와하라까 코리아
CD011-10

CD011 · 10번째 · 44분 · 원문 녹음

dharma desanā

ධර්ම දේශනා.

pihi dannē næhæ. teta kes piṭin teta vasra piṭin innavā. ē kālē samāja siritak tibuṇā. ēka bamuṇa piritak. eyā vēlinakan innavā ara sōka prakāśayak pasu.

(앞부분이 끊김) …젖은 머리, 젖은 옷 그대로 있습니다. 그 시절에는 사회 관습이 하나 있었습니다. 그것은 brāhmaṇa들의 관습이었습니다. 슬픔을 드러낸 뒤 몸이 마를 때까지 그렇게 있는 것입니다.

dæn viśākhāva upāsikāva hat avuruden sōvān vuṇā kiyalā api dharma potala san̆dahā venavā.

그런데 Visākhā upāsikā는 일곱 살에 sotāpanna가 되었다고 dharma 책들에 나옵니다.

hæbæyi sōvā viśākhāva upāsikāvagē meni piriyak mæralā hiṭā teta kespirin teta vasara vini budurajāṇan vahansē lavaṭa giyā kiyalā san̆dahan venavā.

하지만 sotāpanna인 Visākhā upāsikā가 손녀가 죽자 젖은 머리, 젖은 옷 그대로 Buddha께 갔다고 나옵니다.

ara tibicca sirita ayin kaḷāda hatbi sōvān velāda?

일곱 살에 sotāpanna가 되었다고 해서 그 있던 관습을 버렸습니까?

dæn bamuṇangē sitak anugamanaya kaḷot mityā dr̥ṣṭiya kiyana ada bana kiyana raṭak tiyenavā. ehema kiyanna giyānam ehema viśākhāva upāsikāva mahā mityā dr̥ṣṭiya ahuvenna bæ.

요즘은 brāhmaṇa의 관습을 따르면 micchā-diṭṭhi라고 말하는 무리가 있습니다. 그렇게 말하자면 Visākhā upāsikā도 큰 micchā-diṭṭhi에 걸려들 수밖에 없습니다.

mona mārga harayakvat tiyena ekak oya kiyana væḍiyi. śōkak prakāśa karanna nālalā hiṭan teta kessipiṭin teta vasara pipiṭin vēlanakan innē eke. namut edā tibca samāja

그들이 말하는 것에 무슨 magga의 알맹이가 있겠습니까? 슬픔을 드러내려고 씻지도 않고 젖은 머리, 젖은 옷 그대로 마를 때까지 있는 것이 그것입니다.

vēlanakan innē eke. namut edā tibca samāja sampradāyaṭa pahara gæhuvada ēka eyāgē tiyena sōvān phalayaṭa bādhivakayak vuṇāda.

그런데 그 시절에 있던 사회 전통을 거슬렀다고 해서, 그것이 그녀가 지닌 sotāpatti phala에 걸림돌이 되었습니까?

ekakvat velā næha ēkāyanāva ēken adahas vet yana ekada ehema nætnam rāgakkhayō dvēśakkhayō mōhakkhayō ēkāyana magi rāga akṣaya karana dvēśakya karana mōhakṣaya karana yam magak hæda mēkaṭa ēkāyana mārgaya kiyalā.

어느 것도 그렇게 되지 않았습니다. ekāyana라는 말은 ‘혼자 간다’는 뜻입니까, 아니면 rāgakkhaya, dosakkhaya, mohakkhaya의 ekāyana 길, 곧 rāga를 없애고 dosa를 없애고 moha를 없애는 길을 ekāyana magga라고 하는 것입니까?

ehema ekak nemeyi etana tiyennē.

거기 있는 뜻은 그런 것이 아닙니다.

ēkāyana mārgaya kiyannē yam magakin rāgak sē venavā nam, dvēśak sēva nam, mōhak sēya vena nam ē maga ēkāyanāva magam satara satipaṭṭhāna

ekāyana magga란, 어떤 길로 rāga가 다하고 dosa가 다하고 moha가 다한다면 그 길이 ekāyana이고, 그 길이 바로 네 가지 satipaṭṭhāna입니다.

ēkāyanō ayaṁ bhikkhavē maggō sattānaṁ visuddhiyāya sō paridēvānaṁ samatikamāya ñāyassa adhigamāya dukkhamanassāyanaṁ attaṁgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacca kiriyāya yadidaṁ cattārō satipaṭṭhāna

‘Ekāyano ayaṃ bhikkhave maggo sattānaṃ visuddhiyā, sokaparidevānaṃ samatikkamāya, dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya, ñāyassa adhigamāya, nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā.’

mahanē ayana saṁkhyātō ekama mārgaya mē oya vidihaṭa vigraha vana eka āya ayam eka maga sattānā viśuddhiyāya. satvayāgē viśuddhiya pin̆da sōka paridēvānā samacakkamāya mē sōka paridēvayangē samathayaṭa pat kirīma piṇisa.

ekāyana란 단 하나의 길이라는 뜻으로, 이렇게 풀이됩니다. ayaṃ, 이 하나의 길은 sattānaṃ visuddhiyā, 중생을 맑히기 위한 것이고, sokaparidevānaṃ samatikkamāya, 슬픔과 울부짖음을 가라앉히기 위한 것입니다.

gnāyāssa adhigamāya gnāya næha nuvaṇihi adhigamaya nætnam mē mārga phalabōdhaya adhigamayaṭa patvīma piṇisa. nibbānassa saccariyāya mē nivana pratyakṣa kirīma piṇisa.

ñāyassa adhigamāya, ñāya란 슬기를 얻음, 곧 magga와 phala의 깨달음에 이르기 위한 것입니다. nibbānassa sacchikiriyāya, nibbāna를 몸소 보기 위한 것입니다.

yadidaṁ cattārō satipaṭṭhāna ē mokakda mē satara satipaṭṭhānaya ehenam ēkāyana mārgaya kiyannē satara satipaṭṭhānaya kāyānupassanā vēdanāpassanā cittānupassanā dhammānupassanā kiyana hataraṭa kiyanavā ēkāyana mārgaya ōya ṭika kiyannē rāgak sē venavā dvēśak sēvenavā mōhak sē venavā.

yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā, 그것이 무엇이냐 하면 이 네 가지 satipaṭṭhāna입니다. 그러니 ekāyana magga란 네 가지 satipaṭṭhāna입니다. kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā라는 넷을 ekāyana magga라고 합니다. 이것들이 rāga를 다하게 하고 dosa를 다하게 하고 moha를 다하게 합니다.

inna hāmuduruvē nīhana kiyalā kiyannē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē ayagē hāmuduruvō hæma koṭasakama is sūtraya ēgollō piḷigannē.

그쪽 스님들은 모든 부분에서 이 sutta를 받아들입니다.

ekak vena ekaṭa tiyenavā. poktiyā tiyanet

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēgollō hæbæyi ēgollō ēkāyana mārgaya satara satipaṭṭhānaya vaḍanavā hari

그런데 그들도 ekāyana magga, 곧 네 가지 satipaṭṭhāna를 닦기는 하지요?

ēgollan hæbæyi midækalīm vala ē pætta.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov mē vagē ayaṭat væḍenavāda hāmuduruva

예. 스님, 이런 사람들에게도 그것이 자랍니까?

dæn mehemayi tiyennē. dæn ēkāyamē ēkāyana mārgaya vaḍanavayi kiyanakoṭa eyā dænaganna ōnē mama rāga akṣaya karanna dvēśaya karanna mōhaya karanna mē kayan̆dupadu kriyāval valaṭa eḷiya yutuda mē vindraṇayanṭa kesē muhuṇa diya yutuda keban̆da cittayan pahala kaḷa yutuda keba cittayan pahala nokaḷa yutuda kema dharmatāvayak manāsē tiya kaḷa yutuda tērum gata yutu onna oya kiyana kāraṇā ṭika tuḷayi satara satipaṭṭhānaya anē tiyennē.

이렇게 되어 있습니다. ekāyana magga를 닦는다고 할 때 그 사람은 알아야 합니다. rāga를 없애고 dosa를 없애고 moha를 없애려면 몸과 말의 행위에 어떻게 다가가야 하는지, 겪는 느낌들을 어떻게 맞아야 하는지, 어떤 마음을 일으켜야 하고 어떤 마음을 일으키지 말아야 하는지, 어떤 dhamma의 성품을 잘 세우고 깨달아야 하는지를. 바로 이런 점들 안에 네 가지 satipaṭṭhāna가 있습니다.

mē satara satipaṭṭhānaya yukta pudgalayā mal pūjā karannē nǣ kivvot. mal pūjā karana eka pāpayak nam nokaḷa yutu hiṭiyē. mal pūjana eken ārya mārgaya vaḍenna bādhāvak nam nokaḷa yutu.

네 가지 satipaṭṭhāna를 갖춘 사람은 꽃 pūjā를 하지 않는다고 한다면, 꽃 pūjā가 pāpa라면 하지 말아야겠지요. 꽃 pūjā가 ariya magga를 닦는 데 걸림돌이라면 하지 말아야겠지요.

upakāra karannō durlabhavayi. r̥tōpakāraya parama durlabhavayi.

도움을 주는 이는 드뭅니다. 받은 도움을 아는 이는 더없이 드뭅니다.

dæn paramāya pūjāya paṭipatti pūjāya kiyalā. pratipatti pūjāva karama pūjāva kiyalā kiyanavā. pūjāva karannē ov pratipat dæn pratipatti pūjā kiyana vacanayen kivvē mokakda?

그런데 ‘paramā pūjā paṭipatti pūjā’라고, paṭipatti pūjā가 으뜸 pūjā라고 말합니다. 예, pūjā를 하지요. 그런데 paṭipatti pūjā라는 말로 가리킨 것이 무엇입니까?

paṭi kiyana vacanayen pennannē mokakda? avidyā sunā digē bæn̆dīma. ōka pættakin damanavaṭa kiyanavā paṭipattiya avidyā tr̥ṣṇā deka ivat karannē yamkisi væḍakinna ēka paṭipatti pūjāva.

paṭi라는 말이 보여 주는 것은 무엇입니까? avijjā와 taṇhā를 따라 묶여 있는 것입니다. 그것을 한쪽으로 치우는 것을 paṭipatti라고 합니다. avijjā와 taṇhā 둘을 걷어내는 어떤 일이든, 그것이 paṭipatti pūjā입니다.

dæn pratipatti pūjāven karannē monna

그러면 paṭipatti pūjā로 하는 것이 무엇입니까?

nigamē [ugura kǣrīma] kotana in̆dalāku

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mokakda pratipatti pūjāva kiyanna?

무엇을 paṭipatti pūjā라고 합니까?

bhāvanā ā dæn bhāvanāva pratipatti pūjāva kiyana ekak ēgollō kiyanavā. etakoṭa sīlaya, samādhiya, pragnāva, pratipatti pūjāva kiyalā kiyanavā.

bhāvanā, 그들은 bhāvanā가 paṭipatti pūjā라고 말합니다. 그리고 sīla, samādhi, paññā를 paṭipatti pūjā라고 합니다.

sīlayaṭa upanisaraya yamakin læbenavā nam samādhiya pragnāvaṭa yamakin upaniśaraya læbenavā nam upanisaraya piḷiganna hanna mokada vennē? anna dakinna ōnē bæ.

어떤 것으로 sīla에 upanissaya를 얻고, 어떤 것으로 samādhi와 paññā에 upanissaya를 얻는다면, 그 upanissaya를 받아들이지 않으면 어떻게 됩니까? 바로 그것을 보아야 합니다.

dæn gamanak yana manussayāṭa gaman yanna mūlika vaśayen paya tiyenavā. depaya tiyenavā. depen gaman kaḷa hæki hæ. hæbæyi eyā ara upaniccara ādhāra karaganna puḷuvan gamana yannē vāhanayak [ugura kǣrīma] vāhanaya nægalā yana kenāṭa ara payin yana kramaya yanna puḷuvan vunāṭa īṭa vaḍāmaṭa gamana kiyi.

길을 가는 사람에게는 걸어갈 바탕으로 발이 있습니다. 두 발이 있지요. 두 발로 갈 수 있습니다. 하지만 그는 upanissaya의 도움을 받을 수도 있습니다. 탈것을 타고 가는 것이지요. 탈것을 타고 가는 사람은 걸어서 갈 수도 있지만 그보다 더 멀리 갑니다.

dæn mē vagē mē lōka satvayā ara tiyena dēval tiyenavā mē noyē dēval. dæn api hitamu mal pūjā karannē nǣhæ pahan pūjā karannē nǣhæ kiyalā kiyanavā yamkisi āmisa pūjā kiyalā. dæn mēka pratipattiyak karaganna danna nætikama misak vena ekakda tibuṇē.

이처럼 세상 중생에게는 여러 가지가 있습니다. 누군가 ‘꽃 pūjā도 하지 않고 등불 pūjā도 하지 않는다’며 āmisa pūjā를 하지 않는다고 해 봅시다. 그것은 이것을 수행으로 삼을 줄 모르는 것 말고 무엇이겠습니까?

krama dekak tiyena eka hari tibicca eka tērum ganna bæri kama nænnē. tērum ganna bæri eka pragnāva durvalakama

두 가지 길이 있다는 것은 맞습니다. 있는 것을 깨닫지 못하는 것이지요. 깨닫지 못하는 것은 paññā가 약해서입니다.

kiyananda bōdhiya paribōga karapu hindā bōdhi vahansēṭa guliyē. ov śarīmā bōdhīn vahansēt paribhōga karalā tiya nisā galē. ov anit kisi dæn śrī mahā bōdhīn vahansē paribhōga kaḷā kiyalā nigamanaya karannē kotendida ānanda bōdhiya budurajāṇan vahansē paribhōga kaḷā kiyalā garu kaḷa yutuyi kivvā. śrī mahā pabōdhiya paribōga kaḷē kotannēdan

Ānanda bodhi는 Buddha께서 쓰신(paribhoga) 것이라서 그 bodhi를 섬긴 것이지요. 예. Srī Mahā Bodhi도 쓰신 것이라서 섬기는 것이고요. 예. 그런데 Srī Mahā Bodhi를 Buddha께서 쓰셨다는 결론은 어디서 나옵니까? Ānanda bodhi는 Buddha께서 쓰셨으니 섬겨야 한다고 하셨습니다. Srī Mahā Bodhi는 어디서 쓰셨다는 것입니까?

ē bōdhiya neveyinē ēgollō kiyannē. indiyāva in̆dalā mē hæra genā patvā kiyalanē oya kiyanna. ēgollō dannē næhæna ē siddhiya. namut ēkat sudusuyi kiyalā ēgollō kiyanavā nam ēka parivōva karapu itihāsa katāvakvat tiyenavada

그들이 말하는 것은 그 bodhi가 아닙니다. 인도에서 가져온 것이라고 하지요. 그들은 그 일을 모릅니다. 그런데도 그것도 마땅하다고 한다면, 그것을 쓰셨다는 옛이야기라도 있습니까?

etakoṭa ē giṇena āvē taṁkurayak hō sakhāvaknē. etakoṭa śākhāven gatta ekat mē paribōga karanna sūsu gamana karā śākhāvē sākāva sūsu næddē. ē sākī haṭagatta ekē phalayen gata mē pælē sūsu nædda ehema næ ēkat sūsuyi ehemanam itin ēgollō paribō kara paya hoyanna yanna indiyāvaṭa yanna ōnē

거기서 온 것은 어린 싹이나 가지였습니다. 그러면 가지에서 얻은 것도 paribhoga로 섬기기에 마땅합니까? 가지의 가지는 마땅하지 않습니까? 그 가지에서 자란 나무의 열매에서 얻은 이 묘목은 마땅하지 않습니까? ‘아니요, 그것도 마땅합니다.’ 그렇다면 그들은 paribhoga로 쓰인 것을 찾으러 인도까지 가야 합니다.

anna ēkayi

바로 그것입니다.

śārīrika pāṭiōgikayaka uddēśika kiyalā pūjāvattu tunak tiyenavā. vigraha karalā.

sārīrika, pāribhogika, uddesika라는 세 가지 pūjā의 대상이 있다고 풀이합니다.

śārīrika paramārtha vaśayen gattot api itin kāyika vaśayen karannā vū kriyākalāpaya sīlaya kaya vacana deka hikmavā gænīmē śikṣaṇaya śārīrikava karanna ōna. kaya vacana deka hikmavā gænīma nisā æti vennē samādhiya paribōga karanna.

sārīrika를 paramattha로 보면, 우리가 몸으로 하는 행실이 sīla입니다. 몸과 말을 다스리는 수련을 몸으로 해야 합니다. 몸과 말을 다스려서 생기는 것이 samādhi이니, 그것을 누리는(paribhoga) 것입니다.

ē paribhōga kirīmēdī lōkaya allanna deyak nǣhæ kiyalā athærīma hæra noyalma hæra midīma

그것을 누릴 때 세상에 붙잡을 것이 없다고 놓아 버림, 벗어남…

hara allanna nayak eyā nivanaṭa hipaṭa utdēśika avattukak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

udesā vastuvak nǣ. udesā tibicca okkoma ivarayi pragnāvala. anna uddēśika pragnāva.

향할 대상이 없습니다. 향하던 것이 paññā 안에서 모두 끝났습니다. 그것이 uddesika, 곧 paññā입니다.

śārīrika pāribhōgika uddēśika kivvē sīla samādhi pragnā.

sārīrika, pāribhogika, uddesika라고 한 것은 sīla, samādhi, paññā입니다.

ēkaṭa lōka sammataya tiyenavā sārī ṭika kiyannē budurajāṇan vahansēgē dhātuūn vahansē dæn aṭuvāhaya vigraha karanavā. ē budurajāṇan vahansē piriṇuvan pǣmaṭa pasuvayi śārīrika caitya hadalā tiyennē kiyalā.

여기에는 세간의 약속(sammuti)도 있습니다. sārīrika란 Buddha의 dhātu를 말합니다. aṭṭhakathā는 Buddha께서 parinibbāna에 드신 뒤에야 sārīrika cetiya를 지었다고 풀이합니다.

dæn budurajāṇan vahansē jīvamāna innakoṭa tapas ballakuccāṭa kēsa dattavaṭak dunna pirunāpāra. etakoṭa ēvā harīka cak nemeyi. ehemanē.

그런데 Buddha께서 살아 계실 때 Tapassu와 Bhallika에게 머리카락 dhātu를 주셨습니다. 그러면 그것들은 sārīrika cetiya가 아니라는 말이 되지요?

etakoṭa budurajāṇan vahansē pirivan pǣvaṭa passē śārīrika caitya vandanāva kivvot ehema gælapennē kotanin dæ aṭuvāya vigraha karanavā oya vidihaṭa śārīrika caityaya vigraha karanna.

그러니 Buddha의 parinibbāna 뒤에야 sārīrika cetiya를 섬긴다고 하면 어디에 들어맞습니까? aṭṭhakathā는 sārīrika cetiya를 그렇게 풀이합니다.

etakoṭa kēsa dhātuvamiṭa kīhaparak dīlā tiyenavā. unvahansē jīvana væḍi kālē duva hædapu caityayak śārīrika caitya nēda kēsāvan karalā hētuna jīvamāna kālet puḷuvan.

머리카락 dhātu를 주셨습니다. 그분이 살아 계실 때 머리카락으로 지은 cetiya는 sārīrika cetiya가 아닙니까? 살아 계실 때도 될 수 있는 것입니다.

ē janīya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

śārī caitya kiyalā hiṭan kiyana ekē tēruma mokakda kaya vacana deka śarīraya satu śarīraya kriyātmaka kirīmē kaya vacana kriyātmaka venavā.

sārīrika cetiya라고 하는 말의 뜻은 무엇입니까? 몸과 말은 몸에 딸린 것입니다. 몸을 움직이는 데서 몸과 말이 움직입니다.

cētiya kiyannē hita tæbiya yutuyi. cittaya yam tænaka tæbiya yutuda ēkayi cētaya kiyannē caitya kiyannē. hita pihiṭavanna ōna tæna

cetiya란 마음을 두어야 할 곳입니다. 마음을 어디에 두어야 하는가, 그것을 cetiya라고 합니다. 마음을 세워야 할 자리입니다.

bauddhayō hita pihiṭavanna vunē kotanṭada? sīlayaṭa samādhiyaṭa etakoṭa pragnāva nægenavā vastuvak nǣ.

Buddha를 따르는 이들은 마음을 어디에 세워야 했습니까? sīla에, samādhi에 세웁니다. 그러면 paññā에는 붙잡을 대상이 없습니다.

æyi vastuvak nǣha kiyannē yamak anicca nam, dukkha nam, anatta nam kumak allannada? mona vatu allannada? yam tænaka yam vastuvak nætnam aniccayi, dukayi anattayi kiyana mē tilakṣaṇayaṭa ayiti.

왜 대상이 없다고 합니까? 어떤 것이 anicca이고 dukkha이고 anatta라면 무엇을 붙잡겠습니까? 어떤 대상을 붙잡겠습니까? 어디에도 대상이 없다면 그것은 anicca, dukkha, anatta라는 tilakkhaṇa에 속합니다.

uddē ṭikaṁkam. mamaya ena maṭtamayō hōti.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn udesā karana vastuvaknē. etakoṭa hitaṭa gōcara venavā. nivana gōcara venavā. mēka tamayi paramārtha vaśayen uddēśika.

그것은 향해서 하는 대상입니다. 그러면 마음의 경계(gocara)가 됩니다. nibbāna가 경계가 됩니다. 이것이 paramattha로 본 uddesika입니다.

lōka sammataya uddēśika śārīrika pāribhōgika uddēśika kiyalā śārīrika vaśayen mē śarīra hatu dēval paribhōgava karapu dēval saha udesā karana pūjāva. udesā ē vastuva tiyenna ōnē nǣ.

세간의 약속으로 보면 sārīrika, pāribhogika, uddesika는 몸에 딸린 것, 쓰신 것, 그리고 향해서 하는 pūjā입니다. 향해서 하는 데는 그 대상이 있을 필요가 없습니다.

ē ē laukika sammata vaśayen sammataya sammata vaśayen dakinna ōnē. paramārtha satvaya paramārtha satvayen dakinna ōnē.

세간의 약속에 따른 것은 약속으로 보아야 하고, paramattha의 진실은 paramattha로 보아야 합니다.

dæn budurajāṇan vahansē venuven dæn poli rūpayē isrāpadānaya kiyana apadāna pāliyē katāvak tiyenavā. dæn apadāna pāliya tripiṭakayaṭa ayitiyi.

Buddha를 위한 것으로, Apadāna pāli에 Pulinathūpiya apadāna라는 이야기가 있습니다. Apadāna pāli는 Tipiṭaka에 속합니다.

abuddhōtpāda kālayaka ektaraha brāhmaṇaya hiṭiyā. dahas gānakaṭa śilpa śāstra kiyā dena trīta paraprāpta brāhmaṇaya.

Buddha가 나지 않은 때(abuddhuppāda)에 한 brāhmaṇa가 있었습니다. 수천 명에게 기술과 학문을 가르치는, 세 veda를 꿰뚫은 brāhmaṇa였습니다.

mē brāhmaṇayā bohoma vayasayi. væḍima dænumē væḍuma vayasen ē raṭē hiṭapu ekkanā. anik hæma ekkanāvama eyā gōlē. ē hæma kenekma aya itin eyāṭa vandanāmāna karalā yanavā pūjā satkāra karalā yanavā. æpu pasthāna karalā yanavā.

이 brāhmaṇa는 아주 늙었습니다. 그 나라에서 가장 많이 알고 가장 나이 많은 사람이었습니다. 다른 사람은 모두 그의 제자였습니다. 그들은 모두 그에게 절하고 pūjā와 공경을 올리고 시중을 들고 갔습니다.

dæn meyā kalpanā karanavā mama vitara karungen æpasthāna vandanāmān laba innavā. æyi maṭa vaḍā vena viśēṣa kenek maṭa nædda? maṭa ēvā karanna.

그는 생각했습니다. ‘나는 이렇게 많은 이에게서 시중과 절을 받는다. 그런데 나보다 뛰어난 누군가, 내가 그렇게 받들 이가 나에게는 없는가?’

trī vēdaya anuva bæluvaṭat nam vena kenek nǣ. vayasenut mama væḍennē. trīda paraprāpta dænīmenut mama væḍīinna. atdækīmenut væḍeinna. etakoṭa maṭa nætta kavuruvat kenek.

‘세 veda로 보아도 다른 이는 없다. 나이로도 내가 가장 많다. 세 veda를 꿰뚫은 앎으로도 내가 으뜸이다. 겪은 것으로도 으뜸이다. 그러니 나에게는 아무도 없구나.’

eyā igena gattē vēdaya sihi karanakoṭa ē vēdaya tiyenavā. mē lōkayēma tun lōka āgra vū kenek pahaḷa venavā. tun lōkeṭa eyā ē hētumā agrahayayi.

그가 배운 veda를 떠올려 보니 veda에 이런 말이 있었습니다. 이 세상에 세 세계에서 으뜸인 이가 나타난다. 그는 그래서 세 세계에서 으뜸이다.

ē uttamayā mē menna meban̆du detis mahā puruṣa lakṣaṇa æti asu anujjana æti meban̆du dēhayakin lōkē pahaḷa venavā.

그 거룩한 이는 서른두 가지 큰사람의 모습과 여든 가지 작은 모습을 갖춘 몸으로 세상에 나타난다.

menna mē pudgalayā tun lōkayēma siyalla abhibhavāgiya gnānayen agra velā lov uttarā buddhatvayaṭa pat venavā. anna ē kiyana lovturā budan tamayi mē lōkē siyallangēma væn̆diya yutu padiya yutu agahasa hehaṭa uttamayan vahansē kiyana vacanaya ṭika. oya vēdaya tibilā æṭa hamba vuṇē.

이 사람은 세 세계의 모든 것을 넘어서는 앎으로 으뜸이 되어 lokuttara Buddha가 된다. 그 lokuttara Buddha가 이 세상 모든 이가 절하고 섬겨야 할 으뜸가는 거룩한 이다. 이런 말이 veda에 있어서 그가 알게 된 것입니다.

mē abuddhōtpāda kālayak.

그때는 Buddha가 나지 않은 때였습니다.

dæn meyāṭa vena karanna deyak nǣha. meyā kalpanā karanavā. ehenam anna ē tun lōka ādara uttamayan vahansē tamayi magē satturuvarayā. mama garu karannē eyāṭayi.

그에게는 달리 할 것이 없었습니다. 그는 생각했습니다. ‘그렇다면 세 세계에서 으뜸인 그 거룩한 이가 나의 스승이다. 나는 그분을 받든다.’

ehema kiyalā mokada karannē? meyā venama hæduvā puṁci vihārayak. mē magē śāttun vahansē vaḍā hin̆davana vihāraya unvahansē mēka tamayi innē. [ugura kǣrīma]

그렇게 말하고 무엇을 했을까요? 그는 따로 작은 vihāra를 지었습니다. ‘이것이 나의 스승께서 앉으실 vihāra다. 그분은 여기 계신다.’

væli ṭikak pirisiduva haralā suddha karalā aragena væli goḍak tibbā dampiṭi tahaḷuva mokak lǣlla eka hari kivvā væli goḍak tibbā āsanaya

모래를 조금 가져다 깨끗이 걸러 맑게 하고, 널빤지 같은 것 위에 모래 무더기를 쌓아 자리로 삼았습니다.

ē tun lōka āgruva budupiyāṇan vahansē udesāya mama mē tibbē. unvahansēṭa pasthānaya duttā.

‘세 세계에서 으뜸인 Buddha를 향해 내가 이것을 놓았다.’ 그리고 그분께 시중을 들었습니다.

mama ada paṭan salakanavā ē tun lōkāgara budupiyāṇan vahansē tamayi magē śātun vahansē unvahansēṭayi mama garu karannē. magē varadak vunā nam maṭa samā karanna vena kenek næ mama unvahansē navaṭa ilā kamā.

‘오늘부터 나는 세 세계에서 으뜸인 그 Buddha를 나의 스승으로 여기고 그분을 받든다. 내가 잘못했다면 용서해 주소서. 다른 이는 없으니 나는 그분께 용서를 빕니다.’

ohoma karalā mokada karannē monavāhari aḍu pāḍuvak veccakama śaks mē varada vuṇā. magē guruvaraṇan vahansēlāṭa kiyanavā mama vahama kamā karagannavā kiyalā en tun lōka āglu budupiyāṇan vahansa magē mē patu varadak vuṇā maṭa kamā venasē tēkvā mama mīṭa passē mē varada karannē næhæ. mama suddha karagannavā kiyalā āyetta saṁvaraya pēnavā atana gihilā.

그렇게 하고서, 무언가 모자람이나 잘못이 생길 때마다 스승께 말씀드리듯 곧바로 용서를 빌었습니다. ‘세 세계에서 으뜸인 Buddha시여, 제가 이런 잘못을 했습니다. 저를 용서해 주소서. 앞으로 이 잘못을 하지 않겠습니다. 저를 맑히겠습니다.’ 하고 그곳에 가서 다시 자신을 다스리는 모습을 보였습니다.

ara yana vidihaṭa gihillā nam durvarayāṭa karannā vū garu kirīma namaskāraya ara væli gollakaṭa gihillā ohoma karanavā.

스승께 가서 받들고 절하듯이 그 모래 무더기에 가서 그렇게 했습니다.

dæn mē avabuddhōtpāda kālaya karapu mē væḍa piḷivetē.

이것이 Buddha가 나지 않은 때에 그가 한 수행입니다.

mē brāhmaṇayakgē hita vītarā keles valin yaṭapat venā. keles yaṭapat vuṇā. dhyānalābhī vuṇā. eyā ē dhyānayen in̆dalā hiṭan ē dhyānayē nokarehi kālaya kiyalā bam̆bala.

이 brāhmaṇa의 마음은 kilesa에서 벗어나 kilesa가 눌러앉혀졌습니다. 그는 jhāna를 얻었습니다. 그 jhāna에 머문 채, jhāna를 잃지 않고 생을 마쳐 Brahma 세계에 났습니다.

dæn īṭa passē eyāgē innē pivisa kalpanā karanavā. dæn apē guruvarayā malā. dæn api kāṭada garu karannē? apē guruvarayat garu karapu guruvarayek hiṭiyanē. api eyāṭama garu karamu kiyā haṭan gihillā.

그 뒤 그의 제자들이 생각했습니다. ‘우리 스승께서 돌아가셨다. 이제 우리는 누구를 받들까? 우리 스승께서 받들던 스승이 계셨지. 우리도 그분을 받들자.’

ara vidihaṭama gihilalā ara buddhō upasthānaya abuddhōtpāda karalē atenna kiyalā ēgollot karanavā. ēgollanṭa ata væratak vunāhama mēgollō śarīra kamā karalā suddha śaktiyak genicca. samahara aya dhyānalābhīlā babalavaṭa giyā samahara aya devlōpanna. eyāgē anit gōla pirita

그렇게 똑같이 가서, Buddha가 나지 않은 때에 Buddha께 시중을 들었습니다. 잘못이 생기면 몸을 굽혀 용서를 빌고 맑아졌습니다. 어떤 이는 jhāna를 얻어 Brahma 세계로 갔고, 어떤 이는 deva 세계에 났습니다. 그의 다른 제자들 이야기입니다.

mē avurudu kalpa gānakaṭa issara siddha vecca siddhiya

이것은 수많은 kappa 전에 있었던 일입니다.

mē vidihaṭa gihillā meyā edā karagatta pinē sucaritayē pinē vāsanāven etæn paṭan inna kalpa gānak satara apahāya upanna sugatiyakamayi upatiya læbi. ē pinava matu evienavā.

이렇게 그날 지은 착한 행실의 puñña 덕분에 그때부터 수많은 kappa 동안 네 apāya에 나지 않고 오직 sugati에만 태어났습니다. 그 puñña가 따라왔습니다.

oya vidihaṭama ævidilā. mē gautama buddha śāsanayēdī sōvān vecca mav kenekuṭayi piya kenekuṭayi dāva daruvek hæṭiyaṭa upan venavā.

그렇게 오다가 이 Gotama Buddha의 sāsana에서 sotāpanna인 어머니와 아버지에게서 아이로 태어납니다.

dæn mē sōvān velāva hiṭu ammayi tāttayi dennam. ara daruvā vena kenavaṭa hari bāra dīlā vācika īṭa hari bāra dīlā ēgollanṭa bāra dīlā pōyatā ara sidu samādan innavā.

어머니와 아버지 둘 다 sotāpanna였습니다. 그들은 아이를 다른 사람이나 일꾼에게 맡기고 uposatha 날에 sīla를 지켰습니다.

mē navema væḍi mē nava yuvalak vunāṭa sōvān vecca dennenna. mē dennama edāṭa siri samādan venavā.

젊은 부부였지만 둘 다 sotāpanna였습니다. 두 사람은 그날 sīla를 받아 지켰습니다.

dæn ohoma inakoṭa dæn ara ḷamayāṭa avuduva hatak vayasa sampūrṇa vuṇā. hat vayasa sampūrṇaṭa passē kalpanā karanavā dæn apē mudāraṭat ada sidi samādha karana eka hari vaṭinavā. apē putak goḍa innē eka ehemanam putārat mokada karannē sil sedi paravalā okkoma karalā suddha karalā kiyana putā sal samādan kere.

그렇게 지내는 사이 아이가 일곱 살이 되었습니다. 일곱 살이 되자 그들은 생각했습니다. ‘우리 아들도 오늘 sīla를 받으면 참 값지겠다. 아들이 이제 컸으니.’ 그래서 아들을 씻기고 깨끗이 차려입혀 sīla를 받게 했습니다.

dæn śātr̥varayan vahansē hæṭiyaṭa ē kālari mokada karannē? budurajāṇan vahansē sīmāvaka nǣ kiṭṭuvaka mē aya kalpanā kaḷā budurajāṇan vahansē nisā api kāryada pūjā karannē

그때 스승으로 무엇을 모셨을까요? Buddha는 가까이 계시지 않았습니다. 그들은 생각했습니다. ‘Buddha를 위해 우리는 무엇에 pūjā를 올릴까?’

śrī mahā bōdhīn vahansē ḷan̆ga gihillā væṭilā tibi vecca potu ekatu karagatta. ē potu ṭika aran gihillā illā ara koḷa potu aragena ēvayen hadāgattā puṁci sǣyak ovā ē ṭika goḍa gahalā ēka tibbā ara lǣllaka tiyalā tænpat karalā ara vidihaṭa pūjanaya pūjā sthāna ohoma tiyalā otana tamayi budurajāṇan vahansēṭa karana æpasthāna karannē śāstr̥n vahansē hæṭiyaṭa etana gihillā taman ara iri samādan vennē etana dæn mē puṁci putat

그들은 Srī Mahā Bodhi 곁에 가서 떨어진 나무껍질을 모았습니다. 그 껍질과 잎을 가져다 작은 cetiya를 만들었습니다. 그것을 쌓아 널빤지 위에 모셔 두고 pūjā 자리로 삼아, 거기서 스승이신 Buddha께 시중을 들고 거기서 sīla를 받았습니다. 이제 이 어린 아들도

samādan vennē etana dæn mē puṁci putat mokada karannē atana gihin sil samādan velā balā innakoṭa eyāṭa kalpanā vuṇā. mama kavadā hari mē vidihama pūjāvak karalā tiyenavā. mē vidihamat piritak karalā tiyenavāna

무엇을 했을까요? 거기 가서 sīla를 받고 바라보고 있는데 이런 생각이 들었습니다. ‘나는 언젠가 이런 pūjā를 한 적이 있다. 이런 의식도 한 적이 있다.’

viśēṣa nuvaṇak.

남다른 슬기입니다.

mē sil samādan velā innaṭa matakayak læbunā kavadā hari maṭa matakayak enavā. koyi kālē kiyā dannē næha. mama mē vagēma sǣyak hadāgena pūjā kaḷā. upahāra kaḷā. kavada koyi kālē

sīla를 지키고 있는데 기억이 떠올랐습니다. ‘언젠가, 언제인지는 모르지만 나는 이런 cetiya를 만들어 pūjā를 올리고 공양했다. 언제, 어느 때였을까?’

ara siyum manasa bohōma særakin væḍuṇā. meyāṭa divæs pahaḷa vuṇā. meyā divæsin balāgena mē kalpa gāna kalpa daharatva kālayak tiyenavāṭa mataka nǣ kālē. ē kālaya eccara dura gihillā dækkā ara mahā brāhmaṇaya velā in̆dalā hiṭan abuddhōtpāda kālē budurajāṇan vahansēṭa kiyalā karapu ara pūjāva

그 섬세한 마음이 크게 자랐습니다. 그에게 dibbacakkhu가 생겼습니다. 그는 dibbacakkhu로 kappa에 kappa를 거슬러, 기억할 수 없을 만큼 먼 때까지 보았습니다. 그렇게 멀리 가서 보니, 그 큰 brāhmaṇa였을 때 Buddha가 나지 않은 때에 Buddha를 위해 올린 그 pūjā가 보였습니다.

īṭa passē āpahu balāgena āvā etana in̆dalā. mama āpu gamana kohomada etakoṭa dækat dugatiyaka upadinnē nætuva ara karapu kusalē balaya pinē balayen sugati gāmīvama kalpa gaṇanak gevāgena āpu hæṭi.

그리고 거기서부터 다시 돌아보며 왔습니다. 내가 걸어온 길이 어떠했는가. duggati에 나지 않고 그 kusala와 puñña의 힘으로 오직 sugati로만 수많은 kappa를 지나온 모습을 보았습니다.

peravisu kada piḷit dækkā cūtakātak dækkā āśravaya velā arihatyaṭa pat vuṇā. ov avurudu hatayi.

pubbenivāsa를 보고 cutūpapāta를 보고 āsava를 다하여 arahant가 되었습니다. 예, 일곱 살에.

dæn mokada karannē? putat nihan̆ḍa innavā. eyā kiyannē næ mama ma arihat pat vuṇā kiyalā. eyāgē ehema sitak nǣha.

그러고서 어떻게 했을까요? 아들은 잠자코 있습니다. 내가 arahant가 되었다고 말하지 않습니다. 그런 마음이 없습니다.

īḷan̆ga davasē ammayi tāttayi sil mudalā putē sil mudanna yanna kiyalā kiyanakoṭa praṇakvak nǣhæ. ehema sil mudana katāvakut næhæ. makut næhæ. bohoma nihan̆ḍayi.

다음 날 어머니와 아버지가 sīla를 풀고 ‘얘야, 너도 가서 sīla를 풀어라’ 하고 말했는데 대꾸가 없었습니다. sīla를 푼다는 말도 없고, 아무 말도 없이 아주 잠잠했습니다.

hæbæyi onna ē ammā tāttā arihatu un vahansēlā dækalā purudu nisā. caritaya venasa dækkā. bohoma śāntayi, niccalayi ē vagē vætilak kara

그런데 그 어머니와 아버지는 arahant들을 늘 보아 와서, 아이의 됨됨이가 바뀐 것을 알아보았습니다. 아주 고요하고 흔들림 없는, 그런 몸가짐이었습니다.

kohomahari eka davasaṭayi putāgē loku venasak velā. api putā ekkē budurajāṇan vahansēlā ṭalā budurajāṇan vahansēlāṭa ekkalā. budurajāṇan vahansēṭa pennanan kivvā menna mē hiṭiya mehema vuṇā kiyalā ivaraṭa pat venavā. udanyak anuvā mokada okkoma silisabiyā gnānayat ekkalā ævilā tibunē.

‘어쨌든 하루 사이에 아들에게 큰 변화가 생겼다.’ 그들은 아들을 데리고 Buddha께 가서 보여 드리며 ‘이 아이가 이렇게 되었습니다’ 하고 말씀드렸습니다. 아이는 앞으로 나아가 udāna를 읊었습니다. chaḷabhiññā의 앎과 함께 모든 것이 와 있었기 때문입니다.

unvahansē gāthā kihipayakin vistarayak kivvā. yam davasaka mē saṁsārayē næmati sāgaraya kisima pirisaraṇak nætuva daṇaḍu kaḍak atin aragena pīnana pudgalayek ē dan̆ḍu kaḍē ādhārayen pēnalā pīnalā sāgarayen etera vennē kohomada edā edā hadāgena væli sǣya hadāgena væn̆dalā paṭan gatta gamana mama saṁsāra sāgarayē kisima kenekgē ādhārayak nætuva meccara kal ævidilā ada keḷavara karalā vilā etera vuṇā. ada magē sasara gamana ivarayi kiyalā oya udannākayak vennavā.

그는 몇 개의 gāthā로 이렇게 풀어 말했습니다. 어떤 사람이 saṃsāra라는 바다에서 아무 의지할 데 없이 막대기 하나를 손에 쥐고 헤엄치다가 그 막대기에 기대어 바다를 건너듯이, 그날 모래 cetiya를 만들어 절하며 시작한 길로 나는 saṃsāra의 바다에서 누구의 도움도 없이 이토록 오래 걸어와 오늘 끝에 이르러 건넜다. 오늘 나의 saṃsāra 길은 끝났다. 이런 udāna를 읊었습니다.

budurajāṇan vahansē avuruddayen dena upasampadāva mē mēmē mahaṇa karalā mē sāmanayaṭa hata avuruddakalā hat avuruddaya upasampadā karanā.

Buddha께서는 정해진 나이에 주는 upasampadā를, 이 아이를 출가시켜 sāmaṇera로 삼고 일곱 살에 upasampadā를 주셨습니다.

politūpi sthirā pradhānaya kiyana apadhāna pāliya katāva

이것이 Apadāna pāli의 Pulinathūpiya apadāna 이야기입니다.

dæn etakoṭa apē paṇḍitayō āmisava apiṭa væḍak nǣ. hæbæyi apē uttamen ēken paṭan gatta gamana ævi ævidilā abuddhōtpāda kālē pūjāva karalā hiṭan ævidilā arihatra pat vuṇā ē upanisanaya karagena da etakoṭa kāgē kiyamada gaṇan gannē

그런데 우리 학자들은 ‘āmisa는 우리에게 쓸모없다’고 합니다. 하지만 우리의 이 거룩한 이는 그것으로 시작한 길을 걷고 걸어, Buddha가 나지 않은 때에 pūjā를 올린 것에서부터 걸어와 그 upanissaya로 arahant가 되었습니다. 그러면 누구의 말을 따라야 합니까?

tripiṭakayati apadāna pāliyē buddhāpadānaya gaṇan mē aragena ētanin api ē kulinatu pīsvarāpadānaya kiyana ē apadānaya gaṇan gannavada ehenam mē eka eka tarkavāda karana paṇḍitayangē paṇḍita mataya gaṇan gannavada mokakda gaṇan ganna tiyennē

Tipiṭaka의 Apadāna pāli에 있는 Buddhāpadāna와 Pulinathūpiya apadāna를 따르겠습니까, 아니면 이런저런 따지기를 하는 학자들의 생각을 따르겠습니까? 무엇을 따라야 합니까?

kōka gattot ehāpatak sē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi oya kaṭṭiya ē kālē hiṭiyā nam ehema ara mōlayā gihillā haṭa væli goḍak gahagena mokakda ara karana hol væḍiyayi kiyalā bayinnē næ.

그런데 이 사람들이 그때 있었다면, ‘그 바보가 가서 모래 무더기를 쌓아 놓고 무슨 헛짓을 하느냐’고 욕하지 않았겠습니까?

ē mōlayā bauddhayada kiya. kavuda bauddhayalā pēranē kavuda abuddhōtpāda kālayē væligoḍaṭa buddha saṁgnāven garu karapu ekkat hambavunā nam ē vēriya mē buddhōtpāda kālē budurajāṇan vahansēgē guṇayaṭa garu karahama læbennē næda

그 바보가 Buddha를 따르는 이였습니까? 누가 Buddha를 따르는 이인지 알 만하지 않습니까? Buddha가 나지 않은 때에 모래 무더기를 Buddha라는 생각으로 받든 이도 그런 열매를 얻었다면, Buddha가 나신 이때에 Buddha의 덕을 받드는 이가 그것을 얻지 못하겠습니까?

ahannē mokakda piḷimaṭa leḍa hædenavada behet dennē piḷimē kanavada piḷimē vatura bonavada api pāsa hædenavada piḷimeda kakkusiyaga hadalā dennē nætda piḷimeda kanna dunnaṭa tarka vādaya nīca vidi kiyalā kenehi taramaccara dura gihin tiyenavā

그들이 묻는 것이 무엇입니까? 불상이 아프냐, 약을 주느냐, 불상이 먹느냐, 불상이 물을 마시느냐, 불상이 목마르냐, 먹을 것을 주면서 불상에게 뒷간은 지어 주지 않느냐. 따지기가 이렇게 저열한 데까지 갔습니다.

itin kotanada ida innē mokakda dækalā tiyennē?

그러니 그들은 어디에 서 있습니까? 무엇을 보았다는 것입니까?

eka mahattayek oyāgē ē jātiyavarana ē kinna ekkenek tamayi ēkē nāyakayek mayan ævidilā huva dasā buddha pūjā tiyenavada kiyalā

그런 부류의 한 신사가, 그 무리의 지도자 한 사람이 찾아와 Buddha pūjā를 하느냐고 물었습니다.

oya mahattayā piḷima bat kanavada

‘선생님, 불상이 밥을 먹습니까?’

tiyaramayanē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kattayāvaka magen nemeyi. oya puṁci ḷamaya kigō hat avuruddakaviṭa ḷamayakaṭa enna kiyalā ahanna piḷi pat karavat kiyalā ē ḷamayak ē ḷamayāgē dænīmē kiyā kanavada nædda kiyalā.

‘나에게 묻지 말고, 일곱 살쯤 된 어린아이를 불러 불상이 밥을 먹느냐고 물어보십시오. 그 아이가 아는 대로 먹는지 안 먹는지 말할 것입니다.’

etakoṭa oyāgē dænīma kotanada kiyalā oyā balāganna

‘그러면 당신의 앎이 어디쯤인지 스스로 알게 될 것입니다.’

dæn na uḍabīma bæluva dæn kavuruvat mē jātiya ekak kivvē næhæ eha

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

magen nemeyi puṁci lamekuṭa ahalākō putē emē pirimē battanavada kiyalāma ē ḷamayā uttarayak tiyanna. kanavada nædda kiyalā. etakoṭa ē ḷamayā kiyana uttarayada enakoṭa oyā ēkat dannē nætuva ē ḷamayaken æhuva kiyana eka oyā hitāganna īṭa

‘나에게 말고 어린아이에게 물어보십시오. 얘야, 이 불상이 밥을 먹니? 하고요. 그 아이는 먹는다, 안 먹는다 대답할 것입니다. 그 아이의 대답이 나오면, 당신은 그것조차 모르고 아이에게 물은 셈이라고 생각해 보십시오.’

dæn ē ḷamayak dannavā piḷima pat kanna næti bava. dæn oyā piḷima bat kanavada kiyalā praśnayak ahannē oyā ēkavat danna æti kiyalā mama eyāgen æhuvā.

‘그 아이는 불상이 밥을 먹지 않는다는 것을 압니다. 그런데 당신은 불상이 밥을 먹느냐고 묻습니다. 그 정도는 알고 있겠지요’ 하고 내가 그에게 물었습니다.

meyā sāmānya kenek nemeyi. gam paha iṁgrīsi panti gaṇanāvaka nāyakayek panti pavatvāgena lokuma guruvaraya.

그는 보통 사람이 아니었습니다. 다섯 마을에서 여러 영어 강좌를 이끄는 사람, 강좌를 꾸려 가는 가장 높은 선생이었습니다.

īṭa passē eyā æhuva itin mokakda ōkē tēruma etakoṭa ehæ kanna næha nam æyē tiyannē etakoṭa kiyalā. maga sivpasa pūjāvayi upahāra pūjāvayi kiyana eka oyā dækalā næhænē. tērum gannē næhanē.

그러자 그가 물었습니다. ‘그러면 그게 무슨 뜻입니까? 먹지 않는다면 왜 차려 놓습니까?’ 나는 말했습니다. ‘당신은 catupaccaya pūjā와 upahāra pūjā라는 것을 보지 못했군요. 이해하지 못하는군요.’

oya kiyana jātikak tripiṭakayē. ehenavā oya tripiṭakaya balalā nǣ. apadhāna pālayē paḷaveni buddha apadānaya balanna.

‘그런 것이 Tipiṭaka에 있습니다. 당신은 Tipiṭaka를 보지 않았습니다. Apadāna pāli의 첫 번째 Buddhāpadāna를 보십시오.’

śrī vēdēva cakravarya kiyana rajjuruvō manōmaya vaśayen kaḷā vū mahā dānayak tiyenavā. budu pasē budu maharahatan vahansēlā manasin ekaṭa væḍamalā dunna mahā dānayā gæna vistarē tiyenavā. apē bōsatāṇan vahansēgē mūlika kālē karapu ektarā kriyāvaliyak. kriya vēdyava namut cakravartiya aṭenek velā in̆dagena karapu pūjāvak.

cakkavatti 왕이 마음으로(manomaya) 올린 큰 dāna가 있습니다. Buddha와 paccekabuddha와 큰 arahant들을 마음으로 함께 모셔 올린 큰 dāna 이야기가 나옵니다. 우리 Bodhisatta께서 처음 무렵에 하신 일입니다. cakkavatti로 앉아서 올린 pūjā입니다.

sakaravardha hadagena kiyalā. anna ē rajjuruvō karapu ē pūjāvē ānisaṁsa vaśayen ē bōdhisatvē satara særisaranaturu ata digu karana sænin maṭa læbīma pahaḷa vuṇā illanna velāvak nǣ. menna mehema puṇya vāsanāvak pahaḷa vuṇā kiyalā budurajāṇan vahansē karapu dēśanāvak kanna tiyenavā. tripiṭakayē manōmē manōmaya pūjāva

그 왕이 올린 pūjā의 공덕으로, 그 Bodhisatta는 saṃsāra를 떠도는 동안 손을 내밀자마자 얻는 일이 생겼고 청할 틈도 없었다, 이런 puñña의 복이 생겼다고 Buddha께서 하신 desanā가 있습니다. Tipiṭaka에 있는 manomaya pūjā입니다.

buduvaru pasē buduvaru epara pahaḷa vennē næha. piriṇuvan pahapa buduvaru genvannat bæha. panavanavā nam kisi kenaṭa rūpayen, vēdanāven, saṁgnāven, saṁkhārayen, viññāṇayen ēt kiraṇavapayā budurajāṇan vahansēlā panavanna yak næhæ. ēka dharmaya tiyenavā. ehenam etakoṭa manōmaya vaśayen mavalā væḍama vala duna pūjāva apē bōsatan vahansē karalā læbū pratiphalayak tiyā tiyenavā.

Buddha와 paccekabuddha가 그때 나타나는 것이 아닙니다. parinibbāna에 드신 Buddha를 불러올 수도 없습니다. rūpa로도 vedanā로도 saññā로도 saṅkhāra로도 viññāṇa로도 parinibbāna에 드신 Buddha를 가리켜 세울 수 없습니다. 그것은 dharma에 있습니다. 그런데도 마음으로 그려 모셔 올린 pūjā로 우리 Bodhisatta께서 얻은 열매가 있습니다.

mē mama nam karannē anna ē dharmayaṭa anuvayi. dæn oyā kiyannē kāgē dharmayaṭa anuvada kiyalā huhama minihāṭa loku praśnayak vuṇā. maṭa siyan tænak kara vistaraya innakō eha mahattayō kiyalā apadāna pāliyē buddhāpadānaya kiyalā liyāgattā liyāgena mama gihillā ennak kiyalā giyā giyāma īṭa passē aharinna. ē praśnaya emma ivarayi.

‘내가 하는 것은 바로 그 dharma에 따른 것입니다. 당신은 누구의 dharma를 따르는 것입니까?’ 하고 묻자 그 사람에게 큰 문제가 되었습니다. ‘그 자리와 자세한 것을 알려 주십시오, 스님’ 하고는 ‘Apadāna pāli, Buddhāpadāna’라고 적어 갔습니다. 적고 나서 ‘다녀오겠습니다’ 하고 갔고, 간 뒤로 그 문제는 거기서 끝났습니다.

īṭa passē gihillā eyāgē ammaṭayi tāttaṭa kiyā tiyenavā. a vena kohevat yanna epā ehaṭa vitarak yanna kiyalā. eyāgē ammā tāttayi āvaṭa passē eyā ara vinayavardhana pakṣa nāyakayek ammā tāttā sāmānyayi. oyagollō mē nitarama koheda mē varṇanā karakaṭa yannē kiyalā balanna mahattayan aṁku kiyan katā karanna tamayi eyā āvē.

그 뒤 그는 가서 자기 어머니와 아버지에게 ‘다른 데는 가지 말고 거기만 가십시오’라고 했다고 합니다. 그의 어머니와 아버지가 오곤 했는데, 그는 Vinayavardhana 파의 지도자였고 어머니와 아버지는 평범한 사람들이었습니다. 그는 ‘당신들은 늘 어디를 그렇게 칭찬하며 다니느냐’ 알아보려고, 스님과 이야기하려고 온 것이었습니다.

īṭa passē antimaṭaka hin̆duna tīraṇaya mokakda vena kohavat yanna epā onnam ammalā tatala ehāṭa yanavā. ēkaṭa kamak nǣhæ kiyalā. eyā antima dunna tīrana.

그 뒤 마지막에 내린 결정이 무엇이냐면, ‘다른 데는 가지 마십시오. 어머니 아버지는 거기로 가십시오. 그건 괜찮습니다.’ 그것이 그가 내린 마지막 결정이었습니다.

mama kivvā itin dharmaya ṭikak balāgena dækkē næti tæn gæna sæka karanna epā. upahāra pūjāva upahāra pūjāvaken ganna.

나는 말했습니다. ‘dharma를 조금 살펴보고, 보지 못한 곳에 대해서는 의심하지 마십시오. upahāra pūjā는 upahāra pūjā로 받아들이십시오.’

magē dæn mokakda eyāma kiyanna hētuva ōkē tiyennē gal mæṭi gaḍaval. ovænnē hadalā tiyennē? imēnti vadāma monavā hari pirimē kiyannē pāṭa gālā

그가 그렇게 말하는 까닭이 무엇이냐면, ‘거기 있는 것은 돌과 흙덩이다. 그것으로 만든 것 아니냐? 시멘트 덩어리나 무엇에 색을 칠한 것을 불상이라고 한다’는 것입니다.

mama hon̆dayi mahattayō oyāṭa ekak karanna puḷuvanda? oyāgē ammā innavada? innavā. ammagē foṭō ehema tiyenavada?

나는 말했습니다. ‘좋습니다, 선생님. 한 가지 해 볼 수 있겠습니까? 어머니가 살아 계십니까?’ ‘계십니다.’ ‘어머니 사진 같은 것이 있습니까?’

dæn minihā karakava hadana bava dannavā mama kohen hari ahuvenaṭat baya ēgollō gahagena tiyenavā.

그 사람은 내가 말을 빙빙 돌려 몰아간다는 것을 알고, 어디선가 걸려들까 겁을 냈습니다. 그들은 사진을 걸어 두고 있었습니다.

mama nam oyā gahannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mama kiv oyāṭa foṭō ekak dīlā kivvot ehema ōka iralā ōkaṭa kela gahalā bima dālā pālā ōkaṭa muttarā karanna ehema kivvot oyāṭa puḷuvanda karanna. ammagē foṭō eka tamayi tiyennē.

나는 말했습니다. ‘내가 당신에게 사진을 한 장 주면서 그것을 찢고 침을 뱉고 바닥에 던져 짓밟고 거기에 오줌을 누라고 한다면, 그렇게 할 수 있겠습니까? 어머니 사진입니다.’

ē foṭō eka galavalā aragena ōkaṭa kela gahalā, ōka iralā, ōka pāgalā ōka uḍaṭa muttā karanna kivvot ehema oyāṭa karanna puḷuvanda

‘그 사진을 떼어 와서 침을 뱉고 찢고 짓밟고 그 위에 오줌을 누라고 하면 할 수 있겠습니까?’

mini puḷuvan kiyannat bæhæ minihaṭa apavādayak enavā. karanna bǣha kiyanna bæhæ æyi bæri kiyalā mama ahanavā. dæn mini praśnayak.

그 사람은 할 수 있다고도 말 못 합니다. 비난을 받게 되니까요. 할 수 없다고도 말 못 합니다. 왜 못 하느냐고 내가 물을 테니까요. 이제 그 사람에게 문제가 생겼습니다.

ē vara ēket yathārthaya dænagattā nam ēkat praśnayak nemeyi kiyalā.

그 일의 참모습을 알았다면 그것도 문제가 되지 않았을 것입니다.

mama kiv oyā 100īk ekatu karagannakō. oya sihiyen oyā ekkenek vennakō. 99k kiyalā oyat ekka 100yi. oya 100kinma oya praśnaya ahanna. avaṁkava karanna puḷuvanda bæyida kiyanakoṭa oyā eka uttarayak tiyenna. anik 99ma bǣha kiyalā uttarayak dunna.

나는 말했습니다. ‘사람 백 명을 모아 보십시오. 당신도 그중 하나가 되십시오. 아흔아홉에 당신까지 백입니다. 그 백 명 모두에게 이 질문을 해 보십시오. 솔직하게 할 수 있느냐 없느냐 물으면 당신도 한 가지 대답을 하겠지요. 나머지 아흔아홉도 모두 할 수 없다고 대답할 것입니다.’

ora moka hitanna bæ. ē pārama minihā kalpanā karagena hiṭiya.

무어라 생각할 수도 없었습니다. 그 사람은 그 자리에서 생각에 잠겨 있었습니다.

mama kivvā oyā dækalā tiyenavā neme peḷa pāli yanavā minissu dækalā tiyenavā. oya æmativarunṭa mantrīvarunṭa viruddhava pam̆bē hadāgena yanna gihillā puccanavā ehema dækalā tiyenavada? dækalā tiyenavā. oyā ē gæna mokada kiyannē? ē ayaṭa pav ehema næddē. dvēśa hitakin pav

나는 말했습니다. ‘사람들이 줄지어 행진하는 것을 보았지요? 장관이나 의원들에게 맞서 허수아비를 만들어 들고 가서 태우는 것을 본 적 있습니까?’ ‘보았습니다.’ ‘그것을 어떻게 생각합니까? 그 사람들에게 pāpa가 없습니까? 미워하는 마음으로 한 것이니 pāpa 아닙니까?’

nēda? ahuṇak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mona allagannavā ē giyoda ætta idiriyē boru karanna bæri nisāmahaṭa kiyavu. hari tarkāna

그는 붙잡혔습니다. 진실 앞에서 거짓을 말할 수 없으니 그렇다고 말했습니다. 맞는 따짐이지요.

ov mama æhuvā ē kiyannē pav vennē dæn ē æmativarayāgē kes gahak lom gahakvat tibuṇada ara mē pam̆bayāgē aḍusaramen pam̆bayak monavada unē kiyanna ō vissaduru hari. æn̆dumak hari. itin æn̆dumak piccuva piduru piccuva pavuda mama eyāgen æhuvā.

그래서 내가 물었습니다. ‘pāpa가 된다는 것인데, 그 허수아비에 장관의 머리카락 한 올, 털 한 올이라도 있었습니까? 허수아비가 무엇으로 되어 있었는지 말해 보십시오. 짚이나 옷가지지요. 그러면 옷을 태우고 짚을 태운 것이 pāpa입니까?’ 나는 그에게 물었습니다.

dæn oya nikan tiyenavā æn̆dumak tiyenavā puccavā. piduru gas ṭikak puccanavā. piduruṭa gi pavuda piduru piṭuva pav venna hētuva mokakda

‘그냥 옷 한 벌을 태우고 짚 몇 단을 태운 것입니다. 짚에게 pāpa입니까? 짚을 태운 것이 pāpa입니까? pāpa가 되는 까닭이 무엇입니까?’

ara æmativarayak hi dōṣiyāvaya haṭagattā. dækkā tēruṇada væra dæn gamak. æmativarayā kærahi duvasē haṭaganna piccuvaya mokakda pam̆bayak. æmativarayā kǣllakvat etana tibunē næhænē. ehenam budurajāṇan vahansēgara prahādaya haṭaganna budurajāṇan vahansēgē koṭasak t næti gal mæṭi garulla ven bæyida ganna prahādaya ganna bærida garu koṭa

‘그 장관에게 미움(dosa)이 일어났습니다. 보이지요, 알겠지요? 장관에게 미움이 일어났는데 태운 것은 무엇입니까? 허수아비입니다. 장관의 조각 하나도 거기 없었습니다. 그렇다면 Buddha께 pasāda를 일으키려 할 때, Buddha의 조각 하나 없는 돌과 흙을 받들어서는 pasāda를 얻을 수 없다는 말입니까?’

dævva piccō pav bava piḷigannavanē. prahādaya patakulā pin bava piḷiganna yaṭa bæyi.

‘허수아비를 태운 것이 pāpa라는 것은 받아들이면서, pasāda를 일으킨 것이 puñña라는 것은 받아들일 수 없습니까?’

kalpanā karagena yanakillā yanna giyā kiyalā vædalat yanna giyā kāṭavat van̆dina vinik neveyi itin ēgollō. ē jatiyaṭa van̆dinnē næhænē. ēvā karana ayaṭa mōḍiyō kiyanavā onna oya vagē avasthā tiyenavā.

그는 생각에 잠겨 떠났는데, 떠나면서 절까지 하고 갔습니다. 그들은 누구에게도 절하는 사람들이 아닙니다. 그 부류는 절하지 않지요. 그런 것을 하는 이들을 바보라고 합니다. 이런 일들이 있습니다.

itin ē vagē tarkavāda venayi. mānasika vaśayen haṭaganna citta prabōdhaya prasādayaṭa oya ekakvat tibunē nǣ.

그런 따지기가 벌어집니다. 마음으로 일어나는 마음의 기쁨과 pasāda에는 그런 것이 하나도 없었습니다.

anēpiṭa siṭitumā tamangē muḷu śramaya dhanayē okkoma viyadam karalā jētavanārāmaya hadalā pūjā karalā haṭavā ridī vimāṇayakaṭa himikārayaku. pættaka hiṭa upāsaka mahattayek anē sādhu anē sādhukē garu karaka cittaprahadaya pat karalā ratta vimānayaṭa himikāraya kivē. satayak viyadan kaḷē næha mahansi vunē. dæn mokenda mē venasāvē?

Anāthapiṇḍika 장자는 자기 힘과 재산을 모두 들여 Jetavana를 지어 올리고 은 vimāna의 주인이 되었습니다. 곁에 있던 한 upāsaka는 ‘sādhu, sādhu’ 하며 받드는 마음으로 pasāda를 일으켜 금 vimāna의 주인이 되었다고 합니다. 동전 한 닢도 쓰지 않았고 애쓰지도 않았습니다. 그러면 이 차이는 무엇에서 옵니까?

manasē nægena prasādaya yahapat nam anna ē prasādaya labā gænīmaṭa yamak apiṭa upanisraya venavānam upaniśaraya vecca dē nemeyi apiṭa avaśya vennē prasādaya. ē prasādaya tuḷa tamayi pina tiyennē.

마음에 일어나는 pasāda가 좋은 것이라면, 그 pasāda를 얻는 데 무엇이 upanissaya가 된다면, 우리에게 필요한 것은 upanissaya가 된 그 물건이 아니라 pasāda입니다. 그 pasāda 안에 puñña가 있습니다.

aprasādaya pav venavā. prasāda aprasāda tamayi mē pina pavati dekē sambandhayaṭa ohoma balavat vennē. ēni ē nisā ē tuḷa tamayi goḍanægilā tiyennē. oya pin pavudakē balavatvīma

pasāda가 없는 마음은 pāpa가 됩니다. pasāda와 그 반대가 puñña와 pāpa 둘의 이어짐을 그렇게 힘 있게 만듭니다. 그러므로 puñña와 pāpa가 힘을 얻는 것은 바로 그 안에서 세워집니다.

alōya aōtaya aōhaya vigaya karalā aṁ alōpa ædaya ammōha pradenna ēka manasē guṇa

alobha, adosa, amoha로 풀이하는데, 그것은 마음의 덕입니다.

dæn budurajāṇan vahansēṭa pūjā karanavā dānayak. unvahansē vaḷadannē nǣ. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā pina tiyenavā.

Buddha께 dāna를 올립니다. 그분은 드시지 않습니다. 그래도 Buddha께서는 puñña가 있다고 desanā하십니다.

dæn tarkavādayen bhautika tarka vāvādayen giyot væḷan̆duvē næhanam pin koyi? dunnaeka væḷan̆duvana nætnam pin hambavennavanē.

물질로만 따지는 식으로 가면, 드시지 않았다면 puñña가 어디 있느냐, 준 것을 드시지 않았는데 puñña를 얻느냐고 합니다.

dæn oya kiyana gati siri aragena metana dunnaṭa passē eka ekana ada dānna tiyenavā maṭa opōgayenma denavada kiyalā okkōma eka balanavā. horen kasen mulen balanavā mē bedana kaṭṭiya magēu beduvat dannē næhæ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mokada ara budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dharmaya tavama vahilā tiyena nisā api tērum gattē nǣhæ. pūjā kirīmat ekka pina sampūrṇayi kiyana. væḷan̆dīma hō novælan̆dīma avasthāvē hæṭiyaṭayi. pūjā kirīmat karalā pina sampūrṇayi.

Buddha께서 desanā하신 dharma가 아직 가려져 있어서 우리는 깨닫지 못했습니다. pūjā를 올리는 것과 함께 puñña는 다 이루어진다는 것을요. 드시느냐 안 드시느냐는 때에 따른 것입니다. pūjā를 올리는 것으로 puñña는 다 이루어집니다.

dæn hon̆da vædagat deyak saccaka budurajāṇan vahansēṭa dānē denna kæha velāvēdī. daṁkat 500k minissu genak dunnā. dæn saccaka gattē næhæ dānaya. budurajāṇan vahansēṭayi bhikṣūn vahansēṭayi væḷan̆dalā tamayi tarkayak idiripat vennē. svāmīni ē minissu maṭa dānē dunna nisayi mama oba vahansēṭa dan dunnē. etakoṭa ē minissu dāna dunnē næhæna nam oba vahansēṭat mē dānē denna hamba vennē næ. mē pinen koṭasak ē minisunṭat tiyenavā kiyalā magē nigamanaya ēkayi.

여기 좋은 본보기가 있습니다. Saccaka가 Buddha께 dāna를 올리려 할 때 사람들이 음식 오백 그릇을 가져다주었습니다. Saccaka 자신은 그 dāna를 받아먹지 않았습니다. Buddha와 bhikkhu들이 드신 뒤에 그가 따지고 나섭니다. ‘스님, 그 사람들이 나에게 dāna를 주었기에 내가 당신께 dāna를 올린 것입니다. 그 사람들이 주지 않았다면 당신께 이 dāna를 올릴 수도 없었습니다. 그러니 이 puñña의 한몫이 그 사람들에게도 있다는 것이 내 결론입니다.’

dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā rāgayen yukta vū, dvēśayen yukta vū, mōhayen yukta vū pr̥thagjanaya dunna dānayaka yam pinak ædda ēka minisunṭa tiyennē. rāgakṣē vū, dvēśakya vū, mōhak vū tathāgatayan vahansēṭa dunna dānayaka yam pinak æcca ēka obaṭa tiyennē.

그러자 Buddha께서 desanā하십니다. rāga와 dosa와 moha를 지닌 puthujjana에게 준 dāna의 puñña는 그 사람들에게 있다. rāga와 dosa와 moha가 다한 Tathāgata께 올린 dāna의 puñña는 그대에게 있다.

dæn metanadi vædagat deyak tiyennē. dæn rāgayen, dvēśayen, mōhayen yuta mē pr̥thagjanaya karana mē saccakaṭa dan 500k dunna minisunṭa pr̥thagjana pudgalayekura dānikak tibuṇā.

여기서 중요한 것이 있습니다. rāga, dosa, moha를 지닌 puthujjana인 Saccaka에게 오백 그릇을 준 사람들에게는 puthujjana에게 준 dāna가 있었습니다.

hæbæyi dannakat 500 haccakuva gattat nǣ ekakvat tarannē næhæ. ēka okkoma budurāṇan vahansēṭa dīlā ivelā tava hatakālā nemeyi idagat. dunnā vitarayi. budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā pr̥thagjanaya viruddha dunna dānayaka pina ē suna tiyennē.

그런데 Saccaka는 오백 그릇을 받았어도 한 그릇도 먹지 않았습니다. 모두 Buddha께 올려 버렸습니다. 준 것뿐입니다. 그래도 Buddha께서는 puthujjana에게 준 dāna의 puñña는 그 사람들에게 있다고 desanā하셨습니다.

ehenam hon̆daṭa pæhædili dānaya dīmat ekkama dānama pīna hambavenavā kiyana eka āhārayaṭa gænīma kiyana eka vena ekak. buduṇan vahansēṭa kiyana

그러니 분명히 dāna를 주는 것과 함께 dāna의 puñña를 얻는다는 것, 그리고 음식으로 먹는 것은 다른 일이라는 것입니다. Buddha께 올린다는 것도.

anna ēkayi. ehema kiyalat ævidilā. ehema kivvat budurajāṇan vahansē udesā nemeyinē tibunē. ēka oyāgē væḍaknē. api oyaṭa nēda vennē. ehema tamayi ētā. ē nisā tamayi cētanā api hiṭiyē nættē budurajāṇan vahansēṭa dīmaṭa. ārajāṇan vahansēṭa dan denavā nam viēsayen api hadalā dinavā kivvana yam kenek anna sambandha vuna ehenam budurajāṇan vahansēda pūjā karana ekē sambandhayak enna.

바로 그것입니다. 그렇게 말하며 왔더라도, 그것은 Buddha를 향한 것이 아니었습니다. ‘그것은 당신 일이고, 우리는 당신에게 준 것이다’ 하는 식이었지요. 그래서 우리에게는 Buddha께 드리려는 cetanā가 없었다는 것입니다. 누군가 ‘Buddha께 dāna를 올린다면 우리가 따로 정성껏 만들어 드리겠다’고 했다면, 그때는 Buddha께 pūjā를 올리는 일과 이어짐이 생깁니다.

koccara vædagatda budurajāṇan vahansēṭa daninava ehenam api hira viśēṣayen hadalā gē. ē budurajāṇan vahansēṭa denna nisā kiyalā gattom anna sambandha venavā budurajāṇan vahansēṭa cētanā pihiṭavana

Buddha께 dāna를 올리는 것이 얼마나 중요한지, ‘그렇다면 우리가 따로 정성껏 만들자’ 하며 Buddha께 드리기 위한 것으로 여긴다면, 그때 Buddha를 향해 cetanā를 세워 이어지는 것입니다.

ara kalin kiyapu tarya hāmudurayi dæn ara matmālakaṭa udāganna. ov a kalin balamu ara væran̆duē næhæ kiyana ov piḷigattāyi kiyana eka tamayi dæn hogannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov itin piḷigænīma piḷigattā kiyamukō. dæn mas māṁsa deyak piḷigattā guṇā. dæn mas māṁsa kiyana eka satva satvayi mas māṁsayi deka tōraganna ōnē tiyennē.

그래요, 받아들였다고 합시다. 고기를 받아들였다고 합시다. 그런데 고기라는 것은, 중생(satta)과 고기 둘을 가려내야 합니다.

mas māṁsa kiyana ekayi satvayā kiyana ekayi deka tōraganna ōnē. satta pudgala ov ov ē deka tōra hatara tōrāganna ōna. satta pud sajīvī ajīvī tōraganna ōnē.

고기라는 것과 중생이라는 것 둘을 가려내야 합니다. (satta와 puggala 말이지요.) 예, 예. 그 둘을, 넷을 가려내야 합니다. satta, puggala, 살아 있는 것과 살아 있지 않은 것을 가려내야 합니다.

sajīvī prāṇiyakaṭa yam mohotak vanakan prāṇaghātayak karanava ēka sajīvī prāṇaghātaya rayitiyi. mæricca maḷiniya kæpuvat kaḍuvā ēka ajīvī.

살아 있는 생명에게 어느 순간까지 목숨을 빼앗는 일을 한다면, 그것이 살아 있는 것에 대한 pāṇātipāta입니다. 죽은 몸을 자르거나 썰더라도 그것은 살아 있지 않은 것입니다.

etana paṭan ina sambandha ikma kiyannē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

seku bava dænīma varṇa cētanāva yodanna upakramaya kriyātmaka kirīma satvayā mærīma kiyana kāraṇā paha sampūrṇa karalā ivarayi. karagatta kaṭiyaṭa pava anubala dunna kaṭiyaṭa pavaḍḍa kāpu ayaṭa pavaduva. ēka karalā ivara vecca eka ēka ajīvaya.

중생임을 앎, 죽이려는 cetanā, 수단을 씀, 그것을 실행함, 중생이 죽음이라는 다섯 가지를 다 채우면 끝난 것입니다. 한 무리에게 pāpa, 거든 무리에게 pāpa, 그러면 먹은 이들에게도 pāpa입니까? 이미 저질러져 끝난 것은 살아 있지 않은 것입니다.

svāmīn vahansa mē

스님, 이것이…

bā pud tiyenavā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov satara satipaṭṭhānaya væḍīmēdī ov kāyānupassanāva ov vēdanānupassanāva cittānupassanāva dhammānupassanāva ov etakoṭa kāyānupassanāvaṭa enna ōnē cittānupassanāva nē mokada nætnam hita nætuva vēdanāvak haṭaganna nǣnē ov hitak nætuva vēdanāvak haṭagannē næha itin ēka nisā ehema nēda enna ōnē svāmīn vahansa

예. 네 가지 satipaṭṭhāna를 닦을 때, 예, kāyānupassanā, 예, vedanānupassanā, cittānupassanā, dhammānupassanā, 예. 그러면 kāyānupassanā 다음에는 cittānupassanā가 와야 하지 않습니까? 그렇지 않으면 마음 없이 vedanā가 일어나지 않으니까요. 예. 마음 없이 vedanā가 일어나지 않습니다. 그러니 그렇게 와야 하지 않습니까, 스님?

dæn menna mēkayi etana tiyennē. a vēdanānupassanāva kiyana eka tiyannē dæn a viññāṇayaṭa āhārayak tiyenavā. viññāṇayaṭa āhāraya manō saṁcētanā āhāraya manō saṁcētanā valaṭa āhārayak tiyenavā. ēkaṭa āhāraye sparśa āhāraya sparśaya nisā haṭagannē vēdanāva.

여기에 있는 것은 이렇습니다. vedanānupassanā가 있는 까닭은, viññāṇa에는 먹이(āhāra)가 있습니다. viññāṇa의 먹이는 manosañcetanā āhāra입니다. manosañcetanā에도 먹이가 있습니다. 그 먹이는 phassa āhāra입니다. phassa 때문에 일어나는 것이 vedanā입니다.

dæn hita haṭagannavā kiyana ekayi viññāṇa haṭagannavā kiyana ekayi krama dekak. dæn cittānupassanāvēdī balannē kotek duraṭa viññāṇa haṭagannavada kiyana ekayi. viññāṇayak haṭagannavā nam ēka tamayi apiṭa bādhakayak e. nāma rūpayanṭa hētu vennē.

마음이 일어난다는 것과 viññāṇa가 일어난다는 것은 두 가지 갈래입니다. cittānupassanā에서 보는 것은 viññāṇa가 어디까지 일어나는가입니다. viññāṇa가 일어난다면 그것이 우리에게 걸림돌이 됩니다. nāmarūpa의 원인이 됩니다.

dæn api issellāma karannē saṁvaratvayaṭa patvīmaṭayi mē væḍē karannē. satara satipaṭṭhānaya balannē indriya saṁvaratvaya mul karagena etakoṭa indriya saṁvaratvaya mul karagena væḍīmēdī api kayen vacanayen karana yamkisi væḍa koṭasak tiyenavānam anna ē kayen vacanayen karana væḍa koṭasa saṁvara kara gænīmayi satara satipaṭṭhānayē mūlikatvaya mūlika karaṇa

우리가 맨 먼저 하는 것은 다스림(saṃvara)에 이르기 위해서 이 일을 하는 것입니다. 네 가지 satipaṭṭhāna는 indriya saṃvara를 뿌리로 삼아 봅니다. indriya saṃvara를 뿌리로 삼아 닦을 때, 우리가 몸과 말로 하는 어떤 일이 있다면, 그 몸과 말로 하는 일을 다스리는 것이 네 가지 satipaṭṭhāna의 바탕입니다.

yamkisi vēdanāvak matu vunāṭa passē vēdanā paccayā taṇhā taṇhā paccayā upādāna kiyana menna mē ṭikayi matuvena vennē tiyennē. etakoṭa taṇhā upādāna ṭika duru kara gænīmayi api apē pratiphalaya

어떤 vedanā가 일어난 뒤에는 vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādāna, 바로 이것이 드러나게 됩니다. 그러니 taṇhā와 upādāna를 걷어내는 것이 우리가 얻으려는 열매입니다.

taṇhakṣaya kara gænīma. ehenam vēdanāva gæna manā sihiyen inna kiyannē vēdanāva gæna manā sihiyen hiṭapuhama tamayi eyā dænagannē mē vēdanāven mepan̆du taṇhāvak enavā. mē mepan̆du taṇhāvak genanē vēdanāvak. ēka dænagannavā.

taṇhakkhaya를 이루는 것이지요. 그러니 vedanā를 잘 알아차리라는 것은, vedanā를 잘 알아차리고 있어야 이 vedanā에서 이런 taṇhā가 온다는 것, 이런 vedanā가 이런 taṇhā를 불러온다는 것을 알게 된다는 뜻입니다. 그것을 압니다.

sitivila han̆dunāga situvili han̆dunāgannavā sitivi valin meban̆du vindanayak labāgattā vindana āśvādaya nisāma tamayi satvayā hit valaṭa bæn̆dennē.

(생각을 알아보는 것이지요.) 생각을 알아봅니다. 생각으로 이런 즐김을 얻었다, 그 즐김의 assāda 때문에 중생은 마음에 묶입니다.

etana viññā velā næhænē etakoṭa viññāṇaya næ vēdanā kiyannē sparśa vēdanā, saṁgnā, cētanā ādī vaśayen yannē mūlika caitasikanē.

그때는 viññāṇa가 생기지 않았지요? 그러면 viññāṇa는 없고, vedanā란 phassa, vedanā, saññā, cetanā 같은 바탕 cetasika 아닙니까?

vēdanāva tōragattahama tamayi. ē vēdanāven midenna puḷuvan. vēdanāven midunot tamayi eban̆du hitak haṭagænīma pālanaya karanna puḷuvan.

vedanā를 가려 알아야 그 vedanā에서 벗어날 수 있습니다. vedanā에서 벗어나야 그런 마음이 일어나는 것을 다스릴 수 있습니다.

vēdanāven midena tākkal taṇhāvaṭa læbena āhāraya læbenavā. taṇhāvaṭa āhāra læbena tākkal taṇhāva mul karagatta ælīmaṭa gæṭīmaṭa hētu vena mūlika hitak. haṭaganna vidihak nǣhæ ē ṭika mul vuṇē nætnam. etakoṭa mūlika mūla dharmaya kæpuvē nætnam. mula kæpuvē nætnam apiṭa puḷuvankamak nǣ. agaṭa suddha karaganna.

vedanā에서 벗어나지 못하는 동안 taṇhā는 먹이를 얻습니다. taṇhā가 먹이를 얻는 동안 taṇhā를 뿌리로 한, 들러붙음과 부딪침의 원인이 되는 바탕 마음이 있습니다. 그 뿌리가 없다면 그것이 일어날 길이 없습니다. 그러니 뿌리 dhamma를 자르지 않으면, 뿌리를 자르지 않으면 우리는 끝자락을 맑힐 수 없습니다.

ehenam ārya mārgaya væḍenakoṭa mula kapāganna ōnē. anna mula kapā gænīmaṭa avaśya karannā vū væḍapillak tiyenavā api. anna ē ṭikayi issellāma araganna dænaganna ōnē mokada mē taṇhāvaṭa issellā vēdanāvak haṭagannavā. anna ē vēdanāva nisā bæhæpa nigamanayakin tamayi. ara viññāṇayaṭa avaśya āhāraya læbennē.

그러니 ariya magga를 닦을 때는 뿌리를 잘라야 합니다. 뿌리를 자르는 데 필요한 일의 차례가 우리에게 있습니다. 그것을 맨 먼저 붙잡아 알아야 합니다. 이 taṇhā보다 먼저 vedanā가 일어납니다. 그 vedanā 때문에 헷갈림에 빠진 판단으로 viññāṇa에 필요한 먹이를 얻게 됩니다.

vēdanāva vēdanāva tattvakārayen dænagænīmen vēdanāva pirisin̆da dænagata yutu. vēdanāva pirisin̆da dænagattahama tamayi ēkē tiyanē asāratvaya dakinnē. api hit valaṭa bæn̆dena paḷaveni hētuva priya karana vēdanāvala nisā. mulā sahagatava bæhæpu nigamanayak tiyenavā mē mē vēdanāva hari āśvādayi kiyalā.

vedanā를 있는 그대로 앎으로써 vedanā를 두루 알아야(pariññā) 합니다. vedanā를 두루 알아야 그 안에 알맹이 없음을 봅니다. 우리가 마음에 묶이는 첫째 까닭은 좋아하는 vedanā들 때문입니다. 이 vedanā가 아주 assāda하다는, 헷갈림에 빠진 판단이 있습니다.

āśvādaya yathārthaya dakina tākkal apiṭa puḷuvan kamak nǣ ē tuḷin goḍannægena viññāṇa navattanna ehenam mula kapāganna ōnē etanin pālanaya karaganna

assāda의 참모습을 보기 전까지는 그것을 통해 쌓이는 viññāṇa를 멈출 수 없습니다. 그러니 뿌리를 잘라 거기서부터 다스려야 합니다.

rūpaskandhayak nætnam kriyākārītvayak goḍanæguvē nætnam apiṭa puḷuvankamak næhæ ara mē ara kiyana mē vēdanāven nidahas venna

rūpakkhandha가 없다면, 움직임을 쌓지 않았다면, 우리는 이 vedanā에서 벗어날 수 없습니다.

ov ov

예. 예.

vāna ē kiyannē api kalin gatu aramuṇak karat avasthāvaya api āhāra denekka karanna. ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa passē dæn ē gattu aramuṇā sparśa karamin venīmat ēkaṭa ahuvenavada? ēkat ahuvenavā.

그러면 앞서 잡은 대상을 닿으며 느끼는 것도 거기에 들어갑니까? 그것도 들어갑니다.

dæn mulak paṭan ganna mulama kapanna nanē hadannē. dæn vēdanāva sihi karaganna kiyannē apiṭa matakayak tiyenavā. mama mē pan̆du sparśayakin mepu vēdanāvak læbuvā. ē vēdanāva nisā maṭa mē pan̆du hitak pahaḷa vuṇā. īṭa passē sparśaya labannē nætuva ov manasin aragena ēka vin̆din̆dinna puḷuvan āpa anna ēkayi. anna ē avasthāva. etakoṭa ēka tæn vēdanānupassanāvana gannē. dæn vēdanāvē mula dænagattahama cittānupassanāven karannē. dæn magē hit vala tattvaya mokakda kiyalā balana ekayi.

처음부터 시작하려고, 뿌리를 자르려고 하는 것입니다. vedanā를 떠올린다는 것은 우리에게 기억이 있다는 것입니다. 나는 이런 phassa로 이런 vedanā를 얻었다. 그 vedanā 때문에 나에게 이런 마음이 일어났다. (그 뒤에 phassa 없이도, 예, 마음으로 가져와서 다시 그것을 느낄 수 있지요.) 바로 그것입니다. 바로 그때입니다. 그때가 vedanānupassanā에 해당합니다. vedanā의 뿌리를 안 다음 cittānupassanā로 하는 것은 내 마음들의 상태가 어떤지 살피는 것입니다.

dæn vindanaya mēkaṭa āhāraya. viññāṇa valaṭa āhāra velā tiyena mūla dharmayak tamayi vēdanāva. mē vēdanāva mul karannē næhæna sukha āśvādaya mul karagena tamayi. ē pudgalayā mē citta væḍapiḷilaṭa bæhæra mē goḍa nagāgē nāvē meccara kal. dæn mē pahaḷa velā tiyena hit valaṭa yaḷi āhārayak denna ōnē.

즐김이 이것의 먹이입니다. viññāṇa들의 먹이가 된 뿌리 dhamma가 vedanā입니다. 이 vedanā, 곧 sukha의 assāda를 뿌리로 삼아 그 사람은 이토록 오래 이 마음의 일을 쌓아 왔습니다. 이제 일어나 있는 마음들에 다시 먹이를 주어야 합니다.

dena āhāraya manō saṁcētanā matu karanna ōnē. sparśa āhāraya tamayi matu karagannē. sparśaya vēdanā bhuktiya labanavā. menna mē vēdanā bhuktiya labanakoṭa ē hētuvaṭa tamayi yaḷi yali ara viññāṇavaṭa hita bæhægannē.

주는 먹이는 manosañcetanā를 일으키는 것입니다. phassa āhāra를 일으키는 것입니다. phassa가 vedanā를 누립니다. 이 vedanā를 누릴 때 그 때문에 마음이 거듭거듭 viññāṇa로 내려앉습니다.

dæn apiṭa ayin karanna tiyennē citta nemeyi cittānupassanā karanavā kiyana ekayi otana tiyena vacanaya.

우리가 걷어내야 할 것은 citta 자체가 아닙니다. 거기 있는 말은 cittānupassanā를 한다는 것입니다.

sarāga cittaṁvā sarāga cittaṁcēti pajānāti. ēka manāsē dakinnē kohomada? dæn mama dæn mulin paṭan gatta kenāgē sarāga hit mē tamayi paṭan gannē. dæn eyā dakinavā magē sarāga hita koccara mæḍa pævættilāda mokak karapu hinda mē vēdanāvaṭa iḍa dunnē næti nisā mēkaṭa āhāra dunnē næ. ēsā sarāgita dæn mæḍa pavatinna ōnē. dæn parisanayak karanavā hitaṭa hita tiyalā.

‘Sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittan’ti pajānāti.’ 그것을 어떻게 잘 봅니까? 처음 시작한 사람은 sarāga 마음에서 시작합니다. 그는 봅니다. 내 sarāga 마음이 얼마나 눌러앉혀졌는가. 무엇을 했기에? 이 vedanā에 틈을 주지 않아서, 먹이를 주지 않아서입니다. 그러니 sarāga 마음이 이제 눌러앉혀져야 합니다. 이제 마음에 마음을 두고 살펴봅니다.

sarāgika bhāvaya magē hitē kohomada tava tiyenavada vītarā gatiyaṭa patvelāda? vītarāga cittaṁvā vītara rāga cittaṁcēti pacānāti

내 마음에 sarāga가 어떠한가, 아직 있는가, vītarāga에 이르렀는가? ‘Vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittan’ti pajānāti.’

dvēśa sahita hita magē dæn kohomada dæn mama ēvaṭa hēkāra ayin karalā innē. dæn parīkṣaṇayak karā magē dvēśa sahagata mānasikatvaya dæn kohomada tava tiyenavada ivarada vīta dōṣī velāda mōhagata mānasikatvaya kohomada? vīta mōhī velāda

dosa를 지닌 내 마음은 지금 어떠한가. 나는 그 원인들을 걷어내고 있다. 살펴봅니다. dosa에 물든 내 마음은 지금 어떠한가, 아직 있는가, 끝났는가, vītadosa가 되었는가. moha에 물든 마음은 어떠한가, vītamoha가 되었는가.

magē mē ætuḷuma hitak venavā saṁkipta cittayak. tava hitakillat tiyennē. vikṣipta cittayak. tava hita visirenavada? samājīya maga hita samādhigata velā mē pratiphalaya tiyenavada kiyalā balanna cittānupassanāvē cittānupassanāvēdī ēka ivaralā nætnam kāyānupassanāva vēdanānupassanā dekin ēka suddha karaganna ōnē.

내 안의 마음이 saṅkhitta citta가 되기도 하고, 또 vikkhitta citta도 있습니다. 마음이 아직 흩어지는가? samādhi의 길로 마음이 모아져 이 열매가 있는가를 보는 것이 cittānupassanā에 있습니다. cittānupassanā에서 그것이 끝나지 않았다면 kāyānupassanā와 vedanānupassanā 둘로 그것을 맑혀야 합니다.

ov aya suddha karaganna ōnē. etakoṭa

예, 그것을 맑혀야 합니다. 그러면…

dhammānupassanāva væṭu vanā nam mahā mārakala

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

avabōdhaya karaganna kāmacchandaya prahīṇavada vyāpāda prahīṇava samuccēta prahāṇa venavā. anna dhammānupassanāva balanna samuccēta prahāṇaya vena ēka velāvada kiyalā. yanna nam kāyanupassanā citta vēdanāpana āya bahinna.

…깨달음을 이루려면, kāmacchanda가 끊어졌는가, vyāpāda가 끊어졌는가, samuccheda pahāna가 일어나는가. dhammānupassanā로 samuccheda pahāna가 일어날 때인가를 봅니다. 가야 한다면 kāyānupassanā, vedanānupassanā, cittānupassanā로 다시 내려가야 합니다.

o dhammānupassanāvē ara deka paguṇa venna ōna hariyaṭa kāyānupassanāva vēdanānupassanā dekē væḍa ṭika tiyennē. ēkē pratiphalaya læbicca hæṭiya cittānupassanā dhammānupassanā deken balanna.

dhammānupassanā에서는 그 둘이 익숙해져야 합니다. 제대로 된 일은 kāyānupassanā와 vedanānupassanā 둘에 있습니다. 그 열매를 얻은 모습을 cittānupassanā와 dhammānupassanā 둘로 봅니다.

mokada apē kriyākalāpayaṭa balāporottu vennē saṁkhāra kāyanupassanā mul venavā. āśvādaya nisā ē passē yannē. kriyā karana ekayi kriyā karanna hētuvayi. oya dekē anāthatvaya dækalā athæralā giyānam. ara mē dharmaya væḍenavā avabōdha pragnāva pahaḷa venavā dharmaya væḍilā dhammānupassanāven cittānupassanāve samādhiya væḍenavā.

우리 행실에서 바라는 것은, saṅkhāra와 kāyānupassanā가 먼저 옵니다. assāda 때문에 그 뒤를 따라갑니다. 하는 것과 하게 만드는 까닭입니다. 그 둘이 의지할 데 없음을 보고 놓아 버리고 간다면 이 dhamma가 자랍니다. 깨닫는 paññā가 생깁니다. dhamma가 자라 dhammānupassanā와 cittānupassanā로 samādhi가 자랍니다.

sīlaya sīlaya koṭasa væḍanakoṭa samādhiya væḍada nædda kiyalā balāganna ekayi cittānupassanāven saha dhammānupassanāva samādhi pragnāva værilada kiyalā balana eka anusaya vis anna ē vagē deyak tiyanna anusaya vidennē ehemayi.

sīla 쪽을 닦을 때 samādhi가 자라는지 아닌지 보는 것이 cittānupassanā이고, samādhi와 paññā가 자랐는지 보는 것이 dhammānupassanā입니다. (anusaya를 꿰뚫는 것…) 그런 것이 있습니다. anusaya를 꿰뚫는 것이 그렇습니다.

cittānupassanāva bhāvanā kirīmēdī væḍanada balāgannayi tiyennē? hitē tattvaya balāganna. mulin paṭan gattakin tamayi ēkē cittānupassanāva væḍennē.

cittānupassanā bhāvanā를 할 때는 자랐는지 보는 것입니다. 마음의 상태를 보는 것입니다. 처음부터 시작해야 cittānupassanā가 자랍니다.

dænmē ānāpāna sati bhāvanāvē tiyena satara satipaṭṭhānaya satō assa sati, satōpassa sati kiyalā paṭan gatta dæn paṭan. sabba kāya paṭisaṁvēdī assa siksāmiti sikkhati sabba kāya paṭisaṁvēdī passa sikmiti sikkhati. passambhāyaṁ kāya saṁkhāraṁ assa sitsāmi sikkhati passambhāyaṁ kāya saṁkhāraṁ passa sitsāmi sikkha tanakan kāyānupassanāva

ānāpānasati bhāvanā에 있는 네 가지 satipaṭṭhāna를 봅시다. ‘sato assasati, sato passasati’로 시작합니다. ‘Sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati. Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati.’ 여기까지가 kāyānupassanā입니다.

[ugura kǣrīma][kæssa] anna etan nikan ē diga prīti paṭisaṁdī assa śikmiti sikkha prīti paṭisaṁdhi passa śikāmiti kiyana tæna itarak a ē prī maka mataka sampūrṇa kena ē prītiya gæna kiyana koṭasa tiyenavā. ē ṭika vēdanānupassanāvaṭa

[헛기침, 기침] 거기서부터 ‘pītipaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, pītipaṭisaṃvedī passasissāmī’ti’라고 하는 곳, 음, pīti에 대해 말하는 부분이 있습니다. 그 부분이 vedanānupassanā에 들어갑니다.

cittānupassī assa śissāmi kena ena cittānupassanāva dhammānupassī kiya paṭan gatta dhammānupassanāva

‘cittapaṭisaṃvedī assasissāmī’로 가는 것이 cittānupassanā이고, ‘dhammānupassī’로 시작하는 것이 dhammānupassanā입니다.

itin mulin paṭan ena kāyānupassanāven vēdanānupassanāven enakoṭa citta dharma kiyana deka phala vaśayen læbavilā mula paṭan ganna ekayi kriyāvaṭa nagālā tiyennē.

그러니 처음부터 kāyānupassanā와 vedanānupassanā로 올 때 citta와 dhamma 둘은 열매로 얻어지고, 처음 시작하는 것이 실제로 행하는 부분입니다.

paśayak tiyana ov

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hāma dhammānupassanāva kiya āpahu vipassanā karē.

dhammānupassanā라는 것은 다시 vipassanā를 하는 것입니까?

dhammānupassanāven læbū pratiphalaya dakinavā. kāmacchandaya tiyenavada nædda? ē kiyannē ara okkēmat pratiphalaya anna ēkayi.

dhammānupassanā로 얻은 열매를 봅니다. kāmacchanda가 있는가 없는가. (그러니까 그 모든 것의 열매군요.) 바로 그것입니다.

etakoṭa mē kāmacchandayayi kiyalā atthimē ajjattaṁ kāmacchandaṁ oya ada vaśayen vigraha venavā. magē mē abhyantarayē kāmacchandaya tiyenavada kiyaṭa vimarśanaya karanna dhammānupassana dhammānupassanāvē tiyenavā nam tiyenavā kiyalā dænaganna. nætnam næhæ kiyalā dænaganna. īṭa passē āmak

그래서 kāmacchanda를 ‘atthi me ajjhattaṃ kāmacchando’ 하는 식으로 풀이합니다. 내 안에 kāmacchanda가 있는가를 살펴보는 것이 dhammānupassanā입니다. 있으면 있다고 알고, 없으면 없다고 압니다. 그 뒤에…

āyusarayak nē kāyānupassanāvayi vēdanānupassanāva deka tuḷin saṁvara karagena yanavā. yana balanavā āyē vimaraśanaya karalā balanavā. balanakoṭa pēnavā mēka ivara nam ivarayi. hita hædilā samādhi læbilā ehenam samādhi cittaya nægenna ōnē næhæ vikṣitak næhæ. saṁkittat næhæ. rāga cittat næhæ, dvēśa cittat næhæ, mōha cittat næhæ. anna dænagannavā mē sahita samādhi

다시 kāyānupassanā와 vedanānupassanā 둘을 통해 다스려 나갑니다. 가면서 보고, 다시 살펴봅니다. 보면 보입니다. 이것이 끝났다면 끝난 것입니다. 마음이 다듬어지고 samādhi를 얻었다면 samādhi 마음이 일어나야 합니다. vikkhitta도 없고 saṅkhitta도 없습니다. rāga 마음도 없고 dosa 마음도 없고 moha 마음도 없습니다. 그러면 이것이 samādhi를 갖춘 것임을 압니다.

balanavā mē kāmacchandaya kohomada? dænvada? vyāpādaya enavada? thīna viddha utca vidicca hā enavada? anicca væṭahilāda? dukkha væṭahilāda? tanatva væṭahilāda virāgaya væhilāda? nirōdhayaṭa patvelāda? vimarśanaya karanavā.

봅니다. kāmacchanda는 어떠한가, 지금은? vyāpāda가 오는가? thīnamiddha, uddhaccakukkucca, vicikicchā가 오는가? anicca가 와닿았는가? dukkha가 와닿았는가? anatta가 와닿았는가? virāga가 왔는가? nirodha에 이르렀는가? 살펴봅니다.

kusala sīlaya ōya ṭikamanē yannē mē kusala sīlaya enna balanna. ēkanē kusala sīlaya avipratisāraya labā denavā cētanāven karanna deyak næha kiyalā. kusala sīlayennē karanna tiyenavā kiyalā kivē. dæn kusala sīlaya kotanada ōken tiyennē satara satipaṭṭhānayē kāyānupassanāvayi vēdanānupassanāva deka tuḷa tamayi vimarśanaya kusala sīlaya tiyannē. kāyānupassanāva tuḷa tamayi kusalaya sīlaya tiyennē. paṭan gænna kriyāvaliyē vēdanānupassanāven tamayi ēkē vimarśanaya karalā dennē. kāyāna praśanā tamayi ēka mulaṭa dænnē. anna ēkayi. kāya pasa mul vunē ēkayi.

kusala sīla가 바로 이것들을 거쳐 갑니다. 이 kusala sīla가 오는 것을 보십시오. kusala sīla는 avippaṭisāra를 줍니다. cetanā로 할 것이 없다고 했지요. kusala sīla로는 할 것이 있다고 했습니다. 그러면 kusala sīla는 여기 어디에 있습니까? 네 가지 satipaṭṭhāna의 kāyānupassanā와 vedanānupassanā 둘 안에 살핌이 있고 kusala sīla가 있습니다. kāyānupassanā 안에, 시작하는 과정 안에 kusala sīla가 있습니다. vedanānupassanā로 그것을 살펴 줍니다. kāyānupassanā가 그것을 처음에 놓습니다. 바로 그것입니다. 그래서 kāya가 맨 앞에 온 것입니다.

itin dænagaṭa gannē ēka venama deyak. yathārthaya tava deyak. kāmacchanda, vyāpāda, thīnamiddha, uddacca uddacakucca vidiccā kiyana nīvaraṇa dharmavā dhammānupassa dharmayaṭa ayitiya kiyalā dænagannavā. dhammānupassanā vimarśanaya karana ēvaṭa kiyalā. ōka igena gannat puḷuvan. menna mēka [ugura kǣrīma] kāmacchandaya kiyannē mēka vyāpādaya kiyannē ōka nemeyi dharmānupassanāven balannē. magē abhyantarayē kāmacchandaya tiyenavada vyāpādaya tiyenavada nægenatāva thīnamiddhiya tiyenavada uddacca kucca tiyenavada vitikiccā tiyenavada menna mēka vimarśanaya karalā balanna mūla dharmaya balāpo pratiphala mālāva

아는 것은 따로이고, 참모습은 또 다른 것입니다. kāmacchanda, vyāpāda, thīnamiddha, uddhaccakukkucca, vicikicchā라는 nīvaraṇa dhamma가 dhammānupassanā에 속한다는 것, dhammānupassanā로 살피는 것들이라는 것을 압니다. 그런 것은 배울 수도 있습니다. ‘이것이 kāmacchanda이고 이것이 vyāpāda다’ 하는 것은 dhammānupassanā로 보는 것이 아닙니다. 내 안에 kāmacchanda가 있는가, vyāpāda가 있는가, thīnamiddha가 있는가, uddhaccakukkucca가 있는가, vicikicchā가 있는가, 이것을 살펴보는 것입니다. 뿌리 dhamma와 바라는 열매의 차례입니다.

kāyānupassanāva hariyaṭa vaḍanna giyāma ara kan̆dā kāṭa han̆dalā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna ē ṭika siddha venavā. kāyānupassanāva pennannē apē mē kāya vacanaya himā gænīma.

그런 일들이 일어납니다. kāyānupassanā가 보여 주는 것은 우리의 몸과 말을 다스리는 것입니다.

[kæssa] [ugura kǣrīma] vēdanānupassanā tuḷin tamayi dakinnē. mulā vēdanāvaṭa nisā. mē kaya vacana ṭika ī passē ivanavānē. mūlikama vennē kaya vacanaya

[기침, 헛기침] vedanānupassanā를 통해 봅니다. 헷갈림은 vedanā 때문입니다. 몸과 말은 그 뒤에 따라옵니다. (가장 바탕이 되는 것은 몸과 말이군요.)

anna ēkayi. kaya vacana hikma gannakoṭa ara vindanayaṭa āhāra nætunavā. vin̆danaya milla venavā. vin̆dē pavatinna vik næ

바로 그것입니다. 몸과 말을 다스리면 그 즐김은 먹이를 잃습니다. 즐김이 시들해집니다. 즐김이 이어질 길이 없습니다.

anna ēkayi. āyet matu venavā nam ē vælayē dakinavā. æyi mama mehema karanna? æyi maṭa karanna hitunē? mē mē āśvādaya nisā anna vēdanānupassanāva etakoṭa dakina mē āśvādaya mulāvak anna adhīnava dakinavā.

바로 그것입니다. 다시 떠오른다면 그 줄기를 봅니다. 왜 내가 이렇게 했는가? 왜 하고 싶었는가? 이 assāda 때문이다. 이것이 vedanānupassanā입니다. 그러면 이 assāda가 헷갈림임을 봅니다. ādīnava를 봅니다.

ēka dæka dæka yanakoṭa citta pariśuddhiyanavā. pera sarāyaka nam dannē nǣha. vitarā ekak. pera sadōṣa nam dæn vīta dōṣayi. koccara sadōṣada koccara vīta dōṣada koccara gevilalāda koccara tiyenavada ē ṭikayi balannē. pratyavē ē ṭika karannē.

그것을 보고 또 보며 가면 마음이 맑아집니다. 전에는 sarāga였는데 지금은 vītarāga입니다. 전에는 sadosa였는데 지금은 vītadosa입니다. 얼마나 sadosa였고 얼마나 vītadosa인지, 얼마나 닳아 없어졌고 얼마나 남았는지, 그것을 봅니다. paccavekkhaṇa가 그것을 합니다.

mula paṭan gattahama magē sampūrṇa vennē ehema hita dihā balannē hita sakas vunā hatarak punanē ada davasaṭat api navattanna

뿌리부터 시작하면 그렇게 다 이루어집니다. 마음을 바라보면 마음이 다듬어집니다. 네 가지를 다 했으니 오늘도 여기서 멈춥시다.

T

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기