dharma desanā — 병과 kamma
ධර්ම දේශනා.
kāraṇāvak karaganna ēsā mēkedi api dænaṭa tiyeena praśnīyak tiyenavā kiyalā itin kama praśna ganna
한 가지 일을 짚어 봅시다. 여기서 지금 우리에게 물음이 하나 있다고 하니, 그 물음을 다뤄 봅시다.
ada apiṭa tiyena pradhāna praśnayak eka praśnayak tiyenavā mē bhāvanāvē læbena śānta praṇīta bhāvaetanam pr̥tagāyaka dæk kiyalā hitenakoṭa nivana kiyana utum tattvayu mohotē pat puḷuvan kiyalā dā. ēka viśāla kæmættak æti venavā kiyalat kiyanavā. ē kæmættak chandarāvayaṭa ayitina kiyana ekayi bhāvanāvaṭa bhāvitayak venavada kiyana ekayi rahannē. dæn metanadi candharāgiya
오늘 우리에게 큰 물음이 하나 있습니다. 이 bhāvanā에서 얻는 고요하고 뛰어난 상태를 두고, puthujjana로서 nibbāna라는 거룩한 경지에 한순간에 이를 수 있다고 생각하면 큰 바람이 생긴다고 합니다. 그 바람이 chanda-rāga에 속하는지, 그것이 bhāvanā에 걸림돌이 되는지를 묻는 것입니다.
ekayi rahannē. dæn metanadi candharāgiya tiyenavala dakinna ōna mehema deyak. lōkaya piḷiban̆dava lōkayē pævætmaṭa avaśya karana yamak piḷiban̆dava kæmætten bæn̆dunot. anna ēka tamayi bhāvanāvaṭa ārya mādhayaṭa bādhaka canḍarāya.
여기서 chanda-rāga에 대해 이런 점을 보아야 합니다. 세상에 대해, 세상이 이어지는 데 필요한 무엇에 바람으로 묶인다면, 바로 그것이 bhāvanā와 ariya의 길을 가로막는 chanda-rāga입니다.
lōkaya pævætma san̆dahā tavena mak tiyenavā. manussa lōkaya manussatvaya hō divya lōkaya divyatvaya hō brahma lōkayaṭa brahmatvaya hō yahapat pætten yam kenek ē āśvādayaṭa bæn̆dilā ē gæna padanavā nam ē gæna balāporottu venavā nam ēken tiyenavā ektara candarāya etakoṭa kusala pættaṭa tiyennē candarāgaya kiyannē lōkayē lōkayaṭa ayitivadina pættaṭa tiyena candarāgaya
세상이 이어지게 하는 것들이 있습니다. 사람 세상과 사람으로 있음, deva 세상과 deva로 있음, brahma 세상과 brahma로 있음처럼, 좋은 쪽에서 누군가 그 즐거움(assāda)에 묶여 그것을 그리워하고 바란다면 거기에 일종의 chanda-rāga가 있습니다. 그러니 kusala 쪽에 있는 chanda-rāga란 세상에 속하는 쪽의 chanda-rāga입니다.
ē vagēma kāma dharmayak canda rāgayak tiya dasa ahasalayaṭa kæmættakin dænu ē canda rāgaya nugatiyaṭa bādhaganna.
마찬가지로 kāma에 대한 chanda-rāga가 있어서, dasa akusala에 바람으로 묶이면 그 chanda-rāga는 duggati로 이끄는 걸림돌이 됩니다.
ēvaṭa kiyanavā nīvara kāṇat chanda venavā etakoṭa chanda rāgayen bænahama bhavayaṭa hētu venavā ugadi pættē bæn̆da.
그것을 nīvaraṇa 가운데 kāmacchanda라고 부릅니다. 그리고 chanda-rāga에 묶이면 bhava의 까닭이 되어 태어나는 쪽에 묶입니다.
devayek venna brahmayek venna manussayek venna upadinna yam kenekkin bæn̆duna ō ēka væṭennē bhava rāgaya
deva가 되고, brahma가 되고, 사람으로 태어나는 것에 누군가 묶인다면, 그것은 bhava-rāga에 듭니다.
hon̆da rāgayen tava koṭasāva dasa kusalayaṭa bæn̆denavā satara apāyaṭa hētu vennā vū chandara rāgaya ē canda rāgaya vannē kāmat chandakayenṭa væṭennē dasalayaṭa sambandha væni anna ēka bhājakayi dhyāna mārgaphala hariya oki pinak karagannaekat bādhaka dasuṇaṭa væn̆du. dæn ēka api ayin karaganna bīna gahama ēka dakinna ōna.
좋은 쪽의 rāga 말고 또 한 부분은 dasa akusala에 묶입니다. 네 apāya의 까닭이 되는 chanda-rāga, 그것은 kāmacchanda에 들며 dasa akusala와 이어진 것입니다. 바로 그것이 jhāna와 magga-phala에, 심지어 puñña를 짓는 데에도 걸림돌이 됩니다. 우리는 그것을 걷어내야 하므로 그것을 알아보아야 합니다.
dugatiyaṭa bæn̆dena balāpatvak tiyenavā. ēvā pina pirisan bæn̆dena gandha rāgaya yahapat pættakaṭa bæn̆dennē gandharāgaya. ē candha rāgaya rāṇa rāgayaṭa ayiti koṭasak tiyenavā. rūpa rāga arūpa rāga kiyana ēvaṭa ayiti koṭasak tiyenavā. ēvā væṭennē bhavayē pævætmaṭa hētu vena bhava rāgaya.
duggati에 묶이는 바람이 있고, puñña에 묶이는, 좋은 쪽에 묶이는 chanda-rāga가 있습니다. 그 chanda-rāga 가운데 kāma-rāga에 속하는 부분이 있고, rūpa-rāga와 arūpa-rāga에 속하는 부분이 있습니다. 그것들은 bhava가 이어지는 까닭이 되는 bhava-rāga에 듭니다.
rāma rāga vena bhava rāga ēkandha rāgayak sugatiyaṭa hētu venavā. kenaṭa hētu vena nivanaṭa bādha venavā.
kāma-rāga든 bhava-rāga든, 그런 chanda-rāga는 sugati의 까닭이 되기는 하지만 nibbāna에는 걸림돌이 됩니다.
athærīmaṭa novæmaṭa midīmaṭa hētu vela læbena saran kæmætten bæn̆du. ēka væni chan irapādaya. chanda iratipādaya kiyannē satara iratipāda valin ēkayi. kasi dōjipāka dharmaya ekak tamayi nivanaṭa tiyena kæmati.
그러나 내려놓음과 탐냄이 사라짐과 풀려남을 통해 얻는 고요함에 바람으로 묶인다면, 그것은 chanda-iddhipāda에 듭니다. chanda-iddhipāda는 네 가지 iddhipāda 가운데 하나입니다. bodhipakkhiya dharma 가운데 하나가 바로 nibbāna를 향한 바람입니다.
nivīmē sænasīmēntiya yam kenek kæmatinavā. ē kæmætta væṭennē chanda indapāda kiyana koṭa ēka kāmacchandayaṭa væṭennē chandarāvayaṭa væṭennē næha.
누군가 꺼짐과 편안함의 고요함을 바란다면, 그 바람은 chanda-iddhipāda에 드는 것이지 kāmacchanda나 chanda-rāga에 드는 것이 아닙니다.
nivana piḷiban̆da kæmætta kan indripanna kiyana ekaṭa væḍennavā. satara indrāṭa vakā ēka api væḍiya satara vaḍanna ōna.
nibbāna에 대한 바람은 chanda-iddhipāda로 자라납니다. 네 가지 iddhipāda 말입니다. 우리는 그 넷을 더 길러야 합니다.
ehenam nivanē śāntiya prītiya nitarama sihi karaganavā. ē śāndhiyaṭa kæmætten bæn̆dunahama satara indapā væḍenna.
그러니 nibbāna의 고요함과 기쁨을 늘 떠올리십시오. 그 고요함에 바람으로 묶이면 네 가지 iddhipāda가 자라납니다.
nivan magama væḍeka nivaṭa bādhana. dæn mēkē ahalā tiyennē mē satara indapāten ganna epā kiyana vanna ekak tamayi. mokada ē athærīmē labana nivan suvayaṭat ena kæmætta kæmættak æti vena eka væḍenna kiyalā aya ē candhipādaṭa væṭ aṭudaya læbenavā nisā ēka ara kāmacchanda kiyana nīvarayaṭa væṭennet næha. ē vagēma canda rāgayaṭa væṭennet nǣ. lōkē pævætturayi canda rāgayaṭat ēkayi kiyalā. ēka hon̆dayi. yi kæmætta tiyenna ōnē.
그것은 nibbāna의 길 자체가 자라는 것이지 nibbāna에 걸림돌이 되는 것이 아닙니다. 이 물음은 이 네 iddhipāda로 받아들이지 말아야 하느냐는 것인데, 내려놓음으로 얻는 nibbāna의 즐거움에 대한 바람이 생겨 자라는 것은 chanda-iddhipāda에 들어 이로움을 주므로, nīvaraṇa인 kāmacchanda에도 들지 않고 chanda-rāga에도 들지 않습니다. 세상이 이어지게 하는 chanda-rāga와는 다릅니다. 그것은 좋은 것입니다. 그런 바람은 있어야 합니다.
[ugura kǣrīma]
[목을 가다듬음]
mama puḷuvan kāra da mēvā eccara atya ēvā nemeyi artha dharma niyukti paṭibāda kiyana mē śaktiya læbunāma dæn budupiyāṇan vahansē mē tuḷin ada tænpat venavā. budupiyāṇan vahansē tamayi artha dharma niruttaya paribāna kiyana mē siyalu pirisiyāvē ardhasthānayē.
이런 것들은 그리 꼭 필요한 것은 아니지만, attha, dharma, nirutti, paṭibhāna라는 힘을 얻으면 — 붓다께서는 이것들 안에 굳게 서 계십니다. attha, dharma, nirutti, paṭibhāna라는 이 모든 paṭisambhidā의 으뜸 자리에 계신 분이 바로 붓다이십니다.
unvahansēṭa lōkayē tiyena sǣma deyakma sǣma namakma gattaha ē nama epadu vartayenda ē nama yadunē. ē namaṭa anukūla dē læbennē kebu deyak darapuvahamada kebu deyak karapuhama hiten kayen vacanayen tunak kirīmē pratiphalayak.
그분께는 세상의 모든 것, 모든 이름에 대해 그 이름이 어떤 말뿌리에서 생겨났는지, 그 이름에 걸맞은 것이 무엇을 지녔을 때, 무엇을 했을 때 얻어지는지, 곧 마음과 몸과 말 세 가지로 한 일의 결과인지가 보입니다.
etakoṭa ē nisā haṭagatta eka sakas velā tiyennē menna mē vidihaṭayi ē padayen nirya vennē menna mē kāraṇayayi kiyalā vigraha vennē. ēka vigraha kara denna noyek ākāraya udāharaṇa upamāragen nidahas ve śaktiyak tiyenavā ēka tiyenavā paṭi
그로 말미암아 생겨난 것이 이렇게 짜여 있고, 그 낱말은 이런 까닭에서 나왔다고 풀어 밝히는 것입니다. 그것을 여러 가지 예와 비유로 풀어 줄 수 있는 힘이 있는데, 그것이 paṭibhāna입니다.
oya kiyana śaktiya vennē lovturā budurajāṇan vahansē agayi. unvahansē lōkayē tiyena yam namak ætnam yam deyak nætnam pævætma siyalu dēṭama arthava.
그 힘은 lokuttara 붓다께서 으뜸으로 지니십니다. 그분은 세상에 있는 어떤 이름이든, 있는 것이든 없는 것이든, 모든 것의 뜻을 아십니다.
menna mē arthaya mē padaya bhāvitā. etakoṭa mē phada hædennē menna mē anukūlava mūla dharmayan kaya macanaya menna mehema kaṭayutu pævanāma ēkē pratiphalayak vatenavā. ārambhava ē dharmaya dakinna. ē nisā æti velā sārāta velā ikan menna mē vacana hædilā tiyennē mehemayi.
'이 뜻으로 이 낱말이 쓰인다. 이 결과는 이 뿌리 dharma에 따라 생기며, 몸과 말로 이렇게 행하면 그 결과가 생긴다' 하고 처음부터 그 dharma를 보십니다. 그래서 생겨나 짜여서 이 말들이 이렇게 만들어졌다는 것입니다.
oya piḷiban̆dava ēkaṭa avaśya karannā vū ē dharmayak ē dharmayaṭa hētuvak ēken vena avæḍak tiyenavā avæḍak. ēka nætikaṭa pahalada vena śāntiyak næti karana kramaya tiyena caturārya śaktiyaṭa dālā ēka vigraha karanna puḷuvan śaktiyak tiyenavā. anna ē śaktiyaṭa kiyanavā paṭimāna śaktiya. dæn mē śakti hatarenma yuttayi lovturā budupiyāṇan vahansēlā alut karana.
그것에 대해, 그것에 필요한 dharma, 그 dharma의 까닭, 그로 말미암은 해로움이 있습니다. 그 해로움을 없애고 고요함을 얻는 방법이 있어, 그것을 네 가지 ariya-sacca에 넣어 풀어낼 수 있는 힘이 있습니다. 그 힘을 paṭibhāna라고 합니다. lokuttara 붓다들께서는 이 네 가지 힘을 모두 갖추고 계십니다.
itin mē tuḷin apiṭa avaśya vennē mē caturārya satyaya dænagænīmaṭa avaśya karana yamak nætanam ætta vaśayen ē ṭikayi avaśya vennē.
그런데 이것에서 우리에게 필요한 것은 네 가지 ariya-sacca를 아는 데 필요한 것뿐입니다. 참으로 그것만 있으면 됩니다.
etakoṭa dæn api dæn balāporottu dæn dæn mē dharmaya vigraha karannē giya væniāva
그럼 이제 우리가 바라는 것은, 지금 이 dharma를 풀어 보는 것은 지난번의 —
pinikāvē miyā harasa ākārīs gǣsi mēvā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
artha dharmaya vaśayen ennē kohomada kiyalā balanna kak nivan maḍakannak nemeyi.
— 이런 것들이 attha와 dharma로서 어떻게 나오는지를 보려는 것이지, nibbāna를 깨닫는 길은 아닙니다.
mē dænagattaṭa kamak næhæ. mokada mēka avaśyatāvayak næhæ.
이것은 몰라도 괜찮습니다. 꼭 필요한 것이 아니기 때문입니다.
mē vagē mē lōkē mehema deyak tiyenavada mehema deyak karanna puḷuvanda? ēvæn mē reda rōgayak rājiyakaṭa mē namak dāna tiyenavā. kavuru namak dæmmat ē nama tuḷa gæm̆balāk tiyenavānē mēkaṭa hētu ē vagē guṇin matten dænagattā nam kamak nǣhæ. namut mēvā bāhira hari mēvā rāgena giya nivan dakinna ācaraya nemeyi. nivan dakina ṭika pættakin tiyā lōkaya dakina pætta mē nirut vena ekak enavā. ēkayi mē hētu.
이 세상에 이런 것이 있는지, 이런 일을 할 수 있는지 하는 것처럼, 어떤 병이나 무리에 이름이 붙어 있습니다. 누가 이름을 붙였든 그 이름 안에는 깊이가 있습니다. 그 까닭을 그렇게 알아 두는 것은 괜찮습니다. 하지만 이것들은 바깥의 것이어서, 이것들을 붙들고 가는 것이 nibbāna를 보는 수행은 아닙니다. nibbāna를 보는 일은 제쳐 두고 세상을 보는 쪽의 nirutti가 나오는 것입니다. 그것이 그 까닭입니다.
itin mē vagē nam hædenna mē [ugura kǣrīma] saramē sivpilisiyā nuvanaṭa mēka gōha karara vena pāvarak dænaganna puḷuvan keṭiyen dænagattāna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam ē passē yanna passēnē. ēkayi tērum ganna ōnē.
그러니 그것을 쫓아가는 일은 나중 일입니다. 그 점을 알아야 합니다.
dæn diya væḍiya āva kiyalā nōgayak tiyanavā. diya væḍiya āva diya væḍiya āvā. ēka niruktiya nema. diya kiyana vacanaya kiyannē diyata. piyaten kiyannē lōkayaṭa ayiti nam kohoma harida tiyennē?
이제 'diya vædiyāva'(당뇨)라는 병이 있습니다. '디야가 너무 많이 왔다'는 뜻으로 보는 것은 nirutti가 아닙니다. 'diya'라는 말은 '주라'는 뜻입니다. '주라'는 것은 세상에 속하는 것을 두고 하는 말인데, 어떻게 맞는 것일까요?
diya diya kiyalā illannē monavada tamanṭa avaśya deyak pudgalayek in̆danavā nam yamkisi ākārayakin balāporottu venavānam. ē balāporottuva han̆dava vacanayak tamayi diya kiyalā. diya kiyalā in̆danna pavatina deyak nisā nopacana deyak diya kiyalā hitanna bæ.
'diya, diya(주시오)' 하고 청하는 것은 무엇입니까? 어떤 사람이 자기에게 필요한 것을 어떤 식으로든 바란다면, 그 바람을 나타내는 말이 바로 'diya'입니다. 'diya'라고 하는 것은 있는 것을 두고 하는 말이지, 없는 것을 두고 'diya'라고 생각할 수는 없습니다.
pavatina deyak tiyenavā ēka lōkayak tiya. æsa kana divanāya śarīrayē mana kiyana mē ṭikak. rūpa satya gandharama sparśa kiyana ē ivara gōcara ṭikak hataren igaṭanna ōna. diya kiyana ekam lōkaya illanna balaporottu vennē.
있는 것이 있으니 그것이 세상입니다. 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, 그리고 형상, 소리, 냄새, 맛, 닿음이라는 대상들 말입니다. 'diya'라는 것은 그 세상을 청하고 바라는 것입니다.
lōkayen yamak yamak illanakoṭa denna kiyalā api illanavā issel
세상에서 무언가를 청할 때 우리는 '주시오' 하고 청합니다. 먼저 —
giyan kiyanavā dunna tavat saralapa vunāma gu etakoṭa dvēśa dvēśaya miśra kara tamayi lōkaya nivan parāta æti karagannē anti.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ē lōkaya piḷiban̆dava adhika balāporottu venakō. labā gænīmaṭa nohætiāvak tiyenavā nam tamanṭa ōna tiyenavā. ēka labā gænīmaṭa pudgalayā visin ganna krama ekak dæhærin sādhāraṇayen dānavā.
그 세상에 대해 지나치게 바라게 되면, 얻을 수 없는 처지인데도 자기는 갖고 싶어 합니다. 그것을 얻으려고 사람이 쓰는 방법 가운데 하나는 바르고 공정하게 하는 것입니다.
īṭa passē dunna ṭikak avavāda giyan pirisida poḍḍak bara ganna. ehemat dunna nætnam sauraviyalā ganna.
그다음은, 조금만 주면 다그쳐서 좀 억지로라도 받아 내라는 것입니다. 그래도 주지 않으면 훔쳐서라도 가지라는 것입니다.
a saura vidihaṭa ganna kiya diyavara ganna.
'도둑처럼 가져라', 'diya'를 가져라 하는 식입니다.
giyan tiyalā gannā īṭa ara aḍuna. dennagiya idirīma karanavā. īṭat ara aḍu pæhædiligi idanavā. læbunot hon̆dayi kiyanavā.
그보다 덜한 사람은 '주시오' 하고 청합니다. 그보다 더 덜한 사람은 '얻으면 좋겠다'고 말합니다.
ē piṭanṭa balāharat eccara baṇaginavā pārannē nætuva anik ayaṭa udav anit kālayaṭa han̆gavanna vitarak vacanayak karanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn bhikṣūn vahansēlā lōkaya allagatta ekak næti nisā mēka denna kiyalā illana tænak næ.
이제 비구 스님들은 세상을 움켜쥔 것이 없으므로 '이것을 주시오' 하고 청할 자리가 없습니다.
ē ādaravantaya nætna bæhæ nisā gihillā nǣ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
læbunot hon̆dayi. balāporottu venna vacanayak vitarak tiyena maṭṭamen lōkē atdæralā inna ættaṭa yanavā.
'얻으면 좋겠다' — 바람을 나타내는 말 하나만 남은 수준에서, 세상을 내려놓고 지내는 참된 쪽으로 갑니다.
lōkē ātmaya inna henavaṭa karadayak nokara yamak ganna balāporottu vena itin denna kiyana vacanayen illīmak karanavā.
세상 사람들에게 폐를 끼치지 않고 무언가를 얻기를 바라는 이는 그래서 '주시오'라는 말로 청합니다.
īṭa vaḍāt dæn maṭṭama mataka inna kenek. ma kiyiyanna ōnē eyā væsin ē antayaṭa bæhæ bæs ṭikak tiyana tavat vunā nam ehema nevara kanava balahatkāraya dannavā nēda kiyana vacanaya karanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē sāmānya lōka satvaya tuḷa oya ṭika okkoma tiyeenavā. oya ṭika tuḷin yamkiekasi pudgalayek lōkaya piḷiban̆da væḍi balāporottu tiyāgena lōkayāgen ehema ganna balāporottu venakoṭa oya diya kiyana vacanaya væḍiyen bhāvitāṭa ganna.
보통 세상 중생에게는 이것들이 다 있습니다. 이것들 가운데 어떤 사람이 세상에 대해 더 큰 바람을 품고 세상 사람들에게서 그렇게 얻어 내려 할 때, 그 'diya'라는 말을 더 많이 쓰게 됩니다.
diya kiyana eka væḍiyen bhāvitāṭa gattahama ē anuva āvēda ēka hon̆da ekak venna bæri. diya kiyana eka væḍiyen āpu kenā hambavera eka tamayi diya væḍiya.
'diya'를 지나치게 많이 쓰게 되면, 그에 따라 온 것이 좋은 것일 수는 없습니다. 'diya'가 지나치게 많이 나온 사람이 얻게 되는 것이 바로 diya vædiyāva입니다.
lōkayāgē balāut venakoṭa vipāka vaśayen bohōkaṭama enavā mokak saṁsārē rakuvak tiyenavā ēka dæn hadavara hiṭiya giyot denna giyā ehema næ. tara kalē anænē. balavat niyōgænīma.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin rajavaru æmativaru velā ehema ē vagē niladhārī velā mātuṭiya issara kā nam ē balanṭa hamba venavā oya diya kiyana vacanaya væḍiyen āpu gati. hæbæyi hon̆da dekak
그래서 왕이나 대신, 그런 관리가 되어 예전에 힘을 쥐었던 이들에게서 이것이 보입니다. 'diya'라는 말이 지나치게 나온 버릇입니다.
nemeyi anu saralalā peralā vihasa mahansi karalā tamayi gānē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mehāra tiyatara tæna tiyennē. ara mudala labāgiya mē paḍiya meccara giyē meccara ādāyamak karapu pǣriyē mē ādī vaśayen ē nirōdha kanavala nidhavādī gati lakṣaṇayak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
saṁsārayēdiya rajavaru, siṭuvaru, æmativaru, mantrīvarudhārī oba velāva āpattiya ōṭin udāsa tiyenavā. ada ehema mokakṭiyada ēkat taka væṭiyen ævidina kiyalā tiyenavā. ē varak karanna bæhalā api hituna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn diya væḍiya āva eka tamayi ē arthaya. ēken dharmayaka tamayi kiyavæḍiyā rōgaya.
'diya가 너무 많이 왔다'는 것이 바로 그 뜻입니다. 그 dharma에서 diya vædiyāva라는 병이 나옵니다.
dharmaya idarthayen læbicca dē tamayi ē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mēka āpu ākārayen vigraha karalā pennannē viruktiya metana ven karalā pada ven karalā pennana.
그것이 생겨난 모양대로 풀어 보여 주는 것이 nirutti입니다. 여기서 낱말을 나누어 보여 주는 것입니다.
īṭa passē ōka bidaharinna. ē jātiya væḍapilā avæḍama bava dænagena ē avæḍi karapuvahamayi mē lōkayaṭa mula vennē kiyalā dænagena eban̆du dē nokaḷot ebandhayaṭa hētu nǣha kiyalā dænagena ebu dē kirīma at karapuvahama ēken midenna puḷuvan kiyalā dænagattahama rōgayak, rōgayaṭa hētuvat, rōga nivāraṇayak, nivāraṇa rāgayak tiyena hatarama tiyenavā. ēka tamā paṭi.
그다음 그것을 깨뜨려야 합니다. 그런 일은 해롭다는 것을 알고, 그 해로운 일을 한 것이 이 병의 뿌리가 된다는 것을 알고, 그런 일을 하지 않으면 그런 얽매임의 까닭이 없다는 것을 알고, 그런 일을 그만두면 거기서 풀려날 수 있다는 것을 알면 — 병, 병의 까닭, 병을 낫게 함, 낫게 하는 길, 이 넷이 다 있습니다. 그것이 paṭibhāna입니다.
ēke ēken bæn̆dīmen ahak velā yanna ōnē nam eyā ē ṭika karaganna ōnē.
그 얽매임에서 벗어나려면 그는 그것들을 해내야 합니다.
hæbæyi pera bhavaya haṭagatta vipākayen haṭagatta ekaṭa dæn oya haṭaganna ekin api oya vipāka ayin karana hētuva karannē. matu vipākayen midenavā misa perakara vipākayen midenna ē prayajannaṭa ganna bæhæ. ēka vin̆dinna ōna. pera karapu karma vipākaya vin̆dina gaman matu piḷiban̆da karma vipākaya rækas nokaraganna puḷuvan ēka paṭivāya tuḷin ē vigrahaṇayahaya dænagattā.
하지만 앞선 bhava의 vipāka로 생겨난 것에 대해, 지금 하는 것은 그런 vipāka를 걷어내는 까닭을 짓는 것입니다. 앞으로의 vipāka에서는 풀려나지만, 이미 지은 것의 vipāka에서 풀려나는 데 그것을 쓸 수는 없습니다. 그것은 겪어야 합니다. 앞서 지은 kamma의 vipāka를 겪으면서 앞으로의 kamma vipāka를 짓지 않을 수 있다는 것을 paṭibhāna를 통한 그 풀이로 알았습니다.
piḷikāva kiyalā vacanayak tiyenavā. piḷi piriyanin karannē mokakda? yamkisi mæjjā sthānayak noha karana eka tamayi pradhāna kāraṇaya piriyannē. piḷi kiyannē de. lajjā sthāna mahā karannā vū arthayen pennanavā tina vacanaya.
'piḷikāva'(암)라는 말이 있습니다. 천(piḷi)으로 하는 일이 무엇입니까? 부끄러운 곳을 가리는 것이 가장 중요한 일입니다. 'piḷi'는 천이라는 뜻입니다. 이 말은 부끄러운 곳을 가린다는 뜻으로 보여 줍니다.
læjjā viya yutu dēval śrama kīpayakin tiyenavā. ekak tamayi kayē penena dēval han̆dalāṭamiya yutu dēval pēnavā nam ēkat læjjā vena kāra ēka piṭipanna læjjā vena kāra. namut api væḍipura læjjiyicca ēkaṭa nemeyi.
부끄러워해야 할 것에는 몇 가지가 있습니다. 하나는 몸에서 보이는 것들로, 가려야 할 것이 보이면 그것도 부끄러운 일이고 드러내는 것도 부끄러운 일입니다. 하지만 우리가 주로 말하는 부끄러움은 그것이 아닙니다.
yamak nisā tamanṭa avæḍa venavā nam anunṭa avæḍa venavā nam ē pasu yam rasālayak menna mēka tamayi. bohōkaṭama api vahaganna ōnē.
어떤 일로 자기에게 해가 되고 남에게 해가 된다면, 그런 akusala가 바로 이것입니다. 우리는 대개 그것을 가려야 합니다.
piḷivalin æn̆ga vahanavā vagēma piḷivalin læjjāva kiyana eka vatuna vaṭa hin̆da vahanavā.
천으로 몸을 가리듯이, 부끄러움이라는 천으로 마음을 가립니다.
dasa akusalaya karana yamek ætnam dasa akusalaya tamayi lajjāvē kāraṇaya. ē læjjā viya yutu kāraṇāva vahanna ganna eka tiyenavā piri.
dasa akusala를 하는 사람이 있다면, dasa akusala가 바로 부끄러움의 까닭입니다. 그 부끄러워해야 할 일을 가리는 것이 hiri입니다.
menna mē piḷikāya vuṇā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eyā akusalayaṭa nidæhasenavā.
그는 akusala에 거리낌 없이 풀려나 버립니다.
prāṇa kātayē hon̆dayi kiyanavā. asatstāna kāyānattā ē ādī vaśayen karamin ēvā varṇanā karamin karana ayaṭa anubala demin ēvā karavunē.
산 목숨 죽이는 것을 좋다고 하고, 주지 않은 것을 가지는 것 따위를 하면서 그것들을 칭찬하고, 하는 이들을 북돋우고, 남에게 시키기도 합니다.
kira basālaya kirīma keravīma karannā vū ayaṭa anubala dīma kirīma varṇā kirīma kiyalā mē hataren pāpayaṭa tiyena læjjāvaṭa tiyena bavaya næti karanavā. kādanna menna mē ṭikak karapu hāhama sasarē.
akusala를 하고, 시키고, 하는 이들을 북돋우고, 하는 것을 칭찬하는 이 네 가지로 악에 대한 부끄러움을 없애 버립니다. 이것들을 하고 나면 saṃsāra에서 —
menna mē piri kiyannā vū pora kāḍampa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē hiten kayen vacanayen īṭa kaṭayutu kirīma mul karagena ēkē vipāka vaśayen mida siddhenā piḷikāva
마음과 몸과 말로 그렇게 행한 것을 뿌리로 하여, 그 vipāka로 piḷikāva가 생깁니다.
oya san̆dahā bohōṭama dasa akusalaya karanna ana denna ganna karavanna ana denna ganna kirīmaṭa anubalīmaṭa gannē kirīma varṇā kirīmaṭa væḍipurama gannē
그 일에 대개는 dasa akusala를 하고, 명령을 내리고, 시키고, 북돋우고, 칭찬하는 데 가장 많이 쓰는 것이 있습니다.
ē nikasā væḍipura bhāvitā karapu mek anukūlava vipāṭa vaśayen īṭa anukūlenṭa tamayi ēka ædilāē. ehenam pinitā boruvaṭa ennē karu muka pinikā mukhaya bhāvitā karapu nisā dasa akusalaya karanna ēkaṭa anubala denna ēka varṇā karanna væḍipura bhāvitāvaṭa gatta indriya mukhaya nisā anukūla tænaṭa ēka pihiṭana vipari vatuna phalaya vatuna
그래서 가장 많이 쓴 것에 맞추어 vipāka도 그에 맞는 곳으로 끌려갑니다. 그렇다면 입의 piḷikāva가 오는 것은, dasa akusala를 하고 북돋우고 칭찬하는 데 가장 많이 쓴 감각 기관이 입이기 때문에, 그에 맞는 자리에 그 결과가 자리 잡는 것입니다.
etakoṭa dasa akusalayansā kirīma keravīma anbalavīma kirīma varṇanā kirīma tamayi hētuva. ē mul karagatta ekē phalaya tamayi ē læjjā viya yutu dē kāṭama ēka vināśa karapuvahama
그러니 dasa akusala를 하고, 시키고, 북돋우고, 칭찬하는 것이 까닭입니다. 그것을 뿌리로 한 결과는, 부끄러워해야 할 것을 남에게서 무너뜨린 데서 오는 것입니다.
ē pudgalayā etenṭa pat karanavā anika ayat sēva pat kara onna ōka balavasta siddha karapu ayaṭa balavak lesa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dvēśayen ayin karanna bæhæ pudgalayā dr̥ṣṭiyaṭa ædalā dænna. pudgalayek mityā dr̥ṣṭiyaṭa ædalā damanavā kiyannē dvēśayen āyē sammā diṭṭhiyaṭa ganna bæri venavā.
쉽게 걷어낼 수 없습니다. 사람을 그릇된 diṭṭhi로 끌어들인다는 것, 곧 micchā-diṭṭhi로 끌어들인다는 것은 그가 다시 쉽게 sammā-diṭṭhi로 돌아올 수 없게 된다는 뜻입니다.
mokada ē taram mēka uḍuduvana ekak. hita tuḷa uṭukuva væḍa væradi pættaṭa hita pættot ehema mityā dr̥ṣṭiya tamayi mahā salapgaya aseda galavaganna hari amāru
그만큼 이것은 마음속에서 솟구쳐 오르는 것이기 때문입니다. 마음이 그릇된 쪽으로 기울면 micchā-diṭṭhi는 큰 가시처럼 되어 뽑아내기가 몹시 어렵습니다.
yamkisi pirisak mityā dr̥ṣṭiyaṭa bhāvanaya karalā viśvāsayak æti karavot mēka hariya kiyalā ohugen ēka galavanna hari amāru mokada ōkaṭa maga væhenavā. ēka æsurunanna gattænpaṭan nuvana moṭa vennē ēkama harayii kiyalā pēnavā. ēkama hitē urudunē.
어떤 무리가 micchā-diṭṭhi를 되풀이해 익혀 '이것이 옳다'는 믿음을 심어 놓으면, 그에게서 그것을 뽑아내기가 몹시 어렵습니다. 길이 막혀 버리기 때문입니다. 그것을 가까이하기 시작한 때부터 지혜가 무뎌지고, 그것만이 알맹이로 보이고, 그것만이 마음에 솟구칩니다.
ē gati rassanava ædilā palikā kiyana eka avuruhama nodirahasu hæmatænama uruduvanu ēvada rōga kārkayak bavaṭa pat venavā. ē svabhāva ætivenna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īḷan̆gaṭa væjjā nætikama lōkayaṭa dennē. væjjana væḍa karanna. īḷan̆gaṭa ganna eka tamayi liṁgāśita va.
다음으로 세상에 부끄러움 없음을 퍼뜨리고, 부끄러움 없는 일을 하게 합니다. 다음으로 하는 것이 성에 얽힌 일들입니다.
īḷan̆gaṭa piḷikā haṭaganna sthāna tamayi vihāśi pradēśa. vaḍu vaḍu garbhāsa etakoṭa indriya oya prayasa tamayi ē kāla īyan̆gaṭa pat vennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ē ē anuva tamayi ēvā haṭaganna ētæn kriyātmaka vennē. ēka tamayi nirva
그래서 그에 따라 그것들이 생겨나 그 자리에서 작용합니다. 그것이 그 말뜻입니다.
kāmaya mul karagena kāmaya kupida karalā læjjāya sppānaṭa pat karanna minissu piṭena mē læjjā næti karanna īḷan̆gaṭa ganna ēvā tamayi
kāma를 뿌리로 하여 kāma를 부추기고, 부끄러운 곳을 드러내어 사람들의 부끄러움을 없애려고, 다음으로 쓰는 것이 —
piyaviru ādī ēvā āśraya karapu ayaṭa ē tænvalaṭa amkūlava api hiṭagana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya vagē pirikā pītana hētut oya ragā pirilāmati lajjā sthāna muvāha karannā yamak ætnam ē guṇa dharmaya kā dæmu anna ēka vipākayak vaśayen haṭagannaekak tamayi pirikāva.
그처럼 piḷikā가 생기는 까닭도 그러합니다. 부끄러운 곳을 가려 주는 무엇이 있다면 그 덕목을 짓밟아 버린 것, 그 vipāka로 생겨나는 것이 piḷikāva입니다.
udāna kāraṇaya ē haṭagatta rōgayaṭa anukūla eyā dænaganna ōnē haṭagaten mutē.
으뜸 까닭이 그것입니다. 생겨난 병에 맞추어, 그는 그것이 생겨난 뿌리를 알아야 합니다.
mama prāṇaghāta kirīma kerevīma kirīma varṇā kirīma ēkaṭa anubala dīma horamæravaṭa kirīma keravīma varṇā kirīma anubala dīma anubala dīma varṇā kirīma kām mityākāra kirīma kerevīma anubala dīma varṇā kirīma boru kīma kiyavīma ē vagēma tænvaṭa anubalīma ēka varṇanā kirīma oyāṭīma mē dasa akusal kirīma keravīma karannā vū ayaṭa anubalīma ēka varṇā kirīma menna mē ṭika kæṭa mē vibhāgaya tamayi maṭa mē ævi.
'나는 산 목숨을 죽이고, 시키고, 칭찬하고, 북돋웠다. 도둑질을 하고, 시키고, 칭찬하고, 북돋웠다. kāma에서 그릇된 짓을 하고, 시키고, 북돋우고, 칭찬했다. 거짓말을 하고, 하게 하고, 그런 자리를 북돋우고, 칭찬했다. 이처럼 dasa akusala를 하고, 시키고, 하는 이들을 북돋우고, 칭찬한 것 — 바로 이것들의 결과가 내게 온 것이다.'
dæn matu mehema vipākayak epānam ē vipāsiya mama dænma næti karaganna ōnē ē anuva dænagena mūla hētuva næti karanna ōna. n dasa kusal karannē nǣ, karavannē nǣ, karannā vū ayaṭa anubala dennē nǣhæ. kirīma varṇā karannē næha. menna mē kiyana tæna hiṭiyot. ēkāvaṭa lōga mūlaya hæṭe.
앞으로 이런 vipāka를 원하지 않는다면 지금 그것을 없애야 합니다. 그렇게 알고 뿌리 까닭을 없애야 합니다. 'dasa akusala를 하지 않고, 시키지 않고, 하는 이들을 북돋우지 않고, 하는 것을 칭찬하지 않는다' — 이 자리에 머문다면 병의 뿌리가 사라집니다.
hæbæyi saragatta vipākaya balavat nam ehema ōkaṭa hon̆da karaganna kramaya dænaganna ōnē kohoma hamutuma kramayak.
하지만 이미 맺힌 vipāka가 강하다면, 그것을 낫게 하는 방법, 어떤 방법이 있는지 알아야 합니다.
hētuva ekakna ēkē phalayas guṇayak kōṭi guṇayak venna. mokada hētuva? bohoma siyumma eka deyak vaśayen kriyātmaka karapu dē. lōkayaṭa vihinnē dahas uṇē lassa kōṭi guṇaya. hon̆da rat hon̆da naraka naraka dekama yannē eva.
까닭은 하나인데 그 결과는 십만 배, 천만 배가 됩니다. 왜 그럴까요? 아주 작은 하나로 행한 것이 세상에서는 천 배, 십만 배, 천만 배로 겪어집니다. 좋은 것은 좋은 대로, 나쁜 것은 나쁜 대로 둘 다 그렇게 갑니다.
ehenam api karapu ekada kōṭi guṇaya eka vipāsayak nam palenna āra. ē velāvaṭa tamayi jātya vaśayen api opanam ē rōga hædennē. ekaṭa kōṭiguṇa eka vipākayaṭa mūla deka vecca velāva.
그렇다면 우리가 한 것이 천만 배가 된 vipāka로 열매 맺을 때, 바로 그때 우리가 태어나 그 병들이 생기는 것입니다. 하나가 천만 배의 vipāka의 뿌리가 된 때입니다.
dæn mēka nirā ra karaganna. api karapu ekaṭa kōṭi guṇayak hon̆da karalāvaṭayi mē sæhærē. ekaṭa kōṭiyak vipākaya āvā. dæn vipākaya bērenna. ara eka ēvā kōṭiyak dæn karanna ōna.
이제 이것을 따져 봅시다. 우리가 한 것이 천만 배로 [돌아오는] 것이 이 saṃsāra입니다. 하나에 천만의 vipāka가 왔습니다. 이제 그 vipāka에서 벗어나려면, 그 하나에 맞서는 천만을 지금 해야 합니다.
etakoṭa tamayi ara vipākaya kapāganna bayak ē. apiṭa āvē karanna ēka horayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
karana kalaṭa pavīriya mīse midina kalaṭa duk dæḍi gilisaya kivvē yōtayi.
할 때에는 악이 꿀 같지만 열매 맺을 때에는 괴로움이 쓰다고 한 말이 그것입니다.
naraka ekak karalā hin ē vagē kōṭi guṇayaka balayaka vipākayaṭa upāganna venas. apiṭa vipākayen midenna ōnam.
나쁜 일 하나를 하면 그렇게 천만 배 힘을 가진 vipāka를 맞아야 합니다. 우리가 그 vipāka에서 풀려나고 싶다면 —
āpama praticāra vaśayen ēkaṭa viruddha hon̆da pættē. ara kōṭi guṇayak ikmavā yanna karanna. etakoṭa nægena balaya ara atītaya karapu hētuva phalaya vaśayen læbapu vipāsaya mæḍa pavatvana balayak tiyenavā.
곧바로 맞대응으로, 그와 반대되는 좋은 쪽에서 그 천만 배를 넘어서도록 해야 합니다. 그러면 솟아나는 힘에는 지난날 지은 까닭의 결과로 받은 vipāka를 눌러 줄 힘이 있습니다.
mēka rēsi væḍak nemeyi. mēka karanna tiyena ekama kramaya. lōkayē yamak siyallaṭa vaḍā agra utum anna ēka tērum ara ēken evandi gevavāganna.
이것은 쉬운 일이 아닙니다. 이것이 할 수 있는 단 하나의 방법입니다. 세상에서 무엇보다 으뜸이고 거룩한 것, 그것을 알아차려 그것으로 값을 치러야 합니다.
ada mē bhāvayak karannē laukikatvayaka pihiṭalā ē laukika gatiyakin tamayi ē pārakarmaya karalā tiyennē.
오늘 이 bhava를 사는 우리는 세속에 자리 잡고 있으며, 그 세속의 버릇으로 앞서의 kamma를 지어 왔습니다.
dæn mēken āpahu yanna hon̆dak karaganna lōka satvayā ēken aha karalā pihiṭavanna ōna prāṇaghātayen ven venna hadasvālā ven venna kāma mityācārayen ven venna avaśya karana ē ādī vannāva dasa kusalayen ven venna avaśya karana dēval lōkayāṭa ekaṭa kōṭi guṇayak anit pætta karanna hon̆da pætta
이제 여기서 되돌아가 좋은 일을 하려면, 세상 중생을 거기서 떼어 내어 바로 세워야 합니다. 산 목숨 죽이는 데서 벗어나고, 도둑질에서 벗어나고, kāma에서의 그릇된 짓에서 벗어나는 데 필요한 것들, 그처럼 dasa akusala에서 벗어나는 데 필요한 것들을 세상 사람들에게 — 하나에 천만 배로, 반대쪽인 좋은 쪽을 해야 합니다.
hæbæyi etakoṭa ekkenekuṭa kramakaṭa kōyak mivvā nam tamayi eyāṭa ēken hitenna kramayak hamba venna bæha
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi ēka vāsanāvat læbilā tiyenavā buddha śāsanayak pavatina kālē. buddha śāsanayak pavatina kālēka ekkenek midevvā.
하지만 그런 복은 붓다의 sāsana가 있는 때에 주어집니다. 붓다의 sāsana가 있는 때에 한 사람을 풀려나게 했다고 합시다.
ananta apramāṇa saṁsāraya visin eyāṭa haṭaganna tibicca ebō haṭaganna tibicca aya yamak tibunē. ē ekkenā ē siyallenma midevvā ē mokada hētuva? leḍa hataganna. rōga haṭaganna tamangē nava haṭaganna. ananta apramāṇa saṁsārayē mityā sr̥ddhayaṭa patvecca pr̥thagjanayaṭa hētu tibuṇā.
끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 그에게 생겨날 수 있었던 모든 것에서 그를 풀려나게 한 것입니다. 왜 그렇습니까? 끝없는 saṃsāra에서 micchā-diṭṭhi에 빠진 puthujjana에게는 병이 생기고 탈이 생기고 온갖 것이 생겨날 까닭이 있었기 때문입니다.
eyā kalyāṇa dharmayaṭa pat karalā ārya bavaṭa pat karanna puḷuvankamak læbuṇā samājaya pat karama pudin. ē ananta saṁkhārayē ē tattvayangen ohoma midalevvē.
그를 kalyāṇa dharma로 이끌어 ariya가 되게 할 수 있었고, 그렇게 끝없는 saṃsāra의 그런 처지에서 풀려나게 한 것입니다.
ehenam kōṭi prakōk atdævvala matuvipadina nætnam karanna tibipa vināśaya mærevva ekkanā yahapata kirīmenut tamanṭa kusalayak læbenavā. ara phalēgaya mæṭa pavatvāganna śaktiyak.
그렇다면 천만, 억만으로 앞으로 겪었을, 또는 겪었을 파멸에서 그를 풀려나게 한 그 좋은 일로 자기에게도 kusala가 생깁니다. 저 결과를 눌러 줄 힘 말입니다.
hæbæyi itin mēka væḍak tiyennē mēka kārvak karana. taman ārya atvayaṭa patvenna ōnē issellā ē ārya guṇaya tērum araganna ōna. ē āryatvayaṭa taman patvelā siyalu aragena ē tamā tuḷin yamkisi pudgalayek ē guṇayen muduva etaṭa pat karanna puḷuvan. anna eyāṭa mē midenna hētu va.
그런데 여기에는 해야 할 일이 있습니다. 먼저 자신이 ariya가 되어야 하고, 그 ariya의 덕을 깨달아야 합니다. 자신이 ariya가 되어 그것을 다 갖춘 뒤에야, 자신을 통해 누군가를 그 덕으로 이끌어 풀려나게 할 수 있습니다. 바로 그것이 그가 풀려나는 까닭이 됩니다.
dæn lēsimana kramaya tarama ārya velā ada marak kamak nǣhæ hiṭa marak kamak nǣhæ yathārthaya mēkayi kiyalā tērum aragena ehema maga anugamanaya karana gamana tamangē lōkayat ē sēvaya kaḷot anna eyāṭa apramāṇa vannā vū pāpayangen bidenna avaśya biṁhita væḍenavā. ārya maitriya væḍamayi yannē ēka apramāṇa maitriyak vennē ēka anna ē apramāṇa maitriyen dasākutalayen lōka satyayāṭa ma videnna mænnā denna puḷuvanda?
쉬운 방법은 이렇습니다. 오늘 ariya가 아니어도 괜찮고, 내일 아니어도 괜찮습니다. '참된 모습은 이것이다' 하고 깨달아 그 길을 따라가면서 세상에 이바지한다면, 헤아릴 수 없는 악에서 풀려나는 데 필요한 마음이 자라납니다. ariya의 mettā가 자라나고, 그것이 헤아릴 수 없는 mettā가 됩니다. 그 헤아릴 수 없는 mettā로 세상 중생에게 dasa akusala에서 풀려나는 길을 줄 수 있지 않겠습니까?
ē samā ēkaṭa mūlikava pradhāna vunē. anna tamanṭa ara rōgayaṭa viruddha phalēkaya dæn viruddha yahapatamā tuḷa mahā gaṁgāva læbe. ēvā kiyana yamek kārya vū tængen lōkayaṭa vena sēvaya ē sēvaya pramāṇaya kiyanavā. gaṇan karalā metakayi kiyanna bæha kiyalā. obaṭa puṇya gaṁgā kusala gaṁgānaya nægenavā kiyalā pēnavā.
그것이 바탕이 되고 으뜸이 되었습니다. 그러면 자신에게는 저 병에 맞서는 결과, 곧 그에 맞서는 좋음의 큰 강물이 생깁니다. ariya가 된 이에게서 세상으로 가는 이바지, 그 이바지의 크기는 셈하여 '이만큼'이라고 말할 수 없다고 합니다. puñña의 강, kusala의 강이 불어나는 것이 보입니다.
ē taram apramāṇa remina āryatæn pak anna ē karannā vū yahapaten lōkayāṭa set patak yahapatak karanakoṭa ē tamāṭa hētu læbennā vū kusala śaktiya puṇya śaktiya ananta saṁsārayē muṇa pirinan karalāval læbuvē. anna ē vagē śaktiyak matuvenakoṭa melōīmak læbenavā hætiāva aragena mahā balaya matu karalā hari rōga samanaya karagannā. ē kramen ōnē ayagē karagannē.
그토록 헤아릴 수 없는 ariya들이 세상에 복과 이로움을 베풀 때, 그로써 자신에게 생기는 kusala의 힘, puñña의 힘은 끝없는 saṃsāra에서 [쌓아 온 것을] 넘어섭니다. 그런 힘이 솟아나면 이 세상에서 그것을 받아 큰 힘을 일으켜서라도 병을 가라앉힙니다. 그렇게 하는 방법이 필요한 사람들은 그렇게 합니다.
apivā kiyalā yamak karanavā. kiyanavā kiyannē yam tænaka nomæena saṭahanak. amiyāva kiyannē diruvak næti. sē bavaṭa pat karana nodiravana dēval. lōkayāṭa saṭahanpalā pavatinavā. mē tava kana vitarak pāpa karanavā. aniyāva kiyannē tiravanna kiyalā kiyannē. pahat pāṭa pat karana amiāvaṭa pat karannet oya kasāraya. oya ṭika tamayi tiravanna bæri yam satvayen gila gattot tiravanna bæri oya ṭika.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya hæma ekaṭama dasaṁsanaya mul venavā kiyiv lōkaya. hatara særisa satvayanṭa lokuma amāva diravanna bæri eka tamayi dasa hatu. sēra bavaṭa pat karannē oya dahatu kaḷē. onna ōka nam giyā læbuvē. onna ōka nam saṭahan kaḷē. ēvā hon̆dayi kiyana vacanaṭa sasama mē lōkayāṭa pennuē. menna mēka hutuuvak vaśayen div sēṭa patvenāva nam liyavkē ami kiyana eka tamayi liyukē miyāgaṭa mayā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ohu dēval karanavā. poten diyanavā. saṭahan karalat denavā. lōkayaṭa monavada?
그는 그런 것들을 합니다. 책으로 써서 내놓습니다. 기록해서 내어 줍니다. 세상에 무엇을 주었습니까?
etakoṭa hanami mili ahakaṭa dāpā ginan onnanam kāṇ gahatī kiyan ehema ganan ganna epā hina
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dinanna ōnanam gāna tana gahakak bayinitena bænakma jayagana tena jaya ganna maralā hari jaya gannē
이기고 싶다면 무슨 짓을 해서라도 이겨라, 죽여서라도 이겨라 하는 것입니다.
oya sādhāraṇaya karalā jīvat velā harimiya keneknē tamangē vāsaya læbucca velāvēdī katuṭa tæna paḷavena gam kiyalā katāvak tiyenavanē anna ē vagē samagavæla karaganna ēka tamayi jīvana vē maga mē ārśaya vaśayen baṇa kiyana dænum dana pradhānaya duna pirisīma ki.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē ayaṭa onna ova tamayi gæbuvē. diravāganna bæri sēyaṭa patvena tathākulaya tamayi lōkayen piyā dæpuvē hon̆dayi kiyalā. menna mē yaṭtiya karapu ayaṭa vipāṭa vaśayen sēṭa pas vena amiāva nam livvē liv kamahā kiyana liv kamahāgē dōgaya.
바로 이런 사람들이 그것을 얻었습니다. 삭일 수 없는 것을 좋다고 하며 세상에 내놓았습니다. 이렇게 한 이들에게 vipāka로 오는 것이 써 놓은(liyu) 것에서 오는 병, 곧 leukemia라는 병입니다.
itin anungē lēṭa mokakda kaḷē tiyennē?
그렇다면 남의 피에 무슨 짓을 한 것입니까?
mē dē sārāt bhavaya tora kaḷā. taha kotalaya haya tiyenavā. lananit bava næti karanavā. ehenam dē lēṭa muru karagatta rōgayak passē ēka enavā. dannē oya rōgayaṭa mula ve
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka mē haḍava karapu kivā nemeyi.
이것은 지금 갑자기 한 일이 아닙니다.
mīṭa peradi ipadilā paṇḍitaya velā loku velā tamayi. lōka eyā eyā piḷiganna pudgalayek tunaṭa passē eyāgē vacana piḷiganna paṭan gattaṭa passē eyā eyāṭa ōnakana væḍinna lōkayaṭa denna giyāhama oya jātiyava karaganna. anna etakoṭa ætivenna dēval tamayi oya siddha vennē.
전에 태어나 배운 이가 되고 이름이 높아졌던 것입니다. 세상이 그를 사람으로 받아들이고 그의 말을 받아들이기 시작한 뒤, 그가 제 마음대로 세상에 내놓기 시작하면서 그런 일들을 저질렀습니다. 그때 생겨나는 일들이 바로 그런 일들입니다.
lōkayē rasayi rasayi kiyalā ganna yamak tiyenavā. hæbæyi rasa kiyalā dennē rasa næti dē gilagattaṭa pasē rāgayen rat venavā nam, dvēśayen dævenavā nam, mōhayen mulā venavā nam ēvā rahaṇaya venavā. hæbæ rasa hæṭiyaṭa piṭin pēnna tiyenavā. ōvā ara dēval. rasa næti dēval. ēkē sākṣiyak prīkṣitāvayak nǣhæ. sugatiyakut nǣ. oya dasakta anna ē ara dēval nam āśraya kaḷē.
세상에는 '맛있다, 맛있다' 하며 취하는 것이 있습니다. 하지만 맛이라고 내주는 것은 맛없는 것입니다. 삼킨 뒤에 rāga로 달아오르고, dosa로 불타고, moha로 헤맨다면 그것들은 맛없는 것입니다. 그러나 겉으로는 맛처럼 보입니다. 그것들이 바로 저것들, 맛없는 것들입니다. 거기에는 기쁨도 없고 sugati도 없습니다. 그 dasa akusala, 바로 그런 것들을 가까이한 것입니다.
rasaraya enakoṭa ara dēvāla āśraya karana nisā arasa āśraya nisā ara satsaya mē rōgaya api kivvē ara sat rōgaya kiyalā. arasāna dāgatalaya āsaya kirīmē vibhāgaya tamayi ē kara kriyātmaka vana hētuphalaya vaśayen læbennē arasā kiyana a arasa āśraya karapu nisā arasā ara
그 결과가 올 때, 저것들을 가까이했기에, 맛없는 것(arasa)을 가까이했기에 생기는 병을 우리는 arśas(치질)라고 했습니다. 맛없는 것을 가까이한 결과가 그렇게 작용하는 hetu-phala로 얻어집니다. 맛없는 것을 가까이했기에 arśas입니다.
vacanaya nema
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lōkayē tarabhāvaya yaṭa pat karanavayi kiyalā kiyannē yahapadaṭa æti bavaṭa pat karanavā. ākara kiyalā vacanayen pennannē ē para bava ivat karanavā. pōṣaṇaya ivat karana. yam tænaka lōkayē ghōṣaṇaya ivat vennē dasak. dasakada æda karapu kenāda lōka bhōṣaṇaya ivat venna siddha vennē. tarabhāvayaṭa ehemat tērabhāvayaṭa tirabhāvayaṭa patvenna bæ. pera kiyana vacanayin pennanna. guṇayen tarakenā taraka kiyana vacanaya ganna. usas vū tarapa uttara vacana ganna. uttara pālu tara vecca uttarītara kiyana vacana. ēken ahat vecca kenāṭa para atara hatara venavā. etakoṭa api in̆dalā tiyennē oba dænagana. etakoṭa hatara vena tæna nam ayiti karagiya. ē sthānaya nam æsuru karagena hiṭiya. āśraya kiyalā ēkanavā. atara ayiti as tiyena vacanayak tiya. ayiti asthana vacanaya tamayi ārtara ayitiyaṭa kiyana eka. ēkat oya jātiya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hatara ayiti as ṭi kiyannē iṣṭatvaya iṣṭa karaganna kamaṭa ōnaya karaganna āśrayaṭa gattē ēka ayitiya æti karagattē haraka karana pætta nemeyi. hatara venavena ēka iṣṭa karaganna aya ēkayi ēka āśraya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dasakkuselena āśraya tiyana tava kramayak venna.
dasa akusala를 가까이하는 또 다른 방식이 있습니다.
ē kramen giyot vennē āsavayiṭīs kiyana rōgayaṭa tamayi ēka mula vennē. ēka hētuphala ēt ekama
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn maduhagattaya kiyannē tēra madhu kiyannē muru dēval. madu murudu dē. etakoṭa mē kiyannē
이제 madhumeha(당뇨)라는 말에서 madhu란 단 것입니다. madhu는 단 것이라는 뜻입니다.
tarāgannē haya karanavā kiyannē venas karana purudubhāvayaṭa pat karannā vū dēval tamā tuḷin vasalā davanavā nam ēka dasaṁsa yanna. ara arthaya neme ēkat madunē kiyana tēra.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
gæhæ denaval āśraya kirīma nikan yamkisi tena ras pavalaṭa paskana senaka nam piri gǣ airi ak kiyana vacanayen tamayi gǣ ti kiyana lōkayaṭa vacana āśrayaṭa gati gǣ atri atta kiyana eka tamayi gǣt i sīnda vatanna vidunna. gæhæ dē āśraya karagena tiraks bavaṭa pasveena tana pihiṭiya. tirisan bavaṭa hīṭena tana pihiṭiya. anna ēka tamayi gǣ atiri a gæhiravāṭa vatiri kiyana tiras ov kiyana eka. tiri kiyana tiri a kiyana eka tamayi tirak kiyana eka tamayi riit kiyana vacanaya gattē. pina lassana pina pidanā lassana pihiṭenavā akṣaya kiyannē akṣaya kiyalā piṭayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ov ammarak kiyana ov ov etakoṭa dæn am vacanayen pēnnannē mātr̥ amla nisā amla amla venavā. ē mātr̥ dharma atahærapu nisā. æti vennāū baya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa citta kiyana eka kiyannē pānaya kirīmē arthayen kæpu tæna ēkat pahasa balāporottun gǣvenna yanavanē pat vunē hema gævīma āśraya karennē pati pirisan kiyana pīṭama ekakda hambavennē gǣ nivara dakinna manussayekṭa pihiṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tamanṭa tamanṭa avaśya venavā gǣhira āśvādayak labāganna. ōka tirisan vidihaṭa bihin̆denna.
자기에게 닿는 즐거움(assāda)을 얻는 것이 필요해집니다. 그것은 짐승처럼 태어나는 길입니다.
dæn oya mānasikatvaya gonnægilā tibunam ē ōkē vipāka vaśayen hæbæ mē bhavaya næti venat suddhatvaya venna puḷuvan. pera bhavayagē nidi ehema nam ōkē vipākayak dakina mē særit ekka vin̆dila hit venna enna puḷuvan venavat enna puḷuvan.
이런 마음가짐이 쌓여 있으면, 그 vipāka로, 이번 bhava가 아니더라도 다른 때에 드러날 수 있습니다. 앞선 bhava의 것이라면 그 vipāka를 이 몸으로 겪으며 [병이] 올 수 있습니다.
kramaya hētuva na ē haṭaganna hētuva ēkayi. ē kiyannē mūla dharmayak tiyenavā. samantaraya sakas va ov samanantaraya sakas karalā. samanantaraya sakas vunāma anantaraya. anantara samanantara pratma deken sambandhaya tamayi hædennē. anna ēkayi.
방법과 까닭 — 그것이 생겨나는 까닭이 바로 이것입니다. 곧 뿌리 dharma가 있습니다. samanantara가 짜입니다. 그렇습니다, samanantara가 짜입니다. samanantara가 짜이면 anantara가 됩니다. anantara와 samanantara 두 paccaya로 이어짐이 만들어집니다. 바로 그것입니다.
etakoṭa etana tamayi etan tamayi ara ædalā innē. sakasama karapu ædalā innē. ē hētuphalaya vagē samānantaraya hædunāma. dæn ēkaṭa āva mēka poḍḍak hadalā dunnahama dæn balanna dæn gǣt kædenakoṭa issellāma kok dāgena giyā kiyana matak venakoṭa nēda mē balanna ætula ē velema kriyātmaka hæda ē hædenāya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin etakoṭa ehema krama kiyana etakoṭa ēkaṭa hēkāra pāra abhyasanaya gihiṭapuvahama sama an antarayak ēvā samanantarayak āpuṇā anna antaraya kiyana pihi pativicca karama vēgaya ēka ræt velā anantara samanāntara pratya deka ekatu pratiphalaya matuvenavā.
그렇게 그쪽으로 되풀이해 익혀 나가면 samanantara가 오고, anantara라는 맺힌 kamma의 힘이 달아올라 anantara와 samanantara 두 paccaya가 합쳐져 결과가 드러납니다.
itin mēvā eccara apiṭa hoyanna ēvā nemeyi. mēma ekak digaṭa kivvē mēma mē mē niruddhi kramaya tuḷa tiyenavā. kǣma rōgayakma rōgayaṭa hētuva rōgaya nivāraṇaya nivāraṇa mārgaya. duka dukaṭa hētuva duka nirōdhaya nirōdha mārgaya. oya ādī vaśayen lōkaya lōkayaṭa hētuva lōka nirōdhaya lōka nirōdha mārgaya kāmaya kāmayaṭa hētuva kāma nirōdhaya kāma nirōdhayaṭa mārgaya bhavaya bhavayaṭa hētuva bhava nirōdhaya bhava nirōdhayaṭa mārgaya jātiya jātiyaṭa hētuva jāti nirōdhaya jāti nirōdhayaṭa balaya caturārya satyaya ki hatara ākārayaṭa dālā vallanagalā
그런데 이런 것들은 우리가 그리 파고들 것이 아닙니다. 제가 이것을 길게 말한 것은 이것이 nirutti의 방법 안에 들어 있기 때문입니다. 병, 병의 까닭, 병을 낫게 함, 낫게 하는 길. dukkha, dukkha의 까닭, dukkha의 그침, 그침의 길. 그처럼 세상, 세상의 까닭, 세상의 그침, 세상이 그치는 길. kāma, kāma의 까닭, kāma의 그침, kāma가 그치는 길. bhava, bhava의 까닭, bhava의 그침, bhava가 그치는 길. jāti, jāti의 까닭, jāti의 그침, jāti가 그치는 길 — 이렇게 네 가지 ariya-sacca에 넣어 네 갈래로 풀어 봅니다.
hon̆da dēkō naraka dēkava hæma deyakkama lōkayat ekka tiya sambandha siyalla oya caturārya satyaya cakra haṭāvana dālā balana kramayak tiyenavā. menna mē śramaya tunin tamayi paṭisambhivan gāna kiyana eka tamayi ēka satvaya matuvenavā oya vidihaka ennē. ē nisā sǣma deyakma mehemayi ennē. mēkē hon̆da naraka mehemayi. ēkaṭa hētuva mēkayi haṭaganna ēkē naraka nam ayin karannē ēka næti tæna mehemayi. næti karana kramayanam menna mē hētuva dækalā hētuva næti karanna tiyennē. ē vigrahaka paṭinā ōka tamayi sipi vihāyannē.
좋은 것이든 나쁜 것이든 세상과 이어진 모든 것을 네 가지 ariya-sacca의 바퀴에 넣어 보는 방법이 있습니다. 이 방법을 통해 paṭisambhidā라는 것이 그렇게 드러납니다. 그래서 모든 것은 이렇게 옵니다. 이것의 좋고 나쁨은 이러하고, 그 까닭은 이것이며, 나쁜 것이라면 그것이 사라지는 자리는 이러하고, 없애는 방법은 이 까닭을 보고 그 까닭을 없애는 것이다 — 그런 풀이가 paṭibhāna입니다. 그것이 바로 [그분들이] 풀어내시는 것입니다.
ē hækiyāva ekae ekāṭa eka eka maṭa ihara tēras venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ōvā ættaṭama hoyanna yanna avaśya næhænē. api hoyanna ōnē yamak yamak nisā apiṭa duka enavā. mūla dharma sāgattahama ē dukaṭa hētuva mokakda? ē duka næti tæna koccara śānta praṇīta vuna ēkaṭa mārgaya mokakda onna ōka gatta vana nivana avabōdha karaganna.
그러니 이런 것들을 정말로 찾아다닐 필요는 없습니다. 우리가 찾아야 할 것은 이것입니다. 무엇 때문에 우리에게 dukkha가 오는가. 뿌리 dharma를 잡으면, 그 dukkha의 까닭은 무엇인가. 그 dukkha가 없는 자리는 얼마나 고요하고 뛰어난가. 그리로 가는 길은 무엇인가. 그것을 잡아 nibbāna를 깨달으십시오.
mēkaṭa amatarava api hoyanavā væḍi utcaṭa passē æn̆da giyāhama apiṭa ṭika karaganna ætula. ēkaṭa bhāṣāva karanavā. ōka īṭa passē ibæenavā tamanṭat magat ēgak karaganna tibuṇāda maṭat ohoma tōranna puḷuvan vunā. itin tōranna caturā sattaya piḷiban̆dava tiyena ē mādhiya pættakaṭa gihillā venavaṭa valin. eyā lōkē nitara. pudgatta ko
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dasākusalayek tamayi mē hæmatæninma kivvat mula oya okṭō naraka pættē hæmaekaṭama mula dasa akutalaya. itin dasā akutalaya saha ēka hētuva vena hæṭiya. ē hētu nisā siyaluma naraka vahala vena hæṭi dænaga. dasakusalaya duru karagatta dahama ēken midena hæda dænagena. dasakusalayen midīma satya vaśayen san̆dahara vidīmaṭa tiyena mārgaya mokakda lōkaya anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen tērum aragena eyādīnava dækalā athærīmen nivælamen midīma labana nivana ānisaṁsa dækalā lōkē ādīnavat venvīmē ānisaṁsa deka sihi karahi karana enakoṭa midīma tērum ara gatta nam eyā ēka kararē midenavā.
어디서 말하든 나쁜 쪽 모든 것의 뿌리는 dasa akusala입니다. 그러니 dasa akusala와 그것이 까닭이 되는 방식, 그 까닭들로 모든 나쁜 것이 생겨나는 방식을 아십시오. dasa akusala를 버리면 거기서 풀려나는 방식을 아십시오. dasa akusala에서 참으로 풀려나는 길은 무엇입니까? 세상을 anicca, dukkha, anatta로 깨닫고 그 ādīnava를 보며, 내려놓음과 탐냄이 사라짐과 풀려남으로 얻는 nibbāna의 ānisaṃsa를 보고, 세상의 ādīnava와 떨어져 나옴의 ānisaṃsa 둘을 거듭 떠올리면서 풀려남을 깨달았다면, 그는 그렇게 하여 풀려납니다.
rat duvet otanayi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kavuruvat muduvan vet velā næha nikan. api ēken anugamanaya karanna na kramaya. etakoṭa mehema ēka tamayi dharmaya rækavar.
누구도 그냥 풀려나지는 않습니다. 우리가 따라야 할 방법이 그것입니다. 그러니 그것이 바로 dharma의 보호입니다.
itin ada ennē dharmaya nævati pudgalatvayak mahā balavēgayak tiyenavā atayak eka ganna pēraganna sarva baladhārī deva dharmaya kiyalā sāgattā vagē væḍak vitarak dharma hara ekak dharmacāri kiyalā ahalā api dharmaya tuḷayi ennē dharmaya api raki ara tarava paladhāra devi api raki eka api anna tamayi. otana yannē. dharmaya kivvē ehema ekak nemeyi. api visinma naraka vidiyaṭa væraka menna mē dharma katāva tuḷin naraka venavā. ēken bērenna apiṭa ōna. api ē naraka vana nokarenna bērenna ōnē mēkayi dharmaya.
그런데 오늘날 나오는 것은, dharma를 하나의 인격처럼, 우리를 붙잡아 건져 주는 큰 힘처럼, 모든 힘을 가진 신처럼 여기는 것뿐입니다. 'dhammo have rakkhati dhammacāriṃ'이라는 말을 듣고, 우리가 dharma 안에 있으니 dharma가 우리를 지켜 준다, 전능한 신이 우리를 지켜 주듯 한다고 여기는 쪽으로 갑니다. dharma는 그런 것이 아닙니다. 우리 스스로 나쁘게 잘못하여, 바로 이 dharma의 이치를 따라 나빠집니다. 우리는 거기서 벗어나야 합니다. 그 나쁜 일을 하지 않아 벗어나야 한다는 것, 이것이 dharma입니다.
ov itin etana api dækka nam nuvaṇin dænagena mē naraka haṭagannē naraka phalaya haṭagannē naraka hētuva ehenam mama dharmānukūla vunānam naraka hētuva attārā ma naraka phalaya næha. naraka phalayen bēru vuṇā dharma anna ēkayi dharmaya ārakṣāva kiyannē.
그렇습니다. 거기서 우리가 지혜로 보고 알았다면 — 이 나쁜 결과가 생기는 것은 나쁜 까닭 때문이니, 내가 dharma에 맞게 산다면 나쁜 까닭을 버렸으므로 나쁜 결과가 없다, 나쁜 결과에서 벗어났다 — 바로 그것을 dharma의 보호라고 합니다.
api ē venuvaṭa balannē ehema nemeyi. dharmayaṭa væn̆dalā pudalā dharmaya māru pērāganna kiyalā sarva baladhārī deviyangē tatvayak kiyalā dharmayaṭa ārōpaṇaya karalā dhammō haraya rakti dhammacāraya kiyalā tiyannē api dharmaya tuḷayi innē. innē api rakī kiyalā api ohoma ada dāsan gannavā. ehema gattot hariyannē næha.
그런데 우리는 그렇게 보지 않습니다. dharma에 절하고 공양 올리며 dharma가 건져 주리라 여기고, dharma에 전능한 신의 자리를 덧씌워 'dhammo have rakkhati dhammacāriṃ'이라 하며 우리가 dharma 안에 있으니 dharma가 지켜 준다고 오늘날 그렇게 받아들입니다. 그렇게 받아들이면 맞지 않습니다.
ov
네.
dæn mehemayi menna. dæn auṣa kiyannē monavada vēt dakinna ōna. dæn itin api yamkisi karmayak siddha karanakoṭa ē karmaya siddha kirīmē api si balavēgaya balanna ōnē koccarada kiyalā ē kiyannē vædagat kenek, usat kenek, buddha dharma æti kenek apiṭa avavādayak anuśāsanāvak dunno. ætta vaśayenma api edā hiṭiyē. ē api karapu vara ayin karana tænapenavā. ehema mānasikatvaya nam api hiṭiyē. apiṭa ada pratikarma vaśayen anusatayak aragena bērenna puḷuvan vidiyaha vibhāgayak tamayi hamtu vennē. moka edā api visin karapu ekē balavēkagē ē jātiya samaya varanna puḷuvan ekak. hæbæyi ehema kenek hamba novana nisā api værata karagena inna puḷuvan.
자, 이렇습니다. 이제 [그 처방이] 무엇인지 보아야 합니다. 우리가 어떤 kamma를 지을 때, 그 kamma를 지은 힘이 얼마나 컸는지 보아야 합니다. 곧, 훌륭한 사람, 높은 사람, 붓다의 dharma를 지닌 사람이 우리에게 충고와 가르침을 주었다면 그때 우리가 정말로 저지른 잘못을 거두었을 것인가 하는 것입니다. 우리가 그런 마음가짐이었다면, 오늘 맞대응(patikamma)으로 가르침을 받아 벗어날 수 있는 그런 vipāka가 생깁니다. 그날 우리가 지은 것의 힘이 그렇게 가라앉힐 수 있는 것이기 때문입니다. 다만 그런 사람을 만나지 못했기에 잘못을 계속할 수 있었던 것입니다.
hæbæyi namut ē varta karaganna kālē apiṭa hinam avavā anuśāsanāva kāmakva denna kene. apē mānasikatvaya virāsi vunē. api ēka ahalā hikmalā ē vaṭa nokara tænaka. ē maṭṭama genanam api in̆dalā tiyennē. ē jātiya karmayagē vipāya arenaka vipākaya palenaka avasara pratya karenna ēken bērenna puḷuvan hækiyāvak æti maṭṭama vipākayak tamayi ēken pala.
하지만 그 잘못을 저지르던 때에 누군가 충고와 가르침을 주었다면 우리 마음가짐이 [바뀌어], 그 말을 듣고 다스려져 그런 짓을 하지 않았을 그 수준에 우리가 있었다면, 그런 kamma의 vipāka가 열매 맺을 때는 맞대응으로 벗어날 수 있는 수준의 vipāka로 열매 맺습니다.
mokada cētanā saha anya phalavat jataka kiyangē durvalat etanadi prabalama dæn ēka mityā dr̥ṣntiyaṭa bæhælā nemeyi. dæḍi mityā dantiyaṭa bæhælā nemeyi edā pāta varada karalā tiyenna. anna akurut kāṭa kaārava varā karanna puḷuvan. kiyā denna kenek næti nisā ēka væradi kiyalā han̆dun denna kenek novapu nisā eyā ē maṭṭamē innē. hæbæyi buddhōpada kālayak vunat koccara kiyā dunnat um̆bē han̆ḍa balanē. magē væḍē maṭa oya jātiyena minissu innavā. ehema kenāgē vēgaya haṭaganna bæri mætina vēdana ēka vennē
cetanā와 다른 힘들이 거기서 약했기 때문입니다. micchā-diṭṭhi에 빠진 것도, 굳은 micchā-diṭṭhi에 빠진 것도 아니고, 그날 작은 잘못을 저지른 것입니다. 가르쳐 줄 사람이 없어서, 그것이 잘못이라고 알려 줄 사람을 만나지 못해서 그 수준에 머문 것입니다. 하지만 붓다가 계신 때라도, 아무리 가르쳐 줘도 '네 일이나 해라, 내 일은 내가 한다' 하는 그런 사람들이 있습니다. 그런 사람의 힘이 맺히면 [벗어날] 수 없는 괴로움이 됩니다.
ēkayi hētu karana ov karanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tiyenavā tiyenavā dæn ānantara pāpa karma novanna anit vada pratikarma tiyennē.
있습니다, 있습니다. ānantariya pāpa kamma가 아닌 다른 잘못들에는 맞대응이 있습니다.
mokada anantaraya hædunnē næva samanantaraya hædunē nætnam anantarayaṭa ædalā ennada bæntara vaśayen ēkaṭa hētu pāṭayak api goḍannakapu nisā tamayi apiṭa arava ædalā inna patan karannē. itin ānantara kiyalā kiyannē ehema
anantara가 짜이지 않고 samanantara가 짜이지 않았다면 anantara로 끌려올 수 없기 때문입니다. 우리가 그 까닭의 바탕을 쌓았기 때문에 우리가 그리로 끌려가게 되는 것입니다.
apiṭanantarayak avaśya næhæ. ara anantarayenma balavat venavānantarayak næta paṭu karalā ennet ēkama balanna. ehema ekak āttihā mulak paradanna kiyalā koccara samaharantarayak parātapattak tibunē nægataya piḷiban̆dika tirapāna siddha vuna mokada ānantaraya pāpayaṭa sē sē ēkana sarantayak hædenna ōnē ēkayi sambanta rōgayak rilā ov ēka api avabōdhaya bhāgilā rōgaya maga ov bhāvanē venavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn dæn mihama deyak tiyenavā. ekak tamayi hētuva næti karana śramaṇaya. anika tamayi phalayaṭa karapu upakrama. ekak upakrama. ekak pratikarma. karmayaṭa pratikarmayak karanna puḷuvan. eka kramayaṭa upakramayak velā ganna puḷuvan.
자, 이런 두 가지가 있습니다. 하나는 까닭을 없애는 애씀이고, 다른 하나는 결과에 대해 쓰는 방편입니다. 하나는 upakkama, 하나는 patikamma입니다. kamma에는 patikamma를 할 수 있습니다. 한 방식에 대해서는 upakkama를 쓸 수 있습니다.
anit pætta hæbæyi upakramayak karanna avaśya kiyanna bahulaya hædilā tiyennē apē itin ara hētuva issellā api hadāra venna tibicca mūlika hētuva nisā. ē hēta hētuva anuva ēkaṭa pratiphalayak ganna puḷuvan lōkayaṭa ipadunē næ. ēkaṭa behedak tiyena pradēśayaṭa ipadunu. ēka labanna puḷuvan parisarayaka ipadunē. ē parisaraya ipadinnē nǣ nikan.
반대쪽에서 보면, upakkama를 해야 할 처지가 된 것도 우리가 먼저 지어 놓은 바탕 까닭 때문입니다. 그 까닭에 따라 결과를 받을 수 있는 세상에 태어난 것이지요. 그것에 맞는 약이 있는 곳에 태어나고, 그것을 얻을 수 있는 환경에 태어난 것입니다. 그런 환경에 그냥 태어나지는 않습니다.
dæn osupak nira ekak tiyenavā. aṭamahā nira ekak tiyenavā. aṭamahā niriyaṭa osuk neme. avudasa pātrayak nē. dhasa pātrayat næhæ. osupak tiyena vacanē anit nika pallen osut na. ēken ēkaṭa bētak tiyenavā pratikaraṇayak tiyenavā bērenavā pērennē anna ēkayi kiyannē. ē vagē dēvā kiyannē mēkayi. etakoṭa eyāṭa bērenna upākramayak læbenna apa gattanna kiyalā. ē aya ēkaṭa passē
ussada niraya라는 것이 있고, 여덟 큰 niraya가 있습니다. 여덟 큰 niraya는 ussada가 아닙니다. ussada라는 말이 붙은 그 아래쪽 niraya들에는 그에 맞는 약이 있고 다스릴 길이 있어 벗어날 수 있다는 뜻입니다. 그런 곳에서는 그에게 벗어날 방편이 생길 수 있습니다.
dæn api kenekuṭa puṇyānumōdanāvak karalā henā kenek pēranna puḷuvan tænak tiyenavā. ē puṇyānumōdanāvēdī ōkaṭa ē peni pihiṭalā ē hēdiyē lōke tæna midenna puḷuvan. mē rosapas neraya kiyalā puḷuvan. ē palleha ēkaṭa gæssot ehema ēka pihiṭannē næha pat vennē. koccara puṇyānumōdanā karalā satara mahana ganna samahare pratya vennē næhæ. namut kavadahari ēka givilā yanaṭa vadana pratya venna puḷuvan nisā api ē nisā puṇyānumōdanā karanavā. sitpihilaṭavanavā. ēvā karanavā. matuvā anāgata hariṭa æhamak karaganna ēken kerut tiyenna.
이제 누군가에게 puñña-anumodanā를 해서 그 사람을 건질 수 있는 자리가 있습니다. 그 puñña-anumodanā를 통해 그 마음이 자리 잡아 그곳에서 풀려날 수 있습니다. 그것이 ussada niraya라고 할 수 있습니다. 그보다 아래로 떨어지면 그것이 자리 잡지 않습니다. 아무리 puñña-anumodanā를 해도 어떤 곳에는 paccaya가 되지 않습니다. 하지만 언젠가 그것이 다 풀려 갈 때 paccaya가 될 수 있으므로, 우리는 puñña-anumodanā를 하고 마음을 세워 주고 그런 일들을 합니다. 앞날을 위해 그렇게 해 두는 것입니다.
ē ē mohotema midenavā nam ēkaṭa avaśya karana osu passē dhilā tiyennē. ē anuvā ēkē midennē. karmaya karma vēgaya balavat nam ē velāvaṭa pratikara minna. dæn sara porana avasthāva ov śāsanayak venavanē. śāsanayak venavā. ēka dænaṭa ekapa nam venna eka enavā. dæn krama dekakda tiyennē. dæn yamkisi satvayekuṭa a karma vipākayak palīma. hētukārayakat ē pætten bedilā tiyenavā.
그 순간에 바로 풀려난다면, 그에 필요한 약이 뒤에 마련되어 있는 것이고 그에 따라 풀려나는 것입니다. kamma의 힘이 강하다면 그때 맞대응을 해야 합니다. 그것이 [벗어날] 기회가 됩니다. sāsana가 되는 것이지요. 그렇게 됩니다. 이제 두 가지 길이 있습니다. 어떤 중생에게 kamma vipāka가 열매 맺는 것, 그 까닭도 그쪽으로 나뉘어 있습니다.
dæn mehema hitanna upakramayak vagen mudalak hadā vadāgena yanavā yamkisidī maṁgulakāraya api balavat īṭa vaḍā. ayitikārayat balāporottuva innavā ēkā denna. labāganna eyāṭa hatiyakut næhanam api balavatmu api mokada karannē? ara maṁkula kāryaṭa dekak tunak ædalā dīlā ara udala pudulova ara itirayaṭa denna.
이렇게 생각해 봅시다. 어떤 도둑이 꾀를 써서 돈을 빼앗아 가고 있습니다. 우리는 그보다 힘이 셉니다. 주인은 돌려받기를 바라지만 그럴 힘이 없습니다. 우리가 힘이 세다면 어떻게 하겠습니까? 그 도둑에게 두어 대 때려 주고 그 돈을 빼앗아 주인에게 돌려줍니다.
dæn metanat kalē api aragena udunālā dunnē ehenam kāṭavat karanna æti dæhæmē sāmayen hamba karagatta ma pudgalē aragena enavā hon̆dayi. ēṭat api gahalā tun dækan udalat hamvā api gæba dekēma siddha kaḷā kriyāvaliya samāna dæn mālakārayāgē udurān eyāṭa dennat api gatta kriyāvaliyē etana tibi vecca balaya dæhæmē sāsavārayen hari hamba karagatta minihā api dē kaḍā vaḍā gannaṭa api gahalā budu gattēda ēkayi.
여기서도 우리는 빼앗아서 준 것입니다. 그런데 남에게 해를 끼치지 않고 바르고 평화롭게 돈을 번 사람을 데려와 때리고 그 돈을 빼앗았다고 합시다. 두 경우 모두 우리가 한 짓의 과정은 같습니다. 도둑에게서 빼앗아 주인에게 돌려줄 때 거기 실린 힘과, 바르게 돈을 번 사람의 것을 때려서 빼앗을 때의 힘 — 바로 그 차이입니다.
ēka denna kālaya. mehema denna evana kāla sīmāva yam mohotaka enakan ohu ēkaṭa tā pōṣaṇaya vevī inna velā.
그것을 내줄 때입니다. 이렇게 내줄 때가 정해진 어느 순간이 올 때까지, 그는 그것을 위해 더 살이 오르며 지내 온 것입니다.
dæn eyā denna læhæ vena maṭṭamaṭa dæn sakas velā innē karma vipāsaya pala dīlā tiyenavā ē pætta mama kāgat ekāgen āpahu varan denā vagē avasthāva gælapenavā.
이제 그는 내줄 수 있는 수준으로 갖추어져 있고, karma vipāka 가 그쪽에서 열매를 맺었습니다. 내가 빼앗아 먹은 이에게 도로 갚아 주는 것과 같은 때가 맞아떨어진 것입니다.
anna ē væḍilā innē velāvaṭa dæn vidinna gihin̆da nam ē kālē dunnanē bhāvitā karana giyāṭa passē mokada karannē? duṇu ata poḷā kiyana śabdayak karanavā. ītālayen dunnavalaṭa gahannavā. ehema gahama ekoka saddayak karanavā. ēka akuḍi gahanna poḷo sandaya nādayan denna. mehema karaddi mokada karannē ara satāraya æhuṇē nætnam.
그렇게 살이 올라 있는 때에, 이제 그 갚음을 겪게 됩니다. 옛날 활을 쓰던 때에 사냥을 가면 어떻게 했습니까? '활 손 치기'라는 소리를 냈습니다. 화살로 활을 두드립니다. 그렇게 치면 '똑' 하는 소리가 납니다. 그 소리를 내도록 활을 칩니다. 이렇게 할 때, 그 짐승이 그 소리를 듣지 못한다면,
ē satāra niyama kālē laṁ velā denna sudusu astarava patvelā innavā.
그 짐승은 제때가 가까워져 내줄 만한 처지에 이르러 있는 것입니다.
dæn vin̆din innē gōnek nam ehema dæn gōlā upanna taman karapu pāpayaṭa vipāka gevannā vaḍi gevannalā ohu masen væḍilā ē gāhaṭa sakas velā enakoṭayi oṭa vandiyaṭa avaśyada pōsanayen hadalā tiyenavā. hæbæyi niyama kālayanaka ōnayi kan ehenna næti va duṇu atapalā sadda kavaṭa ohu dæhenna næti nisā oya saddaya nætuva hipu kaṭṭiya ka innavā.
이제 그것을 겪고 있는 것이 사슴이라면, 사슴으로 태어나 자기가 지은 pāpa 의 vipāka 를 갚는 것입니다. 갚기 위해 살이 올라 그 정도로 갖추어졌을 때, 갚음에 필요한 만큼 살찌워져 있습니다. 그런데 제때가 되면, 활 치는 소리를 내도 그는 듣지 못하므로, 그 소리를 들은 무리는 달아나고 그만 남아 있게 됩니다.
anna ē velāvaṭa ohuṭa sudusu velāva āvā.
바로 그때가 그에게 맞는 때가 온 것입니다.
dæn manussayinṭat tiyenavā velāvak karuṇa kālē tiyena sī kalpanāva mæḍi vasē mædi vasaya enaṭa aḍu venavā. ḷamā kālē tiyena sī kalpanāva karuṇa kālēdī venas venavā.
사람에게도 그런 때가 있습니다. 젊을 때의 날렵한 깨어 있음은 중년이 다가오면 줄어듭니다. 어릴 때의 깨어 있음은 젊은 시절에 달라집니다.
dæn ḷamā kālē var karuṇa kālē tiyena maṭṭama ikmavā kiyagiyāṭa vagē tamayi minissunṭat sī kalpanāvē poḍḍak hari aḍuvak vennē. saddayak karāṭa poḍḍak dænennē næha vena eka avadhānaya vena dihā eka æhun nætuva vāgē avadhānaya madi nisā æhema venasak karanavā.
어린 시절과 젊은 시절의 수준을 넘어서면 사람도 깨어 있음이 조금은 줄어듭니다. 소리가 나도 잘 알아채지 못하고, 마음이 딴 데 가 있습니다. 그것을 듣지 못한 것처럼, 마음 기울임이 모자라서 그렇게 달라집니다.
menna mē tattvayaṭa hun̆gāk væḍī tirisaṁsa mokada ē karma vipākaya kiyagavanna pætilā inna kenā
짐승은 이런 상태에 훨씬 더 빠져 있습니다. 그 karma vipāka 를 갚으러 와 있는 존재이기 때문입니다.
ē nisā ē satvayāgē kaya væṭilā mædi vayasaṭa āvā kiyannē. obagē kaya mahat vena kālaṭa tāva nætnam masin deyin porulā ṇaya gevamanna avaśya deyin sampūrṇa vecca elāvaṭa āvā. oya lāṭa kalpanāva madi.
그래서 그 짐승의 몸이 처지고 중년에 이르렀다는 것은, 몸이 살찌는 때, 곧 살 같은 것으로 불어나 빚을 갚는 데 필요한 것으로 가득 찬 때가 왔다는 뜻입니다. 그때는 깨어 있음이 모자랍니다.
nicca ilama nǣha kiyana vacanayak tiyena anna ē tattvayaṭa pat venavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
innavā innavā kanavā kanavā ehema tænaka tamayi īṭa passē innē pahat velā. anna ē dudiya ada sadda karanavayi kiyannē.
그저 머물고 머물고, 먹고 먹고 하는 그런 자리에 있다가 그 뒤에는 둔해져 있습니다. 활을 쳐서 소리를 낸다는 것이 바로 그 말입니다.
onna oya avasthāvaṭa pat vecca kenā dæn ē vipākayaṭa phalaya vipāka vr̥ttiya denna sūsu velā inna velā. etanṭa pat vecca næti kenā ē satyaṭa pælā yanavā. eyā tava sudusu næti nisā eyā vannē.
그런 처지에 이른 이는 이제 그 vipāka 의 열매를 내줄 만큼 갖추어져 있는 때입니다. 그 자리에 이르지 않은 이는 그 상황에서 달아나 버립니다. 아직 알맞지 않기 때문에 빠져나가는 것입니다.
menna mē nisā sudusu tænaṭa pat vuna kenāgen ē prējana ganna ekē mē kriyāvaliya samāna vuṇāda? etana æti tiyannē venasak. anna ē vagē etanaṭa pat novana kenā ganna venasak mē dē.
그러니 알맞은 자리에 이른 이에게서 그 이득을 얻는 것에서, 이 일이 똑같았습니까? 거기에는 다름이 있습니다. 그 자리에 이르지 않은 이에게서 얻는 것과는 다른 것입니다.
dæn api hitamukō tava cak tiyenavā mehema deyak. keneku kenekuṭa ṇaya denavā. dæn dæhæmin sātāyen sadayen ganavā niyōgaya.
이런 것도 하나 생각해 봅시다. 어떤 사람이 다른 사람에게 돈을 빌려줍니다. 이제 바르고 공정하게 법에 따라 판결을 받습니다.
ohu ṇaya geviya yutte bava væradi karuva bava rajayen tīraṇaya vennē. hæbæyi rajayen kiyannē næ vahāma siyaluma mudal eka sæhæ hærim kiyannē. īṭa passē tavat dæhæmikigamen ahanavā. oba karana rassāva mokakda kīyak ādāyam hambavenavā. obaṭa kīyak gevanna puḷuvanda sādhāraṇa obē jīvat venavā monavāhari karagena kīyak mora gevāganna puḷuvanda mē vaneha gatta nayama denavā. anē ē svāmīni maṭa ruiyara 500k nam gevāganna puḷuvan māta
그가 빚을 갚아야 하고 잘못한 쪽이라는 것은 나라에서 정합니다. 그러나 나라에서는 당장 돈을 한꺼번에 다 갚으라고 하지 않습니다. 그 뒤 다시 공정하게 묻습니다. '당신이 하는 일은 무엇이고 벌이는 얼마입니까? 살아가면서 무엇을 하든 한 달에 얼마를 갚을 수 있습니까? 빌린 빚을 갚으십시오.' '아이고 나리, 저는 500루피라면 갚을 수 있습니다.'
sādhāraṇat ē balanavā nǣha næ næhæ næ. obaṭa īṭa gevanna puḷuvan. um̆bē jīvana pāṭa mē ṭika ætta æhenavā. væḍi harīma dādī hæma. bæri kamak nætnam ehema næha bæna eka særēgeva pantiya nam asa ehema karannē ēkat ara vinica sādhāraṇatvaya
판사도 그 공정함을 살핍니다. '아니, 아니오. 당신은 그보다 더 갚을 수 있소. 당신 살림살이를 보면 그게 맞소.' 더 많이 내게 하기도 하고, 정말 어렵지 않다면 한꺼번에 갚게 하기도 합니다. 그것이 바로 판결의 공정함입니다.
menna mēvāgē lōka satyayekuṭa yamkisi tattvayaṭa pat venaka eyāgē puttiyaṭat iḍa dīlā īṭa passē ēken ara karanasaya væricca velāvaṭa ē væṭicca eka ehema avasthāvak enavā. menna mehema dharmatāvaya tuḷin obaṭa kramayak hædennavā.
이와 같이 세상의 중생이 어떤 처지에 이를 때, 그의 능력에도 여지를 주고, 그 뒤 그 원인이 무르익었을 때 그런 때가 옵니다. 이러한 dhammatā 를 통해 하나의 질서가 만들어집니다.
ē kramaya anuva tamayi lōka satvaya tava satvayakaṭa godu vennē. āhārayak vaśayen hari goḷu vennē hētuyedennē ehema nikanma āhārayak vaśayen tava kenāṭu goḷu vennē næha. anunṭa karapu avæḍak nisāma,ma asādhāraṇayak nisāma ēkē vipākaya gevalā ivarenakan ōgaṭa siddha venavā. vipāka avasthāvaṭa væhalā vipāka gevanna oya vagē lōka valaṭa ipadinna.
그 질서를 따라 세상의 중생이 다른 중생의 먹이가 되는 것입니다. 먹이로 되는 데에도 까닭이 있습니다. 아무 까닭 없이 남의 먹이가 되는 것이 아닙니다. 남에게 끼친 해악과 불의 때문에, 그 vipāka 를 다 갚을 때까지 그렇게 됩니다. vipāka 의 처지에 갇혀 그것을 갚으려고 그런 세계에 태어나는 것입니다.
mē satvayāṭagen ēka gænīmayi. ehema vipākayak næti keneken balakārayen gænīmayi kriyāven samāna vunāṭa kriyāvādī samāna kaḷāṭa anna karmavādayen samāna karanna bæha. oya dekē venasak tiyenavā.
이런 중생에게서 그것을 거두는 것과, 그런 vipāka 가 없는 이에게서 억지로 빼앗는 것은, 행위로는 같아 보여도 karma 의 가르침으로는 같다고 할 수 없습니다. 그 둘에는 다름이 있습니다.
menehak maraṇayakē pāpayaṭa balavat vennat satek maraṇayakē pāpaya aḍu vennat itāma tamayi ēka. oya krama dakinna ōnē dæn
사람을 죽이는 pāpa 가 무겁고 짐승을 죽이는 pāpa 가 가벼운 까닭이 바로 그것입니다. 이런 질서를 보아야 합니다.
tavat ekak tiyenavā mē aggañña sūtrayē ena viśva sambhavayē adahat bayibalayē ena lōka nirmāṇa adahas samānatvayak tibe. dæn mē mēket tiyenavā kramayak. namut bayibalē tiyena krama valaṭa minissu ēka yathārthayen dakinnē nætikama tiyennē. bayibalē lōka nirmāṇaya dekak pennalā. mē lōkē mūla nirmāṇayak. anna ēka aggañgna sūtrayē pennapu nirmāṇaya hā sambandha.
또 하나 있습니다. 이 Aggañña Sutta 에 나오는 세계 생겨남의 생각과 성경에 나오는 세계 창조의 생각에는 닮은 데가 있습니다. 여기에도 하나의 질서가 있습니다. 그러나 성경에 있는 질서를 사람들이 실상대로 보지 못하고 있습니다. 성경은 세계 창조를 두 가지로 보여 줍니다. 하나는 이 세계의 처음 창조입니다. 그것이 Aggañña Sutta 에서 보여 준 창조와 이어집니다.
anādiya lōka satvayā satyayat, dharmayat, ālōkayat ætuva hiṭapu suddha pirisak kiyalā pennapu tænak tiyenavā. anna ē anādiya kiyalā kivvē aggañgna sūtrayē pennapu lōka nirmāṇa kālayē brahma kalpika manusangē katāva.
태초에 세상의 중생은 진리와 dharma 와 빛을 지닌 깨끗한 무리였다고 보여 주는 대목이 있습니다. 그 '태초'라고 한 것이 Aggañña Sutta 에서 보여 준 세계 생성 때의 brahma 같은 사람들의 이야기입니다.
satvayat, dharmayak, ālōkayak nætuvaka mūla kāya kivvē anna ēka anā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
baya ē katāva ēkayi. deviyan vahansē lōkayama maæhutē kiyana katāva īṭa vaḍā hāt passē venas ekak.
성경의 그 이야기가 바로 그것입니다. 하느님이 온 세상을 만들었다는 이야기는 그와는 완전히 다른 것입니다.
ēka kalin kālē ætiveena sattu samādhiya api karannā vū krama katāva ē lōkē ehema ekak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
antima viniccaya kiyana katāvak tiyenavā bayibalē ē mē lōka vināśayēdī antimaṭa mē lōka satdaya væsilā gihillā ābāsaṭa kiyana brahma lōkayaṭa āya yana katāva ēkat ekkayi antima vinicca katāva. ē vinicca katāva venayi. etakam sāmadānaya satōnavā kiyana katāvaya.
성경에는 최후의 심판이라는 이야기가 있습니다. 세계가 무너질 때 마지막에 세상의 중생이 모두 휩쓸려 Ābhassara 라는 brahma 세계로 다시 간다는 이야기, 최후의 심판 이야기는 그것과 이어집니다. 그 심판 이야기는 따로이고, 그때까지 평화가 있다는 이야기입니다.
ova paṭalavā gattahama hoyāganna bæhæ. ēvayi kivvē mokakda kiyalā.
이것을 뒤섞어 버리면 그것이 무엇을 말한 것인지 찾아낼 수 없습니다.
mokada ōvā laukika daham laukika vaśayen divesak æti ayaṭa ē siddha vecca siddhi balanna puḷuvan ektarā kālē. lōkaya mævvā kiyannē dharmayak kiyapu vagē adāhasa tiya nævvā vagē etana pennannē sattu samājayak
그것들은 세속의 가르침이기 때문입니다. 세속적인 하늘눈을 가진 이들은 어떤 때에 그 일어난 일들을 볼 수 있었습니다. 세상을 만들었다고 하는 것도 dharma 를 말한 것 같은 뜻이 있어서, 거기서 보여 주는 것은 중생의 사회가 생겨났다는 것입니다.
bihi karā tiyennē. ekayi ammayak kālē dharma vagē ov dharmaya mul karagena menna dharmaya enna væn̆daganna. ādamma ēva ādam menna dharma ē ævit væḷan̆daganna. ēka tamayi etanu hamat mē dennē. ē samādhiya mēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa galā penna. namut ēkat oya dharmaya tiyāval hariyaṭa nirukti tōragattā nam oya hariyākārava kramayak tiyenavā mē mē ahak karanna ṭikak nemeyi. ēvætiya tiyenavā laukika harayak ēka buddhahamaṭa hama karanna samāna karanna bæhænē. buddhahama tiyennē lōkōkottara dharmaya tun lōkaya kavuruvat dēśanā nokarapu velā. ēkat eka samaranna puḷuvan sātr̥rit lōkē tava hiṭiyē næhæ. ēka venama tōraganna ōnē.
그러나 그것도 그 가르침의 뜻풀이를 제대로 가려낸다면 바른 질서가 있으니, 그저 내쳐 버릴 것은 아닙니다. 그만한 세속의 알맹이가 있습니다. 하지만 그것을 Buddha 의 가르침과 같다고 할 수는 없습니다. Buddha 의 가르침은 lokuttara dharma 로, 세 세계에서 아무도 설한 적이 없던 것입니다. 그와 견줄 스승은 세상에 따로 없었습니다. 그것은 따로 가려내야 합니다.
itin mēka tamayi aggañgna sūtrayanē viṣa sambhāvayat bayibalē pennapu ekennē. ara anādiyēdī manussayā gæna kivva eka tamayi ara kivvē satvayat dharmayak ālōkayak nætuva hidilā tiyennē. ara deviyan vahansē paḷama dena lōkaya mævassē eka, deveni dina goḍabiya mævasaka tunveni dina satvaya mævasa eka hataraveni dina ē satvaya san̆dahā nirtura saha paḷavarga mævasaka mē ādi vaśayen kiyana kramayak tiyenavā lōkē māgē āpu hæ. ē kiyana katāvayi ara kiyana katāvayi dekak.
이것이 Aggañña Sutta 의 세계 생겨남과 성경이 보여 준 것입니다. 태초의 사람에 대해 말한 것은 진리와 dharma 와 빛을 지니고 살았다는 것입니다. 그리고 하느님이 첫날 세상을 만들고, 둘째 날 땅을 만들고, 셋째 날 생명을 만들고, 넷째 날 그 생명을 위해 곡식과 열매를 만들었다는 식의 이야기가 세상에 전해 옵니다. 그 이야기와 앞의 이야기는 서로 다른 둘입니다.
goḍamen maæhuvā kiyana eka ēvā mēkaṭa panna giyat mēke tiyenavā dharmānukūla pættak. mæḍa vena pættak tiyenavā goḍa vena pættak tiyenavā. mæḍa vena pætta mēkayi, goḍa vena pættayi. dasa kusalaya goḍa vena pætta goḍa dasa akusalayen mæḍa vena pætta maḍa menna goḍa menna maḍa kiyā kiyanna eka tamayi deviyan vahansē goḍava pennē.
땅에서 만들었다는 것을 이쪽으로 끌어와도 여기에는 dharma 에 맞는 한쪽 면이 있습니다. 진흙이 되는 쪽이 있고 마른 땅이 되는 쪽이 있습니다. 진흙 쪽은 이것이고 마른 땅 쪽은 저것입니다. 열 가지 kusala 가 마른 땅 쪽이고, 열 가지 akusala 가 진흙 쪽입니다. '여기가 마른 땅, 여기가 진흙'이라고 말해 준 것, 그것이 하느님이 마른 땅으로 보여 준 것입니다.
itin oya depættema tatvayama æhuvā kiyannē goḍa tērum gatta kenā dasa akusal nokarana dasa kusala karamin goḍa inna
그러니 그 두 쪽의 처지를 만들었다는 것은, 마른 땅을 알아본 이가 열 가지 akusala 를 하지 않고 열 가지 kusala 를 하면서 마른 땅에 머문다는 뜻입니다.
etāuvat ē ayaṭa bhājamaya san̆dahā nivituna saha phalāvaraga phalan
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē kiyannē etanin pennannē kenekuṭa hiṁdiyak hisāvak nætuva dæhæma nisāmaya jīvat vena phaya kiyā dunnā kiyana eka samājaya uparimayak karapa tamayi
거기서 보여 주는 것은, 누구에게도 해치거나 괴롭힘 없이 오직 바르게 살아가는 길을 가르쳐 주었다는 것입니다. 사회를 가장 좋게 만든 것입니다.
anna ē samādhi pariyāya satpuru samādhiya laukika sattu samādhiyak æti ēkayi ē penna
그것이 바로 그 풀이입니다. 착한 이들의 사회, 세속의 착한 사회가 있었다는 것, 그것을 보여 줍니다.
tava mē anatta lakṣaṇa sūtraya piḷiban̆dava vigrahayak dæn mēkat budupiyāṇan vahansē vaṭināma dēśanā dæn budurajāṇan vahansē anatta lassana sūtraya dēśanā kirīma pasvagata pavā pennalā dunna antimala arihatyaṭa pat vennaṭat hētu vuṇā. dæn arihat labāīmaṭa hētu kāraka vannā vū sūtra dēśanāvak tamayi mē anatta lakṣaṇa sūtraya.
또 이 Anattalakkhaṇa Sutta 에 대한 풀이입니다. 이것도 Buddha 의 매우 값진 설법입니다. Buddha 께서 Anattalakkhaṇa Sutta 를 설하신 것이 pañcavaggiya 비구들이 마침내 arahant 가 되는 까닭이 되었습니다. arahant 됨을 이끄는 설법이 바로 이 Anattalakkhaṇa Sutta 입니다.
etakoṭa ē vagēma ēkedi pennannē mehemayi. lōka satvayā mē lōkayayi kiyana ṭikaṭa ahuvelā inna hæṭi. mē lōkayē anattayi kiyannē æyi kiyalā vigraha karana hæṭi tamayi mēkē vigraha karannē.
거기서 보여 주는 것은 이렇습니다. 세상의 중생이 '세상'이라는 것에 붙잡혀 있는 모습, 이 세상을 왜 anatta 라고 하는지를 풀어 주는 것이 이 경의 풀이입니다.
æsa kana diva nāsaya śarīraya mana rūpa śabda gandha rasa sparśa dharma menna mē kiyana abhyantara saha bāhira yamak vēda menna mē siyalla hærenna tavat lōkayak panavanna tænakna. yamak yam tænaka lōkayayi panavanavā nam panavalā tiyennē oya ṭika tuḷa.
눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, 그리고 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma — 이 안과 밖의 것들 말고는 다른 세상을 내세울 자리가 없습니다. 어디서든 무엇을 세상이라고 내세운다면, 그것은 바로 이것들 안에서 내세운 것입니다.
ekkō siyummava panavanavā ekkō ghanava panavenavā. hīnava panavanavā praṇītava panavenavā. dura panavanavā ḷan̆ga panavavā. atītayē pænevvā dæn panavanavā matu anāgatayat panavanna puḷuvan. hæbæyi panavannē æsa kana divanāsaya śarīraya mana rūpa śabda gantanāsa sparśama tiyena oya abhyantara hayayi vāhaya hayayi tuḷin panavanavā misak oya okkoma oya ṭika æralā atīta anāgata vartamāna satunkālayaṭavat hīna praṇīta vaśayenvat siyum gana vaśayenvat panavanna vidihak nǣha lōkayak tuḷa mona
미세하게 내세우기도 하고 거칠게 내세우기도 합니다. 낮게 내세우기도 하고 훌륭하게 내세우기도 합니다. 멀리 내세우고 가까이 내세웁니다. 지난날에 내세웠고 지금 내세우며 앞날에도 내세울 수 있습니다. 그러나 내세우는 것은 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음과 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma 라는 안의 여섯과 밖의 여섯을 통해서일 뿐, 이것들을 다 빼고서는 과거·미래·현재 어느 때로도, 낮고 높게도, 미세하고 거칠게도 세상을 내세울 길이 없습니다.
eham lōkayayi yamak ætnam asāhanayak dukak vaena yamak ænam oya ṭika tuḷa næ tuḷa
그러니 세상이라는 것이 있다면, 불편함이나 dukkha 라는 것이 있다면, 그것은 이것들 안에 있습니다.
lōkaya tuḷa kiyana vacanaya tava idiri vigraha karanavā nam æsa, kana, divanāsaya, śarīraya, mana rūpa, śabda, gandha, rasa, sparśa dharma tiyennē. menna mē ṭika tuḷa tamayi. yam dukak pænahenivvā nam panavalā tiyennē. yam satyaya dukak vin̆dinavā nam vin̆dalā tiyennē. vindanam dæn vin̆dinavā nam vin̆dinnē. matu vinda hētu tiyena nam vin̆dinnē oya kiyana æsa, kana, divanāsaya, śarīraya, manasā rūpa, sadda gandha, rasaya, sparśa dharma tiyena mē tuḷayi.
'세상 안에서'라는 말을 더 풀면, 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma 가 있는 바로 이 안입니다. 어떤 dukkha 를 내세웠다면 여기서 내세운 것입니다. 어떤 중생이 dukkha 를 겪는다면, 겪었다면 여기서 겪은 것이고, 지금 겪는다면 여기서 겪으며, 앞으로 겪을 까닭이 있다면 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음, dhamma 가 있는 이 안에서 겪습니다.
oya tuḷin ahak velā monama asāhanayakvat vidinna denak. mona dukak patti venna deyak. dæn oya ṭikama tamayi. ēvaṭa mūlika vecca tæn. duk lōkaya patinisā kivvē nna ōkayi. lōkayē dukē pīḍiyā kivvē oya hētuva.
이것들을 벗어나서는 어떤 불편함도 겪을 것이 없습니다. 어떤 dukkha 도 생겨날 것이 없습니다. 바로 이것들이 그 바탕이 되는 자리입니다. 세상을 dukkha 의 세상이라고 한 것이 이것이고, 세상의 dukkha 에 짓눌린다고 한 까닭이 이것입니다.
dæn metandi menna mē ṭika gæna karapu vigrahayak tamayi. ara lōkaya kiyalā ēkakayak vaśayen aragena karanakoṭa væḍiyi. tavat vigraha karalā denna puḷuvan hæṭiyaṭa tamayi æsa, kana divanāsaya, śarīraya kiyana ēva hæṭi. ēvaṭa gōcaraya rūpa śabda gandha rasa sparśa kiyana mē ṭikat aragena oya vigraha sahita lōkaya pinvā. lōkaya kiyana ēkakayak vaśayen pennapu hariyaṭama tamayi vigrahayen oya hayākārayen pennē. lōkayā kiyana eka
여기서는 바로 이것들에 대해 풀이한 것입니다. 세상을 한 덩어리로 놓고 말하면 너무 넓습니다. 더 풀어 줄 수 있게 눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 것과, 그것들의 대상인 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음을 함께 가져와 풀어 놓은 세상을 보여 줍니다. 세상이라는 한 덩어리로 보여 준 것을 그대로 여섯 갈래로 풀어 보여 주는 것입니다. 그것이 '세상'입니다.
itin menna mē ṭika pennanakoṭa æsa aniccada niccada budurajāṇan vahansē ahana æsa aniccayi kiyalā paḷituru venavā isu yamak anicca nam ēka dukada sæmada kiyalā ahanavā. valaṭa væṭahennē kohomada yamak anicca nam dukayi kiyalā hētu sādhakayadī uttarayak tiyenavā. dænamak anicca nam, dukkha nam, vipariṇāmayaṭa patvenavā nam ēka attada anattada kiyalā ahanavā.
이것을 보여 주실 때 Buddha 께서 '눈은 anicca 인가, nicca 인가?' 하고 물으십니다. 비구들은 '눈은 anicca 입니다'라고 답합니다. '무엇이 anicca 라면 그것은 dukkha 인가, sukha 인가?' 하고 물으십니다. 그들이 이해한 대로, 무엇이 anicca 라면 dukkha 라고 까닭을 들어 답합니다. '무엇이 anicca 이고 dukkha 이며 vipariṇāma 에 이른다면, 그것은 atta 인가, anatta 인가?' 하고 물으십니다.
atta kiyannē attavanda sāravanda næ asārada anattada? itin ēka sāravat venna vidihak nǣ kiyalā ēka anattayi kiyalā uttarayak tiyanna.
atta 란 알맹이가 있는 것입니까, 아니면 알맹이 없는 anatta 입니까? 그것이 알맹이를 가질 길이 없으니 anatta 라고 답하게 됩니다.
æsaṭa gōcara vena rūpaya iccada aniccada etakoṭa ēka aniccayi kiyalā uttarayak tiyanna. yamak anicca nam ēka dukada sæpada? kæmati sē pavatinnē nætnam. ēka dukada sæpada? ēka dukayi. yamak kæmati sē pavatinnē nætnam ē hētuven ēka duka nam ēka vipariṇāmayaṭa patvenavā nam
눈에 보이는 rūpa 는 nicca 입니까, anicca 입니까? 그러면 anicca 라고 답합니다. 무엇이 anicca 라면, 바라는 대로 있지 않는다면, 그것은 dukkha 입니까, sukha 입니까? 그것은 dukkha 입니다. 무엇이 바라는 대로 있지 않아 그 때문에 dukkha 라면, 그것이 vipariṇāma 에 이른다면,
vipariṇāma kiyanakoṭa venas vena bavaṭa kivvaṭat bæ. pariṇāmaya tōraganna ōna. vipariṇāma tōraganna. pariyāya nāmaya parināma pariyāya kiyalā pennannē.
vipariṇāma 를 그저 '바뀌는 것'이라고만 해서는 안 됩니다. pariṇāma 를 가려 알아야 하고 vipariṇāma 를 가려 알아야 합니다. pariṇāma 는 pariyāya 라는 이름으로 보여 주는 것입니다.
api yamkisi ākārayakin paṁcagāmayan mul karinavā. balāporottuvak æti karagattā nam mē rōgaya yamak menna mē sē pavatina nam apiṭa hon̆dayi kiyalā. menna mē nam lōkē esē nætnam kenā vivariṇāmaya. mana vaḍana æhæ saha mana vaḍana rūpayi api balāporottu vennē. araya balāporottu vena pariṇāmaya ōkayi.
우리는 어떤 식으로든 다섯 감각의 즐거움을 바탕으로 삼습니다. '무엇이 이렇게 있어 주면 우리에게 좋겠다'는 바람을 일으켰다면, 세상이 그렇게 되지 않는 것이 vipariṇāma 입니다. 우리가 바라는 것은 마음에 드는 눈과 마음에 드는 rūpa 입니다. 그 바라는 pariṇāma 가 그것입니다.
dæn mana vaḍana æhæk saha mana vaḍana rūpayak balāporottu vunāṭa siddha velā tiyennē ē balāporottu venas deyak siddha vīmē. pariṇāmayaṭa venas deyak siddha vīmak ætda ēkayi vipariṇāmaya. venas venas vena nisā kiyana eka nemeyi etakoṭa pennannē. viparināma sitanam kivvē pariṇāmayaṭa vaḍā venas vuṇā. ēka dukayi.
마음에 드는 눈과 마음에 드는 rūpa 를 바랐어도 실제로 일어난 것은 그 바람과 다른 것입니다. pariṇāma 와 다른 것이 일어남, 그것이 vipariṇāma 입니다. 그러니 그저 바뀌고 또 바뀌기 때문이라는 뜻이 아닙니다. vipariṇāma 란 pariṇāma 와 다르게 되었다는 것입니다. 그것이 dukkha 입니다.
balāporottu vunin mana vaḍana æhæk, mana vaḍana rūpayak, mana vaḍana kanak, mana vaḍana śabdayak, mana vaḍana nāsayak, mana vaḍana gandhayak, mana vaḍana rasayak, mana vaḍana divak mana vaḍana kayak, mana vaḍana pahasak mana vaḍana ē vagēma manak mana vaḍana dharmayak. balāporottuna parināmaya ē ākāraya ōnē karanna. pariyāya nāmaya ēkayi. namut siddha vennē ēkaṭa venas deyak.
바라는 것은 마음에 드는 눈, 마음에 드는 rūpa, 마음에 드는 귀, 마음에 드는 소리, 마음에 드는 코, 마음에 드는 냄새, 마음에 드는 맛, 마음에 드는 혀, 마음에 드는 몸, 마음에 드는 닿음, 그리고 마음에 드는 마음, 마음에 드는 dhamma 입니다. 바라는 pariṇāma 는 그런 모습을 원하는 것입니다. pariyāya 라는 이름이 그것입니다. 그러나 일어나는 것은 그와 다른 것입니다.
ehenam vipariṇāma ehenam kæmati sē nætnam. ēka duken asahanayen pirilā nam balāporottu ākal venas ākārayaṭa patvenavāna. ēvā arthavatda anārthavat kiyalā ganna suḷu. anna etakoṭa nigamanayak. ēvā arthavat kiyalā ganna sudusu nǣhæ. anattayi. anna lakṣaṇaya.
그렇다면 vipariṇāma, 곧 바라는 대로 되지 않는 것입니다. 그것이 dukkha 와 불편함으로 가득하다면, 바라던 모습과 다른 모습에 이르는 것입니다. 그것들을 뜻있는 것(attha)으로 여길 만합니까, 뜻없는 것으로 여길 만합니까? 그러면 결론이 나옵니다. 그것들은 뜻있는 것으로 여길 만하지 않습니다. anatta 입니다. 그것이 lakkhaṇa 입니다.
næ. æhē lakṣaṇaya mokakda? anatta lakṣaṇaya. rūpayē lakṣaṇaya anatta lakṣaṇaya kanē lakṣaṇayat anatta lakṣaṇaya śabdayē lakṣaṇayat anatta lakṣaṇaya oya kramayaṭa tōraganna nāsayē lakṣaṇaya na gandhayē lakṣaṇaya dekama anattayi. anatta lakṣaṇaya. ē vagēma divayē lakṣaṇaya ratayē lakṣaṇaya dekat anattayi. kayē lakṣaṇa poṭṭhabbayangē lakṣanat anattayi. manī lakṣaṇayat dharmayangē lakṣaṇayat anatta ehenam siyallama kæṭi karagattahama lōkayē anattayi anatta saṁtayi.
눈의 lakkhaṇa 는 무엇입니까? anatta lakkhaṇa 입니다. rūpa 의 lakkhaṇa 도 anatta lakkhaṇa 입니다. 귀의 lakkhaṇa 도, 소리의 lakkhaṇa 도 anatta lakkhaṇa 입니다. 이런 식으로 가려 알아야 합니다. 코의 lakkhaṇa 와 냄새의 lakkhaṇa 둘 다 anatta, anatta lakkhaṇa 입니다. 마찬가지로 혀의 lakkhaṇa 와 맛의 lakkhaṇa 둘 다 anatta 입니다. 몸의 lakkhaṇa 와 닿음(phoṭṭhabba)의 lakkhaṇa 도 anatta 입니다. 마음의 lakkhaṇa 와 dhamma 들의 lakkhaṇa 도 anatta 입니다. 그러니 모두를 한데 모으면 세상은 anatta 이고, 이롭지 않은 것을 지녔습니다.
anna oya ṭika dænaganna. ehenam oya ṭikama tamayi dhamma cakkapatta sūtrayē hīnō dhammō pōtunikō anariyō kiyalā pennē oya ṭika oya anna pasayi ēvaṭa yōcāyaṁ kāma sukallikāna yōgō kāma sukayangē æli ælī yam yōgayak vehesak vin̆dinavā nam hīnayi grāmyayi pōtujanikayi anāryayi anatta sahitayi. kīnō gammō pōtujanikōnariyō anatta saṁhi
바로 그것을 알아 두십시오. 바로 이것을 Dhammacakkappavattana Sutta 에서 'hīno gammo pothujjaniko anariyo'라고 보여 줍니다. 그것들에 대해 'yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo', 곧 감각의 즐거움에 들러붙어 어떤 애씀을 겪는다면, 그것은 낮고, 촌스럽고, puthujjana 의 것이며, ariya 답지 않고, 이롭지 않은 것을 지녔습니다. 'hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito'입니다.
ehenam ēken ahalā sæpagena hari innavā nam ehema bam̆balō devlō dugatiya balāgena ē vagēma mē mē brahma lōka balāgena innavānam dukkō vanarīyō anatta saṁ ēkat dukkhayi anārya ēkat anatta sahita
그것을 듣고 즐거움을 누리며 지내든, brahma 세계와 deva 세계, 나쁜 갈 곳을 바라보며, 또 brahma 세계를 바라보며 지내든, 'dukkho anariyo anatthasaṃhito'입니다. 그것도 dukkha 이고 ariya 답지 않으며 이롭지 않은 것을 지녔습니다.
ehenam atta kelamatānī yōgayen hō kāma supallikānī yōgayen hō yamak æsuru karanavā nam anta deken. oya anta deken ætuḷu karana tākal tamayi lōkayē pævætma. ē pævætmaṭa yamak ayitida? anatta sahitak kiyalā dænagattahama anātma lakṣaṇaya ōkak kiyalā tērum aragattahama tavat tōraganna deyak ituru vennē.
그러니 attakilamathānuyoga 로든 kāmasukhallikānuyoga 로든 무엇을 가까이한다면, 그것은 두 극단입니다. 이 두 극단에 빠져 있는 동안이 바로 세상의 이어짐입니다. 그 이어짐에 속하는 무엇이 있습니까? 그것이 이롭지 않은 것을 지녔음을 알고, anatta lakkhaṇa 가 그것이라고 깨달으면, 더 가려야 할 것이 남습니다.
yamak anatta nam ganna tīraṇaya mokakda tava tavat særisarā ē pættē yanna hitanavada ehenam ē anatta deyin athærīn novælīm midī keḷavara karanna hitenavā. yathārthaya mokakda dharmaya kotanada? anatta vū yamak ætnam athærīma noyalma vidīma hæra vena karanna deyak nǣha. ēkayi sænasummaka kiyagennē. athærīmaṭa noyalmaṭa midīmaṭa ada paṭan mama kriyātmaka venavā kiyalā paṭan gattot ārya mārgaya vaḍanna paṭan gattā venavā.
무엇이 anatta 라면 내릴 결정은 무엇입니까? 그쪽으로 더 떠돌아 가고 싶습니까? 아니라면 그 anatta 인 것에서 놓아 버리고, 들러붙지 않고, 벗어나 끝내고 싶어집니다. 실상은 무엇이며 dharma 는 어디에 있습니까? anatta 인 무엇이 있다면, 놓아 버림과 들러붙지 않음과 벗어남 말고는 할 일이 없습니다. 그래서 그것을 편안함이라고 합니다. '오늘부터 나는 놓아 버리고, 들러붙지 않고, 벗어나기 위해 움직이겠다'고 시작하면 ariya magga 를 닦기 시작한 것이 됩니다.
ēka pættakin tiyāma mē lōkē tiyena eka kǣli allagena ē ōvā hoyahu bala balā inna kaṭēṣana karanna giyot ehema eyā ārya mārgaya nemeyi innavā. bāhira dē.
그것을 한쪽에 밀어 두고 이 세상의 조각들을 붙잡아 찾아보고 따져 보며 갈래를 나누려 든다면, 그는 ariya magga 에 있는 것이 아닙니다. 바깥의 것입니다.
hæbæyi kāraṇaya mēkayi kiyalā dænagatta kenā. hæbæyi maṭa satyayayi kiyalā kiyanakoṭa væṭahenavā. ēka ætta kiyat mama avagva piriganna. ē vunāṭa maṭa tāva hitenavā ara kohe yanna mē kohenna mē mē vidihaṭa karagena inna ōnē. mehema jīvat venna ōnē. ehema hitana kenek innavā. hæbæyi satyaya dækalā inna kenek nisā ohugē situvilla kavadahari laukika deveni karalā ara lōkōta dænagatta satvaya paḷaveni karana davasak ēkāntayen ena nisā ohu anātha mārgayen hevat pr̥thagat jana mārgayen midunā.
그런데 요점이 이것이라는 것을 안 사람이 있습니다. 진리라고 말해 주면 알아듣습니다. '그것이 참이라는 것은 나도 받아들입니다. 그래도 나는 아직 어디로 가야 하고, 이렇게 지내야 하고, 이렇게 살아야 한다는 생각이 듭니다.' 그렇게 생각하는 사람이 있습니다. 하지만 진리를 본 사람이기 때문에, 그의 생각이 언젠가는 세속을 둘째로 두고 그가 알게 된 lokuttara 진리를 첫째로 두는 날이 반드시 오므로, 그는 ariya 답지 않은 길, 곧 puthujjana 의 길에서 벗어났습니다.
lōkayā ohu gæna dænagena hiṭiyat ohu yathābōdhayen sōtāpanna pudgalayek. yathārthayen etana inna.
세상이 그를 어떻게 알고 있든, 그는 참된 깨달음으로 sotāpanna 입니다. 실상으로 그 자리에 있습니다.
koccara pramā ē tiyennē okkoma ōkē pramādayak. hæbæyi pramādayanṭa koṭu karanna bæ.
아무리 늦어지더라도 그것은 다 늦어짐일 뿐입니다. 그러나 늦어짐으로 그를 가두어 둘 수는 없습니다.
puṭukola varadana damanna bæ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa ēkāntaya væḍahenna paṭan gannavā. mama dænagatta satyayaṭa anuva bæluvot. ē mama dænagatta satvaya tuḷa yamaken duka enavā, asāhana enavā, harayak nǣha kivvā yamak venna mama mē yannē ē ṭika.
그러면 확신이 자라기 시작합니다. 내가 알게 된 진리에 비추어 보면, 내가 알게 된 그 진리 안에서 무엇으로부터 dukkha 가 오고 불편함이 오고 알맹이가 없다고 했던 것, 내가 가는 곳이 바로 그것입니다.
ēka dænaṭa atdækīmenma tērenavā ēka dukayi anāryayi anatta sahitayi kiyalā. hīnayi, gammayayi, pōtajjanikayi anārayi anat sahitayi kiyalā pēnavā.
이제는 겪어 봄으로써 그것이 dukkha 이고 ariya 답지 않으며 이롭지 않은 것을 지녔다는 것이 알아집니다. 낮고, 촌스럽고, puthujjana 의 것이며, ariya 답지 않고, 이롭지 않은 것을 지녔다는 것이 보입니다.
muṇavaṭa passē yanavā. anna avabōdhaya matuvicca gama acarin vænīmē tiyenavā. ē kramayaṭa hari
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mārgaya pūrṇaya venavā.
그렇게 해서 길이 온전해집니다.
ē ēka anātma lakṣaṇa sūtraye dakinna ōnē onna ove anatta lakṣaṇa sūtrayagē vēgaya anarthaya dakinna ōnē lōkaya anarthayi. anārthayi kiyana eka apē vacanayen nætnam anāsayi. lōkē anāthayi kiyalā avaṁkava tērum gatta nam nivanama nātayi kiyalā tōragattanam. ohu daham dækalā ivarayi. paḷamu dækīmen pūrṇayi.
그것을 Anattalakkhaṇa Sutta 에서 보아야 합니다. 이것이 Anattalakkhaṇa Sutta 의 힘입니다. 뜻없음을 보아야 합니다. 세상은 뜻없는 것입니다. '뜻없다'는 것을 우리말로 하면 '기댈 데 없다'는 것입니다. 세상은 기댈 데 없다는 것을 진정으로 알고, nibbāna 만이 기댈 곳이라고 가려냈다면, 그는 dharma 를 보아 마쳤습니다. 첫 봄으로 온전합니다.
dækapu dē piḷiban̆da atdækīma labāgena ataren valī midī suvayaṭa patvīmayi keḷavara kirīmayi obaṭa tiyennē. lōkōtara bhāvaya pūrṇaya karaganna eka. ēken ahara vū adinna bæhæ kavadāvat. namut pragnāven yamak dækiya yutuda? dækiya yutu darśana pahaḷa karapu kenek nisā. ēka venas venna hētu næ.
본 것에 대한 겪음을 얻어 가며 그 사이에 떨어져 나오고 벗어나 편안함에 이르는 것, 끝내는 것이 여러분에게 남아 있습니다. lokuttara 의 자리를 온전히 하는 일입니다. 거기서 그를 다시 끌어낼 수는 결코 없습니다. paññā 로 보아야 할 것, 보아야 할 봄을 일으킨 사람이기 때문입니다. 그것이 바뀔 까닭이 없습니다.
īṭa passē æhuva koccara utsāhaya athæralā hiṭiyā. vīrya atralā hiṭiyā. asaramā karadda? mokada æsuru karana æturu karana deeni mokaṭa paharak vadinna paṭan ganavā. pahara vadinna vadinna tērenna paṭan gannavā. harayak næti ekē hædīma tavat æliiyannē mē harayak næti eken. lōkayē ādīnava nivana ānisaṁsa nirantarayen ova dakinna paṭan gannavā. menna mēken kivvaṭa ārya mārgaya væḍenavā balā siṭiya. amutuven bhāvanā nokaḷat ē mālā enavā.
그 뒤에 아무리 애씀을 놓아 버리고 viriya 를 놓고 지낸다 한들 어떻게 되겠습니까? 그가 가까이하는 것마다 타격을 받기 시작합니다. 타격을 받고 또 받으며 알게 되기 시작합니다. 알맹이 없는 것에 들러붙어 사는 것을, 알맹이 없는 것에 더 들러붙는 것을 봅니다. 세상의 ādīnava 와 nibbāna 의 ānisaṃsa 를 늘 보기 시작합니다. 이렇게 해서 ariya magga 가 저절로 자라는 것을 보게 됩니다. 따로 bhāvanā 를 하지 않아도 그 길이 옵니다.
itin ō keṭi dam keṭiyen ara gatta ma oya ṭika tamayi okkē vigraha vennē. itin ōka vigraha karalā tērum araganna æhæ gæna rūpaya gæna vigraha kaḷā vāgē kana śabdaya nāsaya gandhaya diva rasaya kaya poṭṭhabbayē mana dharma gænat tērum ganna ōna.
그러니 간추리면 이것이 전부 풀이되는 내용입니다. 이것을 풀어서 알아 두십시오. 눈과 rūpa 에 대해 풀이한 것처럼 귀와 소리, 코와 냄새, 혀와 맛, 몸과 phoṭṭhabba, 마음과 dhamma 에 대해서도 알아야 합니다.
tavat mik tiyenavada praśna aha
또 다른 물음이 있습니까?
bhava kiyana vacana gattahama atthi kamma bavō atthi uppatti bavō kiyalā bhava dekak dharmaya pennanavā. vigraha karalā pennanavā ṭika api dharmaya hon̆daṭa pæhædili. vibhaṁgaparaṇī patta vibhaṁgaya tuḷa pennanavā lassanaṭ vigraha karalā tatta katamā bahu bhava kiyannē mokakda? atthi uppattiya bava atthi kamma bavayaṁ uṭṭati upādāna patiyā bavaṭa vigraha venavā atana ena ākāraya karma bhavayak tiyenavā uppatta bhavayak tiyenavā. mē karma bhavayayi uppatta bhavayayi kiyana deka tōrāganna ōna.
bhava 라는 말을 보면, dharma 는 'atthi kammabhavo, atthi upapattibhavo'라고 두 bhava 를 보여 줍니다. 풀어서 보여 주는 것을 보면 dharma 가 아주 분명합니다. Vibhaṅga 의 Paṭiccasamuppāda-vibhaṅga 안에 아름답게 풀어 보여 줍니다. 'tattha katamo bhavo? — bhava 란 무엇인가? atthi upapattibhavo, atthi kammabhavo.' upādāna paccayā bhavo 에서 그렇게 풀이되어 나옵니다. kamma bhava 가 있고 upapatti bhava 가 있습니다. 이 kamma bhava 와 upapatti bhava 둘을 가려 알아야 합니다.
karma bhavaya kiyalā kiyannē mēkayi. api yamkisi karmayak pāpa karmayak hō puṇya karmayak hō monavāhari kaḷānē itin kayi vatanin kavada kaḷā. karapu kriyāvaliya ē saman̆ga gevilā giyā. ektarā matu nirmāṇayak kaḷa hækivā. śakti viśēṣayak. ē tuḷin goḍanaganavā. mē goḍanagana śaktiya nāma śaktiyak.
kamma bhava 란 이것입니다. 우리가 어떤 karma 를, pāpa karma 든 puñña karma 든 무엇이든, 몸으로나 말로나 언젠가 지었습니다. 지은 그 일은 그와 함께 지나갔습니다. 그러나 앞날에 무엇을 만들어 낼 수 있는 어떤 특별한 힘이 남아, 그것을 통해 쌓아 올립니다. 이 쌓아 올리는 힘은 nāma 의 힘입니다.
api mē lōkē śaktiya kiyalā kiyannē laukika dēval vala ōna. laukika vaśayen mē vidyāmāna dēval vala ōnada ēvaṭa ayiti næti. ēvā goḍanægīmaṭa hētukāraka vana śakti viśēṣayak tiyenavā. menna mē śakti viśēṣaya venama tōrāganna.
우리가 이 세상에서 힘이라고 하는 것은 세속의 것들, 세속에서 눈에 드러나는 것들에 속하는 것입니다. 이 힘은 그것들에 속하지 않습니다. 그것들을 쌓아 올리는 까닭이 되는 특별한 힘이 있습니다. 이 특별한 힘을 따로 가려 알아야 합니다.
æharu tenat otana.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn api hitamu api galā uḍavidi karanavā. gala uḍi yanavā pēnavā. koccara parīkṣā karalā bæluvada mē uḍa yana gala tulada tavat deyak mēka vaṭa karalā tiyenavā kiyalā apiṭa pēnavā.
우리가 돌을 위로 던진다고 해 봅시다. 돌이 올라가는 것이 보입니다. 아무리 살펴보아도, 올라가는 이 돌 안이나 그 둘레에 다른 무엇이 있는 것이 우리에게 보입니까?
ara balapuhama galak araganna uḍa æti magadi allaganna maga rækalā in̆dalā hari. aragena api parīkṣā karalā bæluvot ē gala apiṭa oya gala galaṭa ayiti yamkisi dravya koṭasak ærenna ara gala uḍagiya hētuvak tiyenavada etakoṭa bimaticca gala nikan uḍa giyē næhæ. api gahapumayi uḍa giyē.
돌 하나를 집어 던지고, 길목에서 기다렸다가 올라가는 도중에 붙잡아서라도 살펴본다면, 그 돌의 물질 말고 돌이 올라간 까닭이 거기에 있습니까? 땅에 있던 돌이 저절로 올라간 것이 아닙니다. 우리가 던졌기 때문에 올라간 것입니다.
itin gala apē ain atahærenavā. dæn uḍē yanavā. dæn apiṭa kiyanna puḷuvan api yodapu śakti pramāṇayak ōkaṭa tiyenavā. mama mē gala aḍi 10k vitara yanna ōnanam gahanna. aḍi 20k vunam 20k vuḍa yanna maṭa gahannat puḷuvan. aḍi 30kkuḍa yanna gahannat puḷuvan. tava śakti tiyenavā adi 4k 50kkuṭa yanna gahannat puḷuvan. koccara uḍala yannada gahanna ōnē kiyana āḍi 10k gahanna. eham śaktiya ṭikak dena vidihaṭa 10 sīmā karapu śakti pramāṇayakin galavuḍa gænīma. aḍi dahayak vagaṭa kiyalā kalapa pallaṭa ṭenavā.
돌이 우리 손을 떠납니다. 이제 위로 올라갑니다. 이제 우리가 들인 힘의 양이 그 안에 있다고 말할 수 있습니다. 이 돌이 10피트쯤 올라가게 하고 싶으면 그만큼 던집니다. 20피트면 20피트 올라가게 던질 수도 있고, 30피트 올라가게 던질 수도 있습니다. 힘이 더 있으면 40피트, 50피트 올라가게도 던질 수 있습니다. 얼마나 높이 올라가게 할지 정해 10피트로 던집니다. 그만큼의 힘을 주어 10피트로 한정한 힘으로 돌을 던지면, 10피트쯤 올라갔다가 아래로 떨어집니다.
ē aḍi 20kkuṭa yana maṭṭama śaktiyakkin gæhuvot ē gala aḍa 20k gihillā āpahu. 30kkuḍa yana maṭṭamaṭa satyayakin gæhuvā. 30kkuṭa gihilā apahuvenavā.
20피트 올라갈 만한 힘으로 던지면 그 돌은 20피트 올라갔다가 돌아옵니다. 30피트 올라갈 만한 힘으로 던졌습니다. 30피트 올라갔다가 돌아옵니다.
hæbæyi mē aḍi 10 20ma gahanna api kriyāvaliyak siddha karā nam ahatayi galayi atanē. aten galagilihenna giya yam mohotakakda atayi galayi atara sambandhaya eccarayi. īṭa passē gahapu tun atāyama gala nidahas vuṇā atē.
그런데 이 10피트, 20피트로 던지려고 우리가 어떤 일을 했다면, 그때는 손과 돌이 함께 있었습니다. 돌이 손에서 떨어져 나간 그 순간까지가 손과 돌의 관계의 전부입니다. 던지고 난 뒤 돌은 손에서 풀려났습니다.
hæbæyi galā ate nidahas vunāṭa ekak ai 10yak gihin āvā. ana eka aḍi 20sak gihin āvā anika 30k gihin āvā. 10yak gihin āpu eka æyi 20k dura noginna. ēkē gæbbelā tibicca śaktiya ani 10yak rægena ehena maṭṭama. anikē 20kkuṭa gihin enavā. anik 30k koṭa gihin ena maṭṭama
그런데 돌이 손에서 풀려났어도 하나는 10피트 갔다 오고, 다른 하나는 20피트, 또 하나는 30피트 갔다 왔습니다. 10피트 갔다 온 것은 왜 20피트를 가지 않았습니까? 거기에 담긴 힘이 10피트를 가게 하는 수준이었기 때문입니다. 다른 것은 20피트 갔다 옵니다. 또 다른 것은 30피트 갔다 오는 수준입니다.
hæbæyi śakti tun ākārayen pihiṭa tibilā tiyā ekākārayenma śaktiyak pihiṭalā tibenavā kiyalā apiṭa vidyā upakaraṇayaṭa gōcara karanna puḷuvan. lōkē yam upakaraṇayakaṭa gōcara karanavā. apiṭa kiyanna puḷuvanda menna mē galē galavaṭa menna mehema śaktiyak hæn̆dilā. ē śaktiya tamayi mē gala mehe ævi meccara uṭa yanna kiyalā. ē śaktiya vimar śaktiya vigraha karalā pennalā hiṭa pennanna puḷuvan kramayak apiṭa tiyenavada?
그런데 힘이 세 가지로 담겨 있었다고, 아니 한 가지로라도 힘이 담겨 있다고 과학 기구로 드러내 보일 수 있습니까? 세상의 어떤 기구로 드러내어 '이 돌 속에 이런 힘이 들어 있다, 그 힘이 이 돌을 이만큼 올라가게 했다'고 말할 수 있습니까? 그 힘을 살피고 풀어서 보여 줄 수 있는 방법이 우리에게 있습니까?
ehenam anna gæbbecca śaktiyak tiyenavā. karmaya karalā ivarayi. ē karalā ivara vunā gala gahalā ivarayi. ēkaṭa æhipiya gahana satvara gānē satvarayak giyā. hæbæyi gala vināḍi gānak goḍa yanna puḷuvan. atat kes sambandhaya dæn ivarana. sambandhaya ivaranāṭa gæp karapu śaktiya ivarana.
그렇다면 바로 담긴 힘이 있는 것입니다. karma 는 지어 마쳤습니다. 돌은 던져 마쳤습니다. 그것은 눈 깜박이는 사이의 아주 작은 순간에 지나갔습니다. 그러나 돌은 몇 분 동안이라도 올라갈 수 있습니다. 손과의 관계는 이제 끝났습니다. 관계는 끝났어도 담긴 힘은 끝나지 않았습니다.
menna mē vagē pāpa karmayak hō puṇya karmayak karapuvahama apiṭa nopenena śaktiyak gæbve. anna ē śakti viśēṣayen. īṭa anukūlava kriyātmaka vemin ena tākkal yam tænaka gæbbuṇa menna vena ati kamma bava karma bhavayak tiyenavā kiyalā onna ova.
이와 같이 pāpa karma 나 puñña karma 를 지으면 우리 눈에 보이지 않는 힘이 담깁니다. 바로 그 특별한 힘에 따라 움직여 오는 동안, 어디에 담겨 있든 — 'atthi kammabhavo', 곧 kamma bhava 가 있다는 것이 이것입니다.
itin gæbbecca śaktiya koyi velē hari nævata kriyātmaka vena ē velāvaṭa apiṭa pēnnē. penīmaṭa nam mē lōkē yamkisi satara mahā bhūtayan saman̆ga ekatu velā. yamak nirmāṇaya karanna ōnē. nirmāṇaya venakoṭa apiṭa pēnavā nirmāṇaya atmaka bava menna mē nirmāṇaya san̆dahā kriyātmaka vennē yam mohotakanda ēka attha uppattiya bava eka bavak hæn̆gavalā tiyenavā.
담긴 힘이 언젠가 다시 움직이는 그때에 우리에게 보입니다. 보이려면 이 세상의 네 가지 큰 요소(mahābhūta)와 합쳐져 무엇을 만들어 내야 합니다. 만들어질 때 우리는 만들어 내는 성질을 봅니다. 이 만듦을 위해 움직이는 그 순간이 'atthi upapattibhavo'입니다. 또 하나의 bhava 를 그렇게 드러내 보인 것입니다.
karmaya karapu tænpan nirmānātmaka hækiyāva nirmāṇatmaka śaktiya yamak nirmāṇaya nokara yamkisi kohēpa hō tiyenna ōnē. notibuṇā nam ehema kavadā hari ē tuḷin matukālika āyasarayak goḍanægena nirmāṇatmaka śaktiyak enna vidihak nemeyi. ēka ahamben haṭaganna vidihak. anna hæn̆gavenilā tibacca śaktiya kriyātmaka vennaṭa paṭan gattā apiṭa pēnavā kriyātmaka vena bava vena uppattiya bava.
karma 를 지은 자리의 만들어 내는 능력, 만들어 내는 힘은 무엇을 만들어 내기 전까지 어디엔가 있어야 합니다. 없었다면 언젠가 그것을 통해 앞날의 머물 곳을 쌓아 올리는 만드는 힘이 올 길이 없습니다. 그것은 우연히 생기는 것이 됩니다. 담겨 있던 힘이 움직이기 시작했고, 우리는 그것이 움직이는 것을 봅니다. 그것이 upapatti bhava 입니다.
itin bhava kiyana vacanaya pennanna. dæn oya dænaṭat mē dharmaya piḷiban̆dava noya adahas valin paṭuvā ganna hadana tæt tiyenavā. mē bhava kiyana eka vigraha karanakoṭa dæn mē atdæva kiyalā ekak gæna kiyanavā uppattiya bavak kiyanavā. mehema kiyanavā. dharmaya yamak pennalā tiyena dē dharmayaṭa viruddha novanna api vigraha karanna ōnē. mokada hētuva? dharmaya dēśanā kaḷē mahā pragnāven apramāṇa nuvaṇakin. ēka apiṭa vigraha karalā hin apiṭa ahak karanna bæhæ. apē mē nuvaṇa mē maṭṭamaṭa bava allaganna gilā.
그래서 bhava 라는 말을 보여 드리는 것입니다. 지금도 이 dharma 를 여러 생각으로 뒤섞으려는 시도가 있습니다. 이 bhava 를 풀이할 때 attabhāva 라는 것을 말하고 upapatti bhava 를 말하며 이렇게 저렇게 말합니다. dharma 가 보여 준 것은 dharma 에 어긋나지 않게 풀이해야 합니다. 왜냐하면 dharma 는 큰 paññā, 헤아릴 수 없는 지혜로 설하신 것이기 때문입니다. 우리가 풀이했다고 해서 그것을 내쳐 버릴 수는 없습니다. 우리 지혜로는 이 수준만큼만 붙잡을 수 있을 뿐입니다.
nirmāṇātmaka svabhāvayaṭayi api bhava kivvē. hæbæyi nirmānātmaka svabhāvaya lōka sammatayen katā karanaṭa api bhava kiyana vacanaya gannē.
우리는 만들어 내는 성질을 bhava 라고 했습니다. 그러나 만들어 내는 성질을 세상의 관습대로 말할 때 bhava 라는 말을 씁니다.
dæn jāti kiyalā mē lōkē ēkakayak nǣha. nirmāṇatmaka vena kriyāvalēdī jātiē ē mohotē jāti nirmāṇaya venna bin̆denavā. hæbæyi nirmāṇayen bin̆dena mē kriyādhāmaya tuḷin jāti māyāvak apiṭa matuvelā pēnavā. menna mē vagē nirmātmaka vena hækiyāva tuḷin bhava māyāvak matuvelā pēnavā. jāti māyāva minit atbæva kiyalā gatta. ēkē bhava māyāvak minis bhava
jāti 라는 것은 이 세상에 한 덩어리로 있는 것이 아닙니다. 만들어지는 과정에서 jāti 는 그때그때 만들어지고는 부서집니다. 그런데 만들어지고 부서지는 이 흐름을 통해 jāti 라는 환상이 떠올라 우리에게 보입니다. 이와 같이 만들어지는 능력을 통해 bhava 라는 환상이 떠올라 보입니다. jāti 의 환상을 사람의 attabhāva 라고 여긴 것이고, 그 bhava 의 환상이 사람의 bhava 입니다.
dæn māyāva kiyalā ahakara dānna ebæmmata satyaya lōkayi. minihek hæṭiyaṭa upan tæn paṭan mæranakan avurudu 80k anut jīvat velā epu nam minis atbæva kiyalā api ōkaṭa kiyanavā. ē kālaya tuḷa kriyātmaka karapu śakti viśēṣaya yam bælaka kriyātmaka vuṇāda? ēkaṭa kiyanavā minit.
그런데 환상이라고 내던질 수도 없습니다. 그것도 관습의 세상에서는 참입니다. 사람으로 태어나서 죽을 때까지 여든 해쯤 살았다면, 우리는 그것을 사람의 attabhāva 라고 부릅니다. 그동안 움직인 특별한 힘이 어느 한때 움직였다면, 그것을 사람의 bhava 라고 부릅니다.
hæbæyi oya hæmatænakama siddha vennē mokakda? nirmāṇatmaka kriyāva. ē nirmānātmaka kriyāvaliya vidyāmānuya monavada ēkaṭa anukūlavannā vū māyā væḷapi æti sē pēna ē sammatayan goḍanægena yamkisi krama raṭāval tiyenavā jāti saha bhava dæn mūla jāti kiyannē ē ē mohotē bihi karana ākāraya ēka tamayi jāti kiyana vacanē mula hæbæyi lōka sammataya jāti kiyana eka āpuvahama oyaṭahā venas
그런데 그 모든 자리에서 일어나는 것은 무엇입니까? 만들어 내는 작용입니다. 그 만드는 과정이 눈에 드러날 때, 그에 맞추어 있는 것처럼 보이는 환상의 틀, 관습이 쌓아 올려지는 어떤 틀들이 있습니다. 그것이 jāti 와 bhava 입니다. 뿌리 jāti 란 그때그때 생겨나게 하는 모습입니다. 그것이 jāti 라는 말의 뿌리입니다. 그러나 세상 관습에서 jāti 라고 하면 그와는 다릅니다.
dæn kataṁca bhikkhavē jāti kiyana tæna jāti vigraha karanakoṭa ē vagēma jarā vigraha karana mē jarā vigrahayaṭa pennanna kaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valitta catā indriyō pariṭihāni dæn āyaṁ ujjati tibi kivvē jarā kiyalā. dæn jarā kiyannē mohotak mohotak pāsā eka jarā mātrayā tava issarahaṭa yannē. ēkē hētuvē phalaya vaśayen ē jarā mātraya etana kaḷā ēka ivarayi. tavat idiriyaṭa tavadurat jarā jarāvaṭa pat venna hētu mārgayak tibuṇanam tamayi idiris vidatatvaya āya jarāvak dakinnē.
'katamā ca bhikkhave jāti' 하는 자리에서 jāti 를 풀이하고, 마찬가지로 jarā 를 풀이합니다. jarā 풀이로 'khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko'를 보여 주며 그것을 jarā 라고 했습니다. jarā 란 순간순간 하나의 jarā 단위가 앞으로 나아가는 것입니다. 그 까닭의 열매로 그 jarā 단위가 거기서 일어나고 그것은 끝납니다. 앞으로 더 jarā 에 이를 까닭의 길이 있었다면, 그때 앞에서 다시 jarā 를 보게 됩니다.
etakoṭa jarā kiyannē mē svabhāvaya ēkayi. mūla dharmaya. namut api sammatiyē jarā kiyannē oya kālayak tuḷa siddha vena siddhāntayak mul karannē sammataya kiyalā anna ēka saṁsipta ēka mē saṁkṣipta vecca deyak. ēkaṭayi api sammata karalā katā karannē.
그러니 jarā 란 이런 성질입니다. 그것이 뿌리 dharma 입니다. 그러나 우리가 관습에서 jarā 라고 하는 것은 어느 기간 동안 일어나는 일을 바탕으로 한 관습입니다. 그것은 간추려진 것입니다. 그래서 우리는 관습으로 정해 말하는 것입니다.
mē sammata sammata vaśayen dakinna ōnē paramārtha paramārtha vaśayen dakinna ōnē. paramārthaya vitarak tōragannalā sammataya nǣha kivvot ēkat væradē. sammataya pihilā paramārthaya næha kivvot ēkat værada mūla dharmayak tiyenavā vacanayaṭa gælapenama arthayak. mēkak ē arthayen gonnægena dē gæna lōkayā ara pennum karanna puḷuvan yamak māyā darśanayak vidyā māna tava ēkak. ē māyāva kiyana eka sammatayak. sambuddha satvaya kiyalā api ōkaṭa kivvā. etakoṭa ēkē paramārthayak tiyenavā. ē paramārthaya kiyannē paramārtha satyaya kiyalā ēkaṭa kiyi. anna mūla dharmayan
관습은 관습으로 보아야 하고, paramattha 는 paramattha 로 보아야 합니다. paramattha 만 골라 관습이 없다고 하면 그것도 틀립니다. 관습에 서서 paramattha 가 없다고 하면 그것도 틀립니다. 말에 꼭 맞는 뜻인 뿌리 dharma 가 있습니다. 그 뜻에서 쌓아 올려진 것에 대해 세상이 가리켜 보일 수 있는 무엇, 환상의 모습으로 드러나는 또 하나의 것이 있습니다. 그 환상이라는 것이 관습입니다. 우리는 그것을 sammuti sacca 라고 했습니다. 그런데 거기에는 paramattha 가 있습니다. 그 paramattha 를 paramattha sacca 라고 합니다. 바로 뿌리 dharma 들입니다.
bhava kiyana ekē mūla dharmayak tiyenavā. jāti kiyana ekē mūla dharmayak tiyenavā. ē ē jāti kiyana ekē ē mohotē haṭagattā bidunā haṭagattā bidunā misak. ē jātiyak tava vissarahaṭa yannē næ. tava hētuvaka hataragatta phalayak tamayi īḷan̆gaṭa haṭagannē. hæbæyi væḍa piḷi pirelē pavatina jātiyak hæṭiya lōkayā ravaṭḍanna. pavatina jātiyak hæṭiyē lōkayā sammata karaganna anna atdæva kivvē anna ēka minis bhavaya tirisan bhavaya ādī vaśayen kivvē anna ē kālaya tuḷa mē nirmāṇātmaka pævætma kæhi karalā gattē eka vacanayak. ē sammataya ayin karanna bæhæ. paramārthaya dækkē.
bhava 라는 것에도 뿌리 dharma 가 있고, jāti 라는 것에도 뿌리 dharma 가 있습니다. 저마다의 jāti 는 그 순간에 생겨나 부서지고, 생겨나 부서질 뿐, 하나의 jāti 가 앞으로 계속 가지 않습니다. 또 다른 까닭으로 생긴 열매가 다음에 생겨납니다. 그런데 이어져 있는 하나의 jāti 처럼 세상을 속입니다. 세상은 그것을 이어져 있는 jāti 로 관습화합니다. attabhāva 라고 한 것이 그것입니다. 사람의 bhava, 짐승의 bhava 하고 말한 것은 그 기간 동안의 만들어 내는 이어짐을 한데 묶어 한 낱말로 삼은 것입니다. paramattha 를 보았다고 해서 그 관습을 없앨 수는 없습니다.
dæn samahara aya gæm̆buraṭa baṇa ahanna giyāṭa passē sammataya amataka venavā. īṭa passē paramārthaya misā sammatayen baṇa kiyannē næha api kiyanavā ohoma katāvala kiyalā. paramārthaya etarayi ætta. sammata satvayak oya tiyena eka boruvak hilā satya dekak nǣhæ. satyaya nam ekayi kiyalā ehema nigamanayak karanavā.
어떤 이들은 깊은 설법을 듣다 보면 관습을 잊어버립니다. 그러고는 '우리는 paramattha 말고 관습으로는 설법하지 않는다, 그런 이야기는 하지 않는다'고 합니다. 'paramattha 만이 참이다, 관습의 진리라는 것은 거짓이다, 진리는 둘이 아니다, 진리는 하나뿐이다' 하고 그렇게 결론을 내립니다.
itin mē vagē varaddā ganna etakoṭa vennē mokada paṇḍitāṭa ēdan yanna bæhæ kiyalā katāvak tiyena anna ehema ekak pennapu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eyāṭa kiyā denna bæri venam lōkayaṭa paṇa kiyannat bæ. eyā danna paramārthaya kiyannē vacanatvaya vacana okkoma sammata. ē sammataya kohomada paramārthaya kiyannē? īṭa passē eyā paṇḍita venavā. mama dænagattā paramārthaya anik aya mē katā karannē boru. ehema nigamanaya karaganna mulāva
그는 가르쳐 줄 수 없게 되면 세상에 설법할 수도 없습니다. 그가 안다는 paramattha 를 말하려 해도 말이라는 것은 모두 관습입니다. 관습으로 어떻게 paramattha 를 말하겠습니까? 그러고는 그는 아는 체하는 사람이 됩니다. '나는 paramattha 를 알았다. 다른 이들이 하는 말은 거짓이다.' 그렇게 결론 내리는 것이 미혹입니다.
mē bhava piḷiban̆davat apima ahapu kenek tava poḍḍak ehāṭa ēka ē ēka ē gæna hitalā. antimaṭa apit bhava danna æta hædiyaṭa vigraha karana satvayaṭa pat vecca aya innavā api ata
이 bhava 에 대해서도, 우리에게서 들은 어떤 이가 그것을 조금 더 넘어 생각해서, 마침내 자기가 bhava 를 안다는 듯이 풀이하는 처지에 이른 이들이 있습니다.
ehemat avasthāvak tibuṇā. namut guṇavā karanna itin tēraganna bæri vunahama siddha vet ēka æhe.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
bhava tōrāgannat ōnē jāti tōrā gannat næhæ. bhava kivva paramārtha svabhāvaya mokakda tōrāgannat jātiya svabhāvaya tōrāgannat ōnē. sampatiya danna gattiya paramārthaya danna vidhakamayak væradi. ehemat bæhæ. ē dekama dakinna ōnē.
bhava 도 가려 알아야 하고 jāti 도 가려 알아야 합니다. bhava 라고 한 것의 paramattha 성질이 무엇인지 가려 알아야 하고, jāti 의 성질도 가려 알아야 합니다. 관습만 알고 받아들이거나 paramattha 만 아는 방식은 틀립니다. 그래서도 안 됩니다. 그 둘을 다 보아야 합니다.
viñagnādhigārak tiya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna ēkayi kiyannē. oya dekama dakinna ōnē.
그래서 하는 말입니다. 그 둘을 다 보아야 합니다.
dæn api hitamukō mehema deyak. dæn minit jātiya kiyalā. itin api ehenam minit jātiya kiyalā ekak panavanna puḷuvanda? kiyalā upatē paṭan genana mæranakamma eyā minit jātika kiyiya kiyalā panavanna puḷuvan minihek.
이런 것을 생각해 봅시다. 이제 '사람 jāti'라고 합니다. 그렇다면 우리는 사람 jāti 라는 하나를 내세울 수 있습니까? 태어날 때부터 죽을 때까지 그는 사람 jāti 라고 내세울 수 있는 한 사람입니까?
eham laduruva avasthāvē minit jātiyada mahaḷu avasthāvē tibuṇē. mirit jātiya kiyannē ēkakayak kiyalā ekak kiyalā ganna kiyalā varadda ganna ōnē. ladaruva avasthāvē inna ekāma venna ōnē mahaḷu avasthāvē inna eka. ē kiyannē lada avasthāvē kiba lapaṭa yanavā tamayi minit jātiya ēkanam venas venna bæha. ehenam mahaḷu avasthāvē tibenet mini jātiya nemeyi vena ekak.
그렇다면 갓난아기 때의 사람 jāti 가 늙었을 때에도 있었습니까? 사람 jāti 를 한 덩어리로 여긴다면 잘못 잡은 것입니다. 갓난아기 때 있던 바로 그것이 늙었을 때 있는 것이어야 합니다. 갓난아기 때 있던 것이 사람 jāti 라면 그것은 바뀔 수 없습니다. 그렇다면 늙었을 때 있는 것은 사람 jāti 가 아니라 다른 것이 됩니다.
eham minit jātiya kiyana sammatayen gihen āvot ē sammataya tuḷa ē minit bhavayē eka eka avasthā jāti avasthā tibuṇā. daru avasthā, ḷamā avasthā, gæṭavara avasthā, taruṇa avasthā mædi avasthā, mahaḷu avasthā mē siyallama kæṭi karalā sampīraṇaya karagatta ekaṭa minit jātiya kiyalā sammatayak pæna.
그러니 사람 jāti 라는 관습으로 따라가 보면, 그 관습 안에서 그 사람 bhava 에는 여러 때의 jāti 가 있었습니다. 갓난아기 때, 어린이 때, 사춘기 때, 젊은 때, 중년 때, 늙은 때 — 이 모두를 한데 묶어 다진 것을 사람 jāti 라는 관습으로 내세웠습니다.
dæn minit jātiya kiyalā ekak hæsin sammatayak varevvada ēka hædilā tiyena hæṭi dænaganna ōnē mona mona jātiyani ladaru jātiyani minis ladara jātiyin minis lan̆daru avasthāva perā. minismā jāti valin minismā avasthāva vidyāmāna. minis gæṭavara jāti valin minis gæṭavara avasthā vidyāmāna. minis saruṇa jāti valin miniruṇa avasthā vidyāmāna. minis væḍihiṭi jāti valin minis væḍihiḍiya avasthā vidyāmāna. minis maharu jātiyin minis mahā jāti vidyāpāmāna dæn jāti prabhavēda namut okkoma minis jāti
사람 jāti 라는 하나를 관습으로 내세웠다면, 그것이 어떻게 만들어졌는지 알아야 합니다. 어떤 jāti 들로입니까? 사람 갓난아기 jāti 들로 사람 갓난아기 때가 드러났습니다. 사람 어린이 jāti 들로 사람 어린이 때가 드러났습니다. 사람 사춘기 jāti 들로 사람 사춘기 때가 드러났습니다. 사람 젊은이 jāti 들로 사람 젊은 때가 드러났습니다. 사람 어른 jāti 들로 사람 어른 때가 드러났습니다. 사람 늙은이 jāti 들로 사람 늙은 jāti 가 드러났습니다. jāti 는 여러 가지이지만 모두 사람 jāti 입니다.
menna mē vagē mini jātiya kiyannē mokakda dænaganna ōna mini jātiya kiyannē ekakda kiyalā baluvahama nǣ minit jātiya kiyannē kuḍā kuḍā anujātīngen īṭat vaḍā ēka ayaṭa anujātīngen ehema hædi hædilā ekkenin ekaṭa sūkṣama jātīngen sampilā mehema āpu kramayak. mē krama dekama tēruganna ōna.
이처럼 사람 jāti 가 무엇인지 알아야 합니다. 사람 jāti 가 하나인지 살펴보면, 아닙니다. 사람 jāti 란 작고 작은 하위 jāti 들, 그보다 더 작은 하위 jāti 들로 만들어지고 또 만들어져, 하나하나 미세한 jāti 들이 다져져 이렇게 이어져 온 것입니다. 이 두 방식을 다 알아야 합니다.
tōragattaṭa passē lōka sammataya katā karanakoṭa jātiya kiyalā katā karanavaṭa ē jātiya katā karanna. ēka minit jātiya. minit saddava. æ minitsava kiyana eka ātma dr̥ṣṭiya bin̆dalā ganna nam ara paramārthaya dækalā tiyennenna ōnē. itin paramārthaya katā karanna ekak nemeyi avabōdhayak. katā karanna gannē lōka sammata mē sambuddhiyava ē sambuddhi paramārtha mē ṭika tērum ganna ōnē.
가려 안 뒤에, 세상 관습으로 말할 때 jāti 라고 말하는 그 jāti 를 말하십시오. 그것이 사람 jāti, 사람이라는 중생입니다. 그런데 '사람이라는 중생'이라는 atta 의 견해를 깨뜨리려면 그 paramattha 를 보았어야 합니다. 그러니 paramattha 는 말할 것이 아니라 깨달을 것입니다. 말할 때는 세상 관습을 씁니다. 이 sammuti 와 paramattha 를 알아야 합니다.
etakoṭa paramārtha vaśayen gatta kenā canda rāgayen bæn̆dennē næti tatvayaṭa pat venavā. harida dækkaṭa pat venavā. mamayi kiyalā allaganna magēyi kiyalā allaganna magē ātmaya kiyalā allanna sudusu deyak mēkē næhænē kiyalā. ē yathārthayada ē paramārthaya dækkana ehema dækkē næti kenā sammatiya pihiṭapu æyi nættē mama kiyalā kenek innavā magē kiyā deyak tiyenavā. ēvā harava ehema dr̥ṭṭiyen bæn̆denavā. chandara rāgayen bæn̆denavā. oya deka tōrahaganna ōnē
그러면 paramattha 로 본 사람은 chanda-rāga 에 묶이지 않는 처지에 이릅니다. 바른 봄에 이릅니다. '나'라고 붙잡을 만한 것, '내 것'이라고 붙잡을 만한 것, '나의 atta'라고 붙잡을 만한 것이 여기에는 없다고 봅니다. 그것이 실상이고 그것이 paramattha 를 본 것입니다. 그렇게 보지 못한 사람은 관습에 서서 '어째서 없는가, 나라는 사람이 있고 내 것이라는 것이 있다'고 하며 그렇게 견해에 묶이고 chanda-rāga 에 묶입니다. 그 둘을 가려 알아야 합니다.
nivan avabōdha kara gænīmaṭa yamekuṭa laukika vaśayen lōka vaśayen gænīmaṭa ævā. dæn mē mē kivvē dæn meyā katā karapu eka mē dæn nivan avabōdha kara gænīmaṭa laukika vaśayen nogena lōkōttara vaśayen gænīmaṭa hækiena vacanayak tiyenavanē.
(물음:) '어떤 이가 nibbāna 를 깨닫기 위해 세속의 방식이 아니라 lokuttara 의 방식으로 받아들일 수 있습니까?' — 이분이 물은 것이 이것입니다. nibbāna 를 깨닫기 위해 세속으로 받아들이지 않고 lokuttara 로 받아들일 수 있느냐는 말이 있지요.
dæn nivan avabōdha kara gænīmaṭa nam api balanna ōnē. nivan kiyannē mokakda? rāgattak ēvā nibbānam, dvēśak ēvā nibbā nam, mōhak ēvā nibbānam. rāgak sē kirīmak ætda? dvēśak sē kirīmak ættada? mōhak sēka kirīmak ætda? nivanak.
nibbāna 를 깨달으려면 살펴보아야 합니다. nibbāna 란 무엇입니까? 'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'입니다. rāga 가 다함이 있습니까? dosa 가 다함이 있습니까? moha 가 다함이 있습니까? 그것이 nibbāna 입니다.
dæn rāgaya kotanada hædennē, dvēśaya kotanada hædennē mōhaya kotanada hædennē? dæn laukika vaśayen yam tænakada rāgaya hædennē, dvēśaya hædennē, mōha hædennē vena tænaka rāgaya hædena kṣaṇin baṁgura vena kṣaṇa baṁguratvayaṭa pat vena rūpayakada vēdanāvakada, saṁgnāvakada, saṁkhārayakada, viññāṇakada? ehemanam vināḍi gannak hō pæya gannak hō ekākārava pēna tiyena hædilā tiyeena dēka yam kenakoṭa rāgaya æti vennē.
그러면 rāga 는 어디서 생깁니까? dosa 는 어디서 생기고 moha 는 어디서 생깁니까? 세속으로 보아 rāga 와 dosa 와 moha 가 생기는 곳은 어디입니까? 순간에 부서지는, 순간마다 부서짐에 이르는 rūpa 나 vedanā 나 saññā 나 saṅkhāra 나 viññāṇa 에서 rāga 가 생깁니까? 아니면 몇 분이나 몇 시간 동안 한결같이 보이며 만들어져 있는 것에서 rāga 가 생깁니까?
dæn rūpa rāgaya kenekuṭa haṭaganna lassana hæḍatalayak ætuva yamkisi kalak sīmāvak tuḷa vidyāmānaya yamak tuḷa ehemanam æhipiya gahana mohotak ōttaṭa beduna taram mohotakada hari lassanayi kiyalā hæn̆gīmak æti vennē. apiṭa hari lassanayinē kiyalā hæn̆gīmak æti vennē. æyipiya gahana mohotak kōṭi ganna bidapu mōdaka haṭagatta dēṭa api hari lassana kiyannēvana eka. ehenam tattva gaṇak, vināḍi gānak yamkisi velāvak sahitava balā in̆dalā æḍa talayak vitara aragena ē haṭagattā vū dēṭa lassanayi kiyalā hæn̆gīmak aranna eban̆duva avasthā sampinnanayaka hædicca ekaṭa api lassanayi kiyalā.
어떤 사람에게 rūpa-rāga 가 생기는 것은, 아름다운 생김새를 지니고 어느 기간 동안 드러나 있는 것에서입니다. 그렇다면 눈 깜박이는 순간을 억으로 쪼갠 만큼의 순간에서 '참 아름답다'는 느낌이 생깁니까? 우리에게 '참 아름답구나' 하는 느낌이 생기는 것은, 눈 깜박이는 순간을 억으로 쪼갠 순간에 생긴 것을 두고 아름답다고 하는 것입니까? 아닙니다. 몇 초, 몇 분, 어느 동안 보고 있다가 생김새쯤을 잡아, 그렇게 생긴 것에 대해 아름답다는 느낌을 가집니다. 그런 때들이 다져져 만들어진 것을 두고 우리는 아름답다고 합니다.
dæn balanna kalpanā
이제 생각해 보십시오.
api suvan̆dayi kiyalā kivvam tattvarayen kōri lakṣayen paṁguvat tuḷa tibicca tamayi suvan̆dayi kiyalā. nætnam husmak uḍaṭagena atina taram velāvakvat gata vecca ekat dækalāda suvan̆dayi kiyalā kiya api nigamanaya karē. nāhayaṭa husmak ain taram velāvak vunot yamkisi suvan̆da deyak āgrahaṇayaka sparśīna. ē mul karagena haṭagattā vū āśvādayaṭa api hiṭa bæn̆duna priyamanā api. ehenam tattvayak kōṭi lassa bedalā paṁguvaka haṭagattaṭada api hita bæn̆da. ehin api hita bæn̆dagena tiyennē. suvada kiyalā. husma uḍaṭa an̆dina taram velāvak velā apiṭa dænicca āśvāda sampiḍanaya. mātrayaka nemeyi hita bæn̆dunē sampidanaya vena.
우리가 향기롭다고 할 때, 1초를 억으로 쪼갠 조각 안에 있던 것을 향기롭다고 합니까? 아니면 숨 한 번 들이쉴 만큼의 시간이라도 지난 것을 보고서 향기롭다고 결론 내린 것입니까? 코로 숨 한 번 들이쉴 만큼의 시간 동안 어떤 향기로운 것이 냄새로 닿습니다. 그것을 바탕으로 생긴 즐거움에 우리는 마음을 묶고 좋아합니다. 그렇다면 1초를 억으로 쪼갠 조각에서 생긴 것에 우리가 마음을 묶었습니까? 우리가 '향기롭다'며 마음을 묶은 것은, 숨 한 번 들이쉴 만큼의 시간 동안 느낀 즐거움이 다져진 것입니다. 한 단위에 마음이 묶인 것이 아니라 다져진 것에 묶인 것입니다.
ehenam yam tænaka rāgaya bæn̆dunā nam, yam tænaka dvēśayen gæṭunā nam, yam tænaka mōhayen mulā vunā nam ælilā bæn̆dilā mulā velā tiyennē. oya ektarā kāla sīmāvat tuḷa siddha vennē rūpa śabda gandha rasa sparśa kiyana mē paṁcakāma āśvāda sampiṇaḍanayak nēda ekatuvaṭanē epaḷa sampiḍanayanṭa rāgaya dvēśaya gæṭunet ehema ekak muru karamin misak venakaṭa yam kalak tuḷa pævætmak vidyāmāna ena dēval mē mama mē magē kiyalā allagena ēvā rækagannada api gæṭunē? ehenam dasparayen kōṭilassen mohotak rækagannada gæṭunē?
그렇다면 어디에 rāga 로 묶였든, 어디에 dosa 로 부딪쳤든, 어디에 moha 로 미혹되었든, 들러붙고 묶이고 미혹된 것은 어느 기간 안에서 일어나는 rūpa, 소리, 냄새, 맛, 닿음이라는 다섯 감각 즐거움의 다져짐, 그 모임이 아닙니까? 그런 다져짐에 rāga 와 dosa 로 부딪친 것도 그런 것을 붙들고서이지 다른 것이 아닙니다. 어느 기간 동안 이어짐이 드러나는 것들을 '이것은 나, 이것은 내 것'이라고 붙잡고 지키려고 우리는 부딪쳤습니다. 1초를 억으로 쪼갠 순간을 지키려고 부딪쳤습니까?
dæn pæhædiliva pēnavā lōka satvaya æluṇē, gæṭunē mulā vunē monavaṭada mē kalak tuḷa haṭagatta yamkisi rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana skandha sampidanayak lōka satyayā mē vidiyaṭa ærunā kæḍunā mulāva næn ælīma gæṭīma mulāva yan tænakada haṭagannē? lōka satvayāṭa ælīma gæṭīma mulāva æraganna tiyennē ē tænda vena dihā tiyenavā.
이제 세상의 중생이 무엇에 들러붙고 부딪치고 미혹되었는지 분명히 보입니다. 어느 기간 동안 생긴 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa 라는 khandha 의 다져짐입니다. 세상의 중생이 이렇게 들러붙고 부딪치고 미혹되는 것, 그 들러붙음과 부딪침과 미혹은 어디서 생깁니까? 세상의 중생이 들러붙음과 부딪침과 미혹을 내려놓을 곳이 그 자리 말고 다른 곳에 있습니까?
ē samāna tænvala ælena gæṭena mulā vena eka atharagannavā misak. etakoṭa rāgakṣaya, dvēśaksē mōhakya venavā misak. dæn etakoṭa api mokakda lōkōttaratya pamaṇakda gænīmaṭa kiyalā ahana ekē arthaya mokakda
바로 그 자리에서 들러붙고 부딪치고 미혹되는 것을 내려놓을 뿐입니다. 그러면 rāga 의 다함, dosa 의 다함, moha 의 다함이 될 뿐입니다. 그렇다면 'lokuttara 로만 받아들일 수 있느냐'는 물음의 뜻은 무엇입니까?
dæn lōkōttara vaśayen gænīmaṭa hækida kiyalā gattahama yamekuṭa laukika vaśayen nogena lōkōttara vaśayen gænīmaṭa hæē arthaya mokakda? laukika vaśayen aragatta eka gattaṭa passē lōkōttara venna nam ganna deyak nǣha. lōkōttara vaśayen karanna itin meccara kal laukika vaśayen ara sampīraṇaya yanna chanda rāgayakin bæn̆dunānam anna ē canda rāgaya duru karapuvahama etanayi lōkōtara.
lokuttara 로 받아들일 수 있느냐고 할 때, 어떤 이가 세속으로 받아들이지 않고 lokuttara 로 받아들일 수 있느냐는 뜻은 무엇입니까? 세속으로 받아들인 것을 받아들인 뒤에, lokuttara 가 되기 위해 따로 받아들일 것은 없습니다. 지금까지 세속으로 그 다져진 것에 chanda-rāga 로 묶여 있었다면, 그 chanda-rāga 를 없앨 때, 바로 거기가 lokuttara 입니다.
ǣ lōkōtaratyaṭa patvenna yam tænaka yamak kahi yam yam candarāgiyangen yamak yamak kerehi bæn̆dunānavā. ē ē bæn̆du dē kirehi canda rāgaya keḷavara vunānam eyā rōkōrayi.
lokuttara 에 이르려면, 어디서든 무엇에 대해 어떤 chanda-rāga 로 묶여 있었다면, 그 묶인 것에 대한 chanda-rāga 가 끝났다면, 그는 lokuttara 입니다.
svāmī bhāvanā kiyalā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
lōkōttara satvayan balanna tiyena ekak nǣha on lōkōttara satvaya dakinavayi kiyalā kiyannē lōkōttara satvaya dakina yam mohotaka rāgak sēva vuṇā nam tamanṭa rāgak sēva pevunānam taman lōkaya dækkā.
lokuttara 진리라고 따로 바라볼 것은 없습니다. lokuttara 진리를 본다는 것은, 그것을 보는 어느 순간 rāga 의 다함이 일어났다면, 자기에게 rāga 의 다함이 보였다면, 그 사람은 lokuttara 를 본 것입니다.
rāgak haeva nibbānaṁ, dvēśak nibbāṇaṁ, mōhakeva nibbānaṁ kiyalayi nivana pennē. etakoṭa rāgakkhayō, dvēśakkhayō, mōhakkhayō imē dhammā asaṁkhatā kiyalā asaṁkhatā tatvaya dhātu asaṁkhata dhātuva pēnnē. kokda asaṁtaya kiyannē? asaṁtaya kiyannē tava balanna ekak nǣha. yam rāgak eyak ætda, dvēśak eyak ætda, mōhak eyak ætda ēkayi asaṁkhata.
'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'이라고 nibbāna 를 보여 줍니다. 그리고 'rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo — ime dhammā asaṅkhatā'라고 asaṅkhata 의 자리, asaṅkhata dhātu 를 보여 줍니다. asaṅkhata 란 무엇입니까? asaṅkhata 는 따로 바라볼 것이 아닙니다. rāga 의 다함이 있는 곳, dosa 의 다함이 있는 곳, moha 의 다함이 있는 곳, 그것이 asaṅkhata 입니다.
dæn sakas novena dē mokakda kiyalā ahapuvā. asaṁæta kiyannē sakas vennē næti. dæn sakas vennē næti ekak lōkayē dravya vastu atara hoyanna giya. hæma dravya vastuvakma yamakin sakas veccā. ēvā saṁkhata ehenam apiṭa dakinna puḷuvan asaṁkataya mokakda? davya vastumē asaṁtayak dakinna bæhæ. ehema ekak lōkē næha. pera maṭa mē dē dakinakoṭa mehema rāgaya matu vuṇā. dæn ēka dakinakoṭa ēka nǣnē.
갖추어지지 않는 것이 무엇이냐고 물었습니다. asaṅkhata 란 갖추어지지 않는 것입니다. 갖추어지지 않는 것을 세상의 물질 가운데서 찾으려 들면 — 모든 물질은 무엇인가에 의해 갖추어진 것입니다. 그것들은 saṅkhata 입니다. 그렇다면 우리가 볼 수 있는 asaṅkhata 는 무엇입니까? 물질에서는 asaṅkhata 를 볼 수 없습니다. 그런 것은 세상에 없습니다. 예전에는 내가 이것을 볼 때 이렇게 rāga 가 일어났습니다. 이제는 그것을 볼 때 그것이 없습니다.
anna rāgakyō saṁkatō dæn sakas vennē næha kiyalā dækkā. pera maṭa mehema bahinakoṭa taraha enavā. dæn maṭa bahinakoṭa taraha ennē næha. ēnē næti bava dækkā. asaṁkata anna asaṁkhataya.
그것이 rāgakkhaya 이고 asaṅkhata 입니다. 이제 갖추어지지 않는다는 것을 본 것입니다. 예전에는 남이 나를 꾸짖으면 화가 났습니다. 이제는 꾸짖어도 화가 나지 않습니다. 오지 않음을 본 것입니다. 그것이 asaṅkhata 입니다.
dæn asaṁkataya kiyalā mokakda lōkē ara balanna pennannē bhāvanāva. sakas novennē niccara rūpayak pennannada. vēdanāvak pennannada? saṁgnāvak, saṁkhārayak, viññāṇayak pennanna ōna.
그렇다면 bhāvanā 가 세상에서 asaṅkhata 라고 보여 주는 것이 무엇입니까? 갖추어지지 않는 영원한 rūpa 를 보여 주는 것입니까? vedanā 를 보여 주는 것입니까? saññā, saṅkhāra, viññāṇa 를 보여 주어야 합니까?
dæn nivana dækīmayi kiyalā pennannē onna oya kiyana rāgaya, dvēśaya, mōhaya mā tuḷa pahaḷa vennē nǣ kiyalā dækiya yutuyi ē vidiṭa hētuva āva aramuṇa enavā. æhæṭa rūpaya enavā. maḷa varana rūpaya enavā. maṭa ēka candanārāgayak matu vennē nǣ. viruddha deyak enavā. āvā kiyalā maṭa gæṭīmak matu vennē næhanē. anna ehema tattvayaṭa mama puta velā innē. anna ē haṭagattē næti eka tamayi asaṁkhataya.
nibbāna 를 본다고 하는 것은, 바로 그 rāga, dosa, moha 가 내 안에 생겨나지 않음을 보아야 한다는 것입니다. 그렇게 까닭이 오고 대상이 옵니다. 눈에 rūpa 가 옵니다. 마음에 드는 rūpa 가 옵니다. 그래도 나에게 chanda-rāga 가 일어나지 않습니다. 거슬리는 것이 옵니다. 왔다고 해서 나에게 부딪침이 일어나지 않습니다. 내가 그런 처지에 이르러 있습니다. 바로 그 생겨나지 않은 것이 asaṅkhata 입니다.
dænagannē kohomada? pera rāgaya haṭagattā. ē dē enakoṭa dæn ē dē araṇu venavā rāgaya haṭagannē næ. anna eyā dannavā asaṁtaya sakas venna pera sakas vuna nisā dannavā. dæn sakas vemē venasa sakas novena eka sakas novena ekayi asaṁkataya kiyannē.
어떻게 압니까? 예전에는 그것이 올 때 rāga 가 생겼습니다. 이제는 그것이 대상이 되어도 rāga 가 생기지 않습니다. 그는 asaṅkhata 를 압니다. 갖추어지기 전에 갖추어졌던 것을 알기 때문에 압니다. 이제 갖추어짐의 다름, 갖추어지지 않는 것 — 갖추어지지 않는 것을 asaṅkhata 라고 합니다.
etakoṭa asaṁkataya dakinna ōnē nivīma dakinna. rāgak ēva nibbā nam, dvēśak ēva nibbā nam, mōhak ēva nibbānam nivan dakinavā kiyannē. tavaṭa mēken kiyanavā rāgak sēva vecca eka, dvēśak sēva vecca eka, mōhak sē vecca eka dakinna ōnē. etakoṭa dæn nivana dækkā.
그러니 asaṅkhata 를 보아야 합니다. 꺼짐을 보아야 합니다. 'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ' — nibbāna 를 본다는 것이 이것입니다. 또 여기서 말하기를, rāga 가 다한 것, dosa 가 다한 것, moha 가 다한 것을 보아야 한다고 합니다. 그러면 nibbāna 를 본 것입니다.
rōgōtara satvaya æhenavā avabōdhana ekak ēka dænaganna puḷuvan sammudiya dæn sammudhiya tuḷin dænagannavā kiyannē mehemayi. sammudiya tuḷin upamāvak anumāna vaśayen dækaganna puḷuvan. saksaya vuṇā kiyana eka sambupaya dænaganna puḷuvan. ov ov lōkōtta avabōdhayek
(물음:) lokuttara 진리라는 깨달음을 sammuti 로 알 수 있습니까? — sammuti 를 통해 안다는 것은 이렇습니다. sammuti 를 통해 비유로, 미루어 헤아려 볼 수 있습니다. 다함이 일어났다는 것은 sammuti 로 알 수 있습니다. (물은 이:) 예, 예. lokuttara 의 깨달음 말이지요.
dæn mehemanē. sammatayaka mædilānē rāgaya haṭagattē. dæn sammataya enakoṭa rāgaya haṭagannē nætnam. dæn dannavā sākacchēda?
이렇습니다. rāga 는 관습 가운데서 생겼지요. 이제 관습이 와도 rāga 가 생기지 않는다면, 이제 아는 것입니다. 이해되십니까?
sammataya avaśya vena sammatayama vena pædunē. sammatayaṭanē gæṭunē. mulāvu mē sammata ōnanē. dæn sammatayadakaṭa sammatayada ōkaṭa hētu vanē sammatayaṭa passē candāvagaya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn sammataya nemeyi hētuvanē. cadara
그러니 관습이 원인이 아니지요. chanda-rāga 가 원인입니다.
ēvā upādānīyayi. upādāna saha upādānīya kiyannē dekak. upādānayaṭa udav deena ekaṭa kiyanavā upādānī. æhæ upādānayak nemeyi. upādānīya vastuvā. rūpaya upādānayak nemeyi. upādānīyayi. upādānīya kiyannē æhæṭa rūpaya gōcara vennaṭa oyālagē avidyāva canda rāgaya tibuṇa nam tamayi mē āsāva matu vennē. ēkē bæn̆dīva matuvennē. avidyāva tr̥ṣṇāva tibuṇada doranægena hētu tibuṇa æhæṭa manavaraṇa rūpayak pēnakoṭa āsāvak æti venavā. priyamanāpayak æti venavā. ēka bæn̆dīmak æti venavā. canda rāgayak.
그것들은 upādāniya 입니다. upādāna 와 upādāniya 는 서로 다른 둘입니다. upādāna 를 돕는 것을 upādāniya 라고 합니다. 눈은 upādāna 가 아닙니다. upādāniya 대상입니다. rūpa 는 upādāna 가 아닙니다. upādāniya 입니다. upādāniya 란, 눈에 rūpa 가 보일 때 여러분에게 avijjā 와 chanda-rāga 가 있었다면 이 바람이 일어나고, 그 묶임이 일어난다는 것입니다. avijjā 와 taṇhā 가 있어 쌓아 올리는 까닭이 있었다면, 눈에 마음에 드는 rūpa 가 보일 때 바람이 생기고 좋아함이 생깁니다. 그것으로 묶임이 생깁니다. chanda-rāga 입니다.
anna ē ætivena eka tamayi. api sasara gamanaṭa geniyannē. æhæ api sasara gamaṭa geniyannet næ. pēna rūpaya api sasara gamaṭa æn̆da gannet næ. æyi rūpayayi nisā yam chanda rāgayakin bæn̆dilā him haṭagattada yamkisi viññāṇayak. anna ē viññāṇiya viññāṇaya haṭagatta nam canda rāga sahagata viññāṇayak. anna ē viññāṇaya canda rāgaṭa sahagata tatvaya api mē satara kamaṭa ganna.
바로 그 생겨나는 것이 우리를 saṃsāra 의 여정으로 데려갑니다. 눈이 우리를 saṃsāra 의 여정으로 데려가지 않습니다. 보이는 rūpa 가 우리를 saṃsāra 의 여정으로 끌어가지도 않습니다. 눈과 rūpa 때문에 어떤 chanda-rāga 로 묶여 어떤 viññāṇa 가 생겼다면, 그 viññāṇa 는 chanda-rāga 가 함께하는 viññāṇa 입니다. 그 viññāṇa 가 chanda-rāga 와 함께하는 그 상태를 우리는 이 saṃsāra 로 가져갑니다.
hadayan valā tæna anna hadayan vennē canda rāgaya kiyalā bæn̆duno. etanin mehāṭa yanna ōnē. eyi ikmanna bæ. ikmanavā nam api sasaraṭa gamaṭa sambandha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam api sakas vecca sakas venakan saṁkhatayi. saṁkhata kiyalā kiyannē mē hædena æhæ æhæ saṁkhatayi rūpaya saṁkhatayi. cakkhu viññāṇayak saṁkhatayi. saṁta asaṁkata vennē mokakda? ōkē api asaṁkata nivanaṭa ahuvennē. asaṁgata dhātu kiv. asaṁkataya kivvē. rāgakkhayō, dvēśakkhayō, mōhak nemeyi dammā asaṁkatā menna api patvayen yuta. anna tada pat vena anna asaṁkata venavā kiyannē etanṭayi.
그러니 갖추어진 것, 갖추어지는 동안의 것은 saṅkhata 입니다. saṅkhata 란 이 만들어지는 눈 — 눈도 saṅkhata 이고 rūpa 도 saṅkhata 이며 cakkhu viññāṇa 도 saṅkhata 입니다. 그러면 saṅkhata 가 asaṅkhata 가 되는 것은 무엇입니까? 거기서 우리는 asaṅkhata 인 nibbāna 를 붙잡습니다. asaṅkhata dhātu 라고 한 것, asaṅkhata 라고 한 것은 'rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo — ime dhammā asaṅkhatā'입니다. 우리가 그 처지에 이르는 것, 바로 거기에 이르는 것을 asaṅkhata 가 된다고 하는 것입니다.
dravya athærīma nemeyi. dravyayanṭa api asaṁkhata tatvayaṭa pat karannat bæhæ dravyayan davyayan dravyayan hæṭiyaṭa tiyenavā. dravyayanṭa puḷuvan kamaknē api sasara kamaṭa geniyanna.
물질을 버리는 것이 아닙니다. 물질을 우리가 asaṅkhata 상태로 만들 수도 없습니다. 물질은 물질로 그대로 있습니다. 물질에게 우리를 saṃsāra 로 데려갈 힘이 있는 것이 아니지요.
gonāgā ē piḷiban̆da goṇagāka gatta dr̥ṣṭiyen midyā dr̥ṣṭiyen gonna nagā gatta andha riyen avidyāven gonna nagā gatta yam canda rāgayakin bæn̆denavā. anna ē candagayayi mē gamana geniyanna.
그것에 대해 쌓아 올린 견해, 그릇된 견해로 쌓아 올린, 어둠과 avijjā 로 쌓아 올린 어떤 chanda-rāga 에 묶입니다. 바로 그 chanda-rāga 가 이 여정을 이끌어 갑니다.