와하라까 코리아
CD015-27

CD015 · 27번째 · 1시간 30분 · 원문 녹음

이레째 날의 dāna

හත් දවසේ දානය.

inna eka ē priya svabhāvaya madhura svabhāvaya neme māyāvē ē vaṭā tibena siyalu kiyavuru dukæsa vahalā tiyennē. ēka duka kiyalā apiṭa pēnnē næ.

그 즐겁고 달콤한 바탕은 māyā(속임)로 그 둘레의 모든 dukkha를 덮어 두고 있습니다. 그래서 우리는 그것을 dukkha로 보지 못합니다.

yam māyāvakin vævvā.

어떤 māyā로 덮여 있는 것입니다.

yamkisi kamkaru pirisak. gal kaḍalanavā. oya konkrīṭ dānavā. oya vagē væḍak karanavā.

일꾼 무리가 있다고 합시다. 돌을 깨고 콘크리트를 붓는, 그런 일을 합니다.

ōkē barapatalama væḍa avuvē in̆dagena oya kīmitiya usa usa kāci usa usa anā diya dāḍiya maguru perāgena boho maruven karanna ōnē væḍapiḷivelā. vehesayi mahansiya hun̆gak tiyenavā kampakaru vunāṭa sāmānya kampakaru suvayak nǣhama.

그 일 가운데 가장 힘든 것은 땡볕 아래 높디높은 곳에서, 땀을 줄줄 흘리며 아주 힘겹게 해내야 하는 일입니다. 지치고 고단함이 큽니다. 일꾼이라 해도 여느 일꾼에게는 편함이 없습니다.

hæbæyi ohoma væḍak āpu davasaṭa ara kavuru hari inna kaṭṭiya inna ōnē æda viśēṣin api mē kamkaru pirisa kiyalā kivvot ehema anna ē sara balannakō magē mē adakmayi olu ekakmayi mama baḍē amāruvak nōnāṭa sanīpa nǣhæ dhamayaṭa sanīpa næhæ idara yanna niṭa dānna tamayi āvē. dæn ōvā mēvā okkoma kiyanavā. ā kī denek na nimāraṭa dānna balanakoṭa āpu kaṭṭiya okkoma ekakin maga æginna hadannē. dæn avaśya karana

그런데 그런 일이 들어온 날에는 누군가 사람들이 남아 있어야 합니다. 특히 일꾼 무리라면 이렇습니다. ‘선생님, 보세요. 허리도 아프고 머리도 아프고 배도 아픕니다. 아내가 아프고 아이가 아픕니다. 일찍 가려고 쉬는 날을 내러 왔습니다.’ 이런 말을 다 합니다. 몇 사람이 쉬려 하는지 보면, 온 사람들 모두가 무언가 핑계로 빠져나가려 합니다.

pirisa bæluvot ehema mēkaṭa 50k onna dæn innē kiyanna deyak nætikamaṭa ara me nætnam svāmiyāgē hitakidavanna bærikamaṭa innam itin ē 10k vitara ani kaṭṭiya okavā yanna næhæ. yana kaṭṭiya yanna inna kaṭṭiyē innē.

이 일에 쉰 명이 있어야 한다고 보면, 지금 남은 이들은 할 말이 없어서, 아니면 주인 마음을 상하게 할 수 없어서 남은 열 명쯤입니다. 나머지는 가 버립니다. 갈 사람은 가고, 남을 사람은 남습니다.

ada pagevanavā ēkaṭa pasiya. pæyakaṭa gevanalṭayi pramāṇaya vagē pæya pahaka mudalā pæyaṭa genanavada ehemayi vidilā tiyennē yana aya yanna.

그런데 오늘은 품삯을 다섯 곱으로 준다고 합니다. 시간마다 셈하여, 한 시간에 다섯 시간치 돈을 준다고 알렸습니다. 가실 분은 가셔도 됩니다.

balaya amāranavā hon̆dayi sar asa ṭikak kækkuma tibuṇā maga væḍi vennē gahanayi kivvē. maṭa kækkama eka puḷuvan karanna. dæn okkoma pora kanavā ariya sihiyen okkoma kaṭṭiya dæn metana inda mokada ekaṭa pas vunē paṭannē.

‘좋습니다, 선생님.’ ‘조금 아팠는데 더 심해지지는 않았습니다. 아픔쯤은 참을 수 있습니다.’ 이제 모두 서로 앞다투어 덤빕니다. 모두가 여기 남아 있는 까닭은 품삯이 다섯 곱이 되었기 때문입니다.

væḍa ikmaṭa ivara kara gattat yannat puḷuvan. hæbæyi muḷu davasema gahanna ōna ṭayi dā. dæn pora kanavak vivarayakna.

일을 빨리 끝내면 가도 됩니다. 그러나 품삯은 온종일치를 셈해 줍니다. 그러니 이제는 서로 다투어 덤비는 판입니다.

dæn avuvē nædda dæn ara ata ehema baṇa vennē nædda ara konṭ giyā paramatiye dāḍiyakuṭa perennē nædda okkoma venavā.

땡볕이 없습니까? 손에 물집이 잡히지 않습니까? 콘크리트에 데지 않습니까? 땀이 줄줄 흐르지 않습니까? 그 모든 것이 다 일어납니다.

dæn kohomahari pora kapa nǣ nǣhæ næ. mēkaṭa ganna ōnē mē issellā inna kaṭṭiya hiṭiyanē. oyāṭa asanīpana hoyā yannē æyi ḷamayak gamaṭa balanna ōnē ēka e yanna ēkat ēgunā

그래도 이제는 아무도 빠지려 하지 않습니다. 앞서 있던 이들은 어떻습니까? ‘아프다는데 왜 가느냐, 마을에 아이를 보러 가야 한다’던 그 말도 사라졌습니다.

kohomahari dæn ara inna kaṭṭiyanē væḍē hari apiṭa mārunṭa væḍē væradunā dæn bohoma santōsayen inahā kiyannē ara væḍe dæn hon̆daṭama gini ahuvē vāḍiyamagut perenavā. ikmanṭa karagattot davasē gānat apiṭa hamba venavā ikmanaṭa yanna apu. dæn væḍa karanna næt apuḷu kōra mahansi

어쨌든 지금 남은 이들이 일을 합니다. 일을 망쳤다던 이들도 이제는 아주 즐겁게 말합니다. 일은 땡볕 한가운데서 하고 땀이 줄줄 흐르지만, ‘빨리 해치우면 하루치 셈도 받고 일찍 갈 수 있다’고 합니다. 이제는 일하는 것이 힘들지 않다고 합니다.

ara siyalu duk mahansiya okkoma vuvā davasaka paḍiyaṭa pasguṇaka parimudana mudalā matak enakoṭa mahansi æralā yanavā.

그 모든 괴로움과 고단함이 있었지만, 하루 품삯의 다섯 곱 돈이 떠오르면 고단함이 다 가셔 버립니다.

apulaṭa væraka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn hon̆daṭa pæhædili deyak tamayi āśvādaya nisā duka vahanna oya vagē upamā ganna ōnē.

이제 아주 뚜렷한 것은, assāda 때문에 dukkha가 덮인다는 것을 알려면 이런 비유를 들어야 한다는 것입니다.

menna lōka satvayā paṁcakāma āśvādaya sihi kara ē paṁcakāma āśvādaya goḍanaganna avaśya karannā vū duk væḍapiḷivela ēkē duka gæna hitannē nætuva vehesa amata karalā yaṭapat karagena vehesa vevīmē pasa yanavā. menna mēkaṭa kiyanavā pirisi

이처럼 세상의 뭇 삶들은 pañcakāma assāda를 떠올리며, 그 pañcakāma assāda를 쌓아 올리는 데 드는 괴로운 일의 dukkha는 생각하지 않고, 고단함을 잊고 눌러 두며 고단함 쪽으로 갑니다. 이것을 두고 말하기를,

in̆denakam yathārthaya dakinnada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn okkoma karalā ē velāva væḍē aragena ivara velā. um̆balā hæmadāma agarinavā.

이제 모든 일을 마치고 그때 일이 다 끝났습니다. ‘너희는 늘 투덜거린다.’

magaraṇaya ṭika tamayi ada allagat. ada pagevayanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ada śrama dāyatayi mē væra karanna tibunē. ō pin siddha venavā phalaya aragena ada pali nǣ. mē væḍē kaṭē śrama dāna kivvot ehema kiyalā. marāgena mærenavā yakō api meccara api miccara væḍanā accara kara tiyanavā magē amāru bæluvē næha miccara væḍa karalā dāḍi amuuru parāgena udē rǣ yanakan ginivuvaṭa meccara karāgena dæn viśāla kamkara satnakut venavā.

그런데 만일 ‘오늘 이 일은 śramadāna(품삯 없는 봉사)로 하는 것이었다. puñña가 생기니 그 열매를 받아라, 오늘 품삯은 없다’고 한다면 어떻겠습니까? ‘이런, 우리가 죽도록 일했는데! 이만큼, 저만큼 일했는데 내 고생은 아무도 봐 주지 않는구나. 이렇게 일하고 땀 흘리며 아침부터 밤까지 땡볕에서 했는데!’ 하며 큰 일꾼 모임이라도 만들 것입니다.

dæn etakoṭa parinā nam hināha velā yanavā.

그런데 품삯을 받으면 웃으며 갑니다.

āśvādaya læbunot ādīnavaya darāgena innavā santōsaya.

assāda를 얻으면 ādīnava(재앙)를 견디며 즐거워합니다.

hæbæyi priyabhāvayaṭa āśvādaya hita dæmmā nam ehema matuvelā enavā. ē san̆dahā in̆dapu siyaluma duk gan.

그러나 즐거움의 assāda에 마음을 두었는데 그것을 얻지 못하면, 그것을 위해 견딘 모든 괴로움이 솟아 나옵니다.

menna mē vagē lōka satvayā paṁcakāma āśvādaya dvēśabhāvayen vahalā. mē duka vahalā tiyenavā duka pēnnē næti vennē. vin̆dinavā nopenna.

이처럼 세상의 뭇 삶들은 pañcakāma assāda로 dukkha를 덮어 둡니다. dukkha가 덮여 있어서 보이지 않습니다. 겪으면서도 보지 못합니다.

menna mē vina duka pēnakan mēkē mēkē yathārthaya dakinnē næha. epāvennē næ. duka hariyaṭa dakinna nam priyabhāvaya hitalā dakinna ōnē.

이 dukkha가 보일 때까지는 그 참모습을 보지 못하고, 싫증도 나지 않습니다. dukkha를 제대로 보려면 즐거움을 들여다보아야 합니다.

monavaṭada priya karannē? dukaṭa nemeyi priya karannē. dukaṭa hētu vana tr̥ṣṇāva yaṁ lōkayē piyarūpaṁ sata rūpaṁ ettēsā taṇhā uppajjamānā uppajjati etta nivīsa mānā nivisa lōkē yam priya svabhāvayak ætda madhura svabhāvayak ædda mē tr̥ṣṇāva ehi upadinavā ehi pavatinavā.

우리는 무엇을 좋아합니까? dukkha를 좋아하는 것이 아닙니다. dukkha의 원인인 taṇhā입니다. ‘Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati ettha nivisamānā nivisati.’ 세상에 어떤 즐거운 바탕, 달콤한 바탕이 있든, 이 taṇhā는 거기서 일어나고 거기에 머뭅니다.

ehenam tr̥ṣṇāva yam tænakada pavatinnē? taṇhāya jāyati sōkō taṇhāya jāyati bhayaṁ taṇhāvema mē sōkayaṭa hitu venavā bayaṭa hitu venavā.

그러면 taṇhā는 어디에 머뭅니까? ‘Taṇhāya jāyatī soko, taṇhāya jāyatī bhayaṃ.’ taṇhā가 바로 슬픔의 원인이 되고 두려움의 원인이 됩니다.

ehenam mē priya svabhāvayak ætnam madhura svabhāvayak ætnam siyalu duk vahalā ēka opanam velā matu karanna hada

그러니 즐거운 바탕, 달콤한 바탕이 있으면 그것이 모든 dukkha를 덮고 자기만 반짝이게 드러냅니다.

gonā issaraha bæn̆da karat yanna gonāgē issarahannaṭa bæn̆da tanakoḷa miṭiya. diva dikkara kara kara bella dikkara kara adiva tanakuḷa miṭiya kanna. guṇāgē karatvaya issarahaṭa yanavā. tarakulō miiya ēkalā issarahaṭa yanavā. koccara næddat tanakoḷa midit ahuvennē nǣha gonāṭa mē karāṭakārayō karana upakramayak arakagē gamana ikman karanna.

수레를 끄는 소 앞에, 소의 코앞에 풀 한 묶음을 매달아 둡니다. 소는 혀를 내밀고 목을 늘이며 풀을 먹으려고 끕니다. 그러면 수레가 앞으로 갑니다. 풀 묶음도 함께 앞으로 갑니다. 아무리 끌어도 소에게 풀은 닿지 않습니다. 이것은 수레꾼들이 소의 걸음을 빠르게 하려고 쓰는 꾀입니다.

poḍi hiṭi kǣllak aragena daḷu sanakola ṭikak aragena bæn̆dalā yagē muhuṇē in̆dalā hiṭan issarahaṭa aḍiyak vitara ehāṭa enna ara bōlliyē ban̆dinavā. dæn itin gonāma mokada karannē bella dik karanavā diva dik karanavā adinna. tanakoḷiṭiya kanna adinnē? tavat ætinnē. tanakoḷiṭiya ahuvennē.

작은 막대기 하나에 연한 풀을 조금 묶어, 소 얼굴에서 한 걸음쯤 앞에 오도록 멍에에 맵니다. 그러면 소는 무엇을 합니까? 목을 늘이고 혀를 내밀며 끕니다. 풀을 먹으려고 끌면? 더 멀어집니다. 풀 묶음은 닿지 않습니다.

oyiṭa amatara deyak nemeyi sasara gaman karana gunna. mē duk karattaya ædagena paṁcakāva āsvādaya nævati issarahaṭa pēnavā dæn hambavenavā dæn hambavenavā kiyalā. allaganna balāporottuven ædalā yanavā ahuvecca paṁcakāmayak.

saṃsāra를 떠도는 이들도 이와 다르지 않습니다. 이 dukkha의 수레를 끌며 앞에 보이는 pañcakāma assāda를 두고 ‘이제 얻는다, 이제 얻는다’ 하며 잡으려는 바람으로 끌고 갑니다. 잡힌 pañcakāma가 있더라도,

āyē balāporottuvak tiyenavā yali yali kaṭayutu karalā mahansi velā āyusayak goḍannagā ganna avasthāva āyet avasthāvak goḍaganna utsāha karanavā vīraya karanavā. avasthāva āvā giyā misak allaganna bæri vuṇē. r̥ptiya ira vunē. āyusarayak avasthāvak tiyenavā. ohu sasara gamana habā venavā onna oya kramayen. ara duka amataka venavā paṁcakāma āśvādayaṭa.

다시 바람이 생깁니다. 거듭거듭 애쓰고 지치며 또 한 삶을 쌓아 올릴 기회, 또 다른 기회를 만들려 애쓰고 힘씁니다. 기회는 왔다 갔을 뿐 잡지 못했고, 만족은 이루지 못했습니다. 또 한 삶, 또 한 기회가 있다고 합니다. 그는 이런 식으로 saṃsāra를 떠돕니다. 그 dukkha는 pañcakāma assāda 때문에 잊힙니다.

paṁcakāma āsvādayō gini kiyalā paṁcakāma āsvādayō asārayi kiyalā lōkayaṭa æbædana mara ugul hæṭiyaṭa dharmānukūlavehi yathārthaya dækku. āśvādaya balāporottu atælā giyagāma meban̆du āśvādayak hoyāgena api meccara duk vindanē.

pañcakāma assāda는 불이며, 알맹이가 없으며, 세상에 놓인 죽음의 덫이라는 참모습을 dharma에 맞게 보고 assāda에 대한 바람을 내려놓으면, ‘이런 assāda를 찾느라 우리가 이토록 괴로움을 겪었구나’ 합니다.

anna etek nodækapu duka dakinna. væhilā tibicca duka matuvelā yatan. piri sandāra duka dakinavā anna dukkha ārya satyaya

그때 그동안 보지 못한 dukkha를 봅니다. 덮여 있던 dukkha가 드러납니다. 온전한 dukkha를 봅니다. 그것이 dukkha ariya sacca입니다.

mē priyabhāvaya ælilā gælilā in̆dena araka dukayi mēka dukayi kanna næti eka dukayi mehari vena eka dukayi hæramiṭiyanna vena eka dukayi leḍa hædena eka dukayi kivvat kisima davasaka dukkha ārya satyaya dakinnada

이 즐거움에 들러붙고 빠져서 ‘저것이 dukkha다, 이것이 dukkha다, 먹을 것이 없는 것이 dukkha다, 늙는 것이 dukkha다, 지팡이를 짚게 되는 것이 dukkha다, 병드는 것이 dukkha다’라고 말해도, 결코 dukkha ariya sacca를 보지는 못합니다.

dukkha ārya satyaya dakinna nam dukaṭa hētu vena yam tr̥ṣṇāvak ætda anna ē mulāva nisā mē duka vahalā tiyenavā kiyalā dækalā ē tr̥ṣṇāvē māyākārī svabhāvaya yathārthayen dækkot dharmānukūla harayak næti mē tr̥ṣṇāva væḍak nǣha kiyanna ma nuvaṇak enavā. anna ēka tamayi āryayanṭa pahaḷa vena pragnāva.

dukkha ariya sacca를 보려면, dukkha의 원인인 taṇhā라는 그 미혹 때문에 이 dukkha가 덮여 있음을 보고, 그 taṇhā의 속이는 바탕을 참모습대로, dharma에 맞게 보아야 합니다. 그러면 알맹이 없는 이 taṇhā는 쓸모없다는 슬기가 생깁니다. 그것이 ariya에게 나타나는 paññā입니다.

pragnāvaṭa gōcara vennē duka dakinavā kiyana eka nemeyi issellāma. mē tr̥ṣṭināven ham̆bā yana āśvāda gamana harayak nǣha. āśvādaya harayak nǣ. anna edhāra dakinavā dukak. dækkaṭa passē harayak næti eka passē yanna meccara duk pin̆danam anna mē duka passē yanna væḍak nēda meccara kal kaḷē mahā vināśayak nēda api velā tiba yathārthaya dakinavā. anna duka avabōdha vennē etakoṭa dukkha ārya satyaya hambeni.

paññā가 먼저 붙잡는 것은 dukkha를 본다는 것이 아닙니다. taṇhā에 쫓겨 가는 이 assāda의 길에는 알맹이가 없다, assāda에는 알맹이가 없다는 것입니다. 그것을 보면 dukkha를 봅니다. 보고 나면 ‘알맹이 없는 것을 좇느라 이토록 괴로움을 겪었다면, 이 dukkha를 좇아간 것이 쓸모가 있었는가? 이제껏 한 것은 큰 망함이 아니었는가?’ 하며 참모습을 봅니다. 그때 dukkha를 깨닫고, dukkha ariya sacca를 얻습니다.

itin apiṭa ada bhāvanāvak karanna giyāt api balāporottu vennē ē tattvaya nemeyi. suvayaka inna balāporottu venavā. suvaya læbena kramaya dannavā. suvayak patāgena ēkaṭa hita tiyāgena dæn uḍayannayi. dæn hon̆daṭa suvayak dænī ēkat suvayak balāgenayi bhāvanāvaṭaka hin̆dagannē. dæn ēka hētu phalayak bava dakinnē. pætumak karagannavā balāporottuvak karagannavā.

그런데 우리가 오늘 bhāvanā를 하러 가도 바라는 것은 그런 상태가 아닙니다. 편안함에 머물기를 바랍니다. 편안함을 얻는 길은 압니다. 편안함을 바라며 거기에 마음을 두고 이제 올라가려 합니다. 편안함을 느끼려고, 편안함을 바라보며 bhāvanā에 앉습니다. 그것이 원인과 결과임을 봅니까? 바람을 세우고 기대를 품을 뿐입니다.

prathama dhyānayē āśvādaya kohomada dannē næha balanna ōnē in̆dalā koyi vilaṭi hambunot mana purun podak vāgē venavā kivvā. muhuṇa eḷiya væṭenavā kivvā. hon̆da suva æti. hitā koccara hari innavā hētuva phalaya næha.

첫째 jhāna의 assāda가 어떤지는 모릅니다. 그런데 그것을 얻으면 몸이 솜뭉치처럼 가벼워진다, 얼굴에 빛이 난다, 아주 편안하다고 들었습니다. 그렇게 생각하며 얼마든지 앉아 있지만, 원인도 결과도 없습니다.

ē kumaka hētuva avidyāva nisā tr̥ṣṇāva nisā dukkhiri dāhayanṭa pat karalā paṁcakāmayan nisā ēvāyē āśvādayanṭa tiyena balāporottuven dāhaṭa pat karalā asāna kāī karala tibacca manasa paṁcakāmayangen nidahas karapuvahama læbena svabhāvaya hētuphalaya tamayi ara kivvē suva svabhāvaya.

무엇이 원인입니까? avijjā와 taṇhā 때문에 dukkha의 불길에 휩싸이고, pañcakāma와 그 assāda에 대한 바람 때문에 타들어 가며 들떠 있던 마음을 pañcakāma에서 풀어놓았을 때 얻는 바탕, 그 원인과 결과가 바로 앞서 말한 편안한 바탕입니다.

suvaya balāgena samavadinna kiyanna ēka hamba vennē næ.

편안함을 바라보며 samāpatti에 들라고 해도 그것은 얻어지지 않습니다.

āśvādayangen bæn̆dilā tiyena nisā asāhanayaṭa patvelā innavā. mē āśvādaya vasārā kiyā dænagannakoṭama asānayen bidenakoṭa ē asāhanaya bidīmē hētuvē phalaya tamayi ara dhyāna suvaya. asāhanaya midicca kenāṭa dhyāna suvaya læbenavā misa dhyānaya suva hoyāgena udē narayaṭakan dæmma vadinna giyat ok dhyānayaṭa enna bæhæ. hari tarka mē ōka dakinna ōnē.

assāda에 묶여 있어서 들뜸에 빠져 있습니다. 이 assāda는 알맹이가 없다고 알게 되는 순간 들뜸에서 벗어나는데, 그 들뜸이 깨진 원인의 결과가 바로 jhāna의 편안함입니다. 들뜸에서 벗어난 이에게 jhāna의 편안함이 오는 것이지, jhāna의 편안함을 찾아 아침부터 밤까지 앉아 들어가려 해도 jhāna에는 이를 수 없습니다. 바로 이것을 보아야 합니다.

ehenam sata sāmāva ārambha karanna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sūdānam enna kaṭṭiya

모두 준비하십시오.

bhāvanā karanakoṭa ē ayaṭa værena kramayak gæna pennā tiyenavā. mokada muḷu śarīrayama sæhællu velā viśāla suvayak dænenavā manasa niravul bava pēnavā kiyalā tiyenavā. ē velāvaṭin pennannē viśāla suyak yanavā nam sukhayaṭa patvelā tiyennē.

bhāvanā를 할 때 그들이 겪는 어떤 과정이 보여져 있습니다. 왜냐하면, 온몸이 가벼워지고 큰 편안함이 느껴지며 마음이 맑아진다고 되어 있습니다. 그때 보여 주는 것은, 큰 편안함이 온다면 sukha에 이른 것이라는 점입니다.

prīti manasa kāyō passaddhi passaddha kāyō sukhandēti sukhinō samādhiyē. prītimat manasaṭa sæhællu æti venavā. daham prītiya yukta ena manasa sæhælluvaṭa pat venavā. sæhælluvaṭa pat vecca kaya suva denavā. sukhaya samādhiyavā.

‘Pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.’ 기쁜 마음에 가벼움이 생깁니다. dhamma의 pīti를 지닌 마음은 가벼워집니다. 가벼워진 몸은 sukha를 느낍니다. sukha가 samādhi로 이어집니다.

passaddhiya kiyalā kiyannē sæhælluva. anna ē sæhælluva tamayi ara kayaṭa sæhælluvak dænenavā kiyannē. etakoṭa tiyena suvayak samaga niravul mānasikatvayak ætienavā kiyannē sukhīna samādhiyaṭa ē samādhiyaṭa passē ēkagratāva etakoṭa savitaṭṭha savicāra prīti suṭṭa ēkagatā kiyana dhyānaṁga pahakkatana pēnavā ē kiyannē prathama dhyānaya

passaddhi란 가벼움입니다. 몸에 가벼움이 느껴진다는 것이 바로 그 가벼움입니다. 그때 편안함과 함께 맑은 마음이 생긴다는 것이 sukhino samādhi이고, 그 samādhi 뒤에 ekaggatā가 옵니다. 그러면 vitakka, vicāra, pīti, sukha, ekaggatā라는 다섯 jhāna 갈래가 보입니다. 그것이 첫째 jhāna입니다.

prathama dhyānaya læbū bavaṭa lakuṇu ē tattvayaṭa patveṭa passē ahanavā uduriyalīmak ādiya dænenavalu cæssak vaenu etakoṭa dhyāna karanavā kiyana vacanēdī ōka tērum araganna ōnē.

첫째 jhāna를 얻었다는 표시로, 그 상태에 이른 뒤 몸에 뜨거움 같은 것이 느껴지고 땀이 난다고들 묻습니다. jhāna를 한다는 말(태운다는 뜻)에서 이것을 알아들어야 합니다.

api atin lōbha dvēśa mōha sahagata sitivili kriyāva vadan mul karagena haṭagatta visa koṭasak æn̆gē ituru venavā. ē velāvaṭa citta rūpa kaḷuven. ē kaḷu cittaja rūpa tamayi æn̆gē tænpat velā tiyennē. ēka ektarā kāndā viśēṣayak vi śaktiyak ekayi tænpat vennē vigirana.

우리가 lobha, dosa, moha가 섞인 생각과 행동과 말을 바탕으로 만들어 낸 독의 한 몫이 몸에 남습니다. 그때 citta rūpa는 검습니다. 그 검은 cittaja rūpa가 몸에 가라앉아 있습니다. 그것은 일종의 스며 나오는 독한 힘으로, 퍼지며 가라앉습니다.

ēkaṭa ekatu venavā kana bona āhāraya pennanna ēvā apatta karalā. vāpit kiyana apatta karapu koṭas bavaṭa pat venavā. lōbha dvēśa mōhayanṭa anuva etakoṭa ēvvā mē æn̆ga ætulē tiyenavā hæn̆ga vilā. aṭa æṭa in̆du lasset tiyenavā. hadavatet tiyenavā. vaṭē mula hæmatænama gihin tiyenavā. dhyāna karanavā kiyannē onna oya kaḷu tiraṇa nisā haṭagatta vi davanakayi.

거기에 먹고 마신 음식이 더해져 독이 되고, lobha, dosa, moha에 따라 독이 된 몫이 됩니다. 그것들이 몸속에 스며 있습니다. 뼈에도, 골수에도, 심장에도 있고, 둘레 곳곳에 다 퍼져 있습니다. jhāna를 한다는 것은 그 검은 빛살 때문에 생긴 독을 태우는 것입니다.

mē prathama dhyānayaṭa patvenakoṭa vennē mokakda? ē læbena sudu kiraṇa valin ara kalu kiraṇaya dævenna paṭan gannā. ē kiraṇa valaṭa sambandha velā tiyena vāpitten visa karapuvat dævi paṭan gannavā ēka. ēvā dævenakoṭa śarīrayen piṭa karanna avasthayi jalaya. anna ē jalaya pramāṇaya śarīrayen urā gannavā. ēvā puccala davalā piṭa karanna. etakoṭa śarīrayaṭa vatura tibbā. ē karma rōgayak neveyi. ēkaṭa vatura ekak tamayi tiyāganna ōnē.

첫째 jhāna에 이를 때 무슨 일이 일어납니까? 그때 얻는 흰 빛살로 그 검은 빛살이 타기 시작합니다. 그 빛살에 엉겨 있는 독도 타기 시작합니다. 그것들이 탈 때 몸 밖으로 내보내려면 물이 필요합니다. 태워서 내보내려고 몸이 그만큼의 물을 빨아들입니다. 그래서 몸에 물이 모자랍니다. 그것은 kamma로 생긴 병이 아닙니다. 물 한 잔을 곁에 두어야 합니다.

vatura ekak bivvaṭa samādhiya kæḍennē næha. sabhāya hellunāṭa samādhi venas vennē næha. samādhiyaṭa hētuva iriyav niṣṭa kirīma nemeyi. daham prītiya haṭaganna vīta rāgī, vīta dōṣī vīta mōhī guṇayen duraya upanam vana daham adahasak. dahama vākyayakmīkara siddha vennē ēkayi.

물 한 잔 마신다고 samādhi가 깨지지 않습니다. 몸을 움직인다고 samādhi가 바뀌지 않습니다. samādhi의 원인은 자세를 굳히는 것이 아닙니다. dhamma의 pīti는 vītarāga, vītadosa, vītamoha의 바탕에서 솟아난 dhamma의 생각에서 생깁니다. dhamma의 한 구절로 그렇게 되는 까닭이 이것입니다.

venavā hena dāra valin piṭa vena visavarda piṭa karanavā dā valin āśvāsa praśvāsa vātaya malamutrāvalin. enam piṭa karanavā. ē piṭa giya yutumayi hatvenna paṭan gannavā puccanakoṭa ēka tamayi ēkaṭa raśnē dænennē. etakoṭa tamayi dāḍiyavaklā piṭa velā yannē. eha piṭa velā yanakama oktē tiyenavā. ē nisā yōgīn vehin ē velāvēdī vatura ekak ḷan̆ga tiyāgannā.

독은 여러 문으로 나갑니다. 땀구멍으로 땀이, 들숨과 날숨의 바람으로, 똥오줌으로 내보냅니다. 나가야 할 것들이 태워지기 시작하는데, 그래서 뜨거움이 느껴집니다. 그때 땀이 흘러나옵니다. 다 나갈 때까지 그것이 이어집니다. 그래서 수행자들은 그때 물 한 잔을 곁에 둡니다.

tiyāganna mokada æn̆gē tiyena vatura pramāṇaya kohen tiyādana ædalā yanavā ara piṭa karanna īyaṭa vatura bonna ōnē. ī pasē enavā. n ē ennē mul kālē vitarayi. prabalava tiyenakan ēvā enavā. prabalavati hari egiyāṭa passē vipāsat aḍu venavā raśnet aḍu venavā. kramak kramaya sakas velā innavā. hæbæyi ē avasthāvēdī vatura pānaya karanna ōnē.

곁에 두는 까닭은 몸속의 물이 내보내는 데 끌려 나가기 때문입니다. 그래서 물을 마셔야 합니다. 그런 뒤에 또 옵니다. 그러나 그것은 처음 한동안뿐입니다. 거셀 때는 오지만, 거센 것이 지나가면 목마름도 줄고 뜨거움도 줄어 차츰 가라앉습니다. 다만 그때는 물을 마셔야 합니다.

api ēvā enavā. ē kiyannē ē thīnamiddāk āpuvahama ē kiyannē etakoṭa ēkedi hētuva apē manasa mē anukūla karanna bæri taramaṭa monavā hari æn̆gē lōbha, dvēśa, mōhayangen haṭagatta. viśēṣaya mōha adhika hētungen haṭagatta situvili kriyāva dān nisā nægicca kaṭaḷala æn̆gē tiyenavā. ēvā kuṭa velā enakoṭa hariyaṭa dæn api suddha velā tiyena lidaka vatura ehi paṭan gattot pævæt venakoṭa bora venavā vāgē etakan pædilā tibilā.

그것들이 옵니다. thīna-middha가 올 때 그 원인은, 우리 마음을 맞출 수 없을 만큼 lobha, dosa, moha에서, 특히 moha가 센 원인에서 생긴 생각과 행동과 말로 쌓인 앙금이 몸에 있기 때문입니다. 그것이 휘저어 오를 때는, 맑게 가라앉아 있던 우물물을 휘저으면 흐려지는 것과 같습니다.

bhāvanāva mādhya karmasthānaya vaḍanakoṭa ætula bora karanavā. hari tēma pæhædilā tiyena nidalā tiyena nida pæhædilā tiyenavā issellā pihinna kalaṭa bora venavā. anna ē vagē deyak venavā bhāvanā karanakoṭa ēvā bora kara tamayi ædalā innē æn̆ga ætulē. ē enakoṭa aramē yamkisi æn̆gē mē manasa akriya karanna hētu venakoṭat tænpat velā tiyena ēvā gælavilā yanavā. gælavicca gāma æn̆ga hæmatena visirilā giyāhama nidata venavā. ē velāvaṭa sakman karanna.

bhāvanā의 kammaṭṭhāna를 닦을 때 속을 흐리게 휘젓습니다. 가라앉아 맑던 물도 들어가 헤엄치면 흐려지듯, bhāvanā를 할 때도 그런 일이 일어납니다. 몸속에 가라앉아 있던 것들이 휘저어집니다. 그것이 올라와 마음을 움직이지 못하게 할 때, 가라앉았던 것들이 떨어져 나와 온몸에 퍼지면 졸음이 옵니다. 그때는 caṅkamana(걷기 수행)를 하십시오.

sakmanin bhāvanā karanavā. idirimat aḍu vunāma āyusayak in̆dagannavā. ehema iriyav māru karanna ōnē. idiripat ennavā nam iriyavva māru karanna ōnē. itin eta etanaṭa tiyenavā mē kavuruhari bādhā karana ēvā. itin bādhāṭa pæmiṇīma nam saṁsārē gatavā hari tamantara bādhāva tamanṭa ena ekayi tiyennē.

걸으며 bhāvanā를 합니다. 졸음이 줄면 다시 앉습니다. 그렇게 자세를 바꾸어야 합니다. 졸음이 오면 자세를 바꾸어야 합니다. 또 누군가 방해하는 일들도 있습니다. 방해가 오는 것은 saṃsāra에서 자기가 만든 방해가 자기에게 돌아오는 것일 뿐입니다.

itin ēvaṭa itin pratikarma vaśayen nihan̆ḍatāven yuttava dharma śravaṇaya karanna ādiyaṭa maga salasalā ē taman karagatta ē yahapat kusalaya anan saṁsāraya paṭan mē dakvā magen yamkisi bhāvanānuyōgī ārya mādhyaya anugamanaya karana ayaṭa eban̆du kaṭayutu karana ayaṭa magen aḍu pāḍuvak vadak velā tiyenavā nam ē aya kohē hiṭiyat mona upataka mona bhava hiṭiyat ē ayaṭa mē pina dæn vihi pi pihiṭalā ē ayaṭa sukitama ita vēvā mama pāpandhakāraya nidahas vēvā kiyalā sihi karanna ōnē. karalā puṇyānumōdanā karanna ōnē. ehema puṇyānumōdanā karagena yanakoṭa ara akusalaya gevena davasaṭa api dannē næha koyilē gevīdakīma lovturā budurajāṇan vahansēlā vitarayi dannē. nætm api dannavā devena bava kavadāgada kiyanaeka api dannē næha karma satvaya hæṭiyaṭa bēccāṭa praśna ivara venavā. ēka vennē

그에 대한 처방으로, 조용히 dhamma를 듣는 일 같은 데 길을 열어 주고, 자기가 지은 그 좋은 kusala로써 이렇게 떠올려야 합니다. ‘끝없는 saṃsāra부터 지금까지 bhāvanā에 힘쓰며 ariya의 길을 따르는 이들, 그런 일을 하는 이들에게 내가 손해나 괴로움을 끼친 일이 있다면, 그들이 어디에 있든 어떤 태어남, 어떤 bhava에 있든 이 puñña가 그들에게 닿아 그들이 행복하기를, 나는 악의 어둠에서 벗어나기를.’ 그리고 anumodanā를 해야 합니다. 그렇게 anumodanā를 하며 가면, 그 akusala가 다 닳는 날을 우리는 모릅니다. 언제 닳을지는 세상을 넘어선 붓다들만 아십니다. 우리가 아는 것은, kamma를 지닌 존재로서 그것이 다 닳으면 문제가 끝난다는 것입니다. 그렇게 되는 것입니다.

mē paṭicca samuppāda dharmaya tōrā dennē mē viśāla gæm̆buru praśnayak nitarama karana praśnayak. mēkin ahalā darāganna ōnē. pahalā nævata nævata praśnayak kivvot mēka karadarayak nisā vena ekak nǣhæ. mokada mē paṭicca samuppāda kiyannē nitara avasthāvala vigraha karalā tiyenavā.

paṭicca samuppāda를 풀어 주는 것은 크고 깊은 물음이며 늘 받는 물음입니다. 듣고 잘 새겨 두어야 합니다. 거듭거듭 물어도 귀찮아서 하는 말이 아닙니다. paṭicca samuppāda는 여러 자리에서 풀어 왔기 때문입니다.

paṭicca samuppāda kiyana vacanaya tōrāganna ōnē issellā nirukti valin dakinna ōnē pada nirukti valin paṭi icca sama uppāda kiyana mē vacana hatara ekatu velā tamā paṭicca samuppāda kiyana panivacanayak hædilā tiyennē. paṭi kiyannē bæn̆dīma. iṭa kiyannē kæmætta.

paṭicca samuppāda라는 말을 먼저 가려 보아야 합니다. nirutti(말의 뿌리 풀이)로 보아야 합니다. paṭi, icca, sama, uppāda라는 네 말이 모여 paṭicca samuppāda라는 말이 되었습니다. paṭi는 묶임입니다. icca는 바람(좋아함)입니다.

kæmættaṭa bæn̆dunot tamayi upata upata hiṭa samāna tirisan væḍavalaṭa kæmætten bæn̆dunot piṭa samāna upatak vaśayen tirisan upasak læbenavā. ē kiyannē eṭi karalā tiyenna. manussa dharmayaṭa kæmætten bæn̆dunot īṭa samānava manussō upatak læbenavā. dēva dharmayaṭa kæmætten bæn̆dunot īṭa samāna upata dēvenavā. brahma dharmayaṭa kæmætten bæn̆dunot īṭa samāna upata brahma venavā. oya eka dharmaya keravat kæmætten bæn̆dunē næhenam buddha venavā. edāṭa sasara gaman navatikanavā. upadina tænak nǣ. kæmætten bæn̆dunē næ.

좋아함에 묶이면 그와 같은(sama) 태어남(uppāda)이 있습니다. 짐승의 일에 좋아함으로 묶이면 그와 같은 태어남으로 짐승의 태어남을 얻습니다. 사람의 dhamma에 좋아함으로 묶이면 그와 같은 사람의 태어남을 얻습니다. deva의 dhamma에 좋아함으로 묶이면 그와 같은 태어남으로 deva가 됩니다. brahma의 dhamma에 좋아함으로 묶이면 그와 같은 태어남으로 brahma가 됩니다. 그 어느 dhamma에도 좋아함으로 묶이지 않으면 buddha(깨달은 이)가 됩니다. 그날 saṃsāra의 길이 멈춥니다. 태어날 자리가 없습니다. 좋아함으로 묶이지 않았기 때문입니다.

mē kæmættayen bæn̆dena æti okkoma lōkeṭa satara apā valaṭa hētu vena ēvaṭa kæmætten bæn̆dunot. hētuvaṭa kæmætten bæn̆dunot phalayaṭa koccara akæmætitu venat tēreda. mokada hētuvaṭa anuva phalaya læbena ekayi dharma.

좋아함으로 묶이는 것들 가운데 네 apāya의 원인이 되는 것에 좋아함으로 묶이면, 원인에 좋아함으로 묶였으니 결과를 아무리 싫어해도 소용없음을 알겠습니까? 원인에 따라 결과를 받는 것이 dharma이기 때문입니다.

apē kæmaṭala anuva nēda? api koccaraṭa kæmati vunat dæn api apāya upadinnē kæmati næha. phalayaṭa kæmati næti nisā upadinnē nætnam. ada kavuruvat apāya upadinnē næhæ. ballek venna kavuruvak kæmati næhæ. ballek vennē kæmati næti hētuven ballek vennē nætnam ehā koha ballek daka api hāmudu venna.

우리가 좋아하는 대로입니까? 아무리 좋아해도, 우리는 apāya에 태어나기를 좋아하지 않습니다. 결과를 좋아하지 않아서 태어나지 않는다면, 오늘 아무도 apāya에 태어나지 않을 것입니다. 개가 되기를 좋아하는 이는 아무도 없습니다. 좋아하지 않아서 개가 되지 않는다면, 우리가 어디서 개를 볼 수 있겠습니까?

pūrek venna harakayek venna tirisenek venna kæmati næhæ. ein jātiyaṭa kæmati næti vunāṭahanamma læbennē nætnam. ada ekama satikavat dakinna hambennē. oya kavuruvak kæmati næhæ urek venna ballek venna harakek venna nariyek venna kavuruvak kæmatina næ. ekama satayakat venna kæmati næ.

돼지가 되기를, 소가 되기를, 짐승이 되기를 좋아하는 이는 없습니다. 그 태어남을 좋아하지 않는다고 받지 않는다면, 오늘 짐승 한 마리도 볼 수 없을 것입니다. 돼지도, 개도, 소도, 여우도 되기를 좋아하는 이는 아무도 없습니다. 어떤 짐승도 되고 싶어 하지 않습니다.

namut kæmættak næti vuṇat hētuvaṭa kæmati nam phalaya kæmati vunat atæmæti vunat labanna venavā.

그러나 좋아하지 않더라도 원인을 좋아하면, 결과는 좋아하든 싫어하든 받아야 합니다.

apali gæhuvot śabdayaṭa kæmati næti vunat atpula sannādaya piṭa venavā. mama oya atla sannādayaṭa kæmati næhæ atpoḷa sannādaya piṭela epākiya apiri gæhuvā piṭa venavā. mama atpoḷa sannādayaṭa hari kæmatiyi. maṭa atpasannādaya æsēvā kiyalā apuri gæhuvē nætnam nārayak ahanna bæ. mokada kāraṇaya?

손뼉을 치면 그 소리를 좋아하지 않아도 손뼉 소리가 납니다. ‘나는 손뼉 소리가 싫다, 나지 마라’ 하며 손뼉을 쳐도 소리가 납니다. ‘나는 손뼉 소리가 아주 좋다, 들리기를’ 하더라도 손뼉을 치지 않으면 아무 소리도 들을 수 없습니다. 왜 그렇습니까?

hētuvaṭa anukūla phalayak læbenavā misak ēka dharmanāva ēka misā kæmætta kæmættanama phala læbennē næ. api kæmati nam api nuvaṇin tērum aragena mē ban̆du phalayaṭa mama kæmati nǣha. mē phalaya maṭa epānam. mē phalaya haṭagannavana hētuva maṭa epā. mama ēkaṭa kæmati næha. onnaka issellā dakinna ōnē.

원인에 맞는 결과를 받을 뿐, 그것이 dharma입니다. 좋아함만으로는 결과를 받지 못합니다. 우리가 바란다면 슬기롭게 알아보아야 합니다. ‘나는 이런 결과가 싫다. 이 결과를 원하지 않는다면, 이 결과가 생기는 원인을 원하지 않는다. 나는 그것을 좋아하지 않는다.’ 이것을 먼저 보아야 합니다.

apiya muladima gattā ekak tirisan venna kæmati nǣ. eyā tirisan hētuvaṭa kæmati næti venna ōnē.

처음에 짐승이 되기 싫다는 예를 들었습니다. 그렇다면 짐승이 되는 원인을 싫어해야 합니다.

dæn paṭicca samuppādaya kiyana eka vigraha karanna giyāma apiṭa itāma paṭu sīmāvakaṭa sīmā karalā mē kālē vigraha karalā tiyennē. yacaku ācāryan vahansēlāgē vigrahaya mē manussayek velā upadina hæṭi ādi vaśayen mē bhava tunak galapalā ehema pera bhavayaka avidyā saṁkhāra nipadanavā. viññāṇa rūpa salāyatana sparśa vēdanā taṇhā upādāna bava mē bhavayē gannavā. jāti matu bhavaya jarā marana dālā oya jātiyē paṭicca samuppādaya vigrahaya ætinna dharmānukūlava gælapilā næhæ.

그런데 paṭicca samuppāda를 풀 때, 요즘은 아주 좁은 틀에 가두어 풀어 왔습니다. 주석서 스승들의 풀이입니다. 사람으로 태어나는 방식 따위로 세 bhava를 맞추어, 전생에 avijjā와 saṅkhāra를 짓고, 이번 bhava에서 viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava를 받고, 다음 bhava에 jāti와 jarāmaraṇa를 둡니다. 그런 paṭicca samuppāda 풀이는 dharma에 맞지 않습니다.

īn mēkedī api paṭicca samuppādaya kiyannē mokakda kiyana eka ē mohotē paṭicca samuppādaya kriyātmaka venavā. mohotak gānevat paṭicca samuppāda kriyāvaya tamayi siyalu tænama siddha vennē.

여기서 우리가 말하는 paṭicca samuppāda는 바로 그 순간에 작동합니다. 순간순간 paṭicca samuppāda의 작용이 곳곳에서 일어납니다.

paṭicca samuppāda kriyāvaliya nævatunā kiyannē siyalu lōkayē siyalu satvayangē siyalu davgya vastulā kriyākārītva ehema ivarayi kiyana eka. ehenam paṭicca samuppādaya nævatilā næha. navatinna bæha. ē paṭicca samuppādaya næ api dharma niyamaya kriyātmaka venakan lōkayak pēnavā. lōkayak vidyāmāna. satva pudgalayō vidyāmāna. dravya vastu vidyāmāna.

paṭicca samuppāda의 흐름이 멈췄다는 것은 온 세상 모든 존재와 모든 물질의 움직임이 끝났다는 뜻입니다. 그러니 paṭicca samuppāda는 멈추지 않았습니다. 멈출 수 없습니다. 이 dharma의 법칙이 작동하는 한 세상이 보이고 세상이 드러나 있습니다. 존재와 사람이 드러나 있고, 물질이 드러나 있습니다.

dæn dravya vastu vidyāmāna avidyāmāna karanna bæha. podu satvayangēma pratiphalayak tamayi dravyavat. poḍuvē pahala venna dravyavat. dæn podu siyalu satva saṁtatiyama avidyā tr̥ṣṇā duru karapu davasak vunot edāṭa lōkayayi kiyana ekak

드러나 있는 물질을 드러나지 않게 할 수는 없습니다. 물질은 모든 존재가 함께 지은 결과입니다. 함께 나타나는 것이 물질입니다. 만일 모든 존재의 흐름이 avijjā와 taṇhā를 떨쳐 버리는 날이 온다면, 그날에는 세상이라는 것을 볼 수 없을 것입니다.

dakinna hamba vennē næha. davi atuvē hinna ham̆buvennē næha. rahayi karanna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

api ahalā tiyena vacana tiyenavā dæn kaṭuka vacana kiyalā vacanaya. dæn kaṭuka vacanaya kanaṭa amidi. kiṭi gamanma eyā mokada karannē kaṭuka vena pudgalayā. senikōpayaṭa patvelā kaṭuka adahat kaṭuka vacana kaṭuka kriyā matu karanavā. mūṇa ekapāraṭa kaḷu velā yanavā. anē muna ratu karaganna sudu mæri karaganna eka eka vidihaṭa ಹೆralavenak karaganna

우리가 들어 온 말 가운데 ‘거친 말’이라는 말이 있습니다. 거친 말은 귀에 쓰게 들립니다. 듣자마자 거친 사람은 무엇을 합니까? 성이 나서 거친 생각, 거친 말, 거친 행동을 쏟아 냅니다. 얼굴이 대번에 검어집니다. 얼굴이 붉어지고, 하얗게 질리고, 이리저리 일그러집니다.

ē kaṭuka dēval utsāgena jīvat vena yam cakit kaḷayekkak innavā nam ēt tista samājayak avaṁka væḍak kiyalā piḷigannē næhæ. ē samājaya tuḷa eyāṭa siddha venavā. næm̆bilā yanna ida. avaṁkava lōsgena in̆ga bæ. citta samājayak tuḷa ē kaṭuka adahas tiyena kenā ē vidihaṭa inna hæbæ.

그런 거친 것들을 치켜들고 사는 사람이 있다면, 바른 사회에서는 그것을 정직한 일로 받아 주지 않습니다. 그 사회에서 그는 굽혀 살아야 하고 곧게 설 수 없습니다. 그런 사회 안에서 거친 생각을 지닌 이는 그렇게 살 수밖에 없습니다.

ē kaṭu ussāgena eyā jīvat venavā. kaṭu utsāha gatta saṁkhāra eyāt læbenavā. etakoṭa eyāgē balāporottuva kaṭusāganna næha idiriyē tiyennē. maṭa monavāhari kiyannavot mama dannavā ṭikak katā karana hæri āpu aya anāgataya balāporottu tiyāga innā kaṭusāganna kaṭusā ganna ēvā aragena gihillā hitannam tamayi kaṭussāgatta saṁkhārayan kaṭusāhagatta viññāṇaya tamayi balāporottu vennē.

그는 가시를 치켜들고(kaṭu ussā) 삽니다. 가시를 치켜든 saṅkhāra를 얻습니다. 그러면 그가 앞으로 바라는 것도 가시를 치켜드는 일입니다. ‘누가 나에게 무슨 말이라도 하면, 나도 맞받아 말할 줄 안다’ 하며 미래에 가시를 치켜들 바람을 품고 삽니다. 그렇게 가시를 치켜든 saṅkhāra가 바라는 것은 가시를 치켜든 viññāṇa입니다.

piṭa tibuṇā. āgantu rōpak lēsayak nisā kaṭuka bavaṭa pat karagannā. etakoṭa viññāṇayak venavā. mē kaṭuka saṁkhāra nisā kaṭuka viññāṇa haṭagattā. kaṭutsāgatta saṁkhāra valin kaṭutsāgatta viññāṇa pahaḷa vala īṭa passē eyā ēkanama gælapenavā tamayi ahumul vala hæmatænama kēlan aya ekak araka mokakda maṭa kivvā meyā mokakda maṭa kiyalā hoyannē aḍu anudha aḍu pāḍu hoyannē æda paੱਗdu hoyannē ēvā tamayi ēpadu balāporottu sahagatta hiṭiyē bæhægannē koccarada vena dharmayak bahinna.

본디 밖에 있던 것인데, 손님처럼 찾아온 번뇌 때문에 거칠게 만들어 버립니다. 그러면 viññāṇa가 생깁니다. 이 거친 saṅkhāra 때문에 거친 viññāṇa가 생겼습니다. 가시를 치켜든 saṅkhāra에서 가시를 치켜든 viññāṇa가 나타나면, 그는 거기에 꼭 맞아 들어갑니다. 구석구석 뒷말을 하며 ‘저 사람이 나에게 뭐라 했지? 이 사람은 나를 두고 뭐라 하지?’ 하고 찾고, 남의 허물과 모자람과 흠을 찾습니다. 그런 바람을 품고 사는 이가 어찌 다른 dharma에 들어갈 수 있겠습니까?

ǣ kaṭpa utsāhagatta nāma rūpa tamayi ēkē bæhælā tiyennē. etakoṭa eyāgē æsa, kana divanāsaya, śarīraya mana kiyana mē indriya hayaṭa indriyan vaśayen niṣṭalava tiyenna dennē næ. mēvā kalam̆bulā kaṭussagata væḍavalaṭama āyatana karanavā. ēkaṭa āyatana karagannavā. āyasthāna kiyannē ekatu karana sthāna karaganna. kaṭuussana væḍapiralaya ekatu kara gattot eyāṭa katu utsāhagatta salāyatana melōma pahaḷa venavā.

가시를 치켜든 nāmarūpa가 거기 내려앉았습니다. 그러면 그의 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이라는 여섯 indriya를 indriya답게 고요히 두지 않습니다. 그것들을 휘저어 가시를 치켜드는 일에만 āyatana로 씁니다. āyatana란 모으는 자리입니다. 가시를 치켜드는 일들을 모으면, 그에게 가시를 치켜든 saḷāyatana가 이 세상에서 나타납니다.

salāyatanaya yam vidihakda ēvā gæṭīmē labana sparśayak ē jātiyenma sparśayak. kaṭut sāgatta sparśayak eyāṭa pahaḷa venavā. kalāyatana paccayā passōgaya. passa paccā vēdanā kiyalā yam vindanayak vin̆dinavā nam kaṭuka dēval utsāhagena æsuru kirīmē vindanaya tamayi ohuṭa hamba vennē.

saḷāyatana가 어떠하냐에 따라 그것들이 부딪혀 얻는 phassa도 같은 종류입니다. 가시를 치켜든 phassa가 그에게 나타납니다. saḷāyatana paccayā phasso. phassa paccayā vedanā, 그가 어떤 느낌을 겪든 거친 것들을 치켜들고 어울리는 느낌을 얻습니다.

ohu ēka piya karanavā. oya anu kaṭuka vidihaṭa anu dasnna epā anugē væḍa hoyanna epā tamagē væḍak balāganna kiyanakoṭa kæmati næ. kæmætta mokakda anna paṇhā vecca dena etanayi. taṇ hā vunē etana kaṭurusā gatta taṇ hā vunahama kiyanavā kaṭusa kaṭusāgatta taṇhāvē hāvu. kāvunē yam tænakada bæn̆dennē eta upādānaya kaṭussāgatta dena upādānaya karagannavā meluva ohu ē bavaṭa pat venavā. tirisan pavaṭa ayiti kaṭu utsāhagatta bavaṭa pat venavā.

그는 그것을 좋아합니다. ‘남을 그렇게 거칠게 들추지 마라, 남의 일을 캐지 마라, 네 일이나 돌보라’ 하면 싫어합니다. 그 좋아함이 무엇입니까? 거기서 taṇhā가 된 것입니다. 가시를 치켜든 taṇhā라고 합니다. taṇhā가 묶이는 곳에 upādāna가 있습니다. 가시를 치켜드는 것을 움켜쥡니다. 이 세상에서 그는 그런 bhava가 됩니다. 짐승의 bhava에 속하는, 가시를 치켜든 존재가 됩니다.

paccā jāti kiyalā minis kaya aragena saṭutkatta jātiyē jīvat venavā. melovayen mærenakoṭa upādānaya velā tibunē ēka nam upādāna paccayā bava kiyalā uppattiya bhavaya nægilā uppatta jātiya vaśayen kaṭuussāgatta jātiyak læbenavā. kiyanavā katuus kaṭussa. anna kaṭusu jātiyē upadinnē saṁkhāra. saṁkhārayaṭa kæmatiyi kaṭusayek vena kæmati næha. kaṭusayek koccara kæmati næt venat saṁkhārayaṭa kæmati nam kaṭusaya kiyanavā hētuvē phalaya kiyalā.

bhava paccayā jāti, 사람 몸을 지니고 가시를 치켜든 jāti로 삽니다. 이 세상에서 죽을 때 움켜쥔 것이 그것이라면, upādāna paccayā bhava로 다시 태어날 bhava가 일어나고, 태어날 jāti로 가시를 치켜든 jāti를 얻습니다. 그것을 kaṭussā(도마뱀)라고 합니다. 도마뱀의 jāti로 태어나는 것은 saṅkhāra 때문입니다. saṅkhāra는 좋아하지만 도마뱀이 되기는 싫어합니다. 아무리 도마뱀이 되기 싫어도 그 saṅkhāra를 좋아한다면, 도마뱀은 원인의 결과라고 합니다.

īṭa passē ū mokada karannē? velāvaṭa satu venavā. velāvaṭa sudu væli venavā. velāvaṭa pāṭa venatnavā. ara lassana tibicca mūlana poḍḍak ehanam pumbaganna kaṭusu kaṭusu karaganna kaṭu bælavī vāgē kaṭussī vāgē api ohoma katāvaṭa.

그다음 그것은 무엇을 합니까? 어떤 때는 붉어지고, 어떤 때는 하얘지고, 어떤 때는 빛깔을 바꿉니다. 그 고운 얼굴을 조금 부풀려 도마뱀처럼 만듭니다. 우리가 흔히 말하듯 가시 돋친 눈길, 도마뱀 같은 꼴입니다.

mā kaṭussahaṭa annavā sudusu sudē dænnē nǣ nodu sudē dannē nǣ.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

eka eka parīkṣaṇa valaṭa vahinavā. parīkṣaṇaya mahā bhayānakayi. gavēṣaṇaya mahā bhayānakayi. parīkṣaṇa kiyannē gavēṣaṇaya etakoṭa nusu tæna tamayi mē gavēṣaṇa karannē. nusu tæna gavēṣaṇaya karanna paṭan gannē ætta æti ākārayē pēnnē næti nisā.

갖가지 캐묻기에 빠집니다. 캐묻기는 아주 위험합니다. 찾아다니기(gavesana)는 아주 위험합니다. 캐묻기란 찾아다니기입니다. 그런데 이 찾아다니기를 알맞지 않은(nusu) 곳에서 합니다. 알맞지 않은 곳을 찾아다니기 시작하는 것은 참을 참모습대로 보지 못하기 때문입니다.

mē lōkē tamanṭa viruddha dēval hoyāgena tamāgē dr̥ṣṭiyen mēvā sudusuyi mēvā nosusuyi kiyalā nosusu dē sudusu hæṭiyaṭa nigamanaya karaganna. avidyāvē niganna bæhælā. hiten kayen vacanayen nusu tæna gavēṣaṇaya karamin jīvat venavā.

이 세상에서 자기에게 거슬리는 것들을 찾아다니며, 자기 견해로 ‘이것은 알맞다, 저것은 알맞지 않다’ 하고, 알맞지 않은 것을 알맞다고 결론 내립니다. avijjā의 구덩이에 빠져, 마음과 몸과 말로 알맞지 않은 곳을 찾아다니며 삽니다.

etakoṭa gavēṣaṇaya karannē nusu. etakoṭa eban̆dunnāvū jīvat vena pudgalayāṭa nusu gavēṣaṇaya saṁkhāra væḍenavā. etakoṭa ohugē balāporottuva īṭa anukūlava næha. ē vagēma karanna. saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyana siddhāntaya yaṭatē nusu gavēṣaṇayē viññāṇaya ohuṭa pahaḷa venavā.

그러니 찾아다니는 것은 알맞지 않은 것입니다. 그렇게 사는 사람에게는 알맞지 않은 것을 찾는 saṅkhāra가 자랍니다. 그의 바람도 그에 맞춥니다. saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ이라는 원리에 따라, 알맞지 않은 것을 찾는 viññāṇa가 그에게 나타납니다.

viññāṇa paccayā nāma rūpaṁ kiyalā ohu ē nususu ēvalma gavayasanayaṭa manasa yomu karalā ēvama ætulat karagannavā. viññāṇa paccā nāma rūpaṁ kiyalā ē viññāṇayaṭa ē jātiyē nāma rūpa væhæganna. nāma rūpa paccā salāyatanaṁ kiyana siddhāntayaṭa tiyena nosu gavēṣaṇayaṭa ākārayaṭa anukūla æsa kana divanāsaya śarīraya mana hæda gæhilā pin̆dalā nāma rūpacchā salāyatana kiyana siddhāntayaṭa anu eka

viññāṇa paccayā nāmarūpaṃ, 그는 알맞지 않은 것들을 찾는 데 마음을 돌려 그것들만 안으로 들입니다. 그 viññāṇa에 그런 종류의 nāmarūpa가 내려앉습니다. nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ이라는 원리에 따라, 알맞지 않은 것을 찾는 방식에 맞추어 눈, 귀, 혀, 코, 몸, 마음이 빚어집니다. nāmarūpa paccayā saḷāyatanaṃ이라는 원리에 따라서,

etakoṭa nusu gavēṣayen yam kenek dæ karanavā. ē salātanayangen ē sparśana puta. ē ohuṭa vēdanā sahagatayi. ē nām sukha vēdanā sahitayi. ohu priya karanavā.

그러면 알맞지 않은 것을 찾아다니며 어떤 이가 일을 벌입니다. 그 saḷāyatana로 phassa가 생기고, 그것은 그에게 vedanā를 띱니다. sukha vedanā를 띱니다. 그는 그것을 좋아합니다.

dæn gavē nusu pudusu gavēṣaṇaya kara kiyana api hitamuka yamkisi vidihaka kenekuṭa pahara gahanna kenekuṭa hin̆davanna kenekuṭa vasa visa denna mēvā yam kenek pārambhāna vadisi innavā. læhæti velā ē san̆dahā hōsayā bala balā innavā. dæn mē nosusu gavēṣaṇayakilā inna. ē ōjāṭiyā purudu vecca kenāṭa ōka at ææralā inna bæhæ ēka hari āhāra anunṭa æda paḷava kiyanna hoyana eka ōvaṭa gavēṣaṇaya kara parīkṣaṇa kara kara inna eka arayāgē hæṭi kohomada meyāgē hæṭi kohomada ahagena anit tæna ihin kiyā rasa vin̆dina eka nusu gavēśanakoṭa kæmatiyi ēvā tamayi nusu gavēdanaya

알맞지 않은 것을 찾아다닌다는 것을 이렇게 생각해 봅시다. 누군가를 때리려고, 누군가를 해치려고, 누군가에게 독을 먹이려고 꾸미는 사람이 있습니다. 채비를 하고 틈을 엿보며 기다립니다. 이것이 알맞지 않은 찾아다니기에 빠진 것입니다. 그것이 몸에 밴 사람은 그것을 놓을 수 없습니다. 그것이 그의 먹이입니다. 남의 허물을 퍼뜨리려 찾고, 캐고 따지며 ‘저 사람은 어떻고 이 사람은 어떻다’ 듣고 다른 데 가서 말하며 맛을 즐깁니다. 알맞지 않은 찾아다니기를 좋아합니다. 그것들이 알맞지 않은 찾아다니기입니다.

ēvā tirisan væḍa

그것들은 짐승의 일입니다.

sudusu ē sudusuna susu næhænē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

sudusu gavēṣaṇayayi noudusu gavēṣaṇayayi tōraganna ōna. tamanṭa avæḍa venavā nam anunṭa avaḍa venavā nam tamanṭa ēka ducarita nam ē vagē nokaḍi nam ēvā nudusu duru. tamanṭat yahapatak venavā nam anunṭat yahapṭak venavā nam depasaṭama yahapatak dugatiyaṭa abhivr̥ddhiyak udā venavā nam ēvā sudusu. sudusu saha nodusu mesē tōraganna ōna.

알맞은 찾아다니기와 알맞지 않은 찾아다니기를 가려야 합니다. 자기에게 해가 되고 남에게 해가 된다면, 그것이 나쁜 행실이라면, 그런 것들은 알맞지 않으니 떨쳐야 합니다. 자기에게도 좋고 남에게도 좋다면, 양쪽 모두에게 좋고 나아짐이 생긴다면, 그것들은 알맞습니다. 알맞음과 알맞지 않음을 이렇게 가려야 합니다.

anna ēka tōragattā. api dakinavā mēvā sudusuyi mēvā nosuyi. ārya daham dak ārya mārgaya anugamanaya karapu kenekuṭa vitarak. mēka hariyaṭama mēvā sudusuyi mēvā nosusuyi kiyalā tērennē. anit kenā nosu dē sudusuyi kiyalā tōrāganna.

그렇게 가렸습니다. 우리는 이것은 알맞고 저것은 알맞지 않다고 봅니다. ariya의 dhamma를 보고 ariya의 길을 따른 이에게만 무엇이 알맞고 무엇이 알맞지 않은지 정확히 보입니다. 다른 이는 알맞지 않은 것을 알맞다고 고릅니다.

laukika nuvaṇak tiyena kenā dev lōka upadinna, bam̆balō upadinna, minissu upadinna hētu vanavā sudusu atavāganna. āryō ēva aya ipadunat aniccayi, dukkhāya anattayi kiyalā ēvat nosurusuyi kiyā dakinavā. anna ēkayi āryayanga dækīmē venasa. ekayi. anārya guṇangē dækīma tava pæyak. ārya guṇangē dækīmē sudu tōrannē ohomayi.

세속의 슬기를 지닌 이는 deva 세계, brahma 세계, 사람 세계에 태어나는 원인을 알맞다고 붙잡습니다. ariya는 그런 곳에 태어나더라도 anicca, dukkha, anatta라 하여 그것들도 알맞지 않다고 봅니다. 그것이 ariya의 봄이 다른 점입니다. ariya 아닌 이의 봄은 또 다릅니다. ariya의 봄은 알맞은 것을 이렇게 고릅니다.

āryō pinva tōrannē yam pinak nivanaṭa hētu venavā nam ēka hon̆dayi. sasara gamanaṭa hitu vena ekak nam ēkaṭṭha nidilā. ēka væḍak næ. anāryan kenek sasara gamanē sugatiyenaṭa hētu venam ēvā hon̆dayi. dugatiyaṭa hētu venanam nam hatarak pāraṭa hētu venavā ēvā iccayi nīti venavā. ē tamayi anāryaṁgika nigikama. āryagamani kohē hari upadinna hētu vennē. ēka avidyā sākacchayi tr̥ṣṇā sahagata. ēvā aniccayi dukayi anattayi. ipadīma keḷavara karana pættaṭa hētu karka venavā. ēvā sudusu

ariya는 puñña를 고를 때, 어떤 puñña가 nibbāna의 원인이 되면 그것이 좋다고 합니다. saṃsāra의 길로 이끄는 것이라면 쓸모없다고 합니다. ariya 아닌 이는 saṃsāra에서 sugati로 이끄는 것이면 좋다고 하고, duggati, 네 apāya로 이끄는 것이면 나쁘다고 합니다. 그것이 ariya 아닌 이의 잣대입니다. 어디엔가 태어나게 하는 것은 avijjā와 taṇhā를 띤 것입니다. 그것들은 anicca, dukkha, anatta입니다. 태어남을 끝내는 쪽으로 이끄는 것, 그것이 알맞습니다.

mehema sudusu nosu dakinakoṭa

이렇게 알맞음과 알맞지 않음을 볼 때,

ara anārya guṇasuma innavā. ēgollan kivvā satara apāyaṭa yannē nǣhæ ēkē sudusu bala mulā sahagatavannā vū pr̥thagjana satara apāṭa gata venē daham sudusuyi kiyalā tavaganna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka tamayi ara nusu gavēṣaṇayan kiyannē tamanṭa avæḍa vena anunṭa avæḍa vena hitanu pārana nindā peravena mala pāra gæhena oya jātiya ēvā ōvā tamayi nusu. āryayot dakinavā anāryat daka dakinavā satara apa upadinna hētu venavā. hatara pāvak gata vena uppattiyaṭa saṁkhārayā tamayi vigraha.

그것이 바로 알맞지 않은 찾아다니기입니다. 자기에게 해롭고 남에게 해로운 것, 해칠 생각, 헐뜯음, 비방, 욕설 같은 것들, 그것들이 알맞지 않은 것입니다. ariya도 보고 ariya 아닌 이도 보듯, 그것들은 네 apāya에 태어나는 원인이 됩니다. 네 apāya로 가는 태어남의 saṅkhāra가 이렇게 풀이됩니다.

visu gavēśana

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

etakoṭa ē sparśalā ē vindraṇaya labana kenā. ē anuva taṇhāva etana ētæna eyā hā venavā. kanni hā venavā. paṇhā venavā. āsanayaṭa pædī himaya āsanayaṭa bæn̆denna. noduū giyasanayē āsanayaṭa bæcca kenā vena deyak loku nǣhæ ēkamayi loki. ēkamayi hoyannē. anika deveni ēka paḷaveni.

그러면 그 phassa로 그 느낌을 얻는 이는, 그에 따라 거기서 taṇhā가 생깁니다. 목마름이 됩니다. 바람에 묶입니다. 알맞지 않은 찾아다니기의 바람에 묶인 이에게는 다른 것은 크지 않습니다. 그것만 큽니다. 그것만 찾습니다. 다른 것은 둘째이고 그것이 첫째입니다.

anna upādānaya saha ē bavaṭa patvenavā. melova jīvat velā innavā losubusu lavēśakaya bavaṭa pat velā innavā. dæn ohuṭa tama melō jātiyak hambenavā. nasubusu gavēṣakayāṭa himi yam jātiyak ætda ē jāti nāmaya ohuṭa melōdi urumak. ēka ohoma karagatta deyak. kavuruvat vuna ekak næ. hētuva vaśayen ohu ebandak nætuva kirīma nisā ohuṭa uruma velā tiyena svabhāvaya nāma ē kāle avasthāvaṭa ēkayi.

그렇게 upādāna가 되고 그 bhava가 됩니다. 이 세상에 살면서 알맞지 않은 것을 찾아다니는 자가 되어 있습니다. 이제 그는 이 세상의 jāti를 얻습니다. 알맞지 않은 것을 찾는 자에게 걸맞은 jāti가 있다면, 그 jāti의 이름을 이 세상에서 물려받습니다. 그것은 그가 그렇게 만든 것이지 다른 누가 만든 것이 아닙니다. 원인으로서 그가 그런 일을 했기에 그에게 물려진 바탕, 그때 그 형편의 이름이 그것입니다.

eyāṭa katā karanna puḷuvan vena namakin. sīlavatiya kiyanna puḷuvan, guṇavatiya kiyanna puḷuvan priyadāsa kiyanna puḷuvan. itin eka eka nam valin katā karanna puḷuvan. jāyasana kiyanna puḷuvan, guṇa sēna kiyanna puḷuvan namakin katā karanna puḷuvan. ē tiyāgattana araka hētuphala vaśayen uruma veccā. ē kavuruvat tiyaba ekak ne. ē hētuva anu uruma vecca.

그를 부를 이름은 있습니다. Sīlavatī라고도, Guṇavatī라고도, Priyadāsa라고도 부를 수 있습니다. Jayasena라고도, Guṇasena라고도 갖가지 이름으로 부를 수 있습니다. 그것은 붙인 이름이지만, 저것(그의 바탕)은 원인과 결과로 물려받은 것입니다. 누가 붙여 준 것이 아니라 원인에 따라 물려받은 것입니다.

nusu gavēśayaṭa ek velā in̆dalā. ohu ēken maḷot ehema ē avasthāva ēka matuvelā āyellā. karma bhavayak vaśayen nudusu gavēṣaka karma bava pūrṇaya karagena ēken karma bhavaya uppatta bhavaya tamayi enavā varṇāsanna īḷan̆ga uppattiya nudusu gavēṣa kiyapuē uppattiya. bhavapciyā jāti kiyannē nusu nusu davēṣayāgēdiyē jātiya labanavā.

알맞지 않은 찾아다니기에 붙어 있다가 그 상태로 죽으면, 그 순간 그것이 다시 떠오릅니다. kamma bhava로서 알맞지 않은 것을 찾는 kamma bhava를 다 채우고, 그 kamma bhava로 다시 태어날 bhava가 죽음 가까운 순간에 일어납니다. 다음 태어남은 알맞지 않은 것을 찾는 자의 태어남입니다. bhava paccayā jāti, 알맞지 않은 것을 찾는 자의 jāti를 얻습니다.

bō kiyana vacanayen pennannē gavēṣaya. nosasu penannē kiyana vacana. eyā jātiya gōnusu jātiya. upadinnē gōnusaya kiyalā.

‘go’라는 말은 찾는 자(gavesaka)를 가리킵니다. ‘nusu’는 알맞지 않음을 가리킵니다. 그의 jāti는 gonussā(전갈)의 jāti입니다. 전갈로 태어납니다.

īṭa passē tamanṭa venavā patuvā ussalā ussalā gahaganna tamangē mūlaya sarantā. uḍin uru mæṭenavā. kula siddha vennē ēka. anukūla gati lakṣaṇaya æti, daradhanu gati lakṣaṇaya æti. kaḷu gati lassana æti. ēt anukūla vannā vū viṭa gati lakṣaṇa æti. artha śarīrayak labāgena gōnussa kiyana jātiyaṭa patvenavā.

그다음 그는 꼬리를 치켜들고 치켜들어 쏘아 댑니다. 그렇게 되는 것입니다. 그에 걸맞은 성질을 지니고, 그에 걸맞은 몸을 얻어 전갈이라는 jāti에 이릅니다.

gōnussayek venna epānavā. gōnusayek venna kæmati nætnam. anē mama nam gōnusayek novēvā suvaṭa hariyannē næha. dusu gavēṣaṇaya atharinna næti tākkal gōnusu bhaven bērilā nǣha mama ēkaṭa dakinna. bōnasu uppattiya koyi mokada maṭa hitannē næhæ væṭilā hari nu tænvala gavēṣaṇaya karana velāvaka malot ehema

전갈이 되기 싫다고 합니다. 전갈이 되기 싫다면, ‘아, 나는 전갈이 되지 않기를’ 해서는 소용없습니다. 알맞지 않은 찾아다니기를 놓지 않는 한 전갈의 bhava에서 벗어나지 못합니다. 알맞지 않은 곳을 찾아다니는 때에 죽기라도 하면 전갈로 태어날 수 있습니다.

nōvak katā karanna dannē eyā gōnusalā upadina upatī gōnussan gōnussayek enna hari gōnussayā enna kæmati nam oya nusu davasa valaṭa bahinna

전갈로 태어나고 싶다면 그런 알맞지 않은 찾아다니기에 빠지면 됩니다.

anna paṭicca samuppādayen daham dænaganna tavrāṭa tirisaṁvā kivvahara apiṭa tērennē næha. hētuphala nyāya vidyānukūlava vidyāna paṭicca samuppādaya nirana vidyāva pennā dunnā ōka mini mihegē jīvitayak gæna atīta bhavayayi mē bhavayayi matu bhavaya sambandha kara pēnāna ekak nemeyi.

이렇게 paṭicca samuppāda로 dhamma를 알아야 합니다. 그저 짐승이 된다고만 하면 우리는 알아듣지 못합니다. 원인과 결과의 이치를 학문답게 paṭicca samuppāda가 보여 주었습니다. 그것은 한 사람의 삶에서 지난 bhava, 이번 bhava, 다음 bhava를 이어 보여 주는 것이 아닙니다.

mē edina edā jīvitayēdī pudgalayā visin hæḍa gaha gannakin matuva hōgē pævætma hædena hæṭiyōgen pennannē. iccattatvayen ehavat kæmætten bæn̆dunē yamkisi dēkaṭa upata īṭa pamānayi. menna mēka pennannayi paṭicca samuppādaya tiyennē.

그날그날 삶에서 사람이 스스로 빚어 가는 것으로 앞날의 있음이 어떻게 만들어지는지를 보여 줍니다. icca, 곧 좋아함으로 어떤 것에 묶이면 태어남은 그와 같습니다. 이것을 보여 주려고 paṭicca samuppāda가 있습니다.

ē satvayek pudgalayek kiyanakin araganna mulāva athæralā hētuvē phalaya vaśayen dakinakoṭa mevan̆du hētuvak kriyātmaka kirīmē pratiphalaya menna mēkayi. dæn mokada api? hētu paṭicca sampūrtā hētuvaṭa kæmætten bæn̆dunahama īṭa samāna upata sakas velā. hētu ṁgā niruddha venavā. hētuva bhaṁga nam ē phalaya niruddhayi. ayinnē. dæn gōnusayekka venna epā nam koccara pætuvat hariyannē næha. mama balāṭa passē dandīpalā maṭa divya lōkē yana kivvaṭa hariyannē næha.

존재다, 사람이다 하고 붙잡는 미혹을 놓고 원인과 결과로 보면, 이러이러한 원인을 작동시킨 결과가 바로 이것입니다. 이제 우리는 어떻습니까? ‘Hetuṃ paṭicca sambhūtā’, 원인에 좋아함으로 묶이면 그와 같은 태어남이 빚어집니다. ‘Hetubhaṅgā nirujjhati’, 원인이 깨지면 그 결과는 사라집니다. 그러니 전갈이 되기 싫다면 아무리 빌어도 소용없습니다. ‘내가 죽은 뒤 dāna를 주어 나를 deva 세계로 보내 달라’ 해도 소용없습니다.

gōnussayakenṭa tiyena hētuva næti karaganna.

전갈이 될 원인을 없애십시오.

oya anta bhavayaṭa gihilat pelakkayi mærennē. yutu venavā. velakkama varṇāsanna mohotē minik aya mærenakoṭamat venavā. sita venna hæma avasthāvakma apē mē maslē kaya mærena mohotema vennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

minis āyuṣa tiyenavā nam pævætma ē pudgalē metanin mælalā manōmaya kayakin minis kayakin jīvat venavā cittaṭa rūpaya mehe hiṭapu hæṭiya.

사람의 수명이 남아 있다면 그 있음은 이어집니다. 그 사람은 여기서 죽어 manomaya 몸으로, 사람 몸 모양으로 삽니다. 여기 있을 때 모습 그대로의 citta rūpa입니다.

menna mēkaṭa kiyanavā paralova melovin paralovaṭa yanavā paraloven melovaṭa enavā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. mēka dakinavā kiyalā nōna næti mahaṇa bamuṇa mēka dakinavā. melaven paralovaṭa yanavā. satvayō paraloven melavaṭa. ehema kramayak tiyenavā. anna melaven meloven paralovaṭa yanavā kiyanakoṭa deviyek vunē eka paralovaṭa yanavā nemeyi. ehema kramayak tiyenavā. melovō paralova kiyalā dakinnē satvayā maḷaṭa passē ivara nǣ. maslēkayin ahak vunahama paralova āyē maslēka āvot melova mē melō paralava dakina krama

이것을 저세상이라고 합니다. 이 세상에서 저세상으로 가고 저세상에서 이 세상으로 온다고 붓다께서 가르치셨습니다. 이것을 보는 samaṇa와 brāhmaṇa가 있습니다. 존재들은 이 세상에서 저세상으로 가고, 저세상에서 이 세상으로 옵니다. 그런 과정이 있습니다. 이 세상에서 저세상으로 간다고 할 때 deva가 되는 것만이 저세상으로 가는 것이 아닙니다. 그런 과정이 있습니다. 이 세상과 저세상을 본다는 것은 존재가 죽은 뒤 끝나지 않는다는 것입니다. 살덩이 몸을 벗으면 저세상이고, 다시 살덩이 몸을 얻으면 이 세상입니다. 이것이 이 세상과 저세상을 보는 방식입니다.

dæn ara pudgalayā ara milē kaya ekapāra venas karanna bæri nisā

그런데 그 사람은 살덩이 몸을 단번에 바꿀 수 없기 때문에,

anupannu dik kara kara innavā. æḍapuda kara kara innavā. kaku vidiha kanaṭa vita pavanna kanaṭa vita denna bala balā innavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæbæyi vennē nætuva kivvā malot ehema ara paralova antarābaka satvayaṭa pat velā itana. gandhabbā vaikayek hæṭiyaṭa in̆dalā. etendi sūkṣama kaya nisā. sitpīṭama parivartanaya vena nisā nisa. kramakramayen gōnussayā gatiyaṭa parivartanaya karanavā minis kayayi gōnusus ekayi deka ekaṭa yanavā.

그런데 그렇게 되지 못한 채 죽으면, 저세상의 antarābhava 존재가 되어 gandhabba로 있습니다. 거기서는 몸이 미세하여 마음 그대로 바뀌기 때문에, 차츰차츰 전갈의 성질로 바뀌어 갑니다. 사람 몸과 전갈 몸, 둘이 함께 갑니다.

antaragayaṭa giyot ehema kenevā.

antarābhava로 가면 그렇게 됩니다.

mē sæn̆giyadī issellā nenā napuk. bōnusa nakuṭak tiyenavā minihehæka

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ehema antarayikavaya dakinna puḷuvan. atdæka venakoṭa anu gōnusu au dekak tiyena minissu æn̆ga tiyena eken dakinavā. mē hædena hæ. parivartanaya vevī parivartanaya vevī mehen̆dalā minit gōnussa vāgē gōnasa væḍayi minit væḍa hæḍayayi dekama væḍit pavaṭat t. ōkē ataramæiyot ēke

그런 antarābhava 존재를 볼 수 있습니다. 겪어 본 이들은 전갈 집게 둘이 달린 사람 몸으로 봅니다. 바뀌고 또 바뀌어, 사람이 전갈 같고, 전갈 모양과 사람 모양이 함께 있는 중간 상태가 됩니다.

kohoma idalā hin̆dan hariyaṭa maraṇāsanna mohota enakoṭa mē saṁkhāraya kenāpakin haṭagatta bhavavāgē śaktiya keḷavara venakoṭa cutiya labana parisandhiya labanakoṭa gandhava gōnussayek velā sampūrṇa gōnussaya hæḍigelā. īṭa passē gōnasu gandhabbayā gōnusagē paṭasa kisi deyak ætnam upadinna vulē kāyaka ætta upanidā īṭa sudusu avasthāva gihillā nam gōnisiyangē vaḍaṭa yanavā. gihillā hitan etani hæḍilā maslē kayak æti bōnasu maslē kayak æti katek velā ayi venavā melaṭa

그렇게 지내다 죽음 가까운 순간이 오면, 그 saṅkhāra에서 생긴 bhava의 힘이 다할 때 cuti를 얻고 paṭisandhi를 얻으면서, gandhabba는 온전히 전갈 모양으로 빚어집니다. 그다음 전갈 gandhabba는 전갈이 태어날 자리가 있고 알맞은 때가 되면 암전갈의 태로 갑니다. 거기서 빚어져 살덩이 몸, 전갈의 살덩이 몸을 지닌 존재가 되어 이 세상에 나타납니다.

ǣ antara bhavayak antara bhavaya kiyana eka nættē næhæ tiyenavā.

네, antarābhava 말입니다. antarābhava라는 것은 없는 것이 아니라 있습니다.

yuta vena mokatama paṭisandhiya læbuvot yam kenek kōṭi gānut ekka etenuṭa ēkat venavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

karmakṣayaka maraṇayak hō ubhayakṣē maraṇaya kiyana dekak āvot tamayi maraṇāsanna mohotema utiya labalā paṭisandhiyak labannē. ē paṭisandhiya læbuvot ōkapāka uppattiyakin anukūla paṭisandhiyak labanavā. tamāṭa ē paṭisandhiya mē minis lōkayak vennē lōkayakaṭa enna nam ē antanā bava gata venavā. ē kiyannē paṭisandhiya sūkṣama kāyikava ē tattvaya pavatinavā.

kammakkhaya 죽음이나 ubhayakkhaya 죽음, 이 둘이 오면 죽음 가까운 순간에 바로 cuti를 얻고 paṭisandhi를 얻습니다. 그 paṭisandhi를 얻으면 opapātika 태어남으로 걸맞은 paṭisandhi를 얻습니다. 그러나 이 사람 세계 같은 곳으로 오려면 antarābhava를 거칩니다. 곧 미세한 몸으로 paṭisandhi 상태가 이어집니다.

etakoṭa yamki vidihaṭa ōpapātika uppattiyak vana dēva bramādī uppattiyak. etakoṭa parētani atdævaya uppattiyak nam. etanṭa pat venavā ōpapātikō eyākāra pūrṇa śarīrayakin upadinnavā. ēkayi tiyennē vena. ōka nopena pættak.

그러니 어떤 식으로든 deva나 brahma 같은 opapātika 태어남이나, peta 같은 태어남이라면 거기에 바로 이릅니다. opapātika로서 그 모양대로 온전한 몸으로 태어납니다. 그런 것이 있습니다. 그것은 보이지 않는 쪽입니다.

bhava kriyākārītvaya siddha vennē oya vidihaṭa ē antarga bhavayaṭa antargata velā anukūla venakoṭa ara sūkṣama kāyikava tamayi innē.

bhava의 작용은 그렇게 일어납니다. 그 antarābhava에 들어가 걸맞게 되어 갈 때는 미세한 몸으로 있습니다.

jāti kiyanakoṭa mē satara mahābhūtayangen haṭagatta ē jātiya patvenakoṭa ē bavat jāti tiyenavā. lōka sammata jātiya vaśayen ganna vasalēkāṣana upadinakoṭa kiyanavā yalinna kiyalā.

jāti라고 할 때, 네 mahābhūta로 생긴 그 jāti에 이르면 그 bhava의 jāti가 있습니다. 세상에서 말하는 jāti로는, 살덩이 몸으로 태어날 때 ‘태어났다’고 합니다.

karā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ē karma śaktiya tuḷin mē podu karma śaktiyen viśvaya sakas karalā tiyenakoṭa ē viśvaya sakas velā tiyena ākārayaṭa tamayi ē uppattiya kramaya haṭagannē. viśvaya sakas velā tiyenavā pahasu uppattiya kramaya. ē pahasu uppatta kramaya mūliya karannē mē lōkeṭa magrīya kayak ætuvenavā. ehema uppatta kramayaṭa mē lōkē pahala vecca krama tiyenavā. aṇḍajaca, jalābhuca, saṁtēdaja ōpapātika kiyalā. patvayek upadina krama hatarak.

네, 그 kamma의 힘, 곧 함께 지은 kamma의 힘으로 우주가 빚어져 있을 때, 그 우주가 빚어진 방식에 따라 태어남의 방식이 생깁니다. 우주는 태어나기 쉬운 방식으로 빚어져 있습니다. 그 바탕은 이 세상에 살덩이 몸이 생기는 것입니다. 그렇게 이 세상에 나타난 태어남의 방식이 aṇḍaja, jalābuja, saṃsedaja, opapātika입니다. 존재가 태어나는 네 가지 방식입니다.

ōken issellāma mūlika satvayō hiṭiyē nætnam. ōpapātika uppattiyak mul karagena manōmaya kayakin upadinavā. ēkena mē lōkayē gandhayan æsuru karagena anukūla gandhayak. yahapat nam sugandhayak, ayahapaṭa nam durgandhayak æti yamak. ēvaya siyum dēval āhāra kena sūkṣama kālaya kālayak jīvat venakoṭa ē kaya kramakrama tanīvanaya kirīmē śaktiyak læbenavā.

그 가운데 맨 처음에는 바탕이 될 존재들이 없었습니다. 그래서 opapātika 태어남을 바탕으로 manomaya 몸으로 태어납니다. 그것으로 이 세상의 냄새에 기대어 걸맞은 냄새를 띱니다. 좋으면 향기를, 나쁘면 고약한 냄새를 띱니다. 그런 미세한 것들을 먹으며 한동안 살면, 그 몸을 차츰 굳혀 가는 힘을 얻습니다.

īṭa passē balanakoṭa kālayak æṭa ara vāyak vāgē hiṭapu ekana dæn valākuru kan̆dak vāgē velāvaṭa penanavā velāvat nokenavā. tava ṭikak allayanakoṭa valākuḷu svabhāvayak tibama vāgē vidyāmāna karaganna puḷuvan śarīrayak nætuva āye hiten avidyāmāna karanna puḷuvan kālayak hitalā avidyāmāna karagannat puḷuvan. āye hitalā vidyāmāna kena lōkē bhukti in̆denavā. lōka āhāra bhukti in̆denavā. ehema kālayak bhukti in̆dindenna giyā hitalā avidyāmāna karaganna bæri diyum kayak labanavā. namut ēka ada tiyena taram ganībhava nætuva ara maklē kayaka mūlika ē ganīvana kahayen tava tavat ē maṭṭamaṭa gælena āhāra bukti vin̆dinnada buddha vin̆dinna ē kaya ganīvanayalā hanam āyasayak ganīvāna kayak satvaya bavaṭa pat venavā.

그렇게 한동안 지나면, 바람 같던 것이 이제 구름 덩이 같아져 어떤 때는 보이고 어떤 때는 보이지 않습니다. 조금 더 지나면 구름 같은 바탕을 지니면서 드러낼 수도 있고, 몸이 아니니 마음으로 다시 감출 수도 있는 때가 옵니다. 생각하여 감출 수도 있고, 다시 생각하여 드러내어 세상을 누립니다. 세상의 먹이를 누립니다. 그렇게 오래 누리다 보면 생각으로 감출 수 없는 굳은 몸을 얻습니다. 그러나 오늘날만큼 굳지는 않은, 살덩이 몸의 밑바탕입니다. 그 굳은 몸으로 그 단계에 걸맞은 먹이를 더욱 누리면 몸이 굳어져, 다시 더 굳은 몸을 지닌 존재가 됩니다.

menna mēka tamayi mūlika uppattiya raṭāva. ē upattāva bohoma amāruven bihi venna ōnē. ehema bihi velā lōkē sakas vunāṭa passē ē satungē saṁvāsayēdī pahasu gæm̆ba haṭagannavā. ē jāti [ugura kǣrīma] satiyagē uppattiya.

이것이 맨 처음 태어남의 틀입니다. 그 태어남은 아주 어렵게 생겨나야 합니다. 그렇게 생겨나 세상이 갖추어진 뒤에는, 그 존재들이 짝지어 살면서 쉽게 태가 생깁니다. 그 jāti의 태어남입니다.

anna īṭa passē ē gæm̆ba sakas velā enakoṭa mūlikama kālē ē gæba sakas vennē gæba ætulē pūrṇa śaktiyek velā skandha sahitava mōralā inna puḷuvan śaktiyak næti gæ. ēṭa sudusu pratya hædilānē. ē velāvaṭa mokada karannē? ē gæm̆barē koṭasak hædilā. ārasthaka ṭakavarṇa kaṭuvak hædilā. ē mattamen bihi vunāṭa passē pættaṭa n ēka ætu tiyena aragata ōjasē mōra velā pinagena eḷiyaṭa enna hatek hædi tenā vittara valin haṭaganna tathā vitarē dānavā vistaraya ætulē passē pæṭiya hæ avaśya rasa pōṣaṇaya okkoma vittayaṭa gæm̆bura venavā. sandhabbaya vicaraya samagadilā. īṭat tara yamkisi kalavā nam sudusu nam. eban̆du gæpenavā pæṭav vaśayenna.

그 뒤 태가 갖추어져 갈 때, 맨 처음에는 태 안에서 온전한 힘으로 khandha를 지니고 무르익을 만한 힘이 없었습니다. 그에 맞는 조건이 갖추어졌습니다. 그때 무엇을 합니까? 태의 한 부분이 생겨 단단한 껍데기가 만들어집니다. 어미에게서 나온 뒤 그 안의 양분으로 무르익어 깨고 나오도록 알이 생깁니다. 알로 생겨납니다. 알을 낳으면 그 안에서 새끼에게 필요한 맛과 양분이 모두 알 속에 들어갑니다. gandhabba가 알과 함께합니다. 그보다 더 알맞은 때라면 새끼로 낳습니다.

ēvat eka kramavalaṭa evā. yamkisi vidihaṭa apiṭa aneken væḍak næhæ. tāttayekgen væḍak næha. upadinakin olaṭa hæṭinē. api hæduvāna kiyana upan hita hindānē hadanna epæyi ē hituka ēka kaḷa yutumanē. oyāgē vaśayen mavguṇa piyaguṇa darannē næti pudgalayō innavā.

그것들도 여러 방식으로 옵니다. 어떤 이는 ‘나는 어머니도 필요 없다, 아버지도 필요 없다’ 합니다. 그러나 태어났을 때 길러 주었으니, 그 마음으로 마땅히 할 일을 해야 합니다. 그런데 어머니의 은덕, 아버지의 은덕을 지니지 않는 사람들이 있습니다.

menna mē darannē næti pudgalayāṭa mavgen pōṣaṇaya venna piyāgen pōṣaṇaya venna hētu nætuva yanavā. karma vipākava eyāṭat siddha venavā mavagen piyāgen avaśya karana rasa dhātuva aragena pættakalā in̆dalā bi vecca dāpaṭan taniyen jīvat vena jīvitayak hadāganna. bittara dālā hædunāṭa passē ammayakē rækavaranat næhæ. tāttaya kiyalā rækavaranat næha. pati patirisan. ēka vihillā ēka svabhāvaya mōralā pæṭilīṭāvaṭa passē upandāpaṭan ū hoyāna kanna ōna. ohuṭa ra sækavaraṇa denna amārayi.

그것을 지니지 않는 사람에게는 어머니와 아버지에게서 길러질 원인이 없어집니다. kamma의 vipāka로, 그는 어머니와 아버지에게서 필요한 양분만 받아 따로 떨어져, 태어난 날부터 홀로 사는 삶을 꾸려야 합니다. 알로 낳아져 깨어난 뒤에는 어미의 돌봄도 없고 아비의 돌봄도 없습니다. 깨어나 새끼가 된 뒤 태어난 날부터 스스로 먹이를 찾아 먹어야 합니다. 그를 돌봐 주기 어렵습니다.

ēvat eka eka maṭṭamē hæṭiyaṭa tamayi mūlika avasthāva haṭagannē. mav kenek, piya kenek, pōṣaṇaya nokarana aya āvaṭa giyāṭa kanna dena aya tiyennē. ē vagēma æpa upānaya karamin pōṣaṇaya karana ayat tiyennē. æpa upasthāna karamin pōṣaṇaya karana kenek hiṭiya. eyā upan kālē æpa upasthāna labanna hētukārayek velā ipidelā eḷiyaṭa āvat ē ṭika labanavā. ē hētuven ohu kivva ammā tāttagen pōsaya enna poḍi kālayak labanavā.

그것들도 저마다 단계에 따라 처음 상태가 생깁니다. 어머니, 아버지 가운데 제대로 기르지 않고 되는대로 먹을 것만 주는 이들이 있습니다. 또 정성껏 보살피며 기르는 이들도 있습니다. 정성껏 보살피며 기른 이가 있다면, 그는 태어날 때 보살핌을 받을 원인을 지니게 되어 태어나 밖에 나와서도 그것을 받습니다. 그 원인으로 그는 어머니 아버지에게서 한동안 길러집니다.

etakoṭa aḍupāḍu poḍiyavā hoyalā balalā karot vaḍa ætulēdīma pōṣaṇaya labalā pæṭiyek kalā eḷiyaṭa liyaṭa enna hētu. avaśya vidihaṭa hoyalā balalā pōṣaṇaya karannē nætuva ehema siyum dēval hoyannē nætuva āvaṭa giyāṭa pōṣaṇaya kaḷot ara vidihaṭa ætulaṭa taniyen hædilā eviṭa āvaṭa passē āvaṭa giyāṭa lavanna pōṣaṇayak labāgenna kuruḷu pæṭavvā ādī vaśayen loku ven hētu labanavā. mē karmayangē prabhēdaya samittarayakin pæṭiyek hærilā enakoṭa oya oya ākāraya enna.

그러니 모자란 것을 하나하나 살펴 보살폈다면, 태 안에서부터 양분을 받아 새끼로 밖에 나올 원인이 됩니다. 필요한 대로 살펴 기르지 않고 세세한 것을 챙기지 않고 되는대로 길렀다면, 그처럼 안에서 홀로 자라 나온 뒤 되는대로 양분을 얻어, 새 새끼처럼 자랄 원인을 받습니다. kamma의 갈래에 따라 알에서 새끼가 깨어날 때 이런 식으로 옵니다.

kramō itin aṇḍa aṇḍa jīvitaya kiyannē aṇḍa uppattiya kiyannē rōpa.

그러니 aṇḍaja 태어남이란 알로 태어나는 것입니다.

ōpapāṭi uppattiyen ævidilā hitan ena kenāṭa ammayek tārthayek vaśayen venavana. mē lōkayēma tiyena parisaraya tuḷa tiyavun kayakin ipadilā ehema ganīpāna velā ena kramaya atē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

jalāpiṭa kiyalā kiyana vacanayen penna jalaya hā sambandhava ævidilā ēken bihivelā ēken janita vennē jalāgata jalāsarayaṭa enavā. ēken bihi venavā. ēken canita venavā. kælēṭa ævi bihi velā jananta nisā eyāṭa jalābhūjā. jalāsiyaṭa sthānayak harahā ævidilā tamayi paṭan gannē uppattiya. jalābhija uppatta kiyannē ēka. dæn ogē dekaṭama sambandha.

jalābuja라는 말이 보여 주는 것은, 물과 이어져 와서 거기서 생겨나고 거기서 나는 것입니다. 물주머니(태) 안으로 들어옵니다. 거기서 생겨납니다. 거기서 납니다. 그 안에 와서 생겨나 나기 때문에 jalābuja라 합니다. 물의 자리를 거쳐 와서 태어남이 시작됩니다. 그것이 jalābuja 태어남입니다. 이제 이것은 두 쪽 모두와 이어져 있습니다.

ektarā koṭasak ammek yana pōṣaṇaya kare næha. tāttayek innavā kiyalā pōṣaṇaya karannet næhæ. ō æti viśēṣayakut næhæ. ma hoyannet næhæ balannet næhæ kiyalā. heiya bæliya yutu tamangē yutukama itu karanna nætuva. mē vidihaṭa inna koṭasak innavā tava. mav piḷikuḷu karanavā, piyā piḷikul karanavā. pratikṣēpa karanavā. ehema kenāṭa nævatat mav piyanna kavaraṇayak sækavaraṇayak æti pottak labanna hituvi. ē velāvaṭa eyāṭa siddha venavā. lōkaya avaśya karana rasa, dhātun kohē hari avaśya vidihaṭa ekatu velā hædena tænaṭa. ēvā æsuru karena aṁgamek næti, sāttek næti. ēvayen goḍanægicca dēken uppattiyan labanna. anna ēka tamayi saṁsida uppattiya.

또 한 무리가 있습니다. 어머니가 있다고 기르지도 않고, 아버지가 있다고 기르지도 않습니다. 남다른 정도 없고, 찾지도 돌보지도 않으며, 마땅히 할 도리를 하지 않습니다. 이렇게 사는 무리가 또 있습니다. 어머니를 싫어하고 아버지를 싫어하며 내칩니다. 그런 이는 다시 어머니 아버지의 보살핌이 있는 태어남을 얻기 어렵습니다. 그때 그는 세상의 필요한 맛과 요소들이 어딘가에 알맞게 모여 생기는 곳에, 어머니도 아버지도 없이, 그것들로 빚어진 것에서 태어나야 합니다. 그것이 saṃsedaja 태어남입니다.

anḍaja jalābhaja saṁtēja ōpāti kiyana hatara lōka satyahā ē karma balavēgayanga hæṭi hæṭiyaṭa upadinnē. ipadilā parisaraya hædenakoṭa hædicca parisaraya tuḷa īṭa anukūla gantabdayō ē pætivalaṭa enavā.

aṇḍaja, jalābuja, saṃsedaja, opapātika라는 넷으로, 세상 존재들은 그 kamma의 힘에 따라 태어납니다. 태어나 환경이 갖추어지면, 갖추어진 환경 안으로 그에 걸맞은 gandhabba들이 그쪽으로 옵니다.

dæn ōpapātika uppattiyen hædilā væṭilā enna avaśya passē kālayak tiyenavada lōket ehema kālayak hædenavā parisaraya ē kālekayi ē uppattiyennē.

그러면 opapātika 태어남으로 생겨 나올 나중 때가 있습니까? 세상에도 그런 때가, 그런 환경이 생깁니다. 그때에 그 태어남이 있습니다.

ē parisaraya venas vunot ehema avaśya samabima næti nisā. tama antaya næti nisā. ē anantarayaṭa ædalā inna vidihak.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

anantaraya gantabbayālā samanantaraya lōka. lōkē samanantarayat samāna parisaraya sakas velā āvot tamayi īṭa anukūla anantarayak æti satvayālaṭa ædin sambandha velā satvayek hæṭiyaṭa, kayak hæṭa satvayek hæṭiyaṭa janita venna læbevā. śarīrayak ætuva enna. epannā vū samantayak yam yam āsayan yedunānam īṭa anukūla satva tamayi ē dunen æyida matuvelā innē.

anantara는 gandhabba이고 samanantara는 세상입니다. 세상의 samanantara로 걸맞은 환경이 갖추어지면, 그에 맞는 anantara를 지닌 존재들이 끌려와 이어져 몸을 지닌 존재로 태어날 수 있습니다. 그런 samanantara에 어떤 바탕이 맞아떨어지면, 그에 걸맞은 존재들이 거기 나타납니다.

ov ov ē tiyennet ē vagē tamayi.

네. 네. 그것도 그렇습니다.

dæn yamkisimē yamkisi pudgalayek oya meru kiyana vacanayen pennanna mē mihiriyāvē ruvāgattā vū pudgalayā tamayi vennē. mihiriyāva usaraṇin eka. lōka āśvādaya lōka vihiriyāven uḍan̆gu velā innavā nam yamkisi pudgalayō ē pudgalayō anit aya hoyā dena dēval aragena anik aya vehesa velā sakas karalā denakam balā innavā taman vehesennē nætuva anungē vehesīma ayāgena balā inna nisā

이제 어떤 사람이 있다고 합시다. ‘meru’라는 말이 보여 주는 것은 단맛을 쥐고 있는 사람입니다. 단맛으로 우쭐대는 것입니다. 세상의 assāda, 세상의 단맛으로 우쭐대는 사람들이 있다면, 그들은 남이 찾아다 준 것을 받고, 남이 애써 마련해 줄 때까지 스스로는 애쓰지 않고 기다립니다. 남의 애씀을 받아 쥐고 기다리기만 하기 때문에,

saṭinavā vē ayalā inna vē ayagena inna ekaṭa vēā kiyana namat eyā anu vehedilā hadā dunā mihiriyā vin̆da vin̆da vinna mihariyāva labanna tiyena āśvādayen udan̆gu velā innakoṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

antara bhavayaṭa yanavayi kiyalā kiyanakoṭa menna mehema deyak. dæn manussayekgē masulaya kaya mē masulē kayen jīvat velā innavā mula īṭa passē ē pudgalayā onna davasē kaṭayutu ṭika sakas karagena tiyennē. ē mē lōkayē tibena bhautika parisaraya atdækīma valaṭa anna. etakoṭa ē bhautika parisaraya bhajanaya karanna bhautika parisarayē mēmē āsvāda labanna pariharaṇaya karanna bhautikamaya kaya maslē sahita kayaku ādhāra upakāragatta kramayak ohu prabhaṇa kartiya tiyeena.

antarābhava로 간다고 할 때 이런 일이 있습니다. 사람에게는 살덩이 몸이 있고, 처음에는 이 살덩이 몸으로 삽니다. 그다음 그 사람은 하루 일을 꾸려 왔습니다. 이 세상의 물질 환경을 겪기 위해서입니다. 물질 환경을 누리고, 그 안에서 이런저런 assāda를 얻고 다루기 위해, 물질로 된 몸, 살덩이 몸의 도움을 받는 방식을 그는 지녀 왔습니다.

api jīvat venadaṭada lōka āśvāda veninda hadāgena tiyena bhautika ghanīvana lōkaya āsvādinda ēkaṭa avaśya upakaraṇayak amvā mē maklē kayat aragena ē maslayē kayē ādhārayen ēvā karanna paṭan gattahama ē buru puruddaya ohu navatinavā. pihiṭanavā.

우리가 살 때, 세상의 assāda를 누리려고, 빚어진 단단한 물질 세계를 누리려고, 그에 필요한 도구로 이 살덩이 몸을 지니고 그 도움으로 일을 하기 시작하면, 그 버릇이 그에게 자리 잡고 굳어집니다.

dæn maraṇāsanna mohotak venakoṭa ohu etēn purudu velā tibicca hupuruttuda mokakda eyāṭa avaśya āśvāda vr̥ttiya labā gænīmaṭa dravya vastumaya ghanīvana lōkayaka ēkaṭa gælapena ganī bavana kayak æsuru karalā ē āśrayen labana sparśaya tuḷin sambandhaya tuḷin ē āśvādaya gannayi purudu velā tiyennē.

이제 죽음 가까운 순간이 되면, 그가 몸에 익혀 온 버릇은 무엇입니까? 자기에게 필요한 assāda를 얻으려고, 물질로 된 단단한 세상에서 그에 맞는 단단한 몸에 기대어, 그로써 얻는 phassa와 이어짐을 통해 assāda를 얻는 것이 몸에 배어 있습니다.

dæn mē purudden ida mærunahama baslēkayi dæn eyāṭa nǣ. hæbæyi dæn purudda kriyātmaka karannayi utsāha karannē. nava jīvitaya eyā hæra gihillā næ. ē jīvitayaṭa kramayak tiyenavā. ē kramaya dæn āganna. atdækīm næ. væḍama atdækīm væhilā gi.

이 버릇을 지닌 채 죽으면, 이제 그에게 살덩이 몸은 없습니다. 그런데도 그 버릇을 움직이려고 애씁니다. 새 삶을 그는 아직 익히지 못했습니다. 그 삶에는 방식이 있지만 그는 그 방식을 모릅니다. 겪어 본 적이 없습니다. 겪어 본 것들이 덮여 버렸습니다.

māva atdækīm alut væḍapatin oṭa matuvelā innakoṭa.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē nisā issellāma mæricca davasē paḷaveni davasa ē pudgalayāṭa perativicca purudda tamayi. eyāṭa avaśyatāvayak hituunot eyāṭa dænenakoṭa yamkisi deyak manasaṭa dænenakoṭa ē kayaṭat pipāsaya balagena dæenavā. ē kaya pōsin tava sē venavā. hæbæyi ē kayaṭa pipāsiya saṁsin̆duvāganna ganna jalaya api dena jalaya nemeyi. ē kayaṭa vipāsaya sansiduvāganna ganna āhāraya api ganna āhāraya neveyi. ē vunāṭa baḍiginnā āpu hāva pipāsayak āpu hāva tiricca atdækīma mē ghanīvana jalaya goḍayi. ganivana āhāra ganna ēkaṭa kānti patiṭa upakramī kada svabhāvaya æti vasin layin æṭa naharādhiyen sakas vecca kaya næmati upakarana

그래서 먼저 죽은 날, 첫째 날에는 그 사람에게 앞서 익은 버릇이 그대로 있습니다. 무언가 필요하다고 느끼면, 마음에 무언가 느껴지면, 그 몸에도 목마름이 세게 느껴집니다. 그러나 그 몸의 목마름을 달랠 물은 우리가 주는 물이 아닙니다. 그 몸의 배고픔을 달랠 먹이는 우리가 먹는 먹이가 아닙니다. 그런데도 배고픔과 목마름이 오면, 그가 겪어 온 것은 이 단단한 물과 단단한 먹이를 먹는 것이었습니다. 그것을 위한 도구는 살과 피와 뼈와 힘줄로 빚어진 몸이었습니다.

hæbæyi ēkē manōmaya dæn tiyenavā. dænayi vi ov ov paḷaveni davasa edā mokada karannē ohugē perā atdækīma paridi vatura tibbā vunahama vidahaṭa ara manōmayakayen duvagena gihillā kalagiriyē vaturalā purudu velā tibunē. vidhahana balanavā kōppayak aragena kalageniya vatura namak. allanavā allanavā kōpē asulennē. ganipāna kōppē maslē atin gattayi ganna bæ. īṭa passē duvanavā gilāṭa karapu væda mokakda kōpayak putdanna bæhæ vatura divā him kaleḍiya navalā hiṭam ata tiyalā vatura bonna. kalageḍiya na balanavā namalā vatura ko. kalageḍiya ahanna nemeyi ēka akuille.

그러나 지금은 manomaya 몸이 있습니다. 네, 첫째 날입니다. 그날 그는 무엇을 합니까? 앞서 겪은 대로 목이 마르면, 그 manomaya 몸으로 달려가 물이 담겨 있곤 하던 물항아리로 갑니다. 늘 하던 대로 잔을 들어 항아리 물을 뜨려 합니다. 잡고 또 잡아도 잔이 잡히지 않습니다. 단단한 잔을 살덩이 손으로 잡듯 잡을 수 없습니다. 그러자 ‘앓을 때는 어떻게 했더라?’ 하며, 잔을 못 잡으니 항아리를 기울여 손을 대고 물을 마시려 합니다. 항아리를 기울이려 해도 물이 어디 있습니까? 항아리는 잡히지 않습니다.

dæn mokada karannē? paṭavi balanavā vatura tiyan telidunā vatura dōten aran. etanṭa duvalā balapuhama mē mē maslē kayen bihilā dittē bulutaṭa gihillā ælakin dorakin hari kamak nǣha. itin mē ma in delē tiyena tænakin lōṭa dālā ganna banavā bora. ē vatura pēnavā ganna hatana ahuvena.

이제 무엇을 합니까? 우물로 가서 두 손으로 물을 떠 보려 합니다. 거기 달려가 봅니다. 살덩이 몸이 있을 때처럼 개울이든 도랑이든 상관없이, 물이 흐르는 데 가서 떠 마시려 합니다. 물은 보이는데 잡히지 않습니다.

dæn mē meyāgē kriyākārītvayen atdækīmak labanavā. ara edā karapu ekakvat mokakda karanna bæ. ēka kayin karapu kriyākārītvayen jīvitaya pavatvanna. ohu muḷu davasak tuḷa karapu siyaluma væḍapiḷivala davasē gānē ehāṭa danavā, mehāṭa danavā, karanavā, dan̆galanavā. ē kramen ēka saṁsin̆dava gannavā. muḷu davasak gata venakō.

이제 그는 자기 움직임으로 겪어 알게 됩니다. 예전에 하던 것은 하나도 할 수 없습니다. 그것은 몸으로 한 움직임으로 삶을 이어 가던 것이었습니다. 그는 하루 내내 했던 모든 일을, 이리 뛰고 저리 뛰며 하고 몸부림치며 그런 식으로 해 봅니다. 그렇게 하루가 다 갑니다.

paḷaveni davasa ohugē kriyākārītvaya kriyākārītvayen tamāgē avaśyatāvaya gænīmaṭa pera karapu kriyākārītvayen puḷuvanda kiyalā balapu davassanaya karapu dava kīkayen pennanna onna ē kriyākārī bava. ē kriyākārī bava balanna balanna atdækīmen atdækīmaṭa ēkaṭa mē bǣhæ ēkaṭa mē bǣha kiyalā tibicca kriyākārī mānasikatvaya dana velā yanavā. kriyākārītveṭa kivvē ravi. ragē svabhāvaya dīna velā yana davasa tamayi ravidennē.

첫째 날입니다. 그의 움직임, 곧 예전에 하던 움직임으로 자기 필요를 채울 수 있는지 시험해 본 날, 그날이 보여 주는 것이 움직임입니다. 그 움직임은 해 보고 또 해 보며, 겪을수록 ‘이것도 안 된다, 저것도 안 된다’ 하여 움직이려는 마음이 시들어(dīna) 갑니다. 움직임을 ravi라 했습니다. ra의 바탕이 시드는 날, 그것이 ravi-dina(일요일)입니다.

ehan eyāṭina eyā mæricca davasa eyāṭa ēkayin karanna puḷuvan vaḍa karanna puḷuvanda kiyalā balanavā atdækīma alavanavā bæhæ kiyalā. bæri bæri dē karanna ayinnē næhæ. ēken bǣhanē atdækīmak tiyenavā. tava deyak balanna. ēkenut bæhæ. ēkenut dīna vuṇā. dīna vuṇā kiyannē ēkaṭa āye dakannē næha. ē ajaitelā yanavā. ē væḍē hariyannē nǣha kiyalā. nava atdækīma labanavā. meccara kalē maslayakayin karapu paḷaveni kriyākārītvaya karanna bæhæ kiyalā davasak tuḷa atdækīma labanavā. viḍē in̆dan rǣ vanakan rǣ enakan oya atkīm passē gihillā ohu danna jātiya okkoma balanavā. mula kramaya tiyena hari ohugē ayinē. mē dravya vastumāya lōkē paribōdha karanna puḷuvan magē mē avasthāvē karaganna ēka bæluvahama kriyākārītvayen dīlā ādhāraya bavaṭa pat venna. ēkanē bǣhanē.

그러니 그가 죽은 날, 그는 그 몸으로 일을 할 수 있는지 시험해 봅니다. 겪어 보니 안 됩니다. 안 되는 일을 하다가 그만두지 못합니다. 그것으로 안 된다는 것을 겪습니다. 다른 것을 해 봅니다. 그것도 안 됩니다. 그것도 시들었습니다. 시들었다는 것은 다시는 그것을 해 보지 않는다는 것입니다. ‘그건 안 된다’ 하고 내려놓습니다. 새 겪음을 얻습니다. ‘이제껏 살덩이 몸으로 하던 첫 움직임은 할 수 없다’는 것을 하루 사이에 겪어 압니다. 아침부터 밤까지 그런 겪음을 좇아 그가 아는 것은 다 해 봅니다. 밑바탕의 방식은 여전히 그에게 있습니다. ‘이 물질 세계를 누리는 것을 지금 이 상태에서 해내자’ 하고 해 보지만, 움직임으로는 도움이 되지 못합니다. ‘그건 안 된다.’

anna paḷaveni davasē evilā giyā kavuruvak pindaham karalā dunā ganna puḷuvan davasak nemeyi ohugē væḍē karaganna ilā dama pinduvē ova vagē tana davasa. itin mē davasa tuḷa pin denna gisā mæricca dāsē pindunāṭa eyāṭa pin ganna bæhæ. dandunāṭa dānē ēvaṭa sambandha venna bæhæ. eyā innē vena pættaka eyā tava ē lōkayaṭa hæḍa væhilā. menna paḷaveni davasē gata vīmaṭa kiyanavā hayē dīna vuṇā. kriyākārītvaya diyana velā.

그렇게 첫째 날이 지나갔습니다. 그날은 누가 puñña를 지어 주어도 받을 수 있는 날이 아닙니다. 그가 자기 일을 추스르는 날입니다. 그러니 그날 puñña를 주려고 죽은 날 puñña를 주어도 그는 받을 수 없습니다. dāna를 주어도 그 dāna에 이어질 수 없습니다. 그는 다른 쪽에 있으며 아직 그 세계에 맞추어 가고 있습니다. 첫째 날이 지나는 것을 ra가 시들었다, 움직임이 시들었다고 합니다.

hæbæyi ē vunāṭa ohuda aniyamaṭa kohomavat kramayak nædda. issara nam mehema kōp yanavā vatura bivvā. dæn bæhænē. mokada mē evunē? kalpanāvaṭa bahi. kalpanā karalā balanakoṭa atdækīma matak venavā. kōppē allanna giyā kōpaya allanna bæhæ. kalagiriyana nama giyā kalagiriyanavā gannat bæhæ. ælen vatura bonna giyā, dolē vatura bonna giyā, in̆dalē vatura bonna giyātara ahuvennet næ. dæn hitā kalgaya. dæn mokada vennē? maṭa mokada ven vunē? onna ovilaṭa aidiya kan̆du. kan̆dura kiyana upavā karannē tamāgē kæmætta anuva hitana hitivilā. kæmætta hitu kara gænīmaṭa dan̆galapu hitivili mālāva hitā. ēken parājaya vecca bava hitā.

그렇다고 그에게 달리 어떻게든 할 방법이 없을까요? ‘예전엔 이렇게 잔으로 물을 마셨는데 이제는 안 된다. 왜 이렇게 됐지?’ 하며 생각에 잠깁니다. 생각해 보면 겪은 것들이 떠오릅니다. 잔을 잡으려 했는데 잡을 수 없었다. 항아리를 기울이려 했는데 그것도 안 됐다. 개울물을, 도랑물을, 우물물을 마시려 했는데 잡히지 않았다. 이제 생각에 빠집니다. ‘이제 어떻게 되는 거지? 나에게 무슨 일이 일어난 거지?’ 바로 이것이 sandu(달)입니다. sandu가 비유하는 것은 자기 바람대로 떠올리는 생각들, 바람을 이루려 몸부림친 생각의 줄기, 그리고 거기서 졌다는 생각입니다.

tava davasak evanavā. ē davasēdī monavā hituvat væḍak næhænē vecca dē velā ivarayinē. ānna tīraṇayaṭa hitīn væḍak næhæ. latayien væḍak næhæ. āśvādaya hora eyā vecca dē gæna hita hitā in̆dīma væḍak nǣhæ kiyalā tīraṇayaṭa pahinavā deveni davasa hitīma dīna vecca davasa tamayi san̆dudī.

또 하루가 옵니다. 그날은 무엇을 생각해도 소용없습니다. 일어난 일은 이미 끝났습니다. 생각해도 소용없고, 슬퍼해도 소용없다는 결론에 이릅니다. assāda를 놓고 일어난 일을 곱씹고만 있어도 쓸모없다는 결론에 이릅니다. 둘째 날, 생각이 시든 날이 sandu-dā(월요일)입니다.

deveni davasak ē dæn ē pudgalayāṭa loku praśnaya hamba venna. mokak hari dæn inna bæha. okkoma dæn davas deyak gevuṇā. ara āśvādaya vada denavā. vada denakoṭa mehā taran̆gaṭa balannavā. monavāhari karā upakramayak hoyenavā. kohomahari ganna ōna kohoma hari vatura ṭikak bonna ōna mokak hari karaganna ōna dæn ēkaṭa hoyanavā kā dæn mē kriyākārītvayaṭa adhipati bavaṭa pennana saṁkētaya koyida? kriyākārītvayen hita hitā dan̆galanavā. namut tavama kriyākārītvayen dan̆gē mē maslayaka ayin karapu kriyāvenma jaya ganna. bæluvā ē dasat bæhæ. bæhæba bæhæ ē karannat bæhæ. saran karalā dan̆galā karannat bæhæ. pora kālā karannat bæhæ. mona utsāha gatak karannat bæhæ. ē tīraṇaya taraganna pahinavā. ē adahat dīna velāvē anna tarahakārītvaya dīlā yanavā. ara kriyākārī tattvaya dīna velā yanavā. guja dīna vuṇā ēkaṭa tunveni dava

둘째 날이 그렇게 지나고, 이제 그 사람에게 큰 문제가 닥칩니다. 무엇이든 이제 그냥 있을 수 없습니다. 벌써 이틀이 지났습니다. 그 assāda가 그를 괴롭힙니다. 괴로움에 시달리면 성나서 이리저리 둘러봅니다. 무슨 꾀라도 찾습니다. ‘어떻게든 얻어야 한다, 어떻게든 물 좀 마셔야 한다, 무엇이든 해내야 한다’ 하며 찾습니다. 이 움직임을 다스리는 것을 보여 주는 표시는 무엇입니까? 생각하고 생각하며 움직임으로 몸부림칩니다. 그러나 아직도 살덩이 몸으로 하던 움직임으로 이기려 합니다. 해 보았지만 그것도 안 됩니다. 안 되고 또 안 됩니다. 몸부림쳐도 안 되고, 다투듯 덤벼도 안 되고, 어떤 애씀으로도 안 됩니다. 그런 결론에 이릅니다. 그 생각이 시들 때 성냄이 사그라집니다. 그 움직이려는 상태가 시들어 갑니다. kuja(화성)가 시들었다, 그것이 셋째 날(화요일)입니다.

īṭa passē anātayi poḍi eka āvā. dæn itin īṭa passē upadis hoyanna ōnē anit kālayaken ādhāra paṭan. poḍi ekaṭa vecca kenek. dæn eyā dannavā mama hiṭapu lōkē ākārayen dænna bæ. dæn mē nava lōkayaṭa avaśya kramayak tiyenavānam mama ēka dannet næha. ē kramaya kāgen kāgen harigena ādhāra labāgena anudaya ādhārayen væḍe paṭan ganna. anna ē ādhāraya mokada karannē balanakoṭa vaṭapamiṭa balanavā bægǣ pat velā hoḍiyaeka āvā dæn anit aya æyi ē lōkē tavat innavā purudu vecca ayatalā muddalā nændalā māmalā mæricca aya okkoma paramparāva innavā.

그다음 그는 기가 꺾여 고개를 숙였습니다. 이제는 다른 이들에게서 가르침과 도움을 구해야 합니다. 낮아진 사람이 된 것입니다. 이제 그는 압니다. ‘내가 살던 세상의 방식으로는 살 수 없다. 이 새 세상에 필요한 방식이 있다면 나는 그것을 모른다. 누구에게서든 도움을 받아 남의 도움으로 일을 시작해야 한다.’ 그 도움을 얻으려고 둘레를 둘러보며, 아쉬운 처지가 되어 고개를 숙이고 다른 이들에게 갑니다. 그 세상에도 아는 이들이 있으니까요. 할아버지, 할머니, 고모, 삼촌, 먼저 죽은 이들, 온 집안 사람들이 다 있습니다.

ēgollō katā karanavā ōka dālā minirinnē. ōka dālā oya bǣhæ karanna ēkakvat gaṇan ganna tamayi ara sama kriyākārītvayē karalā bæluvē. bæri tæna antimaṭa ēgollanṭa nævilā poḍi eka āvā ē velāvē upades karanna. ohoma vatura bonna bæhæ. mē tiyennē apē vatura. dæn ēgollangē lōkē mævicca vatura tiyenavā ēgollangē puṇyatāvayaṭa hari labāgatta pinvalin ē hētu læbicca hari ē pariharaṇaya karanna puḷuvan ē lōkayaṭa gælapena vaturak tiyanē. menna mē vatura diyenavā. oya vatura hoyanna bærida? mē apiṭa hambavecca vatura. mē apiṭa hambavī vecca kenā. menna mēvā kapan kiyalā poḍi ekāṭa kaṇāvayi kanna bonna tiyanavā. ē vagē nāma dæn nava jīvitayē ēvā kāla ēvālā poḍi ekāgē jīvat velā atdækīmak labanavā. dæn itin maṭa vena pihiṭakut næhæ. mē inna kaṭṭiyama tamayi maṭa māva rækaganna innē. anna ēkaṭa gahenavā īṭa passē.

그들이 말합니다. ‘그건 그만둬라, 그렇게는 안 된다.’ 그 말을 하나도 귀담아듣지 않았기에 스스로 움직여 해 본 것입니다. 안 되자 마침내 그들에게 고개를 숙이고 낮아져서, 그때 가르침을 받습니다. ‘그렇게는 물을 마실 수 없다. 이것이 우리 물이다. 이 세상에는 이 세상 사람들의 물이 있다. 저마다 지은 puñña로, 얻은 puñña의 원인으로 받아 쓸 수 있는, 이 세상에 맞는 물이 있다. 여기 이 물이 있다. 그 물을 찾을 수 없겠느냐? 이것은 우리가 얻은 물이다. 이것을 먹어라.’ 하며 낮아진 이에게 먹고 마실 것을 줍니다. 그렇게 새 삶에서 그것들을 먹으며 살아가며 겪음을 얻습니다. ‘이제 나에게 다른 기댈 곳이 없다. 여기 있는 이 사람들이 나를 지켜 줄 이들이다.’ 그다음 그는 그들에게 붙습니다.

dæn etakoṭa eyāṭa mokada vennē? anna budhīnē givilā kiyā poḍi kālagē ayagē kāla

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa passē etakoṭa mē mama hitak ehema inna ōnanē. poḍi ekek pindana hariyannē nēda ēgollangē mokada ēgollō jīvat vena kramaya mokakda dannē? ēgollō mē hoyā gattē kohomada dannē? ēgollanṭa mē ahannē kohenda danna igenaganna ōnē. ēvā ahagannavā hoyanavā. guruharukam ganna. mē lōkē inna aya mē lōkē hiṭapu guruharukam valin væḍak næhæ kiyalā dænaganna malē kayak ætuva hiṭapu kālaya tiṭa guluharaka ekakvat maṭa væḍak næhæ. ēvā ē lōkaya. ēvayen dæn maṭa væḍak i. mē lōkē tibicca balāporottu diyana velā. gulukan dīna karana anna guru dīna kava dina gatta dæn īṭa passē

그다음 그는 생각합니다. ‘이제 나는 마음을 이렇게 가져야 한다. 낮아진 이로서 그들이 어떻게 사는지, 이것들을 어떻게 찾았는지, 어디서 듣는지 알아야 한다, 배워야 한다.’ 묻고 찾습니다. 가르침을 받습니다. 이 세상(옛 세상)의 가르침은 쓸모없다는 것을 압니다. ‘살덩이 몸을 지니고 살던 때의 가르침은 하나도 쓸모없다. 그것은 그 세상의 것이다. 이제 나에게는 쓸모없다.’ 이 세상에 품었던 바람이 시들었습니다. guru(목성)가 시들었습니다. guru가 시든 날(목요일)이 그렇게 갑니다.

eyā dakinavā mē pættē adahas ivarayi. ē lōkē adahas valaṭa bæhælā ē dēvæl igena tiyennē. ē tuḷin ohu bahinavānigana. ēken satuṭu vennē. anna ē lōkayē satuṭu venavā dæn itin mē lōkē maṭa hon̆dayi dæn itin magē balāporottu ahanna kramayak hambavelā tiyennē kiyalā. ēkaṭa satuṭu kiyenavā sikuru diva. mē lōkē santōsa vecca kramayak tiyanavā. ēka mana dæn allannē næhæ. dæn ē kramaya bǣhæ kiyalā mē lōkēca balāporottu vecca satuva ganna kramaya diyana velāvaṭa an ēṭa mē sikuru danē kiyalā. dæn īṭa passē mokada

이제 그는 봅니다. 이쪽의 생각은 끝났다. 그 세상의 생각에 들어가 그것들을 배웠습니다. 그로써 그 세상에 들어가 자리 잡습니다. 그것으로 기뻐합니다. 그 세상에서 기뻐합니다. ‘이제 이 세상이 나에게 좋다. 이제 내 바람을 이룰 방법을 얻었다.’ 그 기쁨을 sikuru(금성)라 합니다. 이 세상에서 기뻐하던 방식이 있었지만 이제는 그것을 붙잡지 않습니다. 그 방식은 안 된다 하여, 이 세상에서 바라던 기쁨을 얻는 방식이 시들었을 때, 그것을 sikuru-dina(금요일)라 합니다.

karannē? eyā ē lōkeṭa jīvat vunāma dæn matak venavā anē mama mē lōkē hiṭiyā mehema maṭa mehema aya hiṭiyā. namut daruvō hiṭiyā. dæn tamayi tamangē jīvitaya pōṣaṇaya karaganna kramaya ahuṇāṭa passē tamayi āyē matak vennē. issellā bāhira hiṭapu hæṭi, karapu hæṭi kiyapu hæṭi iragaṭa bæhuva hæṭi geval doraval hadiyi okkoma matak veī venavā. anē mama ēvaṭa ayitivāsikam kivvā. maṭa meccara salli tibuṇā. ēvā vahaval tibbā. ēvā ekakvat dæn maṭa ganna vidihak næhæ. maṭa vecca dēkōna henatada maṭa mē vunē. ōka hitā innavā. monavā hiṭuvat væḍak næhænē. ēvā ayiti næhænē. dæn itin mama vena tænakena innē. onna adahasenavā. ē duk vivīgana davasak tiyenavā ēkaṭa kiyanavā sanidīma.

그다음 무엇을 합니까? 그 세상에서 살게 되자 이제 떠오릅니다. ‘아, 나는 이 세상에 이렇게 살았지. 나에게 이런 사람들이 있었고, 아이들이 있었지.’ 자기 삶을 꾸릴 방법을 얻은 뒤에야 다시 떠오르는 것입니다. 예전에 밖에서 살던 모습, 하던 일, 하던 말, 땅을 사들이던 일, 집과 문을 짓던 일이 모두 떠오릅니다. ‘아, 나는 그것들을 내 것이라 했지. 나에게 돈이 이만큼 있었지. 그것들을 숨겨 두었지. 이제 그 어느 것도 가져갈 길이 없구나. 이게 무슨 날벼락인가!’ 그렇게 곱씹고 있습니다. 무엇을 생각해도 소용없습니다. 그것들은 이제 그의 것이 아닙니다. ‘이제 나는 다른 곳에 있다.’ 그렇게 슬픔이 다해 가는 날이 있습니다. 그것을 sani-dīna(토요일)라 합니다.

dæn itin duk velā væḍak nǣhæ giya dē. alut jīvitaya ārambha karalā nava jīnlā kanin tiyana ivareccaṭa āyē særayak ārambha karā hatveni davasa ān edā adahasa āpu davasana hatveni davasē dānayak dīlā eyāṭa avaśya anumōdan karana. dæn balāporottuva sampūrṇayi hatveni davasa venakoṭa nava jīvitaya aḍisālama hiten tiyenakoṭama ēkaṭa avaśya pahatakama mehe inna aya salasala denavā kramayak.

이제 지나간 일로 슬퍼해도 소용없습니다. 새 삶을 시작하여, 모든 것이 끝난 자리에서 다시 시작합니다. 일곱째 날, 그날 그 생각이 옵니다. 일곱째 날 dāna를 주어 그에게 필요한 anumodanā를 하게 합니다. 이제 바람이 다 갖추어졌습니다. 일곱째 날이 되어 새 삶의 바탕이 마음에 놓여 있을 때, 여기 있는 이들이 그에 필요한 것을 마련해 주는 방식입니다.

etakoṭa mokada vennē ēkaṭa gælakilā pasuilā hilā ivara. aṁgitā denek pina gatto

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ārya śrāvakayek oyāvak pat venaya maga ārya śrāvakayek kiyana eka mehema api dannē næha kavuru āryada kavuru anāryada kiyalā. samaharaṭa anāryō ārya kiyalā hitāgena innavā. āryayō ārya bava danna nætuvak tiyenavā. ārya velā innavā. āvarjanaya karana gnānaya notibi nisā eyā ārya bava danna. samahara kenek kanārayek velā innavā. mē lōkē potpat valin ek kenāgē katāva vanin igena gattē ē varagena eyā āraya kiyalā hitāgena innā.

ariya 제자가 그렇게 된다면 어떠하냐고 물으실 수 있지만, 우리는 누가 ariya이고 누가 ariya가 아닌지 모릅니다. ariya가 아닌 어떤 이들은 자기가 ariya라고 여깁니다. ariya가 ariya인 줄 모르는 경우도 있습니다. ariya가 되었으나 돌이켜 살피는 앎이 없어서 자기가 ariya인 줄 모릅니다. 어떤 이는 ariya가 아닌데, 이 세상 책이나 남의 이야기로 배운 것을 가지고 자기가 ariya라고 여깁니다.

eyāāvē tiya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

næ yanna yannē innēmayi itin. dæn otanin giyāṭa ma dinahata siyallaṭama nǣ. oya dīnahata givennē oya antarā bhavayaṭa giya ekak kiyalā ēkak hiṭa vipāyak vasin ōka innē. ehat davasē dānē denna pina aragannē ēka hiṭapu ekak. ēgona parada upajīvī kiyana nama kiyalā. ē ayaṭayi ēka hamba vennē.

갈 이는 가고 남을 이는 남습니다. 그 이레가 모든 이에게 있는 것은 아닙니다. 그 이레를 지내는 것은 antarābhava로 간 이들입니다. 그렇게 머무는 이들입니다. 이레째 dāna의 puñña를 받는 것은 그렇게 머문 이입니다. 그들을 paradattūpajīvī라 합니다. 그들이 그것을 받습니다.

etakoṭa apiṭa etakoṭa ē ayaṭa dena dānayak tiyenavā. ēka eyāṭa ganna puḷuvan. enam ē pina tænaka innavā. eyāṭa anumōdan venna puḷuvan. anumōdan velā eyā ēken sihimita venavā.

그러니 우리가 그들에게 주는 dāna가 있습니다. 그는 그것을 받을 수 있습니다. 그 puñña가 있는 자리라면 그는 anumodanā를 할 수 있습니다. anumodanā를 하고 나서 그로써 행복해집니다.

svāmīn vahansa tamayi samahara buddha dēśanāvē avasāna jīvitaya anuvayi pati. ēka buddha dēśanayē

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pasaliva ācāryavādavala tiyenavā. maraṇāsanna mohotē duti cittayak enavā. ēkalama perapasu nova paṭisandha cittaya pahaḷa venavā. ara bhavala kiyana eka

(물음) 주석서 스승들의 가르침에는 이렇게 있습니다. 죽음 가까운 순간에 cuti citta가 오고, 바로 앞뒤 틈 없이 paṭisandhi citta가 나타난다고 합니다. 그 bhavaṅga라는 것 말입니다.

ova ēka hari. etana ē kiyana kaṭayutta paṭalavāgena in tamayi mē antarā balaya tōrāganna bæri velā innē.

네, 그 말은 맞습니다. 그런데 거기서 말하는 일을 뒤섞어 버려서 이 antarābhava를 가려내지 못하고 있는 것입니다.

maraṇāsanna mohotēdī kenek yuta vunot. næ koyi mohotaka hari maraṇāsanna mohota kiyannē maslēkaya mæ mærena mohotama nemeyi. ēkē eka avasthāvak pamaṇayi. samahara antabhavayēdī mærenna puḷuvan. melavadi passē kāya atralā yanna puḷuvan. maraṇāsanna mohota kiyalā api gaṇan gannē mē genāpu yam atdævaka āyudha keḷavara velā. īḷan̆ga īḷan̆ga atdævakaṭa yanna ataramati mohota anna ēkayi maraṇāsanna avasthāva kiyannē. ē maraṇāsanna avasthāva kiyana eka

죽음 가까운 순간에 누가 죽는다고 합시다. 아닙니다, 죽음 가까운 순간이란 살덩이 몸이 죽는 바로 그 순간만이 아닙니다. 그것은 그 가운데 한 경우일 뿐입니다. 어떤 이는 antarābhava에서 죽을 수도 있습니다. 이 세상에서 살덩이 몸을 버리고 갈 수도 있습니다. 우리가 죽음 가까운 순간이라고 셈하는 것은, 가지고 온 한 존재의 수명이 다하고 다음 존재로 넘어가는 그 사이의 순간입니다. 그것을 죽음 가까운 때라고 합니다.

pudgalayekuṭa ætivena varṇavala āyukka maraṇa karmakka maraṇa ubhayakka maraṇa upcētaka maraṇa kiyalā maraṇena avasthā hatarak tiyenavā. mēken lōka sammata mærena avasthā ṭikak tamayi āyuṣa givuunahama siddha vena maraṇaya ekak. āyuṣaya devilā kava jīvat venna kal tiyenavā kaya nirōgī kaya tāva oppala velā næha. nava genāpu karma śaktiya balaya ivarayi. manussa aṭḍavalavanna genāpu śakti viśēṣaya ivaranavā. eyāṭa koccara kaya nirōgī tibu tiyanat mē lōkē āyet ē jīvitaya pavatvanna bæhæ. edāṭa akriya sartaya vastuva akriya velā mærenna ōnē. ēma kāṭavat denna bæha.

그 죽음 가까운 때는 사람에게 오는 죽음에 따라, āyukkhaya 죽음, kammakkhaya 죽음, ubhayakkhaya 죽음, upacchedaka 죽음이라는 네 가지 죽음이 있습니다. 이 가운데 세상에서 흔히 말하는 죽음은 수명이 다해 일어나는 죽음 하나입니다. (kammakkhaya는) 수명은 아직 살 때가 남아 있고 몸도 병 없이 멀쩡한데, 가지고 온 kamma의 힘이 다한 것입니다. 사람으로 이어 가려고 가지고 온 힘이 다합니다. 몸이 아무리 건강해도 이 세상에서 그 삶을 이어 갈 수 없습니다. 그날 몸이 멈추어 죽어야 합니다. 그것은 누구에게도 넘겨줄 수 없습니다.

ēkātīn urama maraṇayak venavā. ṭikama ē pudgalayā mærilā yanavā. varu hari dē vatuva nævatilā. vecca hitu hoyanna ætta. onna o vagē avasthāvak menna piḷiban̆da āyuṣaya sēvīma karmak sēvīmē maraṇayak vunot ēkāntayen eyāṭa maraṇa avasthāva denavā. maraṇa asanna kiyana avasthāva nætnam cuti paṭisandhi labā dena avasthāva anna etana tamayi oya kiyana citta antima citta vītiya 14 cittakṣaṇa 17ka citta vītiya ætivelā siddha vena ākāraya vigraha velā.

그러면 틀림없이 죽음이 옵니다. 그 사람은 죽어 갑니다. 무엇이든 멈추어 버립니다. 그런 때, 수명이 다하거나 kamma가 다해서 죽으면 틀림없이 그에게 죽음의 때가 옵니다. 죽음 가까운 때, 곧 cuti와 paṭisandhi를 얻는 때입니다. 바로 거기서 마지막 citta vīthi, 열네 cittakkhaṇa, 열일곱 cittakkhaṇa의 citta vīthi가 일어나는 방식이 풀이되어 있습니다.

ehema nætnam upayakka maraṇa kiyannē. mē śarīrayē tiyena væhærilā kiyilā mēkat mærenna onna vennē kiyalā mohota ævidilā. karma śaktiyak ivarayi. mehema maraṇayaku karātuluva hari enna puḷuvan kenekuṭa. ehema ekak āvot tiyenavā ubhayak maraṇaya onna ē karmak maraṇayayi ubhayak maraṇayayi kiyana maraṇa devēkaya tiyena kenekgē avasāna mohotē āvot eyāṭa cuta velā paṭisandhiyak labana avasthāva enavā. śutiyayi paṭisandhiyayi labana avasthāva læbennē oya vidihaṭa.

아니면 ubhayakkhaya 죽음이 있습니다. 몸도 여위고 닳아 이제 죽을 때가 오고, kamma의 힘도 다한 것입니다. 이런 죽음은 누구에게나 올 수 있습니다. 그런 것이 오면 ubhayakkhaya 죽음입니다. kammakkhaya 죽음과 ubhayakkhaya 죽음, 이 두 죽음이 마지막 순간에 오면 그에게 cuti하여 paṭisandhi를 얻는 때가 옵니다. cuti와 paṭisandhi를 얻는 때는 그렇게 옵니다.

etakoṭa cuta velā paṭisandhiya labana avasthāvak vunut maraṇāsanna citta vītiyayi cuta vennē. maraṇāsanna citta vītiyama 13veni cittakṣaṇaya cutanam 14veni cittakṣaṇaya paṭisandham 14veni cittakṣanaya cutōna vala cittakṣanaya paṭisandha tava citta vītiyavat ivaranǣ paṭisandhiya davalā ivarayi. citta vītiya ivarenna tava bhava mē cittakṣana dē kālē iḍavenna ōnē.

cuti하여 paṭisandhi를 얻는 때라 해도, cuti가 일어나는 것은 죽음 가까운 citta vīthi 안에서입니다. 그 죽음 가까운 citta vīthi에서 열셋째 cittakkhaṇa가 cuti이면 열넷째 cittakkhaṇa가 paṭisandhi이고, 열넷째가 cuti이면 열다섯째가 paṭisandhi입니다. citta vīthi가 아직 끝나지도 않았는데 paṭisandhi는 이미 끝났습니다. citta vīthi가 끝나려면 bhavaṅga cittakkhaṇa 둘쯤이 더 지나야 합니다.

citta vītiyaṭa uruma vannā vū aramuṇu muḷu karagena bhavāṁga vaśayen kiyat cittakṣana dē giyāṭa passē hita vīti avasāna venna. ē citta vītiya avasānaya venakan ē citta vītiyaṭa vastu visē vuna rūpayak ædda ē rūpayamayi. yamda rūpayak mul karannē cittakṣaṇa 17k ārambha kaḷā. ē cittakṣaṇa 17 yana tuḷa tavata rūpayak satvayekuṭa haṭagannē nǣhæ. mēka citta niyamaya. ē 16 yannama ōnē. ē 17 yanakan deveni satta rūpayak satvayekuṭa haṭagannavā kivvot ēka dharmayaṭa viruddhayi.

citta vīthi에 딸린 대상을 바탕으로 bhavaṅga로서 cittakkhaṇa 둘이 지난 뒤에야 마음의 vīthi가 끝납니다. 그 citta vīthi가 끝날 때까지, 그 citta vīthi의 vatthu가 된 rūpa가 있다면 그 rūpa 그대로입니다. 어떤 rūpa를 바탕으로 열일곱 cittakkhaṇa가 시작되었다면, 그 열일곱 cittakkhaṇa가 지나는 동안 존재에게 다른 rūpa는 생기지 않습니다. 이것이 citta niyāma입니다. 그 열일곱이 다 가야 합니다. 열일곱이 지나기 전에 존재에게 둘째 rūpa가 생긴다고 하면 그것은 dharma에 어긋납니다.

cittakṣana 17ka citta vītiya yam mohotaka ārambha vuṇā. ē ē ārambha vīmēdī ēkaṭa gōcara vecca rūpayak tiyenavā. ē rūpaya æsuru kara tamayi citta vītiya pahaḷa vennē. ē harada rūpaya avasāna vennē. ē citta vī rītiya avasānaya vennē. citta vī rītiya mædak gihillā hatam mædadi cuta velā venata rūpayak haṭaganna kiyana eka gevilā yanna kramayak nǣ. ēka citta niyamaya. etakoṭa anna ē harata rūpaya avasāna venakan rūpayak dæn koheda innē?

열일곱 cittakkhaṇa의 citta vīthi가 어느 순간 시작되었습니다. 그 시작에서 대상이 된 rūpa가 있습니다. 그 rūpa에 기대어 citta vīthi가 나타납니다. 그 hadaya rūpa가 끝날 때 citta vīthi도 끝납니다. citta vīthi가 중간쯤 가다가 그 중간에 cuti하여 다른 rūpa가 생긴다는 일은 일어날 수 없습니다. 그것이 citta niyāma입니다. 그러면 그 hadaya rūpa가 끝날 때까지 rūpa는 지금 어디에 있습니까?

tama panādima vitara nēda?

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

avasāna citta rūpaya haṭagattē mētū mē maslē kaya æsuru karagena mē hadavata æsuru karagatta hita tæna ē æsuru karagatta rūpayaka nam dæn mē citta viti avasānaya gaman karannē. hita vidiya yanavā atīta bhavāṁga bhavāṁga calana bhavāṁga upacchēda itin paṁcavārā vajjana itin cakkhu hari sōta hari āpu viññāṇayak gælapena viññāṇaya sampaṭiccana santīraṇa ōtta payana kiyalā cittakṣana aṭat hita vidiyen keluṇā.

마지막 citta rūpa는 이 살덩이 몸에 기대어, 이 심장에 기댄 마음자리에서 생겼습니다. 그렇게 기댄 rūpa 위에서 지금 이 citta vīthi의 끝이 진행됩니다. 마음의 vīthi는 atīta bhavaṅga, bhavaṅga calana, bhavaṅga upaccheda, 그다음 pañcadvārāvajjana, 그다음 cakkhu나 sota 같은 들어온 viññāṇa, 그에 맞는 viññāṇa, sampaṭicchana, santīraṇa, voṭṭhapana 하며 여덟 cittakkhaṇa가 마음의 vīthi로 지나갑니다.

dæn hadisi maraṇa kiyana nǣ hadisi maraṇa kiyalā api hitā hiṭiyaṭa apē a upcētaka maralayi ēki. hadisi mara bōmbayak gahalā puta tanayakin mærilā kiyavā ætira ṭiyak velā mæṭinavā okko upēdaka maraṇaya upacchēdaka maraṇayak siddha vunāṭa ara mē jīvita pævætma genayāṭa pavasē karma śaktiya vivilā ivarē næha. ē nisā eyā mokada karannē bōmbayak ahalā mē kaya suṇa visi velā giyā.

이제 갑작스러운 죽음 말인데, 아닙니다. 우리가 갑작스러운 죽음이라고 여겨 온 것은 upacchedaka 죽음입니다. 폭탄이 터져, 총알을 맞아, 깔려 죽는 갑작스러운 죽음은 다 upacchedaka 죽음입니다. upacchedaka 죽음이 일어나도, 이 삶을 이어 가려고 가지고 온 kamma의 힘은 다 닳지 않았습니다. 그래서 그는 어떻게 됩니까? 폭탄이 터져 이 몸은 산산이 흩어졌습니다.

vāyāvayumē svabhāvayen haṭaganna manōmaya kaya bōmben bidinna bæha. ē kaya pættakaṭa vitienavā. bōmbayak gahakuhama ma ē ayaṭa ennē. iṭi gaman visi vunā pættaka vaṭa vita bælluvā ehema mē okkolā nægiṭa balana okkoma visi velā. mokada ma apiṭa vunē. ēgollō katā karanā yāḷuven venna vidiha yāḷuvō dennek eka næ vædunā bohomam venavā. æhi piya gahana mohoten kālaya kǣli kǣrilā vivisidu vuṇā. hæbæyi ē dennā ætunakoṭa manōmaya kāya vidinna bō saktiyana kampanayaṭa neda bæ.

바람의 바탕으로 생긴 manomaya 몸은 폭탄으로 부술 수 없습니다. 그 몸은 한쪽으로 튕겨 나갑니다. 폭탄이 터지면 그들에게는 이런 일이 옵니다. 튕겨 나갔다가 일어나 둘레를 돌아보니 모두 흩어져 있습니다. ‘우리에게 무슨 일이 일어난 거지?’ 그들이 말을 나눕니다. 두 친구가 함께 맞았다고 합시다. 눈 깜짝할 사이에 몸이 조각조각 흩어졌습니다. 그러나 그 둘에게 manomaya 몸은 폭탄의 충격에 흔들리지 않습니다.

balapuma amut api mokak tiyannē kō ya apē æn̆ga æs an̆gaṭa mokada ara kayi karma pacca ēkayi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ov ēgollō upcētaka maraṇaya velā tiyennē. an ara manō mē kāyāvē vipahama benma manu balakoṭa deenagē æn̆gaṭa sæhællu vunā vāgē dænenaṭa

네, 그들은 upacchedaka 죽음을 맞은 것입니다. 그 manomaya 몸으로 보니 둘 다 몸이 가벼워진 듯 느껴집니다.

denat pēnavā. mokakda vunē kō api kapuvahanna mokada dānna ō æn̆gada apiṭa mokakda mē pēnē? ara arut ara pættakalā tiyennē ara kǣli monavada mē æn̆gēdi kǣli mēvat balanna ēvat dakinna. mokakda apiṭa vunē? dæn kārada kiyannē dōma pænalā mē bōmalā nēda? pænalā duva pælalā duvan æti tērenavā nēda ma aruma ahuvelā. etakoṭa um̆bakō. ættaṭa magē æn̆gak næhæ. mokada ēkaṭa vunē? etakoṭa æn̆ga ahuṇada ēka? on dæn nodanna lōkayaṭa mehema katā venavā. hari væḍi apiṭa vunē. ēgunāṭa api innavada mæralā æhennē

둘 다 서로 보입니다. ‘무슨 일이 일어났지? 우리 몸은 어디 갔지? 저기 한쪽에 있는 조각들은 뭐지? 이 몸의 조각들을 봐.’ ‘우리에게 무슨 일이 일어난 거지? 폭탄이 터진 것 아니야? 우리는 뛰어서 달아났잖아.’ ‘무언가에 걸려든 것 같아.’ ‘그럼 너는?’ ‘정말 내 몸이 없어. 어떻게 된 거지?’ 이렇게 모르는 세상에서 말을 나눕니다. ‘우리에게 큰일이 났구나. 그런데 우리는 살아 있는 건가, 죽은 건가?’

dæn koma mokada karannē api yanna gedara kmā kara balanakoṭa onṭa amutu ekak nēda vendā gēpaya ennē næhæ. gedara yanna kiyalā ahana gē tiyanna kiyanavā yanna puḷuvan pavat væṭenavā. ehenam ipak kalā gedara ya mokak lā gedara mattaya ganavā gata da æhen hiṭenna gedara manō ēka ne.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn edā balanavā mokakda maṭa mē vunē? mama mehema ānma paṭan gannavā ara gamana mama baslēn kriyātmaka vecca hæṭi ēken vecca hæṭi dæn ēkē nætuva vena ekak vunē koya mē kohomada isselakin videṭa āvē ēka vunē kohomada dæn meyā manasin dæn maha taran̆ga ekaṭa væn̆dalā innē. anna anna upacchēdaka mara

그날 그는 봅니다. ‘나에게 무슨 일이 일어났지?’ 생각하기 시작합니다. 살덩이 몸으로 움직이던 모습, 그것으로 해 오던 모습, 이제 그것 없이 다른 일이 벌어진 것이 어떻게 된 일인지, 어떻게 여기로 오게 되었는지. 이제 그는 마음속에서 큰 소용돌이에 빠져 있습니다. 그것이 upacchedaka 죽음입니다.

tava eyā mē cuta paṭisadi labā avasthāvak velā nǣhæ eyā eyāgē maraṇāsanna mohota kiyannē ōka nemeyi. ē kiyannē yam atdævak giyēna karma śaktiya avasāna velā. īṭa passē īḷan̆ga atdækavaṭa avaśya karana pasutalaya hædilā. menna mē deka atara parivartanaya madhya avasthāvē madhya kēndraya tamayi. oya kiyana avasāna citta vītiya kiyannē. varṇāsanna

그는 아직 cuti와 paṭisandhi를 얻는 때를 맞은 것이 아닙니다. 그의 죽음 가까운 순간은 이것이 아닙니다. 그것은 한 존재를 위해 가지고 온 kamma의 힘이 끝나고, 다음 존재에 필요한 바탕이 마련되어, 이 둘 사이 바뀜의 가운데 때, 그 한가운데를 말합니다. 그것을 마지막 citta vīthi, 죽음 가까운 citta vīthi라고 합니다.

cittitiya kiyannē. ēka abhidannē kotenda hitenavāda kiyalā. ē paḷamu varṇāsanna citta vītiyak haṭaganna depalat tamayi mē maslē kayen indæddiya atara maga karmayen saya vunē. ē ara mē masu kaya tiyāgenama ara cr̥ti

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

paṭisandhiya avasthāvē citti pahaḷa venavā. ē maraṇāsanna kayat mahaḷu velā avasānaya velā genāpu karma śaktiyat avasāna vuṇē. ē aya maraṇaya avasānayēdī eyāṭa æti venavā arakin sitiparisan siddha vīma. ehema næti ayi

(그런 이들에게는) cuti와 paṭisandhi의 때에 citta가 나타납니다. 몸도 늙어 다하고, 가지고 온 kamma의 힘도 다한 이들은 죽음의 끝에서 거기서 바로 cuti와 paṭisandhi가 일어납니다. 그렇지 않은 이들은,

upcētaka marasā etakoṭa karmakṣēya maraṇe neme āyuṣaya maraṇayak vunot eyā yanat antarava paccētaka maraṇayak vunot eyā vaṭanet atantaraba ē tiyanat praticipaṭi hadalā tava kālayak kænavā ehetē koccara kālayak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēka kiyanna bæhæ. ē lōkē in̆dalā hitannam ē lōkē ara karma śaktiya gevicca kāleka hari ehema nætnam mēkē citta rūpayak dæn tiyennē. ticittayaṭa anana parivartanā mohotin mohota ma parivartanaya vena mohoteda ara minigatta kenāṭa minisvabhāvayen haṭagattā vū manōmaya kayak tibuṇana nam eyāṭa minikma giyā vū dēva saṁkhārayak hō prēta saṁkhārayak hō yakṣa saṁkhārayak hō vena bhāvitā saṁkhārayak nægilā āvanam ehema hitaṭa ē saṁkhāraya nisā innā vū śaktiya balavat vecca gaman ara sūkṣama kaya pavatvana śaktiyaṭa pavatvanna bæri yanavā. anna eyāṭa mokada vennē ara genāpu karma śaktiya bin̆dagena nava karma śaktiya paḷaveni venavā. anna etan siti paṭisandhiyak kara nætuva velā pariṭisandhiya labanavā agataya labanna.

(얼마나 머무는지는) 말할 수 없습니다. 그 세상에서 그 kamma의 힘이 다 닳을 때까지일 수도 있고, 아니면 지금 지닌 citta rūpa에 따라 다릅니다. 마음을 따라 순간순간 바뀌는데, 그 바뀌는 순간에, 사람으로 죽은 이가 사람의 바탕으로 생긴 manomaya 몸을 지니고 있었더라도, 사람과는 다른 deva의 saṅkhāra나 peta의 saṅkhāra나 yakkha의 saṅkhāra나 다른 bhava의 saṅkhāra가 마음에 솟아오르면, 그 saṅkhāra로 생긴 힘이 세지자마자 그 미세한 몸을 이어 가던 힘은 더 이어 갈 수 없게 됩니다. 그러면 그에게 무슨 일이 일어납니까? 가지고 온 kamma의 힘을 깨고 새 kamma의 힘이 나타납니다. 그때 거기서 cuti와 paṭisandhi가 일어나 다음 처지를 얻습니다.

ē nisā tamayi maraṇāsanna ē ara vidihaṭa inna kenāṭa puṇyayānumōdanā karana balavat venak dunnē. ē citta prahādaya nægināma mēka dēvattayaṭa pat karanna tan balavat venavā. ē mohotēdī ætivena citta prahādayen ara manussa saṁkhārayen genāpu manōmaya pavatvanna bæruva. eyā dannē nǣ viśāla prītiyak saturak matuvelā. amutu uddāmayak matuvelā. hita prahādī sahitava kaya alaṁkāra velā hæḍagena parivartanayak vuṇā mohoteda balanakoṭa maṭa mokada vunē? oho magē æḍē tiyennē kæta gattē. magē citta hari prasādayi. magē hariya lassana vuṇā. eyā malāva panna kiyalā dannē næha. eyā dannē mama hædelā prabōdha velā amutuṭa pat vuṇā. dæn maṭa inna kenekut pēnavā. ara ākāśē mē pættaṭa mahā vimānayak pēnnē. hari lassanayi nē ara inna pirisa mama inakan balā inna pirisana. ara an̆ḍa gahanē maṭa ēka enna mē ævidilā tiyennē. eyā yan kiyalā yanavā idi mama mæruṇan hari væḍiya ma duk pin ekakvat etana matak vennē.

그래서 그렇게 머물러 있는 이에게 puññānumodanā를 하는 것이 힘이 셉니다. 그 citta pasāda가 솟아오르면 그것을 deva의 처지로 바꿀 만큼 힘이 셉니다. 그 순간 생기는 citta pasāda 때문에 사람의 saṅkhāra로 가지고 온 manomaya 몸을 더는 이어 갈 수 없습니다. 그는 모릅니다. 큰 pīti와 기쁨이 솟고, 야릇한 들뜸이 솟습니다. 마음이 맑아지며 몸이 아름답게 빚어져 바뀌는 순간, ‘나에게 무슨 일이 일어났지? 내 몸은 흉했는데, 내 마음이 아주 맑아졌다. 내 모습이 아름다워졌다.’ 그는 자기가 죽었다는 것을 모릅니다. 그가 아는 것은 ‘내가 새로 빚어져 기운이 솟고 야릇해졌다’는 것입니다. ‘이제 누군가 보인다. 저 하늘 이쪽에 큰 vimāna가 보인다. 참 아름답구나. 저기 있는 사람들이 나를 기다리고 있다. 나를 부른다. 나를 데리러 왔구나.’ 그는 가자 하고 갑니다. 그때는 ‘내가 죽었구나’ 하는 슬픔 하나 떠오르지 않습니다.

hæbæyi otanṭa yannē ōkaṭa kiv kotanin cuta velā hiṭan divya lōkē kivvot ehama dr̥ṣṭiya tiyannē mærenna bala marakannē mē kiyana maṭa mærilā hiṭa yanna kiyanna. ē pinē maṭa æti ara værak næha kiyana pænalā tiyanna maṭa bǣha kiyalā. ē cuta vena

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

katāva eyāṭa kiyanna ōnē næha. oba sugatigāmī venna obaṭa yahapatak venna mē mē pinaṭa satuṭu venna. eyāṭa eriya gahama eyā satuṭu vunāma eyā yahapata vennē. hæbæyi cuti paṭisannaḍa velā iva karā eyā dannavā. etakoṭa ōbbin cuta velā atennaṭa yanna kivvot ehema sabhāya venavā. puṇyānumōdanā karana oya dugatiya mærilā gihillā sugatiya upadinna kivvot ehema kæmati næha. innakan eyā dakinnē nǣhæ innē dugatiya kiyalā. dæn oba kætayi kivvot kætayi eka ahanna kæmatiyi. ēkaṭa kæmatinē.

그 cuti 이야기를 그에게 할 필요는 없습니다. ‘그대가 sugati로 가기를, 그대에게 좋은 일이 있기를, 이 puñña를 기뻐하기를.’ 그가 그것을 받아 기뻐하면 그에게 좋은 일이 옵니다. 그러나 cuti와 paṭisandhi가 끝나고 나서야 그는 압니다. 그런데 ‘거기서 cuti하여 다른 데로 가라’고 말하면 버팁니다. anumodanā를 하면서 ‘그 duggati에서 죽어 sugati에 태어나라’고 하면 싫어합니다. 그는 머무는 동안 자기가 duggati에 있다고 보지 않습니다. ‘그대는 흉하다’고 하면, 흉하다는 말을 듣기 좋아하겠습니까? 그런 말을 좋아하겠습니까?

api hari lassana kiyannē ē kiyannē maḍihaṭa kiyanna mē kiya dækkahama væn̆divā dæn payinavā pætta tamangē tamanṭa pēnnē anun eka tamayi hoyannē. dæn api purapura pahinavā api gæmati næhanē api kætayi kiyalā ahaganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

danna kara mē karmayā kiyalā kriyā karma niyāmaya kriyātmaka velā karma niyāma citta niyāma ādiya kriyātmaka vīma tamayi ṭika siddha vennē. itin ēkayi kāraṇaya. itin paṭicca samuppāda kraya kiyana eka dakinna ōnē oya vidihaṭama oya hæma tænakama paṭicca samuppāda anna velā paṭicca samuppādaya haṭaganna tænakadī saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyalā haṭaganna tænak tiyenavā.

그렇게 kamma가, 곧 kamma niyāma가 작동하여, kamma niyāma와 citta niyāma 같은 것들이 작동하는 것이 일어나는 일입니다. 그것이 요점입니다. 그러니 paṭicca samuppāda의 흐름은 그렇게, 어디서나 보아야 합니다. paṭicca samuppāda가 일어나는 자리에서, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ이 일어나는 자리가 있습니다.

ē saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ kiyana eka etana haṭagannē ē citta viviccayē javana pahaḷa vunāma javanagē pasveni javanayaṭa enakoṭa eyāṭa pahaḷa venavā balavat saṁkhāra saṁkhāra balavat velā enakoṭa anna ē putē īḷan̆ga citta upattiyak læbīmaṭa ē saṁkhāra avidyā tr̥ṣṇā sahitana avidyā tr̥ṣṇā sahagatava pahaḷa vuna saṁkhāraya yam yam svabhāvayak allagattā nam manasin allagena tibuṇa nam ē gatiyaṭa anukūlava saṁkhāra paṭaccayā viññāṇa kiyalā etanadi paṭisandhi karana viññāṇayak haṭagannavā.

saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ이 거기서 일어나는 것은, 그 citta vīthi에서 javana가 나타나 다섯째 javana에 이를 때 그에게 센 saṅkhāra가 나타나기 때문입니다. saṅkhāra가 세어지면, 다음 citta의 태어남을 위해, avijjā와 taṇhā를 띠고 나타난 saṅkhāra가 마음으로 어떤 바탕을 붙잡고 있었다면 그 성질에 맞게, saṅkhāra paccayā viññāṇaṃ으로 거기서 paṭisandhi viññāṇa가 생깁니다.

hæbæyi etakoṭa dhyavanaya aracita vidiya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn javantayaliya yanavā. javana kiyannē taman aramuṇu karagatta mē mama mesē kaḷa yutu kiyalā hitin kayen vacanayen matu karata kriyāvaliya ē mānasika kriyāvaliya ē citta vī vidiyē avasānakayi yaddī. karma śaktiyen kāyika parivartanayak æti karalā karma śaktiya parivartanayak æti karalā matu bhavayaṭa gælapena kiyalā. anna ē gælapena vidihaṭa paṭisandhiyaṭi karana paṭisandhi cittakṣanayēdī karma śaktiyen karana ē ṭikayi paṭisandhi vennē. gecca citta vī rītiya maraṇāsāna citta vītiyamayi. ē etakoṭa ēkarada rūpaya maraṇāsāna citta vī rītiya haṭagatta rūpaya. ēka avasāna venakoṭa pudgalayā karma śaktiyen haṭagatta nirmāṇaya tibunē dēvagavatiyanagi icca ara javana pēnnē nirmāṇaya dēvattayaṭa parivartanaya velā karma śaktiya. ēka api hiten karana ekak neme. ēka pūrṇa karmaṭayi.

이제 javana가 지나갑니다. javana란 자기가 대상으로 삼은 ‘나는 이렇게 해야 한다’를 마음과 몸과 말로 드러내는 흐름입니다. 그 마음의 흐름이 citta vīthi의 끝으로 갈 때, kamma의 힘으로 몸의 바뀜을 일으키고, kamma의 힘을 바꾸어 다음 bhava에 맞게 합니다. 그렇게 맞게 paṭisandhi를 맺는 paṭisandhi cittakkhaṇa에서 kamma의 힘이 하는 그것이 paṭisandhi입니다. 지나간 citta vīthi는 바로 죽음 가까운 citta vīthi입니다. 그 hadaya rūpa는 죽음 가까운 citta vīthi가 일어난 rūpa입니다. 그것이 끝날 때, 그 사람이 kamma의 힘으로 빚은 것이 deva의 성질이었다면, javana가 보여 주는 대로 그 빚음이 deva의 처지로 바뀌어 kamma의 힘이 됩니다. 그것은 우리가 마음으로 하는 것이 아닙니다. 온전히 kamma가 하는 것입니다.

dæn atī tiyum tænak oya ōka ehema dima vigraha karanna hari gæm̆buru penā. itin ehema velāvayi upattiyen tavakaṭa yannē.

이것은 아주 미묘한 자리입니다. 그렇게 깊이 풀기에는 무척 깊어 보입니다. 그러니 그런 때에 한 태어남에서 다른 태어남으로 갑니다.

itin ada kiyannē mokakdin hatarak nǣha kiyana eka ættanē. dutiya parissanti atara cittakṣaṇayavat hatarak næhænē. cittakṣaṇayakvat hatarak næ r̥tilā ēka paṭisandhiya kiyanna puḷuvan. utiya utiya hæṭiyaṭa pinve kotekada paṭisandhiya ārambha kaḷē koteṭa ena ekakda kotanakin hatarakin nemeyi. cittakṣaṇa dekak atara hatarak næ dekama ekak nema. dæn cittakṣaṇa dekak atanavā. hatarak nǣ kivvot ehema hatarak nætnam cittakṣayana dekak ata hatarak nætnam ekak inna ōnē. dekak atara ætak tibuṇēda mē ekayi mē anikayi kiyannē. atarak notibuṇa nam yam tænaka venvīmak notibuṇa nam ēka dekaṭama ekak kiyannē eka ehenam cuti cittagē ekava paṭisandhi citta ekak kiyalā ven kaḷē monavā atarainna atarainna. eyā etakoṭa kiyana eka tērum ganna bæri kamalē tiyennē.

(물음) 오늘 말씀하신 것은 무엇입니까? 틈이 없다는 말은 맞지요. cuti와 paṭisandhi 사이에는 cittakkhaṇa 하나만큼의 틈도 없습니다. cittakkhaṇa 하나의 틈도 없이 cuti하고 paṭisandhi한다고 할 수 있습니다. cuti는 cuti로서 어디서 끝나고 paṭisandhi는 어디서 시작했는지, 틈으로 나뉘는 것이 아닙니다. 두 cittakkhaṇa 사이에 틈은 없지만 둘이 하나는 아닙니다. 그런데 두 cittakkhaṇa 사이에 틈이 없다고 하면, 틈이 없다면 하나여야 하지 않습니까? 둘 사이에 틈이 있었기에 이것과 저것이라 하는 것 아닙니까? 틈이 없었다면, 어디에도 갈라짐이 없었다면, 둘은 하나라고 해야 합니다. 그러면 cuti citta 하나, paṭisandhi citta 하나라고 나눈 것은 무엇입니까? 그 사이에 무엇이 있습니까? 바로 그것을 알아듣기 어려운 것입니다.

dæn cutiyaṭa amatarava paṭisa īḷan̆gaṭa læbennē paṭisahā. hæbæyi atara cittakṣaṇayakavat væḍi kāla pradēśayakna. sammata karanna puḷuvan amatarana nāma rūpa dharmayak kiyalā ekakna. ehekin labā dena śaktiya anika bihi karanna. bihi karana śaktiya karma śaktiya. ata æhuvot ēka monavada ēka? dharma valaṭa ayiti. dharmatāvayaṭa ayitina. ē dharmatāvaya karma satvaya tænama kriyātmaka velā tamayi īḷan̆ga niṣpādanaya karannē. mēka venayi ēka venavā. namut ē atara tavat cittakṣaṇayak rūpakṣaṇayak amatara nipadavanna næti ekayi mē atara buddhatvayak nipadavannē næ hatarak nǣha kiyana eka nemeyi. atara tahama rūpa sampiḍanayak tiyanna bæ.

cuti 다음에 이어 얻는 것이 paṭisandhi입니다. 그러나 그 사이에 cittakkhaṇa 하나의 틈도, 더 긴 시간의 자리도 없습니다. 따로 세울 만한 nāmarūpa dhamma도 없습니다. 하나가 다른 하나를 낳도록 주는 힘이 있는데, 그 낳는 힘이 kamma의 힘입니다. 그것이 무엇이냐고 물으면, dhamma에 속하는 것, dhammatā에 속하는 것입니다. 그 dhammatā가 kamma를 지닌 존재 안에서 작동하여 다음을 만들어 냅니다. 이것이 되고 저것이 됩니다. 그러나 그 사이에 따로 다른 cittakkhaṇa나 rūpakkhaṇa를 만들어 내지 않는다는 것이 이 말의 뜻입니다. 틈이 없다는 말은, 그 사이에 rūpa의 덩어리 하나도 둘 수 없다는 것입니다.

dæn paḷaveni gaha tiyenavā. gahen bījayak gannavā. bījaya hitahā deveni gahadenavā. dæn paḷaveni gahayi deveni gahayi atara tiyena hatara mokakda gahaka kriyākārīt tiyanē vījayē kriyākārīya goyan gaha ara gannavā. goyan gahen v æṭiya gannavā. vaṭin yanna nævada gōyan gahaṭa danna. isselā tibiccōyan gaha tibunat dæn tiyennē goyan gaha tiyenavā. dæn ara gōya gahayi mē gōyan gahayi atara hædu mokenda gahakin nemeyi. bījayakin. anna bījaya śaktiya gahak nemeyi. gaha bījaya nemeyi. gat ekka ata sambandhaya tiyennē bījayē anna eyā hatarak hataraka gahak oya hatarē. anna ēvāṭa tamayi hatarak nǣha kiyana eka arthaya. rūpayak haṭagannē ā gahak kiyana rūpaya haṭagannē nemeyi. ē vagē satvayā kiyana tena eka metana satvayā etana balalā. oya deka kiv metana manussayā etana balanna atara nariyek velā haṭagatta ekak nǣhæ. anna ēkayi kiyannē ballā manussayā ballā vena mē ataratura tava satinē pennanna

첫째 나무가 있습니다. 나무에서 씨앗을 얻습니다. 씨앗을 심으면 둘째 나무가 됩니다. 그러면 첫째 나무와 둘째 나무 사이의 틈은 무엇입니까? 나무에는 나무의 움직임이 있고, 씨앗에는 씨앗의 움직임이 있습니다. 벼 포기를 얻습니다. 벼 포기에서 낟알을 얻습니다. 그것을 뿌리면 다시 벼 포기가 됩니다. 앞서 벼 포기가 있었고 이제도 벼 포기가 있습니다. 그 벼와 이 벼 사이는 무엇으로 이어졌습니까? 나무가 아니라 씨앗입니다. 씨앗의 힘은 나무가 아니고, 나무는 씨앗이 아닙니다. 이어 주는 것은 씨앗입니다. 그 사이에 나무 하나가 있는 것이 아닙니다. 틈이 없다는 말의 뜻이 그것입니다. 그 사이에 나무라는 rūpa가 생기는 것이 아닙니다. 마찬가지로 여기 있는 존재와 저기 있는 존재, 여기 사람과 저기 개 사이에 여우가 하나 생겨난 것이 아닙니다. 사람이 개가 되는 사이에 다른 짐승이 끼어 있지 않다는 것을 보여 주는 것입니다.

nasō nata aññō kiyana ekē arthaya oyaṭa tavat venas ekak. yamkisi kenek otana pennanna. mama kiyalā gannavā nam anyā kiyalā gannavā nam ē dekama dr̥ṣṭika. ēka dr̥ṣṭi pennannada kivvā katāva. nasō nānyō kiyana eka mamat nemeyi vena keneku nemeyi kiyalada hadāgatta ekanē tiyennē. mama kiyalā kenek nǣha vena kenek kiyalā kenek nǣha kiyana eka kanē mētana pennannē. dæn otana nata sō mamayayi ganna ekak nǣha. vaṭinā deyak næ. nō anyayi ganna vaṭinā deyak næha. harayak arthaya ēken ōkē tiyennē. mat nemeyi annut nemeyi kiyalā tiyena vacanayak aragena ē vidihē adahasakin nemeyi otana gatta. ē vennē mokada? lōkayā ātma dr̥ṭṭhiyē tiyena lōkayā mama kiyalā gannavā anun kiyalā gannavā. mama kiyalā gannavā magē dēval kiyalā gannavā. mama kiyalā alla ganna dēkut nǣhæ. magē kiyalā allaganna dēkut nǣha kiyana ekayi nacasō nacānyō kiyana eka tērunē. āśuddhiyen allaganna. anna ēkayi kiyannē. metana hō etana hō kotana hō allaganna deyak næhæ. ēkayi etana penna. namut hētuphala paramparāvaka sambandhatāvaya digaṭama tiyenavā. dæn ēkayi etana pennannē.

‘na ca so na ca añño’라는 말의 뜻은 그와는 또 다릅니다. 거기서 보여 주는 것은, 누가 ‘나’라고 붙잡든 ‘다른 이’라고 붙잡든 둘 다 diṭṭhi라는 것입니다. diṭṭhi를 보여 주려고 한 말입니다. ‘na ca so na ca añño’를 ‘나도 아니고 다른 이도 아니다’로 지어 놓은 것이 아닙니다. ‘나’라는 이도 없고 ‘다른 이’라는 이도 없다는 것을 거기서 보여 줍니다. 거기서 ‘그가 나다’ 하고 붙잡을 값진 것이 없습니다. ‘다른 이다’ 하고 붙잡을 값진 것도 없습니다. 알맹이가 없다는 뜻이 거기 있습니다. ‘나도 아니고 남도 아니다’라는 말을 그런 생각으로 받아들인 것이 아닙니다. 왜 그렇습니까? attā diṭṭhi에 있는 세상 사람들은 ‘나’라고 붙잡고 ‘남’이라고 붙잡고, ‘나’라고 붙잡고 ‘내 것’이라고 붙잡습니다. ‘나’라고 붙잡을 것도 없고 ‘내 것’이라고 붙잡을 것도 없다는 것이 ‘na ca so na ca añño’의 뜻입니다. 붙잡을 것이 없다는 말입니다. 여기서든 저기서든 어디서든 붙잡을 것이 없습니다. 그것을 거기서 보여 줍니다. 그러나 원인과 결과의 이어짐은 계속 있습니다. 그것을 거기서 보여 줍니다.

pin kaḷē kavuda ahapuhama vamat nemeyi ani kenekut nemeyi kiyalā api yanna giyahama apiṭa praśnayak vuṇā. itin mamat mama pin kalet nætnam anum pint nætnam mihinna monavada nættuna laukikatvaya tuḷa tiyanna praśnayak ōnē. mama kelē nætnam maṭa vipāka tiyenavada anun antat vipāka tiyenavada ehenam mamayi anun kiyana dennak nætnam kavuda vipāka tiyē? vipākaya mokakda? ē mama karapu næti dēka maṭa vipāka dena ekavada? dennē næha. ehenam mama yamak kaḷē næhæ mama hiṭiyē næhæ atuna konna kiyalā ena æhi api dr̥ṣṭiyaṭa bæsot ehema otana vanavā uccēta dr̥ṣṭiya ē dr̥ṣṭiyaṭa pæssannaṭa passē mokada karannē? ada monavā kaḷā hari mama nǣnē. ehenam mama karalā pin koyi pava koyinnē meyā pinva eka tamuk. anna bahinavā digama nē tarka mama kiyalā kenek nætnam. mama kiyalā pudgalayek lōkē nætnam. ehin mama karapu deyak mama karapu deyak kohomada hædennē? mama pin karalā mama pav velā kivvē kohomada vennē? vahanā nigamanaya venavā. dæn ōka lōka sambadha tarakayē nam kiyanna dēkut nættana enavā katā

puñña를 지은 이가 누구냐고 물을 때 ‘나도 아니고 남도 아니다’라고 하면 우리에게 문제가 생깁니다. ‘내가 puñña를 지은 것도 아니고 남이 지은 것도 아니라면 무엇이란 말인가?’ 세속의 생각 안에서는 이런 물음이 생깁니다. ‘내가 하지 않았다면 나에게 vipāka가 있는가? 남에게 vipāka가 있는가? 나와 남이라는 둘이 없다면 누가 vipāka를 받는가? vipāka란 무엇인가? 내가 하지 않은 일이 나에게 vipāka를 주는가? 주지 않는다. 그렇다면 나는 아무것도 하지 않았고, 나는 있지도 않았다’ 하는 견해에 빠지면 거기서 uccheda diṭṭhi가 생깁니다. 그 견해에 들러붙은 뒤에는 어떻게 합니까? ‘오늘 무엇을 하든 나는 없다. 그러니 내가 지은 puñña는 어디 있고 pāpa는 어디 있는가?’ 하며 긴 따짐에 빠집니다. ‘나라는 이가 없다면, 세상에 나라는 사람이 없다면, 내가 한 일이 어떻게 생기는가? 내가 puñña를 지었다, 내가 pāpa를 지었다고 어떻게 말하는가?’ 하는 결론이 됩니다. 세속의 따짐으로는 할 말도 없게 됩니다.

oyagē praśnna minissu enavā. mama kiyā deyak næhæ magē kiyā deyak næhæ kiyalā mēkayi ætta kiyalā kivvā anitara anu anungē dē gattahama horakamak enavā kiyalā. magē dēkut næha nam anungē dēkut næhanam oharakamak ætinna kon̆dula kāgē dē gattakamak anu satu deyak viya inna hora hitin gata. dæn mehema kiyanavā horakamak sampūrṇa magē dēkut næhæ anubagē dēkut næhæ kāgēvatyak lōkē næhæ kavuruvat ayitikāraya næha kiyana mē dharmaya aragena itin ēka ættana anugiriyak karanna vidihak nǣhana lōkayaṭa kohomada kiyannē anungē kāyavat ayitiyak næhanam anubiradhaya gænīmē havara gaman pāpayak enna vidihaṭa nē. en tava tarka ekaṭa bayi dæn mē vidiṭa laukika adahasa tuḷin ōvā ganna giyahama arthayā dannema nætuva hinavā laukika tarkavādī tarkavāṭara gilāt tarumaya paṭalavā ganna ēkayi vennē.

그런 물음을 들고 사람들이 옵니다. ‘나라는 것도 없고 내 것이라는 것도 없다, 이것이 참이다’라고 했는데, 남의 것을 가지면 도둑질이 된다고 합니다. ‘내 것도 없고 남의 것도 없다면 어떻게 도둑질이 되는가? 누구의 것을 가졌다는 것인가?’ 도둑질은 남의 것이 있고, 도둑 마음으로 가질 때 성립합니다. 그런데 ‘내 것도 없고 남의 것도 없고, 세상에 누구의 것도 없으며 아무도 임자가 아니다’라는 dharma를 가지고서, ‘그렇다면 세상에서 도둑질을 할 길이 없지 않은가? 누구에게도 임자 자리가 없다면, 남의 것을 가지는 것이 어찌 죄가 되는가?’ 하며 또 따짐에 빠집니다. 이렇게 세속의 생각으로 받아들이면, 뜻을 알지 못한 채 세속의 따짐에 빠져 뜻을 뒤엉키게 합니다. 그렇게 되는 것입니다.

mē hētuphala dharmatāvayak kriyātmaka venavā. lōka satyā itin ē ē mohota tuḷa atītayē hētuva īḷan̆ga avasthāvaṭa phalayak karaganna. ē phalaya anika hētuvak karagannē. ē hētuva īḷan̆ga ekagē phalayak karagannavā. mē api hadāganna saṁkhāra, viññāṇa nāma rūpa, salāyatana, sparśa vēdanā, taṇhā mē ati okkoma saṁkhāra kiyana eka avidyāvē phalayak. viññāṇa valaṭa hētuvak. eka pættakin phalayak enavā. eka pættakin hētuvak venavā. saṁkhārayangē saṁkhāra avidyāvē phalayak viññāṇayaṭa hētuk. viññāṇa saṁkhārayē phalayak nāma rūpayaṭa hētuvak. nāmarūpa viññāṇayē phalayat kalāyatana valaṭa hētu. salāyatana nāma rūpayangē phalaya sparśa valaṭa hētu. sparśa salāyatanayangē phalaya vēdanāvalaṭa hētu. vēdanāva sparśayangē phalaya ē vagēma taṇhāvaṭa hētu. taṇhāva vēdanāvē phalaya upādānayaṭa hētu. upādānaya taṇhāvē phalaya bhavayaṭa hētu. bhavaya upādānaya phalaya jātiyaṭa rahē. jātiya bhavayē phalaya jarā maraṇayaṭa tēruyi. dæn balanakoṭa hētuphala sambandhatāvaya tuḷin mē kǣṇē ekina eka hædilā tiyenavā.

원인과 결과의 dhammatā가 작동하고 있습니다. 세상의 참은 이렇습니다. 순간순간 지난 원인이 다음 때의 결과를 만듭니다. 그 결과가 또 원인이 되고, 그 원인이 다음 것의 결과를 만듭니다. 우리가 만들어 가는 saṅkhāra, viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā가 모두 그렇습니다. saṅkhāra는 avijjā의 결과이고 viññāṇa의 원인입니다. 한쪽으로는 결과가 되고 한쪽으로는 원인이 됩니다. saṅkhāra는 avijjā의 결과이고 viññāṇa의 원인입니다. viññāṇa는 saṅkhāra의 결과이고 nāmarūpa의 원인입니다. nāmarūpa는 viññāṇa의 결과이고 saḷāyatana의 원인입니다. saḷāyatana는 nāmarūpa의 결과이고 phassa의 원인입니다. phassa는 saḷāyatana의 결과이고 vedanā의 원인입니다. vedanā는 phassa의 결과이며 또한 taṇhā의 원인입니다. taṇhā는 vedanā의 결과이고 upādāna의 원인입니다. upādāna는 taṇhā의 결과이고 bhava의 원인입니다. bhava는 upādāna의 결과이고 jāti의 원인입니다. jāti는 bhava의 결과이고 jarāmaraṇa의 원인입니다. 보면 원인과 결과의 이어짐으로 이 고리가 하나하나 이루어져 있습니다.

mama kiyana ekayi magē kiyana ekayi otana vunā giyahama dharmaya hoyanna bæruva. hētuphala dharmatāvaya hētuphala dharmatāvayema visan̆denavā misak. mama magē kiyana deken visan̆danna bæ. mamava magē visadanna giyāhama ekkō æta kiyana antayaṭa bahinavā ekkō næta kiyana antayaṭa bahinavā. ætanu ekantayaki næta yanu ekantayakagē tathāgatayan vahansē mē anta dekama bæhæra kara mādhya pratipadāva tulin yathābōdhaya læbu. ehenam yathābōdhaya labanna tiyennē æta næta kiyana mē laukika anta deka ahak karalā. oya laukika anta dekē tarkavātu valin yathārthaya dakinna ōna. ehenam mādhya mādhya māgadhaya mokakda hētuphala dahēphala piri dæk hæki sambandhatāvaya næhæ.

‘나’와 ‘내 것’이 거기 끼어들면 dharma를 찾을 수 없습니다. 원인과 결과의 dhammatā는 원인과 결과의 dhammatā로만 풀리지, ‘나’와 ‘내 것’으로는 풀 수 없습니다. ‘나’와 ‘내 것’으로 풀려 하면, ‘있다’는 끝에 빠지거나 ‘없다’는 끝에 빠집니다. ‘있다는 것은 한 끝이고, 없다는 것은 또 한 끝이다.’ Tathāgata께서는 이 두 끝을 다 물리치고 majjhimā paṭipadā로 참된 깨달음을 얻으셨습니다. 그러니 참된 깨달음은 ‘있다’와 ‘없다’라는 이 세속의 두 끝을 치워야 얻습니다. 그 세속의 두 끝의 따짐을 넘어 참모습을 보아야 합니다. 그러면 가운데 길이란 무엇입니까? 원인과 결과입니다.

yamak yamakaṭa hētu vuṇāna. etakoṭa ē hētu veccē tava ehaka phalayaknavā. hētuphala sambandhatāvaya sambandha næ. anusam sambandhanādi sasarē in̆dalā yam rǣnak hētuphala phala hētu vatinna mē sambandhatāvayen enavada sakas venavada ē rǣna eka rǣnavā. anna ēkayi. ē sǣm sakas vena sǣna hædi mihivā. etakoṭa anna ē rǣhæ sambandhayak enavā. ē rǣhæ nætuḷa api dakinna bæha. menna mē avasthāva satvayāya pudgalayā kiyalā sammata tiyāgannavā misak.

어떤 것이 어떤 것의 원인이 되었습니다. 그러면 원인이 된 그것은 또 그 앞의 것의 결과입니다. 원인과 결과의 이어짐입니다. saṃsāra에서부터 원인·결과, 결과·원인으로 이어지며 하나의 줄이 빚어진다면, 그 줄은 한 줄입니다. 그것입니다. 그렇게 빚어지는 줄로 이어짐이 옵니다. 그 줄 없이는 볼 수 없습니다. 바로 이 국면을 존재다, 사람이다 하고 이름 붙여 약속해 둘 뿐입니다.

oya rǣnnē eka raṭāvaṭa hon̆da pættē gaman karanavā, naraka pættē næga, hon̆da pættē nægenavā. eka eka pættaṭa duvavā. duva duva nirmāṇaya karanavā. nirmāṇaya karapu hæṭi hæṭiyaṭa hētuva yantaya nirmāṇaya karada phalaya īṭa anukūlava vidyāmāna venavā. īṭa passē hētuva venas velā vena ākārayaṭa kriyātmaka vaḷāda? phalaya hitaṭa anuva vidyāmānaya. hētuva balu vidihaṭa nirmāṇaya vunā nam phalaya vaśayen kayak venavā. ehema gihin gihillā n hētuva manussa vidihaṭa nirmāṇaya paṭan gattā nam īḷan̆ga etana paṭan avasthāva manussa vidihaṭa nirmāṇaya venavā. manussa kāyikava nirmāṇaya venavā. manussa rūpaya ē rūpayan venavā pēnnē. oya hētuphala paramparāvē tiyena prabhēdatāvayan anna. hæbæyi mē hētuphala sambandhatāvaya anādiya paṭan mē mohotē kæḍalā. ē nisā sambandhatāvayak tiyenavā.

그 줄은 한 틀로 좋은 쪽으로 가기도 하고, 나쁜 쪽으로 오르기도 하고, 좋은 쪽으로 오르기도 합니다. 여러 쪽으로 내닫습니다. 내달으며 빚어냅니다. 빚은 대로, 원인의 틀이 빚으면 결과가 그에 맞게 드러납니다. 그 뒤 원인이 바뀌어 다르게 작동하면 결과도 그 마음에 따라 드러납니다. 원인이 개처럼 빚어졌다면 결과로 개의 몸이 됩니다. 그렇게 가다가 원인이 사람처럼 빚어지기 시작했다면, 다음 국면은 사람처럼 빚어집니다. 사람의 몸으로 빚어집니다. 사람의 모습, 그 모습이 보입니다. 그것이 원인과 결과의 이어짐에 있는 갈래들입니다. 그러나 이 원인과 결과의 이어짐은 시작 없는 때부터 이 순간까지 끊어지지 않았습니다. 그래서 이어짐이 있습니다.

ē hētuma kǣm̆buven giyahama koccara anādiyaṭa dīgalanna āpu mārgaya tiyenavā rūpa mārgaya. vēdanā mārgayak tiyenavā. saṁgnā mārgayak tiyenavā, saṁkhāra mārgayat tiyenavā viññāṇa mārgayak tiyenavā. skandha pahakama sambandha mārgaya pēnnē. upādānaskandhaya pēnavā muḷādānaskandhayama sambandha velā tibicca hæṭi pēnavā. mē paṁca upādānaskandhayaṭa āyuta æhuvot ehema api dannē næha koccarada kiyalā. anādiya anādiya paṭan sambandha. matu anāgataya kotaṭeda mēka dæn sīmā velā tiyennēma kiyanna bæ. asaṁkha kalpa gānak kiya hadapubuva tiyenavā. ē kiyana eka tāva idiriyaṭa sambandha venavā. dæn innē koheda āpuma inna deyak kiyanna bæhæ kriyātmakayen gevi gevinna. æti venavā æti venavā æti velā æti vena æti venavā oya kriyā venakoṭa menna mama kiyana vacana kiyanna issehaṭa æti velā næti velā yana dharmatāvayaka vartamānayak panavanna bæ. vartamānayak nǣha kiyannat kriyātmaka vīmat tiyennē. kriyātmaka vana ekē avasthāven karanna giyot avasthāven karaganna bæ. ēkayi ē tiyana hētu.

그 원인의 고리를 따라 거슬러 가면, 시작 없는 데까지 아무리 거슬러 가도 걸어온 길이 있습니다. rūpa의 길, vedanā의 길, saññā의 길, saṅkhāra의 길, viññāṇa의 길이 있습니다. 다섯 khandha에 이어진 길이 보입니다. upādānakkhandha가 보입니다. upādānakkhandha가 어떻게 이어져 왔는지 보입니다. 이 pañca upādānakkhandha의 수명이 얼마냐고 물으면 우리는 얼마인지 모릅니다. 시작 없는 데서부터 이어져 왔습니다. 앞날은 어디까지로 정해져 있는지 말할 수 없습니다. 셀 수 없는 kappa라 할 만큼 앞으로 이어집니다. 지금은 어디에 있느냐고 물으면, 작동하며 닳아 가고 있어서 머물러 있는 것이라고 말할 수 없습니다. 일어나고 일어나고 일어나는, 그렇게 작동하는 동안, 내가 말 한마디 하기도 전에 일어났다 사라지는 dhammatā 안에서 현재를 세울 수 없습니다. 현재가 없다는 것이 아니라 작동함이 있다는 것입니다. 작동하는 것을 한 국면으로 잡으려 하면 잡을 수 없습니다.

namut satvayā kiyannē meban vannā vū kriyādāmayak nisā vidyāmāna venavā. paṭan gattē kohenda balakama satvayāgē ārambhayē ahaval tæna kiyannē ebæyi anādiyaṭayi. tava ehæṭa bælot hētu bava rǣ tava æhæṭa hētuphē nirmāṇatmaka avasānaya kotenda æhuvot ēka api nigamanaya karanna. asaṁkhya kalpa lakṣa gāṇak idiriyalāt nirmāṇaya karana.

그것이 그 까닭입니다. 그러나 존재란 이러한 작용의 흐름 때문에 드러나는 것입니다. 어디서 시작했느냐, 존재의 시작은 어디냐 하면 시작이 없습니다. 더 거슬러 보아도 원인과 결과입니다. 그 빚음의 끝이 어디냐고 물으면 우리는 결론 낼 수 없습니다. 셀 수 없는 kappa를 앞으로도 빚어 갑니다.

satvayā kiyannē mokakda āpuma oya hētuphala kǣma tuḷandha rāgayen bæn̆dīmē kriyākārītvayē nirmāṇaya nāma rūpa nirmāṇayak karanavā. menna mē nirmāṇa kriyāvaliya tuḷa māyā darśanayak vaśayen vidyāmāna rūpaskandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha ē tuḷin pēnnē. ē pēnnē satvaya lōka samatha satvaya pēnnē satvayāgē niyama satvena eka bæluvot ādī koccara ædada dannē kevarayē matu vanāgata gonnagama hari tava koccara idiriyaṭada dannē. kriyātmīkana avasthāva tiyena tākkal satvayā avidyāmānaya venavā. satvayā vidyāmānaya vena tākkal duka vēdanāva vidyāmānaya venavā. ēka adahanayak vennē kriyātmaka vena avasthāva yam mohotaka mē kriyātmaka vena avasthāva ivat karalā dæmmot atītayē duk dennet næhæ. āpu næti anāgataya duk ennet næhæ. kriyātmaka næti madhya duk vennet næhæ. duken nidahas.

존재란 무엇이냐고 물으면, 그 원인과 결과의 고리 안에서 rāga로 묶이는 작용이 nāmarūpa를 빚어내는 것입니다. 이 빚음의 흐름 안에서 māyā의 장면처럼 rūpakkhandha, vedanākkhandha, saññākkhandha, saṅkhārakkhandha, viññāṇakkhandha가 드러나 보입니다. 보이는 것은 세상이 약속한 존재입니다. 존재의 참모습을 보면, 시작이 얼마나 먼지, 앞날이 얼마나 먼지 누가 압니까? 작동하는 국면이 있는 한 존재는 드러납니다. 존재가 드러나는 한 dukkha와 vedanā가 드러납니다. 어느 순간 이 작동하는 국면을 치워 버리면, 지나간 것은 dukkha를 주지 않고, 오지 않은 앞날도 dukkha를 주지 않고, 작동하지 않는 가운데도 dukkha가 되지 않습니다. dukkha에서 벗어납니다.

dæn duken nidahas vecca satvayā innavada kiyalā æhuvē. panavanna kramayak. lōka sammataya panavanna nam satvaya panavannē vidyāmāna vena rūpayangen, vidyāmānē vēdanāvagē vidyāmāna vena saṁgnāvagē, vidyāmāna vanna saṁkhārayangen, vidyāmāna vena viññāṇayangen vidyāmāna satvaya panava vidyāmānē hæma ekakma mohotak gānē gevī yana kriyādhāmayan misak æhipiya gahana mohotak menna rūpayak, menna vēdanāvak, menna saṁgnāvak kiyalā kiyanna pennanna avasthāvak tiyena ēvānē. ehenam apiṭa satvayā panavalā pennanna bæ. sampindana karalā in̆dan api æti karagannavā ektarā pragnapatvaya pænavī kammata karagannavā. sammata karagannavā kāla pasayak tuḷa yamkisi kāla sīmāvak tuḷa vena kriyākārī dāmayak sæṭika karalā ē kriyākārī dāmayama hagavanna. etana namak tiyāganna padā

그러면 dukkha에서 벗어난 존재가 있느냐고 묻습니다. 그것을 세울 방법이 있습니까? 세상의 약속으로 세우자면, 존재는 드러나는 rūpa, 드러나는 vedanā, 드러나는 saññā, 드러나는 saṅkhāra, 드러나는 viññāṇa로 세웁니다. 그런데 드러나는 것은 모두 순간순간 닳아 가는 흐름일 뿐, 눈 깜짝할 순간에 ‘여기 rūpa가, 여기 vedanā가, 여기 saññā가 있다’고 가리켜 보일 수 있는 것이 아닙니다. 그러니 우리는 존재를 세워 보일 수 없습니다. 뭉뚱그려서 일종의 paññatti를 만들어 약속합니다. 어떤 시간의 테두리 안에서 일어나는 작용의 흐름을 묶어, 그 흐름을 가리키려고 거기에 이름을 붙입니다. 말일 뿐입니다.

dæn minihek vaśayen kriyātmaka vana kriyāvaliyē gadī avurudu 120k hari væḍīma gāna 120k hari. avurudu 80kak hari upatē paṭan gena ohugē maraṇayaṭa koccara kalla yanavāda ē tā kal ohu miniha kiyā han̆dunvanavā. hæbæyi minihā kiyana avasthāva tuḷa mama kiyanakan jīvat vennē minihe panavanna bæhæ.

이제 사람으로 작동하는 흐름에서, 길어야 백이십 년, 혹은 팔십 년, 태어나서 죽을 때까지 얼마가 걸리든 그동안 그를 사람이라 부릅니다. 그러나 사람이라는 국면 안에서 ‘나’라고 하며 사는 사람을 세울 수는 없습니다. 그 처지를 세울 수 없습니다.

tatvaya panavanna bæhæ. paḷaveni mayana kiyana tibbiṭa rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kriyākārītvaya gevilā ævarayi deveni mayana kiyanakoṭa dæn rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇayangē kriyātmaka avasthāvak nam satvayā kiyalā lōkayā kiyanna hadannē. mayanna kiyalā īḷan̆ga mayana kiyana hitelā tiyena mayanē hariya ivaranamda īḷan̆ga mayan hariya kiyalā ennaṭa ivarana mama panavalā hiṭan pennannē kavuda kohomada

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

menna mē nisā namut manussayek vaśayen mē kriyādhāmaya tuḷa sampiṇaḍanaya karapuvahama kālayak tuḷa ætiena kriyādhāmayet ekak karalā gattahama pēnavā eka ākārayakin rūpayak venavā. ēka tamayi minis rūpaya ekiya bava anna ēka bavak pēnavā ē tuḷa mē minis rūpayak æna hæṭi. mē mē baḷu rūpa ākārayak dæna hæṭa. anna ē balu rūpa ākārayen pennana kālē koccarada giyē ē hēkāvē ballagē. minit rūpa ākārayen giyē koccara kalda ēkāt ākāralā ē tuḷa kālayaṭa minihā genanavā. hæbæyi menihā tiyena avasthāva upan avasthāvet maraṇa avasthāvet minihā. minihaka upannam miniha maḷak. hæbæyi upan ladaruvek malayē mahālla.

이 때문입니다. 그러나 사람으로서 이 흐름을 뭉뚱그려, 어떤 시간 안에 일어나는 흐름을 하나로 묶어 보면, 한 가지 모양으로 형상이 됩니다. 그것이 사람의 형상입니다. 하나로 된 bhava가 보입니다. 그 안에서 사람의 형상이 생기는 모습, 개의 형상이 생기는 모습이 보입니다. 개의 형상으로 보인 때가 얼마나 갔는지, 사람의 형상으로 얼마나 갔는지, 그 안에서 시간으로 사람을 셉니다. 그런데 사람이라는 국면은 태어날 때도 사람, 죽을 때도 사람입니다. 사람으로 태어났으면 사람으로 죽습니다. 그러나 갓난아기로 태어나 늙은이로 죽습니다.

ēka venasa. īṭa api rūpaya pennanam rūpaya mamayi kiyalā pennanna hæduvot ehen menna mē rūpaya menna kiyalā pennanna hæduvē. upatēdī ḷamā rūpaya paṭan inna ladana rūpaya paṭan ginna avurudu 80vak 90k gihillā mænakoṭa mahaḷu rūpaya venakan bæluvot minihā kiyana sammadiyaṭa kælapuṇā. upatēpaṭa maraṇaya dakvā kampiṭa minihek upanna nam minihekma malayi. hæbæyi upanna raduvē malēma ahalā jīvat vunē ov kiyannē oya mæta sīla avasthāva jīvat vuṇā kiyanna giyot ehema jīvat vunē ḷamaya kiyannat bæhæ. jīvat vunē gæṭavara kiyannat bæhæ. ehemayit sabbelā tiyenavā. atara jīvat vunē taruṇiya kiyanna hæbæyi ēkat eka avasthāvak. ata jīvat vunē mædi vayaskūpirayek kiyanna bæhæ ēkat avasthāvak. mē atara jīvat velā tiyennē ladaru avasthāven daru avasthāvaṭa parivartanaya ven nokaḍa vena parivartanayakin ævi daru avasthāven ḷama avasthāvaṭa parivartanaya velā nokaḍa vena parivartanayak. ēken gæṭavara avasthāvaṭa parivartanaya velā ēken paraṇa avasthāvaṭa parivartanaya velā ēken mædi avasthāvaṭa parivartanaya velā ēken vayasaka avasthāvaṭa parivarta velā ahaḷu avasthāvaṭa parivartana menna mē parivartana kriyāvalaya tiyenavā bæda? mē avasthāva

그것이 다른 점입니다. rūpa를 가리켜 ‘이 rūpa가 나다’ 하고 보이려 하면, 태어날 때 아기의 모습, 갓난아기의 모습에서부터 팔구십 년이 지나 늙은 모습이 될 때까지 보면, 사람이라는 약속에는 맞습니다. 태어나서 죽을 때까지 사람으로 태어났으면 사람으로 죽었습니다. 그러나 태어난 아기가 죽었습니까? 그러면 누가 살았느냐고 물으면, 산 것은 아이라고도 할 수 없고, 사춘기 아이라고도 할 수 없습니다. 그것도 지나갔습니다. 산 것은 젊은이라고 할 수 있지만 그것도 한 국면입니다. 산 것은 중년이라고 할 수 없습니다. 그것도 한 국면입니다. 그 사이에 산 것은, 갓난아기에서 아이로 끊김 없이 바뀌고, 아이에서 어린이로 끊김 없이 바뀌고, 그것에서 사춘기로, 젊은이로, 중년으로, 나이 든 이로, 늙은이로 바뀌어 온 것입니다. 이 바뀜의 흐름이 있지 않습니까? 이 국면이 말입니다.

itin itin ē avasthāvak balapu dæn taruṇa avasthāva kiyalā gattot sampiṇaḍanayak taruṇa avasthāva kivvē mokakda kipu hæṭi mehema āpu avasthāvak mehema giya avasthāvak mehema idagat avasthāvak mehema hiṭa gatta avasthāvak mehema kǣma kāpu avasthāvak mehema katā karapu avasthāvat mehema vaṭapiṭa balapu avasthāvat menna viśāla avasthā sampīḍanayakaṭa api taruṇa avasthāva kivvā misak. tava taruṇa avasthāva kiyalā ēkak metana tibilā næhæ. taruṇa avasthāva kiyannē menna mē ēkakaya kiyalā kiyanna bæ. ehenam ēkat avasthā sampiṇaḍanayangē avasthā nisā gæba gæbbecca hin tāgata namak vitarayi. panavāgatta namak kiyannē. mē ēka hædilā tiyennē avasthāva dæn sǣma karā avasthā ēkat ē karana avasthāva eka avasthāvak pennanna gattā. dæn api avasthāva avurudu kaṇḍaka ven karaḷot oba pæya gānnē pæya kālen bhāgayen ven karalā gattot. kǣma kanna giya ē avasthāva bedenavā. kǣma kanna pǣ bhāgayayi nāṇḍa pǣ bhāgayayi. itin in̆ḍa kanna vināḍi pahayi. piṭa ganna kanna vināḍi dekayi. ævidinna vināḍi 10yi. itin ohoma ohoma api ven karanna venavā kāla pradaśayan onna oya kāla sīma tamayi mē mē nirṇa avasthāvē kālaya kivvē kiyanna vennē. eharuṇa avasthāva kivvā kiyana kālaya kivvot ivalā tiyena krama ekatu karalā hin kālayak hadāgena tiyenavā nisā. karuṇa kālē kiyalā. karuṇa kālē kiyalā ēkī vaśayen pavatvana sambanta karanna ṭikak tibunē næhæ. īṭa passē ganna kǣma kanna bægaya eka avasthāvak ganna sarṇa avasthāvē kǣma kana avasthāvak ekak hari lanokda kǣma kana avasthāva kiyivvē ēka kohomada tiyennē? itin bedāganna avasthāva ēka aragena yanna yana avasthāva in̆daganna avasthāva pandu rata dāna avasthāva annana avasthāva anna vana kaṭasthāva ēka kaṭasāva gihilina avasthāva nævata itin ohe jiya pirilā tiyennē. balamu avasthā sampidanaya kiyalā kǣma kana avasthāvak kivvā misan kǣma kana avasthāva kiyalā ēka idilā næ. ēkat panavā gænīma.

한 국면을 보면, 젊은 때라고 하는 것은 뭉뚱그림입니다. 젊은 때란 무엇이냐 하면, 이렇게 온 때, 이렇게 간 때, 이렇게 앉은 때, 이렇게 선 때, 이렇게 밥 먹은 때, 이렇게 말한 때, 이렇게 둘러본 때, 이런 수많은 때를 뭉뚱그려 젊은 때라고 한 것일 뿐, 따로 젊은 때라는 것이 여기 있었던 것이 아닙니다. ‘이 덩어리가 젊은 때다’라고 말할 수 없습니다. 그러니 그것도 때들을 뭉뚱그린 데서 지어낸 이름일 뿐입니다. 붙여 놓은 이름입니다. 그것은 때들로 만들어져 있습니다. 밥 먹는 때도 한 국면으로 들어 봅시다. 때를 해로 나누고, 시간으로, 반시간으로 나누어 보면, 밥 먹으러 간 그 때가 나뉩니다. 밥 먹는 데 반시간, 씻는 데 반시간, 그 안에서 밥 먹는 데 오 분, 떡을 먹는 데 이 분, 걷는 데 십 분, 이렇게 시간의 자리를 나누게 됩니다. 그 시간의 테두리가 이 국면의 시간이라고 말하게 되는 것입니다. 젊은 때라는 시간은, 지나간 것들을 모아 지어낸 시간이라서 젊은 때라고 합니다. 젊은 때라는 것을 하나로 이어 갈 덩어리는 없었습니다. 밥 먹는 때도, 밥을 퍼 담는 때, 그것을 들고 가는 때, 앉는 때, 손을 넣는 때 같은 때들이 가득 차 있습니다. 때들을 뭉뚱그려 밥 먹는 때라 했을 뿐, 밥 먹는 때라는 것이 따로 있었던 것이 아닙니다. 그것도 붙인 이름입니다.

itin adana avasthāva ennē vināḍiyak in̆dalayak gatta hehe ana avasthāvē æn̆gili digāgana avasthāva bakuru karana avasthāva bhatti kalna avasthāva māḷu kǣlaṭa tā yava avasthāva ēka ara ragena avasthāva eka dalāpa karana avasthāva ēka tavat ehenam bhaktikanna avasthāva kiyalā ekak tiyenavā. ēkat hadāgatta karanna. dæn oya vidihaṭa balanakoṭa æn̆gillā aran navana avasthāvaṭa gattā nama hadana avasthāva namāgena avasthāva iin namapu avasthāva īṭa passē āyasarayak pada karapu avasthāva ē itā tamayi anana vacana avasthāva tiyennē. ehanavā kiyalā ekak apiṭa pennanna puḷuvanda ē kīvada? hon̆da. ēkat itāku avasthāva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hæe. bohoma avasthāva bedāgena bedāgena giyot. æhipiya vārayak kōṭi lakṣayaṭa biduvat tavat avasthā tiyenavā. mē avasthā sampidanayan hadāgatta sammata valaṭa api satva pudgala dryavatu kriyākārakam vatinna nam pavatvāgena yā. ēvara nam kiyāgena ēvā tuḷin satvaya panavanā lōkayak panava. ehenam mē nisā kiyanavā æṭisē pēna māyāvanṭa api visin goduruvelā ātma dr̥ṣṭiyen ē avasthā tiyenavā kiyalā dr̥ṣṭiyak aragena ēvaṭa api bæn̆denavā. tatvayek innavā kiyannē nigamēṭa bahi

때를 나누고 또 나누어 가면, 눈 깜짝할 한 번을 몇 억으로 쪼개도 또 때들이 있습니다. 이 때들의 뭉뚱그림으로 지어낸 약속 위에서 우리는 존재, 사람, 물건, 하는 일들에 이름을 붙여 이어 갑니다. 그 이름들을 말하며 그것들로 존재를 세우고 세상을 세웁니다. 그래서 눈에 보이는 māyā에 우리가 먹잇감이 되어, attā diṭṭhi로 그 때들이 있다는 견해를 붙들고 거기에 묶입니다. 존재가 있다는 결론에 빠집니다.

ma

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mama magē kiyana eka hædennē tunin antima śraṇayaṭa vedāgena giyat balapuhama ekākāra avasthāvak nemeyi nam avasthā kiyana ekak hadāgatta tabāgatta sammata bava opa vunānam eyāṭa ātma dr̥ṣṭiya næti velā yanavā. ēkī avasthāvak sthirava tiyenavā kiyana va hæn̆gīmak tibuṇā. eyā dakinavā hētuvaka phalayak, hētuvaka phalayak vaśayen hitak matu venavā kriyāvak karanavā. hitak matu venavā kriyāvak karanavā. hitak matu venavā kriyāvak karanavā. ekin ekaṭa anukūlava hētuvaṭa phalaya phalayaṭa hētu vena sambandhatāvaya nisā mē kǣt vennat næhæ venas vennet næhæ. ēka digaṭa yannā vū kriyādāmayak ē nisā pavatvanna puḷuvan. ēken mehema kriyādāyamayak siddha vīma nisā ēkē kuḍā kuḍā avasthāvanṭa sammata tiyāgena eban̆du avasthāva sampidanayanṭa tava loku sammatayak tiyāgena ē vagē avasthāvangē kæḍi karagatta sampinayaṭa tavat namak tiyāgena ē ādī vaśayen genā vigena mē jīvita pættala satva pudgalaya duvat valin nama valin han̆dunavā.

‘나’와 ‘내 것’이 생기는 자리를 가장 작은 찰나까지 나누어 가 보아도 한결같은 때가 아니라, 때라는 것이 지어내 붙여 둔 약속임을 알아차리면, 그에게서 attā diṭṭhi가 사라집니다. 하나의 때가 굳건히 있다는 느낌이 있었습니다. 그는 봅니다. 원인의 결과, 원인의 결과로서 마음이 일어나 행동을 하고, 마음이 일어나 행동을 하고, 마음이 일어나 행동을 합니다. 하나하나 맞물려 원인이 결과가 되고 결과가 원인이 되는 이어짐 때문에, 이것은 끊기지도 않고 바뀌지도 않습니다. 길게 이어지는 흐름이라서 이어 갈 수 있습니다. 이렇게 흐름이 일어나기 때문에, 그 작은 때들에 약속을 붙이고, 그런 때들의 뭉뚱그림에 더 큰 약속을 붙이고, 그런 것들을 다시 뭉뚱그린 데 또 이름을 붙이는 식으로 이어 가며, 이 삶의 쪽에서 존재, 사람, 물건을 이름으로 알아봅니다.

ov itin ē nisā ē hētuphala dāmaya ē kriyādāmayak ævenna otana apiṭa ōna ekak karanna puḷuvankamak næti nisā. ē kriyādhāmaya avasthāva balalā apiṭa ōna nam tiyāgattā misak ēka harayak næti nisā. ēka dækkāma api mēvā balāporottu venna kiyannē mokakdiyada balāporottu vennē? mokakda gannavā dakinnē? monavada enavā pēnnē? monavada yanavā pēnnē mē avasthā sampīdanayanyangē kriyādhāmaya māyā darśa karana enavā pēna ekak vidyāmāna nætuva. ātma dr̥ṣṭiyen ganna giyā ena ekkenek kiyalā nigamanaya karanavā. innavā vidyāmāna ātma dr̥ṣṭiya mēka ganna giyot inna kenek vidyāmānaya venavā. yanavā vidyāmāna ātma dr̥ṭtiyenna ga yana kenek vidyāmānaya venavā. itin etakoṭa aha oyā kohē in̆danda āvē. dæn mē koheda innē kiyalā. meyā marāṭa passē koheda yannē næ ātma dr̥ṣṭiyen aragatta gama ēkī attiya dr̥ṣṭiya balā atma dr̥ṣṭiyen aragena ātmayak pera in̆dan āva dæn ātmaya pavatinavā mē ātmaya næti karanna matu yanavā kiyalā aya kātma dr̥ttiya panavā.

네, 그러니 그 원인과 결과의 고리, 그 흐름은 우리 뜻대로 할 수 있는 것이 아니고, 그 흐름의 국면을 보고 우리가 원하는 대로 이름을 붙였을 뿐 알맹이가 없습니다. 그것을 보면, 우리가 이것들을 바란다는 것은 무엇을 바라는 것입니까? 무엇을 가진다고 보는 것입니까? 무엇이 오는 것으로 보입니까? 무엇이 가는 것으로 보입니까? 이 때들의 뭉뚱그림이 이루는 흐름은 māyā의 장면이어서, 있지 않은데도 오는 것처럼 보입니다. attā diṭṭhi로 받아들이면 오는 이가 있다고 결론 냅니다. 머무는 것이 보이면 attā diṭṭhi로 받아들여 머무는 이가 있게 됩니다. 가는 것이 보이면 attā diṭṭhi로 받아들여 가는 이가 있게 됩니다. 그러면 묻습니다. ‘그대는 어디서 왔는가? 지금은 어디에 있는가? 죽은 뒤 어디로 가는가?’ attā diṭṭhi로 받아들이자마자, 영원하다는 견해로 보아 attā가 전에서부터 왔고 지금 attā가 이어지며 이 attā가 앞으로도 간다고 하며 attā diṭṭhi를 세웁니다.

eyāṭa hæma pera bhavayak piḷiban̆da saṁkalpanā dæn bhavayak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기