anicca bhāvanā, adhigama의 사라짐, bhikkhunī pabbajjā
අනිච්ඡ භාවනාව, අධිගම අන්තර්ධානය, භික්ෂුණී පැවිද්ද
mē ārya mārgaya hariyaṭa gahan karanakoṭa mārayāṭa ama novana bava issellā dēśanāvēvā kiyalā.
이 ārya mārga를 제대로 붙잡으면 Māra에게 붙잡히지 않는다고 앞서 법문에서 말씀드렸습니다.
etakoṭa ārya mārgaya anāyata mārādhaka ætivena bavat pennalā tiyenavā. etakoṭa mē adahasa koyi kramayenda pennannē kiyalā ahanna.
그리고 ārya mārga에 Māra로 인한 장애가 생긴다는 것도 보여 드렸습니다. 그러면 이 뜻을 어떤 방식으로 보여 주는지 들어 보십시오.
dæn gæṭu kæpuva in̆da ganna mēka [goravanavā]
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
penna ektarā dēśanāvak tiyenavā mē kæṭa girillak upamā karapu dēśanāva
이것을 보여 주는 법문이 하나 있는데, 메추라기를 비유로 든 법문입니다.
kæṭagili kiyannē oya kakul vala enna edā [ugura kǣrīma]
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē pæṭakirī gahaka atdæka vahala inna kaḍāgæddī itara uruyakuṭa ahuvat eka mama katā karā ē urusa allangē yanakoṭa kætinnē kǣ mē kāla mama āpuvē madē [ugura kǣrīma] bu hiṭapu næti nisayi. adīma hiṭiya venam mē tagiriṭa mē avurusa māva ahuvennē nǣ kiyalā. mē vidihaṭa kǣ gahanna paṭan gattā.
메추라기 한 마리가 제 터를 떠나 돌아다니다가 매에게 붙잡혔습니다. 매가 그것을 채어 가자 메추라기가 울부짖었습니다. ‘내가 이렇게 된 것은 내 터에 있지 않았기 때문이다. 오늘 내 터에 있었더라면 이 매에게 붙잡히지 않았을 것이다.’ 이렇게 소리치기 시작했습니다.
menna mē velāvē minissu kiyanavā mēkē tiyena ahaṁkārakama mēka hitannē maṭa allaganna bæhænē koheda hiṭiyā. ē bima koheda kiyalā.
그러자 매가 말합니다. ‘이놈이 거만하기도 하구나. 내가 저를 못 잡을 줄 아는구나. 네가 있던 곳이 어디냐? 그 땅이 어디냐?’
ara ginna næka poḍilā tiyena pas kara tiyenara tamayi magima. bagīmen nætuva mama ahagena giya hindayi mama obaṭa gaduruvē.
‘쟁기질해서 흙덩이가 부서져 있는 저 밭이 내 터다. 거기를 벗어나 돌아다녔기 때문에 너에게 붙잡힌 것이다.’
mehema kiyanakoṭa obē ahaṁkāra katāva ætta pennannam eyā nidahas velā kohe ikaṭa phalayak mama allannē nædda balanna æṭa kekepi nidahas velā gihillā in pas kærayak.
이렇게 말하자 매는 그 거만한 말이 참인지 보자며, 풀어 줄 테니 거기 가 있어 보라, 내가 못 잡는지 보자고 했습니다. 메추라기는 풀려나 흙덩이 뒤로 갔습니다.
itin uḍuruṣa puḷuvan nam māva allaganna. usā bohō vēgamayen ævidinan allaganna kætakilē eka sækin ara kæṭayak asa gattahama uḍu nisā æda vædunavalu ara kæṭē muvædena uḍusa etana mara kæṭa hiṭu
그리고 ‘매야, 잡을 수 있으면 나를 잡아 봐라.’ 하고 외쳤습니다. 매가 아주 빠르게 날아와 잡으려 하자 메추라기는 흙덩이 뒤로 몸을 숨겼고, 매는 흙덩이에 부딪쳐 그 자리에서 죽었습니다.
dæn budurajāṇan vahansē mehema upamāvak pelā kiyanavā panavi obalāṭa tiyenavā pirimā obalāgē bema satara satipaṭṭhānaya satara satipaṭṭhānaya næmati divaya obagalā innavā nam mārayāṭa jayaganna
Buddha께서는 이 비유를 드시며 말씀하십니다. ‘bhikkhu들이여, 그대들에게도 그대들의 터가 있다. 그대들의 터는 네 가지 satipaṭṭhāna이다. 네 가지 satipaṭṭhāna라는 터에 머문다면 Māra는 이길 수 없다.’
mārayā nikan ennē næha dæn lovturā budurajāṇan vahansē passet mārayat mē noyek avasthāvala ævidina tamangē bādhaka pamuṇanṭa āvā. unvahansēṭa bādhaka pamuṇaṭa bæri vuṇā. etakoṭa unvahansēgē pādak nǣ. saralava sampūrṇayenma satara satipaṭṭhānaya nisā.
Māra는 그냥 오지 않습니다. Buddha께서 깨달으신 뒤에도 Māra는 여러 번 와서 장애를 놓으려 했지만 해내지 못했습니다. 그분께 빈틈이 없었기 때문인데, 그것은 오로지 네 가지 satipaṭṭhāna에 온전히 머무셨기 때문입니다.
bhisn vahansēlā de avasthāvala satara satipaṭṭhānayen ahak velā innavā. oya avasthāva māra pākṣikaṭa godena avasthāvak yam kenek kāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa hētu vena kaṭayekvala edilā innavanē. menna mē avasthāva tamayi satara satipaṭṭhānayen ahat vecca avasthāva.
bhikkhu들도 어떤 때에는 네 가지 satipaṭṭhāna에서 벗어나 있습니다. 그때가 Māra 쪽에 틈을 주는 때입니다. 누군가 rāga, dveṣa, moha를 일으키는 일에 빠져 있는 때, 바로 그때가 satipaṭṭhāna에서 벗어난 때입니다.
etakoṭa rāgayangē ādīnava, dvēśayangē ādīnava, mōhayangē ādīnava sihi kara nivanē ānisaṁsaya kara ārya mārgaya anugamanaya kara yana ka karanaka kiyana siyalu kaṭayutu valadī manā sihiyen hinā satiyen hiṭiyat etanin eyā inna satara satipaṭṭhānaya
rāga의 위험, dveṣa의 위험, moha의 위험을 떠올리고 nibbāna의 이로움을 떠올리며 ārya mārga를 따라가면서, 모든 일에서 바른 sati로 머문다면 그는 네 가지 satipaṭṭhāna에 머무는 것입니다.
satara satipaṭṭhānaya tuḷa inna kenek māra pārśika balavēgayakaṭa purudu karaganna ēken ahapu velāvakma tamayi māra pākṣa urudu vennē.
네 가지 satipaṭṭhāna 안에 머무는 이는 Māra 쪽 힘에 휘둘리지 않습니다. 거기서 벗어난 바로 그때에 Māra 쪽에 넘어가는 것입니다.
māra pāvi kivvā pasati mārga kiyannē dēvaputra mārga kiyannē ekkenenna. paṁca mārgayā tiyenavā tavat hita piḷiban̆da keret karagattē mara satara. karma māra abhisaṁkhāra māra ādī vaśayen
Māra라고 할 때 devaputta Māra는 한 존재를 말합니다. Māra에는 다섯 가지가 있고, 그 가운데 넷은 마음에 관련된 것으로, kamma Māra, abhisaṅkhāra Māra 등으로 풀이됩니다.
mēkāganna perilā tiyenavā. dvēśa māra ē ayasi.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa metanin [ugura kǣrīma] mē pas maru kiyana ēvædī keles mul karagena hatara koṭasakaṭat pudgalaya mul karagena eka koṭasakaṭat māra vigrahayak evā.
그러니 이 다섯 Māra는 kilesa를 바탕으로 네 갈래, 한 존재를 바탕으로 한 갈래로 나누어 풀이한 것입니다.
hæbæyi koyi kramen hari pudgalayā keles valaṭa jayaganna puḷuvankamak nǣ dharmaya tuḷa innavā.
그러나 어떤 식으로든, dharma 안에 머무는 이를 kilesa가 이길 수는 없습니다.
māna pākṣika balavēka pudgala balavēka koccara karadara karanna āvā. ara dhammō havi raṭē dhammacārī kiyana buduvaya tuḷin eyā rækenavā. dharmaya tuḷa innavā. vāda pamaṇavannaṭa enna puḷuvan. namut jaya ganna bæ.
Māra 쪽 힘이나 사람의 힘이 아무리 괴롭히러 와도, ‘dhammo have rakkhati dhammacāriṃ(dharma는 dharma를 행하는 이를 지킨다)’라는 Buddha의 말씀대로 그는 지켜집니다. dharma 안에 머물기 때문입니다. 다툼을 일으키러 올 수는 있지만 이길 수는 없습니다.
itin mē vagē avasthāvala māra prāttika mē avasthāvala buddha śrāvakīn kere ē vagē avasthāvala utnam karalā tiyennē karadara ævit tiyennē. namut ebu avasthāvala ē ayat jaya ganna hennē næhē. ē vagēma dharmaya jaya aragena dharmānukūlava unvahansēlā jaya gannavā. māraphala avabōdhayaṭa labāganna
이런 경우에 Māra 쪽 무리가 Buddha의 여제자들에게도 찾아와 괴롭혔다고 전합니다. 그러나 그때에도 그들은 이기지 못했습니다. 오히려 그분들이 dharma에 맞게 이기고 도와 열매의 깨달음을 얻었습니다.
dæn metandi mārayāvaṭa asu vennē næhæ kiyana kenā. mārayaṭa asunavā kiyannē rāgaya, dvēśaya, mōhaya tiyena mēvā gōcarava kaṭayutu kaḷot ova innē māra pārśika daham tuḷa māra pākṣika daham tuḷa inna kenā næṭi mulāvaṭa patvenavā.
여기서 Māra에게 붙잡히지 않는 이란 누구입니까. Māra에게 붙잡힌다는 것은 rāga, dveṣa, moha가 있는 것들의 영역 안에서 움직이는 것이고, 그러면 Māra 쪽 dharma 안에 있는 것입니다. Māra 쪽 dharma 안에 있는 이는 미혹에 빠집니다.
rāgaya, dvēśaya, mōhaya mulāvaṭa pat karana daham ē tuḷa inna pudgalayāṭa yathārthaya vaṭahāganna bæruva. ē nisā pudgalayā ēvaṭa gōcara vunāma varaṭa gōcara vunā.
rāga, dveṣa, moha는 미혹에 빠뜨리는 것들이어서, 그 안에 있는 사람은 참모습을 알아차릴 수 없습니다. 그래서 사람이 그것들의 영역에 들면 Māra의 영역에 든 것입니다.
rāgayaṭa gōcara vecca pudda mārga gōcara pudya kiyanna. dvēśayaṭa mōhayaṭa gōcara velā kaṭayenna ōna pudgalayā māra gōcara pudgalayā
rāga의 영역에 든 사람은 Māra의 영역에 든 사람이라 하십시오. dveṣa와 moha의 영역에서 움직이는 사람도 Māra의 영역에 든 사람입니다.
māra kiyana vacanadi pudgala māra vidhanā karagatta dāna dæn mohotavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
keles kiyana keles valaṭa vasuṇā nam eyāt māra vasan̆ga kakunavā.
kilesa에 휘둘린다면 그 사람도 Māra에게 휘둘리는 것입니다.
dæn rāga, dvēśa, mōha kiyana rēsayanṭa vasan̆gunot ohu māra vasagayada utti. ēken bērennam ēkē ādīnavada dækalā nitara ē manāsitta rāga dvēśa mōhayangē kṣē læbena ānisaṁsa dækalā ē tuḷa gata kaṭayutu karanna. ehema kaṭayutu karana kenakoṭa dharma mārgaya pradhāna velā dharma mā bhāgiyē avabōdhaya labā dīena ē tunen ara māra vasak kiyalā pudu. ē nisā e ayaṭa mārayak tura venna puḷuvan kiyannē nna.
rāga, dveṣa, moha에 휘둘리면 그는 Māra의 손아귀에 있습니다. 거기서 벗어나려면 그 위험을 보고, 늘 바른 sati를 지니고, rāga·dveṣa·moha가 다함으로써 얻는 이로움을 보며 그 안에서 지내야 합니다. 그렇게 지내는 이에게는 dharma의 길이 으뜸이 되어 깨달음이 생기고, 그로써 Māra의 손아귀에서 벗어납니다. 그래서 그런 이는 Māra에게서 멀어질 수 있다고 하는 것입니다.
api ēka monā praśnayak tiyenavā nam ahanna. tērum gada kara denā hari pirisak tiyenavā monavada dænaganna ahanna
이에 대해 무슨 질문이 있으면 물어보십시오. 알고 싶은 것이 있는 분들은 물어보십시오.
[ugura kǣrīma] bohomana kalak adhikama lābhayavat nivan labā denna mē hækiyāva pavatiyi minissun hitanna puḷuvan pæhædili karannē kiyalā ivarayak tiya.
(목 가다듬는 소리) 오랜 세월 동안 adhigama의 얻음, 곧 nibbāna를 얻게 하는 힘이 이어진다고 사람들이 생각할 수 있는데, 이것을 풀어 주시기 바랍니다.
itin mēke mē gōtama sūtrayē pennavā tiyena arthayak tamayi ānanda ānandaya edin māgama tathāgata pravīdha dharma vinaya gihigen nikma anāgālika pævidda nolæbū nam ānandaya saśna tirakti deka. dæn mē adhigama kiyana vacanayak varahan nætuva dālā tiyenavā. hæbæyi ēka potē tiyannē ekak.
이 Gotamī sutta에서 보여 주는 뜻은 이렇습니다. ‘Ānanda여, Tathāgata가 선포한 dharma-vinaya에서 여인들이 집을 떠나 집 없는 pabbajjā를 얻지 않았더라면, Ānanda여, brahmacariya는 오래 머물렀을 것이다.’ 그런데 여기에 adhigama라는 낱말이 괄호 없이 들어가 있습니다. 하지만 책에는 그것이 괄호 안에 있습니다.
saddharmaya varṣa sahasarayakmina. [ugura kǣrīma] avuruduhat saddharmaya pavatina kiyalā pennanavā.
saddharma는 천 년 동안 머물렀을 것이라고, 곧 saddharma가 천 년 동안 이어졌을 것이라고 보여 줍니다.
etakoṭa ānandayē yam hēkin māgama tathāgata pavitra dharma vinaya eihigennama sasanaṭa vædagat ānantayē dæn brahmacarīya tirak hiti tirak siṭika novenna. ānandaya dæn śraddharmaya pasvāsiyak nuḷu 500kma pavatinavā.
‘그런데 Ānanda여, Tathāgata가 선포한 dharma-vinaya에서 여인들이 집을 떠나 sāsana에 들어왔으니, Ānanda여, 이제 brahmacariya는 오래 머물지 못할 것이다. Ānanda여, 이제 saddharma는 오백 년만 이어질 것이다.’
dæn mēkayi otana mē vigraha karalā pennanna. etakoṭa dæn mē kiyana vidihaṭa adhigama kiyana vacanaya mē kara mē varahan æti dālā tiyennē væḍipura vistara karanna passē ācārya madhayak vaśayen dāpu hæriyak tamā adhigama kiyana.
거기서 풀이해 보여 주는 것이 이것입니다. 그런데 adhigama라는 낱말이 괄호 안에 들어간 것은, 뒤에 스승들이 더 자세히 풀이하려고 덧붙인 것이 바로 adhigama라는 말입니다.
etakoṭa a mē brahmacarīya kiyana vacanayadī brahmacārī kiyannē dæn abrahmacariyāva saha brahmacariyāva mokakda kiyana eka vigraha karanakoṭa ārya aṣṭhāṁgika mārgaya brahmacariyāva hæṭiyaṭat anārya aṣṭhāṁgayaṭat miccā diṭṭhiya ma vidyā saṁkappāda vaśayen yana mārgaya avabrahmāva hæṭiyaṭat dēśanā karalā ta oya brahmacariyāva hārahma cariyāva kiyana ekē tiyena venasak peralā tiyenavā.
그러면 brahmacariya라는 낱말에서, abrahmacariya와 brahmacariya가 무엇인지를 풀이할 때, ārya aṭṭhaṅgika mārga를 brahmacariya로, 그리고 micchā diṭṭhi, micchā saṅkappa 등으로 가는 고귀하지 않은 여덟 갈래 길을 abrahmacariya로 설하시어, brahmacariya와 abrahmacariya의 차이를 보여 주셨습니다.
bhikṣūn vahansēlā āryaṣṭhāṁgika mārgayaṭa anupūrṇavama kaṭayutu karanavā. vādakayak nætuva anna ēka saddharmaya piraksiveniṭa.
bhikkhu들이 ārya aṭṭhaṅgika mārga에 따라 장애 없이 차례대로 지내는 것, 그것이 saddharma가 오래 머무는 것입니다.
etakoṭa ārya aṣṭhāka mārgayē pæmiṇīmēdī eccara bādha vennē karuṇu pennalā tiyenakoṭa mēka tava upamāvakat pelā tiyenavā.
ārya aṭṭhaṅgika mārga에 이르는 데 장애가 되는 까닭들을 보여 주시면서, 이것을 또 다른 비유로도 설하셨습니다.
puruṣayan alpa vecca gedara horungen næti vennā vū apahaputāvayan yam sirenavada menna mē vagē sthirayak pævidivīma nisā ehenam śāsanayē anagārī pævidi væsīma nisā ē brahmacāriya nisthira vennē nǣha kiyalā upamāvak venavā.
남자가 적은 집이 도둑에게 쉽게 털리듯, 그와 같이 여인들이 sāsana에서 집 없는 pabbajjā를 하게 되었으니 brahmacariya가 굳게 머물지 못한다는 비유입니다.
dæn bima inna gedaraka pirim innē kiyalā bima innavā nam boruva inna baya. istriyen bærinam guruvala bava dænagattahama ē sthāna goṭada gōcara sthānayak tiyenavā. mēka upamāva.
집에 남자가 적게 살면 도둑이 들까 두렵습니다. 여인들만 있다는 것이 알려지면 그곳은 노려지는 곳이 됩니다. 이것이 비유입니다.
etakoṭa ē vagēma tiyenavā a sudu karal rōgaya kiyana rōgayak ætivenavā hoyanna ōna.
마찬가지로, 흰 이삭이 생기는 병이라는 병이 있다는 것도 살펴보아야 합니다.
menna mē sudu karā hædena rōgaya nætnam mē kan̆da vin̆dina panuvāgē hædena rōgaya ē rōgaya hæduvot ehema ē vagāva sthiratvayen pavatinnē nǣ sa pavatinnē næ. ē saukamāva pennanavā anna ē vagē māgama mē ēken nikmelā pæviddækuvannaṭa passē menna mē tirē ara kaḍamuva āva vagē ekak venavā.
이 흰 이삭이 생기는 병, 또는 줄기를 파먹는 벌레로 생기는 병이 들면 그 농사는 굳게 이어지지 못합니다. 그 비유가 보여 주듯, 여인들이 집을 떠나 pabbajjā를 얻은 뒤에 이와 같은 것이 생깁니다.
gahaṭa kalpana āparaṭa passē gahanak vayanaāvā vagē bādhakayak bænna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn metan api mē upamā dekama tōraginna apiganna ōnē mē deken pennuvē mokakda kiyalā.
여기서 우리는 이 두 비유를 다 풀어 보고, 이 둘이 무엇을 보여 주었는지 알아야 합니다.
dæn kan̆dapanna rōgayak āvā kiyannē siyalu assayan sahamulin nætilā. mē upamāva tōraganna duvayamaka tibbē siyaluma sarasāratvayan sarat prakārayen hariya næti venam katapala rōgaya āvā. hæbæyi 100k kadapala rōgaya nisā atsænna næti vennē næ.
줄기 병이 들었다는 것이 모든 곡식이 송두리째 없어졌다는 뜻입니까? 이 비유를 풀어 보면, 줄기 병이 들었다고 해서 곡식이 백 퍼센트 다 없어지지는 않습니다.
menna mē hā samāna ekak tamayi istrīn bæri dīmavīma nisā śāsanaya kaḍakiṭk æti vuṇā.
이와 같은 것이 바로, 여인들의 pabbajjā 때문에 sāsana에 금이 갔다는 것입니다.
mokada ēkaṭa hētuva ārya uttama neveyi mē śāsanaya ahanna. pr̥thagjana pudgalē śāsanaya tuḷa mahaṇa velā ārya mārgaya anugamanaya karamin kaṭayutu karalā ē phalaya læbuvaṭa passē nam ē praśnayak neme.
그 까닭은 무엇입니까. 이 sāsana는 ārya 성인들만을 위한 것이 아닙니다. puthujjana가 sāsana 안에서 출가하여 ārya mārga를 따라 지내다가 그 열매를 얻은 뒤라면 문제가 되지 않습니다.
namut anna ē mūlika avasthāvaraya sakas karanna tamayi śāsana brahhamacārī guṇayat ven karalā mē śāsanaya buddha śāsanaya pævætvīmēdī bhikṣūru śāsanaya saha bhikṣu śāsanaya pævætvīmaṭa dunna. ēkaṭa avaśya karana krama raṭāvak duru.
그러나 그 처음 단계를 바로잡기 위해, sāsana의 brahmacariya 덕을 따로 나누어, Buddha sāsana를 이어 가는 데 bhikkhunī sāsana와 bhikkhu sāsana를 따로 이어 가게 하셨습니다. 그에 필요한 틀을 주셨습니다.
[kæssa] anna ē śrama katāva denakoṭa mē śrama katāva purudu karagena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nirantarayenma hæma potakama āryaṣṭhāṁgika mārgayan anugamanaya karanna puḷuvan mādhya mārga phalalābhiccaya tuḷin ævillā tiyenna ōnē tatvaya.
늘 ārya aṭṭhaṅgika mārga를 따를 수 있는 상태는 도와 열매를 얻음으로써 와야 합니다.
anik kenek eteṭa utsāhayen kaṭayutu karamin bādhaka ivat karagena yanna ōna. anna ē bādhayaṭa ivat karagena yana pudgalayā ē mūlika avasthāva rāgaya, dvēśaya, mōhaya kṣē karapu kenek neda. menna mē nētuva nikan.
다른 이는 그쪽으로 애써 지내며 장애를 치워 가야 합니다. 장애를 치워 가는 그 사람은 처음 단계에서 rāga, dveṣa, moha를 다 없앤 사람이 아니지 않습니까. 바로 이것이 까닭입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā yam istrī purusaya mē lōkayē mana vadanama pævætvena istrī rūpayat istrī satvayet istrī gandhayat istrī rasayēt istrī pasē taram usayāgē hitana tavat deyak mē lōkē maṭa pēnnē nǣhæ kiyalā onna ati salā
Buddha께서 설하십니다. 이 세상에서 남자의 마음을 사로잡아 머무는 것으로, 여인의 모습, 여인의 소리, 여인의 냄새, 여인의 맛, 여인의 감촉만 한 것을 나는 달리 보지 못한다고.
ē vagēma istriya purusa rūpaya purusa satvaya, purusa gandhaya, purusa rasaya, purusa sparśaya taram hiṭa tava deyak mama dakinnē nǣha kiyalā ninna atē dēśanā karanavā.
마찬가지로 여인에게는 남자의 모습, 남자의 소리, 남자의 냄새, 남자의 맛, 남자의 감촉만 한 것을 달리 보지 못한다고 설하십니다.
ehenam mē pr̥thagjana avasthāvē ārya mārgaya vaḍanna paṭan balāporottuven pæridaṭa āpu aya ara uttara vitara phalayaṭa inna issedalā nitara æhæṭa dāsanaya vennē. katā venna dan velā kaṭayutu karanna æsulaṭa væṭunot ara tamanṭa hisidha vaśayen yuddha āsa ara kiyana mārgayaṭa loku bādhāvak tiyena sudu kāra saṭagattā vāda
그러니 puthujjana 단계에서 ārya mārga를 닦으려는 바람으로 출가한 이들이, 뛰어난 열매에 이르기 전에 늘 서로 눈에 띄고 말을 나누며 가까이 어울리게 되면, 그 길에 큰 장애가 생깁니다. 흰 이삭 병이 퍼지는 것과 같습니다.
menna mē nisā puruṣa pakṣaya vitarak hiṭiyā nam etana oya kiyana suntaralū venē ara darśanayaṭa ara dharma hin̆da ban̆dina laukika darśanayanṭa hin̆da ban̆dina avasthāva etana udāhari tiyanna hētu.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
namut is pævidi vunāṭa passē pr̥tagjana vaitriyek nam pr̥tajjāṇan nam purusayek nam ē svāmīn vahansē saha ē mehema kotendi aragena istra strī rūpa strī śabda śrī gandha isrī rasa istrī sparśayaṭa āsanna kāraṇā ēvā. menna mē monavot mokada vennē? ara kiyana sungatāvaya hariyaākāraya inna bærivenna bādhakayak bæ.
그러나 여인들이 출가한 뒤로는, puthujjana 여인이든 puthujjana 남자든, 스님과 bhikkhunī가 가까이 지내게 되면 여인의 모습, 소리, 냄새, 맛, 감촉이 가까운 까닭이 됩니다. 그러면 어떻게 됩니까? 제대로 머물지 못하게 하는 장애가 됩니다.
menna mē nisā mē śāsana brahmacārāva upadravayak nætuva kaḍagiṭk nætu tiyanaekaṭa bādhā karu
이 때문에 sāsana의 brahmacariya가 탈 없이, 금 가지 않고 이어지는 데 장애가 된 것입니다.
goyam gasdak tiyena poḍi kǣlla gayan gas 10k pahaḷa surum karā obē hædanahama ituru hoyan gas 10 ivika okkoma bol
벼 포기가 있는 작은 논에서 벼 열 포기에 병이 들었다고 해서 나머지가 모두 쭉정이가 되지는 않습니다.
vennē næ. hæbæyi koṭasak mul velā næcara vecca anna ēka karagatta ē koya anna ēvaṭa śāsanaya tuḷa koḷosæraṭa hari ēka siddha vunot ēka hari.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē hētuva nisā mokada vennē? ara ārya mārgaya prakuṇa gænīmaṭa dana mārgayaṭa baḍā karanavā. menna mēsā nipattitama pavatina tattvaya tamayi næti vena bava pennuvē sahamulinma tiyenavā kiyana eka neme.
이 까닭으로 어떻게 됩니까? ārya mārga를 얻는 길에 장애가 됩니다. 그렇게 수행이 이어지는 상태가 줄어든다는 것을 보여 주신 것이지, 송두리째 없어진다는 뜻이 아닙니다.
itin saṁghayā isrūva pratipattiya pr̥ṇatuḷa mē śāsanayē rahatangen lissu vennē nǣha kiyat tin vahansēgē dēśanā ehenam mē 500k pamaṇayi pavatinna evin mahanṭa passē kiyiṭa passē īṭa passē nǣhæ kiyalā gattot. api ara dēśanā karana dēśanāva paratpara
saṅgha가 바르게 수행하는 한 이 sāsana에서 arahant가 끊이지 않는다는 것이 Buddha의 설법입니다. 그런데 오백 년만 이어지고 그 뒤에는 없다고 받아들이면, 설하신 말씀들이 서로 어긋나게 됩니다.
ehenam paratpara novenna mēka hariyā tērum ganna. [ugura kǣrīma] ehema nætnam paratpara venavā. buddha dēśanāva paratpara venna vidihak næhæ. ehenam [ugura kǣrīma] eka tæna ekaṭa tava denā paratpara karalā katā karanna penna. ē dekēma arthaya hari ākārayen vigraha karaganna.
그러니 어긋나지 않게 이것을 바르게 이해하십시오. 그렇지 않으면 어긋나게 됩니다. Buddha의 설법이 서로 어긋날 길은 없습니다. 그러니 한 곳의 말씀과 다른 곳의 말씀이 어긋나 보이면, 둘의 뜻을 모두 바르게 풀어 보아야 합니다.
menna metanayi mē pelā tiyennē. kāraṇā
여기서 설하신 것이 바로 이것입니다.
kirīmēma budurajāṇan vahansē pennavā obā pennat ē vagēma ugahaṭa ara satupāṭa hædena rōgaya hædunot ē upbānantarayē kælavayak venna nam bādhakayak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam uttahata ratuāra lōkaya hædana siyaluma ubstika ēkaṭa kotara vunā kiya vadennē etana kiyanna. hæbæyi væḍi hari udas valin darā kottara ēka hædu assaya pāra. ganna tiyena bæri rasayē ganna bæri yanavā su balāporot sihama ganna bæragannavā. ē rōgaya hæduna. eka gahadekaṭa rōga hædut ehema tava gas tiyaṭa bōvenna. hæbæyi siddi siyaluma upan vahansēṭa mēka bouṇā kiyana eka etana kiyannē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē vagē kāraṇā tunakin pelā tiyenavā oya vidihaṭa māga pævidivīma nisā onna oya kiyana ākārayē bādhakaya pæka.
이런 세 가지 까닭으로, 여인들의 pabbajjā 때문에 그와 같은 장애가 생겼다고 설하셨습니다.
ehenam 100k minissun vahansēlā adhikama lābhayak labāganna bæri vidiṭa unvahansē nemeyi otana kiyannē. bohō pirisa vena ē bādhakaya pænva.
그러니 그분은 bhikkhu들이 adhigama를 백 퍼센트 얻지 못한다고 말씀하신 것이 아닙니다. 많은 이들에게 그 장애가 생겼다는 것입니다.
mehema kiyalā buduṇan vahansē dēśanā karanavā ē nisā mama kalaṭa væṭa væn̆dalā tiyenavā. istriyagē pævidi ætivena bādhakaya rækuvenna ē vagē væṭak bændayi kiyalā. ēni ēni ē nisā ara garuma haṭak padavalā pævidana hærīma peralā tiyennē.
이렇게 말씀하시고 Buddha께서 설하십니다. ‘그러므로 나는 때맞추어 둑을 쌓아 두었다.’ 여인의 pabbajjā로 생기는 장애를 막으려고 그런 둑을 쌓았다는 것입니다. 그래서 garudhamma를 정하여 출가하게 하신 것입니다.
itin oya oya dæn oya karanavin balanakoṭa apiṭa hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā kalak yanakoṭa śāsanayaṭa siddha vecca dē.
이렇게 살펴보면, 세월이 흐르며 sāsana에 일어난 일이 우리에게 또렷이 보입니다.
ara varṣa 500k yana kālē venakoṭa tamayi abhēgrita mahāyāna kiyanamē abhēgirita mahā vihāraya vidihaṭa bhikṣūn vahansēṭa atara vitara viditayak hatenavā. oya kiyana kāraṇaya avurudu
오백 년쯤 흐를 무렵에 Abhayagiri, 곧 Mahāyāna라 하는 쪽과 Mahāvihāra로 bhikkhu들 사이에 갈라짐이 생겼습니다.
500 kālaya ōka ehema ōm vagā. dæn buddha dēśanā purudu velāt næ. issun vahansēlā bibaṭa kara siddha vuṇā. catuuvakkāra vuṇā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē nisā bhikṣan vahansēlāṭa ekaṭa mōhaya karanna bæri vuṇā. ivat karanna vidha vuṇā. ē velāvē hituk kārṭalābada karanna ivat venavā kiyalā avaṁkava dharmānunukūlava ē kara avaśya pratikarama nokara abhē midiṭa gihi nætnam koṭasak padiṁcanavā ēgollo venama ēgollanṭa pākṣika vidihaṭa pirisak hadāgattā. anna śāsanayaṭa idayak.
그래서 bhikkhu들이 함께 지낼 수 없게 되어 내보내야 하게 되었습니다. 그때 내보내질 이들이 정직하게 dharma에 맞게 필요한 바로잡음을 하지 않고, Abhayagiri로 가거나 한쪽에 자리 잡아 따로 자기편 무리를 만들었습니다. 그것이 sāsana의 갈라짐입니다.
hæbæyi śāseṭa mē deyak gattaṭa mahā vihāraya haṭē avaṁkava hiṭapu pirisun bhikṣūn vahansēlāgē adhigamaya hisu vuṇē næ. hæbæyi abhēgiya ēka ekak tiyenavā api adhikamayak hambunē næ.
그러나 sāsana에 이런 일이 생겼어도, Mahāvihāra에서 정직하게 지낸 bhikkhu들의 adhigama는 사라지지 않았습니다. 그런데 Abhayagiri 쪽에서는 자기들은 adhigama를 얻지 못했다는 식의 말이 있습니다.
namut ēka antimaṭa giyāhama rājapārika vecca adhigama abhēgen vāsī nisā. sajjunuvangē vārsikatvaya aragena apē abhēgi vāsīnnaṭa viruddhava viśāla kæmælak æti. menna mē nisā śāsanayaṭa viśāla kalakit siddha. unvahansēlā bæruva giyā vivāhari ēka atayutu karagena hæbæyi etana paṭan genanam puruvō kālayak yanakan adhikama lābhī æti vuna. namut śāsanayē isun vahansēlā atara vēdayak haragena ibullak æti.
그런데 결국 Abhayagiri에 머무는 이들이 왕실의 뒷받침을 얻어 Mahāvihāra 쪽에 맞서는 큰 다툼이 생겼습니다. 이 때문에 sāsana에 큰 금이 갔습니다. 그래도 거기서부터 오랜 세월 동안 adhigama를 얻은 이들이 나왔습니다. 다만 sāsana의 bhikkhu들 사이에 갈라짐과 쪼개짐이 생겼습니다.
etanin haṭagattā kala anna sudu kalāpata lōkaya hædunā vāgē upanātaraya ara vināśaya siddha vuṇā vāgē vināśayaṭa pat vecca ekanam kavadāvat tænna bæri vuṇā. ē vagēma surā rōgaya hæsīma kiyana mī asalak ganna bærimanam hæbæyi siyaluma ēvaya nemeyi. ē rōgaya haṭagatta rōgayaṭa guru vecca.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi oya rōgaya divuṇē nætnam æhaṭat ōka vennē mocarak ganna ēvaṭa buddha śāsanaya caravayi kæralak æti vunē nætnam sihiyaṭa sikma suddhāsayak ada venakan ganna tiya. ada kiyana kālayak ganna tiya. itin bhikṣuruvak pratipat tuna tuḷa mē śāsanaya arihatun vahansēlāgē niś vennē nǣha kiyana ekak dēśanāvaṭa etakoṭa bādhakayak neme.
만약 그 병이 들지 않았다면, Buddha sāsana에 그런 다툼이 일어나지 않았다면, 깨끗한 수행이 오늘까지 이어져 왔을 것입니다. 그러니 bhikkhu들이 바르게 수행하는 동안 이 sāsana에 arahant가 끊이지 않는다는 설법에 이것이 걸림이 되지는 않습니다.
pratimataya purāganna deka tamayi upādanaya pratimataya purāganna ætiva hētuva tamayi sukara abhōkaya ædinavā vagē ara visabhāga aramuṇu nisā æti sa itin otana ōka vaṭalavā ganna nǣhæ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
100kma adhikapalāt næti venna mēka hētu vuṇā kiyalā gattot api dharmaya niyama ākāraya tōragena nemaya gatta
이것 때문에 adhigama의 열매가 백 퍼센트 사라졌다고 받아들인다면, 우리는 dharma를 제대로 가려 받아들이지 못한 것입니다.
nu ada denek hitanavā mē kiyana kārya passē adhikamalā næti venna hētuvak næhæ mē kiyana sūtra dēśanāva mala sūtra dēśanāvē ehema ekak peralā nēda penkaṭa tōrāgattā nam api dænaganna puḷuvan 100k adhikara velā api hētuvak pajan vahansē ē sūtraya pennalā hædiva api tōraganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ē piḷiban̆dava praśna tiyenavā. hari gæṭuva
이에 대해 질문이 있습니다. 좋습니다, 그 문제는…
maninma ahalā tiyaninma ahalā tiyenavā avurudu 16 adhigama saddharmaya pavatinnē. ē adimaya pavatinna ehema kiyalā halā oya kiyana sūtrayaka tiyenavā buduhāmuduruva kiyalā tiyennē. ov avurudu 10k vitarayi adhigamanē. etanin apa mē bhikṣu śāsanaya hō diṭṭhu śāsanaya ahata venavā kiyana eka neveyi. dhamacaryāva ahuvati venavā kiyana ekat neveyi. oya navalōkōttara dharmaya kiyana eka avurudu 16 mehāṭa pavatinnē næhæ kiyalā onna aṭṭa katāva tiyenavā
(질문자) 저희가 듣기로는 adhigama saddharma는 천 년만 이어진다고 합니다. 그렇게 이어진다고 Buddha께서 어느 sutta에서 말씀하셨다고 합니다. (스님) 그렇습니다. (질문자) adhigama는 천 년쯤뿐이고, 그렇다고 bhikkhu sāsana나 sāsana가 사라진다는 것도 아니고 brahmacariya가 사라진다는 것도 아니며, 아홉 가지 lokuttara dharma가 천 년 넘어서는 이어지지 않는다고 aṭṭhakathā에 있다고 합니다.
hari tamayi ēkē katāva tiyenavā pin mē ācara haṭa katāva nemeyi katāvala tiyennē śāsanaya tuḷa 5da000sak kavurut pavatinavā. iṁgrisik maharahatan vahansēlā paḷaveni dāhitāgi raharahatan vahansēlā deveni aṭakatāva aṭa etakoṭa tunveni anāgāmī mē rūpa vidarahaṇan vahansēlā tunveni daha ē vāgēma anāgāmī aya hataraveni 14 oya ākārayen gihillā enam pasveni 5000 apu venakoṭa sōvān punyāgē antima pudgalayāgē vēme adhika mantārtāmaya venavā kiyalā aṭa katāva tiyenavā. ēka haragattā
(스님) 맞습니다, 그 이야기는 aṭṭhakathā에 있습니다. 거기에는 sāsana가 오천 년 이어진다고 되어 있습니다. 첫 천 년에는 paṭisambhidā를 갖춘 arahant들, 둘째 천 년에는 arahant들, 셋째 천 년에는 anāgāmī들, 넷째에는 그 아래 성인들, 이렇게 내려가서 다섯째로 오천 년이 될 때 마지막 sotāpanna가 죽으면 adhigama가 사라진다고 aṭṭhakathā에 있습니다.
peḷa dahama pena dahammē etakoṭa oya kaṇḍāya katāvahē katāva pena dahana. ēka salagata ati katāvayat ekka ānavādakā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa ē avurudu 10 katāva buduhāmuduruvō gōtama sūtrayēdī dēśanā tamayi nǣha kiyana eka tamayi obavahansē
(질문자) 그러면 그 천 년 이야기는 Buddha께서 Gotamī sutta에서 설하신 것이 아니라고 스님께서 말씀하시는 것이군요.
dæn hon̆daṭa pæhædili pēnavā tiyanna ōnē saddharmaya varaṇa sahasayakma pavatinnē sthirava ē kiyannē irakdava pavatinavā kiyalā kiyannē paridava pavatinavā kiyalā sāmu saddharmaya sudhāna katāva dēśanāva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
etakoṭa mama ahalān tiyenavā ehema vasta sahamayava saddhammō paṭisaya pālipataya tiyennē ehema ov ov etakoṭa etana kiyana katā kara næha. næ
(질문자) 저는 Pāli로 ‘vassasahassameva saddhammo tiṭṭheyya’라고 되어 있다고 들었습니다. (스님) 예, 예. (질문자) 그러면 거기서 말하는 것은 그런 이야기가 아니군요. (스님) 아닙니다.
dæn saddharma vasa sahasaya satidhammō paṭi kiyana ekē ē vacana vala tēruma tiyennē ov avurudu 16kma ov saddharmaya pavatinnē kiyana ekayi. ov mē siṁhala pratē tamayi oya vagē artha katana tiyennē.
(질문자) ‘vassasahassaṃ saddhammo tiṭṭheyya’라는 그 낱말들의 뜻은 (스님) 예 (질문자) 천 년만 (스님) 예 (질문자) saddharma가 이어진다는 것이지요. (스님) 예. 이 Sinhala 번역에 그런 뜻으로 풀어 놓았습니다.
tiyennē. etakoṭa vas sahassamīyava saddhaṁō pinbahēyō pahe ehema dæn tiyenavā ēka etakoṭa ara dunvala puddēta ṭika apē hāmuduruvō ē vena ekak penna dæn ara vacana hatara vahasva śraddhāma paticci kiyana tæna tiyennē svāmīn vahansēgē vacana hatarak ov ē vacana hatara apadi velā tiyennē vasta kiyannē avurudutta kiyannē ov ēva kiyannē ov
(질문자) 그러면 ‘vassasahassāni saddhammo tiṭṭheyya’, 그렇게 지금 되어 있는데, 저희 스님께서는 다른 것을 보여 주셨습니다. ‘vassasahassaṃ saddhammo tiṭṭheyya’라는 곳에 있는 것은 네 낱말입니다. (스님) 예. (질문자) 그 네 낱말을 풀면, vassa는 해라는 뜻이고 (스님) 예 (질문자) 그것들은…
mēkē mayan mayanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vasta śāsanaya saddhammō kiyalā kiyannē navalōka śirisat dharmaya patipaya kiyannē pihiṭanna pihinna etakoṭa navalōka tuḷa śirisat dharmaya pihiṭannē avurudu 10kma pamaṇayi kiyana eka oya pāli pragnanam tiyenavā.
vassasahassa는 천 년, saddhammo는 아홉 가지 lokuttara dharma, tiṭṭheyya는 자리 잡는다는 뜻입니다. 그러니 아홉 가지 lokuttara dharma가 천 년만 자리 잡는다는 뜻이 그 Pāli에 있다는 것입니다.
ov itin etakoṭa vacasara śātrayak saddharma upadravala ahita ara upadravala ahitava pavatinavā kiyana ēvā mē oya siṁhana tattvaya tamayi tiyennē.ov aṭa katāvet næha. aṭa katā katāva kiyana ekat nætuva æti mē oya peḷa dahama kiyana ekē næhæ. peḷa dahama tiyennē vasana vadā pasidaya. ē vacana hatarē tēruma nam avurudu dahamakma magē śrīddharmaya kiīmē nivan labā gænīmē śaktiya pavatinnē avurudu hat
(스님) 예. 그런데 ‘천 년 동안 saddharma가 탈 없이 이어진다’는 식의 말은 Sinhala 번역의 사정입니다. aṭṭhakathā에도 없고, Pāli 본문에도 없습니다. Pāli 본문에 있는 것은 ‘vassasahassaṃ…’ 이 네 낱말입니다. (질문자) 그 네 낱말의 뜻이, 내 saddharma로 nibbāna를 얻는 힘이 천 년만 이어진다는 것이라고…
ē cirattakti nikan ānanda ov dhammacariyā ov uṣa etakoṭa etana tirak vitarak kiyalā kiyannē mokakda
‘ciraṭṭhitikaṃ, Ānanda, brahmacariyaṃ’라고 할 때, (스님) 예 (질문자) 거기서 cira라고 하는 것은 무슨 뜻입니까?
bohō ov tira tira vaśayenma sthira vaśayenma kiyana eka næ tiraṭa ṭikak tiraṭa ṭikak kiyannē bohō kālu pavatinavā kiyana tēruma tiyennē ē vacana tuḷa tiyanna mama māgat vidyāli kirapatikam kiyana ekē tēruma bohō kal pavatinavā kiyana ekak bohō kal pavatinavā avurudu ara atkara dharma pāvicci karā passē ov tira kiyannē sthira kiyannē tira næ tira vena tira tira kiyannē apima kava tira kiyalā vacanayak tiyenavā ē intira ov ē tira kiyannē bohōkal ti pirajīvanaya bohō kal karama kiyannē sthira pærattī ē vacana dekak siṁhala bhāṣāvet anit bhāṣāvalat ehemayi tiyennē itin ē nisā cirajīvanaya kiyalā kiyannē bohō pærætma tira jīvanīi. kiyanna layanna birada kiyalā kivvot ehema issē kālayak pavatinavā kiya
(스님) cira는 굳건히, 흔들림 없이라는 뜻이 아닙니다. cira는 오래라는 뜻입니다. 그 낱말에는 오래 이어진다는 뜻이 담겨 있습니다. ‘ciraṭṭhitika’의 뜻은 오래 이어진다는 것입니다. thira는 굳건하다는 뜻이고, cira는 그것과 다릅니다. cira라는 낱말이 있는데, cirajīvana는 오래 산다는 뜻입니다. 그 두 낱말은 Sinhala에서도 다른 말에서도 그렇게 쓰입니다. 그래서 ‘cira 하소서’라고 하면 오랜 세월 이어지라는 뜻입니다.
etakoṭa etana otana ganna tiyennē tira tira kiyana vacanayaṭa arthagatan karannē bohō duṭa pot vala bohō kālayak kiyana ekayi. tirajīvanaya kiyana eka obatumā bohō kāle pira kālayak ēvā magula pōradiya api kiyannē ira kālayak jīvat puhum kālayak dīlā. ē kira kiyana eka venayi dira kiyana eka venayi oya vacana ṭika venas karalā tamayi ara siṁhala pæcci dālā api ætta vaśayenma. itin ē nisā api ōgat tik
그러니 여기서 받아들일 것은, cira라는 낱말을 많은 책에서 오랜 세월로 풀이한다는 것입니다. 혼례 때 우리가 ‘오래오래 사십시오’ 하고 cirajīvana를 빌지 않습니까. cira는 다르고 thira는 다릅니다. 이 낱말들이 바뀌어 Sinhala 번역에 들어간 것입니다.
vaśayenma. itin ē nisā api ōgat tik ivasiliva tava ṭikak atinaya karanna. mokada hæmōma mē ævillā innē. bohō ǣta gāna raṭaval valin. gaṇan valin āpu vāhana valaṭa gevāgena ævillā tiyennē monavā hari api yaman balāporottu. oba vahansēṭa mē sērē api utpassayi mē samājaya anit dihā balanna ōna. pāramita hāmuduruvō manna næ ēkaṭa kæmati inna puḷuvanē. nēda? ē atarēdī apē mē svāmīn vahansē mē mārgaya yana eka ati śrēṣṭhayi.
(다른 참석자) 그러니 조금만 더 참고 들어 주십시오. 다들 먼 곳에서, 돈을 내고 차를 타고 무언가를 바라며 왔습니다. 스님, 저희는 이 사회의 다른 쪽도 보아야 합니다. 그 와중에 이 스님께서 이 길을 가시는 것은 더없이 훌륭합니다.
ēka gæna katandarayak næhæ. mama āpu velāva mē dennek tun denek eka vayan ḍayi mahat ekka katā karā mama āvē mama pāndara hayaṭa āvē mehema. ē ævidahak velāmaṭa bæluvak kisi kenek næhæ. ē bala mama āpahu pallehen in̆din ḍēkāven katā karalā ē ḷamayi tta kampalan æhuvama kivvā mē mehemayi mehemayi.
그것은 말할 나위가 없습니다. 제가 왔을 때 두세 사람과 이야기했는데, 저는 새벽 여섯 시에 왔습니다. 둘러보니 아무도 없었습니다. 그래서 아래로 내려가 그 아이들에게 물었더니 이러저러하다고 말해 주었습니다.
hon̆dayi. mē ghamē minissu maṭa gamē giyā oya buduhāmuduruvō indiyāvaṭa vædagat næhæ. indiyāvaṭa ipadicca næhæ. namut apatavat natma mama mē ḷamaya sakas velā mama eyāṭa mēkaṭa væyi ākārayak næhæ. ē vunāṭa bohō oyāvā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
balanna puḷuvan kiyalā maṭa kivvā. ma hari santōsa vuṇā. dæn adarat santōsayi mē ara vandanā gāthāva oba vahansē deka itāma sēsiyi. āyaṭat katandara dekak næhæ. katā dekak nǣ tāma hon̆dayi. dæn praśneda dæn maṭa
저는 무척 기뻤습니다. 오늘도 기쁩니다. 스님께서 주신 vandanā gāthā 풀이는 아주 훌륭합니다. 거기에는 두말할 것이 없습니다. 좋습니다.
tāma hon̆dayi. dæn praśneda dæn maṭa matuvakvat venavā sāmānyayen oya oya pālipatvaya balanakoṭa vasana saddhamma paṭipaci kara liyapu arthakaya kavuru hari ēkaṭa oya ara oba vahansē kivvā itin oyagē tira saha tira kiyana vacana deka paṭaloka vana pērenavā. tira jīvanaya kiyalā bohō pavatinavā kiyana eka hari tira jīvana kiyalā kiyannē a sthāvala pavatinavā kiyana ekayi. kira kiyannē spāvalat kira kiyannē
그런데 제게 질문이 하나 떠오릅니다. Pāli를 보면 ‘vassa… saddhamma… tiṭṭheyya’를 누군가 풀이해 적은 뜻이 있는데, 스님 말씀대로 cira와 thira 두 낱말이 뒤엉켜 버렸습니다. cirajīvana는 오래 이어진다는 것이고, thira는 굳건하다는 것이지요. cira는 오래라는 뜻이고요.
bohō dæn menna dæn metana api dækalā tiyara deyak tiyena dæn mē api mē peḷa dahama aragena apit mē katā karanakoṭa mē beḷa dahanē vyā tiyenē vākyaya saha mē næta vyā tiyena akuru vaṭakuru śātraya ov mēkē ārambhaya kavakda rahatan vahansēlā kiya dharma saṁghāyanā kaḷā kivva kālen ida bhāṣāva ehema nætnam mē avurudu 14ṭa mehā hadāgatta bhāṣāvakin tiyāgatta vacana mālāvada mē tiyennē. dæn mēka tōrāganna ōna vædagat dē
여기서 우리가 본 것이 있습니다. 우리가 Pāli 본문을 놓고 이야기할 때, 그 본문의 문장과 글자, 곧 문자 체계 말입니다. (스님) 예. (참석자) 이것의 시작은 무엇입니까? arahant들이 dharma saṅgāyana를 했다는 때의 말입니까, 아니면 천사백 년쯤 이쪽에서 만든 문자로 적어 둔 낱말들입니까? 이것을 가려내는 것이 중요합니다.
mokada nāsara bhāṣāva tunin tamayi ē kālē vivicca bhāṣāvak vaśayen kiyā brāhmaya akṣara brāhmī akṣara tamayi dæn avurudu 14 issellā lōkē bhāga laṁkāvē bhāvitā karalā tiyennē vigida bhāṣāvak vaśayen
왜냐하면 그때 쓰던 글자는 Brāhmī 문자였기 때문입니다. Brāhmī 문자가 천사백 년쯤 전에 Laṅkā에서 쓰였습니다.
śirala tiyennē brāhmīkṣa oya kālēdī lētana gata karapu trivilakayak tibunānam ehema mādhihāraya ahaturapu yugayē diviya yuddhaya oya kiyana nāgara bhāṣāva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
namut etakoṭa dæn apiṭa hon̆daṭa pæhædili ekak tiyenavā mē avurudu 14k ē gatta adahasin dænṭa tiyena siṁhala bhāṣāvaṭa parivartanaya karana tamayi mē pāliya liyā.
그런데 분명한 것은, 천사백 년쯤 이쪽에서 그때의 뜻을 받아 지금의 Sinhala 문자로 옮겨 적은 것이 이 Pāli라는 것입니다.
dæn metandi api ekamāramak nivaraṇaya karanna bæhæ. mē pāliya liyānakoṭa mē aya hariyaṭama adahasa aragena mē pāli bhāgaya gonna nægi.
여기서 우리가 한 가지를 단정할 수는 없습니다. 이 Pāli를 옮겨 적을 때 이들이 뜻을 정확히 받아 적었는지 말입니다.
oba vahansē kiyannē vivahara bhāṣāvak tkalā ōka sambandha velā a ēkayi ē kiyannē dæn metekṭa āvaṭa passē api ēka praśnayak matu venavā. oya velāvēdī ē dāmiddhaya edā kivvā nam eyā tiyenna ōnē māta anti grahā balānē edā tibdaya ara brāhīya assara va mokada hētuva mē kiyana mē vapakuru śāstraya ē aya innē næhæ. næ ov akra māla parivartana velā tibi pr̥tipūrva pratipūrva tunvana dēval tamayi brāmaya æipati kenā lēkam tiyennē gal gal geval ē vagē tiyennē agata anagata sagatana dæn bæluvot ara tiyannē āgata jāta nisā atana saṁkalsa tēruda dæn ada tiyena bhāṣāva etakoṭa agaṭa anata poḍ poḍ minna næ ov poḍḍak mehan̆ḍa velā api mantraya poḍḍak tiyenakoṭa praśnayak udā ganna ov maṭa samā venna gannavaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin ē akuru śāstraya parivartanaya velā hæṭiyaṭa ēka hari katāvak
그러니 그 문자가 바뀌어 옮겨졌다는 것, 그것은 맞는 말입니다.
næhæ. ē vaṭāpuru akuruka bhāṣāva neveyi. bhāṣāva arama tamayi agata kiyana eka āgata kiyalā etan balanna kalpanā karalā ēka api katā karamu sadda sāva bava dæn ada tiyena bhāṣā katāvēdī venas venavā. dæn yāgulōvāda suddhaṁ kiyalā tiyenavā rāgulōvāda sūtraya kiyalā ata tiyena tērenavā. ov dæn yāgula kiyana ekada rāhula kiyana adaya tērenavā. ē
(스님) 아닙니다. 문자의 문제가 아닙니다. 말의 뜻입니다. āgata라는 것을 생각해 보고 이야기해 봅시다. 소리는 오늘날 말에서 바뀝니다. ‘Yāgulovāda sutta’라고 되어 있어도 Rāhulovāda sutta라는 것을 알아듣습니다. (참석자) 예. (스님) Yāgula라고 해도 Rāhula라는 것을 알아듣습니다.
ehema vennat vākya vidyāvē puḷuvankamak tiyenavā. gǣyannaṭa bayanna vennaṭa vayanna venaṭa layanna no venna puḷuvan ehema ayitiva tamayi bhāṣāvē tiyenavā. dæn tiyenavā bhāṣāva itin menna mē vagē væḷan̆da deyak venavā.
그런 일은 언어학에서 가능한 일입니다. ga가 ba로, ba가 va로, va가 la로 바뀔 수 있습니다. (참석자) 그렇지요. (스님) 말에는 그런 성질이 있습니다. 지금 있는 말이 그렇습니다.
mokada api kiyana bhāṣāvēdī api mē poda balalā ehanam mē pāli bhāṣāva kiya næ tiyena pāli bhāṣāven artha gatta api ē pudgatiya metana dakinna ōnē mē mārgaya hari nam phalaya hari mama etana innavā. namut vacana tamayi harak pasta mē kiyana katāva tamayi nætnam oya apiṭa mē mahaṇita velā væḍak næhænē onna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin etakoṭa ani kāraṇaya mē venaka dæn mariya dēva maharahatan vahansē piḷiban̆da katāvak kiyana katāvak api ahalā tiyenavā. oya avasthāvaṭa dæna katāvakan hari āvā mama dannē næhænē idehayak etakoṭa ē avasthāvē api dakinavā. namut rahatan vahansēlā īṭa passē hiṭiya bava avurudu āgaha hiṭa sākṣi ē pudgalin apiṭa katā karanavā.
(참석자) 또 다른 점은, Maliyadeva 대arahant에 관한 이야기를 우리가 들었습니다. 그때에 우리는 그것을 봅니다. 그런데 그 뒤에도 arahant들이 있었다는 증거를 그 사람들이 우리에게 이야기합니다.
ehenam api dænaganna ōnē monavāhari venat tiyenavā īṭa passē etakoṭa mē varasa mē 10 passē nǣ kiyana vacana behe gatta piḷi bigata apiṭa varṣa 10kaṭa passē itama rahatan vahansē kiyana nama kiyana ahanna siddha vennē nǣ kiyalā kiyana bahin̆da
그렇다면 무언가 다른 것이 있다는 것을 알아야 합니다. 천 년 뒤에는 없다는 말을 받아들이면, 천 년 뒤에는 arahant라는 이름조차 들을 일이 없다는 말이 됩니다.
ehema vunot ehema siddha vennē apiṭa ehenam mēka ænda hoyanna vastu hadhamma patti kiyana vacana tiyennē ara avuda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka hari dæn mama ē taramaya vigraha kara dæn api ē vagēma aragena in̆dilā api oya ṭika væs
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa īḷan̆gaṭa patyāpa uttara venavā. ehenam paliyaṭa mahā rahatan vahansē boruvak īṭa mehā inna rahatan vahansēlā boruva mē væradi palaya rahatan vahansē avasāna vahasa rahasak tiyanna etakoṭa mē kiyana katāva venna bohoma mata deyak næhæ avurudu 10 passē saddharmaya næti vuṇā kivma avurudu 10k ehā rahatan vahansēlā īṭa passē kavaruva dænaganna vidihak ehenam metendi eta praśnayakma
그렇다면 Maliya 대arahant가 거짓이고, 그 뒤의 arahant들도 거짓이란 말입니까? 천 년 뒤에 saddharma가 사라졌다고 하면, 천 년 넘어서의 arahant들을 그 뒤에 누가 어떻게 알 수 있었겠습니까. 그러니 여기에 질문이 하나 있습니다.
visida vividhākāra mama ættama āyē lana pōdak ennam ov oba havan vahansē nævata oya gæna ēka mēka balaṭa ov api dænaṭama mēka in̆dalā balanna
(참석자) 다른 poya 날에 다시 오겠습니다. (스님) 예. (참석자) 스님께서 이것을 다시 살펴봐 주십시오. (스님) 예, 지금 바로 살펴봅시다.
avurudu 10kaṭa passē piṭuk adahakaṭa passē bhikṣūn vahansēlā ada mē kiyana katāva ætta ē kiyanna avurudu 10n passē saddharmaya nǣha kiyana katāva ættana osima arahatan vahansēlā nāma deyak vagamallā venavā ehemayi sōtāpanna pudgalayāvat sihi næhæ. etakoṭa apē katāva anuva itihāsa katāva anuva vaṁsa katāva
천 년 뒤에 saddharma가 없다는 이야기가 참이라면, arahant라는 것은 사라졌어야 하고, sotāpanna조차 없어야 합니다. 그런데 우리 이야기, 역사 이야기, vaṃsa 이야기를 보면 그 뒤로도 이어진 줄기가 있습니다.
anuva apiṭa tiyenavā. īṭa passē dāmayak . ka avuruduvā dæn dæn avurudu danna dahas dāna gihi. etakoṭa dæn mē kārya metana hitāna eka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
oya ada hiṭiyayi kiyana mē sākṣi tiyenavā. etakoṭa aniṭaka mē sākṣiya balāganna ōnē ehenam anika pacca katā kara hadapu ōka boruda ōka dǣtta api lōkayen balanna ehenam mē kota pahaḷa vennē nætuva apiṭa dharmaya mokakda kiyalā tērum aran dharmānukūlava yana kenā ē rāgakṣaya dvēśakya mōhakṣaya vena bavaṭa tenavā. tiyenavā nam api ṭikak dænaganna ōnē anna ōnē eccara
그런 이들이 있었다는 증거가 있습니다. 그러니 그 증거를 살펴보아야 합니다. 그 이야기를 지어낸 것이 거짓인지 참인지 세상에서 살펴보아야 합니다. 그리고 dharma가 무엇인지 이해하고 dharma에 맞게 가는 이가 rāga의 다함, dveṣa의 다함, moha의 다함에 이른다면, 그것을 우리가 조금 알아야 합니다.
maṭa avasara læbena mama mē vagē ræsīmaka nætuva oba vahansēṭa sākacchā karanna mama hari kæmaṭa ehemanam mē hari kæmaṭiya velāva ganna ov ēka hariya tiyena amatana velā sākaccha ē ehema kæmatinam etakoṭa mē mēkē kāṭavat ekatu karanna nemeyi yam maṭa mē piḷiban̆da
(참석자) 허락해 주신다면 이런 모임 말고 스님과 따로 이야기 나누고 싶습니다. (스님) 그렇다면 좋습니다, 시간을 내십시오. (참석자) 예, 다른 때에 이야기 나누는 것이 좋겠습니다. (스님) 그렇게 원하신다면, 누구에게 덧붙이려는 것이 아니라… 이에 관해 제게…
hata ōka eka etakoṭa eka sēta ma tiyenavā. cētak ārōdhaya tiyenavā. maññā rōgaya kiyalā tiyenavā maṁcayak yana ov hæṭa ēvat tiyenavā. ov api ē vagē passē a sākacchā kara harā hon̆da ov api ehana api malaohanam avasarayiov kiyannē gæv ē siyalla san karaganna sana davasaṭa dāganna ḍāsa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam maṭa siyalu denāṭama pin stuti venavā. maṭa mē uttara velā nævanna idanna nǣ
그럼 모든 분께 puñña와 감사를 드립니다. …
buduhāmuduruvamā api praśnayak praśnayak dænagattāna kavuru jāga yatka gæṭaluvak innat ē gæṭaluva api væradi karagena ehema tāma parā dæn mē dǣ parājaya kiyana mē satuma dennāda satya muṇa kāṭacca satdaya ata velāvē ekak āvama kāṭat ehemayi mē śāsanaya jaya tamayi ehema nætnam pudgelat dē ekkenek mavan hari giyā jaya gattā kenā jaya gattāk karanē ē hayak ehemanē tava mahā vabara otanama diyak mokada anikayi sthāna etakoṭa ekkenek jaya gattā kiyalā ekkenek manaharaṇayak kiyalā jaya gattot ehema hētuphala nætnam ēkē ē velāvē ē viyak ōkama karā eha api anna eva praśnayak āpu midāganna eka vaḍana hæbæyi hētuphala nyāyaṭa anila nēda hariyaṭa matu velā hiṭa ēkayi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē nisā praśnayak ahanavā mehema deyak. arihat novūman vahansēlādī dhātun vahansēlā vandanāva sudu kiyalā ūpāra varadilā tiya dæn metana deyak dakinna mehema mē dhātun vahansēlā arihat maru ayaṭa pinda hētu næhænē asuhalāvakayan vahansēlā ayagē dhātun vahansēlā dīlā tiyennē kohō
그래서 이런 질문이 있습니다. arahant가 아닌 분들의 dhātu를 모시고 예배하며 stūpa를 세우는 것이 잘못이라고 합니다. arahant가 아닌 이들에게는 dhātu가 생기지 않는다는데, 그렇다면 제자들의 dhātu는 어디서 나온 것입니까?
dhātun vahansēlā saha alu kiyannē dekak dæn mik itahama aḍu velā æṭa kǣ vena koṭasak aluvā eka vidi vennē an̆duruṭa kǣ. ēvā dhātun vahansēlā ne. mē dhātun vahansēlā tiyennē ēvā ehema aena vargayak.
dhātu와 재는 두 가지입니다. 몸을 태우면 뼈와 다른 부분이 재가 됩니다. 그것은 dhātu가 아닙니다. dhātu는 그와 다른 종류입니다.
adhiṣṭhānayak patta bava gahakat itraṭa aḍuve. ē siyalla ṭæpa velārayi kiyannē adhiṣṭhānayak vaṭē dravvyamaya piṭna dravyamaya hæṭē ponak pavalaṭa pat venavā. menna mehema tamayi dhātu mahattalā tiyalā. dæn api dhātta mahattaya nam dækalā tiyenavā sueka ākāra vaṭina avasthāvat tamayi api dækalā tiyena vælā tiyena avasthāvat kara vaḍana avasthāva dækalā tiyenavā. ē velāvē piccieka ælīma prakaṭavat næhæ. bohō kirisida budu vaṭa vāgē ikaṭin tamayi dhātuma velā tiyennē. abhiveṭa kǣnē an̆dumaṭa dhātulā penna. sāmānyayen kiyana tuna kot ehema oya atignā velalā apilāgē atignānayak kiya vidiṭa nokicci ē vidihaṭa pinvatu velā innē. dæn [ugura kǣrīma] budurajāṇan vahansēgē gatta ara tarammak koṭasak alunē næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn dēśanāvē vigraha karana a saḷu 500ken issevanaṭa pacuvema saḷuvayi miḍama saluvayi deka aḍuvelā næhæ. ē deka iduvelā næta ṭika aḍu vuṇā kiyalā. mē adhiṣṭhāna svabhāvayaṭa mē bhautikiyāvaliya pata tiyena aḍuvīmak an̆du vīmak nemeyi ara buddha dēśayē siddha vena. etakoṭa
설법에서 풀이하는 바로는, 오백 겹의 천 가운데 가장 안쪽 천과 가장 바깥쪽 천 두 겹은 타지 않았습니다. 이것은 adhiṭṭhāna의 성질에 따른 것이지, 보통의 물리적 과정으로 줄어들거나 타 버린 것이 아닙니다.
ætulata ætulema ætule tibuna ekama kesa gatta anan pramāṇayak aḍu velā. ēvā adhiṣṭhānayak hari kæṭi velā tamayi dhātun vahansēlā pavatana. mē dhātun vahansēlāgē svabhāvaya vena ekak venavā. alu venavā svabhāvaya tava ekak. alu velā æti vena smāvēṣa.
그 안쪽에 있던 것들 가운데 상당한 양이 줄어들었고, 그것들이 adhiṭṭhāna로 굳어진 것이 dhātu로 남아 있습니다. dhātu의 성질은 하나이고, 재가 되는 성질은 또 다른 하나입니다.
dhātun vahansēlā inna bhaṣmāvēṣa ara aḍuvelā tinda mē ōka dē. itin etakoṭa mē ē nisā anik aya nama dæ mē rūparśa pudgalaya hæṭiyaṭa pēlā tiyena budu pasaya pudu mahā mē mahārahak nemeyi. ārya śrāvaka satya śrāvaka kiyana vacana iperalā tiyennē. śrāvaka sōtāpanna puddayat sāvakin atara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
satiti rada kenek kalāven kalāvaka kiyanna bæha kiyalā sōtāpanna puddaya svabhāvayan satdī rajakamaṭa mākaṭavat lan karanna bæhæ. sōtāpannat sūtra. taramma satvaya dænma satvaya. saṁtaya sattiravan upamāra dena tænek hæṭi. sǣyak bæn̆denam garunāṭa vaḍanavā kiyana saṁyati vacana. dæn apē ayaṭayi rahatan vahansē vitarayi metana kiyalā sūpāra pudgalayāgē mē budu pasaya maharahat satvin̆dī kiyalā. ēkaṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā māgē diva vætagena sōtāpanna pudgalayek innavā. satkiṭi rada kenekgē rada kenekgē rāja sampattiya ēvā pudgalayāgē læbaḍu śaktiyan kalāen kalāpa an̆gaya karanna bæ. ē taram pu
cakkavatti 왕이라 해도 sotāpanna의 성품에는 견줄 수 없다고 합니다. Buddha께서 설하십니다. 나의 제자 가운데 sotāpanna가 있는데, cakkavatti 왕의 왕권과 부귀로도 그 사람이 얻은 힘의 한 조각에도 미치지 못한다고.
ehenam ē suddhāgāmī, anāgāmī mē sōvān sakr̥dāgāmī anāgāmī puta denāgē iyanot ehema saṁkiti ratdanaṭa ahala karan karanna. ehenam hētun denā atdæralā rahatan vahansē rak etanen aragena ara okkoṭama vaḍak una denek atdalā nam īṭa passē antima palleha inna suda kaṭṭiya pāra kenek kiyalā gannā gælapenam
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budu pasē śrāvakayā buddha śrāvakayā buddha śrāvakayan vahansēlā nam sōvānyāgē paṭan venavā ārya śrāvaka
Buddha의 제자, 곧 Buddha의 sāvaka라 하면 sotāpanna부터 시작하여 ārya sāvaka입니다.
etanat rūparōdha vuṇā īṭa pallayaha budakjana bala satviccara denavā ekat susi api bala pudgala gæna monavā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
81,000 pr̥thagjana puddaṭa dakinnaṭa æsāpanna pudya eka bat hæṁda īṭa vaḍā ānisaṁsa dīlā kiyalā pra dēśanā pæya dēśanā karanavā. ehenam
수많은 puthujjana에게 보시하는 것보다 sotāpanna 한 사람에게 밥 한 그릇 드리는 것이 더 큰 이로움이 있다고 설하십니다.
epadi sōtāpanna rūpa gæna sūpārayak ara buddhajana mē satya sūpahara anna buddha śrāvakayā kiyana vacanaya varaddakaṭa passē liyāgatta buddha ēka mē maharahat kiyana vacanayaṭa in̆dalā anna tiyavā. budu pasē durahat sadgi karā. uda saha uda sak sāvuna sōtā lā rūpan stūpayā bæn̆da vandanāmāna karanna gadanna cattāraya butana anḍat puta pu ēka para sāvaka saṁyaṭa api gæṭa nædda piduna næda mē āskāra mide sōvā mārga haskāra midennē eccara ehenam ēt lohot kiyalā væḍak kara sakkisilā tiyava damak ahala karanna nava nāma saru vuṇa taru kiyalā vaḍinakoṭa sōvānṭa adiunnē næ ē sōvā vat diniyaṭa vænē nædda sakaliyaṭat bænda nǣ avasanayaṭavat san̆ga mudu guṇa daham san̆gavaṭavat ayanna deyak sakya dennenna ehenam eyāṭat upari ganna puḷuvan nam ēkantaya guṇa æti sōtāpanna pudṭa atsāra buddha velā innē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sūbhāra na itin mēvā hon̆daṭa tērum ganna kō potta vala tiya ṭikak aragena ti vana eka api ēka balāganna iyut ekka api amadi api vimarśanaya karalā varanna ōnē haya ākāra hētuva itin ēken tērum ganna
그러니 이것들을 잘 이해하십시오. 책에 있는 것을 조금 가져와 함께 살펴보고, 우리가 따져 보아야 합니다. 그것으로 이해하십시오.
ē mē sōpādana bhāṣagnā kivvahama mokada sōpā basa pratirī baraganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
e mē uturu saḷuva læbīmē paramārthaya kumakda kiyalā. dæn mēkat api dænagat vædagata. uturu saḷu kiyannē mē uttarītara pennanna ganna satu. yamkisi kenek mē bhikṣu bhikṣaṇa upāsaka upāsikā kiyannē mē silu gaṇak pirisuva ē ārya mārgayaṭa væhælā kaṭayutu karanna viśēṣa avasthāvak vunāma ennē mahā viśēṣa guṇaya. lōkē ati durlabhaka guṇayan mē buddha śāsanayak pavatina kāleka lōkē vidyāmā ēvan uttama tunayak darāgena inna avasthāvaka ē pudgalayāgē matuvena tuna apurama
또 uttarāsaṅga(윗가사)를 받는 뜻이 무엇이냐는 질문입니다. 이것도 알아 두어야 합니다. uttarāsaṅga는 뛰어남을 보여 주려고 걸치는 것입니다. bhikkhu, bhikkhunī, upāsaka, upāsikā라는 네 무리 가운데 누군가 ārya mārga에 들어서 지내게 되면 큰 특별한 덕이 생깁니다. Buddha sāsana가 있는 때에 세상에서 아주 얻기 어려운 덕입니다. 그런 뛰어난 덕을 지니고 있을 때 그 사람에게 드러나는 것이…
etakoṭa menna mē avasthāvēdī ēka deyak siddha venavā. api sāmānyayen lōkayā dakinna api æn̆dumat nikan æn̆dak ædalā innakoṭa sāmānya kenek. hæbæyi sāmānya kenekuṭa katā karana jaritayen ē sit pālāven ara uttarēda uttaru katā karot ehenma ohuṭa pava siddha venavā.
그때 한 가지 일이 생깁니다. 우리가 보통 옷을 입고 있으면 세상 사람들 눈에는 보통 사람으로 보입니다. 그런데 그 뛰어난 이에게 보통 사람에게 하듯 함부로 말하면 그에게 허물이 생깁니다.
īguvak siddha venavā. eyā dariyalā ehema karanna puḷuvan. dæn api ma etana dækennavā nikan ē kiyannē uturuvak nætuva nikan atya æt pada gattā kiyana eka api hita samādhan velā i. hæbæyi uttara vitara guṇaya pat velā inna pragnayak guṇayak hindā. ēka hē pana guṇaya. hæbæyi olē anit ayagē vartamāna eṭa giyāṭa passē dannē meyā digatta kenek na nikan hari yālu tē hadanna koheda giya kohomalā ada dāna mē avurudu ara uttama tiyenavada uttara dæn eāva passē haridakamaṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
namut vihāra mahāyak siddha karaganna. menna mē avasthāven pēranna tamayi eyā vidēśaya pennanna mē uttarēra bavak mama darā innavā kiyana eka pennanna satipatiya tamayi utum saluvan pāvicci
그런 일을 피하게 하려고, 내가 뛰어난 상태를 지니고 있다는 것을 보여 주려고 uttarāsaṅga를 쓰는 것입니다.
ēram eyāgē vidyāvā ada siddha karanna ada upāsaka upāsaka upāsakāva ada vacana an̆duru velāvē anna ēka dænaganna menna mē dænagena tiyennē vaṭinākama nisā tamayi kiyannē saluvan pāvicca kara īgāva avasthāva ōka kohoma vædagat ya tērum næ saruva nætuva hin nætuvak hema nē ēka venasyak araka venasyak oya deka tēru
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
budurajāṇan vahansē isanī væda evara pratikṣēpa kirīmē in śāsanayen keṭi vū bava dannavā divīma satdæn idamane mēkama api issellā katāvamayi tiyennē.
Buddha께서 처음에 bhikkhunī의 pabbajjā를 거절하셨고, 그 때문에 sāsana가 짧아졌다고 알려져 있습니다. 이것은 앞서 이야기한 것과 같은 것입니다.
śāsanaya hetanā kiyanna hētuva ara ācārya salāma budukanādaka æti vena avayak ætivīma mul karagena itin ē nisā mēkē ehema vennē hētu dæn śāsanayaka piṇu bava dannavā kiyana hētuva api issera siddhiya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē praśna gæna monavā hari dekak tiyenavā
그 질문들에 대해 한두 가지 더 있습니다.
dæn ara udāharaṇa kīpayak eena hæra dakvana anitya bhāvanāva ilpak vænīma san̆dahā labā denna. dæn ēka tamayi mama kivvē api dæn mē vacanaya gedinakoṭa mē vacana vala adahasa koyi taram venas velā tiyenavada kiyalā viparśanaya karalā varanna ōnē. dæn mē anicca bhāvanāva kiyana ekayi anitya bhāvanāva kiyana ekayi tōraganna. nisthira næti arthayen api anityayi kiyalā mārga etakoṭa anitya kiyana vacanayayi anitya kiyana vacanayē adahat eka hoyālāganna.
이제 몇 가지 예를 들어 anicca bhāvanā를 풀어 드리겠습니다. 제가 말씀드린 것이 바로 이것입니다. 우리가 낱말을 받아들일 때 그 뜻이 얼마나 바뀌었는지 따져 보아야 합니다. 이제 ‘anicca bhāvanā’와 ‘anitya bhāvanā’를 가려 봅시다. 우리는 굳건하지 않다는 뜻으로 anitya라고 합니다. anitya라는 낱말과 그 낱말의 뜻을 찾아보십시오.
dæn mama ēka bhāṣāva lēnakoṭa bhāṣā arthaya liyenakoṭa passē gatta kramaya pada kotana ara kramaya. ārya arthaya væhenna puḷuvan yam tænak ēka vænada nædda kiyalā balāgannē muvalin vipasara ara kenāma paramparāmata kramita āvitrayak ōnē ē nisā tamayi kivvē paramparā dæn kenāvaṭa poḍē madi tibuṇā kivva pariyama aha gatā kivvana maci dālān ahagatā danna nætta manāgen lāyi hētu para tērum ganna kivvē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
atē itin mēken ṭikak api balanna ōnē dharmayaṭa ekada kiyalā balanna ōnē mona dharmayada apē saraṇa sākṣī kara mat venna ōnē balāganna
그러니 우리는 이것을 조금 살펴보아야 합니다. dharma와 맞는지, 어떤 dharma인지 살펴보아야 합니다. 그것을 우리의 의지처이자 증인으로 삼아야 합니다.
ēken yamak kivvaṭa passē apiṭa tērum ganna puḷuvan. ehema nuvaṇak piyālā tiyenavā mēka mē ākāraya hari. mē ākārayaṭa gælapennē næ anna ē dekamasan ē vimacīmen ārambha karana gamanakaṭa nuvaṇa væḍīmē antima pratiphalaya tamayi itāma vædu daham pavā esē tōrāganna puḷuvan sakalin ō vitarak neme satara mahā pradēśayanṭa pahala nam tērum gannē kiyalā mē mokak jaranna buduk danē satara mahā pradēśayak panna kiya puḷuvanda ehema karannē dæn magen æhuvā kivvaṭa bhagen ahagattā kenek ahagattā kivvanaṭa ehema piḷiganna epā agannat epā vimarśanaya karanna.
그렇게 무언가를 말한 뒤에는 우리가 이해할 수 있습니다. 슬기로 이것은 이렇게 맞고, 이것은 이렇게 맞지 않는다고 가릴 수 있습니다. 그렇게 따져 보기에서 시작하는 길에서 슬기를 키운 마지막 결과로, 아주 중요한 dharma까지도 가려낼 수 있습니다. 그뿐 아니라 네 가지 mahāpadesa로 가려내라고 하셨습니다. 내게서 들었다고 해도, 누구에게서 들었다고 해도 그대로 받아들이지도 말고 내치지도 말고 따져 보라고 하셨습니다.
dæn dharmaya tana vahā baranna kiyana atīvaranavā divitaka. divinagē sūtra piya ganna. ēva mētan kiya ēkē sūtra. marisa ara sūtrayakama tiyenavā marinna aharat dækka ganna satvaya bhāvanā dæn sūtraya pina tiyena ēvā saṁyak tiyena sūtraya tilāṭa bhāvano ēka bhāvana.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna meten budurajāṇan vahansē hæma soyan tamangē tīn vennē dharmānukūla tīraṇayaṭa dharmānukūla muvaṇin upasat mē piri ganna eka anna etakoṭa kavuruhari marōvalā dālā tibunē api pævennē næha. api ēka eka puruvādayakaṭa gōcara vennē næ. ēka gnāna antayen nitarama sākacchā karanna kiyalā. sākacchā kirīma tamayi antimaṭa gæluvi satilā visiri dīlā antimaṭa gæṭaluvak næha. sakkāvatana dharmaya æti vennē. ēkaṭa tarka karanna deyak nǣhæ āya hētuvak ayaṭa ekan̆ga kara monava gnānavantayō kalpanā karalā velavat mēka ehema nemeyi kiyanna bæhænē mē hētu hari anna ehenam gæralagalā tiyenavā.
여기서 Buddha께서는 늘 dharma에 맞는 판단, dharma에 맞는 슬기로 가려 받아들이라고 하십니다. 누가 무엇을 적어 두었다고 해서 우리는 그대로 따르지 않습니다. 어떤 주장에 휘둘리지 않습니다. 늘 슬기로 함께 이야기하라고 하셨습니다. 함께 이야기하다 보면 마침내 문제가 풀리고 참된 dharma가 드러납니다. 거기에는 다툴 것이 없습니다. 까닭이 맞으면 슬기로운 이가 아무리 생각해도 그렇지 않다고 말할 수 없습니다.
dæn tavat oya gōtamī sūtraya gæna puṁci sūtrayak tiyenavā ē sūtraya tiyena prajāpati gōtamīn vahansē tiran mahattayakin ahanē. svāmīni dænaṭamat oba vahansē dēśanā kaḷa dharmayaṭa duka vita adahas dakvanavānē mē mē bhikṣūn vahansēlā matu paccima janatāva oba vahansē dēśanā karana dharmaya sudu kohomada dænagat mē praśnayak anna budurajāṇan vahansē dēśanā karanā gōdhami ēka manē. yam magak kaæsuru karanakoṭa rāgakṣaya venna bava dvēśak sēvaya venna bava mōhak kṣaya bava pēnavā nam ēvā hon̆da u hon̆da denna. ēka vennē nætnam buddhānē.
또 Gotamī에 관한 짧은 sutta가 하나 있습니다. Mahāpajāpati Gotamī께서 Buddha께 여쭙습니다. ‘세존이시여, 지금도 세존께서 설하신 dharma에 여러 견해를 내는 이들이 있는데, 뒷날 사람들은 세존께서 설하신 dharma를 어떻게 알아보겠습니까?’ 그러자 Buddha께서 설하십니다. ‘Gotamī여, 어떤 길을 따를 때 rāga가 다하고, dveṣa가 다하고, moha가 다하는 것이 보인다면 그것이 바른 것이다. 그렇지 않다면 그것은 Buddha의 가르침이 아니다.’
oya kana tōraganna dæn metendi hon̆daṭa pæhædili deyak tamayi. kisīma kenekuṭa vahalayi kisima kenākut nǣ kiyalā viśvāsayakaṭat kiyā vahala nemeyi. api apē pragnāva mohorā diya pragnāva logālā ēkē tibennā vū gattē mēka mē mago rāgakṣa venna hētu tiyenavā nam apiṭa pēnavā væṭahena. dvēśaya kṣēva hiri tiyenavāda tiyenavā væṭahenavā. mōhaya kṣēva hiri tiyenavā tiyenavā væṭahenavā. ehenam ē tuna hoyāganna ōnē ēka nivan maga ēka buduma buddha dēśanā anna budurajāṇan vahansē dēśanā karapu dē tamayi ēka hoyāganna paṇa. itin menna mē
이것을 가려 보십시오. 여기서 분명한 것은, 누구에게 매이라는 것도 아니고 그냥 믿으라는 것도 아니라는 점입니다. 우리 슬기를 키우고 넓혀서, 이 길에 rāga가 다할 까닭이 있으면 보이고 깨달아집니다. dveṣa가 다할 까닭이 있는지, 있으면 깨달아집니다. moha가 다할 까닭이 있는지, 있으면 깨달아집니다. 그러니 그 셋을 찾아야 합니다. 그것이 nibbāna의 길이고 그것이 Buddha의 가르침입니다. Buddha께서 설하신 것이 바로 그것을 찾으라는 것입니다.
śraṇaya dakinna ōna. mē bhāvanāvē mē dīlā tiyena mūla dharmaya aruvanā ara koyi taram tunaṭa ēka dharmāna mūla dharmaya kæradilā tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam dharmavadayan itin sākacchā karanna ōna. sākacchā karanakoṭa tamayi ē kenekṭa au velā næti ekak tiyanam anit kenāṭa alā eyā ēka matu karanavā. ōkē mehema praśnayak tiyenavā. ēka pratin metandi tarkavādiyaṭat parsītayan pat næhæ. dharmaya piḷiban̆da kiyannē kavurut eka kiyalā ṭan hoyāgena rasin bæsagena yanakoṭa antima tīraṇayak enavā. mēka api poḍḍuvē kāṭat tērum ganna puḷuvan nyāya mudalayan
그러니 dharma를 말하는 이들은 함께 이야기해야 합니다. 함께 이야기할 때, 한 사람이 놓친 것이 있으면 다른 사람이 그것을 꺼내 ‘여기에 이런 문제가 있다’고 말해 줍니다. 여기서는 따지기 좋아하는 이처럼 이기고 지는 것이 없습니다. dharma에 관해서는 누구든 까닭을 찾아 차근차근 내려가면 마지막 결론이 나옵니다. 이것은 누구나 조금만 생각하면 이해할 수 있는 이치입니다.
ehenam hētu anna etan dænagena mara hari. ehenam hētu vahara nam padayana ēkē phalaya mennam metana tamayi dharma pāva nætu ēka iva gatta kenā anik kenā næti kenā eka vādayak kana tā vādaya etan mōma paññānta aragena mēka satyayayi anika it patana bihillā mē dharmaya piḷiban̆dava sākacchā karana eka ē taraya tamayi budun vahansē pajīva yatakkāntaya balana kiyannē ēka karanna deyak hētu varaka balāgena yanavā ēṭa adahasiyen hariyaṭa væradilā tiyenna anna etakoṭa dharmaya makillā ehema nætnam dharmaya yaṭa gæṭana pratiphalayak menna nna dharmaya pratiphalayak æti vennē hētuva oya kiyana dak dæn ē siyalla næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn budurajāṇan vahansē mehema dēśanā karana nāma pottak nætuva kiyalā tirak næti nāma pottara tirak næda mokakda nāma gōtraya? dæn nāma gōtaraya vigraha kara adutin dæn pera lidu rata divalaṭa patvaṭa pennavā pera mehema bhavaya hiiyā pevat upatalā balayi kiyalā mē kǣva kivvā mehema pirisak ekka mehema nutti giyā mehema bhāṣāvak katā karā mē ākārayen āyadī nāma gōtara sim karanavā kiyalā dēśanā
Buddha께서 nāma-gotta에 관해 이렇게 설하십니다. nāma-gotta란 무엇입니까? 지난 삶들을 떠올리는 것을 보여 주실 때, 전생에 이러한 삶에 태어났고, 이것을 먹었고, 이러한 무리와 함께 이렇게 지냈고, 이러한 말을 했다고, 이렇게 nāma-gotta를 떠올린다고 설하십니다.
nāma gōtara kivvā api kiya mataka saṭahan otanada tiyennē nāmō
nāma-gotta라는 것이 우리가 말하는 기억의 기록이 거기 있다는 뜻입니까?
dæn mataka saṭahana tiranna næti ok venakaṭa sādhana ara buddhi kālayeka ahara væṭanā api bælunā nætnam monavā hari vunā cavuvak gæhuvo monavā hari vunā apiṭa dæn matak kaḷē. dæn vayasa gihillā tuyi 60yi 70yi vena puṁci kālē matak karanahama apiṭa puṁci kālē api matakena vayasakihanna. puṁci kālē mātayi on badinna gihi venavā bælā mē ḍan hara ō bæ. dæn maṭa matak karanna puḷuvan dæn avurudu 50 vaśayen matak karanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ara puṁcikā tibuna rūpakāraya ē matak venavā. ē lābhāragatana ākāraya matak venavā.
어릴 때의 모습이 떠오릅니다. 그때의 모양새가 떠오릅니다.
sāra asaṁca kalpa lakṣayakaṭa isselalā ki ara dīpaṁkara bādhiradī ivaranna gatta ākārayen mēda sāpasayak sihi karana velāvē sāra asandhi karma rakṣiyā gilā sumēda sāpasayā velā inna kālē unvahansē hi karanakoṭa eka ravuda daha æhe. ē ākārayaṭamayi ē rūpa.
네 asaṅkheyya와 십만 kappa 전, Dīpaṅkara Buddha 때의 Sumedha 수행자를 떠올리실 때, Sumedha 수행자로 계시던 시절을 떠올리시면 그때 모습 그대로 떠오릅니다.
ēkaṭa pasa dakinna anna nāmagataya devē nǣ kivva tava hæbæyi nāmagōtara kiyannē mētu nisādhārak phalayak nema ekak akutiya api ēka mataka sana sana etakoṭa ehenam ēka ēka sthira nǣha kiyalā e potē depanna oya vidiṭama æti eyā siyalla istira næ ehenam mokakda etana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anicca kiyana vacana icca kiyannē kæmætta anicca kiyannē kæmætta yamak kæmætta nætnam irata vena dukaṭa hada sdira næti nisā nemeyi kæmætta
그러면 거기서 무엇입니까. anicca라는 낱말에서 icca는 바람, 곧 뜻을 말합니다. anicca는 뜻대로 되지 않음을 말합니다. 무언가가 뜻대로 되지 않으면 dukkha가 됩니다. 굳건하지 않아서가 아니라 뜻대로 되지 않아서입니다.
dæn mehema tæn apiṭa væṭlā tiyenna væḍanot mokada vennē dharmaya avabōdhaya vādeka dæn nidak ōka atta hædena
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yamak sthira nætnam ēka dukayi ēṭa rōgaya stira nætnam mēka hon̆da karaganna stha vunānam duka tæpa nætnam duka kiyannē sta
‘무언가가 굳건하지 않으면 그것은 dukkha다’라고 한다면, 병이 굳건하지 않다면 그것은 고칠 수 있으니 좋은 일입니다. 오히려 굳건하다면 그것이 dukkha입니다.
ehenam api aniṣṭha atviya aramuṇa valaṭa pirilā tiyena lōka ēvā sthira vanālā kæpa ēvā sthira næti nisā mē danna yannē mē sasara gamana sthira vunānē api hæbæda anātayen anāsaya ēken midena puḷuvan tis
그렇다면 싫은 대상들로 가득한 세상이 굳건하지 않다는 것은 좋은 일입니다. 그것들이 굳건하지 않기에 벗어날 수 있습니다. saṃsāra의 길이 굳건했다면 우리는 결코 거기서 벗어날 수 없었을 것입니다.
ehenam ēka hindā api danna anna api paracaya atinna balamunam hētu phala ætivamasanna denna sthira nætm api bayi kiyana eka pættakin koṭasayi dānna api priya karana manāpa karana varṇā kiyana eka api nigamanaya karapu deyak issē nætnam ēka api atdaya amanāpa dæmma deyak tissē nætnam api ēken sælasuma balanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam siyalla issel nætti salaka dharma. menna mēka tamayi mama kivvē mē bhāṣāvak tuḷin apiṭa mē pada velā aran āvara bhāṣāva kalin taraṇi bhāṣāva viśāriya tamangē adahasiya diva maḍavælavulaṭa adahat nna nisā daham adahasa yaṭapat vecca dæna. ehemanat apiṭa dharmāvabōdhaya labāganna bādhikaya upatayi.
그러니 모든 것은 뜻대로 되지 않는 dharma입니다. 이것이 제가 말씀드린 것입니다. 말을 거쳐 낱말이 전해져 오면서, 말의 뜻을 앞세우다 보니 dharma의 뜻이 묻혀 버렸습니다. 그러면 dharma를 깨닫는 데 장애가 생깁니다.
dæn akinna siyalla kæmatiya næti nisā apiṭa kiyanna oppu karanna puḷuvanda kæmati deyak tiya priyamanāpayō venavā. næti venavaṭa kæmati givilā yanavada namut devi yanavā. amanāpa venavā venavaṭa namut ē ōkaya dukaṭa ehenam priyamanāpa hō apriyama yana yamak ætnam siyalla kæmati sē næhanē menna budurajāṇan vahansē nennavā kæmati sē næti nisā bæ yamda labi sampa kæmati sē yanavennē næhanam ēka dukkha ārya satiya venna paḷaveni tæna
모든 것이 뜻대로 되지 않는다고 우리가 증명할 수 있겠습니까? 좋아하는 것이 있으면, 사라지기를 바라지 않아도 사라져 갑니다. 싫은 것은 바라지 않아도 옵니다. 그것이 dukkha입니다. 그러니 좋은 것이든 싫은 것이든 무엇이든 뜻대로 되지 않습니다. Buddha께서 보여 주십니다. 뜻대로 되지 않기에, ‘바라는 것을 얻지 못함’, 뜻대로 되지 않는 그것이 dukkha ariya sacca의 첫 자리입니다.
budurajāṇan vahansē maṁgala dharma dēśanāva dharma apavat sūtraye itira næti nisā dum katāva penna næ kæmati sē næti nisā dumkatāva menna dukkha ārya satyaya labā gænīma di issellāma duka dakinna ōnē lōkē. api kæpiṭiyē pavatina lōkayak næhænē. ēkanē lōkaya hæ. menna mēka tērum gatta davasa. api lōka dharmaya hæṭiyaṭa mokak. mē lōka dharmaya kæmati kæmati tiyena praśnayak oppu karanna.
Buddha의 첫 설법인 Dhammacakkappavattana sutta에서, dukkha를 굳건하지 않아서가 아니라 뜻대로 되지 않아서라고 보여 주셨습니다. dukkha ariya sacca를 얻으려면 먼저 세상에서 dukkha를 보아야 합니다. 우리 뜻대로 이어지는 세상은 없지 않습니까. 그것이 세상입니다. 이것을 이해한 날, 세상의 dharma로서 무엇이 뜻대로 되는지 증명해 보십시오.
apramāṇa saṁsāra gata yutudī yāpa satara gamanak tibuṇā. api ēkāt balamu ada mærenavaṭa gænna. jarāvaṭa pat venāṭa kæpati mirenavaṭa kæpati biruva nætda jarāvaṭa pat valā næta næ api nopætta api kæmasē epætnam api ena
헤아릴 수 없는 saṃsāra에서 네 가지 길로 떠돌아 왔습니다. 그것도 살펴봅시다. 죽는 것을 좋아합니까? 늙는 것을 좋아합니까? 죽는 것을 좋아합니까? 좋아하지 않습니다. 그래도 늙지 않았습니까.
ehenam ada metana innē mokada metek kālayak monavadak labāgana kiyā kāmāvada rūpāva arūpāvadana suḷu lōkaya subha bava kota pannak kæmati sē pavatvanna puḷuvan atdævak anānam ataya ivara mitarin ehenam apima kivvanē api nægē hētu vara nigamanaya ananta apramāṇa saṁsāraya panam sasara gamnat tibuṇam apiṭa kæmættē pavatina lōkayā aham velā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
namut kæmættak ibakunē nædda mokada nævat vena kæmætta paḷaveni ti næri kæmætta paḷavena ēka tamayi gænnē. īṭa passē vindanaya karagena inna kæmættak tiyanna īḷan̆ga ræs karagena inna kæmættak tiyana deka oya kæmati tunama kæmati nætna dennā.
그런데 바람이 그쳤습니까? 다시 태어나려는 바람이 첫째입니다. 그다음에 누리며 지내려는 바람이 있고, 그다음에 모아 두려는 바람이 있습니다. 이 세 바람 모두 뜻대로 되지 않습니다.
ehenam mē lōkæma dæka ekak tiyenavā lōka dharma sādhulaya apiva venas karanna. api koccara kæmati sē inna hæduvak kæmati sē innada kæti sē pavatinna deyak ehema kæmiti sē pavatinnē næti lōkaya gæna dæ kæmati sē pavatvannaṭa api hiṭuvot ehema mokakda api karalā tiyennē avidyāvē mulāvē tiyennē api væhælā tiyenavā kæmasē pavatana daka kæmē pavatvanna bæri deyak bava dækenu eknam ōka tiyena avidyāva ætta pin æta pinta api nigamanayak velā tiyenavā kohomahari kæmati sē pavatvaganna t hari oya kæpasē sē pavatvanganna balāporottu dākal apiṭa bæri dēkaṭa horanna puḷuvan api utsāha karana dākallā apiṭa hitu venavā. ē adaṁsāka. anna ē kæmatiya pavatvanna bæha. ē mama kiyanna yana eka tamayi asahāni.
그러니 세상에는 우리를 바꾸어 놓는 세상의 dharma가 있습니다. 우리가 아무리 뜻대로 지내려 해도 뜻대로 이어지는 것은 없습니다. 그렇게 뜻대로 이어지지 않는 세상을 뜻대로 이어지게 하려고 우리가 매달린다면, 우리가 한 일은 무엇입니까? avijjā의 미혹에 덮인 것입니다. 뜻대로 할 수 없는 것이라는 것이 보이지 않게 avijjā가 덮고 있습니다. 어떻게든 뜻대로 붙잡아 두려고 바라는 동안, 할 수 없는 일을 하려고 애쓰는 동안 우리는 괴롭습니다. 그것이 asahana(불안)입니다.
anna apiṭa asahanaya kotaninda haṭaganna bærivot kæmati sē pavatvana væḍi kari lōkaya kæmati sē pavatvanna kiyalā utsāhaya nisā āsānaya haṭaganna.
그 불안이 어디서 생깁니까? 뜻대로 되지 않는 세상을 뜻대로 하려는 애씀 때문에 불안이 생깁니다.
lōka hari hariyaṭa dænagattā nam dharmaya hariyak tanam mokada karannē. kæmati pavatvanna væḍi hæṭiya ōna nam mama mē kōlak ōka adat mama ttē pavat lōkaya asānaya onna væḍa apiṭa væhicca dæna mama pēnnē sthira næ saha duyi api innavā kæmati nætna saha duyi gattānā kara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa sthira næti nisā dukayi kiyalā occara vāda karanna yanna ōnē næha. anna ekakmē kæmæti sē næti nisā duyi kiyana eka dharmānukūla bavaṭa viśpāda. maṁgala dharma dēśanāva
굳건하지 않아서 dukkha라고 그렇게 다투러 갈 필요가 없습니다. 뜻대로 되지 않아서 dukkha라는 것이 dharma에 맞습니다.
dharmānukūla bavaṭa viśpāda. maṁgala dharma dēśanāva tiyenavā yam pican karalā samma dukak kæmati pæmi næhæ. ehenam api balana kæmati mævida apē kæmætta kæmætta nam bhava ekak nak tiyenavā kiyalā balāgena apima hæṭilen api hiṁsak kahitak tiyenavā kiyalā eha ekak næhæ. kotana kavada lōkayeṭa monavada æsa lōkayaṭa ayitiyi, kana lōkayaṭa ayitiyi, nāsaya lōkayaṭa ayitiyi, diva lōkayaṭa ayiti, kaya lōkayaṭa ayitiyi mana lōkayaṭa ayiti mēka enavā amakin pudgayak hadāganna rūpa lōkayaṭa ayiti, śabda lōkayaṭa ayiti, gandha lōkayaṭa ayiti, rasa lōkayaṭa æti, sparśa lōkeṭa ayitiyi, dharma lōkayaṭa ayitiyi magē kiyana ekak hadanna badāga vadāgattā mennayi lōkē tiyena oya ṭika hadana vāra lōka rōkayak panavanna kivvā paralava muḷu lōkayak kiyalā bæn̆da oya ṭika panavanna
첫 설법에 ‘yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ(바라는 것을 얻지 못하는 것도 dukkha)’이 있습니다. 그러니 무엇이 뜻대로 되는지 살펴보십시오. 우리 뜻대로 되는 것이 하나라도 있는지 보면 하나도 없습니다. 눈은 세상에 속하고, 귀도 세상에 속하고, 코도, 혀도, 몸도, 마음도 세상에 속합니다. 그것으로 ‘나’를 만들어 냅니다. 모양도 세상에 속하고, 소리도, 냄새도, 맛도, 감촉도, dharma도 세상에 속하는데, 그것을 붙잡아 ‘내 것’을 만듭니다. 세상에 있는 이것들로 세상이라는 것을 세우는 것입니다.
dæn itin otanin balanna vistara katāva pætta kiyalā puta budurajāṇan vahansē dēśanā kara maṁgala dharma dēśanāvē duka tērum gatta kæmati nætnam etanayi kiv vacanayak. æhæ kæpisē pavānavada kana kæṭisē batinavada nāsaya kæpisē benavada? diva kæpisē pavatanada kaya kæpisē pavatinada kana kæpasē pavatinavada umassanayak karana rūpa kæpati sē pavatinavada sabda kæpati sē pavatinavada gandha kæpisē pavatinavada rasa kætisa pavatinavada sparśa kæsē pavatina dharma kætisē pavatina dæn digaṭa ē piyavara mimārśanayak.
여기서 자세히 보십시오. Buddha께서 첫 설법에서 dukkha를 이해하게 하신 말씀이 뜻대로 되지 않음입니다. 눈이 뜻대로 됩니까? 귀가 뜻대로 됩니까? 코가, 혀가, 몸이, 마음이 뜻대로 됩니까? 모양이, 소리가, 냄새가, 맛이, 감촉이, dharma가 뜻대로 됩니까? 이렇게 한 걸음씩 따져 봅니다.
valdakaṭa ak dakina hama æsa kanna divanāsaya śarīraya mana kiyana itike rūpa śabda gandha rasa sparśa dharmika kæmati sē pavatvaganna puḷuvan ekakvat mama koccara parēṣayak karaganna vara parīkṣaṇena tiyā nigamanaya mokakda mē ekak kæmisē pavatvanna ehenam kæmē pavatvanna bæri eka nēda mama kiyana balāginna bayi kiyalā mula gahanna hadanna ehenam mama kiyalā balāganna hadanakan maga kiyalā balāganna hadanakan kæmati dē pavatvanna hitak karannam eha gætē avidyāvē nigamanaya nisā magē ivara gahanna hadana mokakda ē nisama saddayaānayaṭa pat velā dukin navā dæma kena ennē ehenam dukak dukaṭa hela padaya kiyana kæmati pavatvanna balalā yamkisi taṇhā yāya taṇhā obagē dā nandirikā sāgatā tatta tarat utam kāma taṇhā bava taṇhā bava kætē pavatvanna hin ōka tamayi oya dukala hētu dæn menna mēka api
그렇게 보면 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음, 그리고 모양, 소리, 냄새, 맛, 감촉, dharma 가운데 뜻대로 할 수 있는 것이 하나라도 있습니까? 아무리 살펴보아도 결론은 무엇입니까, 하나도 뜻대로 되지 않습니다. 뜻대로 할 수 없는 것을 ‘나’라고 붙잡으려 하고, ‘내 것’이라 붙잡으려 하며 뜻대로 하려 드는 것은 avijjā의 결론 때문입니다. 그 때문에 불안에 빠져 dukkha에 시달립니다. 그러니 dukkha의 까닭은 뜻대로 하려는 taṇhā, 곧 kāma taṇhā와 bhava taṇhā입니다. 그것이 dukkha의 까닭입니다.
ōka tamayi oya dukala hētu dæn menna mēka api dænagattā api dæn mokakda balanna ōna budurāṇan vahansē dēśanā kaḷē buddha nirōdha karaganna nam kumak balanna duka balanna nǣ dukaṭa hētu vena tr̥ṣṇāvē piḷivata balanna yōtāsā ēva taṇhāya atēsata virāga cāgō paṭicca saddhi anāgat mē tr̥ṣṇāvē sēsaya virāgayaṭa nirōdhaya patvīmak æda dhyāk ætda pina gank æda vidīmak æda noramak ætda mehema dura nirōdha dura næti karana
이것을 알았으니 이제 무엇을 보아야 합니까? Buddha께서 dukkha를 그치게 하려면 무엇을 보라고 하셨습니까? dukkha를 보라고 하셨습니까? 아닙니다. dukkha의 까닭인 taṇhā를 보라고 하셨습니다. ‘yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo’, 곧 이 taṇhā가 남김없이 바래고 그쳐, 버리고 놓아 벗어나 집착 없음이 dukkha의 그침입니다.
ehenam api dæn balanna pudu velā tiyena vidarśanā karapasthāna vamada kiyalā boru velā tiyennē mokakda mē pavatina dekē kiyana jarāvaṭa pat vena ekayi, vyādhayaṭa pat vena ekayi, maraṇayaṭa pat vena ekayi ēka ēkayi balā balā api atr̥tiyavī innavā nisa. ēkaṭa hētu vecca
그렇다면 우리 vipassanā kammaṭṭhāna에서 무엇이 잘못되었는지 보십시오. 늙음, 병듦, 죽음을 보고 또 보며 그것에 넌더리를 내고 있습니다.
kātyaka velā ēken atak vædak ægat. dukaṭa hētu vena tr̥ṣṇā piḷiban̆da asāraṁ kiyalā dækka davasaṭa hētu veraya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
gæna katā karanna pē hētu nirōdhanāva mara. anna duka nirōdha karaganna duka haṭaganna hētuva hoyanna. hētuva oba vahansē ē dænum kanāva tr̥ṣṇāvak nætnam piyayi manāpayi kiyalā enna ēkayi sē. ē nisā tamayi dukaṭa væṭennē. duken nidahas venna ōnā nam priyamanāpaya asāratvaya dækalā ēken piri dāganna. hētuven midina giyā edan mari. ehenam hētuven midenenna vidiya māgannē næha.
dukkha를 그치게 하려면 dukkha가 생기는 까닭을 찾으십시오. 그 까닭은 좋고 마음에 든다고 여기는 taṇhā입니다. 그래서 dukkha에 떨어집니다. dukkha에서 벗어나고 싶다면 좋고 마음에 드는 것의 알맹이 없음을 보고 그것에서 놓여나십시오. 까닭에서 벗어나면 그것으로 끝입니다. 까닭에서 벗어나지 않고는 길이 없습니다.
ēs kætayi jayi piripelayi lōka kætayi nætayi piripuvalayi kiyalā mē lōkē haṭagatta daruva vatuvāk allagena phalayak allagena parē ālīvaya kiyanna bidennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa karanna kivvē mokakda? ōka nemeyi uranna kēs hata gatta kohomada mona hētu lom hata gattē eka kohomada mona hētu miyapu haṭagatta eka balana hētu dak hatagatta eka mona hētu anna ē hētu hoyalā balanna mē hētu asāra kædak asāraya hētu bedīlāṭa pat venavā. vara nada hētuven patuphalaya. menna maga mē duka næti karaganna. dæn hētuva næti kara gænīma duka næti karagannavā misak. hētu venasaṭaganna phalaya
우리에게 하라고 하신 것이 무엇입니까? 그것이 아닙니다. 머리털이 어떻게, 무슨 까닭으로 생겼는지, 몸털이 무슨 까닭으로 생겼는지, 이빨이 무슨 까닭으로 생겼는지, 그 까닭을 찾아보라는 것입니다. 까닭이 알맹이 없으면 그 열매도 그렇게 됩니다. 이것이 dukkha를 없애는 길입니다. 까닭을 없애야 dukkha를 없앨 수 있습니다.
gæna koccara ipada hari phalaya epānat phalaya hētuva. yamak atika epāna. æyi ēka haṭagannē? mokak duda haṭagannē? anna ēka ætta vecca vidāgata ē phalaya n haṭagatta balaṭa deyak nætta kita ēka mona ēka næti karaganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mærē hæbæyi mærenakoṭa natara vennē næhæ ara hētuva anna hētuva næti karagatta nam matuphalayak haragatta deyak næha bala anna nivan
죽습니다. 그러나 죽는다고 멈추지 않습니다. 그 까닭을 없앤다면 앞으로 받을 열매가 없습니다. 그것이 nibbāna입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē mōnavada tiyanna a yam tæna piyama manāpa ādhipatiya hitagena kiyanna nam nānābhāvita gnā bhāvita pihi karanna. priyehi manāpē nānā bhāvō vinābhāva pabba atīnāpattiya labayi. priyamanāpaya kenānna væḍak næhæ. api ara apiṭa velā tiyena amanāpa karama bala balā api ēkela kalina kirikul kara kara inna. apiṭa dura karannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kalakenna kiyalā mokada phalayaṭa hētu ggaya haṭagatta hētuva hētu asāra bava dækaga dānna hētuven i hētuva pidinnē dharmatā sākacchāga phalaya hētu nirōdhana phala phala nirōdha karama duka nirōdha karaganna ōnat dukaṭa hētuva nirōdha karaganna dukaṭa hētuva nirōdha karanna nam hētuvē ādīnava balanna ōnē eken bipīma yanna ōnada balanna enna ārya mārgaya ada ārya mārgayaṭa balannē mokakda
열매는 그것이 생긴 까닭 때문입니다. 까닭의 알맹이 없음을 보고 놓아 버리면 까닭에서 벗어납니다. 까닭이 그치면 열매도 그칩니다. dukkha를 그치게 하려면 dukkha의 까닭을 그치게 해야 하고, 그러려면 그 까닭의 위험을 보고 거기서 벗어나야 합니다. 그것이 ārya mārga입니다. 오늘날 ārya mārga라고 보는 것은 무엇입니까?
ara phalaya nisā haṭagannā vū mē piḷiban̆dava æti vennā vū aya ammakōk hinta hitak ēkē innavā misak ē kenāṭa yanna etakoṭa kohomada kiyannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē paṁca upādānaskandha yamkisi dukayi kiyalā dækka eyā anurūlamak śāntiyaṭa patvelāyi hædanna ē paṁcōpatānaskīya midīma sukayi kiyalā dænagattā nam samavyantiyāṭa bahi anna hari mayi nivan
누구든 이 pañca upādānakkhandha를 dukkha라고 본다면 anuloma khanti에 이릅니다. 그 pañca upādānakkhandha에서 벗어나는 것이 즐거움이라고 안다면 sammatta niyāma에 듭니다. 바로 그것이 nibbāna입니다.
anuralōmak śāntiyaṭa pat vennē nætuva [ugura kǣrīma] nivandivayi kiyannē mēka ara nivan divayi kiyannē mēka karanna nam lōke yutayi kiyalā dækalā tiyennē lōkaya vitayi vin̆dayi kiyalā hidiiyot ehema anurōmak śāntiya hariyannē māpala anurōmak śāntiya nopattē samyantayāmiṭa vasmanaya yana sidunna samyanta nāmayaṭa nopattana sōvān satudāgāmī anāgāmī arihatana mārgaphalayan pat venavā ehena apiṭa sōvān sakadāgāmī anāgāmī arihat parīlanna ōna mokada ōnē. nivanasuvayi kiyanavanē danna lōkē dukayi kiyalā dækkahama alukama santiyaṭa pat venavā nivanasavayi kiyalā hadā āvartanaya karanakoṭa mā para
anuloma khanti에 이르지 않고는 nibbāna를 볼 수 없습니다. 세상을 dukkha라고 보아야 anuloma khanti에 이릅니다. anuloma khanti에 이르면 sammatta niyāma에 들고, sammatta niyāma에 들면 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 도와 열매에 이릅니다. 세상을 dukkha로 보면 anuloma khanti에 이르고, nibbāna를 즐거움으로 거듭 떠올리면 도와 열매에 이릅니다.
dæn api nivanyi kiyalā avas karmasthānayak parak tiyenavada hæmatænama lōkayakayi kiyalā lā tiyena karmasthāna kō anit ayana divena ānisanta pada lōkē ādīnava bæluvahama tsan pat vela nivana ānisansa dæka dālā ārya mārgarayaṭa bæhæra mala
그런데 우리에게 nibbāna가 즐거움이라고 보는 kammaṭṭhāna가 있습니까? 어디서나 세상이 dukkha라고 보는 kammaṭṭhāna만 있지, 나머지는 어디 있습니까? 세상의 위험을 보면 넌더리가 나고, nibbāna의 이로움을 보면 ārya mārga에 들어섭니다.
dēśanā karanavā hatara ākārayēdī passē penavā. anicca vaśayen, rūpa vaśayen, anatta vaśayen ē vagēma gaṇanḍa vaśayen, sōka vaśayen kisi vaśayen oya adinā prakāraya rikāraya vigraha karalā mē sasara pǣ balanna menna mehema balakoṭa arōma śāntiya pat.
여러 가지로 보라고 설하십니다. anicca로, 병으로, anatta로, 종기로, 슬픔으로 등, 이렇게 위험을 풀이하며 이 saṃsāra를 보라고 하십니다. 그렇게 보면 anuloma khanti에 이릅니다.
etakoṭa lōkaya suyi kiyalā dakinavā nam anmataya pavanasuvayi kiyalā dakinna samayak yanna venavā. anna etakoṭa tamayi samaten yannē īṭa passē kena mārga avaba kodi vennē næ. ehenam adal karannē okkoma karannē balannē hæbælēma niva kiyalā balanna kæḍenavā, bidenavā, vināśa venavā, nāgi venavā. mehema api bala balā innavā. mē lōkē jīvat
그리고 세상을 즐거움으로 본다면, nibbāna를 즐거움으로 보아야 sammatta로 갈 수 있습니다. 그래야 sammatta로 가고, 그러지 않으면 도의 깨달음이 생기지 않습니다. 그런데 우리가 하는 것은 모두 부서지고 깨지고 무너지고 썩어 가는 것만 보는 것입니다. 이렇게 보고 또 보며 이 세상에 살고 있습니다.
poḍi upamāvak ōna. at mē duka vaknavāma api ahanna mahadu vena eka dukada sæpa dukayi. bedenavena eka dukayi. mæravena eka dukayi. ōka dukārya satyaya æhuvot ehema kiyana oya dukārya satyaya nikan velā tiyenavā. api dækalat dænna dukāri
작은 비유가 하나 필요합니다. 우리가 물어보면, 늙는 것이 dukkha입니까 즐거움입니까? dukkha입니다. 병드는 것이 dukkha입니다. 죽는 것이 dukkha입니다. 그것이 dukkha ariya sacca라고 하면, 그 dukkha ariya sacca가 그냥 흔한 것이 되어 버립니다. 우리가 이미 보고 알고 있다는 것입니다.
caturārya satya ekak budujāṇan vahansē næti kāleka hō budujana arutōppāda kālayeka hōsayen bæhæreheena tiyenavā. buddha dēśanāva pæhæruva pelā tiyenavā. caturārya satyaya natikin mē dharmaya mē buddha śāsanaya bæhæra kāṭavat anan śāsanaya karanna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin api duka dækalā tiyenavā. mona duka jarāvaṭa pat venna duka vyādiyaṭa pat venna duka maraṇayaṭa pat vecca duka ēkat duka itin jarā dukā vyāpi rūpakō maraṇāpirudhā ādī vaśayen api oya vidihaṭa tiyenna.
그래서 우리는 dukkha를 보았다고 합니다. 무슨 dukkha입니까? 늙는 dukkha, 병드는 dukkha, 죽는 dukkha입니다. ‘jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ’ 하는 식으로 우리는 그렇게 알고 있습니다.
api ahanavā diṭiyā hari susīma hari vena kenek hari denak dāgam tiyena kenek jarāṭa pat venanna bæri mokada kada tiyada ara matya hari æyi æyi æyi kiyannē apiṭa śarayi kiyalā pēnavāda apiṭa pennaka duyi kiyalā ē mærena ekaṭa mē hædīma en apiṭat dukayi apiṭa dæn kiyanna ōna dhatuura hak danna manasē poḍḍak hari santa kara æyi api ganna danna dæn api oya praśnaya æhu monaviya api oyalā daka tiyanna api dæn næti kiyannē mokak kiya apiṭa væṭahena ækka oya budu hāmuduruvō kiyapu kamayiṭa kiyannē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
apiṭa puḷuvanda jātiyakayi jarāva dukayi mæra ekayi vyādhayakayi apriyan hāyaki vena eka suhayak i ena eka dukayi kæmati yamak vaḷavena ekayi kiyalā api dannavā um̆balā ēka dannē næhayi kiyalā ehena apiya yana hāya kiyana eka apiṭat ēka kiyalā hituna priyāngē nē itin apit ehemayi apiṭat dannavā ait dannavā ehema kæmiti amāt næ itin apit ehema ē kiyanna itin etakoṭa api kiyanna næ ehenam ati budu hāmuduruvō pahala venna ōnē obalat caturā
우리가 ‘태어남이 dukkha, 늙음이 dukkha, 죽음과 병이 dukkha, 싫은 것과 만나는 것, 좋은 것과 헤어지는 것이 dukkha, 바라는 것을 얻지 못하는 것이 dukkha임을 우리는 알지만 그대들은 모른다’고 말할 수 있겠습니까? 그러면 그들도 ‘우리도 그것을 안다’고 할 것입니다. 그렇다면 무엇 때문에 Buddha께서 나오셔야 했겠습니까?
sattaye dittā sattaya danna budurajāṇan vahansē dēśanā [ugura kǣrīma] karanavā mē ārya satyayat dækka atisa daka dukārya satya dakna samudāya satiyak dakinavā nōdhāraya satvayak dakina mārayā satiyat dakinavā. poḍḍak dakina ehema ṭikak dakinavā. ehenam ehema api dækalā tiyena puru dækalā tiyenavā nam ehema budurajāṇan vahansē vahalada et tamayi menaga moknam caturārya satya avi dæn kō dukkāgē sōraya dækanna ō dæn lu pnayak denna metara kara katā karana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
duddā satya kiyannē kok curārya satyaya gæna katā karana caturārya satyaya dækkanavā ehenam sōtāpanna ati aḍuganna ṭa dækalā tiyena hudahama hon̆dē tiyanna ma katā kariyam jāta pudgā jarāguā vyāta duk duka varṇi duka atiya ranpayōga dukkhō piyupayōga dukkhō yam pitannam dukaṁ saṁkītēna paṁca upādānaskandhā dukkhā kiyannē ara buddha dēśanāvē kiyaviyaekamak tiyenavā.
cattāri ariya sacca를 보았다면 적어도 sotāpanna입니다. 우리가 보았다고 하는 dukkha는 ‘jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā’라는 Buddha 설법의 구절입니다.
aiti budurajāṇan vahansē na ayaṁ cik vēn ayiya sattaṁ ekak budurajāṇan vahansē dēśanā karat vennē væḍuṇāda dukkāri hatya væḍanā karanna dæn oppu karaganna puḷuvan ara banna æhuva mokada oppa karalā penna nǣ næ golaṭa eka kapiṭā karalā tiyenavā ēka menna eka dakinnē næ hima ekak kiyanna puḷuvan kotenda api kiyanna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mama puṁci upamāvak kiyanna avura hæbæyi anit kālaya dakinna lōkē oyakinma tamayi api uddha dakinnē. dakinna næti vennē hētuvak patakda tiyennē kiyalā hahilā tiyenavā. menna mēka hoyaganna
작은 비유를 하나 들겠습니다. 우리가 늘 보는 것은 세상의 겉모습뿐입니다. 왜 보지 못하는지 그 까닭을 찾아보십시오.
api mē kaṇnāḍiya pān dellak hari mona hari allā an̆du karanavā. jandavaṭa ehā anila hadalā oya kaṇnāḍiya kenekṭa æradaganna dīlā. māsayak kal menna mē vastuvē de ākāraya oba dækalā kiyannakama kaṇnāḍiya davada parīkṣā karanna api ara kaṇnāḍiya ara anuma karapu kaṇnāḍiyadakin æyi māsayan hisē api kiyannē ehāṭa peralā balannavā mehāṭa peralā balannavā hæri talē vanavā pāṭa kiyanna hadanavā okkoma māsayak pariṣaṇaya karanna kala paṭan gatta davasē dæn mokakda māsaya avasāna baṭa valāt ēkamayi idalā tiyennē. mokada hētu an̆duru kaṇnāḍiyen tenna eccara. oya ihā koccara idǣkā balalā hit pēnnē iccara dæn bæluva dæn hariyaṭa hæḍiya tōragatta ākāraya dækganna mama dannē næhæ māsaya atītaya bæruvā bæruvā bæluvalā mana ora dak tiya. eyā
유리를 촛불 같은 것에 그을려 까맣게 만듭니다. 그 그을린 유리를 누군가에게 주고, ‘한 달 동안 이 물건의 참모습을 살펴보고 말해 달라’고 합니다. 그는 그 그을린 유리로 이리 돌려 보고 저리 돌려 보고 뒤집어 보며 빛깔을 말하려고 온갖 애를 씁니다. 한 달 동안 살펴보기 시작한 첫날 본 것과 한 달이 끝날 때 본 것이 똑같습니다. 까닭은 그을린 유리로는 그만큼밖에 보이지 않기 때문입니다. 아무리 애써 보아도 보이는 것은 그만큼입니다.
yamak dækalā tiyenavā hen ehak. ehenam poḍḍak araganna kaṇa kolat dænena. se kālā eti kǣ oāna pihidana dæn dæla tiyenavā. dæn dæn dāganna mokakda dæn balanna ā mē putama deyak māsaya atīta varēṣa karalā balanna bæri eka hædinnē apu dæn balannada mahansi vanē mokenda mahan bohoma tuḷa suḷu mokadin dāgi kannāgiya kiyana kahatarak makapāganna kohoma duru bī deyak gattā utsāha dæn balanna ataut sahanā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pirisidu kaṇnāḍiya dāgena bal karalā hētun pēnavāyi kiyalā anna bā māsayak diśaya vaḍanna bæri ākārayak kannāḍiya dælla pirisidu velā dāginna vara dækkā. dæn ē dækīma ara an̆du kaṇnāḍiya dāgatta vacanayak ehenam abilā tiyenavā apē manatara an̆duru kaṇnāḍiyak kiyalā an̆duru āvarṇaya.
깨끗한 유리를 끼우고 보니 단번에 보입니다. 한 달 동안 애써도 볼 수 없던 것을, 유리를 깨끗이 닦으니 곧바로 보았습니다. 그 봄은 그을린 유리로 본 것과 다릅니다. 그러니 우리 마음에도 그을린 유리, 곧 어두운 덮개가 씌워져 있습니다.
noyek āvardha mulinma tiyenavā āvarṇa bhāgya hōtilā kāmacchanda vyāpāda īninda vidarcana sūtraya vidi nīvan nætti āvarṇa velā apē ma api oya pahen ætulen in̆dagena oya paha in karagannē nætuva ōka uddha karaganna ya api oya idagin yunna alōkayan pēna eka apiṭa mokakda tiyennē ara āvanna paha væhilā tiyena eken pēnavā mātraya mēvā udē nam ræhæ gæna katā karat koccarayi hambavennē. oya hada utārasta ārya satyayak hambavennē næha. kāṭat venna maṭa jarāvaṭa pat vena eka bæhæ maraṇayaṭa pat venna bæhæyi kiyalā apriya ahatena eka pæhædi api dakinna ēkē hadana
여러 가지 덮개가 있습니다. 맨 먼저 kāmacchanda, byāpāda, thīna-middha, uddhacca, vicikicchā라는 다섯 nīvaraṇa가 우리 마음을 덮고 있습니다. 그 다섯 안에 앉아 그것을 걷어 내지 않은 채로는 빛이 조금밖에 보이지 않습니다. 그래서는 dukkha ariya sacca를 만날 수 없습니다. 늙고 죽는 것이 싫다는 정도는 누구나 압니다.
duka dakinna ōna nam an̆duru paralanna oya paṁca nivanē davitiyen kiyana avidyāva saha tr̥ṣṇāva næti vaṭlā avidyāvayi tr̥ṣṇāva næddī baralayen hera
dukkha를 보고 싶다면 그 어둠을 걷어 내야 합니다. 다섯 nīvaraṇa, 그리고 avijjā와 taṇhā를 없애야 합니다.
eyā bæn̆dilā tiyennē mē manasa oyāla oya atya kivvalā bæga lōkaya apiṭa kavadā ārya satyāva dakina ārayō dakina lōkē næ api abhik lōkē kavuda bæn̆dennē ehenam oya tira koccara bala balāginna dæn mē lōkē gæṭenavā, bin̆denā, vināśaya venat, jarāvaṭa pat vena koccara hiṭiya apiṭa væḍunā næhæ kanuru bava mē dukak nemeyi hanam mēka arakima subhavādayak āva apiṭa ē sāmānya lōkayan maṭṭamaṭa ævilēna kǣhu tiyā bæ. meham mēka ada inna vudeka dukkhārya satyaya balāganna bæruvot dukkhārya satya kiyalā otængē apatta vagē niyō ǣ. ēka napālē mama upakāraya satda gannavā kiyanē mama avabōdha karagattā kiyalā mē bāhirena anikana hari ētiya kiyana ov dæn
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mokada hētu āśvādaya næmati kaḍurāvin ādi vahalā tiyena mē dēṭa kiyana duken sēta ekayi tiyennē āśvādaya karapurāgayak vahala ehenam siyasa pūrṇa kiyalā varadā duka āra satyaya pēnavā. ehenam mokakda karanna ōnē?
왜냐하면 assāda(맛들임)라는 휘장이 덮고 있기 때문입니다. 이것들에 맛들이는 것이 dukkha를 가리고 있습니다. 그것을 걷어 내야 dukkha ariya sacca가 보입니다. 그러면 무엇을 해야 합니까?
garavala gaman avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi neda kalāva galavala labanna dhān vahansē venuvā dukaṭa hētuva yanna piyu bhāvayak matu bhāvayak æta menna mēka ājīnava balanna anna ēkē ājīnava balanna budupenakoṭa pedinnē meccara kalin iyayi manāpa yahapayi karā hon̆da suddha lōkayak gama badāganna hæma priyamanā vaṭinavāda ēka harayak æti anna ēka
avijjā와 taṇhā를 걷어 내야 합니다. dukkha의 까닭은 좋아함과 마음에 들어 함입니다. 그것의 위험을 보십시오. 그동안 좋고 마음에 들고 이롭다고 여겨 붙잡아 온 세상이, 그 좋아함이 정말 값진 것인지, 알맹이가 있는지 살펴보십시오.
dæka ara gala dāvaka hæn̆ga dæn tiyenavā hariyāṇan bava dæka āśvādaya hariyannaya dækaṭa patna allaganna lōkē koccara guddak kiyanna danna anit andā hari. eyāṭa ārya mārga ārē maræta oya hiṭiya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ara api meccara kaku dænnē kes durayi, kēs kætayi, gēs gan̆dayi, gēt piḷikulayi, lō kætayi, lōyi lō piḷiyi eken git ekak kǣna kætayi kætayi kiripalayi kiya nisā. api poḍḍayak diṭ eken nætuva hadenna kuṇubula mokakda pannē oya cittagen ædilā tiyennē monava adhidiya pahak æsa kana dē āsaya saka oya tīt kaṭayuyi kayi kiyalā oya ṭika balanna oya paha mokada hadagatta oya 32 kuṇak nisāda haṭagatta
우리는 그토록 머리털이 더럽다, 머리털이 흉하다, 냄새난다, 역겹다, 몸털이 흉하다, 역겹다 하며 서른두 부분을 보아 왔습니다. 그런데 마음이 끌려가는 것은 무엇입니까? 눈, 귀, 코, 혀, 몸이라는 다섯 감관입니다. 그것들을 살펴보십시오. 그 다섯이 무엇 때문에 생겼습니까? 서른두 가지 더러운 것 때문에 생긴 것입니까?
manada rūpa balanna tiyena āsāva manavadana satta balanna tiyena āsāva manavaṭa gandha balanna ganna tiyena āsāva manavatta rasa ganna tiyena āsāva manavanna pahasada ganna tiyena āsāva kiyana mē avidyāsa hari vaṭinādiyak kiyalā hitan bæhæra inam mē muṇa
마음에 드는 모양을 보려는 바람, 마음에 드는 소리를 들으려는 바람, 냄새를 맡으려는 바람, 맛을 보려는 바람, 감촉을 누리려는 바람, 이것을 값진 것이라 여기는 avijjā가 있습니다.
[kæssa] mēka hon̆dayi kiyana ekama ṭikak mē harenna. bæra menna mē ākāraya nisā karannē ēka hētu phalayak vadinna mē pugulaāyi pa mærena væṭa haraganna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nætnam paṁcakāma āśvādaya nævati āsāvaṭa mulā vecca mānasikatvaya tamayi mē puṇula hadannē. ehenam api dæn mē purugollō ayin karanna ōna mēka tuḷayi kiyannē mē balamu mēka allaganna hētu patirāma āśvādaya kiyana eka hariyak
pañca kāma의 assāda라는 바람에 미혹된 마음이 이 더러운 몸을 만듭니다. 그러니 우리가 걷어 내야 할 것은 이것입니다. 이것을 붙잡게 하는 까닭, 곧 pañca kāma의 assāda가 알맹이 있는지 살펴보아야 합니다.
anna ēkaṭa yam śramayak æti venavā mēkaṭa kiyanavā nivan dakina dæn vṭakāma āśvādayō asārayi kiyalā dakinna yam magak ætta ēka nivan ēken gatta boruvala asārayi kiyalā kavuru dannē dæka monavā karannada bohō hētuyat hētuvē adahaya dakina hētuva ayin karanna bæhæ hētuva ayin karanna bæham phalaya ehenam budu dahama tiye hētuva piyayi manāpayi lōka satvaya
그것에 대해 어떤 깨달음이 생기면 그것을 nibbāna를 본다고 합니다. pañca kāma의 assāda가 알맹이 없음을 보는 어떤 길이 있다면 그것이 nibbāna입니다. 보고서 무엇을 합니까. 까닭의 위험을 보지 못하면 까닭을 걷어 낼 수 없고, 까닭을 걷어 내지 못하면 열매도 남습니다. Buddha dharma에서 말하는 까닭은 세상 중생이 좋다, 마음에 든다고 여기는 것입니다.
hētuven haraganna phalaya ditayi kaccara duk sæhæra dunnat ēka okko vahagannavā diyamanā væradu vahala mahāruvak idenavā ttamak ēka dhārya karana
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam api hæma dē balanna ōccara kalak holā balanna a mē paramapuralaṭa dæna ænavā mokakda menna mēka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna enavā mana mana vaḍo rūpa væḍīmē āsāva ekayi. mana vaḍot tadavalaṭa tiyena āsāva gandhavalaṭa rasayaṭa pahataṭa tiyena āsāva tamayi mē æmati kiyannē. menna mē æma gilagena inna eka apiṭa mē duka næmatina mē sāgarayē mēken apiṭa ikmenna bæ. ehenam api dænaganna æmaginna. æmagillē nætnam po. paṁcakāmayan vala hæma hoyāginna ēkē asāratvaya balanna ōna. [kæssa]
마음에 드는 모양에 대한 바람입니다. 마음에 드는 소리에 대한 바람, 냄새와 맛과 감촉에 대한 바람, 이것이 바로 미끼입니다. 이 미끼를 삼키고 있는 한, 이 dukkha라는 바다에서 우리는 건너갈 수 없습니다. 그러니 미끼를 알아보십시오. 미끼를 삼키지 않으면 벗어납니다. pañca kāma에서 그 미끼를 찾아 알맹이 없음을 보아야 합니다.
anna asāratvaya balanna ōnē mē rōgaya vabin̆dinavā kiyalā peneyi dukē nemeyi duka asāra bava kavurut danna namut nodanna ekak tiyanaṭa hētu asārayi kiyalā væṭennē mēkayi tiyenna bahu dukaṭa hētuva sārayi gæhitayi ekayi avidyāva mit kiyannē. hæbæyi paṁcakāma āśvādaya priyayi manāpaya ahapanna menna ēka apiṭa api araya hoyāga yathārthaya hoyāganna priyayi manāpayi yahapatayi kiyalā api udā paṁcakāma āśvāda kiyiyē yathārthaya mokak ēka hara
알맹이 없음을 보아야 합니다. 병이 들어 괴롭다는 것, dukkha가 좋지 않다는 것은 누구나 압니다. 그러나 모르는 것이 하나 있는데, dukkha의 까닭이 알맹이 없다는 것입니다. dukkha의 까닭을 알맹이 있다고 붙잡는 것, 그것이 avijjā입니다. pañca kāma의 assāda가 좋고 마음에 든다고 여기는 것입니다. 우리가 좋고 마음에 들고 이롭다고 여기는 pañca kāma assāda의 참모습이 무엇인지, 그 참모습을 찾아야 합니다.
menna mēka yam dharmānukūlavalō dænagena kiyannē ēka balana karat tiyenavā pudaha anna ēken balāgena hiṭiyā kiyalā pēnavā paṁcakaya hatarayi. mēvā maravu. ēka sinā karanna siha karanna mokada pēnnē? meccana kal sihi nokaḷa yutu lōka paṁcakāmaya sārayi kiyalā kiyā hitāga lōka satyaya særāgena ēvā hoyāgena ēvā uḍa gahagikarma koheda asāhana kāragaya dævi dænī dævi sasahā bā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam dænaganna ōnē yam dāsaka hētuva galavā dannam sārayi kiyalā hilā inna paṁcakāmaya sārada næ. menna mē hæn̆da. anna edā tiyenavā asāradi dīlā dakinna. lōkaya asāraya kiyalā dakina lōkē āśvādaya asārayi kiyalā dakina āśvādaya asārayi kiyalā dækahama āsvādaya vinisayā bænnat ida māsikatvaya nidahas venavā. dak lōken dānavā phalaya menna hētu nættuva phalaya niya [ugura kǣrīma] api karmaskāra vanna dukē duka balanna nemeyi dukaṭa hētu asāratvaya balanna dukaṭa hētuva æyi balanna andima api asārattaya dækka davasaṭa lōkaya maenna nivan
그러니 알아야 합니다. 까닭을 뽑아내면, 알맹이 있다고 여겨 온 pañca kāma가 알맹이 있지 않다는 것이 보입니다. 그날 알맹이 없음을 보게 됩니다. 세상이 알맹이 없다고 보고, 세상의 assāda가 알맹이 없다고 보면, 마음이 놓여납니다. 까닭이 없으면 열매도 없습니다. kammaṭṭhāna에서 dukkha의 dukkha를 보는 것이 아니라 dukkha의 까닭의 알맹이 없음을 보아야 합니다. 마침내 그 알맹이 없음을 본 날, 그것이 nibbāna입니다.
dæn ara tiyaratta jīvitaṁ ahitaṁ maraṇaṁ nītaṁ maraṇaṁ nītaṁ maraṇaṁ nīta maraṇa satin arǣt kaha balana ekkenek kiyanavā ædalā karanna iliyak aragena balaṭa hada hon̆da velāva vidihaṭa ahata siranna kavuruvat næta dækma marā yana hon̆da velāva pim̆bara velāvat maraṇaya danna kalā i mē kiyalā mana bægā mē pattē tiyenavā rūpa dækalā mūla vara vara eka upanna et ekayi mærenna vara mama mæranavaṭa vaya eka nu mærennē upanta mæranavā varuva varadā jātiya manasak hari gipatara væṭa dāma kiya ara udē tænaekak nidāman nidan
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ehenam mokakda karanna kivvē kō karanna kivvē budun vahansē vidarśanā karapu maraṇa satiya kō maraṇa satiya mærenavā dannavā kiya hi kara hiṭiya tiyannē karmasthānē bhāgayak kapalā api dannē næha kavuda kæpiyē koyi kaya kāla koyi vikāraya hari kæpuvē nætnam kiyalā tiyenna
그러면 하라고 하신 것이 무엇입니까? Buddha께서 설하신 maraṇasati는 어디 있습니까? 죽는다는 것을 안다고 생각하고 지내는 것이 maraṇasati입니까? kammaṭṭhāna의 한 부분이 잘려 나갔는데, 누가 언제 어떻게 잘라 냈는지 우리는 모릅니다.
budurajāṇan vahansē ahanavā avandhatāvaka mahat maraṇa hatiyavaṭa bhikṣūn vahansē lan̆ga inā vavāda svāmīni mamak vara maha kohomada o vaḍanna svāmīni eka davasak magē mē jīvitaya mē vidiyaṭa pavatinna kiyanna nam maṭa viśvāsa karanna bæha. piṭilā mærenna puḷuvan. hæbæyi mama pramādurot ehema isā bādhaka rūpāva ārya mārgaya pūrṇaya karaganna bæ davasak pramāda inna mama mē pērana ārimārgaya enna mama vacana tavat innavā svāmīni mat mahanakoṭa
Buddha께서 bhikkhu들에게 maraṇasati를 어떻게 닦느냐고 물으십니다. 한 bhikkhu가 말합니다. ‘세존이시여, 저는 하루 동안 이 목숨이 이대로 이어진다고 믿을 수 없습니다. 언제든 죽을 수 있습니다. 제가 게으르면 장애가 생겨 ārya mārga를 채우지 못합니다. 그래서 하루도 게으르지 않고 ārya mārga를 닦습니다.’
hon̆da svāmīni eka varuvōkak magē jīvitaya bava kiyalā maṭa viśvāsa karā. varuvak hari mama pramādut misāla pāda ē nisā mama utsāharaya kiyalā ṭarimārya vaenna mama tavat varana
또 한 bhikkhu는 ‘세존이시여, 저는 반나절 동안 제 목숨이 이어진다고 믿을 수 없습니다. 반나절이라도 게으르면 안 되기에 애써 ārya mārga를 닦습니다.’라고 합니다.
svāmīni mamat danna ohoma okuvaṭa svāmīn eka pæyakpat vagē mē jīvitaya viya bava dīlā viśvāsa karanna bæhæna. kayak hari mama pramāsāra mātō pavasī karā etek pramāda vī pæyak pramāda mārya māgē pīya kaṭayutu karana tava sāma danna mahanomada rāmen yaḍat ē ktilā iiyānā karagena ttuvē baldalā iva ekak viśvāsayak tiyenna bæhæ. ē nisā ē velāvat pramāda karana turada ārya mārgaya ū karaganna sāda tavat inna svāmīni
또 한 bhikkhu는 ‘세존이시여, 저는 한 시간 동안도 이 목숨이 이어진다고 믿을 수 없습니다. 한 시간이라도 게으르지 않고 ārya mārga를 닦습니다.’라고 하고, 또 다른 이는 한 끼 밥을 먹는 동안도 믿을 수 없으니 그동안도 게으르지 않고 ārya mārga를 닦는다고 합니다.
vallā aragena anna innakam velāvakat magin tiyanna iiyē pavada kiyalā viśvāsa karā. ē velāva hari pramādupāṭa pāluvak kiyalā da hari ārimāḍi un iṭa ganna mama ehema bala tavat svāmīn pavatvannavā bonna husmak aragena agana taram velāvak sātiya ma viśvāsa karanna bæhæ. ē taram velāvakak matu maṭa māgu kiya mama ekvat pramādu
또 다른 이는 한 입 씹어 삼키는 동안도 목숨을 믿을 수 없다고 하고, 또 다른 이는 ‘세존이시여, 숨 한 번 들이쉬고 내쉬는 동안도 목숨을 믿을 수 없습니다. 그동안에도 게으르지 않습니다.’라고 합니다.
mahat metana inna siyalu pirisama maraṇa satiya vanā kiyana eka mama piḷiganna. mē atarin husmak kiyana pahada taram velāvakka magē jīvitayē viśvāsayak næ pramāda velā bǣhæ kiyalā vanna. vat velā ganni taram velāvakat maṭa maṭa viśvāsayak næha kiyalā pramāda nova pramāda vanna kenā agrantarama varṇa satiya varāja madi gannavā kædu
그러자 Buddha께서 말씀하십니다. 여기 있는 모든 이가 maraṇasati를 닦는다고 하지만, 그 가운데 숨 한 번 쉬는 동안, 한 입 삼키는 동안도 목숨을 믿을 수 없어 게으르지 않겠다는 이가 maraṇasati를 가장 잘 닦는 이라고 받아들이신다고.
dæn mærenavā nam mokakda horangen ov ēka mærena bava dænagena kiyana apramādī naha nam goḍan āraya mādhyava hædama sihipada mærenavā gannavā gihipiya innavā mat dannavā mahā mahā sampatta sampadā saddhā sata tāham paṭiddānam mama hidi paṭan gannavā dīlā paṭahasa mahā sampattiyana pinvatu mahā bu satvarayan handalā mahā budupiyāṇan hahan mē satti radaru mē balanna mama vāyagat udēṭa vāya inna mātra pallahana bæhæra yanavā hari mē jīvita diṭya udāva vunānama mē siddhiya itin ohoma ekē tiyalā monavāgē itin mærena hæṭi hiṭa ayinkda bō pora mæravenna anna adaha dæn varṇa hatiya balannē varṇa hatiya kǣllak vaḍavalā inna ka maraṇa satiya pihi
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mēvā tamayi paṭaluvō lōkaya satara karmaksthāna. mē buddhānussatiya, mettānussatiya, asubhānussati, asubhānusatiya mē kaya gætayi mē kaya gatayi mēka kaya penalayi mēkē jarāmayi kiyā nisā kohoma mēkē visuddha vennēda kivvē
이것들이 세상을 지키는 네 가지 kammaṭṭhāna입니다. buddhānussati, mettānussati, asubhānussati, maraṇānussati입니다. asubhānussati는 이 몸이 흉하다, 냄새난다, 역겹다, 썩는다 하는 것인데, 그렇게 해서 어떻게 깨끗해진다는 것입니까?
eḷuvā kiyalā apiṭa para dalli ekak dæhæīmak tivvā apē dharmayan elāvā kiyana mē apē rahatan vahansēlā tinā daham adahas matu karalā dunnā. gīpu adahas ṭikak vadana. api udan deyak mē śāsanaya itara gatta. mē śāsana mārgaya tuḷa bohōma upakrīva sīla upakrama sīlīva ārya mārgaya vahaganna. hæbæyi hoyanna bæri venna dīlā tiyenavā menna māgadhī nna tiyana. namut mēka mahā mokak karanavā. kavada hari ōka pinu davasak tiyena davasak eyi ōka dækapu davasak evasak pahara atīta gnānayak matu vuṇā. mātrayak hari matu dakinna paṭan gata api dæn velā tiyenna menna api dakinna api dakinava pættak tiyenavā mama puṁci poḍḍak kiyanna ada væhilā tiyena eka
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kēsā bhāvanāvak karannē koda mē kēsā kiyana vadanē tiyenavā nirr̥ddhiyak mē nirr̥ttiya næ mē kramaya væhilā tiyennē
kesā(머리털) bhāvanā는 어떻게 합니까? kesā라는 낱말에는 nirutti(말뿌리 풀이)가 있는데, 그 방법이 묻혀 버렸습니다.
sayaṭa āsā karana sē vena dēṭa āsā karanna ēsā monavada sēvaya? paṁcaka allaganna kiv pakila hitu vennē pahavaṭa patvenna sēve. mē sasarēkṣa sēva honna. paṁcakāmayaṭa væṭiyot sēṭa āsā karana kenāṭa sē āsā kiyana ekē hētu phalaya vadinna kēsā kiyana phalaya pinavā. dæn kalakina keles valaṭa nemeyi kes moḍa nætnam sēvaya paṁcakāmaya kiyana āsāva karaganna. lōmā aka lōkaya mahā puruvak hæbæyi mēka attayak hagatta saman lōkayak salapanna k dænaganna lōkaya amr̥ttayak vaya hālakanna amāsa halagannā vū yam æti mānikatvayak tiyenavā nam ē hētuē phalaya nōma menna kalakinna ōnē. mē lōkayē aryakaṭa sārāyaka hilā mulā vidiṭa kalakiva danna mē layin karanna ōna. nāga dēval tamayi okkoma aran tiyennē hon̆dayi kiyalā. hon̆dayi kiyalā ganna ekak nē okkoma nākayi. nāga ēvā tamayi nāka hon̆dayi kiyalā hiṭayi nāgaya dēval kiya dharmānulava dakinavā. naga haṭaganna kiyava
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
mē āsāvaṭa magiri anta dekaṭa væḍenna. anta kiripatāniyōgayayi ānasōkānōgiyāyi mē antadikaṭa bæhara ōga hara doya antayaṭa bæhærenakan doya antāvalin idenna bæham dantāvalin midenna ehenam midenna ōna eka doya anta kalakis vakaṭayi. karanna ōnē anna ēkak anta deka mituru karaganna ivat venna
이 바람에 미혹되어 두 극단으로 기웁니다. 두 극단은 kāmasukhallikānuyoga와 attakilamathānuyoga입니다. 두 극단에 기우는 동안은 두 극단에서 벗어날 수 없습니다. 벗어나야 하는 것은 두 극단에 넌더리를 내는 것입니다. 해야 할 것은 두 극단을 멀리하여 벗어나는 것입니다.
īṭa passē acca kiyannē ikma kiyalā. ikma yana pætta dahatuka gatandara accaya ēvan kata kamaṭa minna kivvē. onna oya lōkayē ikmayā iuṭu væḍak æti asāra gati yanavā nam menna mē velāvet ekka mulā. onna ē mulāvak vana sata in̆dalā. oya kiyavanam sasara. menna piripu kaḷa yutu bhāvanāva ōkayi. namut ulimatka inna arthaya mē æn̆gē ælē yana ōgalā an̆gaṭa æn̆da okkoma puṭuvarak kiyalā kaṇḍāgatya pudu bæhæ anin hadāgena kaṇḍat nægat ilalā. bæhærena kalakinna. ara ekak nema gæṭīma nivaralā tiyenavā. upēkṣāven hudava satipasaya nivan gattahama hētuva dakinna oya vidihaṭa æti vaganna iiya dit ekaṭa [ugura kǣrīma] oya diṭ ekama āsāya ūsaya maṭṭamalakinnā vū dæn i āsāi dekak tamayi oya kiyiya tiyannē. maṁsannu aṭṭhī aṭṭhī mijjā bakṁ ē vagēma tiyenavā kelēsungē bæn̆dunā vū siddhiyaākāra mēvā ada atana æhuvā edā tibelā helātuvā ada nisā api aya nivan dakina karmasthānaya danna ēkaṭa badalā tiyennē ulin matten vennā vū kǣliṭa menna mē kayayi siddhaya gæna an̆ḍa aṭak kætayi kætayi kiyalā eha api ada dahatuk lāsa sa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
buddhāṁsatiya paṭan gannavā paṭan gannakoṭa mokada tava arahadī muṇu vana ekak vitirisō bhagavā araha
buddhānussati를 시작합니다. 시작할 때 ‘itipi so bhagavā arahaṃ…’으로 합니다.
dharmaya pæhædililā pennalā tiyena phalaya venas karalā tiyena eka pat dekaṭa pat vanna vena eka nayē vena eka anē idiṭa sōbhavā kiyana eka paṭan karagatta itivā kiyalā pa ititi sō bhagavā arahaṁ sammā sambuddhō mē ādī jāyata iditisō bhaga lavā arahan dāganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tavat mē vacana pæhædili hon̆daṭa pæhædili potē ada tiyenavā nidipi kiyalā nam tamā māva avabōdhā. næmut api bhāvitā karannē kohomada midipisō kiyalā tamayi bhāvitā karannē.
이 낱말들은 또렷합니다. 책에는 ‘itipi’로 또렷이 나와 있습니다. 그런데 우리는 어떻게 씁니까? ‘itipiso’라고 붙여 씁니다.
ova apiṭa dahaṭa enakoṭa mulama kækvāna mē asara vadavara mūlaya venasak karanuhama oya śabda śāstara śāstara dannā dannā mē venasaṭa passē væḍennē næ. ov namut ēka aḍidanna puḷuvan rūpasa oya ī meheta parantā bama danna dænagena innē vāsa āstara śāstara at śāstra oya puṁci poḍa venas karalā dunāṭa passē itta en rǣm vaḍanāva gāthāva apiṭa marayak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
idipi sōbhakavā dæn metenna idipi navattana poḍḍak in̆dalā sōbhakavā kiyalā mē matuu karanavā. mokada metanakan duk itin ō bhagavā kiyanna dunna
‘itipi’에서 끊고 조금 쉬었다가 ‘so bhagavā’라고 이어 말해야 합니다.
æti venas karanavā dæna hin̆dalā balamuṭa vaḍa venasa kohomada kiyalā vaḍanakoṭa penennē taman ætiya iṭipisō bhagavā kiyalā væḍuvā vagē ipi sō bhagavā arahalā karmasthānayak passē navaraya vadāgena vadāgena yanna venasa kenemūruvaṭa nugana ihala vennē næha. arthaya ganna ōna īṭa passē dæne issel næha. anna anna middāsagē paṭan gatta dænaṭak mokada karannē laukika vecca dīmak tiyena mitratvaya budupiyan vahansē dēśanā mittvaya saṁjikā sahitayi jānavāndaya anupada karē api aya kiyanna mitriya varanna budurajāṇan vahansē kiyana harikāda sara dīn itin anit anuśāsanā kirīma yamak ædema dayāvayi mehema karuṇāvayi mehema anukampāvayi mehema itrā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eka avasthāvakin budurahan væḍenakoṭa a ē kālē ektarā pihidā sūtrayak tiyenavā eka ē tissa ektarāma gihillā anna ē pariādhika dhā vidyāva namak a ē velāvē ipada karannē ē aya gihillā vela han ē aya katā karanavada ahanavā. ævætnē obalā ova gautaman vahansē maitrī karmasthānē tiyena dē. ēka pævætma dē. ē kiyannē mehema kiyalā ēgollōma tiyenavā. anna paricāta apramāṇa vū avakīya vū mahat gata vū sitya kiri nisākaṭa vanna.
한때 Buddha께서 머무실 때의 이야기를 담은 sutta가 있습니다. bhikkhu들이 탁발하러 가다가 아직 이르다 하여 다른 수행자(paribbājaka)들이 머무는 곳으로 갔습니다. 그때 그들이 말했습니다. ‘벗들이여, 사문 Gotama께서 그대들에게 mettā kammaṭṭhāna를 가르치시는데, 그 내용은 이렇다지요. 헤아릴 수 없고 끝없이 넓고 커진 마음으로 한 방향에 mettā를 가득 채우라고.’
kesēma deveni iṇisā tunveni nisā varā sataraveni nisā vadā uḍa ādī vaśayen siyalu isāvangin kamā samānakaṭa sihi karamin mē vaitriya paturava. ohomanē ohoma tamayi. itin eba karnāśita eka di nisā kiya deveni nisāda tunva nisā hataravenava nisā uḍa ādī siyalu diā asintava apramāṇava tamādī karō hadayāgē tiyena kohomada? ova tamayi kotāva pirisāhala kiyalā kiyannē. itin ævætni
‘그와 같이 둘째 방향, 셋째 방향, 넷째 방향, 위쪽 등 모든 방향에 자신과 똑같이 여기며 mettā를 퍼뜨리라고 하지요. 우리도 그렇게 가르칩니다. 한 방향, 둘째, 셋째, 넷째 방향, 위쪽 등 모든 방향에 끝없이 헤아릴 수 없이 퍼뜨리라고. 그러니 벗들이여, 무엇이 다릅니까?’
api api apē sākacca dennet hoya bhava gautaman vahansē obagollanṭa maitrī bhāvanāvē api apē aya maitrī bhāvanā kiyalā saṁka ṭika ahanna unvahansēṭa avatara dennē nætuva nihāraṭava dakillā æilā budurajāṇan vahansēṭa kārin diyak
‘우리 이야기와 사문 Gotama께서 그대들에게 가르친 mettā bhāvanā가 다를 게 무엇입니까?’ bhikkhu들은 그 말을 듣고 대꾸하지 않은 채 돌아와 Buddha께 이 일을 여쭈었습니다.
maharana padavælak darāgena hitāgena innavā oya pirisaṭa ēken ehā yamak dannē nætuva mama pennana maitrī bhāvanāva samagarā ē maitrī bhāvanā oya pirisē tillā ahana sitē vaṭina maitrī bhāvanāva mevatu get melova gevatyak labā denavada paralōgevat matphalayak labā denavada avasānaya kesē vanna karuṇā bhāvanā mēlōga matu pratiphalayak labā denavada paralōka badu pratiphalayak labā dīlā avasāna kesē vanāda buritā bhāvanāva mē lōkaya matu pratiphalayak labā denavada paralōka madhabavalayak labā denavada avasāna kohomada kesē vatada upēkṣā bhāvanāva nalōkē badulayak labā denavada paralōka matuphalayak labā denavada e avasānaya menna mēka ārtha gā
그러자 Buddha께서 말씀하셨습니다. ‘그 무리는 한 구절만 붙들고 있을 뿐 그 너머는 모른다. 그대들은 이렇게 물었어야 했다. mettā bhāvanā는 어떻게 닦으며, 그 끝은 무엇이고, 무엇이 으뜸이며, 무엇으로 마무리되는가? karuṇā bhāvanā는, muditā bhāvanā는, upekkhā bhāvanā는 이 세상에서 어떤 열매를 주고, 다음 세상에서 어떤 열매를 주며, 끝은 무엇인가?’
padælak pamaṇak darāgena ena mē divisa ē ehā yamat dannē næha oya karmayaṭa udarayak dannē næ mama peṭapu maitrī bhāvanā lōkayē api dænagatta māu magin ahagatakærennē deviyan sahita marun sahita bahun sahita śramaṇa baman sahita buduya kavuruvat dannē næha bhāvanā mama pemī bhāvanā dæn api karalā tiyennān vahansē dēśadana maitrī vārtāvanāva hin ara anya paribrādiya kivvē kana vidilā tiyennē taman in̆dalā ē mayitrī vānāva arakin rasitāvara varalam aparamā apramāṇa varala kiyalā oya kiyana eka gænennē budurajāṇan vahansē perama maitrī bhāpati kiyalā æhuvot tiya budurajāṇan vahansēlā dēśanā māvō magin ahagattā kiyalā kæmennē mama pennama maitrī bhāvanā dannu ehenam koya ara śāsanaya maitrā pērayi
‘그들은 한 구절만 붙들고 올 뿐, 그 너머의 무엇도, 그 수행의 열매도 모른다. 내가 가르친 mettā bhāvanā를 deva들과 Māra와 Brahmā와 사문과 바라문을 포함한 이 세상에서 나와 내 제자에게서 들은 이 말고는 아무도 알지 못한다.’ 그 다른 수행자들이 말한 것은 끝없이, 헤아릴 수 없이 퍼뜨리라는 것뿐입니다. Buddha께서 가르치신 mettā bhāvanā는 나에게서 들은 이만 안다고 하셨습니다. 그렇다면 sāsana의 mettā는 어떤 것입니까?
mama pentu maitrī bhāvanāva mēka vivēka viśta virāga viśadda nirōdha viśi ussanna pariṇāmara mittāgana sati sambuddhayanna dhamma viciya sambuddhaya vanna vidiya sambudha vaḍanna pīti sambuddhaṁ pasat sambuddha vaḍana upēkṣā sambuddhaṁ samādha samuddhaṁ ē vaḍanna upēkṣā sambuddhaṁ vaḍanna. vivēkiśarita virāgiśarita nirōdha miśarita utsaga paṭilā karuṇā śipajja vaḍanna. dhamma vica samujja valin satvajana varanna. vivēkita virāgita nirōdhi bōtsagka parinā vidut āsagata sati sampajayan kiyavana dharmaya sambuddhaṁ ēva noyājipati sattuvana. vivēka niṣṭhi virāga nita nirōdha nita utsaga parinā kiyana kāraṇa hatarena upēkṣa ākāra sati sambuddhaya vaḍanna dharma sambuddhaya vaḍanna pī samban vaḍanna passaddha sambuddha vaḍanna hētuvā indriya sambuddhaya vaḍanna samādhi sambuddha vaḍanna pēsā sampajjagaya vaḍanna menna mama pennapu maitrī bhāvanāva
‘내가 가르친 mettā bhāvanā는 이것이다. viveka에 기대고, virāga에 기대고, nirodha에 기대고, vossagga로 무르익는, mettā를 곁들인 sati sambojjhaṅga를 닦는 것, dhammavicaya sambojjhaṅga, viriya sambojjhaṅga, pīti sambojjhaṅga, passaddhi sambojjhaṅga, samādhi sambojjhaṅga, upekkhā sambojjhaṅga를 닦는 것이다.’ 이것이 Buddha께서 보이신 mettā bhāvanā입니다.
mē maitrī bhāvanāva væḍu kenāṭa mettā sahagata maitriya væḍuna melō vaśayen vaśī middā sahagata denna ōnalu kiyana apramāṇa vunan samādhiya melavayē samājangiya jīvat venavā. melōdī arihatayaṭa pat nova ohu gihillā subhakinna vilē subha kiyana deviyantak ē deviyanṭa gatin yam āyuṣayak æti ē āyuṣa karalā ēmpāna ohu kavadāvat sasara gaman tērunē keḷavara
이 mettā bhāvanā를 닦은 이는 이 세상에서 mettā를 곁들인 헤아릴 수 없는 samādhi로 지냅니다. 이 세상에서 arahant에 이르지 못하면, 그는 subha 빛의 deva들 세계에 태어나 그 deva의 수명을 다 누린 뒤 끝내 saṃsāra의 길을 마무리합니다.
mē ākāra karuṇā bhāvanāva kenā melavadī karā karuṇā saha vetantaya næ samādhiya jīvat venna isā apramā siravaḍī arihatyaṭa patvanot ākāśānaṁcāda dēnna. ē dit ehama yam āryasak ætta ē kālēka velā hiklā ehi dinavāpānā anisak eha keḷavara karana asak nævata satara gamana gamana ivara.
이와 같이 karuṇā bhāvanā를 닦은 이는 이 세상에서 karuṇā를 곁들인 헤아릴 수 없는 samādhi로 지냅니다. arahant에 이르지 못하면 ākāsānañcāyatana의 deva로 태어나 그 수명을 다한 뒤 saṃsāra의 길을 끝냅니다.
mevan̆duma ākāraya mustudā bhāvanāva væḍū melōma bala vaśayen mududāgata jētavaru kiyana attamāna samādhiya væḍa. ē samādhi sūlaya merōjīvat velā innavā. merōji arihatayaṭa patnavot ohu gihillā viññānāṁcātana devaliyan gattā. viññāṇaṁcāyatana deviya tiyannē yam vesak ætta ē kenehi jīvat velā eyāva san keravara venasak sasara gamana aya inna gama enna ēka upēsā
이와 같이 muditā bhāvanā를 닦은 이는 이 세상에서 muditā를 곁들인 헤아릴 수 없는 samādhi로 지냅니다. 이 세상에서 arahant에 이르지 못하면 viññāṇañcāyatana의 deva로 태어나 그 수명을 다한 뒤 saṃsāra의 길을 끝냅니다.
venasak sasara gamana aya inna gama enna ēka upēsā bhāvanāva erōgī upēsāra hētō diṭṭhiya næ apramāṇa samādhiyen jīvat vana merōjī arihatyaṭa pat vunot ōgilā āgittañanāta deviyan āgittaññāta deviyan tiyanna yam āsak ættē ē kālē ivaralā ehi pinva kelavara karana tak næva arat hadagama tiyamana avasānaya menna mānu bhāvanāvē nelōma arva sahavala tiyena bæ.
upekkhā bhāvanā를 닦은 이는 이 세상에서 upekkhā를 곁들인 헤아릴 수 없는 samādhi로 지냅니다. 이 세상에서 arahant에 이르지 못하면 ākiñcaññāyatana의 deva로 태어나 그 수명을 다한 뒤 다시 saṃsāra를 떠돌지 않고 끝맺습니다. 이것이 이 bhāvanā들의 마지막입니다.
dæn itin oya bhāṇāvada ada mayitī bhāvanā kiyalā mokakda karanna ōma mayi budurajāṇan vahansēṭa dēśanā kara mayiti baṇāva kovæ tapava guṇiya hæra pudgala dharma hæra nivana hæra lō satunṭa tavat soyak nodakina. anna budurajāṇan vahansē meta duk tiyanna. apē suvapat mokakda kiyannē etaraya kāla santōsa inna pama santōsa venavā nam ēka tamayi suvapat ada mē ayanē ekkenā liyā tiyena ācārak kiyanna bæhæma monavada kiyanna
그러면 오늘날 mettā bhāvanā라고 하는 것은 무엇을 해야 합니까? Buddha께서 설하신 mettā bhāvanā는 어디 있습니까? 수행의 덕을 떠나서, 성인을 떠나서, dharma를 떠나서, nibbāna를 떠나서는 세상 중생에게 다른 즐거움을 보지 못한다고 하셨습니다. 바로 그것이 Buddha께서 보신 것입니다. 우리가 말하는 행복이란 무엇입니까? 만족하며 지내는 것, 그것이 행복입니다. 오늘날 누군가 쓴 글을 보면 무엇이라 해야 할지 모르겠습니다.
bahugu gidara santōsaya ne rāga dvēśa mōha kiyana eka nedinnē alōpada samagada væḍennē lōbha mōhayen aha karapu muda santōsīmak tiyenavada kiyalā ada kiyannē bauriyāgena arakayi patbara karā arakit ekak pahu pat deyak budaka santōsayen innā vaṭa santōsayen danna satta pudga dæn lōbha mōhaya rāga mōhaya mat velā duk mulāvak inna hatvena satara apāyaṭa pāra kapā ēkē bælan li velā maratta mūlita dika kiyalā avu karalā tiyennē mē san̆gala bhāpa natara karaganna monavā karanna lōkaya satōsa karaganna ōna lōkaya dækalā satōsa karannē bauddhaya bauddhaya vana sanda kō innē bauddha dharma kohoma udāga ō supaya budupiyāṇan vahansē dēśanā karē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kiyalā hilāna anna ēka satuṭu hari tapō guṇaya hæṭi nivan dakinna san̆dahā vistara karagata brahmacārī guṇayaṭa pat velā innavā nam ehema hæṭa bojjhaṁga dharma mē yathābhūtaya labā de anit karanā vū sattu sampūrjaṁga dharmaya sampūrjā hæra nivana hæṭa rāgakṣaya dvēśakya mōhak nivana hæṭa tavat satuṭā palā maṭa budupiyāṇan vahansē dækka suvē dækalā hanna senavā
nibbāna를 보려고 수행의 덕을 갖추고 brahmacariya의 덕에 이르러 있다면, bojjhaṅga dharma가 있는 그대로의 참모습을 줍니다. bojjhaṅga dharma를 떠나서, nibbāna를 떠나서, rāga의 다함, dveṣa의 다함, moha의 다함인 nibbāna를 떠나서는 다른 즐거움이 없다고, Buddha께서 그 즐거움을 보시고 바라셨습니다.
apiṭa puḷuvan nam hēsi suvē hantōsa anē gitti atdarlā brahamacārīyaṭa bæhælā svāmīn vahansēlāgē kiyipaccara sān ēka kalennē nǣhænē maturuva puḷuvan nam ahana utsā anna unvahansēlā æyan giyanam āya mādhiya pūyaka næ uttamayan vahansē unvahansē mēmē muṇaṭa uttamayā unvahansē koccara tēda haduna miya pænuma kiyana etana pudura yana āta velā vena us vennē unvahansē rāgakṣayayi dvēśayayi mahakṣayayi kelavara mat vahansēṭa koccara sīta koccara uttama jīvat pat vuṇē rāgaya næhæ dvēśayen nǣhæ mōhin næha maṭa rāgaya mōha kiyana koccara sampa onna sinna budu da kiyannē mokakda mamu kiyatana vibada santōsa kiha api udālā tiyennē budaha ōkada purudu apē aya pinkam katā nnē korada monavayi hētuphala balanna hētuphala bala asara udaham
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
buddhānusatiya varalā mittānussatiyat varan̆dalā asubhānussatiyat valā varadanā maraṇānussatiyat varadalā hatarama varadaya velā ekak tiyenavā buddhānussatiya nitca asubha maraṇāsa midī ma caturā bhikkhuvā bādī siduvak isāgē ārā hatara maralā ivara mokakda balannē hatarama maralā ivarayi balanna
buddhānussati도 그릇되고, mettānussati도 그릇되고, asubhānussati도 그릇되고, maraṇānussati도 그릇되어, 네 가지가 다 그릇되었습니다. 네 가지 모두 망가져 버렸다는 것을 보십시오.
āyē asāraya caturuvaṁgi kenāvak innavā. gaturaṁga senā tamayi suddhāmu kiyayi ettānuddhiya atuvāsaya maraṇānu hatara maradā haṁgala api æhenam hata māriya dækīmak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
eha menna api dækaganna ōnē tiyena dē. kenekuṭa bala karannavat kenekuṭa apahatayaṭa pat karannavat nemeyi. hētuphala ætula dahamaṭa muru velā tiya dahama væhilā tiyena kāraṇa hoyāganna. oyalā tērum gatdā atnam api monavā passēda gihin tiyennē
우리가 보아야 할 것은 이것입니다. 누구를 억누르거나 누구를 깎아내리려는 것이 아닙니다. 인과 안에서 dharma가 묻혀 버린 까닭을 찾으려는 것입니다. 여러분은 이해하셨습니까? 우리가 그동안 무엇을 따라왔는지.
anna edāk gāna ḷama ada udēna karmasthānaya mokakda dukak nam mē saṁsāra duka isak bava paḷaveni duken idīma mē sætimak kānam saṁsāra dukin ilā sænasa anna paṁcāskandhaya durakṣaya dakinnē anulōmakṣāyaṭa patya nivana niduksaya dakinnē samyayak gnānayaṭa vatmaya anulōmak śāntiyaṭa pat vennē samyata niyāna vatnaya sudu vanna samayat tanaṭa pat vennē sōvān suddhāgāmī anāgāmī arihata parayaṭa mat tibunnē
오늘의 kammaṭṭhāna는 무엇입니까. 첫째, dukkha란 이 saṃsāra의 dukkha임을 보는 것입니다. 그리고 saṃsāra의 dukkha에서 벗어나는 것이 평안임을 보는 것입니다. pañcakkhandha를 dukkha로 보면 anuloma khanti에 이르고, nibbāna를 즐거움으로 보면 sammatta niyāma에 듭니다. anuloma khanti에 이르면 sammatta niyāma에 들고, sammatta niyāma에 들면 sotāpanna, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant의 열매에 이릅니다.
anna karmasthānaya nivan danna saṁsāriya anna bæn̆du lō satvayā vivēka nisitayi virāgitayi nirōdha nisayi ussanna paṭā satiya pirit satya sampaj kara saṁsāra æda
그것이 nibbāna를 보는 kammaṭṭhāna입니다. saṃsāra에 묶인 세상 중생은 viveka에 기대고, virāga에 기대고, nirodha에 기대고, vossagga로 무르익는 sati sambojjhaṅga를 닦아야 합니다.
dhamma vi nættada dharmaya vidarśanava nægilā nædda dhamma vidika sampajan gattot dhirāgasa prītiya nædda ēkat vidhi sambujjangayak pæhædiluva nædda pasat sambujjayak ota utsāha dinaya ōka iya sampajan oda akampaya samājayat okaṭa samāja sampōjan giyak vēśa lōkaya gæna upēsādaya pāpi pā lōkayak tērum ganna iyāva kavada hari mit eka ganna monavā kaṭṭayak udēsā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
enna budurajāṇan vahansē dēśanā karana maitrī bhāvanāva varaṭa ōnē maitrī bhāvanāva metā bhāvanāva gæna api opa karalā penna buduāṇan vahansē kivva menna maitrī bhāvanā opa
Buddha께서 설하신 mettā bhāvanā를 닦아야 합니다. mettā bhāvanā에 대해서는 Buddha께서 말씀하신 mettā bhāvanā가 바로 이것이라고 우리가 보여 드렸습니다.
api ulalā daval dānama passē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)