yam sparśayak chandarāgayen bæn̆dilā æsuru kaḷot ēka saṁsparśa.

그 귀와 소리와 sota viññāṇa 때문에 그것과 묶인 닿음이 생겼습니다. 그것을 samphassa라 합니다. 그것은 그냥 닿음이 아닙니다. avijjā의 헷갈림 때문에 chanda-rāga로 묶이는 닿음이기에 samphassa라고 했습니다. phassa와 samphassa, 이 둘을 구분해야 합니다. 어떤 닿음을 chanda-rāga로 묶여 가까이하면 그것이 samphassa입니다.

canda rāgaya urunāṭa passē sparśa tiyenavā. saṁsparśa nǣ. saṁsparśa tiyena tākkal. ē hētu koṭa janita vena vindanayak tiyenavā. dænīmak. vēdanāvak.

chanda-rāga가 떨어져 나간 뒤에는 phassa는 있어도 samphassa는 없습니다. samphassa가 있는 동안에는 그것을 원인으로 생기는 누림이 있습니다. 느낌, 곧 vedanā입니다.

anna ēkaṭa kiyanavā saṁsparśayen janita vēdanāva sampassajā vēdanāva. ēka kana nisā haṭagatta śabdaya nisā haṭagatta ekak nam. sōta sampassajā vēdanā kiyalā ēkaṭa kiyanavā.

그것을 samphassa에서 생긴 vedanā, samphassajā vedanā라 합니다. 그것이 귀 때문에, 소리 때문에 생긴 것이면 sota-samphassajā vedanā라 합니다.

menna mē ṭika ekatu velā tamayi. apiva oya balāporottu vena sadda vindana āśvādaya apiṭa pahaḷa vuṇē. menna mēka priyayi manāpayi yahapatayi kiyalā chanda rāgayen bæn̆dilā ganna eka tamayi sāmānya lōka sattvayāgē sirita

바로 이것들이 모여 우리가 바라는 소리 누림의 즐거움이 생겨났습니다. 이것을 사랑스럽고 마음에 들고 좋다며 chanda-rāga로 묶여 쥐는 것이 보통 세상 중생의 버릇입니다.

ehemanam ē chandarāgayen bæn̆dilā taman balāporottu vennē mihiri nādayaṭa viruddhakārakayan enakoṭa tamāgē balāporottuvaṭa viruddha deyak āpuvahama ēkaṭa viruddhava gæṭena eka tamayi lōka satvayāgē siri. ōkaṭa kiyanavā ælenavā gæṭenavā kiyalā. mulāva nisā tamayi æli æli gæṭi gæṭī ē pasu pasa ham̆bā yannē.

그렇게 chanda-rāga로 묶여 자기가 바라는 달콤한 소리에 거스르는 것이 올 때, 자기 바람에 어긋나는 것이 오면 그것에 맞서 거슬리는 것이 세상 중생의 버릇입니다. 이것을 들러붙는다, 거슬린다고 합니다. 헷갈림 때문에 들러붙고 거슬리며 그 뒤를 쫓아갑니다.

itin mē sirisa ayin karaganna ōnē bauddha vunahama ārya mārgaya vaḍanavā kiyaṭa kiyannē bhāvanā karanavā kiyannē ēkayi. nivan dakina bhāvanāva. ehenam ē velāvēdī balanna kramayak tiyenavā. mokakda dæn ara api issellā kivvē ekotana siddha venavā. api visinma hadāgatta rāmuva tuḷa tiyena han̆ḍa tamayi api ahannē.

그러니 이 버릇을 버려야 합니다. 붓다를 따르는 이가 되어 ariya magga를 닦는다, bhāvanā를 한다는 것은 그것입니다. nibbāna를 보는 bhāvanā입니다. 그러면 그때 보는 방법이 있습니다. 무엇이냐면, 앞서 말한 일이 거기서도 일어납니다. 우리 스스로 만든 틀 안에 있는 소리를 우리가 듣는 것입니다.

dæn korādhaya næhæ ṭīvī ekak gihillā genāvā. kæsaṭ ekak kiyalā genāvā. gedara anik ayatiyi illīmayi okkoma piṭa pāḷuva yannayi okkoṭama kiyalā genāvaṭa passē tamayi væḍē tiyennē.

이제 텔레비전을 가서 사 왔습니다. 카세트를 사 왔습니다. 집의 다른 사람들이 졸라서, 모두가 심심하다고 해서 사 온 뒤에 일이 벌어집니다.

æhena æhena han̆ḍa tiyenavā dæn itin api issellā danna næti haṭa dæn hamba venavā ahanna apōya vilajāvē aya han̆ḍa ahanna kiyalā issellā in̆dalā ṭika kālayak in̆dalā passē yannaṭa muṇa balan bin balāgena kaṭṭiya aha in̆dalā īṭa passē muuṇa balalā hināvi kaṭṭiya aha in̆dalā mokada mē vennē?

들리는 소리들이 있습니다. 예전에는 몰랐던 것을 이제 듣게 됩니다. 처음에는 '아이고, 부끄러운 소리를 듣네' 하다가, 얼마 지나서는 서로 얼굴을 쳐다보며 듣고, 그 뒤에는 서로 보며 웃으면서 듣습니다. 무슨 일이 일어나는 것입니까?

ara dēvadharma kiyā tibicca pāpayaṭa tibicca læjjā baya enna enna aḍuvelā yanavā ara kahagena kalla yanakoṭa antimaṭa ammat innavā duvat innavā. tāttat innavā duvat innavā. putat innavā okkoma innavā hanna kuṇuharapa kavi mona ekak yanakoṭa hinduvak yanakoṭa apūruvaṭa aha inna tattvayaṭa pat venavā ṭikak kallā yanakoṭa hæbæyi diyuṇu vunā nemeyi. hæbæyi ada kiyannē lōkē ēka tamayi lōkē diyuṇuva kiyalā. budu dahamanuva kiyannē ēka tamayi anta pirihīma apāyaṭa mārgaya apāyaṭa mārgaya lōkayā kiyannē lōkē tiyena hon̆da navīna kārmika diyuṇu hæbæyi navīina kārmika diyanuva kiyana eka oya pratiphalaya hētuphala ætuva pennanavā satara apāyaṭa mārya.

deva-dhamma라 하는, 나쁜 것에 대한 부끄러움과 두려움이 점점 줄어듭니다. 시간이 흐르면 마침내 어머니도 있고 딸도 있고, 아버지도 있고 딸도 있고, 아들도 있고 다 있는 자리에서 지저분한 노래가 나오든 힌디 노래가 나오든 넋 놓고 듣는 지경이 됩니다. 시간이 좀 지나면요. 그러나 나아진 것이 아닙니다. 그런데 오늘날 세상은 그것을 세상의 발전이라고 합니다. 붓다의 dharma로 보면 그것은 끝없는 무너짐, apāya로 가는 길입니다. 세상 사람들은 세상의 좋은 새 기술 발전이라 하지만, 그 새 기술 발전이라는 것은 원인과 결과를 따라 그 결과를 보여 주니 네 apāya로 가는 길입니다.

namut mēka api dannē næha. api dækalā næti nisā. avidyāven væhilā nisā ēka pēnnē næha satara apā mārgayak bava satara apā mārgaya bohoma sundarayi. mula sundarayi. hari mihiri. aga tamayi yamāruva tiyennē. ēkayi kiyanē svabhāvaya. mula mihira enakoṭama mihiren mat karalā avidyāven vahanakoṭa ēka satara apā mārgayak kiyalā pēnnē næha hon̆da diyuṇu lōkayaka diyuṇu væḍapilak hæṭiyaṭama apiṭa pēnavā. kallayanna yanna antima dusiritayen væhilā gihillā duṣcarita velā yanavā.

그러나 우리는 이것을 모릅니다. 보지 못했기 때문입니다. avijjā로 덮여 있기에 그것이 네 apāya로 가는 길이라는 것이 보이지 않습니다. 네 apāya로 가는 길은 아주 아름답습니다. 처음이 아름답고 아주 달콤합니다. 끝에 가서야 고생이 있습니다. 그것이 본성입니다. 처음 달콤함이 오자마자 달콤함에 취하게 하고 avijjā로 덮으니 그것이 네 apāya 길로 보이지 않고, 좋은 발전한 세상의 발전된 일로만 우리에게 보입니다. 시간이 갈수록 끝내 악행으로 덮여 악한 사람이 되어 갑니다.

itin mē enakoṭa ēkē yathārthaya api dænaganna ōnē. ehenam mēka ayin kaḷa yuttā. ayin karannē kohenda?

그러니 이것이 올 때 그 참모습을 알아야 합니다. 그렇다면 이것을 치워야 합니다. 어디서 치웁니까?

ara rūpavāhinē ē yana saddaya ayin karanna apiṭa bæha. ōka ahagena kiyavana kenā kaṭahannat apiṭa bæha. bāhira lōkē saddayahanaṭa ēvā vaḷakkanna ōka vahapan kiyannat apiṭa bæha. dæn bāhira lōkayen ena mehariyāvan navattanna api dakṣa næhæ apiṭa puḷuvankamak nǣha. api kaḷa yuttak tiyenavā. ē nisā apiṭa haṭaganna chanda rāgayak ætnam. anna ēka duru karagattahama api nidaha. ēka nivan maga. ehenam ē mihiri nādaya

저 텔레비전에서 나오는 소리를 우리가 치울 수 없습니다. 그것을 들으며 떠드는 사람의 입을 막을 수도 없습니다. 바깥 세상의 소리를 막으려고 '그거 꺼라' 할 수도 없습니다. 바깥 세상에서 오는 이런 것을 멈출 능력이 우리에게는 없습니다. 우리가 할 일이 있습니다. 그 때문에 우리에게 생기는 chanda-rāga가 있다면 그것을 걷어내면 우리는 자유롭습니다. 그것이 nibbāna 길입니다.

nidaha. ēka nivan maga. ehenam ē mihiri nādaya piḷiban̆da chandara rāgaya duru karanna nam ēka vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiya duru venna ōnē. sāra vaṭinavā kiyana dr̥ṣṭiya tamayi avidyāvē nigamanayē. menna mē dr̥ṣṭiya duru karaganna nam ēkē ætta balanna ōnē.

그러니 그 달콤한 소리에 대한 chanda-rāga를 걷어내려면 그것이 귀하다는 diṭṭhi가 걷혀야 합니다. 알차고 귀하다는 diṭṭhi가 avijjā가 내린 결론입니다. 이 diṭṭhi를 걷어내려면 그것의 참을 보아야 합니다.

mama haravat ehekaṭada haravat dēkaṭada mē vaṭinavā kivvē? ē mihiri nādaya haravat kiyalā gattē. ē mihiri nādaya kohoma hædicca ekakda monō monavā ekatu velā sakas vecca deyakda? ēvayen harayak æti deyak ekatu velā hædunada? hædilā tiyena mihiri nādaya haravakda āśvāda tibuṇaṭa haravada mēka hoyanna ōnē.

내가 무슨 알찬 것을 두고 귀하다고 했는가? 그 달콤한 소리를 알차다고 여겼다. 그 달콤한 소리는 어떻게 만들어진 것인가, 무엇무엇이 모여 짜인 것인가? 그것들 가운데 알맹이 있는 것이 모여 만들어졌는가? 만들어진 달콤한 소리가 알찬가, 즐거움이 있다고 알찬가 — 이것을 찾아야 합니다.

ara vidihaṭama balanna ōnē ara æhæ bæluvā vāgēma mē kana kiyannē mokakda? anādiya paṭan mē kana kiyana ekak apiṭa tiyenavada mēka maṭa itisra tiyena ekakda? nætnam mē masin leyin hædilā tiyena mē kampetta sahitava kaṁkōsarayak ayitava hædilā tiyena mē kana. śabdaya æhena kana koyinda maṭa anādiyē paṭan tibilat nǣ. ēka oppu venavā. matu anādimat anāgatayak harahā ēka pavatinnet nǣ kiyana ekat mama dannavā. hon̆daṭa pæhædili. ēkaṭayi momanavat sākṣi hoyanna deyak næha tamanṭama atdækīm tiyenavā.

저 눈을 보았던 것과 똑같이 보아야 합니다. 이 귀란 무엇인가? 시작 없는 때부터 이 귀라는 것이 우리에게 있는가? 이것이 내게 늘 있는 것인가? 아니면 살과 피로 만들어진, 귓바퀴와 귓구멍을 갖추어 만들어진 이 귀인가. 소리가 들리는 귀는 시작 없는 때부터 내게 있지 않았습니다. 그것이 드러납니다. 앞으로 끝없는 미래를 거쳐 이어지지도 않는다는 것도 나는 압니다. 아주 분명합니다. 그러니 무슨 증거를 찾을 필요가 없습니다. 자기에게 겪음이 있습니다.

ehenam kavadinda mē kana tiyennē maṭa vayasa meccarayi. mē vayasa mulaṭa giyā. kana tibuṇāda? lapaṭi kanak tibuṇā ladaru kanak. īṭa issellā tibuṇāda? koheda hiṭiyē? mav gæbē. koccara kālayakda? māsa namakda 10k. ē māsa namaṭada 10ṭa issellā kana tibuṇada? ēn ehā tibunē nǣ. ehenam mē kana koyinda? kohomada hædunē? monava æda hædunē? [ugura kǣrīma]

그렇다면 언제부터 이 귀가 있었는가? 내 나이가 이만큼이다. 그 나이의 처음으로 거슬러 갔다. 귀가 있었는가? 여린 귀, 아기 귀가 있었다. 그 전에는 있었는가? 어디 있었나? 어머니 뱃속. 얼마 동안? 아홉 달, 열 달. 그 아홉 달, 열 달 전에 귀가 있었는가? 그 너머에는 없었다. 그렇다면 이 귀는 어디서 왔는가? 어떻게 만들어졌나? 무엇으로 만들어졌나?

etakoṭa dakinavā ara vidihaṭa āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhayō dhātu kiyana oya pas jala ginisun kiyalā api kiyana hatarē eka ākāraya ekatuvak nisā ōjasak nisā ēvāyin sakas velā hiṭan ēvayin tamayi mē kana hædilā nirmāṇaya paṭan gannē.

그러면 앞서처럼 봅니다. āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, 곧 우리가 흙·물·불·바람이라 하는 넷의 어떤 모임 때문에, ojā 때문에 그것들로 짜여, 바로 그것들로 이 귀가 만들어지기 시작합니다.

ēvā baḍaṭa koyinda mav kanabōna āhārayen āśvāsa praśvāsa karana hulan̆gin vātīn uṣṇatvayen ohuen ekatu karalā hiṭan ekatu karalā ēvayan tamayi ara ōja sādalā ēken tamayi vardhanaya karalā dīlā tiyennē. ehenam mē maslē kana hædilā tiyennē vena vaṭinā dēkinvat kanayi kiyalā ēkī dēkinvat nemeyi. mē dhātu hataraka yamkisi ākāra raṭāvaṭa ekatu velayi tamayi mē kana kiyana indriya hædilā tiyennē. ehenam mēka sakas vecca ekak.

그것들이 배 속에 어디서 왔습니까? 어머니가 먹고 마시는 음식에서, 들숨 날숨의 바람에서, 열기에서 모아 그것들로 ojā를 만들고 그것으로 자라게 해 주었습니다. 그러니 이 살과 피의 귀는 다른 귀한 것으로도, 귀라는 단 하나의 것으로도 만들어지지 않았습니다. 네 dhātu가 어떤 짜임새로 모여 이 귀라는 indriya가 만들어졌습니다. 그러니 이것은 짜인 것입니다.

mēka anādīnakan tiyennet nǣ. sakas karapu kālayaṭa yamtāk kal urumada ē kālē yanakan ēka pavatinavā. ē tāk kal pōṣaṇaya kaḷa yutuyi pōṣaṇaya karagena sakas karana nisā sakas vevī enavā. koccara sakas velā sakas karanna væḍi tatvayada durallā gihillā ēka kænisilā yanavā. ehenam ēkē anādiyak yanakan idiriyaṭa pavatina ehekut nemeyi.

이것은 끝없이 있지도 않습니다. 짜인 때에 얼마 동안의 몫이 주어졌다면 그때까지 이어집니다. 그동안 길러 주어야 합니다. 길러서 짜이기에 짜이고 또 짜여 갑니다. 짜일 수 있는 것보다 무너짐이 커지면 그것은 약해져 무너져 갑니다. 그러니 끝없이 앞으로 이어지는 것도 아닙니다.

harayak næti dēval valin ekatu velā ektarā kālayak tuḷa ārambha velā ara haṭaga udā vīma sakas velā pævatīma īṭa passē āśvāda vidiṭa kālayak aragena īṭa passē væhærilā ādīnava kālayak ævidilā ēka vænisilā kivilā yanavā. udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa kiyana avasthā paha tuḷadī mē kana haṭagena pævatilā gevillā yana avasthāva ohoma gevenavā. ōka dharmatāvaya

알맹이 없는 것들이 모여 어느 기간 안에 시작되어, 생겨나 짜이고 이어지다가, 그 뒤 즐거움을 누리는 기간을 갖고, 그 뒤 쇠약해지는 ādīnava의 기간이 와서 그것은 무너지고 사라져 갑니다. samudaya, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 다섯 단계 안에서 이 귀는 생겨나 이어지고 지나가는 단계를 그렇게 지나갑니다. 그것이 그 dharmatā입니다.

ehenam mē kana saṁkhatayak kiyannē mēkanē. ēka dænagattā. mē saṁkatayak vana kana mama mēka mesē pavatīvā maṭa ōnayi mē mē ākārayi mehema æhenna mehema nirōgīva pavatīvā kiyalā kivvot mē kana pavatīda maya kæmætta nam ēkaṭa leḍak hædunē nætnam. ē vagēma leḍak rōgayak nætuva nirupadiritava maṭa ōna kālayak mama mē næsenāṭa kavadāvak kæmati næhæ. magē kæmætta paridi mēka kavadāvē nætuva pævætavā kiyalā mehema adahas karalā maṭa ōna vidihaṭa tiyāganna hæduvada mohotakvat magē balāporottu anuva kiyanna puḷuvan ekak nemeyi. mama balāporottu venavā. namut magē balāporottuva poḍḍakvat ahana ekak nemeyi kana kiyanna.

이 귀가 saṅkhata라는 것은 바로 이것입니다. 그것을 알았습니다. 이 saṅkhata인 귀를 두고 내가 '이렇게 이어지기를, 나는 이것이 이런 식으로 이렇게 들리기를, 이렇게 병 없이 이어지기를' 한다면 이 귀가 그대로 이어집니까? 내 바람대로라면 병이 나지 않기를, 병도 탈도 없이 내가 원하는 때까지 — 나는 그것이 망가지는 것을 결코 원하지 않는다 — 내 뜻대로 언제까지나 이어지기를, 이렇게 마음먹고 내 뜻대로 두려 해도, 한순간이라도 내 바람대로 된다고 할 수 있는 것이 아닙니다. 나는 바랍니다. 그러나 귀라는 것은 내 바람을 조금도 들어주는 것이 아닙니다.

ēka hædicca dharma raṭāvak tiyenavā. ē dharmatāvayaṭa gōcara velā ē dharmatāvaya paridi haṭagena udayaṁgama attaṁgama āśvāda ādīnava nissaraṇa kiyana avasthā pahak tuḷa ara nirupaditava tiyenavā kiyalā atara magē kæḍennē nætuva bidennē nætuva tibunat oya avasthā pahen gevilā yanavā. ehemanam oya avasthā paha ætulata koyi mohotē hari kæḍenavā, bidenavā vināśa venavā. kaḍanavādinavā vināśa karanavā. kæḍī midī vināśa veliya yanavā. ōnavaṭa hari siddha venavā.

그것이 만들어진 dharma의 틀이 있습니다. 그 이치에 따라, 그 이치대로 생겨나 samudaya, atthaṅgama, assāda, ādīnava, nissaraṇa라는 다섯 단계 안에서, 탈 없이 있다 해도, 도중에 깨지지 않고 부서지지 않더라도 그 다섯 단계를 지나갑니다. 그러니 그 다섯 단계 안에서 어느 순간이든 깨지고 부서지고 망가집니다. 깨지고 부서져 망가져 갑니다. 원하든 원하지 않든 일어납니다.

balāporottuvaṭa anuva ekakvat siddha vennē næhæ. balāporottuva nam nirupaddhitava pavatvanna bæ. namut ehema siddha vena ekak neveyi kana kiyannē. næban̆du gannā vū kana nikan haṭagattada? haṭagena tamayi tiyennē dæn ēka tēruṇā. saṁkhatayi. sakas vecca ekak. mēka

바람대로 되는 것은 하나도 없습니다. 바람이야 탈 없이 이어지는 것이지만 그렇게 이어 갈 수 없습니다. 귀라는 것은 그렇게 되는 것이 아닙니다. 이런 귀가 그냥 생겼습니까? 생겨나서 있는 것이라고 이제 알았습니다. saṅkhata입니다. 짜인 것입니다.

ēka tēruṇā. saṁkhatayi. sakas vecca ekak. mēka kohomada sakas vennē? kavurut sakas karalā dunnavat deyiyek bam̆bek karalā dunnada? tava kenek ayitikārayek innavada mēka hadanna? næn mehema kaṇak mē vidyāva mālā tiyennē kohomada? kavuru nisāda? mona hētuvakinda? anna ēka vimarśanaya karalā dakinavā. mē kana kiyannē ektaraha jātiyak. kaṁ jāti.

이것은 어떻게 짜입니까? 누가 짜 주었습니까, 신이나 brahma가 해 주었습니까? 이것을 만드는 다른 주인이 있습니까? 그렇다면 이런 귀가 이 이치로 어떻게, 누구 때문에, 무슨 원인으로 있는 것입니까? 그것을 살펴서 봅니다. 이 귀라는 것은 하나의 jāti, 곧 태어남입니다. 귀의 jāti입니다.

mē jātiya haṭagattē mokakinda? mokaṭada mē kana haṭagattē? ahanna. asanna tiyena āsāva nisā, æsīmē balāporottuva nisā ē bava nisā tamayi mē kana haṭagænīmaṭa śaktiya napade. bhava paccayā jāti kiyana siddhāntayē kana ipadavalā tiyenavā misak mē kāṭavat ōnaṭavat kāget væḍak nemeyi.

이 jāti는 무엇으로 생겼습니까? 이 귀는 왜 생겼습니까? 듣기 위해서입니다. 들으려는 욕망 때문에, 들음의 바람 때문에, 그 bhava 때문에 이 귀가 생길 힘이 생겼습니다. 'bhava paccayā jāti'라는 원리로 귀가 생겨난 것이지, 누가 원해서도 누구의 일로 된 것도 아닙니다.

ehenam ē bhava kohomada hædunē? nirmāṇatmaka śaktiya mokakda? kotada kohomada ōka gonnæguṇē? kavadā hari yali yalit mē kana pavatvanna ōnǣ kiyannā vū adahasak mul karagena ehi dæriva bæn̆dīma nisā ē hētuven gonnæguṇā vū śakti viśēṣayak matuvelā ē śaktiya adurr̥śyamānava kriyātmaka velā mē dr̥śyamāna lōkaya kanak ipadavalā. nipadavana śaktiya ēkayi. ē śaktiya notibuṇa nam ehema kavadāvat mē kanaipadavannē nǣ. anna dænagattā bhava næha nam jāti nǣ. upādāna nætnam bhava næ.

그렇다면 그 bhava는 어떻게 만들어졌습니까? 만들어 내는 힘은 무엇입니까? 어디서 어떻게 그것이 쌓였습니까? 언젠가 다시 또다시 이 귀를 이어 가야 한다는 생각을 뿌리로 거기에 붙들려 묶였기에, 그 원인으로 쌓인 특별한 힘이 솟아나, 그 힘이 보이지 않게 작동하여 이 보이는 세상에 귀를 낳았습니다. 낳는 힘이 그것입니다. 그 힘이 없었다면 결코 이 귀를 낳지 않습니다. 그래서 알았습니다. bhava가 없으면 jāti가 없다. upādāna가 없으면 bhava가 없다.

æyi upādāna vunē? mē ahana ēvā hon̆dayi kiyalā yaḷi yalit ahanna ōnē kiyalā hitak bædunē. ēkaṭa ælicca nisayi. ē mana vaḍana śabdayaṭa æluṇa nisā. taṇhā karapu nisā.

왜 upādāna가 되었습니까? 이 듣는 것들이 좋다며 다시 또다시 들어야 한다고 마음이 묶였습니다. 그것에 들러붙었기 때문입니다. 그 마음 끄는 소리에 들러붙었기 때문입니다. taṇhā를 했기 때문입니다.

kavadā hari karalā tiyenavā. śaktiyen naipadana mul kālaya. ēka nopiricca īṭa issellā kālayak. dæn ēkē pratiphalayayi dæn mē tiyennē. ehenam mauka in̆dan mē kana tiyenna issellā kālayak tibilā tiyenna ōnē. mē kana nirmāṇaya venna hētu goḍanægicca kālaya. næn ehema kālayak notibuṇā nam ahamben mehema kanak mav kisiyen nikan goḍana næginna vidihak næhæ.

언젠가 그렇게 했습니다. 그 힘으로 생겨나기 전 처음 때, 그것이 채워지기 전 그 이전 어느 때에. 이제 그 결과가 지금 여기 있는 것입니다. 그러니 이 귀가 있기 전에 어느 때가 있었어야 합니다. 이 귀가 만들어질 원인이 쌓인 때 말입니다. 그런 때가 없었다면 우연히 이런 귀가 어머니 뱃속에서 그냥 생겨날 길이 없습니다.

ehenam pera bhavayak apiṭa tibuṇada nædda kiyana sækaya ektarā maṭṭamak duru velā yanavā. pera hiṭapu kālayak notibuṇā nam mehema śaktiyak vanna næ kivvē kavuda kohenda anna issellā viśvāsayen piḷigannavā. śraddhāven piḷigannavā. mēka budupiyāṇan vahansē dækalā mahā pragnāvaṭa gōcara velā hitaṭam dækapu ættayi mē pelā tiyennē krama raṭāva. ēkayi mē paṭicca samuppāda raṭāva kivvē. anna paṭicca samuppāda raṭāva tamayi mē balannē. kana haṭagatta paṭicca samuppādaya

그러면 우리에게 지난 bhava가 있었느냐 없었느냐 하는 의심이 어느 정도 걷힙니다. 예전에 지낸 때가 없었다면 이런 힘이 생길 수 없습니다. 그래서 먼저 믿음으로 받아들입니다. saddhā로 받아들입니다. 이것은 붓다께서 보시고 큰 paññā에 와닿아 마음으로 보신 참, 이 이어진 방식입니다. 그것을 paṭicca samuppāda의 틀이라 했습니다. 지금 보고 있는 것이 그 paṭicca samuppāda의 틀입니다. 귀가 생겨난 paṭicca samuppāda입니다.

etakoṭa dakinavā. æyi mē taṇhāva kohomada? yayi taṇhā vū edāt sæpa vēdanāvak dækalā kavadā hari. ē hiṭapu kāleka ē sæpa vēdanāva piḷiban̆dava priyamanāpayi kiyana hæn̆gīmen dr̥ṣṭiyen bæn̆dilā. ēka hon̆dayi kiyalā gatta mulā adahasa nisā tamayi etana hālā taṇhā vunē. eha taṇhāvaṭa mul velā tiyennē ara dænuḷu vēdanāva vindanaya kavada mana vaḍana śabda piḷiban̆da vindanayakaṭa piyamanāpayi kiyalā bæn̆dunahama ē vēdanā pratyayen tamayi taṇhā haṭagattē. edā ē vindanayak ebandhaya athæriyānam.

그때 봅니다. 이 taṇhā는 어떻게 된 것인가? 그때도 언젠가 즐거운 vedanā를 보고 taṇhā가 되었습니다. 그때 지내던 어느 시절에 그 즐거운 vedanā에 대해 사랑스럽고 마음에 든다는 느낌과 diṭṭhi로 묶였습니다. 그것이 좋다는 헷갈린 생각 때문에 거기서 taṇhā가 되었습니다. 그러니 taṇhā의 뿌리는 저 느낀 vedanā, 곧 누림입니다. 언젠가 마음 끄는 소리에 대한 누림에 사랑스럽다며 묶였을 때 그 vedanā를 조건으로 taṇhā가 생겼습니다. 그때 그 누림과의 묶임을 놓았다면,

taṇhā haṭaganna vidihak næhæ. hena vēdanā nirōdhanaṁ taṇhā nirōdhaṁ. nirōdha kara gattē næti nisā tamayi avidyāven bæhælā hiṭapu nisā tamayi vēdanā, paccayā taṇhā kiyalā taṇhāvaṭa mul velā tiyennē. ehenam ē vindanaya kohomada haṭagattē? nikan vindanayak haṭaganna bæ. kanak edat tiyenna ōnē.

taṇhā가 생길 길이 없습니다. 'vedanā nirodhā taṇhā nirodho'입니다. 그침을 이루지 못했기에, avijjā에 빠져 있었기에 'vedanā paccayā taṇhā'로 taṇhā의 뿌리가 되었습니다. 그렇다면 그 누림은 어떻게 생겼습니까? 누림이 그냥 생길 수는 없습니다. 그때도 귀가 있어야 합니다.

śabdayak edat tiyenna ōnē. ēvā kāmādayanṭa āyatana karagena ēvaṭa śabda sparśayak labanna ōnē. ēt kanaṭa sparśayak læbīma nisā. kanaṭa śabdayak læbīma nisā. ē sparśaya novunā nam ehema ē vēdanāva etana haṭagannē nǣ. ehenam sparśayaṭa mulak tibuṇā vēdanāvak haṭagattā. etakoṭa ē sparśayaṭa mula sparśaya haṭagattā vēdanāvaṭa mul vuṇā. ē sparśaya næti nam ē vēdanāva haṭagannē næha. namut ē sparśayat badāgattā hari vædagat deyak kiyalā. ēkaṭa avadhānaya yomu karagena hiṭiyā. ē balāporottu tibicca nisāma mē sparśaya bæn̆dunā. anna sparśaya avidyā sahagata bæn̆dum sahagata sparśayak nisā. ēka saṁsparśayak vuṇā. anna ē nisā tamayi ara vēdanāva janita venna mul vunē. ehenam sparśaya haṭagattē kohomada?

그때도 소리가 있어야 합니다. 그것들을 kāma를 위한 āyatana로 삼아 그것들에서 소리의 닿음을 얻어야 합니다. 귀에 닿음을 얻었기 때문에, 귀에 소리를 얻었기 때문입니다. 그 닿음이 없었다면 그 vedanā는 거기서 생기지 않습니다. 그러니 닿음이라는 뿌리가 있어 vedanā가 생겼습니다. 그 닿음이 생겨 vedanā의 뿌리가 되었습니다. 그 닿음이 없으면 그 vedanā는 생기지 않습니다. 그런데 그 닿음마저 아주 귀한 것이라며 끌어안았습니다. 거기에 마음을 기울이고 있었습니다. 그 바람이 있었기에 이 닿음이 묶였습니다. 그 닿음이 avijjā 섞인, 묶임 섞인 닿음이었기에 samphassa가 되었습니다. 그 때문에 저 vedanā가 생기는 뿌리가 되었습니다. 그렇다면 닿음은 어떻게 생겼습니까?

mē kana haṭagatta ādi mula hoyāgena yanna. kana haṭa kana næmati jātiya haṭagatta ādimula paṭicca samuppannava hoyāgena yana hæṭi. anna etan dænagannavā. mana vaḍana han̆ḍa ahanna ōnǣ kiyana mānasikatvayak tuḷin ē san̆dahā yomu karapu kanaku. ē san̆dahā gōcara karagatta bāhira śabdayakut allagena bæn̆dilā. ē sambandhatāvaya æti karagatta nisā ēvaṭa kiyanavā sōtāyatanaya saha saddhāyatanaya saman̆ga bæn̆dunā.

이 귀가 생겨난 처음 뿌리를 찾아가십시오. 귀라는 jāti가 생겨난 처음 뿌리를 paṭicca samuppāda로 찾아가는 법입니다. 거기서 압니다. 마음 끄는 소리를 들어야 한다는 마음가짐으로 그쪽으로 돌린 귀와, 그쪽으로 끌어들인 바깥 소리를 붙잡아 묶였습니다. 그 관계를 맺었기에 그것을 sotāyatana와 saddāyatana로 묶였다고 합니다.

āyatana dekak hadāgattā kanaṭa kana vidiha tiyenna dunnē nǣha iḍa indriyak hæṭiyaṭa tiyalā edā nidahas venna dunnē næha. ēka kāma āśvādena han̆ḍaṭa āyatanayak karagattā. ehenam śabda kāmayaṭa āyatanayak karagena bāhira vastuvaṭa nidahasē tiyena kærila læbidilā yanna iḍa dīlā nikan hiṭiyē næhæ. manasen athæriyē nǣ. ēvā magē ēvā kiyalā allagattā.

두 āyatana를 만들었습니다. 귀를 귀로, 그냥 indriya로 두어 그때 자유롭게 놓아주지 않았습니다. 그것을 kāma 즐거움의 소리를 위한 āyatana로 삼았습니다. 그러니 sadda-kāma의 āyatana로 삼아, 바깥 대상이 자유롭게 지나가도록 두고 가만있지 않았습니다. 마음으로 놓지 않았습니다. 그것들을 내 것이라며 붙잡았습니다.

maṭa mē han̆ḍa ōnē. mama ē han̆ḍa āsayi. ē han̆ḍa pavatvana ēvāā maṭa ōnē. ē ayadi vaśayen ēkaṭa avaśya karana bāhira lōkaya allagattā. dæn mēṭa abhyantara vannā vū kanāya bāhira vannāū lōkayē āyatana vaśayen ælilā bæn̆dilā allagatta nisā. ē sōtāyatana pratya karannē tamayi pasa ēken pasa sōta sparśaya haṭagattē. ēka saṁsparśayak vuṇā avidyāven bæn̆dicca nisā. hari gæm̆buruyi namut paṭicca samuppādaya tērum ganna purudu venna ōnē. etakoṭa tamayi daham dakinnē hariyannē.

'나는 이 소리가 필요하다. 나는 그 소리를 좋아한다. 그 소리를 이어 줄 것들이 필요하다' 하며 거기에 필요한 바깥 세상을 붙잡았습니다. 이제 안의 귀와 밖의 세상을 āyatana로 삼아 들러붙고 묶여 붙잡았기에, 그 sotāyatana를 조건으로 phassa, 곧 sota phassa가 생겼습니다. 그것이 avijjā로 묶였기에 samphassa가 되었습니다. 아주 깊지만 paṭicca samuppāda를 이해하는 데 익숙해져야 합니다. 그래야 dharma를 보는 것이 제대로 됩니다.

kāginavat guruvarayek nætuva mēka hædunē kohomada mēkē mula kohomada kiyana eka ohoma ṭika kāla palāgena yanakoṭa paṭicca samuppāda daham nyāya tērenna paṭan gannavā. mēka dharma nyāyak nisā dharma niyamayak nisā. kāgevatva niṣpādanayak novana nisā. mēka mē pævætmī vidyāva mēka nisā. pævætma haṭaganna haṭāva mēka nisā. ōka dakinna paṭan gannavā den dina balāgena balāgena yanakoṭa mēka attennē. ættanē. mehema nætnam mēka haṭaganna vidihak næhænē kiyalā. dharmagnānaya pragnā mohurā yanna dækinna paṭan gannavā paṭicca samuppādaya. anna yō paṭicca

누구 스승 없이도 이것이 어떻게 만들어졌는지, 그 뿌리가 어떤지를 그렇게 시간을 두고 따져 가면 paṭicca samuppāda라는 dharma의 이치가 알아지기 시작합니다. 이것은 dharma의 이치, dharma의 법칙이기 때문입니다. 누구의 만듦도 아니기 때문입니다. 이것이 존재의 이치이기 때문입니다. 존재가 생겨나는 모습이 이것이기 때문입니다. 날마다 보고 또 보다 보면 그것을 보기 시작합니다. '이것이 참이구나, 참이네, 이렇지 않으면 이것이 생길 길이 없구나' 하고. dharma의 앎, paññā가 무르익어 가며 paṭicca samuppāda를 보기 시작합니다.

paṭicca samuppādaya. anna yō paṭicca samuppādaṁ passati sō dhammaṁ passati kiyalā yamē paṭicca samuppādaya dakinnē. ōka dharmaya dakiya kivē onna otanayi. dæn pota kaṭapāḍam karāṭa dharmaya dakinna bæhæ. anungen ahahā hiṭiyat dharmaya dakinna bæhæ. ahagat eka ādhārakra taman hitanna purudu venna ōnē. mē paṭicca samuppādaya raṭāven mehema ekan eka hædena hæṭi mul vena hæṭi.

'yo paṭicca samuppādaṃ passati so dhammaṃ passati' — paṭicca samuppāda를 보는 이가 dharma를 본다고 하신 것이 바로 여기입니다. 책을 외운다고 dharma를 볼 수 없습니다. 남에게 듣고만 있어서도 dharma를 볼 수 없습니다. 들은 것을 바탕으로 스스로 생각하는 데 익숙해져야 합니다. 이 paṭicca samuppāda의 틀로 이렇게 하나하나 만들어지는 모습, 뿌리가 되는 모습을요.

ēka tamayi mē geniyana krama raṭāva. anna dæn salāyatana karagatta nisā kanaṭa kanak hæṭiyaṭa indriyak hæṭiyaṭa nidahasa inna nodī koccara hari ahanna yomu kara hiṭapu nisā. mamek goḍanagapu nisā. magē kak kiyalā hitāgena goḍanagapu nisā. ēkē pratiphalaya tamayi matut ma magē kana kiyana ekak haṭagænīmaṭa hētu vuna mula etana aga tamayi mē dæn tiyena pratiphalaya. anna mulaṭa giyā salāyatanaṭama.

그것이 이 이어지는 방식입니다. 이제 saḷāyatana로 삼았기에, 귀를 귀로, indriya로 자유롭게 두지 않고 얼마든지 들으려고 돌려 두었기에, '나'를 세웠기에, 내 귀라 여기며 세웠기에, 그 결과로 앞으로도 '내 귀'라는 것이 생기는 원인이 된 뿌리가 거기 있고, 그 끝이 지금 있는 결과입니다. 이렇게 saḷāyatana까지 뿌리로 거슬러 갔습니다.

itin salāyatana vaśayen haṭagattē ara kana næmati indriya notibuṇā nam ehema sōtā āyatanayak hadanna tenak neme. sōtāyatanaya næmati balāporottuven ē sthānayē mama saddaya ahanna ṭikak ōnǣ maṭa kiyalā. ēka tamayi mē magē kana kiyalā adahasa tiyāgattē. ehema ekak mas liya valin hari hædicca nisā. ēkaṭa avaśya karana rūpa dhātuvangen hædicca nisā. āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhavi dhātu mē rūpa dhātuvangē nirmāṇayen goḍanægicca nisā tamayi. ōka haṭagattē.

그런데 saḷāyatana로 생겨난 것은, 저 귀라는 indriya가 없었다면 sotāyatana를 만들 자리가 없습니다. sotāyatana라는 바람으로, 그 자리에서 '나는 소리를 좀 들어야겠다' 하고. 그것이 '내 귀'라는 생각을 품은 것입니다. 그런 것이 살과 피로 만들어졌기에, 거기에 필요한 rūpa dhātu들로 만들어졌기에, āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu라는 이 rūpa dhātu들의 만듦으로 쌓였기에 그것이 생겨났습니다.

goḍanæguṇē kohomada? kavuda goḍanægi edā. īṭat ehā kālaṭa annāyiti vuṇā. ehenam ēka goḍanægunē kavadam nisāda? mokak kumak nisāda? anna kana goḍanagāpu hētuva āyē īṭa isselalā karagatta karma śaktiya. ehenam ē bhavayē nam neveyi ārambha velā tiyennē īṭat issellā bhavayaṭa sambandhayi.

어떻게 쌓였습니까? 그때 누가 쌓았습니까? 그보다 더 이전 때로 거슬러 갑니다. 그렇다면 그것은 언제, 무엇 때문에 쌓였습니까? 귀를 쌓은 원인은 다시 그 이전에 지은 kamma의 힘입니다. 그러니 그것은 이 bhava에서 시작된 것이 아니라 그 이전 bhava와 이어져 있습니다.

etakoṭa sasara gamanaṭa apē sambandhaya mē kanaṭa koccara sambandhada mīṭa pera bhavayaka nirmāṇa kālaya sambandhayi. ē nirmāṇa kālayaṭa ādhāra karagatta vipākaya īṭa ehā bhavayaṭa sambandhayi.

그러면 saṃsāra 길과 우리의 관계가 이 귀와 얼마나 이어져 있습니까? 이전 bhava의 만들어진 때와 이어져 있습니다. 그 만들어진 때를 거든 vipāka는 그 너머 bhava와 이어져 있습니다.

etakoṭa tr̥ṣṇāvē væla bæn̆dīma sakas vena ākāraya koccara pæhædiliva pēnavada sasara gamana hædilā nam itin api ōken dakinavā. mē sambandhaya kavura ivara karannada? kavadā keḷavara balanna. [ugura kǣrīma] anāḍiyē paṭan genavā. [ugura kǣrīma] mē kramayaṭa ǣta paṭan ena gamanak tiyena bava pēnavā.

그러면 taṇhā의 넝쿨이 묶이며 짜이는 모습이, saṃsāra 길이 만들어진 모습이 얼마나 분명히 보입니까. 우리는 그것을 봅니다. 이 이어짐을 누가 끝내겠습니까? 언제 끝을 보겠습니까? 시작 없는 때부터 이어져 옵니다. 이런 방식으로 아득한 옛날부터 오는 길이 있음이 보입니다.

dæn gamanē mula hoyanna api giyot ehema api anātayen ēka apiṭa avaśya dēkut nemeyi. apiṭa avaśyama tiyennē mē dæn ē tiyena dupa praśnaya æti karagena yamakinda ēkaṭa hētuva hoyalā. ē hētuva duru karapuvahama matuvaṭa ē duken nidahas venna maga allaganna. ēkayi sahana mārgaya. ēkayi nivan maga. eyin [ugura kǣrīma] ehāṭa hoyanna apiṭa avaśyatāvayak nǣ.

이제 길의 시작을 찾으러 간다면 우리는 끝없이 헤매게 됩니다. 그것은 우리에게 필요한 것도 아닙니다. 우리에게 꼭 필요한 것은 지금 있는 괴로움의 문제를 일으키는 무엇이 있다면 그 원인을 찾는 것, 그 원인을 걷어내면 앞으로 그 괴로움에서 놓여날 길을 잡는 것입니다. 그것이 편안함의 길이고 nibbāna 길입니다. 그 너머를 찾을 필요는 없습니다.

anna api dænagannavā. ehenam nāma rūpa paccayā salāyatanaṁ kiyana siddhāntayak velā tamayi ē āyatanaya haṭagattē.

그래서 우리는 압니다. 'nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ'이라는 원리로 그 āyatana가 생겨났습니다.

ehenam kana næmati śravaṇaya karanna upakaraṇayak maṭa tiyenavā kiyana dr̥ṣṭiyen. ē san̆dahā prayōjanayaṭa ganna ōna ara milleyin haṭagatta indriyak vaśayen tiyena sōtēndriya kiyana indriya api prayōjanayaṭa gattā. næ sōtayendriya monavada hædunē? nāma rūpayangen sōtayendiya gonna nægu.

그러니 귀라는 듣는 도구가 내게 있다는 diṭṭhi로, 그것을 위해 써야 할 저 살과 피로 생긴 indriya인 sotindriya라는 indriya를 우리가 썼습니다. 그렇다면 sotindriya는 무엇으로 만들어졌습니까? nāma-rūpa로 sotindriya가 쌓였습니다.

anna tavat vigraha karaganna ōnē tænakaṭa kiyā tava ehāra. etana mona mona nāmada mona mona rūpada tibuṇē? anna nāma rūpa tōraganna ōnē tæn. vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa nāma satara mahābhūta saha upādāya rūpa, rūpa kiyalā api uḍinten gatta ara ōka tērennē næ. tavat nāma rūpa krama tiyenavā.

여기서 그 너머로 더 풀어야 할 자리가 있습니다. 거기에 어떤 nāma, 어떤 rūpa가 있었습니까? nāma-rūpa를 가려내야 할 자리입니다. vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 nāma와 네 mahābhūta 및 upādāya rūpa라는 rūpa — 우리가 겉으로 받아들인 그것으로는 이것이 이해되지 않습니다. nāma-rūpa를 보는 다른 방식도 있습니다.

æyi nāma kiyannē? yam nammatāvayak yam tænaka vidyāmāna venavada? ē namyatāvaya hevat næmī hiṭena svabhāvayen ēkaṭa nāma kiyanavā.

왜 nāma라고 합니까? 어떤 휘는 성질이 어디에 드러난다면, 그 휨, 곧 휘어서 머무는 성질 때문에 그것을 nāma라고 합니다.

ē namyatāvayē śaktiyen dhātūngē kriyātmaka vīma nisā yamak upanæ venavada? rū opanaṁ vana nisā rūpa kiyanavā. hada hadā opanaṁ vana nisā rūpa kiyanavā. mēka nāma rūpa kramayak.

그 휨의 힘으로 dhātu들이 작동하여 무언가가 꼴을 갖추게 되면, 꼴을 이루기에 rūpa라 합니다. 꼴을 갖추고 또 갖추기에 rūpa라 합니다. 이것이 nāma-rūpa를 보는 한 방식입니다.

ehenam kana næmati hæṭiyaṭa namapunisāra rūpa ṭika kana kiyana rūpaya opanæm vuṇā. ehenam kana kæna kiyana hærēṭa næmuvē nætnam ara rūpaya ara satara mahābhūta visiri giya visiriya rūpa vaśayen tiyenavā misā kana næmati hæḍiyen dakinna hamba vennē næha. ehenam kana næmati hæḍiyen yam rūpayak dækkē. yam śaktiyakin ē rūpayō ē īṭa avaśya vidihaṭa navapu nisā. namayatāvayakaṭa hæḍagasavapu nisā. kanaka hæḍē inna nyatāvayaṭa hadagassapu nāmaya tamayi etana nāma kivvē.

그러니 귀라는 꼴로 휘었기에 rūpa들이 귀라는 rūpa로 꼴을 이루었습니다. 귀를 귀라는 꼴로 휘지 않았다면 그 rūpa는 네 mahābhūta로 흩어진 rūpa로 있을 뿐 귀라는 꼴로는 볼 수 없습니다. 그러니 귀라는 꼴로 어떤 rūpa를 보았다면, 어떤 힘으로 그 rūpa들을 거기에 필요한 대로 휘었기 때문, 휨에 맞추어 꼴을 잡았기 때문입니다. 귀의 꼴로 있도록 휨에 맞추어 꼴을 잡아 준 것을 거기서 nāma라고 했습니다.

ē hæḍagassannaṭa avaśya kiyana satara mahābhūtayangē hæḍa talaya tamayi rūpa kivvē. ēka tamayi kana kivvē. anna ē nāma rūpa kriyāvaliya notibuṇa nam, hita novunā nam kana næmati indriya haṭaganna hētuvak nǣ. kana næmati indriyak haṭagattē nætnam śravaṇayaṭa āyatanayak hadanna kramayak nǣ. ehenam salāyatanayanṭa mula nāmarūpa anna paṭicca samupdaya mulaṭa giyā.

그 꼴을 잡는 데 필요한 네 mahābhūta의 꼴판을 rūpa라고 했습니다. 그것을 귀라고 했습니다. 그 nāma-rūpa의 과정이 없었다면, 마음이 없었다면 귀라는 indriya가 생길 까닭이 없습니다. 귀라는 indriya가 생기지 않았다면 듣기 위한 āyatana를 만들 방법이 없습니다. 그러니 saḷāyatana의 뿌리는 nāma-rūpa입니다. 이렇게 paṭicca samuppāda의 뿌리로 거슬러 갔습니다.

itin ēvā mokakda haṭagattē? kohomada ē śaktiya haṭagattē? æyi næmuvē? mokakda ē namapu śakti viśēṣayen? ē namya gena dunnē bhūtayō hæḍagasselā dunnē satara mahābhūtayō kanaka hæḍiyaṭa hæḍagasselā dunnē. kana næmiti indriyak haṭagænīmaṭa sakas karalā dunnē mokenda ēka dunnē. anna etanin ehāṭa giyā. ara

그렇다면 그것들은 무엇으로 생겨났습니까? 그 힘은 어떻게 생겼습니까? 왜 휘었습니까? 휘게 한 그 특별한 힘은 무엇입니까? 그 휨을 가져다주고 bhūta들을 꼴 잡아 준 것, 네 mahābhūta를 귀의 꼴로 잡아 준 것, 귀라는 indriya가 생기도록 짜 준 것은 무엇입니까? 그것을 준 것 말입니다.

ēka dunnē. anna etanin ehāṭa giyā. ara āgantuka upaklēsayangen kiriṭi velā giya vū viññāṇayak tibuṇā avidyā sahagata balāporottuvak æti karagattā ahanna tiyenavā nam koccara hon̆dada aha ahā innat nam koccara vædagatda menna mē nisā mama matu matut æsiya yutuyi kiyana balāporottuvak goḍa nagāgattā manasen. [ugura kǣrīma] menna mēkaṭa kiyanavā sōta viññāṇayak hadāgattā.

이제 그 너머로 갔습니다. 저 손님처럼 온 upakkilesa로 더럽혀진 viññāṇa가 있었습니다. avijjā 섞인 바람을 일으켰습니다. 들을 것이 있다면 얼마나 좋을까, 늘 듣고 있을 수 있다면 얼마나 귀할까. 이 때문에 '나는 앞으로도 들어야 한다'는 바람을 마음으로 쌓았습니다. 이것을 sota viññāṇa를 만들었다고 합니다.

dæn mē hadāgatta viññāṇaya nisā mokada vennē? niṣpādanaya kaḷā śaktiyak matu matus hadanna anna manasen śaktiya gonnaga mula anna ē śaktiya gonnagama nisā tamayi ara satara mahābhūtayan hæḍatalayakaṭa sakas velā ara vidihaṭa namtāvayak rr̥panaya karamin

이제 이렇게 만든 viññāṇa 때문에 어떻게 됩니까? 앞으로도 만들어 낼 힘을 만들어 냈습니다. 마음으로 힘을 쌓은 뿌리입니다. 그 힘을 쌓았기에 저 네 mahābhūta가 꼴판으로 짜여 그렇게 휨을 꼴로 이루어 가며…

ข

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기