와하라까 코리아
CD013-10

CD013 · 10번째 · 57분 · 원문 녹음

gati와 uppatti

ගතිය උප්පත්තිය.

minihā ussellā tiyanna hari nætnam mokada karanna yanakoṭa marulla innavā vagē ē minihāṭa atin gahanavā

사람을 들어 올려 놓거나, 아니면 무언가를 하려 할 때, 미친 사람처럼 그 사람을 손으로 때린다면,

nam pāra ka apa kakula ḍiyā varaṭa vadinnē. mināṭa hidinna. ara hitena minihāṭa tarahak kiyanavā gahapu kakula kælalā gahē ælā inna minihak. ara maḷuvallen gahapu minikgē darahak tiyena

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

monavā karannada giyak ibelā agē vēdanāva ru ehāṭat dagannavā mehāṭat dannanavā kenek kena lēnnē. apiṭa balanna amāru ta amāgi hæṭiya ohoma

어쩌겠습니까. 그 사람은 아픔 때문에 이리저리 몸부림치는 사람입니다. 우리가 보기에는 딱하지만 그런 모습입니다.

itin ohoma kiyalā api udavvāk venna balanavā misak kaviṭa tava pavā pārak gahanavā kiyalā gahanē anivak ætta gahana kiyalā

그러니 그렇게 여기고 우리는 그를 도우려 할 뿐, 한 번 더 때려 주겠다고 나서지는 않습니다.

anna ē velāvada api dakinavā eka deyak.

바로 그때 우리는 한 가지를 봅니다.

anāthayāgē anāthamayi anātha mānasikatvaya nisā ætivena lakṣaṇayak tamayi poḍḍak æhanam mohosparas bavaṭa pat vennē eka.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ælīma [hāsyaya] darāganna bæri ælīma nisā asahanayen ē pasē ham̆bā yanna. suḷu praśnayak āpuvahuvahama darāganna bæruva kōpi

집착입니다. [웃음] 견딜 수 없는 집착 때문에 괴로워하며 그 뒤를 쫓아갑니다. 사소한 문제가 생기기만 하면 견디지 못하고 화를 냅니다.

mē sasara gamanē yana sasara anātayāgē rōgiyāgē hæṭiyaṭa ē visiddha mānasika sikatvaya hæṭiya ēkayi.

saṃsāra의 길을 가는, 의지할 데 없는(anātha) 병자의 모습이 이렇습니다. 그 마음가짐이 바로 그렇습니다.

ē nisā tamayi ælīmaṭa hētukārayaṭa laṁ venavā dækkaṭa passē ē passē mahā uddāmilalā habā gati lakṣaṇayak tiyenavā. gæṭīm mātrayakaṭa hētu āva ē mat hæbevā.

그래서 집착을 일으키는 것에 다가가 그것을 보고 나면, 크게 들떠서 그 뒤를 쫓는 성질이 있습니다. 거슬리는 일이 아주 조금만 생겨도 그쪽으로 휩쓸려 갑니다.

menna mēka tamayi bhauruvō dihāgē pradhāna lakṣaṇa. deka ælīmē lakṣaṇayayi gæṭīmē lakṣaṇayayi deka dakina hæṭi.

이것이 bhava의 병을 앓는 이들의 주된 특징입니다. 집착의 특징과 거슬림의 특징, 이 두 가지를 보는 법입니다.

itin ē bhava rōgīn kerehi dayānakampāvak haṭagannavā misā kārya tatvayaṭa pat vecca aya.

ariya의 자리에 오른 이들은 그 bhava의 병자들에게 연민(dayānukampā)을 일으킬 뿐입니다.

ē uddāmaya dækalā tamun ē passē uddāma velā dan̆garannet næhæ. monavā karannada? kavada

그들의 들뜸을 보고 자기도 덩달아 들떠 날뛰지 않습니다. 어쩌겠습니까?

velā dan̆garannet næhæ. monavā karannada? kavada hari tērum gat dharmayan novaṭinavā deyak nereyi mahā uddāmī dan̆galā mātrikatvaya duru velā yanavānē. anē ē tattvaya kavada mona læbena ēvā. suḷu dēkaṭa mahansaya gænnakō anē

언젠가 dharma를 깨닫게 되면 이렇게 크게 들떠 날뛰는 것이 사라질 텐데, 아, 그 상태가 언제나 그들에게 올까. 아, 사소한 일에 이렇게 애를 태우는구나.

ē mulāva nisā ætta tērum ganna bæri mē lōkē mulāven mulāvaṭa pat venanna gamana kæhe

그 어리석음 때문에 참을 깨닫지 못하고, 이 세상에서 어리석음에서 어리석음으로 빠져드는 길을 가고 있구나.

kavada hari satyaya tēruṇānē śānta bavaṭa pat venna etakoṭa læbēvā. oru satyayā avabōdhaya kavada hari læbēvā kiyalā mēma met hitak karanavā. menna ārya aṁdaya maitriya svabhāvaya lōkayi.

언젠가 참을 깨달아 고요해지기를, 그때 그것을 얻기를, 언젠가 ariya의 참된 깨달음을 얻기를 바라는 mettā의 마음을 냅니다. 이것이 ariya의 mettā가 지닌 본모습입니다.

menna mē guṇaya væḍenna puḷuvan. ān ēka vaḍanakoṭa tamayi ārya maitriyak vaḍanna hanam oya kiyannē rāgak ēva niekbbā nam dvēśak vanavin nibbānam mōhakvanin nibbānam kiyana eket nivan śānti udā veena

바로 이 덕이 자랄 수 있습니다. 그것을 기를 때 ariya의 mettā가 자랍니다. 'rāga가 다함이 nibbāna, dosa가 다함이 nibbāna, moha가 다함이 nibbāna'라고 하는 그 nibbāna의 고요가 그때 찾아옵니다.

ē nivan śāntiya hæmīma dakinna ōnē mē lōkaya hadalā nivan dakinavā nemeyi. nivennē lōkaya hadalā nemeyi. lōkaya hæki dænagena lōkayaṭa kampāna vīma

그 nibbāna의 고요를 언제나 보아야 합니다. 세상을 고쳐서 nibbāna를 보는 것이 아닙니다. 꺼져 고요해지는 것은 세상을 고쳐서가 아닙니다. 세상을 있는 그대로 알아 세상에 흔들리지 않는 것입니다.

nivan dakinna hadannē gahanna næti vayan næti hiti hiṁsā kata śāntiyavaru inna taعر tamayi nivan suvē tiyennē kiyalā. ē tæn hoyāgena hæmatænama lōkayā ham̆bā yanavā.

nibbāna를 보려는 이들은, 때리는 일도 다투는 일도 해치는 일도 없이 고요한 사람들이 있는 곳에 nibbāna의 즐거움이 있다고 생각합니다. 그런 곳을 찾아 세상 사람들은 온갖 곳을 쫓아다닙니다.

sucarita vecca aya hoyanavā. sīlavantaya guṇavantaya hoyanavā æsuru karanna. ē passē habā yanavā. ē passē gihillā onna sāntayi harima hon̆dayi kiyalā ehema nigamanayaṭa vahinavā. poḍḍak væṭidicca gaman oya dāticca hon̆da adanē. piyā yana oya kiyalā etanin payinavā. hon̆da aya

행실이 바른 이를 찾고, 가까이할 만한 계를 지키고 덕 있는 이를 찾습니다. 그 뒤를 쫓아갑니다. 쫓아가서는 '와, 고요하다, 정말 좋다'고 결론을 내립니다. 그러다 조금만 흠이 보이면 '이 좋다던 사람이 이렇구나' 하고 그 자리를 떠나 버립니다.

yana oya kiyalā etanin payinavā. hon̆da aya hoyāgena itin metana hædima dævillak gæṭillak misak mēka nivan maga hevīmak nemeyi.

좋은 사람을 찾아다니며 여기서 생기는 것은 타는 괴로움과 부딪힘일 뿐, 이것은 nibbāna의 길을 찾는 것이 아닙니다.

nivan maga hoyanna dakinna ōnē. noyē kāgara dukaṭa karadarayaṭa dāhayaṭa patvennē. gepadu deyak tamayi mē lōkē kiyannē.

nibbāna의 길을 찾으려면 보아야 합니다. 왜 온갖 괴로움과 어려움과 타는 고통에 빠지는지를. 이 세상이란 바로 그런 것입니다.

jarāven tuora, vyādiyen tora, maraṇayen tuḷa sōkayen, paritēven, duken, dumnasen, upāyāsayen midilā innē. īṭa gælapena lōkayak mē lōke tuḷa næha. lōkaya

늙음도 없고 병도 없고 죽음도 없으며, 근심과 슬픔과 괴로움과 낙담과 절망에서 벗어나 있는 것, 그것에 맞는 세상은 이 세상 안에 없습니다.

gælapena lōkayak mē lōke tuḷa næha. lōkaya badanna giyot, lōkaya hoyanna giyot hambavennē jarāvaṭa vyādhiyaṭa, maraṇayaṭa patvena kæmatiyen nopavatina dharmatāvayan gol veena dē misak.

세상을 고치려 하든 세상을 뒤지든, 만나는 것은 늙고 병들고 죽는 것, 내 뜻대로 머물지 않는 dharma의 성질을 지닌 것들뿐입니다.

apiṭa ōna hæṭiyaṭa pavatina ekak næ. lōkē ehema ekak nǣ. anna lōka dharmatāvaya hariyaṭa dækka dānna lōkayē kerehi kampa bavaṭa pat vennē næ.

우리가 바라는 대로 머무는 것은 없습니다. 세상에 그런 것은 없습니다. 그 세상의 dharma의 성질을 바르게 보면 세상에 흔들리지 않습니다.

edāṭa ara dakinavā epadu lōkayā kirīmē mama monavā karannada

그날에는 '세상이 그런 것인데 내가 어쩌겠는가' 하고 보게 됩니다.

yathārthaya dækkamak nam kamppāna anē anik ayat ē yathārthayaṭa āvānam ēt meccara śānta vennē.

있는 그대로를 보았다면 흔들리지 않습니다. 아, 다른 이들도 그 있는 그대로에 이른다면 이렇게 고요해질 텐데.

edāna ē maha ginna ēgolla bin̆denavā. menna mē dayānakampika adahasa innē onna oteṭa āvaṭa passē.

그날 그들 안의 그 큰 불이 꺼질 텐데. 이런 연민의 마음은 바로 그 자리에 이른 뒤에야 생깁니다.

etakoṭa tamayi pattura mē lōka satdayaṭa mē dukkhiri dāhayak agen idilā nivan śāntiya udā vēvā kiyalā prasanna ēkayi.

그때서야 모든 중생이 이 괴로움과 타는 고통에서 벗어나 nibbāna의 고요가 찾아오기를 바라는 것입니다. 마음이 맑은 것은 그 때문입니다.

ē kramayaṭa dakinna ōnē rāga akṣaya, dvēśa akṣaya, mōha akṣaya karana kramaya.

그런 방식으로 rāga를 다하고, dosa를 다하고, moha를 다하는 길을 보아야 합니다.

culla sōtāpannaya kivvē næti vana dēvanda kiyalā ahanavā ani culla sōtāpannayaku nævata satara apāgata viya hækida budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mā kerehi śraddhā mahāsarayak prēma mahāsarayak lihiṭa yanavā yanakoṭa ohu apāgata vennē næ. apāgata vecca hētu.

cūḷa sotāpanna에 대해 묻습니다. cūḷa sotāpanna는 다시 네 apāya에 떨어질 수 있느냐고요. 붓다께서는, 나에게 큰 saddhā와 큰 pema를 세운 이는 apāya에 떨어지지 않는다고 가르치십니다. apāya에 떨어질 까닭이 없습니다.

ehenam catuulla sōtāpannaya kiyannē budurajāṇan vahansēgēdī ēkāntayen śraddhā mātrayak prēma mātrayak pihiṭapu kenek. dharmaya dækapu kenek.

그러니 cūḷa sotāpanna란 붓다께 흔들림 없이 어느 만큼의 saddhā와 pema를 세운 사람, dharma를 본 사람입니다.

ē dharmaya læbū dē piḷiban̆dava hariyaṭa upādhidhārī vibhāgayaṭa igenagena okkoma ivarayi vibhāgaya gihillā vibhāgayaṭa penī siṭilā sahatikaya hambavunu næti vāra. kiv venasayi tiyennē.

그가 얻은 dharma에 견주면, 학위 시험 공부를 다 마치고 시험장에 가서 시험까지 치렀지만 아직 증서를 받지 못한 사람과 같습니다. 차이는 그것뿐입니다.

vimuktiya karā yāvaṭa avaśya karana mūla dharmayaṭa patvelā næ. ētan avaśya karana etanṭa aḍiya gahalā næ.

vimutti로 가는 데 필요한 뿌리 dharma에 아직 이르지 못했습니다. 그곳에 필요한 자리까지 아직 발을 딛지 못했습니다.

nævata āpahu venuva galāgena gihillā vimr̥ttiya karā yanavā kiyana yamkisi tænak tiyenavā. anna etana pūrṇaya karagannaṭa ævasset sakas velā næha.

다시 돌아서지 않고 흘러 vimutti로 나아가는 어떤 자리가 있습니다. 그 자리를 채울 만큼은 아직 갖추어지지 않았습니다.

hæbæyi āpahu novæḍena tattvayaṭa sakas velā. dugatiyaṭa novæḍena tatvayaṭa manasa sakas vuṇā.

하지만 뒤로 물러나지 않는 상태로는 갖추어졌습니다. duggati로 떨어지지 않는 상태로 마음이 갖추어졌습니다.

nivanaṭa koṭu velā nivanaṭa gōcaralā arihat phalayen keḷavara kirīma daralā yana tava adihillā nætikamayi tiyennē.

nibbāna로 마음을 모으고 nibbāna를 겨누어 arahant phala로 끝을 맺겠다는 굳은 다짐이 아직 없을 뿐입니다.

ehenam culla sōtāpanna kiyana tattvayaṭa pat venanna manasa væṭicca kenekuda dharmāvabōdhayak tiyenavā.

그러니 cūḷa sotāpanna의 상태에 마음이 들어선 사람에게는 dharma에 대한 깨달음이 있습니다.

ē mūla dharmāvabōdhaya nisā kavadāvat satara apā gata vīmaṭa hētuvena pāpa karma kara tibṭa iḍakaḍa æhen læbelā.

그 뿌리 깨달음 때문에 네 apāya로 떨어지게 하는 나쁜 kamma를 지을 틈이 닫혀 버렸습니다.

ē dharmaya tuḷin ohu ārakṣā venavā. ohu dugatiyada yannē næ.

그 dharma로 그는 지켜집니다. 그는 duggati로 가지 않습니다.

sugati gānayō kaṭayutu karamin kavadā hari ohuṭa paricanayak hamba venavā samyā dr̥ṣṭṭhika parisanayaka ipadīmaṭa mārga phala lābhīya hō ehenam lovturā budurajan vahansēlā hō hambavelā epan tænakidi ṇa padayak ahanna avaśya karana parisarayaṭa ēkāntayaka upōdu venavā kavadaha

sugati로 가는 이로 살아가다가 언젠가 그에게 알맞은 환경이 찾아옵니다. sammā diṭṭhi가 있는 환경에 태어나, magga와 phala를 얻은 이나 세상을 넘어선 붓다들을 만나, 그런 자리에서 dharma의 한 구절을 들을 수 있는 환경에 언젠가 반드시 태어납니다.

etana ē culla sōtāpanna satvaya ikma gihillā mārga phalāvabōdhaya karenna satara gamana ivara karaganna

그곳에서 그 cūḷa sotāpanna의 상태를 넘어 magga와 phala를 깨닫고 saṃsāra의 길을 끝냅니다.

ohu ataramaṁ venasa tiyennē i

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sōtāpanna vū tænpaṭan yamkisi klēdayak sahamulin sidiyada?

sotāpanna가 된 때부터 어떤 kilesa가 뿌리째 끊어집니까?

ē sidī giya tæn paṭangena nævatat āpahu pr̥thagjana gōtraya ikmana tænaṭa āvē næ. pr̥thagjana gōtrayaṭa væṭena tænaṭa āvē næ. ārya gōtrayaṭa itirava bæhægatta nam nævata ōgokin pr̥thagjana vidiyē gati rakṣaṇa væḍenna. ēkayi æti vennē vena.

그것이 끊어진 때부터는 다시 puthujjana의 gotta로 돌아오지 않습니다. puthujjana의 gotta로 떨어지는 자리로 오지 않습니다. 한 번 ariya의 gotta로 내려섰다면 다시 puthujjana 같은 성질이 자라지 않습니다. 일어나는 것은 그것입니다.

yamkisi denakin sōvān phalayaṭa patvecca kenā ada mē manussa dharmaya hon̆dayi kiyalā tænaka hiṭiyā nam manussa saṁkhāra vaḍamin hiṭiya nam ēka supati saṁkhārayak vuṇā. ēṭa eyā innē etana.

어떤 날 sotāpanna phala에 이른 사람이 지금 사람의 dharma가 좋다고 여기는 자리에 있었다면, 사람의 saṅkhāra를 기르고 있었다면, 그것은 sugati의 saṅkhāra가 됩니다. 그래서 그는 그 자리에 있습니다.

anē manussayek kiyalā ainna eka hon̆dayi kiyalā kivvanē mē karadaret tiyenavada adana væḍiya heḷa dakinna.

'아, 사람으로 사는 것이 좋다'고 했었는데, 이런 괴로움도 있구나 하며 허물(ādīnava)을 더 보게 됩니다.

tava davasakin dihakin hō māsakin dihakin hō avurudakin dihakin hō gæna kalpanā karalā bæ.

하루 이틀, 한두 달, 한두 해가 지나며 그것을 곰곰이 생각해 봅니다.

ē avurudakaṭa isselā tibuna adahasa mokakda manussayā kæṭē jīvat venna. ana ē kāraṇā maṭa hitnam anisak ekkatunā tavat jīvat venna hon̆dayi kiyalā. dænnā maṭa tērenavā tērunaṭat

한 해 전에 품었던 생각은 무엇이었습니까? 사람들 속에서 살겠다, 다른 이들과 어울려 더 사는 것이 좋다는 것이었습니다.

hon̆dayi kiyalā. dænnā maṭa tērenavā tērunaṭat nivan maga kapāganna kiyalā maṭa ṭikak kǣt denna hon̆dayi āyan venasenna īṭa passē mokada kara tava ṭikak allayanna puḷuvan

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

manussava jīvat velāyi manussayā æsugena yanna ekama ærīm gæṭīm mulā sahagata væḍaka ē ginnin ahagena deyak nemeyi. mē mē ākāraya dukkhā ādīna vidihaṭa siddhana manussayā maṭa nam væḍak næhæ manussaya atara mē matulē in̆dalā ē manussayat ekka ekatu velā karannā paṭa piya karannē næhæ. ē maṭṭamaṭa væḍilā. ohoma væḍīmak tiyenavā.

사람으로 살며 사람들과 어울려 가는 것은 집착과 거슬림과 어리석음이 섞인 일일 뿐, 그 불에서 벗어난 것이 아닙니다. 이렇게 괴로움과 허물로 이루어진 사람살이는 나에게 쓸모가 없다, 사람들 속에서 이 땅에 머물며 사람들과 어울려 하는 일은 하지 않겠다, 그 단계까지 자랍니다. 그렇게 자라는 것이 있습니다.

īṭa passē eyāgē hitanavā deviyan innavā. deviyan atarat gattana dakinna. ē kerehi kalakima brahmayan kerehi innavā. oyamaṭa uḍin ihalin ihala kiyalā tun lōkaya potana pædannaṭa pævæddi væḍak næhæ kiyalā udāsaṭa api atdenavā. edā ara gamana. anna ē avasānayaka mula

그다음에는 deva들이 있다고 생각합니다. deva들 사이에서도 그 모습을 보고, 그것에도 싫증을 냅니다. brahma들에게로도 그렇습니다. 그보다 위로, 더 위로 세 세계 어디에서도 존재를 이어 가는 것은 쓸모없다며 담담하게 내려놓습니다. 그날이 바로 그 길입니다.

atdenavā. edā ara gamana. anna ē avasānayaka mula avasānaya vena gamanaka ārambhaya paṭan gatta tæna vistara vuna tæna tamayi sōvān palla.

끝에 이르는 길이 시작된 자리, 그것이 펼쳐진 자리가 바로 sotāpatti phala입니다.

culla sōtāpanna kiyannē ē utum daham giṇayē kæḍenna næt atara hite hitaṭa āvaṭa passē satarā apā dugatiyaṭa geniyanna nætænama darā inna phalayak tiyenavā daham phalaya satara apāyaṭa vaṭṭavannē næhæ. namut pævætma keḷavara karannē mula piriuve.

cūḷa sotāpanna란, 그 거룩한 dharma가 마음에 들어온 뒤로 네 apāya와 duggati로 끌려가지 않도록 붙들어 주는 열매가 있는 사람입니다. 그 dharma의 열매가 네 apāya로 떨어뜨리지 않습니다. 그러나 존재를 끝낼 뿌리는 아직 채워지지 않았습니다.

anna ēkayi tuulla sōtāpannaya saha sōtāpannaya ævena sakkāya diṭṭhi viticchā sīrāpata parāmāsane mē daham tuna sampūrṇayen midilā tiyennē sōtāpanna avasara læbuṇāma.

그것이 cūḷa sotāpanna와 sotāpanna의 차이입니다. sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāsa, 이 세 가지에서 완전히 벗어나는 것은 sotāpanna에 이르렀을 때입니다.

anit kenā ēvā piḷiban̆dava ēvā anumāna gnānaya tiyenavā. anumāna gnānaya atdækīmaṭa pat vunē. anna ēkayi penavā.

다른 사람은 그것들에 대해 추론으로 아는 앎(anumāna ñāṇa)을 가지고 있습니다. 그 추론의 앎이 몸소 겪음이 되었을 때, 바로 그것이 보입니다.

anumāna gnānayakin inna buddhiyaṭat ē daham anumāyen dæka kenāṭa satara apāgatana pāpayakaṭa væṭena nisā ē pāpa balavat venavā. eyā satara apā nidahas mādhiyak eyā læbenavā.

추론의 앎만 가진 사람이라도 dharma를 추론으로 보았다면, 네 apāya로 이끄는 나쁜 행위에 빠지지 않게 하는 힘이 생겨 네 apāya에서 벗어나는 길을 얻습니다.

ci sōtana sūtrayen rahatan vahansē kenek an̆dunāgannāyu dakvā æt mē sūtra itin udā tiyenavā mē keravarak sūtrayen ahabal sūtrayē tiyena kaṭṭayu karanna bæhæ. namut rahatan vahansē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kaṭṭayu karanna bæhæ. namut rahatan vahansē kenek piḷiban̆dava han̆dunāgænīmē hækiyāvak yamkisi kenekuṭa tiyenavā nam

그런데 누군가에게 arahant를 알아보는 능력이 있다면,

rahatan vahansē namak han̆durā gænīmē budurajāṇan vahansē menna mehema dēśanāvak karanavā. yamkisi kenek kriyāven saha vacanayen han̆dunāganna ōnē.

arahant를 알아보는 일에 대해 붓다께서는 이렇게 가르치십니다. 사람은 그의 행동과 말로 알아보아야 한다고.

hæbæyi kriyāven vacanayen hærenna han̆dunāganna kramayak nǣha. hæbæyi ē kriyāven vacanayen han̆dunāganna kenā hari velā puḷuvan deyak nemeyi. bohō kālayak æsuru karalā bohō kālayak ḷan̆ga æsu ohu vimarśanayakin ēka karanna puḷuvan. hētulin karalā ē dennada kiyalā hamnāganna puḷuvan.

행동과 말 말고는 알아볼 길이 없습니다. 하지만 행동과 말로 알아보는 것도 금방 되는 일이 아닙니다. 오랫동안 가까이 지내고 오랫동안 곁에 있으며 살펴보아야 할 수 있습니다. 까닭을 따져 보고서야 그런 분인지 알 수 있습니다.

anit kāraṇaya rahatan vahansē namak han̆dunā gænīmaṭa nam ē phalaya atdæka tava kenek venna ōna.

다른 점은, arahant를 알아보려면 그 열매를 몸소 겪은 다른 사람이어야 한다는 것입니다.

cētō pariya gnānayak æta tavat arihattu unvahansē namak hiṭiyā nam arihasaṭa pat vecca kenek hiṭiyā nam unvahansē ē atdækīma æti nisā ē vagē mānasikatvaya tava kenek dækkaha ē gnānayen hitaṭa hitaṭa mē yomu karalā balalā dænagannavā menna mē guṇayaṭa pat vecca kenek mē innē kiyalā. ehema dænaganna puḷuvan.

cetopariya ñāṇa를 지닌 다른 arahant가 있다면, arahant가 된 사람이 있다면, 그분은 그 겪음이 있으니 다른 이에게서 그런 마음가짐을 보고 그 앎으로 마음에서 마음으로 살펴 '이 덕에 이른 사람이 여기 있구나' 하고 압니다. 그렇게 알 수 있습니다.

pallehā inna kenāṭa uḍahā inna kenek tibennāvū mānasikatvaya dakinna dattayak næti nisā. sāmānya budak dænīmaṭa kohomada dakinna puḷuvan kavak næha. ē innē rahatan vahansē navā kiyalā. ehema dæn dakṣatāvayak nuvaṇak nǣ. ē dattaya ohuṭa pihiṭannē nǣ.

아래에 있는 사람에게는 위에 있는 사람의 마음가짐을 볼 근거가 없기 때문입니다. 보통의 앎으로는 볼 수 있는 길이 없습니다. '저분이 arahant다'라고 할 솜씨도 지혜도 없습니다. 그 근거가 그에게 생기지 않습니다.

vena deyakt eyā sīlavanta guṇavanta bhikṣūn vahansēlā hoyanna koyelā api dandenavā kiyalā ektarā manussayek kiyanakoṭa budurajāṇan vahansē ē manussayāgen ahanna ranhi masu kahavala pariharaṇaya karana amu daruvan pōṣaṇaya mē gihavāsayagē jīvat vena oba kohomadūn silvataya dulliya kiyalā nigamanaya karannē dattaya mokakda obē obaṭa ehema karanna puḷuvan kamak nǣha. ehema hækiyāvak nǣha. oba kiyanna

또 이런 일도 있습니다. 어떤 사람이 '우리는 계를 지키고 덕 있는 비구들을 찾아 dāna를 올린다'고 말하자, 붓다께서 그에게 물으셨습니다. 금과 은과 돈을 쓰고 아내와 자식을 먹여 살리며 집에서 사는 그대가 어떻게 계를 지키는지 어기는지를 가려내는가, 그 근거가 무엇인가. 그대는 그렇게 할 수 없다. 그런 능력이 없다.

kamak nǣha. ehema hækiyāvak nǣha. oba kiyanna ohomada hoyannē? sāmānyayen araṇyayē jīvat vena pāsakula cīvara dharaṇa piṇḍapātīn jīvat vena menna mehema bhikṣūn vahansēlā tamayi mama sīlavanta guṇavanta bhikṣuvan hæṭiyaṭa tōralā tiyennē.

'말해 보라, 그대는 어떻게 찾는가?' '보통 숲에 살고 paṃsukūla 옷을 입고 piṇḍapāta로 살아가는 그런 비구들을 저는 계를 지키고 덕 있는 비구로 골랐습니다.'

udanna hari dēśanāva mama ēkanē kivvē. sīlavantaya guṇavantaya tōrāganna hækiyāvak ranhiddhiya masuka hān pariharaṇaya karamin amataravak pōṣaṇaya karamin kiyihi vata kaṭayutu karamin kiyanalaṭa kohomada vennē kiyalā ma kivvē ēka

'바로 그것이 내가 말한 것이다. 금과 은과 돈을 쓰고 아내와 자식을 먹여 살리며 집안일을 하는 사람이 어떻게 계를 지키고 덕 있는 이를 가려낼 수 있겠느냐고 내가 말한 것이 그것이다.'

samahara pudgalayō innavā. araṇyen jīvat venavā. pānsu kula daranavā. piṇḍapā atikava jīvat venavā. hæbæyi abhyantarayē rāgayen, dvēśayen, mōhayen asalayi. kiriṭi

어떤 사람들은 숲에 삽니다. paṃsukūla를 입습니다. piṇḍapāta로 살아갑니다. 그러나 속은 rāga와 dosa와 moha로 더럽혀져 있습니다.

samahara pudgalayō innā paḍati sitivuḷu darana grāmī pasarē dena āhāraya jīvat venavā. ē hæma deyakma tiyenavā. hæbæyi rāgayen, dvēśayen, mōhayen sil velā nægatta

어떤 사람들은 신도가 올린 옷을 입고 마을에서 주는 음식으로 살아갑니다. 그런 것을 다 갖추고 있습니다. 그러나 rāga와 dosa와 moha가 식어 있습니다.

piṭin pēna dēkekin oba kohomada siyalu dusin mayinnē.

겉으로 보이는 것만으로 그대가 어떻게 그들을 다 잴 수 있겠는가?

mānavatiya ē nisā saṁghāva nisā kiyalā dan denna. punṭa horanna yanna. saṁghāva nisā dan dunna obaṭa saṁghāva nisā dan dunna pina tiyenavā. ē cittaprahāṇaya nisā obaṭa balāporottu vennē ata siddha venavā.

'젊은이여, 그러니 Saṅgha를 위한다고 여기고 dāna를 올려라. 사람을 고르려 하지 마라. Saṅgha를 위해 올리면 그대에게는 Saṅgha에 올린 공덕이 있다. 그 마음의 맑음(citta pasāda) 때문에 그대가 바라는 것이 이루어진다.'

oba sandhyāva nisā dannē næ.

그대는 Saṅgha를 위해 올리는 것이 아니다.

saṁghayā dænaganna ōnē. saṁgha vena saṁghat dē valdanna. ēkanǣ ēka praśnē tiyennē. ara manussayā nemeyi saṁghāva dusin in̆dagena væradi ē manasayak neme praśnē tiyennē saṁghiyā vahansēṭa ēken vagē vidisa tiyenavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin etakoṭa ē nisā ēka dænaganna puḷuvan kamak nǣhæ anit eka [ugura kǣrīma]

그러니 그것은 알 수 없는 일입니다. 다른 하나는, [목을 가다듬음]

yamkisi kenek dharmaya dænagattā nam dharmaya tuḷin anumāna karanna puḷuvan.

누군가 dharma를 알고 있다면 dharma를 통해 미루어 알 수 있습니다.

dæn budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ehema śaktiyak kiyannaṭa ē hoyana krama ē tænattāgen æhiya yutu praṇa kramayak tiyenavā.

붓다께서는 그런 힘을 찾아내는 방법으로, 그 사람에게 물어야 할 질문의 방법이 있다고 가르치십니다.

skandha piḷiban̆da, dhātu piḷiban̆da, āyatana piḷiban̆da, paṭicca samuppāda piḷiban̆da mē ākārayen eyā itin ahana varaṇa vunē.

khandha에 대해, dhātu에 대해, āyatana에 대해, paṭicca samuppāda에 대해, 이런 식으로 그에게 물어야 합니다.

ē vaṭalaṭa eyāgē dattayan tuḷin eyā piḷituru dena kramayak tiyenavā. menna mē dē piḷituru dena kramaya tuḷin dænaganna mē avabōdhayen piḷituru denna mē mānasikatvaya tiyena nisayi kiyalā.

그것들에 대해 그가 가진 앎으로 대답하는 방식이 있습니다. 바로 그 대답하는 방식을 보고, 이 깨달음으로 대답하는 것은 이런 마음가짐이 있기 때문임을 압니다.

yam kenek kaḷa yutu siyalla karalā ivarayi. brahmacarya pūrṇaya velā matu maṭa karanna deyak nǣha kiyalā dænagattā kiyalā bhikṣuvan idiri arihat phalaya prakāśa karanna puḷuvan. yam bhikṣu ehema kivvot ēka ahaga dānnat epā kiyama pigannat epā.

어떤 비구가 '할 일을 다 마쳤다, brahmacariya가 이루어졌다, 이제 내가 할 일은 더 없다는 것을 알았다'며 arahant phala를 드러낼 수 있습니다. 어떤 비구가 그렇게 말하면 그 말을 그대로 받아들이지도 말고 내치지도 말라고 하십니다.

eyāgen menna mehema praśna karanna kiyalā oya haya ākārayaka vistarayak. eyāgen ahanakoṭa eyā tiyena piḷituru mālāva ahanna bala vara.

그에게 이렇게 물어보라며 여섯 가지 방식으로 풀어 주십니다. 그에게 물을 때 그가 내놓는 대답들을 들어 보라고요.

anna ēka dharmānukūlava gælapilā tiyenavā ē avabōdhaya ōkaṭa tiyena nisā ē kenek kiyannē tiyannē āvāṭa giyā kævaṭilā kiyana adahasak kiyana kenek nemeyi kiyalā ogē paraya piḷiban̆dava sammatayakaṭa tiyena ekaṭa bahina kiyana.

그 대답이 dharma에 맞아떨어진다면, 그에게 그 깨달음이 있기 때문이니, 그는 생각나는 대로 아무 말이나 하는 사람이 아니라 그의 자리에 대해 받아들여진 기준에 맞는 사람이라고 판단하는 것입니다.

itin ēkama venavā ēka gæm̆buru krama bhikṣūn vahansēlā atara ēka tōrā gænīma san̆dahā dunna daham krama tiyenavā.

그것은 깊은 방법입니다. 비구들 사이에서 그것을 가려내도록 주신 dharma의 방법들이 있습니다.

skandha piḷiban̆da dænuvat vīma balanna dhātu āyatana piḷiban̆da paṭicca samuppāda āryaṣṭhāyaka mārga piḷiban̆dava ē ē piḷiban̆dava ohu tuḷin dennā vū adahas ohu kiyana eka tōralā dena hæraha karanakoṭa [kæssa] ehi niyama adahasa ohuṭa avabōdhayen tibuṇā. ē tuḷin ē pinvatu hariyaṭa denavā.

khandha에 대한 앎을 보고, dhātu와 āyatana에 대해, paṭicca samuppāda와 ariya의 여덟 갈래 길에 대해, 그 하나하나에 대해 그가 내놓는 생각을 골라 살펴보면, [기침] 그 참뜻이 그에게 깨달음으로 있었다면 그것을 통해 그 사람은 바르게 대답합니다.

ē nisā tavat dharmadara vū evadu kælapena kenek visin ōnē æhæ karannē. eka mē vaḍētē inna oṭama ehema praśna karalā haram eyā tīraṇaya karanna puḷuvan kenek nemeyi. arihatun vahansēgē svabhāvaya tīraṇaya karana.

그러니 그것은 그에 걸맞은, dharma를 지닌 다른 사람이 해야 합니다. 길에 있는 아무나 그렇게 물어서 arahant의 본모습을 판가름할 수 있는 것이 아닙니다.

itin mēka tōranna mokaṭada tōrāganna ya monavā karagannada kenek arihadda nædda kiyana eka nemeyi apiṭa ōnē balanna. nivan dakina mārgaya maṭa læbuṇāda nædda kiyana eka.

그런데 이것을 가려서 무엇 하겠습니까? 가려내서 무엇을 얻겠습니까? 우리가 보아야 할 것은 누가 arahant인지 아닌지가 아니라, nibbāna를 보는 길을 내가 얻었는지 아닌지입니다.

nivan dakina mārgaya tamanṭa læbuṇanam tamanṭama nivenavā sænasenavā ē tuḷin pihinna paṭan gannavā. davasen davasa mohoten mohota nimena hæṭi sænasiena næ hæṭi tamanṭa væṭahanna paṭan gannavā. etanamē sækayak næha.

nibbāna를 보는 길을 얻었다면 스스로 식고 편안해지며, 그것을 통해 나아가기 시작합니다. 날마다, 순간마다 어떻게 식어 가고 편안해지는지가 스스로에게 보이기 시작합니다. 거기에는 아무 의심이 없습니다.

ē mārgaya tuḷin ē læbīma tamanṭama pēnakoṭa væṭahenakoṭa sandiṭṭhikava læbenakoṭa ē mohotē tamanṭa tērenavā mē māri harenna.

그 길을 통해 얻는 것이 스스로에게 보이고 이해되고 sandiṭṭhika하게 얻어질 때, 바로 그 순간 이 길이 옳다는 것을 압니다.

itin anungē phalayakin itin anungē phalaya gæna katā karalā hoyana ēka mārgaya nemeyi. maṭa ayitiya mārgaya nam mē mama æsuru karana rāga akṣayaṭa, dvēśa akṣayaṭa, mōha akṣayaṭa mama æsuru karana kramaya æda palava dak nætu vuṇā. ē kramaya hari bava væṭahenavanē. anugamanaya karapu tarahaṭa pratiphalaya læbena bavat pēnavanē. manugē praśnayak næhæ vara tiyannē magē væḍiya karaganna

그러니 남의 열매를 두고 이야기하며 찾는 것은 길이 아닙니다. 나의 길이라면, 내가 rāga를 다하고 dosa를 다하고 moha를 다하려고 붙드는 그 방법의 결과를 몸소 겪어 보게 됩니다. 그 방법이 옳다는 것이 이해되고, 따른 만큼 결과가 온다는 것도 보입니다. 남에 관한 문제는 없습니다. 남은 것은 내 일을 하는 것뿐입니다.

anu monavā kivvahama magē hoda meyā rahatan vahansē kivvat næ sivvi piḷipiyā ma rahatan avāhataya namak kivvat maṭa avudattak kvā kæmata hædi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehema anungē kiyamakaṭa daham viśāsa karagena innavayi kiyalā kiyannē ēka ektarā tava mē vr̥ttiyavat æralā ti ekak sækēvat ærilā næhænē

그렇게 남의 말을 듣고 dharma를 믿으며 산다는 것은, 의심조차 내려놓지 못한 것입니다.

daham piḷiban̆da sæka hærennē eka kaeenā kiyana eka ahaselā venas venavā nam daham sækinna dharmaya dharmaya hædiriyaṭa tamanṭa akāra væṭunā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

eyāṭa kelinma pennanna puḷuvan. menna mē hētuva mē sæka karanna hētu næha.

그런 사람은 곧바로 보여 줄 수 있습니다. 바로 이 까닭이다, 의심할 까닭이 없다고.

elva gana puddēda?

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

monavāhari allagena dharmaya gæna sækayak nǣhænē alla læbū kenāṭa kiyalā vacanaya ahalā mama allagatta kaṭak ehema sækayak næhæ. kavuru monavāgat maga hamsāra ehema kiyanna puḷuva.

무언가를 붙들고서 'dharma에 대해 의심이 없다', 말을 듣고 '내가 붙든 것에는 의심이 없다' 하는 것은, 누구든 어떤 길을 붙들었든 그렇게 말할 수 있습니다.

sæka nǣha kiyannē ehema nemeyi hētuphala ættava kiyanna. menna mēkayi kiyalā æti vennē hētu mehemayi mē hētuphala nyāya menna mē nyāya læbennē nædda balanna hedalā balanna anna ehema kiyanna puḷuvan tat tiyenna ōna dharma nyāya hariyaṭa dannavā nam eyāṭa dharmaya sæka karanna deyak. næ eka eka mutti laddī allagatta malat mama ōka venas karannē næhæ kiyana aya inna

의심이 없다는 것은 그런 것이 아니라, 원인과 결과를 참되게 말하는 것입니다. '이것이 이렇게 생긴다, 원인이 이렇다, 이것이 원인과 결과의 이치다, 이 이치가 맞지 않는지 따져 보라' 하고 말할 수 있는 자리에 있어야 합니다. dharma의 이치를 바르게 안다면 dharma에 의심할 것이 없습니다. 그런데 무엇을 붙들었든 '나는 이것을 바꾸지 않겠다'고 하는 사람들이 있습니다.

ōkaṭa mē mætanat venas karanna nætuva dharmaya avabōdha karannē. mætanat ivpē mæṇat tira nakam bella kæpuvat deccarayi mæn næ. ta hari gihillā monavada dænaganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ē pasvara kiyana pratipattiya kiyana eka dænagena katā karanna. ehemat næhænē. ō dr̥ṭṭiya vunē katā karanna. oya vagē pudgalayō innavā mahana benna kæpuvat mama nam buddhāgamiya agayak.

그 수행(paṭipatti)을 알고 말하는 것도 아닙니다. 그저 견해(diṭṭhi)로 말하는 것입니다. 그런 사람들이 있습니다. 목이 잘려도 나는 붓다의 가르침을 따르는 사람이라고 하는.

tava kaṭpatta

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

apē niyama bauddhaya tarattara bauddhaya ehemat kiyanavā. mēvā ekakvat budu dahama bauddhayatvayaṭa pat vunā kiyana eka nemeyi. ō eka eka dr̥ṣṭiyunin dæḍiva ællagena bæn̆dagena innavā hon̆da dē allanna puḷuvan dē allanna puḷuvan. hæbæyi hon̆da deyak alla gattot ēken obaṭa narakak ve. ē dæḍiva alla gattot allagattē hon̆da deyak ēka dakinna ōgo

'우리가 참된 불교도다, 전통 불교도다' 하고 말하기도 합니다. 이 가운데 어느 것도 붓다의 dharma나 붓다를 따르는 이가 되었다는 뜻이 아닙니다. 저마다 갖가지 견해를 단단히 붙들고 묶여 있는 것입니다. 좋은 것을 붙들 수도 있지요. 하지만 좋은 것이라도 단단히 붙들면 그것이 그대에게 해가 됩니다. 붙든 것이 좋은 것일지라도. 그것을 보아야 합니다.

itin apiṭa avaśya vennē arihatyaṭa patvena ekat tiyena arihat mārgaya tērum gattaṭa passē ēkana sæka nætuvaṭa passē dæn apē koṭasa apiṭa ituru velā tiyennē. ahaganna koṭa sāka idut piḷipadinakoṭa piḷipadina koṭasē piḷipadalā sampūrṇa karagattāma atdækīm paḷava taman læbelā īṭa vaḍā pavasanna īṭa passē kavuru kohoma vunat taman atamasanna deyak avaśya vennē næhæ. ehema kivvā kiyalā væḍahayakut nemeyi.

그러니 우리에게 필요한 것은, arahant에 이르는 그 arahant의 길을 이해하고 그것에 의심이 없게 된 뒤, 이제 우리 몫으로 남아 있는 것입니다. 듣는 부분은 끝났으니 실천하는 부분입니다. 실천하는 부분을 따라 다 이루면 몸소 겪은 열매를 스스로 얻습니다. 그 뒤로는 누가 어떻게 말하든 스스로 기댈 것이 따로 필요하지 않습니다. 남이 그렇게 말했다고 해서 이득이 되는 것도 아닙니다.

ma tava ekak maraṇayadī ætivana situvili anuva śuti sita apa nævata ipadi cuti sita kiyalā ēkayi ahannē. apa nævata ipadinnē ēkaṭa vistarayak dīlā hinna.

또 하나는, 죽을 때 일어나는 생각에 따라 cuti citta로 우리가 다시 태어난다고 하는데, 우리가 어떻게 다시 태어나는지 풀어 달라는 질문입니다.

maraṇayadī ætivana situvilla kiyanakoṭa metanin api dænagannē mē maraṇa kiyannē mona mona vidiha maraṇa tiyenavada kenek [ugura kǣrīma] mærenakoṭa hatara ākārayen maraṇaya siddha venavā. ākāra hataren bihi venavā.

죽을 때 일어나는 생각이라고 할 때, 먼저 죽음에는 어떤 갈래들이 있는지를 알아야 합니다. 누군가 [목을 가다듬음] 죽을 때 죽음은 네 가지 방식으로 일어납니다. 네 가지로 나타납니다.

karmakṣaya maraṇaya kiyalā ekak tiyenavā.

kammakkhaya maraṇa라는 것이 있습니다.

dæn manussayek velā ipadilā inna kenek mē minit jīvitayak gata karanna yamkisi upatannē yam karma śaktiyak aḍaṁgu venavā. aḍaṁgu vecca karma śaktiya yantārā tunaṭa pavatina. anna ētā tuḷaṭa mē karma śaktiya pævatilā.

사람으로 태어난 이가 이 사람의 삶을 살도록, 태어남에는 어떤 kamma의 힘이 담겨 있습니다. 담긴 kamma의 힘은 정해진 동안 이어집니다. 그 동안 이 kamma의 힘이 이어집니다.

keḷavaru vunot ehema api taruṇa kālē keḷavara venna puḷuvan. mædi vasaya keravara vennat puḷuvan ḷavā vasaya keravara vennat puḷu. ē genāpu kāla śaktiya ivaranam.

그것이 다하면 젊은 시절에 끝날 수도 있고, 중년에 끝날 수도 있고, 어린 시절에 끝날 수도 있습니다. 가지고 온 힘이 다했다면 말입니다.

taruṇa kāladī ē śaktiya evunā nam oya kohomavat tava innē hæhā dīlā inna tæna. anna eyaṭa værenna hētuvē.

젊을 때 그 힘이 다했다면 어떻게 해도 더 머물 수 없습니다. 바로 그것이 죽는 까닭입니다.

īṭa gāma harida nætilā hari. api kiyanna naharayak pulalā væradēna nævætilā duruvala vatāvayak ætilā æyi ekak punā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna karmak sē vunahama bohō mohokaṭa vennē mokakda durvalīmē mæraṇayaṭa pat venna tava jīvat venavā nam ēkaṭa karmaya tibuṇa nam tava kālayak jīvat venna tibunavā. luhamakayi

kamma가 다하면 흔히 어떻게 됩니까? 쇠약해져 죽게 됩니다. 더 살 kamma가 있었다면 더 오래 살 수 있었을 것입니다.

tava kālayak jīvat venna tibunavā. luhamakayi jīvat venna nera tibana eka aya tarahaga

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tava kenek kiyanavā karmaphala vivēkaya tiyenavā tavitraya jīvat karanna. namut mē satvayek vaśayen haṭagatta śarīrayaṭa āyut āvuru ē [ugura kǣrīma] śarīraya pævætme śarīrayaṭa avaśya vecca kāya śaktiya næ prati śaktiya mēvaya durunalīmat nisā ara vayasaṭa gihillā hena karma śaktiya tiyennē værenna hindenavā kaya duravana nisā. kaya pavatvanna bæsā.

또 어떤 이는 목숨을 이어 갈 kamma의 힘이 남아 있습니다. 그러나 중생으로 생겨난 이 몸에는 수명이 있습니다. [목을 가다듬음] 몸을 유지하는 데 필요한 몸의 힘과 버티는 힘이 약해지기 때문에, 나이가 들어 kamma의 힘은 남아 있어도 몸이 약해져 죽습니다. 몸을 유지할 수 없기 때문입니다.

etakoṭa mēkaṭa kiyanavā āyu kaya maraṇaya gevanna tiyena āyuṣa tēruṇā karmaya tava tiyenavā.

이것을 āyukkhaya maraṇa라고 합니다. 살아갈 수명은 다했지만 kamma는 아직 남아 있습니다.

tava ekak tiyenavā maraṇayak ubhē agga maraṇa kiyalā. ēka he dæn minis āyuṣa gevanna tiyenavā vayasa gihillā 0vak kaṇuvak gihillā dæn minis kaya pavatvanna tiyena āyuṣak ivarā. karma śaktiyak ivarayi. [ugura kǣrīma] minis pævætma kenā karma śaktiya ivarayi. mē dekama eka ivaranā nam ē varaṇaya nam upayaka.

ubhayakkhaya maraṇa라는 죽음도 있습니다. 사람의 수명을 다 살고, 나이가 아주 많이 들어 이제 사람 몸을 유지할 수명도 다하고 kamma의 힘도 다했습니다. [목을 가다듬음] 사람으로 이어 갈 kamma의 힘이 다했습니다. 이 둘이 함께 다했다면 그 죽음이 ubhayakkhaya입니다.

jīvitaya pavatvanavā nam pavatvannā kal tiyenavā. karma śaktiyak tiyenavā. hadisiya gahagen ivæṭalā æksiḍaდეn ekak vuṇā, bōmbayak ipirā rakaṭak vuṇā. oya dādi hin ov upaccēdana mara

삶을 이어 간다면 이어 갈 시간도 남아 있고 kamma의 힘도 남아 있는데, 갑자기 나무에서 떨어지거나 사고가 나거나 폭탄이 터지거나 로켓에 맞거나 하는 것, 그것이 upacchedaka maraṇa입니다.

mē satara avasthāvē cuti cittayak haṭaganna onna oya karmak kṣēhō upayakkṣaya vecca velāvakayi.

이 네 경우 가운데 cuti citta가 일어나는 것은 kammakkhaya나 ubhayakkhaya가 된 때뿐입니다.

yam kenek maraṇāsannayē karmakṣaya velā nam mærenna eyā. eyā tava saraṇayi vayasa. hæbæyi dæn karmayat ivaranna. jīvitaya pavatvanna galama karma śaktiya keḷavaranavā. anna eyāṭa antimaṭa maraṇāsanna citi cittayak pahaḷa vena avasthāvak davā.

어떤 사람이 죽음에 가까워 kamma가 다했다면 그는 죽습니다. 그는 아직 나이가 젊습니다. 하지만 이제 kamma가 다해 갑니다. 삶을 이어 가는 kamma의 힘이 끝나 갑니다. 그러면 그에게 마지막으로 죽음에 가까운 cuti citta가 나타나는 때가 옵니다.

vayasak gevilā gihillā karma śaktiyak givilā giya kenāṭa maraṇāsannat enakoṭa kiyana mē āyutaya maraṇaya mē kiyannē upayakkhaya maraṇaya āpenā. anna eyāgēt avasānayēdī śuddhi cittayak haṭagænīmaṭa avasāna citta vidiha pahaḷa venavā.

나이도 다 살고 kamma의 힘도 다 쓴 사람에게 죽음이 가까워 오면, 그것은 āyukkhaya가 아니라 ubhayakkhaya 죽음이라고 합니다. 그 사람에게도 끝에 cuti citta가 일어나도록 마지막 citta vīthi가 나타납니다.

oyiṭa amatarama tiyennē ara āyuddhaya maraṇaya vuṇā karmakṣaya velā nætnam. eyāṭa ara upaccēdaka varṇa kiyana hadisi æsriyak vænidi bohoma kampanaya ætu pipirīma æddiyida ætula varaṇaya vecca kenāṭa ē denna cuti cittayak haṭagænīmaṭa hētu næ. ē dennāgē maraṇayadī siddha vennē mē maslayaṭa sahita kayavat dīmen bidiyalā jīvita rūpaya midiri.

그 밖에 kammakkhaya 없이 āyukkhaya로 죽었거나, upacchedaka maraṇa라 하는 갑작스러운 사고나 큰 충격, 폭발 같은 것으로 죽은 사람에게는 cuti citta가 일어날 까닭이 없습니다. 그들의 죽음에서 일어나는 것은 이 살과 피의 몸이 부서지고 jīvita rūpa가 깨지는 것입니다.

kāyē jīvita indriya hin̆dī yanavā misak manōmaya vaśayen pihiṭannā vū ēka kaya daja kaya trija kaya kiyana mē kāya tunen yutta vana ara karma śaktiyaṭa kriyātmakama vena karma kayat ekkaṭa sambandhatāvaya venas karanna bæ. ē nisā æya velāvaṭa mokada innē?

몸의 jīvitindriya만 끊어질 뿐, 마음으로 이루어진 세 가지 몸으로 된, kamma의 힘으로 움직이는 kamma의 몸과의 이어짐은 바꿀 수 없습니다. 그러면 그때 무엇이 남습니까?

karmaca cittakina mē kaya dekin yutta vana mahansiya kaye mærena mokakda ēka pættakaṭa yanavā

kammaja와 cittaja 두 가지로 된 것은, 이 지친 몸이 죽을 때 한쪽으로 비켜 갑니다.

api arana æssal vaḍanna sūkṣama kādipatiya eka vatakaṭa kiyannē onna o

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kenek mæṭakoṭa pættakaṭa yanavā kiyannē anna ēka yana svabhāvaya

누군가 죽으면 '한쪽으로 갔다'고 하는 것이 바로 그렇게 가는 모습입니다.

ehema gænat hita velā parisandhi vena kenek nemeyi. eyā etanama gihillā āya særa gæm̆benavā. tava idiriyaṭa kāla tiyenavā. minihek velā hiṭiyā nam gandhabbāva avaktivat kivvā anna ē gandhabbaya bavaṭa pat venavā. gandhabbaya anisarya gæm̆baṭa yanavā. eyā cuti paṭisandhi læbuvē næ.

그런 사람은 cuti와 paṭisandhi를 거치는 사람이 아닙니다. 그는 그 자리에서 다시 들어갈 배 속을 찾아갑니다. 앞으로 남은 시간이 있습니다. 사람이었다면, gandhabba라고 하는 그 gandhabba가 됩니다. gandhabba는 다른 배 속으로 갑니다. 그는 cuti와 paṭisandhi를 얻은 것이 아닙니다.

śuti paṭisan kiyannē mē cittakmē karmak karma karmaca rūpa sahita sūkṣama kayē vena [ugura kǣrīma] siddhāntayak. kriyāpati ē kriyā siddhāntaya api hitā innē mē maslē kaya mærīmēdī sambandha karanna hadannē. maslē kaya varṇaya cr̥tiya kiyalā maslē kaya upata paṭisandhiya kiyalā mēka sambandha karanna giyāhama cr̥ti paṭisandhiya sambandhaya tērum arannē.

cuti와 paṭisandhi는 마음과 kamma, kammaja rūpa가 있는 미세한 몸에서 일어나는 [목을 가다듬음] 과정입니다. 우리는 그 과정을 이 살과 피의 몸이 죽는 것과 이으려 합니다. 살과 피의 몸이 죽는 것을 cuti라 하고, 살과 피의 몸이 태어나는 것을 paṭisandhi라 하며 이으려 하니, cuti와 paṭisandhi의 관계를 잘못 이해하게 됩니다.

paṭisandhiya bhavāgē dutiya pūrṇa karmajayi. ē velāvēdī haṭagannā okkoma situvili [ugura kǣrīma] citta sampandhatāvaya ē kiyannē karma sambandhatāvaya mūlikayi. ēnisā karmaja rūpayangē sambandhatāvaya api mē maslēkayak nævīmaṭa sambandhayak nǣha. pasyaka maraṇaya kiyana eka vena masayak.

paṭisandhi, bhavaṅga, cuti는 모두 kammaja입니다. 그때 일어나는 모든 생각에서 [목을 가다듬음] 마음의 이어짐, 곧 kamma의 이어짐이 바탕입니다. 그러니 kammaja rūpa들의 이어짐은 이 살과 피의 몸이 죽는 것과는 관계가 없습니다. 몸의 죽음은 다른 문제입니다.

cuti cavana cuti cavanatā onna oya cuti kiyana tæna vitarayi cuta vena avasthāvaṭa i. cavanatā kiyalā tiyenavā.

cuti, cavana, cavanatā. 이 가운데 'cuti'라는 말만 떨어져 나가는 순간을 가리킵니다. cavanatā라는 말도 있습니다.

ē kiyannē ara mas lēkāva maḷaṭa passē ada maga avurut davas gaṇanak in̆dalā hutabunot anna ēka gatirasenā cavanatāva oya dekama siddha venavā tiyena saha vihita kaya vidira yanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

antara dāna aturu dānna

antaradhāna, 곧 사라짐.

abhignā lābhī puḷuvan sāpa karalā hæma kenaka suḷu visu velā phala kivvot ehema kayaṭa viciya karanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

maచ్చu maraṇen

maccu maraṇa.

svabhāva bhāvaya siduvē nemeyi maraṇayak eyā sambandha varṇayak. ē varaṇaya kalē rasa nitya kalēbaraya kiyana mē maslayakaya vahā tabalā ena ivat velā yana lakṣaṇayak tiyenna.

저절로 일어나는 죽음이 아니라 그와 이어진 죽음입니다. 그 죽음, kālakiriyā, 곧 kaḷebara라고 하는 이 살과 피의 몸을 내려놓고 떠나가는 특징이 있습니다.

kandānānēda mē skandhayangē vin̆diyā mē ādī vaśayen aṭa ākārayaka vigraha karalā tiyenavā mē maraṇaya āya micca dekkara maraṇak kiyalā maraṇaya ōka yā cuti kiyana eka tænak tiyenavā æhanna etana tamayi maraṇayayi cutiyayi dekama ekaṭa āvot tiyennē.

khandha들이 부서짐. 이런 식으로 여덟 가지로 죽음을 풀어 놓았습니다. 그 가운데 'cuti'라는 자리가 하나 있는데, 바로 거기에서 죽음과 cuti가 함께 옵니다.

karmaksē manna saha upakṣa ēvā kalāturakin siddha vena dēval kiri. upaya maraṇena atituura labā. karmakṣaya marana kokaṭa venna puḷuvan. væḍi hariyā siddha vennē āyuṣaya maraṇaya saha upacēdaka maraṇa

kammakkhaya와 ubhayakkhaya는 드물게 일어나는 일입니다. ubhayakkhaya 죽음은 아주 드뭅니다. kammakkhaya 죽음은 어떤 이에게 일어날 수 있습니다. 대부분 일어나는 것은 āyukkhaya 죽음과 upacchedaka 죽음입니다.

ēvāda pudgalayeha hæmaṭa ehema mē kaya vaṭunā hiḍa vunā pættakaṭa giha isi velā giyā vagē vunā ma īṭa passē uḍaṭa giyāma gilā kiyannē manu kaya giyā edæk ekayi eka eka vidi vigraha karanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

yanna ōna ē aya itin cuta paṭisandhi labalā nemeyi.

그런 이들은 cuti와 paṭisandhi를 얻은 것이 아닙니다.

itin mokak gæm̆buru vistarayak mē cuti sita saha paṭisandhiya kiyana eka. ēka citta vītiyak tuḷa siddha vena cittakṣa dē kriyākārītvayā mē citi paṭisandhi kiyannē.

cuti citta와 paṭisandhi라는 것은 깊은 설명입니다. cuti와 paṭisandhi란 한 citta vīthi 안에서 일어나는 마음 순간들의 작용입니다.

maraṇāsanna citta vītiya haṭaganna velāvēdī karmaca kriyākalāpaya muru karagena ē citta vītiyaka 14veni cittakṣaṇaya cuta vuṇā nam pālusa cittakṣaṇaya paṭisandhi velā bhava cittakṣaṇa dekak gihilayi citta vidi avasan venavā. ēka citta viyak tuḷa siddha vennē cittakṣana dekak ata tiyena siddhāntayak cuti paṭisandhi kiyannē.

죽음에 가까운 citta vīthi가 일어날 때, kammaja의 작용을 바탕으로 그 citta vīthi의 열네 번째 마음 순간이 cuti가 되면 열다섯 번째 마음 순간이 paṭisandhi가 되고, bhavaṅga 마음 순간 둘이 지나 citta vīthi가 끝납니다. cuti와 paṭisandhi란 한 citta vīthi 안에서 두 마음 순간을 차지하는 과정입니다.

itin mēka mē kenekuṭa balāgena kiyāgena yanna puḷuvan aha vigrahaya karanna puḷuvan velāvak nemeyi. siti paṭisandhiyaṭa yana velāva æhiviya æhuvā nam mohotak ōka kōṭi lassavārayak rasa vin̆duvada ōken paṁgu 17k taram tuḷadī siddha vennē kriyādhāmayakaṭa kiyanavā maraṇsāna citta vītiya kiyalā. næ suti parisan kiyana cittakṣaya deka nam citta vītiya anna ē taram alpa mādhayak tuḷa siddha vennē.

이것은 누가 지켜보면서 이야기하거나 풀어 줄 수 있는 시간이 아닙니다. 눈 한 번 깜박이는 동안 수없이 많은 마음 순간이 일어나는데, 그 가운데 열일곱 몫 동안 일어나는 과정을 죽음에 가까운 citta vīthi라 합니다. cuti와 paṭisandhi라는 두 마음 순간은 그토록 짧은 사이에 일어납니다.

itin asuru sænak kōṭi lakṣaya æṭa karapu bedalā paṁguttanā kālayak nam ē utiya īḷan̆ga paṇuva paṭisahā asuru sænak kōṭi lakṣayaṭa edalā paṁgu dekak gattahama onna ōpadu kāla mātrayak tuḷa siddha vena kriyādāmayak tamayi cuti saha paṭisandhi kiyannē.

손가락 한 번 튕기는 동안을 수천억으로 나눈 한 몫이 cuti이고, 그다음 몫이 paṭisandhi입니다. 그렇게 나눈 두 몫, 그만큼의 짧은 시간 안에 일어나는 과정이 cuti와 paṭisandhi입니다.

dæn ada hitannē hita venavā kiyannē mokakda paṭisandhi venavā kiyannē mokakda viśāla kālāntarayak tuḷa siddha vena vidiyak hæḍiya citta paṭisa vigraha karalā yana. æhipiya gahana mohoda r̥tipaṭisandhi dahas gāṇak siddha venna velāva ētanam ati mātra velāvak tuḷa siddha vena deyak mē carr̥ti paṭisandhi kiyannē.

그런데 요즘에는 cuti가 무엇이고 paṭisandhi가 무엇인지를 오랜 시간에 걸쳐 일어나는 일처럼 여기며 풀이해 갑니다. 눈 한 번 깜박이는 동안 cuti와 paṭisandhi가 수천 번 일어날 수 있습니다. cuti와 paṭisandhi란 그만큼 아주 짧은 시간에 일어나는 일입니다.

itin api visin maraṇayadī dæn maraṇaya velāva situvili nemeyi yamkisi ākārayen api issellā denavā dattayā.

그러니 죽을 때, 죽는 그 순간의 생각이 아니라, 어떤 식으로든 우리가 그보다 먼저 근거를 주어 놓는 것입니다.

situvili kiyannē api gonnana karma saṁkhāra ē nisā karma saṁkhāra api issella ipadannē næ. nipadavanna nipadavada api nibadavanavā karma śakti viśēṣa. niṣpādanaya karana śakti viśēṣa āpahu apiṭa praticāra dakvalana tattvayaṭa pat venavā.

생각이란 우리가 kamma saṅkhāra를 쌓는 것입니다. 우리는 kamma의 힘을 만들어 냅니다. 우리가 만들어 낸 그 힘이 다시 우리에게 되돌아와 반응하는 상태가 됩니다.

ē karma śakti viśēṣa api kæmæti vuṇā akæmæti vuṇā. anukūla pratiāvayan api karā aramuṇu vaśayen kiyalā dena avasthāvaṭa pat venavā.

그 kamma의 힘은 우리가 좋아하고 싫어한 것에 맞는 반응을 대상으로 우리에게 가져다주는 상태가 됩니다.

menna mehema apē jīvitayaka hæma mohotak pāsāma vindavīn hiṭiyā. koyi mohotē hiṭiyā api ara goḍanagan tiyena praticāraya dakpanna narapuka śakti visu api karā hābā ælīmayi pavatiyinnē. api vaṭa karalā pavatinnavā.

이렇게 우리는 삶의 매 순간 그것을 겪으며 살았습니다. 어느 순간에나 우리가 쌓아 놓은 반응하는 힘들이 우리를 쫓아와 달라붙어 있습니다. 우리를 둘러싸고 있습니다.

oya velāvēdī monavada api væḍipurama karalā tibunē? væḍipurama karalā neveyi væḍipurama balalā tibunnē ōken væḍipura karapuvā nēda?

그때 우리가 가장 많이 한 것은 무엇이었습니까? 가장 많이 했다기보다 가장 많이 마음을 기울였던 것, 결국 그것이 더 많이 한 것이 아닙니까?

karma śaktiya væḍipurama balana kiyalā tibupenaṭa karmayak karalā tibuṇā. ēka balavat api ara praticāra dakkaminkin næginnavā. ēka varṇāsanna mokada vitarak nemeyi koyi mohotan tiyenavā karapu mohota vitarak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēkaṭa avaśya vena avasthāva vaśayen api lanna mē pævætmaṭa hētu vena bhavāṁga vaśayen genāpu śakti viśēṣaya balavatva tiyenavā nam ē kāyika mānasika bhavayen bhavayen venas kirīma siddha karannē næti vena vidihaṭa ē śaktiya varakenna pavatinavā ara alut parivartanayak vaturūpa parivartanayak karanna inava tiyena.

이 존재의 바탕인 bhavaṅga로 가지고 온 힘이 세다면, 몸과 마음의 존재를 바꾸지 않도록 그 힘이 계속 이어집니다. 새로운 바꿈, 곧 vatthu rūpa의 바꿈을 할 힘이 남아 있습니다.

ē śaktiya durvala velā giya velāvaka ara vaṭa karalā tiyena iccak vaṭa karalā apima goḍanāgāgata śaktiyen gælapena balavat eka upādāna karapu eka. ēka etana ædilā ædilā aramuṇu vaṭa karalā cutipatṭi santayen kriyātmaka karana kriyāvaliya siddha vidītiya sakas karanavā. ēkaṭa avaśyaṭa karma karma nimiti gati nimiti mula gasvanavā. aramuṇu karalā denavā.

그 힘이 약해졌을 때, 둘러싸고 있던 것들 가운데 우리가 스스로 쌓은 힘에 맞는 센 것, 붙들어 온 것이 그쪽으로 끌려와 대상을 둘러싸고, cuti와 paṭisandhi로 이어지는 vīthi의 과정을 짜 맞춥니다. 그것에 필요한 kamma, kamma nimitta, gati nimitta를 뿌리내리게 하고 대상으로 줍니다.

ēka siddha karannē ē api goḍannaka karma śaktiya misak apiṭa ōnē hitiviṭa karanna puḷuvan ēva yahapankamak. ara śakti viśēṣaya balavat nam tamayi. [ugura kǣrīma]

그것을 하는 것은 우리가 쌓은 kamma의 힘이지, 우리가 원할 때 마음대로 할 수 있는 일이 아닙니다. 그 힘이 세다면 말입니다. [목을 가다듬음]

tava kenekuṭa bohōgena api muṇa gæhenna. mandu parisanayak gonnagalā dennē avaśya padutalayak hari.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ara karma śaktiyak gonnakoṭa pravr̥ti vipāka vaśayen parisaraya hadanna. paṭisandha vipāka

kamma의 힘이 쌓이면 pavatti vipāka로서 환경을 만듭니다.

vaśayen parisaraya hadanna. paṭisandha vipāka tiyannē pravr̥ta vipāka vaśayen varakarapu parivāra karma śaktiyē antima pratiphalaya jana karma śaktiya tamayi.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

karma śaktiyak gevilā giyā. tava karma śaktiyak ārambha velā nam nāva paṭisandhiyak labāganna hētu avasthāvaṭa pat vunānam mē avasthāva kālayak idiya. ē kiyannē ara dæn tiyena paṭisandhiya labalā dunna śaktiya deviya avasānaya vana kālaya samaharanna māsa gānak kal tiyā. ē pudgalayāṭa inna paṭan gannavā.

한 kamma의 힘이 다 쓰였습니다. 다른 kamma의 힘이 시작되어 새 paṭisandhi를 얻을 까닭이 마련되었다면, 이 일은 얼마쯤 앞서 일어납니다. 곧 지금의 paṭisandhi를 준 힘이 끝나기 몇 달 전부터 그 사람에게 시작됩니다.

ara karapu karma śaktiya mataka pasukalā dunnā aramuṇa aramuṇu venna paṭan gannavā. ē nisā samaharaṭa ohu karalā dunna yahapat deyak. ohuṭa hæmadēma yahapat adahas matu venna paṭan gannavā.

지은 kamma의 힘이 기억으로 떠올라 대상이 되기 시작합니다. 그래서 어떤 이에게는 그가 했던 좋은 일 때문에 온갖 좋은 생각이 떠오르기 시작합니다.

ohu karalā vaḍatra saṁkhāraya yaṁśayada ē saṁkhārayen dækilā tiyena viññāṇa śaktiya mat karapu śakti viśēṣaya. api karma śaktiya kiyalā kiyannē. oya karma śaktiya īrāṭa samāvaṭa havā ævidilā vaḍa karagena tamangē manasaka aramuṇu denna paṭan gannavā anukūta

그가 기른 saṅkhāra, 그 saṅkhāra로 생긴 viññāṇa의 힘, 그렇게 쌓인 힘을 우리는 kamma의 힘이라고 부릅니다. 그 kamma의 힘이 차례로 다가와 자기 마음에 맞는 대상을 주기 시작합니다.

mē aramuṇaṭa paṭan ganna ōnē samādhakāra haya māsayak avuruddak tik dennavā. puddu mæna kipu

이 대상이 시작되는 것은 여섯 달이나 한 해쯤 앞서입니다.

ōka dænaganna puḷuvan viēsaya rakaṭa mē samahara aya innavā.

이것을 알아볼 수 있는 사람들이 있습니다.

mē mahā jara væḍa buḷu væḍa okkoma kara kara kālē gata karalā gata karalā eham inna kaṭa ohoma hit hin̆dī gaman vena vināśa venavā kiyalā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pudgalayā caritaya venas venavā. īṭa passē pudgalayā balapuhama nidalōma samahara velaṭa hon̆da pættaṭa hærilā. hon̆da dēvalma katā karanavā. hon̆da pættaṭama næm̆buru venavā. mehema kālayak innavā ē pættama hoyā daka vidhāra parivardhanayak vunā vagē ohuṭa dænnavā.

그 사람의 성품이 바뀝니다. 그 뒤로 그 사람을 보면 어떤 때에는 좋은 쪽으로 돌아서 있습니다. 좋은 것만 이야기합니다. 좋은 쪽으로만 기웁니다. 한동안 그렇게 지내며 그쪽만 찾으니, 마치 생각이 달라진 것처럼 보입니다.

mē krama dihakaṭa venavā. ārya bavaṭa pat vuna kenāṭat ehema venavā. ehema nemeyi sāmānyayen pævætmak tuḷa æti venna karma vēgaya yanakoṭat oya vagē venasak venavā. carita venas vīmak.

이것은 몇 가지 방식으로 일어납니다. ariya가 된 사람에게도 그렇게 일어납니다. 그렇지 않더라도 보통 한 존재 안에서 kamma의 기세가 다해 갈 때 이런 변화가 생깁니다. 성품이 바뀌는 것입니다.

ara karana gata kusala karmayak hō ara mahā puṇya karmayak tibuṇanam ehema ara gevana karmayaṭa dæn gevilā ivarenna nava adahat venas karamin ara puṇya karmaya sihiganna ēṭa gati rassayaṭa vaṭinavā kiyalā han̆ḍava ē gati rassayaṭa anukūrṇayē dēval yaḍi adit karanna hita æti kara mehe pudgalayāgē viśāla parivartanayak venavā.

지은 kusala kamma나 큰 puñña kamma가 있었다면, 다 써 가는 kamma가 끝나 가면서 생각을 바꾸고 그 puñña kamma를 떠올리게 합니다. 그 gati에 맞는 일들을 하려는 마음을 일으켜 그 사람에게 큰 바뀜이 일어납니다.

vena mē parivartanaya vennē ara tibiṭa karma śaktiya gevalā nava karma śaktiyak pihi kirīmaṭa avaśya karana parisaraya udā venakoṭa maraṇa mohotē nemeyi ōka vena kal tiyalā. avurudu gānak haya māsayak mēvāyē kālayak tiyāyanam paṭan gata venasa mehema ṭike ṭika enna enna væḍi venavā.

이 바뀜은 있던 kamma의 힘을 다 쓰고 새 kamma의 힘을 세우는 데 필요한 환경이 찾아올 때 일어나는데, 죽는 순간이 아니라 훨씬 앞서 일어납니다. 몇 해, 여섯 달, 그만큼 앞서 시작된 변화가 이렇게 조금씩 점점 커집니다.

væḍivelā antima asanītiyak hari kāyika rōgayak hari hædena tirena tattvayak udā vecca velāvaka ara gatiyamayi divalaṭa paṭan gannē īṭa pāra ēva matuvenavā. matuvenavā matuvenā atinta mokada vennē varṇāsanna mohota venakoṭa genāpu karma śaktiya ivarenavā. tava karma śaktiyak gonnæginna kohomada maga vecca gavama anna ara parivartana citta vītiya haṭaganna.

그것이 커져 마지막 병이나 몸의 병이 생기는 때가 오면, 바로 그 gati가 빛을 내기 시작하고 거듭 떠오릅니다. 떠오르고 또 떠오르다가 죽음에 가까운 순간이 되면 가지고 온 kamma의 힘이 다합니다. 다른 kamma의 힘이 쌓여 길이 열리면 바로 그 바뀌는 citta vīthi가 일어납니다.

ē citta vītiya haṭagannakoṭa āsanna citta vīti kōṭi prakōṭi gānak haṭagena haṭagena gihillā gihillā ēvā antima citta vītiya haṭaganna. maraṇāsannaṭa āsāna karapu citta vītiya hæma vehema yavan sit væḍa karanna paṭan gannavā.

그 citta vīthi가 일어날 때, 죽음에 가까운 citta vīthi가 수천억 번 일어나고 또 일어나다가 마지막 citta vīthi가 일어납니다. 죽음에 가까운 citta vīthi마다 javana 마음들이 작동하기 시작합니다.

nætnam ēkē karma śaktiyak natanā. vipākava karma sambhava kiyalā ayisara. anna ē nipana karma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sambhāvaya nisā yadennē citta prahādaya matu karamin hari cita śōkaya saṁvēgaya matu karamin hariya iṣca anicca dekaṭa anukūlava gati lakṣaṇaya mattu karagena midī ē sitivili adaham ḷan̆ga lan̆ga nipadavanna paṭan ganna.

그 kamma 때문에 마음의 맑음(citta pasāda)을 일으키거나, 근심과 saṃvega를 일으키며, iṭṭha와 aniṭṭha에 맞게 gati의 특징을 드러내 그런 생각들을 잇달아 만들어 내기 시작합니다.

ēken mokada vennē nædannē gatiya enna enna balavat venna ōna. balavat velā balavat velā enakoṭa ē gatiya tuḷinma tamayi pudgalayāgē siddhiya siddha vennē.

그러면 어떻게 됩니까? gati가 점점 세집니다. 세지고 세져서 그 gati를 통해 그 사람의 다음 일이 일어납니다.

anna ēkē budurajāṇan vahansē kiyannē sitivilla mokakda paṭisandhi mokakda kiyalā nemeyi aha cutiya kohomada upada kohomada kiyalā cutiya nemeyi ahannē gatiya mokakda upada mokakda gati uppattiya kiyana deken tamayi budurajāṇan vahansēgen pana karalā tiyennē kenek apā kenek balanna eyā gatiya kohomada upatakō

그래서 붓다께서는 생각이 무엇인지, paṭisandhi가 무엇인지를 묻지 않으십니다. cuti는 어떻고 태어남은 어떤지를 묻는 것이 아니라, gati는 무엇이고 uppatti는 무엇인지를 물으십니다. 붓다께서는 gati와 uppatti, 이 두 가지로 물으셨습니다. 어떤 사람을 보고 그의 gati가 어떤지, uppatti가 어떤지를.

sitivili kiyannē ekak gati kiyannē tava ekak.

생각은 하나이고 gati는 또 다른 것입니다.

sīnimi disaṁkhā pahaḷa vunā nam gatiya disaṁ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sitivili manussa dharmayanṭa annava pahaḷa vuṇā. gatiya manussaya sitivili dēvagata dharmaya anuva pahaḷa vuṇā. gatiya dēva

생각이 사람의 dharma에 맞게 일어났다면 gati는 사람입니다. 생각이 deva의 dharma에 맞게 일어났다면 gati는 deva입니다.

maraṇāsanna mohotēdī matu vennē gatiya. anna ē gatiya tamayi antimaṭa cutiyaṭama cutiya lan̆ga parisandhiyaṭa ādhāra karana vennē.

죽음에 가까운 순간에 떠오르는 것은 gati입니다. 바로 그 gati가 마지막에 cuti와, cuti에 이어지는 paṭisandhi를 돕습니다.

gati lassana patuu vanahama gatiya hæma gatiyaṭa anukūla vannā vū svabhāvaya matu karalā denavā karma śaktiya.

gati의 특징이 떠오르면 kamma의 힘이 그 gati에 맞는 본모습을 드러내 줍니다.

paṭisandhiya labā dennē heda nemeyi paṭisandhiya labā dennē karma śaktiya. karma śaktiya upakaraṇa vena ekak sidavili kiyannē tava ekak.

paṭisandhi를 주는 것은 생각이 아닙니다. paṭisandhi를 주는 것은 kamma의 힘입니다. kamma의 힘이 도구가 되는 것이 하나이고, 생각은 또 다른 것입니다.

sidavili citta caitasika kiyannē hidivili hā sambandha. gatiya kiyannē karma sakya ahagæta deyak. ēken taram kriyā kaḷā.

생각, 곧 citta와 cetasika는 생각하는 일과 이어져 있습니다. gati란 kamma의 힘이 붙든 것입니다. 그것으로 움직였습니다.

karma śaktiyen issellāma gerak dennē nemeyi. vastu rūpa parivartana vastu rūpayak parivartanaya karalā ēkaṭa avaśya karana dharmayak lassa karalā dīlā manasa nirmāṇaya karalā ehenam manasaṭa avaśya karana manō manōvāraya nirmāṇaya karalā. manōraya gaṭṭanaya vīmaṭa avaśya karana dharmaya niṣpādanaya karalā denavā karma sāka

kamma의 힘이 맨 먼저 생각을 주는 것이 아닙니다. vatthu rūpa를 바꾸고, 그에 필요한 dharma를 마련해 주고, 마음을 만들고, 마음에 필요한 mano dvāra를 만들고, 그 문에 부딪힘이 일어나는 데 필요한 dharma를 만들어 주는 것, 그것이 kamma의 힘입니다.

īṭa passē hitak haṭagannē ē deka gattotmē pratiphalayak vaśayen īḷan̆gat bæhama hita haṭaganna. hitakin hitak haṭagannavā nemeyi. hitakin karma śaktiyak haṭagannavā. karma śaktiyen gaṭṭana kriyāvaliyak haṭagannavā. gaṭana kriyāvaliya ekatu phalayak vadili han̆dak haṭagannavā.

그 뒤에 그 둘이 만나 생긴 결과로 다음 마음이 일어납니다. 마음에서 마음이 일어나는 것이 아닙니다. 마음에서 kamma의 힘이 일어나고, kamma의 힘에서 부딪힘의 과정이 일어나고, 부딪힘의 과정의 결과로 생각이 일어납니다.

ehenam api hitannē hiṭiya hirahaṭa.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mēka tērum ganna ōna. dæn goyam bījayen goyam karalak haṭagannavā. goyam karralayen goyam bījayak haṭagannavā kiv mokenda siddha vuṇē. atara mætimīcca gahaka kriyākārītvayak tunē siddha vecca eka pratiphalayak mædivenā ēka akunē næhænē.

이것을 이해해야 합니다. 볍씨에서 벼 이삭이 생기고 벼 이삭에서 볍씨가 생긴다고 하는데, 무엇으로 그렇게 됩니까? 그 사이에 나무 한 그루의 작용으로 일어난 결과가 끼어 있습니다. 그것이 보이지 않을 뿐입니다.

bījayak nisā tava bīja karalak haṭagannavā. ē karalayek tiyennē bījayak nisā āyē karalak haṭagannavā kiyalā apiṭa kalen karalaṭa katāva kiyanna puḷuvan.

씨앗 때문에 또 이삭이 생기고, 그 이삭에 있는 씨앗 때문에 다시 이삭이 생긴다고, 이삭에서 이삭으로 이야기할 수 있습니다.

namut karalakin vīdiyak haṭagannakoṭa vījiyē karalak haṭagannakoṭa ēka kelet atara vædi mokakda vījayē rōpanaya vecca tænvaṭam haṭagatta gahak hædilā ē gaha daralā mōralā pōṣaṇaya velā hiṭa malphala daralā ēken giḍiyak haṭagena hō karalak harakenna ēkama tamayi yannē bījiyak haṭagattē.

하지만 이삭에서 씨가 생기고 씨에서 이삭이 생길 때, 그 사이에 끼어 있는 것은 무엇입니까? 씨가 심긴 자리에서 나무가 자라고, 그 나무가 버티고 여물고 양분을 받아 꽃과 열매를 맺고, 그것에서 씨나 이삭이 생깁니다. 씨는 바로 그렇게 생긴 것입니다.

næn ēka bījayak nisā ēken haṭagatta tava bījiyak haṭagænīmaṭa ataramiyaek tiyenavā. atarama ædiha gaha nætnam vædi [ugura kǣrīma]

그러니 씨앗 때문에 그것에서 다른 씨앗이 생기는 데에는 그 사이에 끼어 있는 것이 있습니다. 그 사이에 나무가 있습니다. [목을 가다듬음]

ēvā eka siddha santānayak eka sitīḍik. tava sitivilayak pahaḷa karanavā nemeyi. sitī velā śaktiyak pahaḷa karanavā. śaktiya kriyādāmaya kriyātmaka velā ē kriyādhāmaya pratiphalayak passē yaḷi sidi velā pahaḷa karanavā.

그것들은 하나의 흐름(santāna)입니다. 생각이 또 다른 생각을 낳는 것이 아닙니다. 생각이 힘을 낳습니다. 그 힘의 과정이 작동하고, 그 과정의 결과로 다시 생각이 생겨납니다.

ēka sidivili velā tirisan anit sidivili ara manussa venavā. ēka manussaya karalā issellā sidivilā manussati vunā. īḷan̆ga sidivilā tirisam vidihaṭa yanna. mæta venasak venna ōnē. cuti paṭisandhiyana venasak.

그 생각이 tiracchāna가 되고, 다른 생각은 사람이 됩니다. 앞의 생각은 사람으로 만들어 사람의 gati가 되었는데, 다음 생각이 tiracchāna 쪽으로 가려면 어떤 바뀜이 일어나야 합니다. 바로 cuti와 paṭisandhi의 바뀜입니다.

anna etana innē sitivi hæduvā nēda sitivi valin karma śaktiya gonnagala gonnæpu karma śaktiya yaḷi sidirimādāvak pahaḷagena ārambhaya hadalā tiyenavā.

거기에는 생각이 만들어 놓은 것, 생각으로 쌓은 kamma의 힘이 있고, 그 쌓인 kamma의 힘이 다시 생각의 흐름을 일으키며 새 시작을 마련해 놓았습니다.

dæn manaṁca paṭicca dhammēca uppajjati manō viññāṇaṁ kiyana ekayi siddhinnē.

'manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ', 일어나는 것은 바로 이것입니다.

ehenam mana karma śaktiyan haṭagannavā. dharmaya karma śaktiyan haṭagannavā apē gaṭṭanaya karalā dīma karma śaktiya kriyāvala. ēkē pratiphalaya vaśayen haṭagannā vū deveni eka ēken haṭagatta hita. ehenam paḷaveni minisē badu hitaṭa parivartanaya vennē ohomaka.

그러니 mana는 kamma의 힘에서 생기고, dharma도 kamma의 힘에서 생기며, 부딪힘을 마련해 주는 것은 kamma의 힘의 작용입니다. 그 결과로 생기는 두 번째 것이 그것에서 생긴 마음입니다. 첫 번째 사람 같은 마음이 바뀌는 것은 그렇게입니다.

minis vastu rūpayak ædu karē tiyenakan mēkē minis ida haṭaganna. minis vidiyaṭa hitanna puḷuvan va īṭa passē vattu rūpa parivardhanaya karma śaktiya cuṭiparisan vaśayen karana. ēka hitanē.

사람의 vatthu rūpa가 있는 동안에는 사람의 마음이 일어나고, 사람처럼 생각할 수 있습니다. 그 뒤에 kamma의 힘이 cuti와 paṭisandhi로서 vatthu rūpa를 바꿉니다. 그것이 생각하는 것입니다.

ēka śakti kriyāvatin dravya vastu mul karagena haṭaganna bāhira kriyāvaliya. ēka baḷu vidihat nam ē mē bāhira kriyāvaliya sakas karalā dunna. etana paṭan gena haṭagannē ēvaya gaṭṭanaya haṭaganna cittāvaliya paḷu cittāvaliya.

그것은 힘의 작용으로 물질적인 vatthu를 바탕으로 일어나는 바깥 과정입니다. 그것이 개의 방식이라면 이 바깥 과정을 그렇게 짜 줍니다. 거기서부터 부딪힘이 일어나고 마음의 줄, 곧 개의 마음의 줄이 일어납니다.

dæn minihāṭa vagē hitanna bæ valla

이제는 사람처럼 생각할 수 없습니다.

hin̆gin hadā hagannavā kiyana mē vennē hitakin karma śaktiyak vata venavā. karma śaktiyen ava lōkayaṭa avaśa karanavā. āyatana pahaḷa kirīmē mūla dharmaya siddha karanavā. ē mūla dharmayan mul karagena ēvaya kaṭaya nævatanayak hitin pālanāvak pahaḷa karanavā.

마음에서 마음이 생긴다고 하는 것에서 실제로 일어나는 것은, 마음에서 kamma의 힘이 생기고, kamma의 힘이 그 세계에 필요한 āyatana를 만들어 내는 뿌리 dharma를 일으키며, 그 뿌리 dharma를 바탕으로 부딪힘이 일어나 마음을 일으키는 것입니다.

ohoma hituvi rǣ hitivi rǣṭa venas velā yannē cr̥ti paṭisandhiya gætiya parivartana. mē cutiya paṭisandhiya pūrṇa karma.

그렇게 생각이 생각으로 바뀌어 가는 것이 cuti와 paṭisandhi, gati의 바뀜입니다. 이 cuti와 paṭisandhi는 온전히 kamma에서 나온 것입니다.

mē api bæn̆dilā tiyennē hit valin nemeyi. namut apiṭa kiyannē anāgiya paṭan gennē gaṁgāva pravāhayak hari nokæḍī galā inna citta pravāhayakaṭa api koṭapi velā innavā kiyalā saṁsārē api koṭapi velā innē karma pravāhaya misā citta pravāha.

우리가 묶여 있는 것은 마음이 아닙니다. 그런데 우리에게는, 시작 없는 때부터 강물처럼 끊이지 않고 흐르는 마음의 흐름에 우리가 saṃsāra에서 갇혀 있다고 말합니다. 우리가 갇혀 있는 것은 마음의 흐름이 아니라 kamma의 흐름입니다.

nokæḍī galā yana citta pravāhayak tiyenavā kiyalā api nigamanaya kaḷot asan satyaya bōdhi. mahākalpa 500k yanakan hitak nætuva oḍuva rak guvā ēka venna puḷuvan. kæḍala kapa

끊이지 않고 흐르는 마음의 흐름이 있다고 결론을 내린다면, asaññasatta는 어떻게 됩니까? 오백 mahākappa 동안 마음 없이 머무는 일이 있을 수 있습니다. 끊어지는 것입니다.

nirōdha samāpattiyaṭa samādhiyaṭa hat davasa rakinna nam goḍāk anāgāmī arihatu vunā hata āya hite hinavā kiyalā siddha pravattaya dina hatak kæḍunē næda

anāgāmī나 arahant가 nirodha samāpatti에 들어 이레를 머물다가 다시 마음이 일어난다고 하니, 이레 동안 그 마음의 흐름은 끊어지지 않았습니까?

kæḍenavada

끊어집니까?

hæbæyi nirōdha samapattayaṭa samadi karmaja tējō dhātuva poḍḍakvat venas vennē næti væḍa karanavā. karma pravāhayen api satvaya vaśayen anādī vanā satta pravāsaya karma pravāhayaṭa puḷuvan haṭaganna dī anuva kalin kala eka ākāra karanavā.

그런데 nirodha samāpatti에 들어 있어도 kammaja tejo dhātu는 조금도 바뀌지 않고 작동합니다. 우리는 kamma의 흐름에 의해 시작 없는 때부터 중생으로 이어집니다. kamma의 흐름은 때에 따라 일어날 것을 일으킬 수 있습니다.

asaṁca satyaya palā mahākalpa 500k hitak dura nævænna satvaya penavā. citta pravāsaya ka eka. hæbæyi karma pravāsaya asya satvaya mahā kalapasiya eka kriyā.

asaññasatta는 오백 mahākappa 동안 마음 없이 머무는 중생입니다. 마음의 흐름은 끊어진 것입니다. 하지만 kamma의 흐름은 asaññasatta에서도 그 mahākappa 내내 작동합니다.

dæn satvayek yam pravāhayakin bæn̆dilā innavā nam bæn̆dilā inna karma pravāhaya nækam citta pravāhaya avidharmayaṭa aturavā lanakoṭa tamayi siddha pravr̥ttiya nokæenavā kiyalā tiyennē.

중생이 어떤 흐름에 묶여 있다면, 묶여 있는 것은 kamma의 흐름이지 마음의 흐름이 아닙니다. abhidhamma에 들어가 보면 바로 그 흐름이 끊어지지 않는다고 되어 있습니다.

tamayi ātma utura ekannē ātma dr̥ṣṭiya venama mēkak. citta pravāhayak enavā kiyalā gattot ē dharma hāvala venavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ātma dr̥ṣṭiyaṭa væṭennē yamkisi deyak satva pudgala dravva vatutin ēka vastuvak tiyenavā kiyalā mē dr̥ṣṭiya inna ekak.

atta diṭṭhi에 빠지는 것은, 중생이나 사람이나 물질이라는 어떤 것이 하나의 실체로 있다고 보는 견해를 가질 때입니다.

[ugura kǣrīma] ātma dr̥ṣṭiya kiyannē ēkayi. hita kiyalā deyak tiyenavā, kata kiyalā deyak tiyenavā, hon̆da ekak tiyenavā, nota ekak tiyenavā kiyalā. [ugura kǣrīma] ē vagē sampiḍanayak velā tiyena pravāhayak han̆durannē nætuva ēka æti hæṭiyaṭa ganna.

[목을 가다듬음] atta diṭṭhi란 그것입니다. 마음이라는 것이 있다, 몸이라는 것이 있다, 좋은 것이 있다, 나쁜 것이 있다고 하는 것. [목을 가다듬음] 그렇게 뭉쳐진 흐름을 알아보지 못하고 있는 그대로의 것으로 받아들이는 것입니다.

dæn væḍi goḍak tiyenavā. væḍi goḍa vihara ekak tiyenavā kivvahama api kiyanavā ehema ekak pennavā. kumak nisā væli kæḍē væḍi kæḍē kōṭi gānak væḍi kæṭa ekaṭa vīma nisā væḍi goḍak tiyenavā. api ehema dannavā nam

모래 더미가 있습니다. 모래 더미가 있다고 하면 우리는 그런 것이 보인다고 합니다. 무엇 때문입니까? 모래알, 수억 개의 모래알이 한데 모였기 때문에 모래 더미가 있는 것입니다. 우리가 그렇게 안다면,

api ēkē ātma dr̥ṣṭiya.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

āpō dhātuvayi, tējō dhātuvayi, vāyō dhātuvayi, paṭhayē dhātuvayi kiyana mē dhātu hatara ekvīma nisā kayak venna. api ahat vistiyaṭa

āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, 이 네 dhātu가 모여서 몸이 됩니다.

neveyi bæ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dhātu katāvak nemeyi. kayak hon̆da tiyenavānē masē kayak. ehema ekak tiyenavā. anna āta ehema ekak hædilā tiyennē mehema mē kǣlla ekatu vīma nisā hētula raṭāva kriyādhāmayak nisā mehema ekak pēnavā kivvot ātya

dhātu 이야기가 아니라 멀쩡한 살과 피의 몸이 있지 않느냐, 그런 것이 있다고 보는 것이 atta입니다. 그런 것이 생긴 것은 이렇게 조각들이 모이고 원인과 결과의 과정 때문에 그렇게 보일 뿐이라고 말한다면,

orak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

citta caitasika kriyādāmayangē eka vælana vælenakoṭa hædena api sampiḍanayak tiyenavānam. ē sampiṇaḍanaya gonnækinavā rāga hita, dvēśa hita mōha hita ādī vaśayen karana sampiḍanaya. ē sampiṇaḍanaya vidyāmā. hæbæyi ēkē ekakna. rāga hita kiyalā gattē ekak nemeyi. cittakṣaṇa apramāṇaya sampila. kæṭi karalā gattā sampata. ēkaṭa māga hitannē.

citta와 cetasika의 과정들이 한데 얽혀 만들어진 뭉침이 있다면, 그 뭉침이 rāga의 마음, dosa의 마음, moha의 마음 같은 것으로 쌓입니다. 그 뭉침은 실제로 있습니다. 하지만 그것이 하나입니까? rāga의 마음이라고 하는 것은 하나가 아니라 셀 수 없는 마음 순간들이 뭉친 것입니다. 엉겨 붙은 뭉침입니다. 그것을 rāga의 마음이라고 하는 것입니다.

æhi biya gahana mohotak kōṭi lakṣayak paṁga taram bedana mokada uppāda nidi van̆ga kiyana avasthā tunak tuḷa haṭagena vipariṇāvayaṭa pat velā bin̆dilā yanavā. peman cittāvalī cittakṣaṇa viśāla sǣna samāna cittakṣaṇa sǣneta sampiṇaḍanayak ekatu karala kiyāgattaē sampiṇaḍanaya ekak vaśayen han̆dunāṭa gatta nama tamayi rāgaya cittaya. dvēśa cittaya mōha citta ādi vaśayen.

눈 한 번 깜박이는 동안을 수천억으로 나눈 만큼의 사이에, uppāda, ṭhiti, bhaṅga라는 세 단계 안에서 일어나 바뀌고 부서져 사라집니다. 그런 마음의 줄, 마음 순간들의 거대한 더미를 모아 뭉친 것, 그 뭉침을 하나로 알아보고 붙인 이름이 rāga의 마음, dosa의 마음, moha의 마음 같은 것입니다.

sita kiyana eka sthirot tiyenavā kiv anatta væṭenavā ara kiyana ātmakin tiyenavā. sita kiyalā kiyannē mokadak mokadak pāsāva haṭaganna hētuphalaya kriyādhāmayakaṭayi. cita kiyalā goḍannækin ehema ekak kiyalā dænagattot eha āsayen torava dakinnavā.

마음이라는 것이 굳건히 있다고 하면 그 atta가 있다는 쪽으로 빠집니다. 마음이란 매 순간 일어나는 원인과 결과의 과정입니다. 마음이라는 것을 그렇게 쌓인 것으로 안다면 atta 없이 보게 됩니다.

[ugura kǣrīma] ēkayi dakinnē.

[목을 가다듬음] 보는 것은 그것입니다.

dæn mē ahanē maraṇayaṭa etana tamayi situvili ætivana situvilla nemeyi metana ganna.

이제 이 질문에서, 죽을 때 일어나는 생각이라는 것을 여기서 그대로 받아들여서는 안 됩니다.

dæn kenek ihiyen ayinna ævidina. enakoṭa ayin bellana pollā elā ayiṭa prihē tikalā pakuvōra tiyalā mehāṭa yanavā. dæn mihaṭa katā karaganna nin bayara velā muhuṇat amutu karagena nicciya nætuva viva balāgena dæn aramuṇu gihin kivvayi. aragena kīhen ayina ænnē næhæ. bayagalalā yanna kiyalā. pēnavā māna ekak næhæ. ē siddha

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kiyalā. pēnavā māna ekak næhæ. ē siddha vecca kriyāvaliya dæn mehaṭa pēnnat næhæ. hæbæyi vecca siddhaya nisā haragatta vitara æti vuṇā ektarā gatiyak baya gatiya.

그 일어난 과정은 이제 그에게 보이지도 않습니다. 하지만 일어난 일 때문에 어떤 gati, 곧 두려움의 gati가 생겼습니다.

dæn bayakatvaya dæn mokada karannē? ēka dæn kriyātmakayi. hadavataka diḍī piḍi galalā gæhenavā. mehema

그 두려움이 이제 무엇을 합니까? 그것이 지금 작동하고 있습니다. 심장이 쿵쾅쿵쾅 뜁니다.

hadavataka diḍī piḍi galalā gæhenavā. mehema puruṣa væṭenavā vēnayen bōna kaḷu velā æn̆gilā gihillā nikan lā hærinam dæn hatidā innavā vidiha. ekakvat ehalā hiṭa ma eccan dē hidāgannat bæhæ kiyalā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi baya kiyana eka. dæn baya kiyannē hitak næ. sidiviḍa. anna hitakka samaga ekatu veccē gatiya.

그런데 두려움이라는 것, 두려움은 생각이 아닙니다. 생각이 아닙니다. 마음과 함께 붙어 있는 것은 gati입니다.

menna mē vagē aramuṇu dīlā dīlā situvili matu karanna hētukāra dunnahama anukūla gati lakṣaṇayaṭa ē panasa pat venavā.

이런 식으로 대상을 거듭 주어 생각을 일으킬 까닭을 주면, 마음은 그에 맞는 gati의 특징을 띠게 됩니다.

etakoṭa gatiyak goḍanæge yam gatiyak hitakin goḍanæguvot nævatat aramuṇu dīlā venas jātiyaka aramuṇu dīlā ehenam ē tattva tuḷin venas parivartanayak karanakan ara gatiya venas karanna bæ.

그러면 gati가 쌓입니다. 마음으로 어떤 gati를 쌓았다면, 다시 다른 종류의 대상을 주어 그것으로 다른 바뀜을 일으키기 전까지는 그 gati를 바꿀 수 없습니다.

gatiyaṭa ehema himi yam śaktiyak tibuṇāda ē śaktiya koccara kālayak tiyenakan ē gatiya sēma kriyātmaka. anna gatiya karma śaktiya. sidivili citta śakti velā.

gati에 어떤 힘이 있었든, 그 힘이 남아 있는 동안 그 gati는 그대로 작동합니다. gati가 곧 kamma의 힘입니다. 생각은 마음의 힘이 됩니다.

dæn ōkaṭa bayavenna epā. kohomaka kiyanavā oya velāvē mat dannavaṭa karana væṭa. sati bayangē pāvinna ekak tāpa kenek gāgē taṇḍiyaek ekayi kiyalā daki penvaṭa mokada karannē dænna nam balanna puḷuvan kō dæn tāma kuṭuva nægilā yanna enna hoyanna etakam ma baya kiyannē dæn koyi velē marayi daha dannē næha kiyalā. dæn ciya aḷan̆gaṭa ayiti

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

daha dannē næha kiyalā. dæn ciya aḷan̆gaṭa ayiti nam dæn baya æranavā. an aramanak kā venas venavā. dæn baya venas venavā. dæn edā

이제 곁에 기댈 데가 있다면 두려움이 걷힙니다. 대상이 바뀝니다. 이제 두려움이 바뀝니다.

venavā. dæn baya venas venavā. dæn edā tibicca baya dvēśa sahagata utkayakin næ. īṭa passē eyā dakya kriyātmakā. etana anāthā hinna anātha satvaya saha īḷan̆gaṭa kriyātmakamaka tiyanna hētu dæn baya venakoṭa dæn tiyennē cannikama hayikārayen nævata

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anna kramaya ōkayi.

방법은 바로 이것입니다.

kenekuṭa bæna bæna innavā. hari praśnayaka dæn gatiya matu velā gatiyen adahas denavā. ēvā sæṭapara

어떤 사람이 누군가에게 줄곧 욕을 퍼붓고 있습니다. 어떤 문제에서 gati가 떠올라 그 gati에서 나온 생각을 내놓고 있습니다.

dæn oya velāvēdī mokada karannē? oya gatiya venas karanna īṭa viruddha śānta gatiyak gauravanīya gatiyak æti karana eban̆du aramuṇak.

그때 어떻게 합니까? 그 gati를 바꾸려면, 그와 반대되는 고요한 gati, 공경하는 gati를 일으키는 그런 대상이 필요합니다.

dæn eyā bohoma garu karana eyāgē guruvarīn ehema kenek kiyannayi tiyalā. æyi mokada mē mūla kalu karē mokada mē bæna bænayi

이제 그가 크게 존경하는 스승 같은 분이 와서 '왜, 무엇 때문에 이렇게 욕을 하고 있느냐'고 합니다.

ani balamunē ehema deyak vunāmak ohoma poḍbala nimi. dæn mokada kiyannē? ē velāvē nam ætta vaśayen oba vahansē væḍiyanavā. mama monavā karayi kiyalā maṭama kiyanna. dænnā maṭa tērenavā nē madissanāga.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ā venas velā mokenda venas vennē āyusarayak æsa kana diva nāsaya śarīrayakin mē indriyanṭa gōcara vennē næha. manasaṭa gōcara vennē næ. ēkaṭa viruddhakāraka aramuṇak ekatu vena ara gatiya ayin karanna bæ.

그렇게 바뀌었습니다. 무엇으로 바뀝니까? 눈, 귀, 혀, 코, 몸이라는 indriya에 닿는 것도 아니고 마음에 닿는 것도 아닌 채로는, 그와 반대되는 대상이 더해지지 않으면 그 gati를 없앨 수 없습니다.

maraṇāsanna mohotaka æsaganna. divanāsē śarīrayē tiyena indriyaṭi akriya velā giyāṭa passē. dæn væḍa karannē mana indriya vitarayi. ara āpu situvili dhārāva tuḷin manō situvili dhārāvak niṣpādanaya karanna paṭan gattā ēvayen matu karalā dunna gatiyaṭa.

죽음에 가까운 순간을 생각해 봅시다. 혀와 코와 몸의 indriya가 작동을 멈춘 뒤에는 이제 mana indriya만 일합니다. 들어오던 생각의 흐름에서 마음의 생각 흐름을 만들어 내기 시작하는데, 그것들이 드러내 준 gati를 따라서입니다.

dæn oya velāvē pēnanayakut nætnam æhena dēkut nætnam gandha rasaya parasayakut dænennē nætnam. ohuṭa bāhira situivillak denna bæhenavā ola tiyena di situivilla nam kriyātmaka vennē. dæn ohu gatiyen kohoma bērennē?

그때 보이는 것도 없고 들리는 것도 없으며, 냄새도 맛도 닿음도 느껴지지 않는다면, 그에게 바깥의 생각을 줄 수 없습니다. 이미 있는 생각만 작동합니다. 그러면 그가 gati에서 어떻게 벗어나겠습니까?

ehenam ohuṭa ēkāntaya siddha venavā ē gatiyaṭa anukūla uppattiya labanna. ohuṭa īṭa passē sitivili matu karannē ōgolla pihiṭapu gatiyaṭa anu

그러면 그는 반드시 그 gati에 맞는 uppatti를 얻게 됩니다. 그 뒤로 그에게 떠오르는 생각은 자리 잡은 gati를 따릅니다.

onna ohomaku venna issellā. æsa kanna durvala venna issellā.

그렇게 되기 전에, 눈과 귀가 약해지기 전에 해야 합니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ārayaṭa sōvān puddek ehema kiyanna æsakam diva nāsaya api iriya ginna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē indriya paha kramayen durvalalā yanakoṭa [ugura kǣrīma] anna pudgalayāva suṭṭa karaganna puḷuvan velāvak kiyalā diva nāsaya śarīraya mærilā tava æsa kana hon̆daṭa kiyātmakayi. mē maraṇhāsanna mohotak iṭu vena puddayaka svabhāvaya

이 다섯 indriya가 차례로 약해져 갈 때 [목을 가다듬음], 그 사람을 이끌어 줄 수 있는 때가 있습니다. 혀와 코와 몸은 죽었지만 눈과 귀는 아직 잘 작동하는 때입니다. 이것이 죽음에 가까운 순간을 맞는 사람의 모습입니다.

[ugura kǣrīma] divanāsaya śarīraya prabōdha tiyenakan ēvā guṇita karamin ēvaṭa avaśya karannā vū pasutalaya hadalā denna ōna diva pinavanna nāsaya pinavanna kaya pinavanna hētukārakavanna kipivi [ugura kǣrīma] inna hunot ohuṭa yathārthayaṭa hita karana amāra

[목을 가다듬음] 혀와 코와 몸이 생생한 동안에는 그것들을 즐기며, 혀를 즐겁게 하고 코를 즐겁게 하고 몸을 즐겁게 할 바탕을 마련하는 데 [목을 가다듬음] 매여 있으니, 그에게 마음을 있는 그대로로 돌리기는 어렵습니다.

divanāsaya śarīraya kiyana maṭṭama duravallā gihillā varṇanāsanna mohotaṭa enakoṭa tava pēnavā æhenavā maṭṭama deka āvanna. dæn oya maṭṭamē innēmak tibenavā kāma lōkayē ikmūlayan avaśya karana mānasikatvaya gonnāganna.

혀와 코와 몸의 단계가 약해져 죽음에 가까운 순간에 이르면, 아직 보이고 들리는 두 단계가 남아 있습니다. 바로 이 단계에 kāma loka를 넘어서는 데 필요한 마음가짐을 쌓을 기회가 있습니다.

menna mē velāvēdī puḷuvanda balamu kenekuṭa ara daham ācāravarin daham dēśanā karana hæī dēsakayan vahansē namakatu ekin eka atdævī tibennā vū vādinava pennavā dīlā. ēken hitamudalā geniṭayi nam ehāṭa ganna puḷuvan nam kana æhenna. æhæ pēna nisā. aramuṇu maṭṭama etana nisā divanā saraya piḷivaṭa pat nira nisā. ara daham aramuṇa hon̆da hita kāva vadanna puḷuvan.

바로 이때, 누군가, dharma를 가르치는 스승이나 설법하는 비구가 몸소 겪은 허물(ādīnava)을 하나하나 보여 준다고 합시다. 그것으로 마음을 그쪽으로 이끌 수 있다면, 귀가 들리고 눈이 보이니, 대상의 단계가 거기 있고 혀와 코와 몸은 멈추었으니, 그 dharma의 대상이 좋은 마음에 스며들 수 있습니다.

ē nisā mokada vennē? eyāṭa puḷuvankamak læbenavā yamak kiyā dīlā tērum karā denna.

그러면 어떻게 됩니까? 그에게 무언가를 가르쳐 이해시킬 수 있는 길이 열립니다.

dæn api hitamu kāṭa hari yamak kiyā denna hadana minaṭa loku oluva gannavā. ēka kakuṭē giḍiyak hædilā ævā.

누군가에게 무언가를 가르치려는데, 그 사람 다리에 종기가 났다고 해 봅시다.

dæn kækuvaṭa minihāṭa aramuṇu venna venna keri gā keriā inna velāvē dæn baṇa kiyanna āvot puḷuvan ēvā tērennē næhæ. nææ īṭa vaḍā kakula maluva matu veyi ē ara venavā.

다리가 아파 끙끙대고 있을 때 설법하러 오면 알아듣지 못합니다. 그보다 다리 아픈 것이 먼저 떠오릅니다.

hæbæyi yam velāvaka oya velāvēdī minihā mærennak tiyenavā nam ehema oya siṭiṭukāliya mē kaparekakma nam mehā vissitava innavā nam ara maraṇāsanna mokada kiṭṭu venakoṭa issellāma kāyika kriyāvaliya apriya bavaṭa pat venavā. eccarayak kohoma dunna eka dæn dænennē næta.

그런데 그때 그 사람이 죽어 가고 있다면, 죽음에 가까워질수록 맨 먼저 몸의 작용이 멈춥니다. 그토록 아프던 것이 이제는 느껴지지 않습니다.

onna udāharaṇayak vaśayen kiya oya velāvaṭa nividenā kakulaṭa vidat vennē hæbæyi itin ara kalpanā karanna. dæn kakula kærena giyat miccilā git dæn dænna. eyāna hiduma ennē. dænnā kakula hindenna. dæn kiyannakō dænnā maṭa tērum gattā. eyā eyā etana næ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mehema avasthāvak maranāsanna avasthāvēdī divanāsaya śarīraya agna vīmē siddha venavā.

죽음에 가까운 때에는 이렇게 혀와 코와 몸이 멈추는 일이 일어납니다.

[ugura kǣrīma][kæssa] ē velāvadī æhæṭa pēnna, kanaṭa æhena dēval tiyenavā. divanāsaya śarīraya pinavīmaṭa æhena dænena dēval. dæn manasa vædagannē næhæ. vædaganna deyak nǣhæ. ēvayan upanisaraya na utējanaya labā dennē næti nisā.

[목을 가다듬음][기침] 그때에도 눈에 보이고 귀에 들리는 것들은 있습니다. 혀와 코와 몸을 즐겁게 하는 것들은, 마음이 이제 받아들이지 않습니다. 받아들일 것이 없습니다. 그것들이 더는 자극을 주지 않기 때문입니다.

anna ē velāvaṭa baṇa ahalā tiyenavā nam baṇa ahanna atyāvaśya vuna mē dharma avabōdhayaṭa avaśya tiyenavā. æsa kana hita kiyana pin pudgalayā darśanaya karagannat kiyana dē ahagannat ēka hitanna. onna oya ṭikaṭa nidahasē avasthāva læbicca nisā ē varṇāsanna mokak kiyalā pudgalayā ugā kiyalā gatta.

그때 baṇa를 들려준다면, dharma를 깨닫는 데 꼭 필요한 것이 갖추어져 있습니다. 눈과 귀와 마음으로 사람을 보고 하는 말을 들을 수 있으니, 바로 그것이 자유롭게 쓰일 기회를 얻었기에 그 죽음에 가까운 순간에 그 사람을 이끌 수 있습니다.

ē nisā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mē manussayō upadinnā vū ādīnava pennanna. īṭa passē īṭa vaḍā jāta mahārājita lōkaya hon̆dayi kiyalā vigraha karalā tiyennavā.

그래서 붓다께서는 사람으로 태어나는 것의 허물(ādīnava)을 보여 주시고, 그다음에는 그보다 Cātummahārājika 세계가 낫다고 풀어 주셨습니다.

ov ēka hon̆dayi ki metana hitamin hitanna issellā. ē yāma lōkaya eka etan ekaṭa tāvatīnsaya yāma turasita nimmānatta paramanimita vatuvāti mē ekin ekaṭa kāma sugatta hon̆daṭa pennāgena pennāgena yannē.

그것이 좋다고 여기게 한 뒤, Tāvatiṃsa, Yāma, Tusita, Nimmānarati, Paranimmitavasavatti로, 하나하나 kāma의 sugati를 잘 보여 주며 나아가십니다.

īṭa passē kāma lōkayē kāmaginna tiyenavā kiyalā kāmagīna nidahas vana bava tava gæna kiyanna. etakoṭa hita rūpa ācaraya ætul karana. uttarēna manasin rūpāvacara dhyānayaka innē.

그 뒤에는 kāma loka에 kāma의 불이 있다며 kāma의 불에서 벗어나는 것을 이야기하십니다. 그러면 마음이 rūpāvacara로 들어가 rūpāvacara jhāna에 머뭅니다.

etana paṭan gennē ekin ekanē caturata dhyānayaṭa kāla vigraha karanna yanakoṭa prabhāssarama dan vikrī cittaṁ kivvot laukika citta svabhāvayaṭa pat venavā.

거기서부터 하나하나 넷째 jhāna까지 풀어 가며, 'pabhassaram idaṃ cittaṃ'이라 하신 그 빛나는 마음의 본모습에 이릅니다.

etanadinā mē pævætma tiyena tana anicca dukkha anatta misak allanna deyak næhæ kiyalā gatta gahama yathābhōdhaya pūrṇaya venavā ē dhyāna siddhaya allanna deyak paḷakisi deyak næha tēru gata kiyalā enavā æs dekama tiyāganna.

그 자리에서 이 존재에는 anicca, dukkha, anatta뿐 붙들 것이 없다고 받아들이면 있는 그대로의 깨달음이 채워지고, 그 jhāna가 이루어집니다. 붙들 것이 아무것도 없다고 이해하며 두 눈을 감습니다.

anna ē antima avasthāvēdī allanna deyak nǣha kiyalā mānasikatvayak goḍanækicca ē upāsaka mahattayek hari upāsikāvak vagē hari citta svabhāvaya siyak avuruddak mahatan vahansē enavā kiyalā mahaṇḍā piḷivet aya hiṭa citta svabhāvaya deka dekama samānayi kiyalā ēkē uppattiyē tiyena gatiyak samānayi upamata

그 마지막 순간에 붙들 것이 없다는 마음가짐을 쌓은 upāsaka나 upāsikā의 마음의 본모습과, 백 년 동안 비구로 수행해 온 이의 마음의 본모습, 이 둘은 똑같다고 하십니다. 그 uppatti에 있는 gati가 같습니다.

ivarayi denna ehenam pinapāna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn menna mānasa ratiya venas karanna puḷuvan velāvak varṇāsanna mokada

바로 이때가 마음의 gati를 바꿀 수 있는 때, 죽음에 가까운 순간입니다.

ē nisā viśēṣayenma mataka baṇa kiyanavā api kiyanna puradu velā tiyennē kenek mænalā baṇak kiyanna pintak kiyanna puddu kaṇnāsanna mohotaka pudgalayāṭa æhenna monavā hari ehema kiyanavā.

그래서 특히 우리는 mataka baṇa를 하는 것이 몸에 배어 있습니다. 누군가 죽어 갈 때 baṇa를 들려주고 pirit을 들려주어, 죽음에 가까운 순간에 그 사람이 무언가를 들을 수 있게 합니다.

ē nisā danna hæṭi aravayi danna kenek kiyanavā ekin eka anuruva geniyaṭa ehema karanavā.

그래서 아는 사람은 아는 만큼 하나하나 차례로 이끌어 갑니다.

ektarā upāsaka mahattayaṭa ehema karennana særit hāmuduruvō dhyānayaṭa enakan ila giyāṭa passē maṭa budurajāṇan vahansē balanna ōna kiyalā gahana unvahansē ēka harayak nǣha kiyalā vigraha karannē nætuva sænekkin budurajāṇan vahansēṭa peḷagā rāsara mahattaya avasāna mohotē innē oba vahansē balanna ōnē kiyalā kæhanā

어떤 upāsaka에게 Sāriputta 스님께서 그렇게 하셨습니다. jhāna에 이르도록 이끈 뒤, 그가 '붓다를 뵈어야겠다'고 하자, 스님께서는 그것이 쓸모없다고 풀어 주지 않고 곧바로 붓다께 가서 '그 upāsaka가 마지막 순간에 있는데 세존을 뵙고 싶어 합니다'라고 여쭈었습니다.

itin sāriputta ma hatayanga væḍak nǣ eyā data eyā bam̆bala epā æyi ituru karalā avasan karanavā. budurajāṇan vahansē ē śarīra sabbayak. ituru ivara karalāna ivarayi. ē gamana ivara karaganna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mē baṇapadaya hari vædagatma tiyenavā.

이 baṇa 구절은 아주 중요합니다.

mē eka eka ekkenā eka eka vidihē krama raṭāvala nigraha karanna yanavā nivan dakinna.

저마다 nibbāna를 보겠다며 갖가지 방법으로 애를 씁니다.

dæn oya puddilā nivan dakvanna ariya eka mē dækannē kṣaṇa maṁgulat ehemana ada payakin inna hæṭae kriyāgena hæṭa æn̆gilakana hæhanē digā hæṭin pennuva ṭika kora kara innalā kivvada hon̆daṭa pæhædiliva mē sammata lōkaya kiyana ādīna nisā ēken vikiruvē næ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehenam ē katāven eyā nivan magaṭa avati novanē næ.

그러니 그 이야기로 그가 nibbāna의 길에 들어서지 못하는 것은 아닙니다.

ara lōkaya asārayi ādīnava sahitayi kiyalā kiyā dīlā nivana ānisaṁsayi kiyalā kiyā denna mē maṭṭamē sēma attarava kiyanna hæbæyi ehema māgayak tiyena bava tiyena pæhædili

세상은 알맹이가 없고 허물로 가득하며 nibbāna는 이로움이라고 가르쳐 주는 것, 이 단계에서는 그만큼만 말할 수 있지만, 그런 길이 있다는 것만은 분명합니다.

ehenam mārgaya hoyāganna gihillā sæna baṁkulat deka hanna næṭa mokada vennē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

bōturā budurajāṇan vahansē hiṭa gōcarayaṭa dharmayak anik aya nivanta dakvanna api ē karanna hadanakoṭa sarvagōcara dharmayak avugōdhayak nætnam apiṭa siddha vennē adhidāva karalā mānasikavayen iyena misa thārthayaṭa kiyanna

붓다의 앎이 닿는 dharma로 다른 이들에게 nibbāna를 보여 주려 할 때, 모든 것에 닿는 dharma의 깨달음이 없다면, 있는 그대로를 말하기보다 마음으로 굳게 다짐만 하게 될 뿐입니다.

ē paṭicca samuppādaya pahadā denna kiyalā mē tavat anti praśnayak tiyenavā.

paṭicca samuppāda를 풀어 달라는 마지막 질문이 하나 더 있습니다.

dæn mē tuḷin kiyavunē paṭicca samupda kramakaṭa tamayi. namut mēka vigraha karanna giya pæyak hamarak dhyānaya. nævata avasthāgē praśna idiripat karanna tava vigrahayak duru n̆dalā denna.

지금까지 말한 것도 paṭicca samuppāda의 방식에 따른 것입니다. 하지만 이것을 풀이하려면 한 시간 넘게 걸립니다. 다음 기회에 질문을 내주시면 더 풀어 드리겠습니다.

adahatarayi kāṭat tuna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기