diṭṭhi에 묶이는 법과 알아도 붙잡는 까닭
මම මගේ දුෂ්ටියට අනුව බැඳෙන හැටි හා ලෝකයේ යථාර්තය දැනගත්තත් ඇලෙන්නේ ගැට්ටේන්නේ ඇයි යන්න පිළිබඳව
mama kiyana dr̥ṣṭiya sambandhatāvaya æti karā. magē kiyana sambandhatāvaya mama kiyana sambantāvaya æti karaōnē.
'나'라는 diṭṭhi가 이어짐을 만들었습니다. '내 것'이라는 이어짐, '나'라는 이어짐을 만들어 내야 합니다.
etakoṭa ē dr̥ṣṭiya enakoṭa canda rāgaya nisayi sambantāvaya æti karavannē. ē nisāma ē dr̥ṣṭiyen haṭagatta ekaṭa hæmelēma apiṭa hitenavā.
그래서 그 diṭṭhi가 올 때 chanda-rāga 때문에 이어짐이 생겨납니다. 바로 그 때문에 그 diṭṭhi에서 생겨난 것에 우리는 늘 마음이 쏠립니다.
videnavā kiyalā kiyannē hitenma goḍanagāgatta kramaya. hitaṭa dænena ākārayak.
느낀다는 것은 마음이 스스로 쌓아 올린 방식입니다. 마음에 와닿는 한 가지 모습입니다.
priya vaśayen apriya vaśayen araganna aragena ivaralā hitam
좋은 것으로, 싫은 것으로 받아들이고, 받아들이고 나면 바로 그 마음이,
yamak kaṭuka nam apriya nam. ēkē dænudena saṁgnā svabhāvayat vēdanā svabhāvayat, sparśa svabhāvayak siyallama kaṭukayi apriyayi.
무엇이 쓰고 싫다면, 그것이 알려 주는 saññā의 성질도, vedanā의 성질도, phassa의 성질도 모두 쓰고 싫습니다.
ehema deyakmayi nadavannē. davana tavana hiōna deyakmayi nadavannē.
그런 것만을 낳습니다. 태우고 달구고 괴롭히는 것만을 낳습니다.
anna ē dēpadanakoṭa apima nipadevvē ātma dr̥ṣṭiya nisā mē lōkē allanna gihillāmayi.
그것이 생겨날 때, 그것을 만든 것은 바로 우리 자신이며, atta-diṭṭhi 때문에 이 세상을 붙잡으려 했기 때문입니다.
lōkē mama karaganna magē karaganna bæhæpu nigamanaya nisāmayi.
세상을 '나'로 삼고 '내 것'으로 삼으려고 내린 결론 때문입니다.
ē nigamanaya innakan apiṭa ēvaṭa viruddha venna tiyennē hitenavā tælenavā peḷenavā okkoma venavā.
그 결론이 있는 동안 우리는 그것들에 맞서야 하고, 마음 쓰이고 짓눌리고 시달리는 일이 모두 일어납니다.
anyayanṭa hitevvo
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē væḍapilā kaṭuka væḍa piḷivilak venavā. duccarita væḍa piḷivilak. nætnam pāpa væḍa piḷivilak. pahat bavaṭa aluvana væḍapilā.
그 길은 쓴 길이 됩니다. duccarita의 길입니다. 아니면 pāpa의 길입니다. 낮은 쪽으로 기우는 길입니다.
pā āpa nisā pāpa kiyana pā kiyana vacanayen pinvenna pahat pætta. pāpa kiyannē ælevva pahat pættaṭa bæn āpō kiyannē æda bæntapa. anna āpō vunāṭa passē pahat pætta āpō vunā pā āpō pāpō pāpa kiyannē anna vacana.
pā와 āpa 때문에 pāpa라고 합니다. pā라는 말로는 낮은 쪽을 알아들어야 합니다. pāpa란 낮은 쪽으로 기울어 묶인 것이고, āpo란 끌려 묶인 것입니다. 그렇게 āpo가 된 뒤 낮은 쪽으로 āpo가 되었으니, pā와 āpo가 pāpo입니다. pāpa라는 말이 바로 그것입니다.
ov
네.
nǣ citta ē citta vīti navattanna bæ. citta vītiya gaman karanavā. citta vītiya tuḷa gaman karamin ē citta vī rītiya avasānayaka cuti kiyana avasthāvakaṭa enakoṭa ē avasthāva tuḷa karma bījayangē matu janita karana śaktiya næha. matu janita karana śaktiyak næti karma bījayē javanaya pahaḷa venavā. ēvaṭa api nam kriyā javan kiyalā. ē passē kriyā javanayakaṭa pat velā tamayi piraṇuvan pānē.
아니요, 그 citta-vīthi는 멈출 수 없습니다. citta-vīthi는 흘러갑니다. citta-vīthi 안에서 흘러가다가 그 citta-vīthi의 끝인 cuti라는 때에 이르면, 그때 kamma 씨앗들에게는 앞으로 무엇을 낳을 힘이 없습니다. 앞으로 낳을 힘이 없는 kamma 씨앗의 javana가 일어납니다. 그것을 우리는 kiriya-javana라고 부릅니다. 그렇게 kiriya-javana가 된 뒤에야 parinibbāna에 드십니다.
yanavā yanavā. citta viti kohomada unvahansēlā cakkut citta viti sōta okkoma tiyenavā.
흐르고 또 흐릅니다. 그분들의 citta-vīthi는 어떠냐고요? 눈의 citta-vīthi, 귀의 것, 모두 있습니다.
vattapana karanavā kiyana citta vītiya avasthāvēdī vattapanaya karannē anikgē cētanā mul karagena yathābōdhaya læbū kenāgē vattapana karannē pragnā mūl karagena pragnā caitasika. pragnā caitasikayen uttapanavā tīraṇaya karanavā nam ē kiyannē mē ākārayen mama idiriyaṭa kaṭayutu kaḷa yutuyi.
voṭṭhapana라는 citta-vīthi의 자리에서, 다른 이들은 cetanā를 뿌리로 삼아 voṭṭhapana를 하고, 있는 그대로 깨달은 이는 paññā, 곧 paññā cetasika를 뿌리로 삼아 voṭṭhapana를 합니다. paññā cetasika로 voṭṭhapana를 정한다면, 그것은 '나는 이렇게 앞으로 해 나가야 한다'는 것입니다.
idiriyaṭa pævatiya yutuyi. menna mesē kaḷa yutuyi. mē ādi vaśayen tīraṇayak denavā. ēka ē karagannē api visin api dr̥ṭiya anuva bahina tīraṇaya kriyātmaka mehema kriyātmaka venna ōnē kiyalā. anna ē gæna tīraṇaya kohomada javana kiyana eka pahaḷa vena citta vidiṭa īṭa passē.
'앞으로 이렇게 이어 가야 한다, 이렇게 해야 한다' 하는 식으로 결정을 내립니다. 그것은 우리가 우리 diṭṭhi에 따라 내리는 결정이 이렇게 움직여야 한다는 것입니다. 그 결정 뒤에 javana라는 것이 일어나는 citta-vīthi가 이어집니다.
vattapana avasthāva ikma ēvā tiyennē javana avasthāva. anna javana kiyannē javaya. gonnagalā denavā. kriyātmaka balaya in̆dalā denavā. javalaya kivvē ēkaṭa javanaāyaṭa kiyanavā javanin javana hatak yanavā kiyannē ē citta vītiya ē væḍē karanna avaśya karana pramāṇaya.
voṭṭhapana 자리를 지나면 javana 자리가 있습니다. javana란 힘(java)입니다. 힘을 쌓아 줍니다. 움직이게 하는 힘을 일으켜 줍니다. 그래서 javana라고 합니다. javana가 일곱 번 간다는 것은 그 citta-vīthi가 그 일을 하는 데 필요한 만큼입니다.
javana hatak yanna bæri nam eka vananayakvā kriyātmaka vennē næha. balana yannē næ. ēkayi citta niyamayak. ēka venas karanna kāṭavat bæhæ. ēka svabhāvaya ēkayi.
javana가 일곱 번 가지 못하면 하나도 움직이지 않습니다. 힘이 가지 않습니다. 그것이 citta-niyāma입니다. 아무도 그것을 바꿀 수 없습니다. 그것이 본디 그러함입니다.
itin javanā hatak yanavā nam eka deka tuna hataraki yanakoṭa ekena ekaṭa āsēvana pratya kiyalā ekak tiyenavā. dæn avaśya balāporottuva kriyātmaka karannayi hita nagannē. cittakṣaṇa goḍanna nægilā ennē. ē goḍa nægenakoṭa paḷaveni paḷaveni ē san̆dahā goḍanagu ārambhaka cittayen monavat karanna balayak naganna madinna.
javana가 일곱 번 간다면, 하나, 둘, 셋, 넷으로 갈 때 하나에서 다음 하나로 āsevana-paccaya라는 것이 있습니다. 바라는 것을 움직이게 하려고 마음을 일으킵니다. cittakkhaṇa들이 쌓여 올라옵니다. 그렇게 쌓일 때, 그것을 위해 처음 쌓은 첫 마음으로는 무엇을 할 힘을 일으키기에 모자랍니다.
mokada ē pættaṭa avatīraṇa karalā ēka balanaganna ōnē.
왜냐하면 그쪽으로 들어가서 힘을 일으켜야 하기 때문입니다.
ē cittakṣaṇaya balanakan issellā gevilā yanavā. hæbæyi ēkē āsēvanaya hevat ēka sēvanaya karu gati lakṣaṇayak aragena tamayi deveni cittakṣaṇaya sakas vennē. deveni javana ēka hariyaṭa vaḍā balavæ. hæbæyi tava katā karanna kriyā karana taram balayak ēkena.
그 cittakkhaṇa는 힘이 생기기도 전에 먼저 지나가 버립니다. 하지만 그것의 āsevana, 곧 거듭 익힌 성질을 받아서 두 번째 cittakkhaṇa가 짜입니다. 두 번째 javana는 꽤 더 힘이 셉니다. 하지만 아직 말하거나 움직일 만한 힘은 거기에 없습니다.
īḷan̆gaṭa ēkē āsēvanaya aragena ēkē balaya aragena īḷan̆gaṭa āyē cittakṣaṇaya. ēka īṭa vaḍā balavat āsēvana pratyaya balavat venavā kiyana eka kiyannē.
다음으로 그것의 āsevana를 받고 그 힘을 받아 다시 cittakkhaṇa가 옵니다. 그것은 그보다 더 셉니다. āsevana-paccaya가 세진다는 말이 바로 그것입니다.
tunveni ekaṭa enakoṭa pudgalayāṭa hitāganna puḷuvan balayak enavā. hitanavā misā kiyāganna karāgena tamayi śaktiya tava ēken næguvē.
세 번째에 이르면 사람이 생각해 낼 수 있는 힘이 옵니다. 생각은 하지만 말로 하지는 못합니다. 그렇게 힘이 거기서 더 올랐습니다.
javanayat ekkenāganna śaktiyak tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
śaktiya ēka næguvē. hataraveni akaṭa āsayavanaya labalā innakoṭa hataraveni javanayaṭa katā karanna śaktiyak enavā. katābaha karanna puḷuvan ata baya hollaganna bæhæ. anna ē maṭṭama
힘이 올랐습니다. 네 번째가 āsevana를 받고 나면 네 번째 javana에 말할 힘이 옵니다. 말은 할 수 있지만 손발은 움직이지 못합니다. 바로 그 단계입니다.
kiyanaṭa pasveni javanayaṭa enakoṭa anna kaya kriyātmaka karanna puḷuvan śaktiyan ipadunā.
다섯 번째 javana에 이르면 그때 몸을 움직일 수 있는 힘이 생겨났습니다.
mē pasveni javana cittayak citta vīti vala citta vīti satvarayakaṭa gāna gihillā. satvarayakaṭa citta vītik giyānam yamkisi kriyāvak karanna. ē citta vīti kōṭiyama pasveni javana cittakṣaṇa kōk tiyenavā. tattvarayakaṭa citta vīti kōṭiyak giyā. yamak karanna hitanakoṭa ē situvilla kriyātmaka karanna śaktiya labanna ē citta vīti kōṭiyaṭa cittakṣaṇa 17 ēvā kōṭiyak tiyenavā.
이 다섯 번째 javana citta를 citta-vīthi로 1초에 세어 보면, 1초에 citta-vīthi가 가는 것은 무엇을 하기 위해서입니다. 1초에 citta-vīthi가 1koṭi(천만) 지나갑니다. 무엇을 하려고 생각할 때 그 생각을 움직일 힘을 얻으려면, 그 1koṭi의 citta-vīthi에, cittakkhaṇa 17개짜리가 1koṭi 있습니다.
hæbæyi oya itin ē citta vītiyak gāna tiyena pasveni cittakṣaṇa eka citta vīti eka gāna citta vīsi kōṭiyaṭa kōṭiyak tiyenavā. satparayaka kriyātmaka karana śaktiyan ipadavannē anna ē pasveni citta pasveni javana cittakṣaṇa kōṭiya balanna
그런데 citta-vīthi 하나마다 다섯 번째 cittakkhaṇa가 하나씩 있으니, citta-vīthi 1koṭi에 그것이 1koṭi 있습니다. 1초에 움직이게 하는 힘을 낳는 것이 바로 그 다섯 번째 javana cittakkhaṇa 1koṭi의 힘입니다.
ē tattvaya tuḷa katā karannē hataraveni cittakṣaṇa cittavīti kōṭiyē tiyena hataraveni cittakṣaṇa kōṭiya balaya situvillak hitannē tunveni cittakṣaṇa kōṭiya balaya oya ataradī tīraṇayak karannē vatavana cittakṣaṇa kōṭiyē balaya oya atana kriyātmaka vennē anna pasveni cittakṣaṇa kō balayen kaya kriyātmaka karannē.
그 가운데 말하는 것은 네 번째 cittakkhaṇa 1koṭi의 힘이고, 생각을 하는 것은 세 번째 cittakkhaṇa 1koṭi의 힘이며, 그 사이에 결정을 내리는 것은 voṭṭhapana cittakkhaṇa 1koṭi의 힘이고, 거기서 몸을 움직이는 것은 다섯 번째 cittakkhaṇa 1koṭi의 힘입니다.
dubala bava pennannē hayaveni saha hatveni cittakṣaṇa vala balanna.
약해지는 모습은 여섯 번째와 일곱 번째 cittakkhaṇa에서 보입니다.
āśvāda maṭṭamak ēka matak kara suvava labana svabhāvayak pennannē. īḷan̆gaṭamēta tadaṁga vaśayen mē bhavāṁgayaṭa pat karana tālammana kiyana prabōdhana tālamana cittakṣaṇa vali bala. ēka āśvāda vidinnē. ēkē vibhāga vidi. oya kramayaṭa yana kramayak tiyenavā.
그것은 맛보는 단계, 떠올리며 즐거움을 얻는 성질을 보여 줍니다. 다음으로 tadaṅga로 bhavaṅga에 들게 하는 tadārammaṇa cittakkhaṇa의 힘이 있습니다. 그것이 맛을 누리고, 그 vipāka를 누립니다. 이런 식으로 가는 방식이 있습니다.
ē tattvaya tuḷa āvarjanayak karanavā nam karalā tiyennē. ē citta vīti kōṭiyak giyā nam tattvayaṭa cittakṣaṇa 17 citta vīti kōṭiyak giyānam āvarjana cittakṣaṇa cittakṣaṇa kōṭiya bala. ē rǣna ehen sambandha venavā. ēken āvarjanaya venavā.
그 가운데 āvajjana를 한다면, 그것은 이렇습니다. 1초에 cittakkhaṇa 17개짜리 citta-vīthi가 1koṭi 지나갔다면, āvajjana cittakkhaṇa 1koṭi의 힘이 있습니다. 그것으로 이어지고 그것으로 āvajjana가 됩니다.
sæpa vaśayen hō duk vaśayen ova āpu eka piḷigatanam piḷi aran tiyennē sampariccana cittakṣaṇa kōṭiyē balin ara 14 tiyenavā.
즐거움으로든 괴로움으로든 들어온 것을 받아들였다면, 받아들인 것은 sampaṭicchana cittakkhaṇa 1koṭi의 힘입니다.
mē meban ekaknē kiyalā tīraṇaya karalā tattvayaka tīraṇayak duranam dīlā tiyennē santīraṇa cittakṣaṇa kōya mala. mama mēkaṭa mesē kriyātmakitu kiya nigamanayak araha karanna tiyenavā nam ēkē tiyena ē cittakṣaṇa kōṭiya vattabbana cittakṣaṇa kōṭiya balaya mehema mē
'이것은 이런 것이구나' 하고 가려 정했다면 그것은 santīraṇa cittakkhaṇa 1koṭi의 힘입니다. '나는 이것에 이렇게 해야겠다'는 결론을 내린다면 거기 있는 것은 voṭṭhapana cittakkhaṇa 1koṭi의 힘입니다.
cittakṣaṇa pēḷi enavā oya vidihen sambandha venna. oya upamāvak vaśayen ganna tattvarayak ga. itin pæyak gannat puḷuvan pæyaka cittakṣana koccarayi [ugura kǣrīma] upamāvak dama kivvē tattvaya kiyalā cittakṣaṇa kōiyak cittakṣaṇa pēḷi kōṭiyak. kiyalā kivvē ēka.
이렇게 cittakkhaṇa 줄들이 이어져 옵니다. 비유로 1초를 들었지만 한 시간을 들 수도 있습니다. 한 시간이면 cittakkhaṇa가 얼마나 되겠습니까. [헛기침] 비유로 1초라고 한 것은 cittakkhaṇa 줄 1koṭi라는 뜻이었습니다.
mē menna mē kramayaṭa tamayi mē kriyādhāmaya sakas velā innē. adhivēgavat kriyāva.
바로 이런 방식으로 이 움직임의 흐름이 짜여 있습니다. 엄청나게 빠른 움직임입니다.
vahansē ǣ ov ara
(묻는 이) 스님… / 아. / 네. / 그…
dæn mehemayi vennē. aramuṇak galāgena eka vipāka niyamayak. dæn yamkisi kenek æsuru karalā tibuṇē yamak ætnam. ē vædi krama tiyenavā. dæn yamkisi kenek upādānaya karagatta yamak tibuṇā nam ehema īṭa anukūlavannā vū vipāka niyamayak vaśayen vipāka hit pahaḷa venna paṭan gannavā æti.
이렇게 됩니다. 대상이 흘러오는 것은 vipāka-niyāma입니다. 누군가 가까이해 온 것이 있다면 그것을 겪는 방식이 있습니다. 누군가 upādāna로 붙잡은 것이 있었다면, 그에 맞는 vipāka-niyāma로 vipāka 마음이 일어나기 시작할 것입니다.
dæn arihat veccaṭa pat vecca kenekuṭa arihatyaṭa pat vunāṭa passē madhu pævætmaṭa haṭaganna vipāka balaya niṣpādanaya karapuvama paṭan gattē næha. ēka nævata.
그런데 arahant가 된 이에게는, arahant가 된 뒤로 앞으로의 존재를 낳을 vipāka의 힘을 만드는 일이 시작되지 않습니다. 그것은 다시 없습니다.
etakoṭa etanṭa ædalā enna samantarayak næhæ arihatun vahansēgē mānasikatvaya.
그러니 arahant의 마음에는 거기로 끌어올 samanantara가 없습니다.
pera anantara vaśayen kerapuva koccara tibunat vipāka vaśayen kriyātmaka velā ennada ædalā enna ēvā næha. hæbæyi ānārika vaśayen karapu pāpayaka śēṣa mātrayak tiunot ædalā inna puḷuvan. hæbæyi ehema ekak etanṭa ædalā āvā. vattapana karana avasthāvaṭa enakoṭa
예전에 anantara로 지은 것이 아무리 많아도 vipāka로 움직여 끌려올 것은 없습니다. 다만 ānantariya로 지은 pāpa의 남은 찌꺼기가 있으면 끌려올 수 있습니다. 하지만 그런 것이 거기로 끌려왔다 해도, voṭṭhapana를 하는 자리에 이르면,
pragnāvendena tīraṇaya nisā āpu aramuṇa iṣṭa priya vuṇat aniṣṭha apriya vuṇat ælena balāporottu, gæṭena balāporottuven mulā vena balāporottuven goḍanagena mānasikatvayak goḍanagannē nǣha. hottapana avasthāva pragnā yutta niva.
paññā로 내리는 결정 때문에, 들어온 대상이 바랄 만하고 좋든, 바라지 않고 싫든, 들러붙는 바람, 부딪는 바람, 헷갈리는 바람으로 쌓이는 마음을 쌓지 않습니다. voṭṭhapana 자리가 paññā와 함께하기 때문입니다.
ehenam saṁkhāra goḍanaganna goḍanaganna ōnē. javana goḍanagannē vatapanayaṭa anukūlava nisā. vattapana avasthāva pragnāven yuttanam ē vatapana kriyādhāmayak dena sitpilaki niṣpādanaya karalā dennē nǣha matuvaṭa sasara pævætmaṭa hitueni śakti matu karapu cētanāva matu karannē næha. ehenam javana cittakṣaṇa maraṇāsanna cittavītiyaka javana cittakṣaṇa valaṭa matu mava pævætmak gonnaganna avaśya karannā vū śaktiya cētanā śaktiya matu karannē næti nisā kriyāsit venavā. ē kriyāvaliyaṭa misak. en ehā satara pævætmaṭa yamak gonnægalā nǣ.
그렇다면 saṅkhāra를 쌓아야 하는데, javana는 voṭṭhapana에 맞추어 쌓습니다. voṭṭhapana 자리가 paññā와 함께라면, 그 voṭṭhapana가 주는 움직임은 앞날의 마음 줄을 만들어 내지 않고, 앞으로의 saṃsāra 존재를 위한 힘을 일으키는 cetanā를 일으키지 않습니다. 그러니 죽음에 다다른 citta-vīthi의 javana cittakkhaṇa에서 앞으로의 존재를 쌓는 데 필요한 cetanā의 힘이 일어나지 않으므로 kiriya citta가 됩니다. 그 움직임일 뿐입니다. 그 너머 saṃsāra 존재로 무엇도 쌓이지 않습니다.
ē nisā unvahansēgē bhava gamanēdī hæma bhavayakma avasānayē paṭisandhiyak labanna nam javana sit pēliyak pahaḷa velā. ēkē hayaveni cittakṣaṇaya hō hatveni pasveni cittakṣaṇaya hayaveni cittakṣaṇaya kiyana deka kriyātmaka venna ōna. cuti parisandhidayakaṭa allanna.
그래서 그분의 bhava 길에서, 모든 bhava 끝에 paṭisandhi를 얻으려면 javana 마음 줄이 일어나 그 다섯 번째, 여섯 번째 cittakkhaṇa라는 둘이 움직여야 합니다. cuti와 paṭisandhi를 이어 붙잡으려면 말입니다.
itin ē avasthāvaṭa enakoṭa tamayi cuta velā paṭisanduvīma siddha vennē. ēni ē nisā javana cittayaka tibuṇā vū svabhāvaya yamkisi balayak tibuṇā nam tamayi īḷan̆ga pævætmaṭa aramē paṭisandhi viññāṇayaṭa karma śaktiya kriyātmaka vennē. unvahansēgē paṭisandhi viññāṇayak pahaḷa karma śaktiya gevapu javana tibicca nisā. unvahansēgē javanaya vaśayen hisva gevilā yanavā nisā. matu paṭisandhiyaṭa sambandha kirīmak karanna bæha. ēsānāva matu paṭisandhiyak nǣ.
그 자리에 이르러야 cuti가 되고 paṭisandhi가 일어납니다. 그래서 javana citta에 있던 성질에 어떤 힘이 있었다면, 그것이 다음 존재의 paṭisandhi viññāṇa로 kamma의 힘을 움직이게 합니다. 그분의 경우 paṭisandhi viññāṇa를 일으킬 kamma의 힘은 javana에서 다 써 버렸고, 그분의 javana는 빈 채로 지나가 버리므로 앞으로의 paṭisandhi에 이어 줄 수 없습니다. 그래서 앞으로의 paṭisandhi가 없습니다.
næāpu avasāna citta vidi ēka venavā etaka
그렇게 그것이 마지막 citta-vīthi가 됩니다.
ov ov ovda ov
네. / 네. / 그렇습니까? / 네.
aē hun̆gākma vædagattā ēka dæn apiṭa amāruma dē ōkayi. ætta pēnavā.
아, 아주 중요합니다. 지금 우리에게 가장 어려운 것이 바로 그것입니다. 참은 보입니다.
ē vunāṭa mokada karannē? dæn apiṭa kiyanavā dadayak tiyenavā. vaidyavaraya kiyanavā. ōka kahanna epā kahanna kanna edaya væḍi venavā. māt dannavā. marat pēna daradi væḍit maṭat mahā karadarayak kahanava. ōnaṭa nemeyi kahannē. inna bærikama. kahanakoṭa kohoma idana.
그런데도 어떻게 합니까? 우리에게 습진이 있다고 합시다. 의사가 말합니다. '그거 긁지 마세요, 긁으면 습진이 더 퍼집니다.' 나도 압니다. 더 퍼지는 게 보여도 몹시 성가셔서 긁습니다. 긁고 싶어서 긁는 게 아닙니다. 참을 수 없어서입니다. 가려울 때 어떻게 가만히 있겠습니까.
dæn mē praśnē ennavā. dæn eyā væḍi vena bava dænak hora tænak ahana ekama væḍi karalā poḍḍa poḍḍak hari ahanna itanavā.
여기서 이 문제가 옵니다. 그는 더 퍼진다는 걸 알면서도 몰래 긁고, 조금이라도 긁으려 합니다.
dæn metana praśnayak velā tiyenavā. menna mē vagē mē lōka satvayan issellā dharmaya dakinavā. dækkar passē tīraṇayak enavā. mē āsāvan mē āśvādayan passē yanna giyahāma tamayi ēkē ramagē hita peḷagæhilā. ēkaṭa avaśya karana de ekatu kara nemeyi dukaṭa væṭennē kiyana eka apiṭa ætta bava pēnavā. mē āśvādayangen midilā giyot mē duka haṭagænīmaṭa tibina hētuven midena bavat ætta kiyalā apiṭa hon̆daṭa væṭena api nuvaṭa væṭahenavā.
여기에 문제가 생겼습니다. 이처럼 세상 중생들은 먼저 dharma를 봅니다. 본 뒤에 결론이 옵니다. 이 바람들, 이 맛들을 좇아가면 마음이 그쪽으로 줄을 서고, 그것에 필요한 것을 모으다가 괴로움에 빠진다는 것이 참이라는 게 우리에게 보입니다. 이 맛들에서 벗어나면 괴로움이 생기던 까닭에서 벗어난다는 것도 참이라고 우리 슬기로 잘 압니다.
dæn āśvādayen midenna maṭa ōnakamak tiyenavā dæn ēka dækalā. dæn maṭa tiyanna parannē mē āśvādayen maṭa ōna ekaṭa midenna vidihak næhæ. mahadiyaknē ēka.
이제 그것을 보았으니 맛에서 벗어나고 싶은 마음이 있습니다. 그런데 내게 남은 문제는, 이 맛에서 내가 바라는 만큼 벗어날 길이 없다는 것입니다. 큰 괴로움이지요.
lassana rūpa balanna nætuva innavānam mīri sabda ahanna innē nætuva ēken ven karagannavā nam. gan̆da suvan̆da āgrāṇaya karanna nætuva ē suvan̆dā āgrāṇī karannē nætuva innavānam ēvā rækagena innavānam hasaya bidīma rækagena rasa dēval hoyā passē yanna nætuvat innavānam āśvāda passē pahasa passē yannet nætuva ēkana rækilā innavānam oya gæna hita hitā innet nætuva innavānam itin mēka hon̆dayi etakoṭa tamayi mēka mārgaya kiyalā kiyanavā. itin inna hædunā inna bæha. dæn hun̆ga denaṭa tiyena praśnē ēka
고운 모습을 보지 않고 지낸다면, 달콤한 소리를 듣지 않고 그것에서 떨어져 지낸다면, 냄새와 향기를 맡지 않고 지키며 지낸다면, 혀를 지켜 맛난 것을 찾아 좇지 않고 지낸다면, 맛과 감촉을 좇지 않고 지키며 지낸다면, 그런 것을 생각하며 지내지도 않는다면, 그러면 좋다, 그것이 바로 길(magga)이라고 말합니다. 그런데 그렇게 지내려 해도 지낼 수가 없습니다. 지금 많은 이들의 문제가 그것입니다.
mē dæn metana apiṭa praśnayak tiyena dakinna ōnē deyak. oya velāvē dæn mē velāvēdī api dakinna ōna deyak tiyenavā.
여기서 우리에게 문제가 있습니다. 보아야 할 것이 있습니다. 바로 이때 우리가 보아야 할 것이 있습니다.
apiṭa yamkisi āśvādayak matuvenakoṭa matu matut ē āśvādayaṭa apē mē kāyika mānasika depættak poḷopavannē. kāyika vaśayen, mānasika vaśayen matu matut ē san̆dahā ætuḷu karapan kiyalā poḷabōna svabhāvaya næti vuṇānam apē praśnayaṭa visan̆duma hambavu.
어떤 맛이 올라올 때, 더욱더 그 맛 쪽으로 우리의 몸과 마음 두 쪽이 부추깁니다. 몸으로, 마음으로 '더욱더 그것을 들여오라'고 부추기는 성질이 없어진다면, 우리 문제의 풀이를 얻게 됩니다.
avaśya karannē onna otavana dæn poḷam̆bannē æyi kiyalā balanna ōnē dæn poḍi upamāvak aragamu æyi api hita vatura bonna poḷomu pipāsaya nisā apiṭa ætiena vehesak dænenavā. dæn mē gataṭa vehesa dænenavā. vehesa nimāganna hita poḷakanavā vatura bīpan kiyalā.
필요한 것은 바로 그것입니다. 왜 부추기는지 보아야 합니다. 작은 비유를 하나 들어 봅시다. 왜 우리 마음이 물을 마시라고 부추깁니까? 목마름 때문에 생기는 지침이 느껴집니다. 이 몸에 지침이 느껴집니다. 그 지침을 끝내려고 마음이 '물을 마셔라' 하고 부추깁니다.
dæn mē krama dekak tiyenavā. dæn api vatura nodī innavā. enna enna pipāsaya væḍi venavā. kohomahari mīpan kiyalā āya hita tava dæḍiva bola. antimaṭa darā inna bæri tattvayaṭa patvenavā. mē vatura pipāsayaṭa vatura dunnē nætnē.
여기 두 가지 길이 있습니다. 우리가 물을 주지 않고 있으면 갈수록 목마름이 커집니다. '어떻게든 마셔라' 하고 마음이 더 세게 부추깁니다. 끝내 견딜 수 없게 됩니다. 이 목마름에 물을 주지 않았으니까요.
dæn mēkedī api dakinna ōnē. mē pipāsaya saṁsidaya vīmaṭa api gatta kramayak tiyenavā vatura demin vatura bōnayen. vatura bihilā pipāsaya saṁsin̆davāgana kramayak api dænagena api hiṭiya kaḷā.
여기서 우리가 보아야 합니다. 이 목마름을 가라앉히려고 우리가 쓴 방법이 있습니다. 물을 주어, 물을 마셔서입니다. 물을 마셔 목마름을 가라앉히는 방법을 우리는 알고 늘 써 왔습니다.
dæn api hitā innavā pipāsiyaṭa vatura dunnahama vaturen pipāsaya saṁsin̆devvā kiyalā. vatura nætuvahama mē pipāsaya āyē enavā kiyalā api hitā innē. ēkaṭa pratikarma vaśayen āyē vatura dennama ōnē kiyalā api nigamanaya karanavā. ehenam mona kālen hari api genahallā tiyāgena hari vatura pipāsayaṭa vatura baṇa tiyāgena in̆dalā hari api væḍē karaganna.
우리는 목마름에 물을 주면 물이 목마름을 가라앉혔다고 생각합니다. 물이 없으면 이 목마름이 다시 온다고 생각합니다. 그에 대한 처방으로 다시 물을 주어야 한다고 결론을 내립니다. 그래서 언제든 물을 가져다 두고, 목마를 때 마실 물을 두고서 일을 합니다.
dæn mē pipāsaya enakoṭa vatura bonakoṭa hari suvayakut æhenavā. apriyānam bonnat. adhika vipādanāṭa vaturat hari priyayi. ēkē hari āśvādayakut denavā. āśvādaya dima ekak siddha venavā.
목마를 때 물을 마시면 아주 편안함도 느껴집니다. 평소엔 마시기 싫어도 심한 목마름에는 물도 아주 좋습니다. 그것이 큰 맛도 줍니다. 맛을 주는 일이 일어납니다.
vipāsaya kramakramaya saṁsidenavā. ē velāvaṭa vipāsaya saṁsidenakan paḷaveni vaturaga hun̆gahak āsvādayi.
목마름이 차츰 가라앉습니다. 그때 목마름이 가라앉을 때까지 첫 모금은 맛이 아주 큽니다.
deveni vaturakuṭa īṭa vaḍā 0k vitara aḍuvē. 0k vitara 110k vitara īṭa vaḍā aḍuva āvāda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tunveni vatura āsvādaya 175. hatavenaveni vatura lukilā 150yi. pasveni gura gihillā 125yi. hayaka kivvā 10yi. antima vanahaṭa balanakoṭaekayidayi biṁduvara bæ. dæn æti kiyannē igamanayak gatta.
세 번째 모금의 맛은 175, 네 번째 모금은 줄어서 150, 다섯 번째는 125, 여섯 번째는 10이라고 합시다. 마지막 모금에 보면 1이나 0, 0으로 떨어집니다. 이제 '됐다'는 결론을 냈습니다.
æyi dæn īṭahā sabunnē nædda? æti. dæn bivvot mokada ōnē næhænē. ōna kiyalā hari nævī kiyannē dæn aragena bonavā. dæn bivot mokada innē? paḷaveni bula tuna āśvādayat nemeyi antima biṁduvara bæssa tana paṭan gena īṭa passē bona ekak gāna sira nēda ennē? āśvādayanaṭa dukanē.
왜, 이제 더 마시지 않습니까? 됐다고요. 지금 마시면 어떻습니까, 필요 없잖아요. 억지로라도 마시라고 하면 들고 마십니다. 지금 마시면 어떻습니까? 첫 세 모금의 맛도 아니고, 0으로 떨어진 데서부터 그 뒤로 마시는 모금마다 괴로움이 오지 않습니까? 맛이 아니라 괴로움이지요.
dæn mēkaṭa kivvaṭa bayanavā. gahayi kiyalā baya bonavā. dæn ehema kivvot ehema daḍuvama vaśayen daḍuvak vaśayen niyama karapu nisā bō hæbæyi dæn kara kiyāganna tæna tu vatura ōna velāvaṭa enna næt enna enna uguna uranaṭa vennē. antimaṭa balanakoṭa sæpadīpu āśvādaya pīpu vaturama āpahu amāranna duka dennē.
이렇게 말하면 겁이 납니다. 때린다고 하면 겁이 나서 마십니다. 벌로 정해 두었으니 마십니다. 하지만 이제는 물을 들일 자리가 없어 갈수록 목까지 차오르게 됩니다. 끝내 보면 즐거움과 맛을 주던 그 마신 물이 다시 괴로움을 줍니다.
ollā uyakvā bona bivuvot okamatā bahu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
venavā. dæna epā velā innavā. ehemat ekak venavā. dæn metana api ekak dakinavā.
이제 넌더리가 납니다. 그런 일도 일어납니다. 여기서 우리는 한 가지를 봅니다.
āśvādaya tilā tiyennē vatureda vena dēkada? vatura ehema āśavādaya tiba nam koccara vivat āśvāda ivarennē næha. vaturē āśvādaya tibuṇē nam ehema āśvādaya ivara venna vidiha næ. vatura bona taramakaṭa tava tava āsvādaya ehemama tiyennakō. ehenam āśvādaya tibilā tiyennē vaturē nemeyi.
맛은 물에 있었습니까, 다른 데 있었습니까? 물에 맛이 있었다면 아무리 마셔도 맛이 끝나지 않을 것입니다. 물에 맛이 있었다면 맛이 끝날 리가 없습니다. 물을 마시는 만큼 더욱더 맛이 그대로 있어야지요. 그러니 맛은 물에 있던 것이 아닙니다.
āśvādaya apē hitaṭa vædilā tiyenavā yamkisi aḍupāḍaḷuvak tibilā ūnatāvayak misak. mānasika ūnatāvayak tuḷin goḍagāgatta kāyika ūtāvayak ætivenavā.
맛은 우리 마음에 닿아 있던 어떤 모자람, 빈 곳이 있었기 때문일 뿐입니다. 마음의 모자람을 통해 쌓은 몸의 모자람이 생깁니다.
menna mē ætivena kāyika ūtāvaya apiṭa asāhanayak æti karanavā. menna mē asāhanaya sahanaya karalā āya samatulita bhāvayaṭa pat karanakan ē asāhanayē pīḍanayak gena denavā. menna mē asāhanayaṭa pīdanayak vaśayen pratikarmayak vaśayen lōkaya æsuru karapu dēkaṭa æti karagattatāvayaṭa lōkē tiyena dēkīma tāvaya pūrṇaya karanna pratikarma vaśayen vaśaya yamak denavā.
이렇게 생긴 몸의 모자람이 우리에게 불편함을 일으킵니다. 이 불편함을 달래어 다시 고른 상태로 돌아갈 때까지 그 불편함이 짓누름을 줍니다. 이 불편함의 짓누름에 대한 처방으로, 세상을 가까이하며 만들어 낸 모자람을 세상에 있는 것으로 채우려고 무엇인가를 처방으로 줍니다.
api æti karannē ū ōnatāvaya monavada? lassana dēval tava tavat balanna æt mē mānasikuṇāvayak. idiriyaṭa balāporottu ætivelā tibuṇā nam ehema tava tavat lassana eā balanna nætnam kiyana mānasikatvayak gonna næginnē næha.
우리가 만드는 모자람, 바람은 무엇입니까? '고운 것을 더 보고 싶다'는 마음의 모자람입니다. 앞날의 바람이 생기지 않았다면 '고운 것을 더 보고 싶다'는 마음은 쌓이지 않습니다.
lassana balalā madi velā tibicca mānasikatvayak tibicca nisā tamayi. tava tavat lassana balanna ætnam kiyana mānasikatvayak manasin goḍanna næ. hon̆da suvan̆da āgrahaṇaya karanna ætnam hon̆da han̆ḍa ahanna ætnam hon̆da rasa tava tavat mara bhukti vin̆dinna ætnam. ōna velā nǣ.
고운 것을 보고도 모자랐던 마음이 있었기에 '더 고운 것을 보고 싶다'는 마음이 마음속에 쌓입니다. 좋은 향기를 맡고 싶다, 좋은 소리를 듣고 싶다, 좋은 맛을 더 누리고 싶다 하는 것도 그렇습니다. 필요해서가 아닙니다.
ōna velā nætuva tiyeddī matu anāgatayē balāporottuvak manasin æti karanavā issellā. mē mē pahasayan maṭa āya yali yalinna ætnam. mē mē vidiṭa maṭa hitā inna ætnam. anāgatēt ehema inna ætnam. menna mē kiyana mānasikatvayak goḍanā karanavā. tava labalat nǣhæ. tamanṭa asāhanayak velā næti ēvā gæna.
필요하지도 않은데 앞날의 바람을 마음으로 먼저 만듭니다. '이 감촉을 다시 또 누릴 수 있다면, 이렇게 지낼 수 있다면, 앞으로도 그렇게 있을 수 있다면' 하는 마음을 쌓습니다. 아직 얻지도 않았고 자기에게 불편함이 되지도 않은 것들에 대해서입니다.
dæn vatura pipāsayaṭa vatura ṭikak bivvā. pipāsaya saṁsidu vunā. dæn apiṭa yaḷi yalit vatura bonna ætnam kiyalā ehema hitak āpuhā av api ēkaṭa avasthā hadalā genahalā tiyāgena tiyā innalā læhæti velā.
목마를 때 물을 조금 마셨습니다. 목마름이 가라앉았습니다. 이제 '또 또 물을 마시고 싶다'는 마음이 오면, 우리는 그를 위해 자리를 만들고 물을 가져다 두고 준비해 둡니다.
yali yallit vatura bonna hitā. ēka apiṭa siddha velā tibunē mokakda? pūrṇatāvaya nisā tibicca apahasutāvaya gæna vaturen pratikarmayak hamba vecca eka. vatura hon̆da hindā nemeyi. namut api tīraṇaya karalā tiyennē kohomada vatura apiṭa suvan̆dunā kiyana ekak. api hitā innē vatura suva dunnā. ē hitāgena vatura bonna balāporottu innavā. suva labanna. [ugura kǣrīma]
또 또 물을 마시려고 생각합니다. 그때 우리에게 일어났던 일은 무엇입니까? 모자람 때문에 있던 불편함에 물로 처방을 얻은 것입니다. 물이 좋아서가 아닙니다. 그런데 우리는 물이 우리에게 편안함을 주었다고 정해 버렸습니다. 우리는 물이 편안함을 주었다고 생각합니다. 그렇게 생각하고 편안함을 얻으려고 물 마시기를 바랍니다. [헛기침]
dæn velā tiyennē mokakda? ūṇatāvayak tibuṇā. ē uṇatāvayaṭa pūrṇa vennaṭa suva dænuṇā. hæbæyi suvē kiyayā dænunē mokakda? api visin æti karagattahayakaṭa samatulitāvaya karaganna karapu upakramaya. karagatta ekakin tiyennē pīḍanayak. ēka asahanayak. pīḍanayaṭa pratikarmaya dunnahama suvayi.
무엇이 일어났습니까? 모자람이 있었습니다. 그 모자람이 채워지니 편안함이 느껴졌습니다. 하지만 편안함이라고 느낀 것은 무엇입니까? 우리가 만든 모자람을 고르게 하려고 쓴 꾀입니다. 만든 것에 있는 것은 짓누름, 불편함입니다. 짓누름에 처방을 주면 편안합니다.
suvayi kiyana eka āya kotennaṭa yanakanda? pūrṇa pūrṇa venakam apē manasatin gonnagaputāvaya pūrṇa vena maṭṭamēdī suva kiyana eka ivarayi.
편안함이란 다시 어디까지 갑니까? 채워질 때까지입니다. 우리 마음으로 쌓은 모자람이 채워지는 단계에서 편안함은 끝납니다.
sukha ēkaggatāvayaṭa giyāṭa passē. eyin ehāṭa tava suvayak ganna bæhæ. uṇa pūrṇa vena nisā
sukha-ekaggatā에 간 뒤에는 그 너머로 더 편안함을 얻을 수 없습니다. 모자람이 채워지기 때문입니다.
upēkṣā ēkatāvayaṭa giyāṭa passē āsāvi karannē. paṁcakāma āsādaya gōlakamak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokada vennē? upēkṣā ēkaggratāvaya kiyannē pūrṇa pūrṇa vecca avasthāva gata tuḷa hita tuḷa vuṇatāvaya pūrṇa vunā nam anna ē velāvēdī apiṭa æti venavā.
어떻게 됩니까? upekkhā-ekaggatā란 다 채워진 자리입니다. 몸과 마음의 모자람이 채워졌다면, 바로 그때 우리에게 생깁니다.
īṭa passē āyasarayā āśvādaya san̆dahā yamak pariharaṇaya karanna ōnakamak nǣha kiyalā nigamana. mokada hētuva? ōnatāvayak tibunot tamayi asānī pīḍanaya æti karalā tiyennē. ōnatāvayak næti vuṇānam yam davasaka anna edāṭa oya kiyana asāhana kārītvaya matu karanna samatulita vecca nisā.
그 뒤로는 다시 맛을 위해 무엇을 쓸 필요가 없다는 결론이 생깁니다. 까닭은 무엇입니까? 바람이 있어야 불편한 짓누름이 생깁니다. 어느 날 바람이 없어지면 그날부터는 그 불편함을 일으킬 것이 없습니다. 고르게 되었기 때문입니다.
menna mē nisā dēśanā karanavā mē samādhiya vaḍanna purudu venna. samādhiya vaḍāgena yanakoṭa eka deyak venavā. pūrṇatāvaya pūrṇa vīmaṭa avaśya karannē yamkisi parisarayak ætda mānasika parisarayak. ēka ṭiken ṭika goḍanægenna paṭan gannavā.
그래서 이 samādhi를 닦는 데 익숙해지라고 가르치십니다. samādhi를 닦아 가면 한 가지가 일어납니다. 모자람이 채워지는 데 필요한 어떤 바탕, 마음의 바탕이 차츰 쌓이기 시작합니다.
menna mē mānasika parisaraya goḍanægennē yathābōdhaya tuḷin læbennā vū tamadatāva. mohotaka mohotakadī æti karagannā vū ē samatui tāvayen gonnana śakti viśēṣayen bohō kālayak tuḷa mē indriyan samabhāvayaṭa pat karalā tiyanna dakṣavā.
이 마음의 바탕이 쌓이는 것은 있는 그대로 깨달음을 통해 얻는 고름입니다. 순간순간 만든 그 고름으로 쌓은 남다른 힘은 오랫동안 이 indriya들을 고른 상태에 두는 데 능합니다.
ēka mahat gata nisā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē labā dena śakti viśēṣayē bohō kal pavatina bohō kal kriyātmaka vana śaktiyak gæp karagenayi nægilā innē. ehā uṇatāvayaṭa pat nokarana asānaritvaya muda vuna gata hita niṣpādanaya karana śaktiyak tamayi ē samādhi śaktiyen ipadavannē.
그것이 주는 남다른 힘은 오래가고 오래 작용하는 힘을 지닌 채 올라와 있습니다. 모자람에 빠지게 하지 않는, 불편함에서 벗어난 몸과 마음을 낳는 힘, 그것을 samādhi의 힘이 낳습니다.
menna mē śaktiya nipadavā gattot yam mohotaka kramakramayen ætuḷu karanna ē śaktiya paḷavenilā kriyātmaka venakoṭa manasa saha æsuru karana gata samatulitāvaya pavatvanavā. asahana kāritvayaṭa pat karana ōnatāvaya næti karalā dānavā ē mānasikatvaya
이 힘을 낳으면 어느 순간 차츰 그것을 들여오게 되고, 그 힘이 처음 작용할 때 마음과 그 마음이 기대는 몸의 고름을 지킵니다. 불편함에 빠뜨리는 바람을 없애 버립니다, 그 마음이.
edāyin passē mokada vennē? samatulita manasak saha gatak æti vunāhama kiyanavā hita kaya samādhigata venavā. anna hita kaya samādhigata vunahama oya kramayaṭa tamayi saṁsin̆dilā yannē.
그날부터는 어떻게 됩니까? 고른 마음과 몸이 생기면 마음과 몸이 samādhi에 든다고 합니다. 마음과 몸이 samādhi에 들면 바로 그런 식으로 가라앉아 갑니다.
mugalan maharahatan vahansē prathamadhyānayaṭa samadīmē hækiyāva labalā prathamadhyānaya læbuvā. unvahansē kalpanā karanavā hari væḍē maṭa vuṇē. prathama dhyānayak tiyenavā. ēt maṭa mē kāma hæn̆gīma enavā. kāma hæn̆gīmen vistikavanna hadanavā. ēken bērenna bæri vuṇā nēma. mehema sita parivitakayak upanna.
Moggallāna 스님은 첫 jhāna에 드는 힘을 얻어 첫 jhāna를 얻었습니다. 그분은 생각합니다. '일이 잘되었다. 첫 jhāna가 있다. 그런데도 내게 kāma의 느낌이 온다.' kāma의 느낌에서 벗어나려 합니다. 그것에서 빠져나올 수 없었습니다. 이렇게 마음에 걱정이 생겼습니다.
budurajāṇan vahansē buduænin mēka dækalā. dikkaḷātak vakkaḷa sænin unvahansēlāṭa manō vidaddhaya væḍiyā. hoyāgā væḍalā kiyanavā. mugalana dhyānaya yaḷi yali vaḍanna ahakaṭa yanna epā. varadaganna epā. læbuvā kiyalā nikan in̆danna epā. yaḷi yali sēvanaya karanna yaḷi yaḷi sēvanaya karanna obē praśnaya visadenavā. upadesā dīlā væḍiyi.
부처님께서 Buddha의 눈으로 이것을 보시고, 팔을 뻗었다 굽히는 사이에 그분 앞에 manomaya의 몸으로 오셨습니다. 찾아오셔서 말씀하십니다. 'Moggallāna, jhāna를 거듭 닦아라. 옆으로 비켜 가지 마라. 놓치지 마라. 얻었다고 그냥 있지 마라. 거듭 익히고 거듭 익혀라. 네 문제가 풀릴 것이다.' 가르침을 주고 떠나셨습니다.
unvahansē mokada karannē? læbena læbena mohotē dhyānayaṭa sama vædilā inna paṭan gattā. balā siṭiyadī kāma vitarkaya yaṭapat velā gihillā matu venna nætuva duva kiyalā. kāma hæn̆gī saṁsin̆dilā.
그분은 어떻게 합니까? 틈나는 순간마다 jhāna에 들어 머물기 시작했습니다. 보는 사이에 kāma-vitakka가 눌려 다시 올라오지 못했다고 합니다. kāma의 느낌이 가라앉았습니다.
īṭa passē ara vitarka vicāra vat dennē nǣha. namut matuvenavā prītiya sukhaya matuvenna paṭan gannavā. ēka vadayak venavā. ekin ekaṭa dæhæenin dæhænna yanna mē dæhænnaṭa samavænna dvitiyannaṭa samavædunā.
그 뒤로 그 vitakka-vicāra마저 괴롭히지 않습니다. 하지만 pīti와 sukha가 올라오기 시작합니다. 그것이 괴로움이 됩니다. 하나에서 하나로, jhāna에서 jhāna로 가서 두 번째 jhāna에 들었습니다.
ē vunāṭa maṭa mē vitarka vitāra āya enavanē. oya vidihaṭa hitē enavā. etakoṭa budurajāṇan vahansē iradiyen væralā kiyanavā. dhyānaya varaddanna epā. yaḷi yali vaḍanna. ēpa dhyānaya vaḍanavā digaṭa vaḍanakoṭa mokada dennē? ara vitarka vitāra vada demin manasaṭa pænnægīma natara velā giyā. ēka nirōdha velā giyā.
'그런데 이 vitakka-vicāra가 다시 오는구나.' 그렇게 마음에 옵니다. 그러자 부처님께서 iddhi로 오셔서 말씀하십니다. 'jhāna를 놓치지 마라. 거듭 닦아라.' 그분이 jhāna를 닦습니다. 오래 닦으니 어떻게 됩니까? 괴롭히며 마음에 끼어들던 그 vitakka-vicāra가 멈추었습니다. 그것이 nirodha 되었습니다.
itin prītiya sukhaya oya vidihaṭa ekin ekaṭa nirōdha karagattē mokakda? kama vædicca dæhæṭa yaḷi yaḷi samavædīma.
그렇게 pīti와 sukha를 하나씩 nirodha하게 한 것은 무엇입니까? 들어간 jhāna에 거듭 드는 것입니다.
bauddhayan gæna pennavā mē issellāma dharmaya dækkaṭa passē. eyā sōtāpannā. eyā pramāda vihārīva gata kaḷot. eyāṭa kāmarāgaya saha paṭighaya tunī karaganna bæru yanavā. pramāda venavā. apramāda vihārīvaya ē ṭika karaganna nam udē samāpattiyaṭa samavadinna, daval samātara samavadinna, rātriya samavatara samavadinna mehema praguṇa karaganna kiyalā.
불자들에 대해 이렇게 보여 주십니다. 처음 dharma를 본 뒤 그는 sotāpanna입니다. 그가 pamāda-vihārī로 지내면 kāmarāga와 paṭigha를 엷게 하지 못하게 됩니다. 늦어집니다. appamāda-vihārī로 그 일을 해내려면, 아침에 samāpatti에 들고, 낮에 samāpatti에 들고, 밤에 samāpatti에 들어 이렇게 익히라고 하십니다.
menna mē ṭika prakuṇa giyot apramādava ælīma gæṭīma mulāva duru karaganna maga pæhædilā sampūrṇa venavā. ēka dharmayan visima karanavā apiṭa mahansiyen karanna deyak hira karara inna deyaknē.
이것을 익혀 가면 게으름 없이 들러붙음, 부딪음, 헷갈림을 걷어낼 길이 뚜렷해지고 다 갖추어집니다. 그것은 dharma가 스스로 해 주는 일이지, 우리가 애써 억눌러 할 일이 아니지요.
itin api kāla sīmāva tuḷa pramāda vihārī vunot tamayi apiṭa ēka ivara karaganna bæri.
그러니 정해진 때 안에 pamāda-vihārī가 되면 그것을 끝내지 못합니다.
issellāma apiṭa bērenna kivvē. ārya aṣṭhāṁgika mārgaya vaḍanakoṭa prāṇaghātattāna kāma mityācāra muḷu kāmayangen ven venna kivvē nǣ. ārya aṣṭhāṁgāka mārgaya vanna kāma mityācāraya kiyalā avaḍāganna etakoṭa [ugura kǣrīma]
처음에 우리에게 피하라고 하신 것은, ariya aṭṭhaṅgika magga를 닦을 때 pāṇātipāta, adinnādāna, kāma-micchācāra입니다. 모든 kāma에서 떠나라고 하지 않으셨습니다. ariya aṭṭhaṅgika magga를 위해 kāma-micchācāra를 해로운 것으로 치우라고 하셨습니다. 그러면 [헛기침]
sammā kammantaya sampūrṇa boru kiyalā parisana palāpa navattanna ēvā passē yanna evā ayin karaganna katā karana eka natara karanna kivvē næ. sammā vācā mārga aṁgaya etakoṭa væḍenavā. sammā kammanta vidihaṭa prāṇaghāta adat ada dāna kāma mityācāra puha væḍenavā.
sammā-kammanta가 갖추어집니다. 거짓말, 거친 말, 쓸데없는 말을 멈추라고, 그것들을 좇지 말고 치우라고 하셨지, 말하는 것 자체를 멈추라고 하지 않으셨습니다. 그러면 sammā-vācā라는 길의 갈래가 자랍니다. sammā-kammanta로 pāṇātipāta, adinnādāna, kāma-micchācāra를 멀리하는 것이 자랍니다.
sammā ājīvaya væḍakoṭa nivanaṭa hita pihiṭavāgena magē jīvitaya æ avaḍaṭa yedavannē næhæ. attiyaṭa yedavannē næhæ. anunṭa avaḍa pisa yodavannē næhæ. maṭat lōkayaṭat yahapataṭa magē jīvana yodalā mama kaṭayutu karanavā kiyalā. nivana pradhāna maṭa kiyalā etana hita pihiṭuvahama læbennē sammā ājīva mārga aṁkaya væḍenavā ēka aḍu vennē. væḍīmaṭa bādhaka.
sammā-ājīva를 닦을 때는 nibbāna에 마음을 두고, '내 삶을 해로운 데 쓰지 않는다. 지나침에 쓰지 않는다. 남을 해치는 데 쓰지 않는다. 나와 세상에 좋은 쪽으로 내 삶을 써서 일한다'고 합니다. 'nibbāna가 내게 으뜸'이라고 거기에 마음을 두면 sammā-ājīva라는 길의 갈래가 자랍니다. 자람을 막는 걸림돌이 줄어듭니다.
menna mē ākārayen mūlika vannā vū sīla puṭiyaṭa pat venna ōnē. vācā kammānta ājīva kiyana tuna oya kramayaṭa enna ōnē. etakoṭa ohuṭa nivan dækīmaṭa nætnam mē keles saṁsin̆davā ganna utsāhayak. keḷavara kara utsāhaya tiyenavā nam ē utsāhayama ohuṭa sammā vāyāmayak venavā.
이런 방식으로 바탕이 되는 sīla를 갖추어야 합니다. vācā, kammanta, ājīva 셋이 그렇게 와야 합니다. 그러면 그에게 nibbāna를 보려는, 또는 이 kilesa를 가라앉히려는 애씀이 생깁니다. 끝까지 가려는 애씀이 있다면 그 애씀이 그에게 sammā-vāyāma가 됩니다.
nivanen miviṭa sænasumak nǣha kiyana yathārthayavat guṇayen yaḷi yaḷi sihi kara īṭa anukūla vannā vū lōbha, dvēśa, mōhayaṭa ena ēvā dækalā ayin karanavānam. ē vagēma alōbha aēśa ammōhayaṭa avaśya dakalā aḍugamanaya karanavā nam sammā satiyat væḍenavā.
nibbāna보다 더 큰 평안은 없다는 참을 거듭 떠올리고, 그에 맞지 않게 lobha, dosa, moha로 가는 것들을 보고 치운다면, 또 alobha, adosa, amoha에 필요한 것을 보고 따른다면 sammā-sati도 자랍니다.
menna mē ṭika karagena yana kenāṭa samādhiya læbena velāvak enavā. hæbæyi udē in̆dan rǣ venakan tiyena samādhiya nemeyi mē kiyannē. prathama dhyāna, dvitiya adhyāna, r̥tiya adhyāna, caturattana kiyannē dhyāna samādhi phala samāpattiya ehemanē. ārya aṣṭhāṁgika mārgayēdī læbenavā. sammā samādhiyēdī onna oya kiyana dhyāna hatara læbenavā.
이것을 해 나가는 이에게 samādhi를 얻는 때가 옵니다. 하지만 아침부터 밤까지 이어지는 samādhi를 말하는 것이 아닙니다. 첫째 jhāna, 둘째 jhāna, 셋째 jhāna, 넷째 jhāna라는 jhāna samādhi, 그리고 phala-samāpatti 같은 것입니다. ariya aṭṭhaṅgika magga에서 얻습니다. sammā-samādhi에서 그 네 jhāna를 얻습니다.
mēken ekak hari dekak hari læbuṇā mūla paṭan gannaōna paḷaveni eka læbenavā. ehema læbunaṭa passē ov itin yali yali sihi karanna ōnē. ēka yaḷi yaḷi sihi karaganna ōnē.
그 가운데 하나든 둘이든 얻습니다. 처음에는 첫 번째 것을 얻습니다. 그렇게 얻은 뒤엔, 네, 거듭 떠올려야 합니다. 그것을 거듭 떠올려야 합니다.
anna ehema sihi karagena kaṭayutu karanakoṭa samājiyē yathābhūtat gnāna darśanayat yathābhūtat gnāna darśanaya nirvēdayak, nirvēdaya virāgayat virāgaya vimuktiyat vimuktiya vimukti gnāna darśanayak labā denna. apiṭa prāṇaganaka labā denna dharmatāvaya
그렇게 떠올리며 지내면, samādhi는 yathābhūta-ñāṇadassana를, yathābhūta-ñāṇadassana는 nibbidā를, nibbidā는 virāga를, virāga는 vimutti를, vimutti는 vimutti-ñāṇadassana를 우리에게 줍니다. 그것이 dhammatā입니다.
ehenam apiṭa tiyennē anna ē samādhiya læbīmaṭa yamak kaṭayutu ē san̆dahā karalā ē samādhiya labanna utsāha karana eka misak āsāvakin palāyan utsāha karana katāvak nemeyi æviṭa tiyennē. amatara apiṭa daranna bæri ēvā denna giyot ehema ē manussayāṭa mārgaya vaḍanna bæri va yanavā.
그러니 우리가 할 일은 그 samādhi를 얻기 위해 할 일을 하고 그 samādhi를 얻으려 애쓰는 것이지, 바람에서 달아나려 애쓰는 이야기가 아닙니다. 견딜 수 없는 것을 더 주려 하면 그 사람은 길을 닦지 못하게 됩니다.
ehenam budurajāṇan vahansēṭa denna tibuna ārya aṣṭhāṁgika mārgayaṭa pānātipātāvaraṇaya adinnādānā vēraṇaya abrahma cariyāvē vēramaṇaya ayaṁ veccipikkha sammākam mē sammantavāda vigraha kaḷā. ehema kaḷē næ.
그렇다면 부처님께서 ariya aṭṭhaṅgika magga에 'pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, abrahmacariyā veramaṇī, ayaṃ vuccati sammā-kammanto'라고 풀이하실 수도 있었습니다. 그렇게 하지 않으셨습니다.
āryaṣṭhāṁgika mārgayaṭa kāma koyida næha. ārya phalayaṭa vimukti phalayaṭa kāmayak itura venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mārgayaṭa kāmayak tiyennada iḍa tiyenada?
길에 kāma가 있을 자리가 있느냐고요?
hæbayi ārya phalaya læbuvaṭa passē yam kāmayak nisā lōkayaṭa bæn̆dunā nam ē canda rāgaya nidahas venavā. ē phalayadī yana mārgayēdī avaśya maṭṭamaṭa mārgaya dunnā bādhā novena paridi
하지만 ariya phala를 얻은 뒤에는, 어떤 kāma 때문에 세상에 묶여 있었다면 그 chanda-rāga에서 풀려납니다. 그 phala에서입니다. 가는 길에서는 필요한 만큼, 걸림이 되지 않도록 길을 주셨습니다.
dæn bādhā novana paridi dunna mārgayaṭa ada phalayē svabhāvaya mārgaya hæṭiyaṭa taranna gihillā amāruva væḍenavā. phalaya læbuṇa kenāgē svabhāvaya etanin nopattayi ran̆gapānna yanavā. mē ran̆gapǣma mahā bhayānakayi. īṭa passē ena atisāra ambuḍiyak gahagattā vagē.
그런데 걸림이 되지 않도록 주신 길에, 오늘날 phala의 성질을 길인 양 지니려다가 어려움이 커집니다. phala를 얻은 이의 성질을 거기 이르지도 않고 흉내 내려 합니다. 이 흉내는 몹시 위험합니다. 그 뒤에 오는 것은 설사에 샅바를 동여맨 것과 같습니다.
nededu karaganna karapu dē karannē nætuva jarā piṭanaṭa amuḍayak karagattot mokakda? jarā piṭana nōnā kiyala liḍē hærēda? tava tava ussanna venavā.
설사를 낫게 할 일은 하지 않고 똥을 막으려 샅바를 동여매면 어떻게 됩니까? 똥이 '안 나가겠다' 하고 돌아갑니까? 점점 더 차오르게 됩니다.
menna mehema deyak ada lōkayā karanna balāporottu venavā. maharahatan vahansē namakgē caryāva geniyanna balā innavā mē sāmānya manussaya. etakoṭa mokada vennē? antimaṭa hæma pættenma hira velā ada venavā. pudgalayāṭa bæru yanavā. avaśya karana sahanadāya mānasikatvaya koṭaganna.
오늘날 세상 사람들이 이런 일을 하려 합니다. 보통 사람이 arahant 스님의 몸가짐을 따라 하려 합니다. 그러면 어떻게 됩니까? 끝내 사방으로 갇혀 버립니다. 그 사람은 필요한 편안한 마음을 지니지 못하게 됩니다.
hæma veliya pīḍanayaṭa pat venavā. mē pīḍanaya æti kara noganna tamayi budurajāṇan vahansē oya dēśanā karanakoṭa kramānukūla mārgaya muladī ē ākārayen dunnē.
늘 짓눌립니다. 이 짓눌림이 생기지 않게 하려고 부처님께서 가르치실 때 차례를 따르는 길을 처음엔 그렇게 주셨습니다.
brahmacāritvaya mokakda kivvahamat pennē oya āryaṣṭhāṁgika mārgayamayi. āryayangē brahmacāritvaya kāmayangen venna akusala dharmayangen venna yannā vū pættak tiyenavā dhyānayen. mūlika vaśayen mārga phalayangen gihillā sōvān velā sakr̥dāgāmīlā anāgāmī venakoṭa tamayi kāma rāga paṭighayan hiten nidahas velā yannē. ēvaṭa atvena tatvayaṭa pat vennē. ēka hira karaganna ekak nemeyi. abhyantarayenma gælavilā yana ekak. ehema ekak hæn̆gīmak nætuva yanavā.
brahmacariya가 무엇이냐고 하면 보여 주신 것도 바로 ariya aṭṭhaṅgika magga, 곧 ariya들의 brahmacariya입니다. kāma에서 떠나고 akusala dhamma에서 떠나 가는 쪽이 jhāna로 있습니다. 바탕으로는 magga와 phala를 거쳐 sotāpanna가 되고 sakadāgāmī, anāgāmī가 될 때 kāmarāga와 paṭigha가 마음에서 풀려 갑니다. 그것들을 놓는 상태가 됩니다. 그것은 억누르는 것이 아니라 안에서부터 저절로 풀려나는 것입니다. 그런 느낌조차 없이 갑니다.
ehema uṇatāvayak kāyika mānasika vaśayen nǣha nidahas velā yanavā. ēka dharmāvabōdhaya pūrṇatāven læbena ekak. ē pūrṇatāvaya pratiphalayaka læbena svabhāvaya ēkak. ē pratiphalaya læbū aya ē suvē bhukti vin̆dinavā. ē suvē ran̆gapānna yana aya ē mānasikatvayen pīḍanayaṭa pat vennē.
몸에도 마음에도 그런 모자람이 없이 풀려 갑니다. 그것은 dharma를 깨달음이 가득해져서 얻는 것입니다. 그 가득함의 열매로 얻는 성질입니다. 그 열매를 얻은 이들은 그 편안함을 누립니다. 그 편안함을 흉내 내려는 이들은 그 마음 때문에 짓눌립니다.
æti venasa mēka. dæn hudakalāvīvē kivva elāva idīma śāntayi, praṇītayi kiyana ārya maṭṭamē ihaḷaṭa giyāṭa pēnavā. ē maṭṭamaṭa nogiya kenek ōka ran̆gapāḍayak. ṭika davasak balā innavā huda kælāvē iviya kivva in̆dalā. dæn ēka balanakoṭa loku pāḍuvak vāgē dænenavā mahansiyak dænenavā.
차이가 이것입니다. 홀로 지냄이 고요하고 빼어나다고 하신 것은 ariya 단계 위로 올라가야 보입니다. 그 단계에 가지 못한 이에게 그것은 흉내입니다. 홀로 지내라고 하셨다며 며칠 지내 봅니다. 그러다 보면 큰 손해 같고 지침이 느껴집니다.
īṭa passē eyā etenṭa āpu nisā eyāṭa ektarā siyum mānyayak haṭagannavā. æyi mama mē hudakalā ivakō innakoṭa mama mehema guṇavatē kiyalā anik aya mā kereha hitannē nædda. anik ayaṭa ē kiyannē sækīmak nædda? gaṇan gannava nætuva kiyā. mē upāsa kenek innē kiyalā upāsikāvak innē kiyalā nikan oyā situda
그 뒤로 그는 거기까지 왔다는 것 때문에 어떤 미묘한 māna가 생깁니다. '내가 이렇게 홀로 지내는데, 다른 이들은 나를 이렇게 덕 있는 사람이라고 여기지 않는가? 다른 이들은 알아보지도 않는가? 여기 upāsaka가, upāsikā가 있다고 아무렇지 않게 여기는가?'
anna manasaṭa æti venavā mehema adahas ē adahas æti vennē mokada tamā in̆dilā tiyennē han̆gapǣmaka hindā yathārtayen oba vidiya vivēka śānta vū praṇīta vū vivēkaya kenā kāgenvat mē prahaṁsā labannavat kāṭavat kiyanna pennannavat ehema hiṭapu cariyā saṭak nemeyi ēka
마음에 이런 생각이 생깁니다. 그런 생각이 생기는 것은 자기가 흉내로 지내 왔기 때문입니다. 참으로 고요하고 빼어난 홀로 지냄을 누리는 이에게 그것은 누구에게 칭찬받으려고도, 누구에게 말하거나 보이려고도 그렇게 지내는 몸가짐이 아닙니다.
eyāgē urumaya eyāṭa læbū svabhāvaya phalayē svabhāvaya vē palayē svabhāvaya æti kenā ehema innakoṭa ē svabhāvaya yamkisi tænvala dharmaya tuḷa varṇā karalā guṇavatuyiya mahā vagrēṭa uttamayannē kiyalā mē varṇanā karapuvahama tamunut etenṭa pat vū ran̆gapǣmen etanṭa enna hadanavā.
그것은 그의 물려받은 것, 그가 얻은 성질, phala의 성질입니다. phala의 성질을 지닌 이가 그렇게 지낼 때, dharma의 곳곳에서 그 성질을 '덕 있는 분, 훌륭한 분'이라고 칭찬하면, 스스로 거기에 이르지 않은 채 흉내로 거기에 오려 합니다.
ehema ayilin balā innē viśēṣayen ēgollan nodænuvatva siyum mānasikatvayak kriyātmaka venavā. anikgē maṭa mēkaṭa praśaṁsāvak avaśyayi.
그런 이들을 보면 특히 그들 자신도 모르게 미묘한 마음이 움직입니다. '나는 이것에 대해 남들의 칭찬이 필요하다.'
mā mē babandhayek kiyā anik aya dænaganna ōnē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
magē vaṭinākama lōkayā tērum ganna epæ mama mehema kenek anit aya kavuda mama kavuda menna mehema æn̆gaṭa tamanṭa manasaṭa nodænī siyumma manasa ravaṭamin tamā viśēṣa pudgalatvayaṭa matu karavanna hadanavā. menna mē matuvīma nisāma tamanṭa siddha venavā. lōkayā kisi davasaka adharmayaṭa garahanavā misā. dharmayaṭa garu karanavā misak. mēka venas karanna epæ hētuphalaya hæṭiyama.
'세상이 내 값어치를 알아야 하지 않나. 나는 이런 사람인데, 남들은 누구고 나는 누구냐.' 이렇게 자기 마음도 모르게 아주 미묘하게 마음을 속이며 스스로를 특별한 사람으로 드러내려 합니다. 바로 이렇게 드러내려 하기 때문에 자기에게 일이 벌어집니다. 세상은 언제나 adharma를 나무랄 뿐이고 dharma를 공경할 뿐입니다. 이것은 바꿀 수 없습니다. 까닭과 열매의 이치 그대로입니다.
dæn ran̆gapāna kenāṭa lōkayā vayannē. yathārthaya maæti pudgalayāṭa garu karanavā. hæbæyi garu dena pudgalayā garu balāporottu vennē nætavat nisā. san̆gapāna pudgalayā garu saruḷu balāporottu venavā. namut ēka kapaṭigamak nisā, gælapenna næti nisā garusaru denna lōkayā næmennē næ.
흉내 내는 이를 세상은 나무랍니다. 참을 지닌 사람을 공경합니다. 하지만 공경받는 그 사람은 공경을 바라지 않습니다. 흉내 내는 사람은 공경을 바랍니다. 그러나 그것이 속임수이고 어울리지 않으니 세상은 공경하러 고개 숙이지 않습니다.
ē nisā eyā balāporottu venavā dr̥ṣṭiyakīmema rævaṭilā māvæni ugatekuṭa guṇavatekuṭa nævatekuṭa māva vavæni uttamayekuṭa mehema karanavā nam mu manussayada munṭa guṇa tērennē nædda asatpuruṣaya dæn mehema kiyē bayi dæn mokakda velā tiyennē? atīsāraya hon̆da karaganna bet gora nætuva am̆buḍayak gahagena hiragena kækkuma vitinavā vagē tamayi.
그러면 그는 자기 diṭṭhi에 속아 바라던 대로 되지 않자, '나 같은 배운 사람, 덕 있는 사람, 나 같은 훌륭한 사람에게 이렇게 하다니, 이게 사람인가, 덕을 알아보지도 못하나, 못된 것들' 하고 말합니다. 이제 무슨 일이 벌어진 것입니까? 설사를 낫게 할 약은 먹지 않고 샅바를 동여매 막아 놓고 아픔을 겪는 것과 같습니다.
dæn mehema dēval lōkē hariyaṭa tiyennē. itin api ōkēdī ætta vaśayenma ēvaṭa ahuvenna yanna hon̆da næha. api dænagannē phalaya læbunāṭa passē paṭagaṭa passē æsuru karana paha karana ākāraya tamayi. oya pennuvē satara satipaṭṭhānayamayi ānāpāna bhāvanāven penna.
세상에는 이런 일이 아주 많습니다. 그러니 우리는 참으로 그런 데 걸려들면 좋지 않습니다. 우리가 알아야 할 것은 phala를 얻기까지, 그 뒤에도 가까이할 것과 버릴 것을 다루는 방식입니다. 그것을 보여 주신 것이 바로 cattāro satipaṭṭhāna이며, ānāpāna bhāvanā로 보여 주셨습니다.
kaya haturuvāganna hæṭi, kaya saṁvara karaganna hæṭi kāyika kriyāvaliya haṭaganna hæṭi tamayi mūlika pennuvē kāyānupassanāva. prīti paṭisaṁvēdī assa śissāmiti sikkhati prīti paṭisaṁvēdī passa śissāmi sikkhati ādī vaśayen paṭan gat tæn paṭan vēdanānupassanāva
몸을 다루는 법, 몸을 단속하는 법, 몸의 움직임이 생기는 법을 처음 보여 주신 것이 kāyānupassanā입니다. 'pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati, pītipaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati' 하고 시작하는 데부터는 vedanānupassanā입니다.
etakoṭa cittānupassī assa sissāmik æti ādi vaśayen paṭan gattaṭa pa cittānupassanāpa aniccānupassī assa sissāmi sikkhati ādiya paṭan gatta paṭan dhammānupassanā vigraha kaḷā. otana tiyennē satara satipaṭṭhānaya vigrahayak. majjhama nikāya pæhædili karalā pelā tiyenavā. oya kiyana ekaṭa satara sati paṭannē menna mē koṭasa mē mē vidihaṭa væḍennē kiyalā.
그리고 'cittapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati' 하고 시작하는 데부터 cittānupassanā, 'aniccānupassī assasissāmīti sikkhati' 하고 시작하는 데부터 dhammānupassanā를 풀이하셨습니다. 거기 있는 것은 cattāro satipaṭṭhāna의 풀이입니다. Majjhima Nikāya에서 이 부분이 이런 식으로 cattāro satipaṭṭhāna로 자란다고 뚜렷이 밝혀 두었습니다.
itin ē nisā oya mārgaya aha karapahama nivan mārgayak nemeyi ēkat nivan magak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēken nivan dakina kramaya dakinna ōnē. vidarśanātmakava tērum aragena maga væḍenna nam. oya vidihaṭa dakinna ōnē mē mē daham ætura kaḷot mēken avaḍa venavā. mē mē ṭiken ayin velā metenṭa āvot mēka væḍenavā. yahapatina
그것으로 nibbāna를 보는 방식을 보아야 합니다. vipassanā로 알아듣고 길을 닦으려면 그렇게 보아야 합니다. '이런 것들을 가까이하면 이것으로 해롭다. 이런 것들에서 떠나 여기로 오면 이것이 자란다. 좋은 쪽으로 ariya magga가 자란다.'
ārya mārgaya væḍenavā. oya ṭika hariyaṭa manā nuvanin tērum aragena ē nisā edā ē mohotē karana kiyana væḍavalda onna æraganna bæri hariya tamayi api ara issellā kivvē bohōma tadaparadi api ædilā bæn̆dilā tiyena keles ēvā lēsiyen ainna bæri nisā samaganē dīghaṁvā assantō dīghaṁ assasāmiti pajānāti ēvā æsuru karanakoṭa monavada gannē taman æsuru karalā tiyena dīrghaya dakinna ōnē pāpa kiḷuṭu væḍi karana araganna hari amāru menna mē gati sirisa maṭa avæsa, asādhāraṇa pisa nægilā yanavā. mēka maṭa bādhāvak.
그것을 슬기로 잘 알아듣고, 그 순간에 하는 일과 말 가운데 떼어 내기 어려운 부분이 앞서 말한, 우리가 몹시 단단히 끌려 묶여 있는 kilesa들입니다. 그것들은 쉽게 떼어 낼 수 없으므로 'dīghaṃ vā assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti'입니다. 그것을 가까이할 때 무엇을 잡느냐면, 자기가 가까이해 온 '긴 것'을 보아야 합니다. pāpa와 더러움을 키우는, 떼어 내기 아주 어려운 이런 버릇들 말입니다. '내게 해롭고 옳지 않은 것이 올라온다. 이것이 내게 걸림돌이다.'
ehenam mēka æraganna nam dvēśayen paha karanna bæ. mēka paha karaganna mama dahama āśraya karanna ōnē bohōkoṭa ēkē ādīnē ō balanna avæṭa dakinna ēka duccarayak bava dakinna pā kaḷa yuttak bava dakinna pākirīma læbennā vū yahapata mēkayi kiyalā. ēka ivat karana daham raṭāva nitara nitara bohō koṭasa sihi karanna ōnē. dīrgha karanakoṭa mokada dennē? anna ē pāpaya pahavelā yanavā. dīghaṁ passa santō dīghaṁ passa samiti passa dænagannavā. pajānātika dænagannavā.
그렇다면 이것을 떼어 내려면 dosa로 내칠 수 없습니다. 이것을 내치려면 나는 dharma를 많이 가까이해야 합니다. 그것의 ādīnava를 보고, 해로움을 보고, 그것이 duccarita임을 보고, 버려야 할 것임을 보고, 버림으로 얻는 좋은 점이 이것임을 보고, 그것을 걷어 내는 dharma의 틀을 자주자주, 많이 떠올려야 합니다. 길게 하면 어떻게 됩니까? 그 pāpa가 사라져 갑니다. 'dīghaṃ passasanto dīghaṃ passasāmīti pajānāti', 압니다. pajānāti, 알게 됩니다.
ǣ
아.
śārīrika pīḍāvak enavayi kiyalā kiyana śārīrika pīḍā eka eka vidihaṭa enavā. kāyika vaśayen enna puḷuvan, mānasika vaśayen enna puḷuvan eka eka vidihaṭa enna puḷuvan. kāyika vaśayen enavaṭa tamayi satara iriyavvak penna. bhāvanāvak karanakoṭa in̆dagenama karanna kiyalā pennuvēnē. in̆dagena bayanam hiṭagena hiṭagenayi nam gaman karamin ehema bæm hānsi velā. oya koyi ākārayen hirtha venna ōnē. yathārthavat vennē yathāsaya nuvaṇin menehi karanna ōnē. yathā nuvaṇin menehi karana ekayi mē karannē issellāma karanna issellā ēka hæṭi dænaganna ōnē.
몸의 아픔이 온다고 하는데, 몸의 아픔은 여러 가지로 옵니다. 몸으로 올 수도, 마음으로 올 수도, 여러 방식으로 올 수 있습니다. 몸으로 오는 것을 위해 네 가지 자세를 보여 주셨습니다. bhāvanā를 할 때 앉아서만 하라고 하지 않으셨지요. 앉기 힘들면 서서, 서기 힘들면 걸으며, 그것도 힘들면 누워서 합니다. 어느 방식으로든 있는 그대로 슬기롭게 마음에 새겨야 합니다. 있는 그대로 슬기롭게 마음에 새기는 것이 여기서 하는 일입니다. 먼저, 하기 전에 그 방법을 알아야 합니다.
ēkayi pajānādiya kivvē. īṭa passē tamayi eken eka etakoṭa assa pabba kāya paṭisaṁvēdī assa śikṣāvēdī sikkhī. anna śikṣaṇaya vena tæna. issellā mē kriyākalāpiyava dænagannavā, katāvalāsaya dænagannavā. hitē svabhāvaya dænagannavā. ēvā tamayi mulin dænagannē. mēvā amāruvā menna mēvā mallan̆ga tiyennē mēvaṭa mama bohoma bohōṭa utsāha karanna ōnē. mēvā gæna bohō vimarśanātmakava inna ōnē hon̆da hōdisiyen inna ōnē. mama nitara ædalā yannē menna væradi valaṭa ē nisā eban̆du væradda mama bohu pariyasala venna ōnē. kal dihā kaḷa yutu væḍapilā dænagannavā.
그래서 pajānāti라고 하셨습니다. 그 뒤로 하나씩, 'sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati', 거기가 익힘(sikkhā)의 자리입니다. 먼저 이 움직임들을 알고, 말버릇을 알고, 마음의 성질을 압니다. 그것들을 먼저 압니다. '이것들이 어렵다. 이것들이 가까이 있다. 이것들에 나는 아주 많이 애써야 한다. 이것들을 깊이 살피며 잘 지켜보아야 한다. 나는 자주 이런 잘못으로 끌려간다. 그러니 그런 잘못을 많이 살펴야 한다.' 때에 맞게 해야 할 일을 압니다.
tērum aragannavā. īṭa passē mokada karannē? hitayi kriyāvayi, vacanayayi hæsira tamayi jīvat venavā kiyannē. jīvat vīmē kaṭayuttaṭa edā api eidā kaṭayutta bæsaṭa passē. onna oya jātiyavā enakoṭa ehenam mohotema tōrāgannavā mama mē aya væradi gaha hiṭapu eken ekak oya āvē. oya dæn mē āvē ē ekaknē. āya satipaṭṭhānaya væḍenna. itin metandi dænagannā mēka vaha vahā gala dānna tiyennē. dæn purudu karagattaṭa passē rassaṁ āsa santō rassaṁ assa sitānita pajānāti ēkat dækaganna hitaṭa.
알아듣습니다. 그 뒤에는 어떻게 합니까? 마음과 몸짓과 말로 움직이는 것이 산다는 것입니다. 살아가는 일에, 그날그날의 일에 들어간 뒤 그런 것이 올 때 그 순간 바로 가려냅니다. '내가 지녀 온 이런 잘못 가운데 하나가 왔다. 지금 온 것이 바로 그것이다.' 다시 satipaṭṭhāna를 자라게 하려고, 여기서 알아차리고 이것을 얼른 내던져야 합니다. 익힌 뒤에는 'rassaṃ vā assasanto rassaṃ assasāmīti pajānāti', 그것도 마음으로 봅니다.
dænagena arami tiyenavā hikmuva. hikmennē monavada? hiten kayen vacanaya karana duccarita væḍapiḷiveda nokaḷa yutu væḍa piḷiveda ekin eka sihi buddhiyen tērum aragena athæralā sucarita yahapat væḍapilā ārya mārgayaṭa gælapena væḍapiḷava manāsē tērum aragena æsuru karalā menna mēka karanakoṭa ānāpānaya væḍenavā.
알고 나서 익힘이 있습니다. 무엇을 익힙니까? 마음과 몸과 말로 하는 duccarita, 해서는 안 될 일들을 하나하나 sati와 슬기로 알아듣고 놓아 버리고, sucarita, 좋은 일, ariya magga에 맞는 일을 잘 알아듣고 가까이합니다. 이것을 하면 ānāpāna가 자랍니다.
pragnāva pahaḷa venavā. oya vidihaṭa karagena giyot yāva dēva gnānamatāya patisatimattāya mehema karagena giyot gnānaya mudun pat venavā satiya mudun pat venavā.ē pragnāva mudu pat va mokakda siddha vunē? aniccitōca viharati lōkaya nisaraya turava vāsaya karana tæna karanavā. nacakin lōkayē upādhī ohu lōkayē ātmādī vaśayen gannē nǣha. vunā ganna bæhæ pragnāven dækalā ivarayi. ēvā api bhikkha bhikkhu kāyē kāyānupassa næhaṭa bhikṣuvak kāyana passanāven vāsaya karanavā. anna nivan maga
paññā가 일어납니다. 그렇게 해 가면 'yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya', 이렇게 해 가면 ñāṇa가 꼭대기에 이르고 sati가 꼭대기에 이릅니다. paññā가 꼭대기에 이르러 무엇이 일어났습니까? 'anissito ca viharati', 세상에 기대지 않고 지냅니다. 'na ca kiñci loke upādiyati', 그는 세상의 무엇도 atta 따위로 붙잡지 않습니다. 붙잡을 수 없습니다. paññā로 이미 다 보았으니까요. 'evampi kho bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati', bhikkhu는 kāyānupassanā로 지냅니다. 그것이 nibbāna의 길입니다.
væḍipura vistara karalā dænaganna puḷuvan ataṭa velāvē hæṭiyada oyaṭa ivarayi. havas haret api
더 자세히 풀어 알 수 있겠지만, 시간 때문에 여기서 마칩니다.
velāvē hæṭiyada oyaṭa ivarayi. havas haret api kiya gamana kiyanna tiyalā pūjāvak san̆dahā apē mānakapu guru hāmuduruvō karagena. ēsā itin itin ēkaṭa api nokiyā bærikamaṭa yanna siddha venavā. mē hataraṭa itara kaṭayutu avasan karana
오늘 저녁에도 우리 스승 스님을 위한 pūjā가 있어서 가야 할 길이 있습니다. 그러니 말씀드리지 않을 수 없어 가야 합니다.
venavā. mē hataraṭa itara kaṭayutu avasan karana balāporottu tiyenavada ada itara api ē san̆dahā puṇyānubōdanā siddha karana
네 시까지 남은 일들을 마칠 생각이 있습니까? 오늘 그를 위해 puññānumodanā를 하겠습니다.
diyanda inna pota స
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)