CD015 · 33번째 · 1시간 31분 · 원문 녹음
kamma 풀이
කර්ම විග්රහය.
nenā mē pinvat pirisagen apiṭa sākacchāvaṭa mātr̥kā kīpayak janaka karma upastambhaka karma upapīlaka karma upaghātaka karma kiyana menna mē ṭikat tērum karalā denna kiyalā tiyenavā. vicca dhama vēdana, upapajja vēdanīya, aparāpariya vēdanīya, ahōsi karma kiyana mē ṭikak. garuka karma, āsannama, ācinna kama, kaṭastākama mē piḷiban̆da vistarayak tamayi balāporottu issellama.
이 공덕 있는 대중에게서 우리에게 이야기할 주제 몇 가지가 주어졌습니다. janaka kamma, upatthambhaka kamma, upapīḷaka kamma, upaghātaka kamma, 이것들을 풀어 달라고 했습니다. 또 diṭṭhadhammavedanīya, upapajjavedanīya, aparāpariyavedanīya, ahosi kamma, 그리고 garuka kamma, āsanna kamma, āciṇṇa kamma, kaṭattā kamma, 이것들에 대한 설명을 먼저 바라고 있습니다.
janaka karma kiyalā kiyannē mēkayi. yamkisi bhavayaka upan kenek ē bhavayen cuta velā nævata paṭisandhiyak labanavā nam. anē paṭisandhiyak læbīmaṭa hētukāraka vena karma. janaka kiyannē upaddavanavā kiyana ekayi. matu bhavayaka upaddavana karma janaka karma
janaka kamma란 이것입니다. 어떤 bhava에 태어난 이가 그 bhava에서 죽어 다시 paṭisandhi를 얻는다면, 그 paṭisandhi를 얻게 하는 원인이 되는 kamma입니다. janaka란 ‘태어나게 한다’는 뜻입니다. 다음 bhava에 태어나게 하는 kamma가 janaka kamma입니다.
ē kiyannē karmayayi karma patayayi dekak tiyenavā. dasa akusala karma tiyenavā karma patē kiyalā tiyenavā. prāṇaghāthā attādāna kāyami mityācāra kayin kerena væradi. kavu musāvādanāca, parusāca, sampralalābha kiyannē vacanaya kiraṇa pāpa. abhijjā, vyāpāda, mityā diṭṭhiya kiyannē hiten kiraṇa pāpa.
다시 말해 kamma와 kammapatha 두 가지가 있습니다. 열 가지 akusala kamma가 kammapatha로 있다고 합니다. pāṇātipāta, adinnādāna, kāmesu micchācāra는 몸으로 짓는 잘못입니다. musāvāda, pisuṇāvācā, pharusāvācā, samphappalāpa는 말로 짓는 pāpa입니다. abhijjhā, vyāpāda, micchādiṭṭhi는 마음으로 짓는 pāpa입니다.
dæn mē vædi æti vennā vū sampūrṇa karmayak bavaṭa patvīmak tiyenavā kāraṇā sampūrṇa nam ēvaṭa kiyanavā karma saha karma pata karmayayi karma patayayi kiyana mē deka tōrāganna ōnē.
이 잘못들이 온전한 kamma가 되는 경우가 있습니다. 조건이 다 갖추어지면 그것을 kamma와 kammapatha라고 합니다. kamma와 kammapatha, 이 둘을 가려내야 합니다.
dæn satek bava dænagænīma maraṇa cētanāva yodana upakramaya upakramaya kriyātmaka kirīma tatvayā mærīma menna mē kāraṇā pahama sakas vunot ēka karma patayak venavā. ē kiyannē sarva sampūrṇa karmayak venavā. karmaya pūrṇayi. ōken ekak hari aḍu vunot ehema ēka karmayak venavā misā prāṇaghāta karmayak venavā karma patayak vennē næ. prāṇaghāta
살아 있는 것임을 앎, 죽이려는 cetanā, 수단, 그 수단을 실행함, 그 생명이 죽음, 이 다섯 가지가 다 갖추어지면 그것은 kammapatha가 됩니다. 곧 다 갖추어진 kamma가 됩니다. kamma가 온전합니다. 이 가운데 하나라도 모자라면 pāṇātipāta kamma가 될 뿐 kammapatha는 되지 않습니다.
venavā karma patayak vennē næ. prāṇaghāta karma patayak vunot tamayi ēka hæṭa vennā vū śaktiya tamayi janaka karmayakaṭa hētu vennē. ē kiyannē nævata prāṇaghātaya hētu karagena prāṇaghāta pāpayakin yam uppattiyak labanavā nam apāgata ohu satara apāgata uppattiyak labanavā nam ēkaṭa hētu vena karma patayak venna ōnē. ehenam an̆ga sampūrṇa karmayak kerenna ōnē. ehema nætnam læbennē pravr̥ti
pāṇātipāta kammapatha가 되어야 그로써 생겨나는 힘이 janaka kamma의 원인이 됩니다. 곧 다시 pāṇātipāta 때문에, pāṇātipāta의 pāpa로 어떤 태어남을 얻는다면, 네 apāya에 태어난다면, 그 원인은 kammapatha여야 합니다. 그러니 갖출 것을 다 갖춘 kamma를 지어야 합니다. 그렇지 않으면 받는 것은 pavatti vipāka입니다.
vipāka. pravr̥tti vipāka kiyalā kiyannē paṭisandha vipākayen uppattiya labā denavā. pravr̥tta vipākayakin ē uppattiya labā dun kālaya tuḷa api hitamukō dæn manussayek velā upannā. paṭisandhi karmayaki. avurudu 80k hari 90k hari manussayā jīvat velā inna kālaya tuḷa atara mæta satiyena vipāka tiyenavā. anna ēvaṭa hētu venavā ara karmaya kiyana eka. karma patayak novicca ēvā tiyena balaya.
pavatti vipāka란 이렇습니다. paṭisandhi vipāka로 태어남이 주어지고, 그 태어남이 주어진 기간 동안에는 pavatti vipāka로 — 가령 paṭisandhi kamma로 사람으로 태어났다고 합시다. 여든 해나 아흔 해 사람이 살아가는 동안 그 사이에 받는 vipāka들이 있습니다. 그 원인이 되는 것이 바로 kamma, 곧 kammapatha가 되지 못한 것들이 지닌 힘입니다.
eyā karmayak karanakoṭa hæma karmayakaṭama parivāra karma tiyenavā. depættaṭama parivāhāra karma pirenavā. hon̆dada hō naraka. dæn yamkisi kenek prāṇaghātayak karanna hituvot ehema prāṇaghātayak kirīma san̆dahā ē prāṇaghātaya karalā satvayā vīmaṭa kaṭayutu vena mohota venakan. ē okkoma karma koṭasaṭa væṭenavā.
사람이 kamma를 지을 때 모든 kamma에는 딸린 kamma(parivāra kamma)가 있습니다. 좋든 나쁘든 양쪽 모두 딸린 kamma가 채워집니다. 어떤 이가 죽이려고 마음먹었다면, 죽이려고 나서서 그 생명이 죽게 되는 순간까지, 그 모든 것이 kamma 쪽에 듭니다.
ēvayi siddha vennē upan tænaka mē vipāka upan tænakena denna upaddavanna hētu vennē satvayāgē maraṇayak samaga æti vennā vū jīvitaya indiyāmak samagænnā vū yam kṣaṇaya tamayi karma patayak bavaṭa pat vennē. dæn satayek maranna hiṭalā yanavā.
태어난 곳에서 이 vipāka를 주고 태어나게 하는 원인이 되는 것은, 생명의 죽음과 함께 그 생명기능이 끊어지는 바로 그 찰나가 kammapatha가 되는 것입니다. 이제 짐승을 죽이러 나섭니다.
daḍēma yanavā manussayek. dæn daḍēmē yanakam tiyennē karma. prāṇaghāta karmayaṭayi hētu vennē. tava satayek maraṇa bavaṭa sambandha vuṇē næha.
어떤 사람이 사냥을 갑니다. 사냥 가는 동안까지는 kamma입니다. pāṇātipāta kamma의 원인이 됩니다. 아직 짐승을 죽이는 데는 이르지 않았습니다.
satek dakinavā. anna satek innavā maranna ōnē kiyalā hitenavā. væḍi vena tiyenavā hari, vidinavā hari galakin gahanavā hari mokakmē kriyātmaka karanavā. upakramaya kriyātmaka
짐승을 봅니다. ‘저기 짐승이 있다, 죽여야지’ 하고 생각합니다. 총을 쏘든, 활을 쏘든, 돌로 치든 무엇이든 실행합니다. 수단을 실행했습니다.
kaḷā. hæbæyi gal pāra vædunē nætnam væḍi veḍi pāra vædunē ahata satara vædunnē. ehenam prāṇaghāta karmayak vunā misā karma patayak vunē. satāra vædunā malē nǣ. eham pūrṇa karma patayak vennē. prāṇaghātayak karva sampūrṇa vennē nǣ. atta hiṁsāvak vīma
하지만 돌이 맞지 않았거나 총알이 다른 데 맞았다면, 그것은 pāṇātipāta kamma가 되었을 뿐 kammapatha가 되지는 않았습니다. 짐승이 맞았어도 죽지 않았다면 온전한 kammapatha가 되지 않습니다. pāṇātipāta가 다 갖추어지지 않습니다. 해침이 되는 것은 다른 쪽으로 갖추어집니다.
atikin sampūrṇa venavā. kāna gahataya tiya satvayāgē cuta vīma vunē næha. ehenam etanin malē nætnam. ē gan vennē karma tiyena koṭasaṭa væṭena prāṇaghāta karma katā malā nam mærena mohotēdī karma patayak haṭagannavā. anna
상처는 입었지만 그 생명이 죽지 않았다면, 거기서 죽지 않았다면, 그것은 kamma 쪽에 드는 pāṇātipāta kamma입니다. 죽었다면 죽는 순간에 kammapatha가 생겨납니다.
mærena mohotēdī karma patayak haṭagannavā. anna ē mærena mohotē æti vennā vū balavat karma vēgaya tamayi matu upattiyak haṭaganna hētu vennē sata apāgata. hētu venavā nam ēkayi anna janakarmayak
바로 그 죽는 순간에 생기는 강한 kamma의 힘이 다음 태어남, 곧 네 apāya에 태어나는 원인이 됩니다. 원인이 된다면 바로 그것이 janaka kamma가 되는 것입니다.
vennē. etakoṭa janakarmayak æti venakoṭa dæn api ara karagatta hon̆da hō naraka tiyenavā namē kiyē prāṇaghāta pætta kivvē. api dānayak denavā. tava pættaka dānayak dīmaṭa avaśya karana kāraṇā an̆ga sampūrṇa karalā dānē dena mohotēdī tamayi. dānamē puṇya karmē karma patayak vennē.
그러니 janaka kamma가 생길 때, 우리가 지은 좋은 것이나 나쁜 것이 있다면 — 아까 말한 것은 pāṇātipāta 쪽이었습니다. 우리가 dāna를 줍니다. 다른 쪽으로 dāna를 주는 데 필요한 조건을 다 갖추어 dāna를 드리는 그 순간에 dāna라는 puñña kamma가 kammapatha가 됩니다.
dena mohotakan karapu yamkisi væḍapiḷak ætda? ēka parivāra karma venavā. anna upassamba yam tænaka upannama ipadīmaṭa hō ipaduna kaya pævætvīmaṭa hō ādhāra vena karuṇu. ēvaṭa kiyanavā upaskambhaka karma.
드리는 순간까지 한 어떤 일들이 있습니까? 그것은 딸린 kamma가 됩니다. 바로 upatthambhaka입니다. 어떤 곳에 태어날 때 태어남이나 태어난 몸을 이어가는 데 도움이 되는 것들, 그것을 upatthambhaka kamma라고 합니다.
upīlaka kiyannē janaka karmayen labā dunna sakriya ē pævætma bādhā pamuṇa velā. ēka bin̆da hari kaṭayutu kirīmaṭa bādhāva pamaṇa. pahat bavaṭa pat karanavā. hon̆da hō naraka væṭahenavā dē. ēkaṭa kiyanavā upapīlaka karma ē yamkisi kenek
upapīḷaka란 janaka kamma로 주어진 그 존재의 이어감에 방해가 되어, 그것을 깨뜨리거나 일하는 데 걸림이 되어 낮은 처지로 떨어뜨리는 것입니다. 좋은 쪽이든 나쁜 쪽이든 그렇게 작용하는 것, 그것을 upapīḷaka kamma라고 합니다.
kiyanavā upapīlaka karma ē yamkisi kenek pinak karalā ē pina kara inna pudgalayā ē pina karana gaman monavā ekakda mē aparādhayak mē salla dunna viyadan kaḷē mēkaṭa nikan boru væḍak mēka kohomat hitunānam ehe. anna ēka kavadahari ara pinē sampattiya læbenakoṭa ēka pahata damanna ehē tiyenavā. upīlapa
어떤 이가 puñña를 짓는데, 그 puñña를 짓는 바로 그때 ‘이게 무슨 짓인가, 이 돈을 여기 쓴 것은 그냥 헛일이다’ 하고 생각했다면, 그것은 언젠가 그 puñña의 결실을 받을 때 그것을 깎아내리는 것으로 있습니다. upapīḷaka입니다.
kavak karanna gihillā mona aparādhayakda mama mē karanna giyē? mē mē vagē ēvā ma nam mīṭa passē karannē næhæ. oya adahasak gattot. ara pāpa karmaya balavēgaṭa upīlaka venavā. ēkaṭa ēka gevanna hē tiyenavā ara adā ēka dæn ēka tiyena balaya aḍu karanna hē tiyenavā. ē depættaṭama upīlaka karma tiyenavā. upaghātaka karma kiyalā kiyannē. ē
반대로 pāpa를 지으러 갔다가 ‘내가 무슨 못된 짓을 하려 했나, 이런 일은 앞으로 하지 않겠다’ 하고 마음먹으면, 그 pāpa kamma의 힘에 upapīḷaka가 됩니다. 그것을 갚을 길, 그 힘을 줄일 길이 생깁니다. 이처럼 양쪽 모두에 upapīḷaka kamma가 있습니다.
tiyenavā. upaghātaka karma kiyalā kiyannē. ē karapu rāsa karmayakin śaktiyakin ara upan bhavaya vināśa karanna hētu venavā. dæn minisat bavaka ipadilā eyā karapu dæn api hitamukō yamkisi pudgalayek upadilā inna manussayanṭa pahara gahalā maralā dæmmā. dæn eyā rat siddha venavā vena hētuvakin upannat manussayek velā. hatara maga anungen paharak ahalā mærenna.
upaghātaka kamma란, 지은 강한 kamma의 힘이 태어난 그 bhava를 무너뜨리는 원인이 되는 것입니다. 사람으로 태어나서 — 가령 어떤 사람이 태어나 살면서 사람들을 때려 죽였다고 합시다. 그는 다른 원인으로 사람으로 태어났더라도 네거리에서 남에게 맞아 죽게 됩니다.
anna upagha gāhatakayak āvā. ē kiyannē læbuṇā vū dē vināśaya velā hitu vuṇā.
바로 upaghātaka가 온 것입니다. 곧 얻은 것이 무너져 끝나 버린 것입니다.
dæn naraka væḍak karanavā. īṭa passē abhēdānaya tiyenavā ēkaṭa ēkē pāpaya dænagena kaḷā vū satvātanayak velā nam īṭa passē eyā abhēdānaya paṭan gannavā. tatvayinṭa bayak nætuva karadarayak nætuva jīvat venna tamanṭa karanna puḷuvan udavvak upakārayak nætnam karalā ē ādī vaśayen pinak karanavā. anna ehema karapuvahama ara prāṇaghātaya nisā haṭaganna giya vināśayak ohuṭa tibuṇā. ēka midæhæralā nam āya jīvat venna mama vædenna hitunavā.
나쁜 짓을 합니다. 그 뒤에 abhayadāna가 있습니다. 그것이 pāpa인 줄 알고 저지른 생명 해침이었다면, 그 뒤 그는 abhayadāna를 시작합니다. 생명들이 두려움 없이, 괴로움 없이 살 수 있도록 자기가 할 수 있는 도움을 주는 식으로 puñña를 짓습니다. 그렇게 하면, 그 pāṇātipāta 때문에 그에게 일어나려던 무너짐에서 벗어나 다시 살 길이 생깁니다.
anna ēkayi læbena pratipākaya ākāraya yamak nisā læbuṇā vū sara viśēṣaya nætnam læbuṇā vū atbva vināśa karanna hētu venavā nam hon̆dada o naraka ēka upakātaka karmayagen siddha vennē. ōka tamayi ē karma karavat hatara.
이처럼 받는 과보가, 무엇 때문에 얻은 몸의 특별함이나 얻은 그 생을 무너뜨리는 원인이 된다면, 좋은 쪽이든 나쁜 쪽이든 그것은 upaghātaka kamma로 일어나는 것입니다. 이것이 그 네 가지 kamma입니다.
mē diṭṭha dhamma vēdanīya kiyannē ē kāraṇaya pratiphalaya ē atvima dakinna læbenavā. melōdi karapu pāpa karmaya melovama pala denavā. okkoma siyallama nemeyi koṭasak. ēka diṭṭha dhammavē.
diṭṭhadhammavedanīya란 그 결과를 바로 이 생에서 겪게 되는 것입니다. 이 세상에서 지은 pāpa kamma가 이 세상에서 열매를 맺습니다. 전부가 아니라 일부입니다. 그것이 diṭṭhadhammavedanīya입니다.
dæn nirōdha samāpattiyaṭa samilā hat davasak in̆dalā hiṭan vaḍanna ariyatun vahansē namakaṭa issellama dena dānaya ānisantayē elovadima pala denavā. ē dunna kenāṭa ē atyævīma pala denavā. etakoṭa mēka tamayi diṭṭha dhamma vēdikaya.
nirodha samāpatti에 들어 이레를 머문 뒤 나오신 arahant께 맨 먼저 드리는 dāna의 공덕은 바로 이 세상에서 열매를 맺습니다. 드린 사람에게 이 생에서 열매를 맺습니다. 이것이 diṭṭhadhammavedanīya입니다.
dæn ē vagēma ānantara pāpa karmayak karalā dæn ara dēvadaṭa mē melōīma edāvama pala dunnā. ē kiyannē melō parivili apahagata vuṇā. n ē vagē avasthāva ēkat diṭṭhā dhamma vēdana
마찬가지로 ānantariya pāpa kamma를 지은 Devadatta에게는 그것이 이 세상에서, 그날로 열매를 맺었습니다. 곧 이 세상에서 땅이 갈라져 apāya에 떨어졌습니다. 그런 경우도 diṭṭhadhammavedanīya입니다.
yamkisi karmayak karapuhama karmaya balavatkama hon̆da hō naraka anuva tamayi. adhika balavat ēvā tamayi melō koṭasak pala dennē.
어떤 kamma를 지었을 때 그 kamma의 힘, 좋고 나쁨에 따라, 아주 강한 것들이 이 세상에서 일부 열매를 맺습니다.
dæn api dānayak dīlā monavāhari karalā apala duru karaganna dānayak dīlā. ēka ætta vaśayen mēka balavat vunānam. ē ānisaṁsa melova paladena koṭasen ara aparaduru venna balapānavā. ēkat diṭta dhamma vēdana.
우리가 액운을 떨치려고 dāna를 드리거나 무엇을 합니다. 그것이 정말 강했다면 그 공덕이 이 세상에서 열매 맺는 몫으로 액운이 떨어지는 데 영향을 줍니다. 그것도 diṭṭhadhammavedanīya입니다.
yamkisi kenekuṭa yahapatak karaganna avasthayi. eyā melōdī dan dīlā eyādī vaśayen kaṭayutu karanakoṭa ēkē ānisaṁsayak melova pala dunnā. eyāgē jīvitayē melō āścarayak ehapatara mārgayaṭa hædī ēka diṭta dhamma vidina vaśayenma kriyātmaka venavā. itin diṭta dhamma vēdanaya kiyannē anna ēvā.
어떤 이가 잘될 기회를 얻습니다. 그가 이 세상에서 dāna를 드리는 등으로 살아갈 때 그 공덕이 이 세상에서 열매를 맺었습니다. 그의 삶에 이 세상의 놀라운 일이, 잘되는 길이 열려 그것이 바로 diṭṭhadhammavedanīya로 작용합니다. 그러니 diṭṭhadhammavedanīya란 그런 것들입니다.
upapacca vēdanaya kiyalā kiyannē mē bhavayē næhæ. īḷan̆ga bhavayēdī ēkāntayen paḷavena karma. dæn ānanta pāpa karmayak kaḷot eyā melova kohomada jīvat vunat ēkāntayen īḷan̆ga bhavayē apāgata venna venavamayi. anna ēka upajja vēdana
upapajjavedanīya란 이 bhava에서가 아니라 다음 bhava에서 반드시 열매 맺는 kamma입니다. ānantariya pāpa kamma를 지으면 이 세상에서 어떻게 살든 다음 bhava에는 반드시 apāya에 떨어져야 합니다. 그것이 upapajjavedanīya입니다.
ē āsannama bhavayēdī ēka mē atdakinna siddha venavā. atvin̆dinna siddha venavā. aparāpariya kiyannē
바로 다음 bhava에서 그것을 겪게 됩니다. 겪어야 합니다.
atvin̆dinna siddha venavā. aparāpariya kiyannē kavadā hari karmayak kaḷot kavadā hari vipākayaṭa enna hētu śaktiyak gæbba venavā. avasthāva læbuṇa tena vipāka tiyenavā sasara ananta kālekadī hari venna puḷuvan. kalpa gāṇak in̆dilā hari ara ædalā inna puḷuvan. ehema karma balavē hinna nam aparāpariya ahōsi karma
aparāpariya란, kamma를 지으면 언젠가 vipāka로 올 원인의 힘이 품어집니다. 기회를 얻은 곳에서 vipāka가 있습니다. saṃsāra의 끝없는 시간 가운데 어느 때든 될 수 있습니다. 몇 kappa를 지나서라도 끌려올 수 있습니다. 그런 kamma의 힘이 있다면 aparāpariya입니다.
karma balavē hinna nam aparāpariya ahōsi karma kiyalā kiyannē yamkisi karmayak karapuma ē karma balavīgē ekkō vin̆dalā ahōsi karaganna ōnē. dæn karma karmayak karapu karmaya vin̆dinna siddha venavā vipāka ē vipāka vin̆dina kāla sīmāvēdī vipāka in̆dalā ivara vunahama ē karmaya balavēgaya ākōtiya ēka phala denna vidihak næ. dæya sōtāpanna tatvayaṭa pat vunot yam kenek satara apā gata venna tibicca siyalu karma asōtiya. ehara palena vidihak nǣ. anna ē vagēṭa kiyanavā akōtikā
ahosi kamma란, 어떤 kamma를 지었으면 그 kamma의 힘을 겪어서 없애야 합니다. kamma를 지으면 그 kamma를 겪게 됩니다. vipāka를 겪는 기간에 vipāka를 다 겪고 나면 그 kamma의 힘은 ahosi가 되어 더는 열매 맺을 길이 없습니다. 또 어떤 이가 sotāpanna가 되면 네 apāya에 떨어질 수 있었던 모든 kamma가 ahosi가 됩니다. 그 뒤로는 열매 맺을 길이 없습니다. 그런 것을 ahosi kamma라고 합니다.
ov ov api dāna inna ov ōnē ætta ha samādā imānaya mila paṭasak ōnē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
denna puḷuvan vennē mē pramāṇaya vitarayi svāmī
(질문자) 드릴 수 있는 것은 이만큼뿐입니다, 스님.
itin mēkayi yam tamanṭa hita tiyenavā nam ē hitē tiyena citta prabōda bōdhaya prahādayayi etana balapāna. dāna vastuvē lokukama nemeyi.
그러니 이것입니다. 자기에게 마음이 있다면 그 마음에 있는 citta pasāda가 거기에 영향을 줍니다. dāna 물건의 크기가 아닙니다.
dæn dæn ē kiyannē citta prahādayayi pinaṭa balapānnē. dæn jētavanārāmayak hadanna puḷuvan kamak hari dugī ara tibunē næhæ. jētavanārāmaya hadanna kōṭi gānak viyadan karalā hæduvē mē anē piṭa siṭutumā. anē sādhu anē sādhu koccara vaṭinādī atdakaya ekē bohoma santōsayen citta prahādaya pahaḷa karagena hiṭiyā ēka upāsaka mahattayek. dæn ēkē pinin eyāṭa værunā rattarā vimāṇayak. pavisādaya
곧 puñña에 영향을 주는 것은 citta pasāda입니다. Jetavana를 지을 힘이라고는 전혀 없는 가난한 이가 있었습니다. Jetavana를 몇 억을 들여 지은 이는 Anāthapiṇḍika 장자였습니다. ‘아, sādhu, sādhu, 얼마나 훌륭한가’ 하며 아주 기뻐하며 citta pasāda를 일으킨 한 upāsaka가 있었습니다. 그 puñña로 그에게 금으로 된 vimāna가 생겼습니다. pasāda입니다.
ē pūjā karapu anē piṭisirimāṭa īṭa pallen ridi vimāṇayak næha vunē.
그것을 바친 Anāthapiṇḍika에게는 그보다 아래인 은 vimāna가 생겼습니다.
pinē pramāṇaya koccara venas velāda? kōṭi gānak viyadan karalā hiena tamangē mudala viyadan karalā hadapu anē piṭa siṭanaṭa pahaḷa vunā ē pinaṭa sidimānayak. ē pūjā karana velāvē. ē velāvē satuṭu vecca ara upāsaka mahattayāṭa īṭat ihaṭin īṭa vaḍā varna satti vimānayak ē vidihaṭa pahaḷa vuṇā.
puñña의 크기가 얼마나 달라졌습니까? 몇 억을 들여 자기 돈으로 지은 Anāthapiṇḍika 장자에게는 그 puñña로 은 vimāna가 나타났습니다. 바치는 그때 기뻐한 그 upāsaka에게는 그보다 더 높고 더 빛나는 vimāna가 그렇게 나타났습니다.
dæn oya hitaṭa api ēka dakinna dakinna ōnē. dæn saṁvayagayaṭa patvīma kiyana eket tiyenavā duka kiyana eket tiyenavā krama dekak. ektaraha duk koṭasak tiyenavā ēka mē paṭighānusayaṭa væṭennē nǣ.
그 마음으로 우리는 그것을 보아야 합니다. saṃvega에 빠지는 것에도, 괴로움에도 두 가지가 있습니다. 어떤 괴로움은 paṭighānusaya에 들지 않습니다.
ē kiyannē yamkisi dvēśaya na dūṣayatāvayak enakoṭa siyaluma dūṣayatāvayan paṭighānusayaṭa væṭennē næ. ē kiyannē gæṭīmaṭa ahuvennē næha. pāpayaṭa ahuvennē næ. yamkisi kenekuṭa anē maṭa mehema dānayak dīganna nǣnē kiyalā tiyena saṁvēgaya ēka pāpayaṭa væṭennē næ. ehenam siyaluma paṭigha siyaluma mānasika duk haradaṭa pāpayaṭa væṭennē næ. ēka dakinna ōnē
어떤 dosa나 언짢음이 올 때 모든 언짢음이 paṭighānusaya에 드는 것은 아닙니다. 곧 부딪침에 걸리지 않고, pāpa에 걸리지 않습니다. 어떤 이가 ‘아, 나는 이런 dāna를 드릴 수가 없구나’ 하고 느끼는 saṃvega는 pāpa에 들지 않습니다. 그러니 모든 paṭigha, 모든 마음의 괴로움이 다 pāpa에 드는 것은 아닙니다. 그것을 보아야 합니다.
etaka. dæn budurajāṇan vahansē væḍa inna kāladī unvahansē vaḍanavā dækalā ektaraha pirisak tama tamangē vatkam valin noyek ākārayen dānamāna hadāgena genāvā.
Buddha께서 계시던 때, 그분이 오신다는 것을 보고 한 무리가 저마다 자기 재산으로 갖가지 dāna를 마련해 가져왔습니다.
ēka manussayaka hari śraddhāvantayi pæhædili. hitayi anē budurajāṇan vahansēt vaḍinavā mahā saṁgaralat væṭenavā maṭa dānē kara denna monavat næhænē. mama monavada innada? mehema kalpanā kara vidi ekam meyā mokada karannē bæluvā dæn kanna bonna dīkut gedara næhæ. ehema hoyalā
그 가운데 한 사람은 saddhā가 아주 깊고 마음이 맑았습니다. ‘아, Buddha께서 오시고 큰 saṅgha도 오시는데 내게는 드릴 dāna가 아무것도 없구나. 나는 어찌할까?’ 이렇게 생각하며 무엇을 할까 둘러보니 먹고 마실 것이 집에 없었습니다.
kanna bonna dīkut gedara næhæ. ehema hoyalā balanakoṭa haṇu sāl æhi ṭikak tiyenavā dækkā. æhita haṇu sāl ṭikak ven karana. ēka gaṭalā karalā ēken hiṭiya nam ganna puḷuvan. itin ēka atarana monavā hadannada oya monava tava tiyenavā itin hakuru ṭikak hari pæk hari tava poḍḍak aḍiyaka iturulā tiyenavā dækkā tet cuṭṭak tibenā occarayi tibunē. ehenam mēken meyā mokata karannē monavā hari kanē kanna deyak hari hadalā ṭa kohomahari tuna gihi tiyāgattot magana uddānayak enavanē.
그렇게 찾아보니 겨 섞인 싸라기가 조금 있는 것이 보였습니다. 싸라기에서 겨를 골라내 빻으면 무엇이라도 만들 수 있겠다. 그런데 그것으로 무엇을 만들까, 또 무엇이 있나 보니 당밀이나 조금, 그릇 바닥에 조금 남은 것이 보였고 기름이 아주 조금 있었습니다. 그것뿐이었습니다. 그렇다면 이것으로 먹을 것이라도 만들어 어떻게든 바칠 수 있다면 내게도 기쁨이 오겠구나.
mehema karalā haṇu sāl ṭika garalā okkoma am̆baralā ēka piṭi karagena ara pæṭikat ekkaṭa vistara karalā haṭanam ara tiviṭa tel ṭika dālā ēka bæn̆denna madi ē pættaṭa mē pættaṭa dālā dālā kohomahari mēka kanna puḷuvan tambāganna puḷuvan gāṭa hari telen tambāgannā. kævumak nemeyi mēka kohari piṭi ṭikakma pæn ṭikak dālā hadā namut āhārayaṭa ganna puḷuvan ekak ēka dæn ōka hadāgena dæn anik ayarē pennanna kiyanna bæhæ dæn mona kǣmakda mēka āval kǣma kiyanna bænē. itin mēka ekapāraṭa prasiddhiya geniyannat bæhæ pennannat bæhæ. saḷuvaka vatāgena aran giyā.
이렇게 싸라기를 골라 모두 빻아 가루로 만들고 당밀과 섞어, 그 조금 있는 기름을 넣고, 엉기기엔 모자라 이리저리 뒤집어 가며 어떻게든 먹을 수 있게 기름에 지져 냈습니다. 과자라 할 것도 아니고 그저 가루에 물을 조금 넣어 만든, 먹을 수는 있는 것이었습니다. 그것을 만들고 나니 남에게 보여줄 수도 없었습니다. 이게 무슨 음식이냐, 변변찮은 음식이라고 말할 수도 없었습니다. 그래서 드러내 가져갈 수도 보여줄 수도 없어 천에 싸서 가져갔습니다.
aḷuvagena gihillā balanakoṭa etana tiyena kǣma vala mē praṇītaya dækkahama praṇīta suvan̆da meyāṭa væṭenakoṭa o tiye mama mē genicca mē mē mēka mē talapē kohē tiyannada mē kǣmala hæṭiyaṭa metana pættaṭavat tiyanna puḷuvan tænak nǣhanē kiyalā saṁvēgaya anē mama oyāgē duk vakaṭē mehema kiya kiya kiyata karannē ēkat aragena senaga asarellā haṭan hiṭiyā haṁgāgena budurajāṇan vahansē mēka budusin dækalā tiyennē.
싸 들고 가서 보니 거기 놓인 음식들이 훌륭하고 그 좋은 냄새가 풍겨 오자, ‘내가 가져온 이 반죽 덩어리를 어디에 놓나, 이 음식들 곁에는 놓을 자리조차 없구나’ 하고 saṃvega를 느꼈습니다. ‘아, 내 괴로운 처지여’ 하고 중얼거리며 그것을 들고 사람들 뒤에 숨어 서 있었습니다. Buddha께서는 이것을 Buddha의 눈으로 보고 계셨습니다.
itin anik okkoma eka dāna denna balāporottu innavā budurajāṇan vahansē vaḍina ekak. budurajāṇan vahansē pātraya vahagena væḍi. pātraya æriyē næhæ. ani kāla dæn dānaya bedanna vidiyahak næhæ. budurajāṇan vahansē ara manussayā lan̆gaṭa gihillā pātrē æriyā. mēka maṭa puduma vāsanāvala uturā budurajāṇan vahansēṭa magē dānē denna hambunā anē sādu kiyalā dānē pūjā kaḷā. dæjāṇan vahansē ē kuḍu roṭiya væḷan̆duvā anik eyāgē pradhāna gattē nætuva eyā venuvē anukampā karanakoṭa dæn metana pennannē itin vædagatma deyak tiyennē.
다른 이들은 모두 Buddha께서 오시면 dāna를 드리려고 기다리고 있었습니다. Buddha께서는 발우를 덮은 채 오셨습니다. 발우를 열지 않으셨습니다. 다른 이들은 dāna를 올릴 길이 없었습니다. Buddha께서 그 사람에게 가서 발우를 여셨습니다. ‘이 얼마나 놀라운 복인가, Buddha께 내 dāna를 드릴 수 있게 되었다, 아 sādhu’ 하며 dāna를 바쳤습니다. Buddha께서는 그 가루 떡을 드셨습니다. 다른 이들의 좋은 음식은 받지 않고 그에게 연민을 보이셨으니, 여기서 보여주시는 아주 중요한 것이 있습니다.
tamangē vatkamaya hæṭiyaṭa kiyana dē yam kenek denavā nam ēkē ati viśēṣayak tiyenavā. ē nisā etana ē aḍupāḍu dæn api hitamu yamkisi kenek tamangē tiyena vatkam valin tiyena dēpol valin dānayak hadalā lokura dānayak denavā. ekkenek tava kenek tamanṭa tiyena maṭa pān lillak hari kamanna tamanṭa tiyena hæṭiyaṭa lokuma dēval. menna tamangē tamanṭa tiyena hæṭiyaṭa dena lokuma dē viśēṣayi. ōka hari gæm̆buru arthayak tiyena tena. ova kenekuṭa tērum ganna bæhæ viśēṣatvaya mokakda kiyalā.
자기 재산 형편대로 어떤 이가 드린다면 거기에는 아주 특별함이 있습니다. 가령 어떤 이는 자기 재산, 가진 것으로 dāna를 크게 차려 드립니다. 또 어떤 이는 자기에게 있는 빵 한 조각이라도, 자기 형편에서 가장 큰 것을 드립니다. 자기 형편에서 드리는 가장 큰 것이 특별합니다. 여기에는 아주 깊은 뜻이 있습니다. 그 특별함이 무엇인지 누구나 알아들을 수는 없습니다.
dæn mē lōkē manussayek bidunāma mē sǣma kenekuṭama mē lōkē himi āhāra koṭasak tiyenavā. dæn mē lōkaya nodakina pættak mēka hæn̆gavuṇu dahamak. sabbē sattā āhāraṭat itikā mē siyalu satvayama āhārayak nisā pævætmenavā. itin āhārayaka himikama āhārayaka vāsanāva nætuva mē lōkē miniheku upadinnē næ.
이 세상에 사람이 태어나면 누구에게나 이 세상에 제 몫의 먹을거리가 있습니다. 이것은 세상이 보지 못하는 쪽, 숨겨진 dhamma입니다. ‘sabbe sattā āhāraṭṭhitikā’, 모든 생명은 먹을거리로 이어집니다. 먹을거리의 몫, 먹을거리의 복 없이 이 세상에 태어나는 사람은 없습니다.
hæbæyi minihekuṭa himi āhāra koṭasak tiyenavā davasakaṭa. menna mē koṭasa ohuṭa pōsanayaṭa ohuṭa gælapena āhāra koṭasa. ē himikama ohuṭa tiyenavā.
다만 사람에게는 하루에 제 몫의 먹을거리가 있습니다. 이 몫이 그를 기르는 데 맞는 먹을거리입니다. 그 몫은 그의 것입니다.
namut yamkisi pudgalayek noyek upakramaśīlīva hari hamba karana krama tiyenavā. api koccara sādhāraṇa kramayak kiyalā hæduvat mē samājaya hædilā tiyennē sādhāraṇa hari hambakaṭa nemeyi. samājayama hædilā tiyennē yamkisi asādhāraṇa hari hamba kirīmaṭa. bohōkoṭa
그러나 어떤 사람은 갖가지 꾀를 써서 버는 방법이 있습니다. 우리가 아무리 공정한 방법을 만든다 해도 이 사회는 공정한 벌이를 하도록 짜여 있지 않습니다. 사회 자체가 대개 공정하지 않은 벌이를 하도록 짜여 있습니다.
dæn kenekuṭa paḍiyak denavā. dæn balanakoṭa eyāṭa dīlā tiyena paḍiyasṭrayi karalā noyek væḍavarjana valaṭa sambandha velā meccara paṭinnē nætnam væḍa karannē nǣha kiyalā mē mē ādi vaśayen upakrama śīliyava væḍi karagatta paḍiyak yam væḍapoḷaka denna hadāyanna tiyenavā.
어떤 이에게 삯을 줍니다. 보면 그에게 준 삯을 두고 일손을 놓고 갖가지 파업에 끼어 ‘이만큼 안 주면 일 안 한다’ 하는 식으로 꾀를 써서 올린 삯을 어떤 일터에서 주도록 만들어 놓습니다.
dæn yamkisi kenek oya væḍē væḍaṭa yanavā. ehema hadāgattaṭa passē dæn eyāṭat ara væḍi paḍiyama hamba venavā. hæbæyi mē śrama paḍiya nemeyi mē śramayaṭa gahanna nemeyi. minissu visin goḍanna nagāgatta sammatayak tuḷa lov karagatta paḍiyak. bæluvot ehema ohuṭa gælapena paḍiya ēka nemeyi. ēṭa aḍu venna puḷuvan.
이제 어떤 이가 그 일터에 일하러 갑니다. 그렇게 만들어 놓은 뒤라 그도 그 높은 삯을 받습니다. 하지만 이것은 일한 만큼의 삯이 아니고 일에 맞춘 것도 아닙니다. 사람들이 쌓아 올린 약속 안에서 얻어 낸 삯입니다. 따져 보면 그에게 맞는 삯은 그것이 아닙니다. 그보다 적을 수도 있습니다.
namut īṭa vaḍā væḍi paḍiyak ohu sakas karagannavā. dæn samājayē tibena ara illuma sæpayīma kiyana krama tikak tiyenavanē. anna ē anusāraya ara ārthika vidyā kramayaṭa yamkisi deyak durlabha nam ē manussayāṭa puḷuvan ē dē sādhāraṇa paṭiya væḍi karanna.
그러나 그는 그보다 많은 삯을 만들어 냅니다. 사회에는 수요와 공급이라는 방식이 있지요. 그 경제학 방식에 따르면 어떤 것이 드물면 그 사람은 그것의 값을 올릴 수 있습니다.
dæn ara kasala sōdakayō visṭayi karalā kasala sōdayaṭa yanna kavuruvak kæmati næha minissu ēkaṭa gælapena pirisak innavā. ē pisitalā ēka nam napukārakama nisā apē minissu yanna kæmati næhæ. hæbæyi mē syak karāṭa passē hæmatenama oṇu væḍi velā antimaṭa mahā vināśayak venna giyā korama pætta. ēmisa illuvē asīmita paḍiyak. horanna deyak nænna ōnā. dæn eyāgē vatkamē hæṭiyaṭa vala gāna kenakoṭa ecca paḍiyak gælapennē næhæ. ētu vunāṭa karanna deyak næha. dæn īṭa passē otana kasala hōda gatta eka væn̆dena puyi kiyalā ara asādhāraṇa paḍiya dæn ēka eyāṭa gælapilā næ.
쓰레기 치우는 이들이 파업을 했습니다. 사람들은 쓰레기 치우러 가기를 좋아하지 않는데 그 일에 맞는 무리가 있습니다. 궂은 일이라 우리 사람들은 가려 하지 않습니다. 그런데 파업을 하자 곳곳에 쓰레기가 쌓여 마침내 Colombo 쪽이 큰 재앙을 맞을 뻔했습니다. 그러자 그들은 끝없는 삯을 요구했고, 어쩔 수 없이 주어야 했습니다. 그의 형편에 맞춰 보면 그만한 삯은 맞지 않습니다. 그래도 어쩔 수 없었습니다. 그 뒤 거기서 쓰레기 치우는 이가 받는 그 부당한 삯은 그에게 맞는 것이 아닙니다.
dæn eyāṭa kiyanna puḷuvan mama dæhæmin sāmayen rassāvak karalā upayāgatta paḍiyam mama dan dē.
그런데 그는 ‘나는 바르고 평화롭게 일해 번 삯으로 dāna를 드린다’고 말할 수 있습니다.
dæn eyā hituvā ara hari anna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā dāḍiya mahansiyen hari hamba karagatta deyin dānayak denavā nam dæhæmin kriyāgatta deni. etana hæmatema pelā tiyenavā dā mahansiya hari hamba karagatta ēka.
그는 그것이 옳다고 생각했습니다. 그런데 Buddha께서는 땀 흘려 번 것으로 dāna를 드린다면 그것이 바르게 얻은 것이라고 하셨습니다. 거기에는 늘 ‘땀 흘려 번 것’이라고 적혀 있습니다.
dæn metana tiyenavā viśēṣatvaya dāriya mahandiya hari hamba karagannavā kiyana eka sādhāraṇa vidihaṭama minihā veheta velā gata sammataya tiyena mudalā ara sukhōpabhōgīma vidilā hiṭa væḍipura hadāgatta ara krama saṭen sampata karagatta goḍanagāgatta saṭāven væḍipudala gatta muṇāgē tiyena mudalaṭa væḍiya. ara dāiya mahantiyen hari hamba karagatta suḷu mudala īṭa vaḍā vaṭina niværadi mudalak venavā. ohu ē mudalē yamkisi deyak aragannavā tamanṭa pat kramaya hæṭiyaṭa. kāna vastuva dhārmika væḍiyi.
여기에 특별함이 있습니다. 땀 흘려 번다는 것은 사람이 공정하게 애써 얻은, 약속된 대가로서의 돈입니다. 호사를 누리며 더 만들어 낸, 꾀로 쌓아 올린 것으로 더 받은 이의 돈보다, 땀 흘려 번 적은 돈이 더 값지고 바른 돈입니다. 그가 그 돈으로 자기 형편대로 무엇을 사서 드리면 그 dāna 물건은 dhamma에 맞음이 더 큽니다.
hæbæyi balapuvahama ativa praṇītayen aḍuvē. dānavat dhāramikatvayen væḍiyi. yamkisi loku kenek inna monavāhari asādhāraṇa vidihaṭa hari hamba karalā praṇīta dānayak hadanavā. eyāgē dāna vastuva praṇītayi. sādhāraṇatvayen aḍu. anna venasa dæhæmi payen aḍuvē. nodæhæmi dahama dāna vastuvak maha lokuvaṭa dunnā. dæhæi dāna vastraya puṁcikaṭa ēka parāda menna mehema viśēṣayak tiyenavā.
다만 보면 훌륭함은 덜합니다. 그래도 그 dāna는 dhamma에 맞음이 더 큽니다. 어떤 높은 이가 무엇이든 부당하게 벌어 훌륭한 dāna를 차립니다. 그의 dāna 물건은 훌륭하지만 공정함은 덜합니다. 바로 그것이 다른 점입니다. 바름이 덜합니다. 바르지 않은 dāna 물건을 아주 크게 드렸습니다. 바른 dāna 물건은 작아도 그것이 이깁니다. 이런 특별함이 있습니다.
assamēda purisamēda ādi vaśayen noyekkākāra dāna krama issara tibuṇā. itin bamuṇangē ē dānaya mahā varṇā kaḷā. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā duppat minihema suḷuven hadalā tiyena itāma suḷu dēṭa kalāven kāvakaṭat ara mahadhānaya agaya karanna bǣha kiyalā. pamuṇaṭa viruddha vuṇā. pamuṇa ahanavā īṭa passē æyi ehema kiyannē? eccara vaṭinādhārayaṭa nigaru karannē mokada dupat minihekagē puṁci dānakoṭa eccara laku karannē mokada mē budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā dāna vastuvē dæhæmitāvaya otanada tiyennē?
예전에는 assamedha, purisamedha 같은 갖가지 dāna 방식이 있었습니다. 브라만들은 그 dāna를 크게 칭송했습니다. Buddha께서는 가난한 사람이 조금씩 마련한 아주 작은 것의 열여섯 분의 일에도 그 큰 dāna가 미치지 못한다고 하셨습니다. 브라만들이 반대했습니다. 브라만들이 묻습니다. ‘왜 그렇게 말합니까? 그 값진 dāna를 왜 깎아내리고, 가난한 이의 작은 dāna를 왜 그렇게 크게 봅니까?’ Buddha께서는 dāna 물건의 바름이 바로 거기 있지 않느냐고 하셨습니다.
ara lokuvaṭa karana minissu eḷuva maralā, harak maralā, kukula maralā, tatta hiṁsā karalā bala mæra bælin væḍagena vahalaḷungen væḍa aragena ehema tamayi ara mahadānaya hadannē. ē dānē koccara loku vunat asādhāraṇa dānaya. ara dāḍiya mahā hari hamba karagatta dugī duppatāgē puṁci dānē ēka dæhæmīma.
크게 하는 사람들은 염소를 죽이고, 소를 죽이고, 닭을 죽이고, 생명을 해치고, 억지로 사람을 부리고 종들을 부려 그 큰 dāna를 차립니다. 그 dāna가 아무리 커도 부당한 dāna입니다. 땀 흘려 번 가난한 이의 작은 dāna, 그것이 바른 것입니다.
dæhæmikama nisā ē dānavat vaṭinākama puṇya śaktiya væḍīmē. ara mahā dānaya kalāven kāvakaṭavat aganna puḷuvankamak ē mahā dānayen ara puṁci manussayāgē puṁci dānayen kāven kalāruvat agaya karanna bæ. menna mē hētu vara kiyalā pennavā. dæn mēkedī apiṭa mē næti duk venna avaśyatāvayak nǣhæ tamangē maṭṭamen danna ē viśāla dānayak bavaṭa pat karagatta hæki. mehema krama tiyenavā. ē kramavala dāna ānisaṁsayak bohoma væḍiyi.
바르기 때문에 그 dāna의 값어치, puñña의 힘이 커집니다. 그 큰 dāna로는 그 작은 사람의 작은 dāna의 열여섯 분의 일도 따라갈 수 없습니다. 이런 까닭이라고 보여주십니다. 그러니 여기서 우리는 없다고 괴로워할 까닭이 없습니다. 자기 형편에서 드리는 것을 큰 dāna로 만들 수 있습니다. 이런 방법들이 있습니다. 그런 방법으로 드리는 dāna의 공덕은 아주 큽니다.
mama dænuvat eka tænakadī sentiyak vuṇā. caityayak hadanna ādhārayak ekutu karā kæmati aya ādhāra kiyalā. samahara aya 15000 2000 eka vidihaṭa ādhāra dunnā. samahara aya væli kivpayak gat dennam, attarena dennam, ara gal meccarak dennam ohoma pora vuṇā. dukpat minihegova ahagena hiṭiyā. ē vinātta vaśayenma anungen kālā bīlā jīvat vena puṁci pælkoṭa manussaya.
내가 아는 어느 곳에서 cetiya를 짓게 되었습니다. cetiya를 짓느라 원하는 이들에게 도움을 모았습니다. 어떤 이는 15,000, 2,000씩 내놓았습니다. 어떤 이는 모래 몇 큐브를 주겠다, 자갈을 주겠다, 돌을 이만큼 주겠다 하며 다투듯 나섰습니다. 한 가난한 사람이 그것을 듣고 있었습니다. 그는 정말로 남에게 얻어먹고 사는, 작은 오두막의 사람이었습니다.
mē manussayāṭa denna deyak næha. kalpanā karalā mama monavada gihin tiyannē. minihāgē piḷē tiyenavā gaḍō. piḷa kaḍalā gaḍuva kæṭa hatarak gattā. aran ōka hētuva. hōdalā ara kuṇayanna suddu karalā garuvaṭa hadalā aragena minihā gihillā mē ivurak ivaraka hēdicca ivurakin aragena maḍa ṭika aragena maḍa æralā æralā hōdalā valā sudu væl ṭikak hadāgattā.
이 사람에게는 드릴 것이 없었습니다. ‘내가 무엇을 가져가 놓을까’ 생각했습니다. 그의 툇마루에 벽돌이 있었습니다. 툇마루를 뜯어 벽돌 네 장을 꺼냈습니다. 그것을 가져다 씻어 이끼를 닦아 깨끗하게 하고, 무너진 강둑에서 진흙을 퍼 와 진흙을 걸러 내고 씻고 또 씻어 흰 모래를 조금 만들었습니다.
minihāgē vacana mē maḍa hōdalā sudu væli ṭikak hadāgatta væḍi tēruvā vitara. ara garaval kæra hatara badāma gahanna avaśya karana væli ṭika. ōka hadalā gihillā menna maṭa denna puḷuvan dē kiyalā dunnā. hæbæyi oya hadana hāmuduruva hari vædagat deyak velē. ara dunna gaḍaval kæṭa hatarayi ara dunna væli ṭikayi viśēṣayen ven karalā tibvā.
그 사람 말로는 진흙을 씻어 흰 모래를 만든 것이 그 벽돌 네 장을 붙일 회반죽에 드는 모래만큼이었습니다. 그것을 마련해 가서 ‘이것이 제가 드릴 수 있는 것입니다’ 하며 드렸습니다. 그런데 짓는 일을 맡은 스님은 아주 귀한 일을 하셨습니다. 그가 드린 벽돌 네 장과 모래를 따로 떼어 두셨습니다.
ven karalā tiyala ivalā hakam hariyaṭa mul galā tiyena velāvaṭa dunā oya gaḍal kæṭahatarē mul galā tiyanna ara vela ṭika dālā vadāralā kiyalā. caityayaṭa mul galā tibbē anna ara ṭika. edā varṇā kaḷē ara mahā dāmalin okka vagēma ara manussayā tuḷa dunna gaḍal kara hatarayi væliṭika. hari vædagat. ēka tamayi dharma haṭāva.
따로 두었다가 머릿돌을 놓을 때 그 벽돌 네 장을 머릿돌로 놓고 그 모래를 넣으라고 하셨습니다. cetiya의 머릿돌로 놓인 것이 바로 그것이었습니다. 그날 칭송받은 것은 그 큰 dāna들 모두와 함께 그 사람이 드린 벽돌 네 장과 모래였습니다. 아주 귀한 일입니다. 그것이 dhamma의 길입니다.
mokada ēkē tiyennē? anik aya dunna siyallama taman ehin kramayen hamba karagatta sali nemeyi. ara lōka sammatiya hadāgatta monavāhari loku loku rækiyā karalā hari monō hari vatkamak hadāgatta nætnam tamāgē iḍamaya kiyalā ven karagatta koṭasak ēken gatta ādāyam hadalā tamangē śramayen gatta ēvā nemeyi ara vagē læbicca dēval.
왜 그렇습니까? 다른 이들이 드린 것은 모두 자기가 바른 방법으로 번 돈이 아니었습니다. 세상 약속으로 만든 무슨 큰 일자리로 재산을 모았거나, 자기 땅이라고 떼어 둔 몫에서 소득을 얻은 것이지, 자기 품으로 얻은 것이 아니라 그렇게 들어온 것들이었습니다.
ē pinaṭa pahaḷa vīma kiyalā ekak tiyenavā lōkē. hæbæyi oya pahalalā dæn mē kālē loku væ aya tiyennē pinaṭa pahaḷa vecca nemeyi. ehema raṭāvak tiyenavā. satara mahā nidan pahaḷa velā pinaṭa pahaḷa vīmak tiyenavā. ehemat kramayak tiyenavā. hæbæyi panaṭa pahaḷa vecca dē kiyana ekē tattvaya hun̆gāk venas ekak. ēka ada bohoma dakinna aḍu ekak. ēkat oba tērum ganna ōnē oya viśēṣayak.
puñña로 나타남이라는 것이 세상에 있습니다. 하지만 요즘 큰 재산을 가진 이들은 puñña로 나타난 것이 아닙니다. 그런 길이 있습니다. 네 가지 큰 보물이 나타나는 것처럼 puñña로 나타나는 일이 있습니다. 그런 방식도 있습니다. 하지만 puñña로 나타난 것의 처지는 아주 다릅니다. 그것은 오늘날 아주 보기 드뭅니다. 그것도 여러분이 알아야 할 특별함입니다.
budurajāṇan vahansē væḍa inna kaldī ektarā mahā siṭuvarēkhī. eyāgē æn̆gili 10ṭa diyamanti mudu 10yak dālā tiyenavā. vaṭināma diyamani. eka davasak rajjuruvō dækkā mē kosola rajjuruvō dækkā mē diya madilē. onṭa mataka hæṭiyaṭa kosala rajjuruvō okkomayi raja kenek dækkā. dækalā eyāṭa hitunavā mē ṭikē
Buddha께서 계시던 때 어느 큰 장자가 있었습니다. 그는 열 손가락에 다이아몬드 반지 열 개를 끼고 있었습니다. 가장 값진 다이아몬드였습니다. 어느 날 왕이, 내 기억으로는 Kosala 왕이, 어쨌든 한 왕이 그 다이아몬드를 보았습니다.
dækkā. dækalā eyāṭa hitunavā mē ṭikē araganna araganna idalā balapuhama hoyalā balanakoṭa viśāla vatkam tiyenavā. rājabha āṇḍākārayē rāja mē sthānayē næti vatkam tamayi ē siṭuvarayāgē māligāvē tiyennē.
보고 나서 그는 그것들을 빼앗고 싶어졌습니다. 빼앗으려고 알아보니 큰 재산이 있었습니다. 왕궁에도 없는 재산이 그 장자의 저택에 있었습니다.
mē māligāva maṁka kollō kanna hitunā ara sajjuruvangē tiyena lōbhakama eyā sēnāvak evvā mē rajjuruvangē rajurama ara siṭuvarayāgē māligāvaṭa ēvenakoṭa siṭuvarayā gihillā budurajāṇan vahansēgen baṇa aha innavā. ē avasthāvē eharanē væḍak nǣ mē sampat valin maṭa okkoma væḍak næhæ maṭa pævidi tayanavā nam īṭa vaḍā hama hon̆dayi oya adin adahas kara kara etana hiṭiyē.
그 왕의 욕심으로 이 저택을 약탈하고 싶어졌습니다. 왕은 군대를 그 장자의 저택으로 보냈습니다. 그때 장자는 Buddha께 가서 dhamma를 듣고 있었습니다. 그때 그는 ‘이 재산들 다 소용없다, 내가 출가할 수 있다면 그게 훨씬 낫다’ 하는 생각을 하며 거기 있었습니다.
dæn mē velāvēdī mokada karannē meyāgē ara vaṭē tiyena pavuru prākāra opanam velā tiyena tarama kiyanavā nam īṭa pallen tiyenavā ædiiyāgalak pārasthāvaṭa ē kālē hadapu krama ara rajjuruvangē sēnāvagē assaya sēnā odiya væṭunā. śāyāva ara diāgalaṭa diyāgalaṭa væṭana chāyāva etanin væṭana ara pavura dæn pavurē pēnavā ætulē viśāla senakak læhæti velā innavā sajjuravō baya vunā maṭa horen kohomahari upamantarayak karalā mut læhæti velā tiyenavā saṭanaṭa dæn metana saṭan karanna giyot en villā avulak venavā.
이때 무슨 일이 일어났느냐면, 그의 저택을 둘러싼 담장이 얼마나 반들반들했던지, 그 아래 그때 방식으로 만든 거울 같은 돌이 있었는데, 왕의 군대, 말 탄 군대의 그림자가 그 돌에 비쳤습니다. 돌에 비친 그림자가 다시 담에 비쳐 담 안에 큰 군대가 준비하고 있는 것처럼 보였습니다. 왕은 겁이 났습니다. ‘나 몰래 어떻게든 꾀를 써서 이들이 싸울 준비를 해 두었구나. 여기서 싸우러 들어가면 큰일 나겠다. 쉽게 안으로 들어갈 수 없겠다.’
lēsiyen ætulaṭa yanna bæhænē. ada saraṇa navattanavā passē avasthāvaka saṁvidhānaya karalā karanavā kiyalā hitana budurajāṇan vahansē ḷan̆gaṭa gihin balakoṭa etana etanē baṇa ahagena inna ara asiruvarayā. ē vapāra gihillā nam kiyanavā mama ēka saṭan karanna saṭan ehe yavalā ehē tiyena upāsakā vagē metana ædilā nænna baṇa aha innavā nēda kiyalā æhunē
‘오늘은 싸움을 멈추고 나중에 기회를 봐서 꾸려 하자’ 하고 생각하며 Buddha께 가 보니, 거기에 그 장자가 dhamma를 듣고 있었습니다. 왕이 가서 말합니다. ‘내가 싸우려고 군대를 보냈는데 저쪽에 있어야 할 이 upāsaka가 여기 앉아 dhamma를 듣고 있지 않은가?’
mahartumani magē ehema deyak ehema deyak karalā næhæ. obatumāgēma rævaṭīmak bava dæn maṭa tērenavā. obatumāgēma sēnāvē tiyena piḷin̆guvayi ara sāpeṭa vælā obatumāṭa pennanna ættē. ē para rajjuruvanṭat tērunā t maṭa æviṭilā tamayi mē pænnē metanin kiyalā.
‘대왕이시여, 저는 그런 일을 하지 않았습니다. 대왕께서 속으신 것이라는 걸 이제 알겠습니다. 대왕 군대의 그림자가 비쳐 대왕께 보였을 것입니다.’ 그러자 왕도 ‘내가 속은 것이 여기서 드러났구나’ 하고 알아들었습니다.
īṭa passē kiyanavā oya sampat okkoma mē magē rājyaya. onna oya sampat okkomat maṭa gatta hæ. etakoṭa dæka ara pērat mudu ṭika atē tiyenavā. onna oya mudu ṭikat maṭa gatta hæki. ōkat magē rājyē tiyena pudgalayut magē barut magē onna maṭa ehema nītiya papanlā gannat puḷuvan.
그 뒤 왕이 말합니다. ‘그 재산은 모두 내 나라 것이다. 그 재산 모두 내가 가질 수 있다.’ 그리고 손에 끼어 있는 다이아몬드 반지들을 보고 ‘그 반지들도 내가 가질 수 있다. 너도 내 나라에 사는 사람이니 네 짐도 내 것이다. 그렇게 법을 만들어 가질 수도 있다’ 했습니다.
hæbæyi maharajatumani oba kæmati nam ganna puḷuvan nam ganna magē avasarayak nǣha. menna ata puḷuvan nam araganna kiyalā atda dekak galā. puḷuvan nam ganna kiyalā rajjuruvō dāḍiyamguru dāgena atinavādinavā eka hot dækkavā gælavennē næ. galavāganna bæri dæn væradena eka bǣhæ kiyalā.
‘그러나 대왕이시여, 원하신다면, 가지실 수 있으면 가지십시오. 제 허락은 필요 없습니다. 여기 손이 있으니 가지실 수 있으면 가지십시오’ 하며 두 손을 내밀었습니다. 가질 수 있으면 가지라 하니 왕은 땀을 뻘뻘 흘리며 반지를 당겨 보았지만 빠지지 않았습니다. 뺄 수가 없었습니다. ‘안 되겠다’ 했습니다.
ehenam atālanna mama kæmætten dennā kivvā. lā ata kollanakoṭa mudu okkoma væṭana ataṭa ata oya vitarak nemeyi. ara tiyanna vastuvat onam araganna maṭa ōṭi væḍak næhæ. mama ada oyāganna nemeyi yāvē okkoma attalama pævidalā enna.
‘그럼 손을 놓으십시오. 제가 기꺼이 드리겠습니다’ 했습니다. 손을 털자 반지가 모두 왕의 손으로 떨어졌습니다. ‘이것만이 아닙니다. 그 재산도 원하시면 가지십시오. 저는 그것이 소용없습니다. 오늘 저는 모두 버리고 출가하러 왔습니다.’
dæn etana pelā kivvā yamkisi kenekga dhārmika sampattayak yamekuṭa tiyenavā nam oya sampattiya horunṭa pæhæraganna bæ. anna ēka viśēṣayak. ehenam dæhæmē sampattiyak tiyenavā nam pæhæraganna bæ. karanna hitak ennē næhæ. ēkō upakramayakin hari valakenavā. ē væṭi karanna bæru yanavā. menna dhārmika sampat vala mehema svabhāvayak tiyenavā.
거기서 말한 것은, 어떤 이에게 dhamma에 맞는 재산이 있다면 그 재산은 도둑이 빼앗을 수 없다는 것입니다. 그것이 특별함입니다. 바르게 얻은 재산이 있다면 빼앗을 수 없습니다. 빼앗을 마음이 들지 않습니다. 아니면 어떤 꾀로든 막힙니다. 그 짓을 할 수 없게 됩니다. dhamma에 맞는 재산에는 이런 성질이 있습니다.
itin ēvā ada nam bohoma aḍuvilō. api dhārmika kiyalā innē. api hadāgatta gonnagāgatta lōkayakē tiyena dhārmikatvaya kiyannē apisā ēka sādhāraṇayi kiyalā hitalā. namut sādhāraṇa pālana kramayakin haṭagattot tamayi dhārmika vastuva haṭagannē.
그런데 그런 것은 오늘날 아주 드뭅니다. 우리는 dhamma에 맞다고 여기며 삽니다. 우리가 만들어 쌓아 올린 세상의 바름이란 우리가 그것을 공정하다고 여기는 것일 뿐입니다. 그러나 공정한 다스림에서 생겨야 dhamma에 맞는 재물이 생깁니다.
dæn ada tiyennēmē balahatkārayen minissu kæmætten dena dē nætuva ban̆du aya karaganna ēva tamayi raṭak pālanaya karannē. ē mudalayen tamayi paḷi dennē. ēvaṭa avaśyana viśāla mudalak viśāla mudalak avaśya nisā. balahatkārayen aragannavā abatu ehenam dapu deyin aragatta ēvā bhāṇḍāgāraya nǣ. bhāṇḍāgāraya tiyennē balayen maṁkallen gatta ēvā. edā tibunē ehema nemeyi. kæmætten dīpuvā.
오늘 있는 것은, 사람들이 기꺼이 주는 것이 아니라 억지로 세금을 거두어 그것으로 나라를 다스리는 것입니다. 그 돈으로 삯을 줍니다. 거기에 큰돈이 들기 때문입니다. 억지로 거둡니다. 그러니 기꺼이 준 것으로 채운 곳간이 아닙니다. 곳간에 있는 것은 힘으로, 약탈로 가져간 것들입니다. 그때는 그렇지 않았습니다. 기꺼이 준 것이었습니다.
kæmætten karagatta sammatayakin rājyaya pālanaya karanna kæmætten dunnā siṭuvaru pirisa ēkaṭa kæmati vidihaṭa. ē mādhya tamayi pālanaya kaḷē. ē nisā lōbhayen, dvēśayen, mōhayen gatta kramayak edā tibunē. anna alōbha, atēṣa amōhayen læbū dē dhārmika vuṇā rajēya tibunē dhārmika dē. ē nisā ē dhārmika dē vināśa karannat kāṭavat bæhæ.
기꺼이 맺은 약속에 따라 나라를 다스리라고, 장자들 무리가 원하는 만큼 기꺼이 내주었습니다. 그것으로 다스렸습니다. 그러니 그때 있던 방식은 lobha, dosa, moha로 거두는 것과 달리, alobha, adosa, amoha로 얻은 것이 dhamma에 맞았고, 나라에 있던 것은 dhamma에 맞는 것이었습니다. 그래서 그 dhamma에 맞는 것은 아무도 무너뜨릴 수 없었습니다.
dæn harima śānta pālanayak æti vennē ekē hētuvak i. itin eban̆du raṭāvak ada næti nisā. ada api koccara paḍiya aran gattat ēka loku ekak nemeyi. ōkagē sādhāraṇetvaya ganna giyot ehema loku venasak tiye.
아주 평화로운 다스림이 생기는 것도 그 까닭입니다. 오늘은 그런 방식이 없으니 우리가 아무리 삯을 받아도 그것은 대단한 것이 아닙니다. 그 공정함을 따져 보면 큰 차이가 있습니다.
ada kum̆burak væḍa karalā ganna. goviyāgē vīṭika dāḍiya mahansiyen hari hamma karagatta kivvat ē sādhāraṇayat ēka. sādhāraṇa venna edā tibecca karama ada nǣha. edā kum̆bura kapanna giyāṭa passē govi sampūrṇa kum̆bura kæpuvē næha. ē ē kenāgē himiya korasa ē ayaṭa athæriyālā. kum̆bura kapanakoṭa kum̆buren istarā liyaddā hon̆dama tænaki. urullanṭa athæriya.
오늘 논을 일구어 얻은 농부의 벼를 땀 흘려 번 것이라 해도 그 공정함도 그렇습니다. 공정해지도록 그때 있던 방식이 오늘은 없습니다. 그때는 논을 베러 가도 농부는 논을 다 베지 않았습니다. 저마다의 몫을 그들에게 남겨 두었습니다. 논을 벨 때 논에서 가장 좋은 자리를 새들에게 남겨 두었습니다.
paḷaveni agraya dānē denna ōna nisā śāsanayaṭa mokada agrāsaya śāsita himi nisā. kirivædena velāvēdima karalla aragena atin mæḍalā poḍi karalā. ara kirivædīgena ena mē hālṭa aragena ēken kiri batak hadalā hiṭam śāsennaṭa pūjā kaḷā. ē nisā issellāma noyin̆dulla agrasa hatatiyāma śāsennaṭa tiyalā kum̆bara pæhienakoṭa pūjā karalā ivarayi agrasa
첫물(agga) dāna를 sāsana에 드려야 했기 때문입니다. 첫물은 sāsana의 몫이니까요. 낟알에 젖이 들 때 이삭을 따서 손으로 비벼 부수고, 젖이 차오르는 그 쌀로 우유밥을 지어 sāsana에 바쳤습니다. 그래서 맨 먼저 첫물을 sāsana에 두고, 논이 익어 갈 때 바쳐서 첫물을 마칩니다.
anna ēka istara karapu kramayak. oya kramaya ada venakoṭa namaṭa enavā. kum̆burenma karal kapalā ōka dēvā atē poḍi karannē. mokada æṭē mōralā nǣ tava kirilā. kirin̆dagena yantam mōragena ena velāvaṭa atē poḍi karanakoṭa 10 apot ahak velā ilalā nam hāl yæṭē hataṭa ven venavā. dālā keṭuvot ehema okkoma ekaṭa ban̆da velā hin kævarenavā misā ēka ganna bæha. itin ati am̆bara vanakoṭa mokada vennē? ara potta giyāṭa passē hāl hæṭiyaṭa pēnavā. īṭa passē ara ṭika ahak karalā ohoma ohoma kaṭṭiya ekatu velā tamayi hāl ṭika hadāgannē. ēken kiripatak hadalā tamayi buddha pūjō upaha
그것은 아주 훌륭한 방식이었습니다. 그 방식이 오늘날에는 이름으로만 남아 있습니다. 논에서 바로 이삭을 베어 손으로 비비는 것은, 낟알이 아직 여물지 않고 젖이 들어 갓 여물어 갈 때라서 손으로 비비면 껍질이 벗겨져 쌀알이 따로 떨어지기 때문입니다. 찧으면 모두 엉겨 뭉개질 뿐 쓸 수가 없습니다. 그래서 손으로 비비면 껍질이 벗겨진 뒤 쌀로 보입니다. 그다음 그것을 골라내며 여럿이 모여 쌀을 마련합니다. 그것으로 우유밥을 지어 Buddha pūjā로 올립니다.
yam dānayak issellā dīlā innē. anna agrasa dan dunnā. īṭa passē ara mē kapā gattaṭa passē korullanṭa næti venna kapāgannē næha. unṭa koṭasak ven karalā tamayi kapāgannē.
그렇게 어떤 dāna를 먼저 드려 둡니다. 첫물 dāna를 드렸습니다. 그 뒤 벨 때에도 새들 몫이 없어지도록 베지 않습니다. 그들 몫을 떼어 두고 벱니다.
gena ahalā ivaralā īṭa passē deviyangē koṭasa kiyalā ven karā. mokada deviyō kiyalā kivvē. ēka kr̥tōpakārayā. ara væv amuṇu hadalā dīlā ara okkoma mē metivena kum̆buru assaddalā dīlā ē vagē yahapata karapu aya yam tænaka innavānam ē iṣṭa dēvatāva mora dēvatāva hæṭiyaṭa sælakuva ēgollō ē æya udesā tamā deviyan udesā pūjāvak tiyennē. pr̥tōpakāraya vaśayen. ē koṭasa īḷan̆garaya ven kaḷā. anupiḷiveni ven kaḷē.
타작을 마치고 나서 신들의 몫이라고 떼어 두었습니다. 왜 신이라고 했느냐면, 그것은 은혜 갚음입니다. 저수지와 보를 만들어 주고, 이 논들을 일구어 준, 그렇게 좋은 일을 해 준 이들이 어딘가에 있다면 그들을 수호신으로 여겨 그들을 위해, 신들을 위해 바치는 것입니다. 은혜 갚음으로요. 그 몫을 그다음에 떼었습니다. 차례대로 떼었습니다.
etanin ven karalā ivaralā demavpiyanna væḍi hiṭiyanṭa kula deṭuvanṭa ekin eka ven kaḷā.
거기서 떼고 나서 부모님, 어른들, 집안 어른들께 하나씩 떼었습니다.
ara dævicca ādāmē ara tuna kamaṭē goyam pāgalā hanam gattiyalin koṭasa.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
īṭa passē avaśyana goviyanṭa ēgollangē koṭasa ven karā. agra koṭas ven karalā ivara velā. īṭa passē næti bæri dugidupat ayaṭa koṭasak ven karalā. ehema ven karalā ven karalā ituru venakoṭa tamayi menna mēka maṭa ayiti koṭasa kiyalā ayitikārayā tiyāgattē. etakoṭa hataren tunak vitara gevilā ayilā anikvaṭa.
그 뒤 필요한 농부들에게 그들 몫을 떼었습니다. 첫물 몫들을 다 떼고 나서, 그다음 없고 가난한 이들에게 몫을 떼었습니다. 그렇게 떼고 또 떼어 남은 것을 ‘이것이 내 몫’이라며 주인이 가졌습니다. 그러면 넷 가운데 셋쯤은 남들에게 돌아갔습니다.
ara hataraveni eka dæn sādhārayi. anna lōkayāṭa ṇaya novī tamangē koṭasa gatta hæ. anna ēkayi kiyannē. ē himikam manuva denna ōnē. dæn mēken ætiena vædagatma dē mokakda? sādhāraṇa dē pariharaṇaya karanna puḷuvan paṭan gatta pudgalayāṭa etan paṭan abhivr̥tiyak mida pirihīmak ne. ehenam mē særē hataraveena ekak aragatta koṭasa yam taramakda. īḷan̆ga særē asvænnē muḷu asvænna hataren ekak ven karapu ēkē tiyennē. ē taram sarīka venavā. bādhaṭa duru venavā. suddha jīvī hāni næti velā yanavā. mēka tamayi dharma raṭāva. dæn mē
그 네 번째가 공정한 것입니다. 바로 세상에 빚지지 않고 자기 몫을 가질 수 있었습니다. 그것을 말하는 것입니다. 그 몫들을 사람들에게 돌려주어야 합니다. 여기서 생기는 가장 중요한 것은 무엇입니까? 공정한 것을 쓰기 시작한 사람에게는 그때부터 늘어남만 있지 줄어듦은 없습니다. 이번에 넷 가운데 하나를 가진 몫이 얼마이든, 다음 수확에서 떼는 넷 가운데 하나가 그만큼 넉넉해집니다. 걸림이 사라집니다. 생명이 다치는 일이 없어집니다. 이것이 dhamma의 길입니다.
velā yanavā. mēka tamayi dharma raṭāva. dæn mē raṭāval lada næti nisā tamayi mē duka vināśayaṭa pat velā tiyennē. dæn mē upayanna puḷuvan krama. eyā budu dahamē tibicca apē ādī mē bauddhayō ādi parapura ōyiya kramaya tamayi api caritta gena āvē.
오늘 이런 길이 없기 때문에 이 괴로움과 무너짐에 빠져 있는 것입니다. 이렇게 벌 수 있는 방식들, Buddha의 dhamma에 있던 우리 옛 불자 조상들의 방식을 우리는 풍습(cāritta)으로 이어 왔습니다.
ēka tamayi mē api gata cārita kiyannē. ca ariya atra cārītra ārya citraya yam atarakada tiyennē. ārya citrayē ākāraya yam tænaka tiyaṭa kiyanavā cāri āryō visin vaḷakalā dæn meyāṭa kiyanavā va ariya atara āryō monavada vælævvē ēvā apē paramparāva vælævvā. parapurama gattē næ. ārya monavada æsuru kaḷē siyaha paramparāvē anumata kaḷā.
그것이 우리가 말하는 풍습입니다. cāritra란 ‘ca ariya atra’, 곧 ariya의 행실이 있는 곳이라고 합니다. ariya 행실의 모습이 있는 곳을 cāritra라 합니다. ariya들이 막은 것을 vāritra, ‘vā ariya atra’라 합니다. ariya들이 무엇을 막았든 우리 조상은 그것을 막았습니다. 조상은 그것을 취하지 않았습니다. ariya가 무엇을 가까이했든 조상은 그것을 받아들였습니다.
ārya kiyannē api budun pramukha mahā saṁgharatnaya mul karagatta śāsanika utum pirisa yamak narakayi kivvā nam avæḍayi kivvā nam athæriyā nam ēka ēka ādhārayaṭa aragena tamayi itiri senaka hæḍa gæhuvē. itiri janatāva hæḍa gæhu. ehenam cariya atra anugamanaya kaḷā. ārya cittayen ataraṭa gatta ēvā anugamanaya kaḷā. ova ariya hatara ivat karalā dāpu ārya oya visin viti visin hatarak ayin kaḷāda ēka vidihaṭama ayin kaḷā. vāritra valin væla vāri vælakuṇā. śaritra karagena giyā. anna sirīt viriyit vet ōkayi.
ariya란 Buddha를 비롯한 큰 saṅgha를 머리로 하는 sāsana의 거룩한 무리입니다. 그들이 무엇을 나쁘다, 해롭다 하여 버렸다면 그것을 의지 삼아 나머지 사람들이 몸가짐을 갖추었습니다. 그러니 cāritra를 따랐습니다. ariya의 마음으로 받아들인 것을 따랐습니다. ariya들이 치운 것은 그대로 치웠습니다. vāritra로 막을 것은 막았고, cāritra는 행하며 나아갔습니다. 바로 sirit-virit(풍습과 금기)라는 것이 이것입니다.
aha bauddha sirit viri kiyanaeka adaha ē nisā bādhakayak āvē næhæ edā idanavā. ada vena bādhaka venna paḷaveni hētuva ōkayi. itin api itihāsa katā kiyalā uddāmaya innavā. pærambā rajjurāya kālē kōṭi pahasenagē hiṭiyā pirahaṭa hāl æhuvā. apē siṁhala jātiya vaṭināka mehemayi kiya eka kiyalā uḍa pæna pæna innavā. api etana væhilā. æyi edā ena ada bæri mokada edā bīḍa gæhuvennē nǣhæ manavā kaḷē nǣhæ. okkoma karagattā nam ada ēka nættē mokada ē agra sarayan agra dīma ēvā ē ākārayen karannē nǣ.
불자의 sirit-virit라는 것이 이것입니다. 그래서 그때는 걸림이 오지 않았습니다. 오늘 걸림이 생기는 첫째 까닭이 이것입니다. 그런데 우리는 옛이야기를 하며 들떠 있습니다. Parākramabāhu 왕 때 오천만 사람이 살면서 다른 나라에 쌀을 보냈다, 우리 싱할라 겨레의 값어치는 이렇다 하며 펄쩍펄쩍 뜁니다. 우리는 거기 갇혀 있습니다. 그때는 되던 것이 왜 오늘은 안 됩니까? 그때는 농약도 치지 않고 거름도 주지 않았습니다. 그때 모든 것이 되었다면 오늘 그것이 없는 까닭은, 그 첫물과 첫물 드림을 그런 방식으로 하지 않기 때문입니다.
itin ē nisā ēva abhitiya næti velā yanavā. itin menna mē vidihaṭa dæn mēkedī api dakinna ōnē. ē dānayak hadāgannakoṭa ēkē vihē satvaya. viśēṣa vennē dānē tiyena loku puṁcika menna nemeyi. dæhæi dāna vastuva ē vagēma cittaprasādayan yuktuva śraddhā sīla tyāga pragnā kiyana mēvayen yutta velā ē dhyānayē dīmē pudgalayā tuḷa ætivena guṇaya piḷiganna genāgeti vennā vū uttarītara ārya guṇa mē siyaluma dē hētu venavā dānayak mahatphala mahānisaṁsa venna prabala venna anna ehema dāna tamayi hun̆gāk viśāla balayak tiyennē.
그래서 그것들의 번성이 사라져 갑니다. 이렇게 여기서 우리는 보아야 합니다. dāna를 마련할 때 그 특별함은 dāna의 크고 작음이 아닙니다. 바른 dāna 물건, 그리고 citta pasāda를 갖추고 saddhā, sīla, cāga, paññā를 갖추어, 드리는 사람 안에 생기는 덕과 받는 이가 지닌 높은 ariya 덕, 이 모두가 dāna가 큰 열매와 큰 공덕을 맺고 힘차게 되는 원인이 됩니다. 그런 dāna가 아주 큰 힘을 지닙니다.
ēka danna tamayi garuka. āsannakamma ācinnakammattā karma. dæn mē garuka karma kiyannē balavat vēvā. depættaṭama tiyenavā. kāpa pættaṭak tiyenavā ānanta paṁcānantaraya karma. garu kaḷa yutu karma kiyana eka nemeyi pennannē.
그다음이 garuka, āsanna kamma, āciṇṇa kamma, kaṭattā kamma입니다. garuka kamma란 강한 것입니다. 양쪽 모두에 있습니다. 나쁜 쪽에는 다섯 ānantariya kamma가 있습니다. ‘공경해야 할 kamma’라는 뜻을 보여주는 것이 아닙니다.
ē kiyannē yamkisi ēkaṭa bædunahama ēka arinna bæ. ē tuḷama kriyātmaka venavā. ēka phalavæni venavā. hon̆da hō naraka. dæn dhyānalābhī ayagē dhyānaya nopirihi karaḷot garukamayak enavā samādhiya. dhyāna samādhiya. ēken in dhyāna lō upadinavā.
곧 그것에 묶이면 벗어날 수 없습니다. 그 안에서 작용합니다. 그것이 열매를 맺습니다. 좋든 나쁘든. jhāna를 얻은 이들이 jhāna를 잃지 않고 있으면 garuka kamma가 옵니다. samādhi, jhāna samādhi입니다. 그로써 jhāna 세계에 태어납니다.
in garukarmayak tiyena kenāṭa garukarmayama ædalā innē. varṇāsanna mohotaka hari noyavena mohotaka laṁ vennē garuka karmaya. etakoṭa garukarmayak nætnam āsanna karma īḷan̆gaṭa tiyenavā.
garuka kamma가 있는 이에게는 garuka kamma가 끌어갑니다. 죽음에 가까운 순간이든 어느 순간이든 다가오는 것은 garuka kamma입니다. garuka kamma가 없으면 그다음에 āsanna kamma가 있습니다.
dæn āsanna karma kiyanakoṭa hon̆da denek hitā innavā. ē mærena mohotē āsannē kiyana karma kiyalā. sanna kiyannē arthaya arthava arthavat karmayak karalā tibuṇā. āpu arthavat karmaya tamayi āsanna karma.
āsanna kamma라고 하면 많은 이들이 죽는 순간에 가까이 오는 kamma라고 여깁니다. sanna란 attha(뜻, 이로움)입니다. 뜻 있는 kamma를 지어 두었다면, 그렇게 이른 뜻 있는 kamma가 āsanna kamma입니다.
mærena mohotē ḷan̆gaṭa āpu karmaya āsanna karmaya kiyannē lōka sammatayak tiyenavā. āsanna kiyana vacanaya tēruma. sannayaṭa pæmiṇi arthayaṭa pæmiṇi. yamkisi karana lalada kaṭayatak arthavat kaḷā nam prāṇaghātaya anarthayi. prāṇaghātayen venvīma arthayi. adattādānaya anarthayi. attādānaya venvīma arthayi. kāma mityācāraya anarthayi. kāma mityācārayen venvīma arthayi. musāvādaya anarthayi. musāvādayen venvīma arthayi. mē vagē dasa akusal anarthayi. dasa akusalayen venvīma arthayi.
죽는 순간 가까이 온 kamma를 āsanna kamma라고 하는 것은 세상의 통념입니다. āsanna라는 말의 뜻은 sanna, 곧 attha에 이른 것입니다. 어떤 일을 뜻 있게 했다면 — pāṇātipāta는 anattha이고 pāṇātipāta에서 떠남은 attha입니다. adinnādāna는 anattha, 그것에서 떠남은 attha입니다. kāmesu micchācāra는 anattha, 그것에서 떠남은 attha입니다. musāvāda는 anattha, 그것에서 떠남은 attha입니다. 이처럼 열 akusala는 anattha이고 열 akusala에서 떠남은 attha입니다.
anna etakoṭa ēka tamayi sannaya kiyannē. onna oya arthayaṭa pæmiṇeni kenāgē karmaya ēkāntayen paladenavā eyā ehema gedena yanna bæhæ dugatiyakaṭa niyama āsanna karmaya ōkayi.
바로 그것을 sanna라고 합니다. 그 attha에 이른 사람의 kamma는 반드시 열매를 맺습니다. 그는 dugati로 갈 수 없습니다. 참된 āsanna kamma가 이것입니다.
garuka karma ḷan̆gaṭa balavatkamin īḷan̆gaṭa aḍu maṭṭama ōyatma ē mohotē ḷan̆gaṭa ena karma kiyana eka api lōka sammataya hæṭiyaṭa kiyanavā maraṇāsanna mohotēdī ḷan̆gaṭa āpu karmaya kiyalā. maraṇāsanna mohotēdī ḷan̆gaṭa enavamayi ehema arthayak karalā tibunot. anarthayen venvelā arthavat jīvat vecca kenek hiṭiyānam. eyā garuka karmayak labalā tibunet nætnam. dhyānayak labalā tibuṇet nætnam. ānantara pāpa karma karaput næti kenek nam. eyā yamkisi ākārayen dasa akusalayen venvelā arthaya dænagena dharmaya dænagena arthavatva dharmāvattava jīvitaya genemicca nam eyā apāgata karanna kavadāvat bæhæ. ahapu sannayē tiyena karmaya havat āsanna karmaya lakaṭa eenavā. menna mēka tamayi niyama āsanna karmaya.
garuka kamma 다음으로 힘이 덜한 단계가 이것입니다. 그 순간 가까이 오는 kamma라는 것을 우리는 세상 통념대로 죽음에 가까운 순간 다가온 kamma라고 말합니다. 그런 attha를 이루어 두었다면 죽음에 가까운 순간 반드시 다가옵니다. anattha에서 떠나 뜻 있게 산 사람이 있다면, 그가 garuka kamma를 얻지 않았고 jhāna도 얻지 않았고 ānantariya pāpa kamma도 짓지 않은 사람이라면, 그가 어떤 식으로든 열 akusala에서 떠나 attha를 알고 dhamma를 알아 뜻 있게, dhamma에 맞게 삶을 이끌었다면 그를 결코 apāya로 보낼 수 없습니다. sanna에 있는 kamma, 곧 āsanna kamma가 다가옵니다. 이것이 참된 āsanna kamma입니다.
maraṇāsanna maraṇaya arthaka anna ēkayi. dæn maraṇa āsanna kiyannē ēkayi. maraṇāsannaya kiyanakoṭa āsannaya dakinna ōnē. āsanna kiyalā artha dekak tiyenavā. ekak laukikayi ekak lōkōtara pætta. gæm̆buru dahama arthaya dæn mē kālē vennaṭa gæm̆buru dahama arthayayi væhilā tiyennē. laukika æralā tiyennē. itin āsannayaṭa ennē. ara vagē hiṭapu kenekuṭa vena ekak enna bæha. enna tiyennet ara arthavat ekamayi. mokada ēka tamayi īḷan̆gaṭa balavat divita eka. dubalayāṭa laṁ venna bæhæ balavat eka tiyāgena. ēka tamayi niyama āsanna karma. mokada ōkama kiyannē āsanna karanna bæha lēsiyakin oya ḷan̆gadī kiyā dunnā kiyalā.
maraṇāsanna도 그렇습니다. 죽음에 가까움이라고 할 때 āsanna를 보아야 합니다. āsanna에는 두 뜻이 있습니다. 하나는 lokiya, 하나는 lokuttara 쪽, 깊은 dhamma의 뜻입니다. 요즘은 깊은 dhamma의 뜻이 가려지고 lokiya 뜻만 드러나 있습니다. 그렇게 산 이에게 āsanna로 다른 것이 올 수 없습니다. 올 것은 그 뜻 있는 것뿐입니다. 그것이 그다음으로 강한 것이기 때문입니다. 강한 것이 있는데 약한 것이 다가올 수 없습니다. 그것이 참된 āsanna kamma입니다. 그러니 마지막에 곁에서 쉽게 일러 준다고 āsanna가 되는 것이 아닙니다.
ōka ara gæm̆buru siddhiyakma uḍa issellā kiyā tiyenavā. ektarā upāsakammā kenek dam̆badiva gihillā damadiva giya upāsakammā antimaṭa mokada karannē? mærenakoṭa pin pota kiyavanna kivvā. āsāna karmayak ganna kohomat yanna puḷuvannē kiyalā. itin pin pota kiyavagena giyā. dæn maraṇāsanayē pana denakan mēka ahagenama panā dinavā. oya atara itin mokada karannē dam̆badi gihillā gahak mula llā kos gahak ḷan̆ga idagena bat kāpu hæṭi matak vunē. kiyā tiyenavā liyā
이에 대해 깊은 이야기가 예부터 전해집니다. 어느 upāsikā가 Jambudīpa(인도)에 다녀왔습니다. 인도에 다녀온 이 upāsikā가 마지막에 어떻게 했느냐면, 죽을 때 puñña 책을 읽어 달라고 했습니다. āsanna kamma를 붙잡으면 어떻게든 좋은 곳에 갈 수 있을 거라며. 그래서 puñña 책을 읽어 나갔습니다. 죽음의 자리에서 숨이 넘어가기까지 이것을 들으며 숨을 쉬었습니다. 그러다 인도에 가서 어떤 나무 밑, 잭프루트 나무 곁에 앉아 밥을 먹던 일이 떠올랐습니다. 책에 그렇게 쓰여 있었던 것입니다.
tiyenavā potē. etana gæna kiyanakoṭa æhæ duvē balāpaṁka ē gahēti vecca mul valin sū gālā kot maṭa āsāya bǣhē. ē kiyā ṭika panagena ehenam davadi vagē āsanna karanna hunada?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna āpuva lōbhakama mul karagatta āsāva mul karagatta tanṭa adahasa hiṭiyā damadiva gama namataka vuṇā. kana yana velāvēdī tava ēkayi.
바로 그것이 다가왔습니다. 욕심을 뿌리로 한 바람, 갈망하는 생각이 있었는데 인도의 그 일이 떠올랐습니다. 숨이 넘어가는 순간에도 그것뿐이었습니다.
itin mēka mokakda? anna ācanna karma. āsanna karma kiyannē sāravāda ēvā tibunē nætnam. īṭa passē ācinkammayak enavā. yamkisi ākārayen taman karagena giya karmayak tiyenavā nam nitarama pavatvagena yanavā. āyikava pavatvagena yanavā. īḷan̆ga karma nirantarayen puuru purudu karagatta ekak tiyenavā. menna meban̆duvannā vū karma raṭāvak tiyenavānavā. ēka īḷan̆gaṭa galā enavā. aravā ekak notibuṇa. anna ēka īḷan̆gaṭa matu velā.
그러면 이것은 무엇입니까? 바로 āciṇṇa kamma입니다. āsanna kamma라는 뜻 있는 것들이 없었다면 그다음에 āciṇṇa kamma가 옵니다. 어떤 식으로든 자기가 해 오던 kamma가 있다면 늘 이어 가고 거듭 이어 갑니다. 늘 버릇 들인 것이 있습니다. 이런 kamma의 모양이 있습니다. 그것이 그다음으로 흘러옵니다. 앞의 것이 없으면 그것이 그다음으로 떠오릅니다.
itin ehema ehekin uppattiyak labanna hētu veyi. ehema nætnam kaṭastā karma kiyalā kiyannē mē satara gamana tuḷadī taman visin noyek ākārayen siddha karapu karma tiyenavā nam onna oya koka hari ekak galāgena ara api ara issellā kivvē ara aparāpari karma valinkak hari ædalā enavā. ædalā ævidilā etanadi kriyātmaka venavā. koyi ākārayen hari karmayak kriyātmaka venavā. arihatvayaṭa pat novī tibunot gælapena ekak kriyātmaka venavā. suva venavā mokada? ævidilā hatan ē avaśya karma karma nimiti gatiyen miti vaśayen ævidilā tamayi īḷan̆ga bhavayaṭa ārambhaya hadānnē.
그렇게 그것으로 태어남을 얻는 원인이 됩니다. 그렇지 않으면 kaṭattā kamma가 있는데, 이 saṃsāra의 길에서 자기가 갖가지로 지은 kamma가 있다면 그 가운데 어느 하나가 흘러와, 앞서 말한 aparāpariya kamma 가운데 하나라도 끌려와 거기서 작용합니다. 어떤 식으로든 kamma가 작용합니다. arahant가 되지 않았다면 맞는 것 하나가 작용합니다. 왜 그렇습니까? 와서 필요한 kamma, kamma nimitta, gati nimitta로 와서 다음 bhava의 시작을 만들기 때문입니다.
karmaya kerehi balapāna sādhaka vistara sahitava nidarśana sahitava pæhædili karanna. dæn karmaya kirehi balapāna sādhaka paḷaveni kāraṇaya tamayi avidyāvayi tr̥ṣṇāvayi. avidyāva tr̥ṣṇāva yamtāk tiyenavada ētā lōka satvayā mē karmayangen sasara pævætmaṭa hētu vena karmayanṭa bahinavā.
(질문) kamma에 영향을 주는 요소들을 자세히, 보기를 들어 밝혀 주십시오. kamma에 영향을 주는 첫째 요소는 avijjā와 taṇhā입니다. avijjā와 taṇhā가 있는 동안 세상 생명은 saṃsāra를 이어 가게 하는 kamma에 빠져듭니다.
etakoṭa karmaya kiyalā kiyanakoṭa karmaya noyek ākārayen tiyenavā. sasara gamanaṭa hētu vena karma tiyenavā. ārya mārgaya vanna hētu vena karma tiyenavā. arihatvayaṭa patvecca kenā piraṇavampānakan jīvat venakan karana karma koṭasakut tiyenavā. anna karmaya nam kriyāvayi kiyapu eka tamayi arihatun vahansēṭa ituru vennē. kriyā sitlā kivvē anna ē karma valaṭa ēkat cētanā tiyenavā. ē cētanāven kiyana karmayak tiyenavā kriyāvaṭa sīmā venavā. matu bhavayak haṭagænīmaṭa haya æti venē balaya ēkē nægennē næ. matu paṭisandhiyak haṭaganna balayak ēkē nægennē næha.
kamma라 하면 갖가지가 있습니다. saṃsāra 길의 원인이 되는 kamma가 있습니다. ariya magga가 되는 원인인 kamma가 있습니다. arahant가 된 이가 parinibbāna 하기까지 살면서 하는 kamma의 몫도 있습니다. ‘kamma는 kiriyā(작용)’라고 한 것이 arahant께 남는 것입니다. kiriyā citta라고 한 것이 그 kamma입니다. 거기에도 cetanā가 있습니다. 그 cetanā로 하는 kamma가 있지만 작용에 그칩니다. 다음 bhava를 일으킬 힘이 거기서 생겨나지 않습니다. 다음 paṭisandhi를 일으킬 힘이 거기서 생겨나지 않습니다.
vahansē vartamānaya dæn ehema kiyalā api gattot api dakinna naæma deyak. dæn vartamāna mohotakedīmayi arihatun vahansēlā dækalā kriyā karannē kivvot budurajāṇan vahansē mahā karuṇāvaṭa samava vædilā davasaṭa balapuhama pēnavā yamkisi pudgalayaṭa ada pihiṭavanna tiyenavā. dæn vartamāna mohotaka balā hiṭiyā nam budurajāṇan vahansē kriyā karalā tiyennē ehemada
arahant께서는 현재에만 — 이렇게 말한다면 우리가 보아야 할 것이 있습니다. arahant들은 현재 순간만 보고 행하신다고 한다면, Buddha께서 mahākaruṇā samāpatti에 드셔서 날마다 보시면 오늘 어떤 사람을 도와 세워 주어야 함이 보입니다. 현재 순간만 보고 계셨다면 Buddha께서 그렇게 행하셨겠습니까?
ada davasē ahaval velāvaṭa mārgaphala avabōdha karanna hētu vāsanāva antayaka innavā ahaval tæna udē pāndaraṭa tamayi mahāraṇā samāpatiya mēka dakinnē. dækalā tīraṇayak karanavā. ada ohuṭa mā setak śāntiyak karanna yanna ōnē. dæn lovturā budurajāṇan vahansē ēvat mē vartamānaya vitarak hiṭiyada atīta balannē nætuva ida anāgataya væluvē nædda bæluva
오늘 몇 시에 magga phala를 깨달을 원인과 복을 가진 이가 어느 끝자락 어디에 있다는 것을 새벽에 mahākaruṇā samāpatti에서 보십니다. 보고 결정하십니다. 오늘 그에게 가서 평안을 주어야겠다고. 그러니 Buddha께서 현재만 보고 계셨습니까, 과거를 보지 않고? 미래를 보지 않으셨습니까? 보셨습니다.
yamkisi pudgalayekuṭa dharma dēśanā karanakoṭa ohu gæna balannē næda ohugē atītaya kohomada meyā āvē. hētu vāsanā tiyenavada kiyalā. atītayak dækalā hiṭan īṭa gælapena ekak tiyenavā nam balalā hin̆dan vaḍinnē næ. dæn nirōdha samāpattiyana samavan maharahatan vahansē namak issellāma dānēganna vaḍanakoṭa vāsanāvantaya hoyāgena balanavā issellā. balanakoṭa dakinavā atītayē dānamāna dīlā īṭa sūssē monavā hari suḷu deyak nisā hatira velā innavā. etana balāgena etanaṭa vaḍinavā. etakoṭa atītaya balannē næda
어떤 사람에게 dhamma를 설하실 때 그에 대해 보지 않으십니까? 그의 과거는 어떤지, 어떻게 왔는지, 원인과 복이 있는지를. 과거를 보고 거기 맞는 것이 있어야 가십니다. nirodha samāpatti에 드셨던 큰 arahant께서 맨 먼저 dāna를 받으러 가실 때, 먼저 복 있는 이를 찾아보십니다. 보면 과거에 dāna를 드렸는데 그 뒤 무슨 작은 일로 막혀 있는 이가 보입니다. 그것을 보고 그리로 가십니다. 그러니 과거를 보지 않습니까?
dæn oya api varak dækatta eka deyak tiyenavā. arihatun vahansē vartamānayē jīvat venavā atītayat amataka karalā anāgatayat amataka karalā kiyalā. mē dæn ada diyatinna ektarā vidihaka mulāvak. mokada baddha ēkaratna sūtraya kiyalā sūtrayak tiyenavā mē sūtraya vigraha karanna kiyalā paṭalavāgena tiyennē. ata gevī giya atītaya amataka karanna ahapu næti vara anāgatayē hita notabanna pavatina vartamānaya kriyātmaka vana vartamānayē vitarak pita tabāganna. o mē mohotē siṭinnē. dæn mēka baddhavē ēkaka ratna sūtraya kiyana sūtraye nivan dakina mārgayak hæṭiyaṭa vigraha karanavā.
우리가 한번 보아야 할 것이 있습니다. arahant는 과거도 잊고 미래도 잊고 현재에 산다는 것, 이것은 오늘 퍼져 있는 일종의 미혹입니다. Bhaddekaratta sutta라는 경이 있는데 이 경을 풀다가 헝클어 놓은 것입니다. ‘지나간 과거를 잊어라, 오지 않은 미래에 마음을 두지 마라, 지금 일어나는 현재에만 마음을 두라, 이 순간에 머물라.’ 이 Bhaddekaratta sutta를 nibbāna를 보는 길이라고 풀이합니다.
dæn mokakda mē ayin karanna kivvē mokakda ayin karalā tiyennē? dæn ōka dakinna ōnē dæn gevī giya atītayē piḷiban̆da chandara rāgaya duru karanna nopæmaṇuna anāgataya piḷiban̆da balāporottu sahagata chandara rāgaya duru karanna vartamānayē chandara rāgayen bæn̆denna nætuva kaṭayutu karaganna dæn mēkaṭa mokakda kiyannē atītaya gevī giyā amata karanna vartamānaya āvē nǣ amataka karanna kriyātmakama kiyanē anāgataya āvē næhæ amata karanna vartamānaya kriyātmaka venna dæn mē daham koccara pæṭalenavada
무엇을 치우라고 했고 무엇을 치운 것입니까? 그것을 보아야 합니다. 지나간 과거에 대한 chandarāga를 버려라. 오지 않은 미래에 대한 바람 섞인 chandarāga를 버려라. 현재에 chandarāga로 묶이지 않고 행하라. 그런데 이것을 뭐라고 말합니까? 과거는 지나갔으니 잊어라, 미래는 오지 않았으니 잊어라, 현재가 작용하게 하라. dhamma가 얼마나 헝클어집니까.
dæn api ahamu budurajāṇan vahansē lovturā buddhatvayaṭa pat vunē unvahansē gevī giya atītaya amataka karalada nætnam matak karalāda pūrvaya nivāsānussati gnānaya issellā kaḷē mokakda
물어봅시다. Buddha께서 깨달음을 이루실 때 지나간 과거를 잊으셨습니까, 아니면 떠올리셨습니까? 맨 먼저 하신 pubbenivāsānussati ñāṇa가 무엇입니까?
pūrvaya nivāsānussati gnānaya nisā paḷamu avasthāva dækalā kihiliyakgē pæṭiyen bittarē bin̆dagena eḷiyaṭa kaṭuva bin̆dagena eḷiyaṭa enavā vāgē paḷavæni vidyāva pahaḷa kaḷā pūrva nivāsānussaya gnānaya īṭa passē dæka cutupaka dhānaya lōkē satvayō cuta vena hæṭi hitalā gihin uppattiya labana hæṭi anāgataya bæluvē nædda. ēka balalā deveni vatāvaṭa kæṭavā bittarē kaṭuvā paḷaganna eḷiyaṭa enavākama deveni vatāvaṭa avidyāva pin̆dagena suddha vuṇā.
pubbenivāsānussati ñāṇa로 첫 단계를 보시고, 암탉의 병아리가 알을 깨고, 껍데기를 깨고 나오듯 첫 번째 vijjā, pubbenivāsānussati ñāṇa를 일으키셨습니다. 그다음 cutūpapāta ñāṇa로 세상 생명들이 죽어 가서 태어남을 얻는 모습, 곧 미래를 보지 않으셨습니까? 그것을 보시고 두 번째로 병아리가 껍데기를 깨고 나오듯, 두 번째로 avijjā를 깨고 맑아지셨습니다.
īṭa passē tunveni vatar oya ṭikē æli vallanakoṭa āśravā kṣēkarat gnānaya pahaḷa velā ara paṭicca samupdaya vigraha kara āśravakṣa kṣēkarat gnānaya pahaḷa velā lovturā uddattaya læbuva tunveni vatāvaṭa siyaluma adura duru karalā avidyā paṭalaya duru karalā vidyā lōkayaṭa pat vuṇā kiyalā pennā. dæn lovturā budurajāṇan vahansēt atītaya amata karalā ehema buduva anāgataya balanata udu velā tiyenavā. etakoṭa mokakda apiṭa kiyannē?
그다음 세 번째로 그것들마저 떨치실 때 āsavakkhaya ñāṇa가 일어났습니다. paṭicca samuppāda를 풀어 āsavakkhaya ñāṇa가 일어나 깨달음을 얻으시고, 세 번째로 모든 어둠을 걷고 avijjā의 막을 걷어 vijjā의 세계에 이르셨다고 보여줍니다. Buddha께서도 과거를 잊고 붓다가 되셨습니까? 미래를 보시고 일어서셨습니다. 그렇다면 우리에게 무엇을 말하는 것입니까?
atītayē nodæka atītayē sihi nokara ganna puḷuvan satiya vigraha karanakoṭat vennanavā. pera bohō kalsī karanavā. pūrvaya nivāsa vuna sāussatiya gnānaya mē ārya mārgayaṭa ayiti gnānayak. jāti ekak, dekak, tunak, hatarak, 10k, 15k, 100k, 200k, 10k, 2000k, lakṣayak, kōṭiyak saṁvarta kalpa vivarta kalpa mē ādi vaśayen sihi kara atītaya balavā kiyalā pennanavā.
과거를 보지 않고, 과거를 떠올리지 않을 수 있습니까? sati를 풀이할 때도 ‘오래전 일을 떠올린다’고 나옵니다. pubbenivāsānussati ñāṇa는 이 ariya magga에 속하는 앎입니다. 한 생, 두 생, 세 생, 네 생, 열, 열다섯, 백, 이백, 천, 이천, 십만, 천만, saṃvaṭṭa kappa, vivaṭṭa kappa, 이렇게 떠올려 과거를 보셨다고 보여줍니다.
mokaṭada bæluvē væḍak næ ēkē nivan vagē nemeyi nam pūrvaya nivāsānussati gnānayen mē ārya mārgaya balanna kiyā dīlā tiyenavā. arihatyaṭa enakan ārya mārgaya vanna kenekuṭa hon̆daṭa pæhædiliva pelā tiyena deyak tamayi pūrvaya nivāsānusa gnānayen atītaya balana kramaya. siyallannama neme trividyālābhi rahatan vahansēlā etanṭa pat vunē pūrven nivāsanusa gnānaya aha karalā nemeyi. ēka balamayi. en atītaya amata karanna kivvot ehema ekak tiyenavada?
소용없는 일이라면 왜 보셨겠습니까? nibbāna와 무관하다면 말입니다. pubbenivāsānussati ñāṇa로 이 ariya magga를 보라고 가르쳐 두셨습니다. arahant에 이르기까지 ariya magga를 닦는 이에게 아주 분명히 적혀 있는 것이 pubbenivāsānussati ñāṇa로 과거를 보는 방법입니다. 모두는 아니지만 tevijja arahant들은 pubbenivāsānussati ñāṇa를 버리고 거기 이른 것이 아니라 그것을 보고서 이르렀습니다. 그런데 과거를 잊으라고 한다면, 그런 것이 있습니까?
hæbæyi atītayē balapuvahama pēnavā. anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen dakinakoṭa mēkē chanda rāgayen bæn̆diena monavada tiyennē atītaya? anna edāṭa atītaya allannē næha. atītayē bæn̆dena yam mānasikatvayak tiyena nam ēka næti velā yanavā. atītayē matak kara rasa vin̆dinna deyak nætuva yanavā. hæbæyi ē atītayē balalā atītayē yathārthaya dækalamayi etanṭa pat vuṇē. anna etana tiyenavā atītayē piḷiban̆da allanna deyak næti. nisā atītaya maṭa menehi karanna deyak nǣhæ. yathābōdhayēdī læbena eka ēka karalā balalā yathā dharmaya tuḷin vigraha karalā balalā etanṭa pat vunē.
다만 과거를 보면 보입니다. anicca로, dukkha로, anatta로 볼 때 과거에 chandarāga로 묶일 것이 무엇이 있습니까? 그날로 과거를 붙잡지 않습니다. 과거에 묶이는 어떤 마음이 있었다면 그것이 사라집니다. 과거를 떠올려 맛볼 것이 없어집니다. 하지만 그 과거를 보고 과거의 실상을 보고서 거기에 이르렀습니다. 거기에 과거에 대해 붙잡을 것이 없습니다. 그래서 과거에서 내가 마음에 둘 것이 없습니다. 있는 그대로 깨달을 때 얻는 것을 해 보고, 있는 그대로의 dhamma로 풀어 보고 거기 이르렀습니다.
itin mē vagē dēvaldi mē pavatinnē matu anāgataya hædunot hædennē. mokaṭa anāgatiyā patannada? anāgatayaṭa patanna deyak nǣ. vaṭinā deyak tiyenavā nam epa patanna ehema patannē monavada? ēkat attayak. dæn mē vartamānaya monavā allagannada? kandaragen allanna deyak næha. ē nisā ē velāvē kaḷa yutu yamak ætda ē prayavōjanan kākā ēka karanavā. innakam.
이런 것들에서, 지금 있는 것이 잘 짜이면 미래도 그렇게 짜입니다. 왜 미래를 바랍니까? 미래에 바랄 것이 없습니다. 값진 것이 있다면 바라도 되겠지만, 그렇게 바랄 것이 무엇입니까? 그것도 끝이 있는 것입니다. 이 현재에서 무엇을 붙잡겠습니까? khandha에서 붙잡을 것이 없습니다. 그러니 그때 해야 할 것이 있으면 쓸모 있게 그것을 합니다, 살아 있는 동안.
eyin ehāra mē karanna deyak næti nisā mama mayin ehara maṭa deyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
anna atītayē svabhāvayak dækkā anāgatayē svabhāvayak dækkā vartamānayē jīvat vena ākārayak dharmānukūlava dækkā.
바로 과거의 성질을 보았고, 미래의 성질을 보았고, 현재에 사는 방식을 dhamma에 맞게 보았습니다.
itin mē vagē mārgayak tamayi ada atītaya amataka karanna āpu næti anāgataya balanna epā ēkat amataka karanna vartamānayē jīvat venna aḍu taramē bulak tira lakkanna puḷuvanda balannakō pratītiya amatakō
그런데 오늘의 길은 ‘과거를 잊어라, 오지 않은 미래를 보지 마라, 그것도 잊어라, 현재에 살라’는 것입니다. 과거를 잊고서 적어도 구장 잎 하나라도 알아볼 수 있는지 보십시오.
dæn bulak kulē æn̆duragannē kohomada bulat kavuru hari bulak tiyarak kanna denavā bulat vaṭṭiya dæn kohoma mēvā bulak kiyalā dænagattē kohomada oṭa issellā bulak dakalā tibiccan ē matakaya gattē nætnam mēka bulak kovalak kiyalā dænagannavā. atītaya amatara karalā. dæn kohoma tiya bulat an̆duraganna piḍak aha kuvak an̆duragannē kōka aḍu tara bulat vidiyaṭa viṭiyē hatara paṁgava an̆duraganna vidihakut næhæ. atītaya amata karapu kenāṭ ekaṭa yanna puḷuvanda parissiyala ohē tiyennē.
구장 잎을 어떻게 알아봅니까? 누가 구장 잎을 씹으라고 줍니다. 구장 쟁반에 있는 이것이 구장 잎인 줄 어떻게 알았습니까? 그 전에 구장 잎을 본 적이 있어도 그 기억을 쓰지 않았다면 이것이 구장 잎인지 다른 잎인지 어떻게 알겠습니까? 과거를 잊고서요. 구장 잎은 어떻게 알아보고 빈랑은 어떻게 알아봅니까? 구장 쟁반의 네 가지조차 알아볼 길이 없습니다. 과거를 잊은 사람이 무엇 하나라도 할 수 있습니까? 그저 멍하니 있을 뿐입니다.
īṭa issellā dækka matakaya a karalā dæmaṭa passē ekē tiyena gannē kohomada? atīta amata kaḷu monama deyakvā karanna puḷuvanda ætta vaśayenma mē atītayē manasikārayen goḍanægilā ē tiyena tatvayan piṭa tamayi mē lōka satyayāṭa jīvat vennē.
전에 본 기억을 지운 뒤에 그것을 어떻게 집겠습니까? 과거를 잊고서 무슨 일을 할 수 있습니까? 사실 이 세상 생명은 과거의 manasikāra로 쌓아 올린 그 바탕 위에서 살아갑니다.
dæn hon̆dayi ānan dæn yamkisi rahatan vahansē namak ḷan̆ga enavā yam upāsaka mahattiyat tamanṭa kæpakaru upāsaka mahattiyek. nama kiyalā katā karanna næt. ā viśākhāva mokada mē avilāvē? budurajāṇan vahansēt ahalā tiyennē. kohomada viśākhāvabā dænagat atītaya amataka velā tibuna mē mohotaṭa issellā mohota sihi kaḷē nætnam.
좋습니다. 어떤 arahant께 어떤 upāsikā가 옵니다. 자기를 시봉하는 upāsikā입니다. 이름을 불러 말씀하지 못하십니까? ‘아, Visākhā, 어찌 이 때 아닌 때에 왔느냐?’ Buddha께서도 그렇게 물으셨습니다. 과거를 잊었다면, 이 순간 이전을 떠올리지 않았다면 어떻게 Visākhā인 줄 아셨겠습니까?
viśākhāvada gatta ekenda kohenda anē piṭa siṭatumānavā. sosollaṭa rat duvē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
venavā. raja kiyalā katā karanavā. kohomada katā kaḷē? etakoṭa dænagattē kohomada ānanda? eyāṭa særiiyut hāmuduruvahamat ānanda kiyalā katā karalā ā maṭa atītaya amata vuṇā kiyanavā. ehema ekak tiyenavada?
왕이라고 부르십니다. 어떻게 부르셨습니까? 그러면 Ānanda는 어떻게 알아보셨습니까? Sāriputta 스님께서도 Ānanda라고 부르시며 ‘아, 나는 과거를 잊었다’고 하십니까? 그런 것이 있습니까?
etakoṭa mē budu dahamaṭa mokakda mē karalā tiyennē? atītayē chandara rāgayen alla chanda rāgayen allagatta kenā hariyaṭa pæni hæliya væṭicca kūm̆biyā vagē vaṭē yanna bæ. canda rāgaya svabhāvaya ōkayi.
그렇다면 이 Buddha의 가르침에 무슨 짓을 해 놓은 것입니까? 과거에 대한 chandarāga로 붙잡힌 사람은 꿀단지에 빠진 개미처럼 돌아 나올 수 없습니다. chandarāga의 성질이 그렇습니다.
dæn pæni tiyena iraṭa eka pæilā kiyanavā ōm̆biya æm̆balēkuṭa kiyanna puḷuvan ekak nemeyi upamāva
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
āvā. æm̆balē yavanavā iraṭa pæni gālā ehā pættaṭa yavanna dæn yayida ehā pættaṭa giya gāma pæin̆da væṭinavā ū eka leva kakā inna paṭan gattaṭa passē ūraṭa kavadāvat iraṭa diga anit pættaṭa gamanak nǣha.
줄에 꿀을 발라 개미를 저쪽으로 보냅니다. 저쪽으로 가겠습니까? 가는 곳마다 꿀에 들러붙어 그것을 핥아 먹기 시작하면 그 개미는 줄을 따라 저편으로 결코 가지 못합니다.
ehenam ū ēkē leva kanna gati lakṣaṇaya tibunē nætnam. ūṭa arakē gælennē nætuva gælennē nætuven yanna puḷuvan. menna mē vagē chanda rāgayen bæn̆dīmak tiyena kenāṭa atītayē matak vena matak vena tæna ælenavā.
그 개미에게 그것을 핥아 먹는 버릇이 없었다면 들러붙지 않고 갈 수 있습니다. 이처럼 chandarāga로 묶인 이는 과거가 떠오르는 곳마다 들러붙습니다.
eyā ara niyama yathaharthaya karā yanna bæ atītayaṭa ēkayi siddha vennē. anāgataya gæna hitanna giya giya tæna ælenavā. eyāṭa yathārthaya karā mānasikatvaya mehe yavanna bæ. ehenam oya depættaṭa hira vevi yana gaman mæda gamana yanna bæha. mædagamanak hira venavā. monavāhari ælena ekak āvot ēka ælenavā. eyin hari hitāganna. gæṭena ekak āvot ēka gæṭi gæṭi innavā. eyin hari hæra dharmayak hitāganna bæha. menna mē hæma tænakama chandara rāgaya duru karapu dhāraṭa nidahas edā etakoṭa atītaya ælluvē næ atītayē væṭahenavā. hariyaṭama væṭahenavā.
그는 과거에 대해 참된 실상으로 갈 수 없습니다. 그런 일이 일어납니다. 미래를 생각하려 하면 가는 곳마다 들러붙습니다. 그는 마음을 실상 쪽으로 보낼 수 없습니다. 그러니 양쪽에 갇혀 가면서 가운데 길을 갈 수 없습니다. 가운데 길이 막힙니다. 무엇이든 들러붙을 것이 오면 들러붙습니다. 그래서 바르게 생각할 수 없습니다. 부딪칠 것이 오면 부딪치고 또 부딪칩니다. 그래서 바른 dhamma를 생각할 수 없습니다. 이 모든 곳에서 chandarāga를 버린 dhamma로 자유로워진 날, 그때 과거를 붙잡지 않으면 과거가 보입니다. 정확히 보입니다.
īkṣanavā væṭahennē etakoṭa mokada canda rāgayen ælicca ohol velāṭu næhæ. vædicca tæn næha atītayē. atītayē nidahas nidahas mānasikatvayaṭa atītaya hon̆daṭa pēnavā. ān edāṭa tamayi pēna paṭan gannē. keravarak næti adænna paṭan gannē etako hiṭiya hæṭi kericca hæṭi dakinnē etakoṭa ara æhilā
날카롭게 보입니다. 그때는 chandarāga로 들러붙은 데가 없기 때문입니다. 과거에 걸린 곳이 없습니다. 과거에서 자유로운 마음에 과거가 잘 보입니다. 바로 그날부터 보이기 시작합니다. 끝없이 알아보기 시작합니다. 그때 있던 모습, 지은 모습을 봅니다.
kericca hæṭi dakinnē etakoṭa ara æhilā innakan gora budun vahansē pellannē næha.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
nē ihaḷaṭa nægīma gæna ēka dharmaya tuḷin nægilā ena ekak.
위로 오르는 것은 dhamma를 통해 올라오는 것입니다.
nægenna api ekak karaganna ōnē kusala sīlaya tuḷa inna ōnē. eka koṭasayi apiṭa karanna tiyennē. ē koṭasa karagena yanakoṭa ara ælum karapu chandara rāgaya yamak æṭa nam canda rāgaya gevenna paṭan gannavā. canda rāgaya tiyāgena ēka hira karanna bæ. chandarāgaya kiyannē ē vidiyaṭa tiyena bæn̆duṇu kæmætta bæn̆dilā inna ākāraya ē svabhāvaya mama nam mēkē chandara rāgaya tiyannē næhæ tiyannema nǣhæ tiyannema nǣhæ kivaṭa hariyannē næha. ēka manasakalā sellam karanna bæha. manasaṭa ena gati lakṣaṇayak tiyenavā nam ēkaṭa hētuva balanna ōnē. ehenam chandara rāgaya dænaganna ōnē chandara rāgayaṭa hētuva dænaganna ōnē. cachandara rāgaya nirōdhaya dænaganna ōnē. cachandara rāgaya nirōdha mārgaya dænaganna ōnē. arihat nakan oya ṭikē dænagattot.
오르려면 우리가 하나를 해야 합니다. kusala sīla 안에 머물러야 합니다. 우리가 할 것은 그 한 몫입니다. 그 몫을 해 나가면, 들러붙은 chandarāga가 무엇이든 있다면 그 chandarāga가 닳기 시작합니다. chandarāga를 지닌 채 그것을 가둘 수는 없습니다. chandarāga란 그렇게 묶인 바람, 묶여 있는 모습, 그 성질입니다. ‘나는 이것에 chandarāga를 두지 않겠다, 절대 두지 않겠다’ 한다고 되지 않습니다. 마음을 가지고 장난칠 수 없습니다. 마음에 어떤 버릇이 있다면 그 원인을 보아야 합니다. 그러니 chandarāga를 알아야 하고, chandarāga의 원인을 알아야 하고, chandarāga의 nirodha를 알아야 하고, chandarāga nirodha의 길을 알아야 합니다. arahant에 이르기까지 그것들을 알면 됩니다.
caturārya satya dharma raṭāvaṭa anukūlava canda rāgaya dænaganna ēkayi. menna mēkayi chanda rāgaya kiyannē. mē canda rāgayaṭa hētuva mēkayi. candara rāga nirōdhaya mēkayi. chandara rāga nirōdha mārgaya mē āryaṣṭhāṁgika mārgaya antiṭa gihi balanakoṭa bahinē āryaṣṭhāṁgika mārgaya itin ōka hun̆gāk vigraha karalā dænaganna enavā mūla dharmaya etanin passē kisi praśnayak apiṭa amutu karanna deyak næhæ. īṭa anukūrava api jīvitaya hæṭaga yana eka tamayi nivan dakina arihatyaṭa pat vanām karanna tiyennē.
cattāri ariya sacca의 틀에 맞게 chandarāga를 아는 것이 그것입니다. 이것이 chandarāga다, chandarāga의 원인은 이것이다, chandarāga nirodha는 이것이다, chandarāga nirodha의 길은 ariya aṭṭhaṅgika magga다. 끝까지 가 보면 ariya aṭṭhaṅgika magga에 이릅니다. 그것을 깊이 풀어 알면 뿌리 dhamma가 드러나고, 그 뒤에는 우리가 따로 할 것이 없습니다. 거기에 맞게 삶을 꾸려 가는 것이 nibbāna를 보고 arahant가 되려면 할 일입니다.
balahatkārayen ayin karana balahatkārayen āsāven midilā yana ekak mē buddha śāsanaya ennē nǣ. ē midunāṭa passē midunē mē dana. midunē midunē mihi dænaganē. etakoṭa yana kramaya ēkayi. nobæn̆dennē novæleyi. namut kalakirennē novælī kiyalā tamayi ka pot vala vigraha karanna yannē. kalakirennē novæleyi novælennē mideyi midunē midunē mī dænaganī.
억지로 치우고 억지로 바람에서 벗어나는 길은 이 Buddha sāsana에 없습니다. 벗어난 뒤에 벗어났음을 압니다. 가는 방식이 그것입니다. 묶이지 않으면 들러붙지 않습니다. 그런데 책들에서는 ‘싫증 내면 들러붙지 않는다’고 풀이하려 합니다. ‘싫증 내면 들러붙지 않고, 들러붙지 않으면 벗어나고, 벗어나면 벗어났음을 안다’고.
nibbindati kiyalā avaśya vacanayē otana tiyennē. nibbindāmītiya ādi vaśayen tiyenavā. nibbindati kiyannē nobæn̆di. kalakirenavā kivvama kalakilā sasara kalakilā kiyana væṭidi vacanaya ævidilā tiyennē mē buddha śāsanayaṭa ōkayi. kalakilā hiṭan midenavā kiyana eka kalakinna giyāṭa passē ara ayinna venavā. midenna hamba vennē. nobæn̆denna ōnē. bæn̆dennē nætnam midenavā. anna ēkayi etana pennē.
거기 있는 핵심 낱말은 nibbindati입니다. ‘nibbindāmi’ 같은 말이 나옵니다. nibbindati란 묶이지 않음입니다. ‘싫증 낸다’고 하면 싫증 내어 saṃsāra에 넌더리 낸다는 잘못된 말이 이 Buddha sāsana에 들어온 것이 그것입니다. 싫증 내서 벗어난다고 하면, 싫증 내려다가 밀어내게 됩니다. 벗어나려면 묶이지 않아야 합니다. 묶이지 않으면 벗어납니다. 그것을 거기서 보여줍니다.
etakoṭa nobæn̆dennē novælē noælennē mide. midunē midunemayi dænagannē. midunāṭa passē dænagannavā midunā kiyalā. muduvā gannavā nemeyi. dharma karmāva yanakoṭa midenavā. midunāṭa passē dænagannavā pratya gnānayakin pera maṭa mehema āsāval tibuṇā. dæn nǣnē. anna vedilanna ēka dænagannavā. balayen mudavanna kiyiyē næha. n balayen muduvanna gihin tamayi mē amāruva vælā tiyennē karanna bæruvelā tiyennē. mama dālā yanavā okkoma dālā yanavā. ikvan rahat venna kiyalā gihil nam ṭika dasaka silalāpahu venavā. mokada vennē? giya væḍē koraganna bæhæ.
그러니 묶이지 않으면 들러붙지 않고, 들러붙지 않으면 벗어납니다. 벗어난 뒤에 벗어났음을 압니다. 벗어난 뒤에 벗어났다고 압니다. 억지로 풀어내는 것이 아닙니다. dhamma의 흐름대로 가면 벗어납니다. 벗어난 뒤 paccavekkhaṇa ñāṇa로 ‘전에는 내게 이런 바람들이 있었는데 이제 없구나’ 하고 그것을 압니다. 힘으로 풀어내라고 하지 않았습니다. 힘으로 풀어내려다 이 어려움이 생겼고, 할 수 없게 된 것입니다. ‘나는 버리고 간다, 다 버리고 간다, 당장 arahant가 되겠다’ 하고 가면 며칠 만에 가사를 벗고 돌아옵니다. 무슨 일입니까? 간 일을 이루지 못합니다.
midunāṭa pasē pat venna tiyena eka midenna issellā balaskāraya pat venna kiyanna puḷuvanda? midicca ayaṭa sukha viharaṇayaṭa tiyennē sivura yathārthayen bæ. budurajāṇan vahansē væḍa inna kalēdī unvahansē prayōga sampattiya uparimaṭa danna nisā budurajāṇan vahansē ahuru kumārayā nandu kumārayama mahana karalā etanaṭa gattā. nævata ēka siyalla karanna puḷuvan ekak nemeyi.
벗어난 뒤에 이를 곳을 벗어나기 전에 억지로 이르라고 할 수 있습니까? 벗어난 이가 편히 머물기 위해 가사가 있는 것이지 억지로는 실상에 이를 수 없습니다. Buddha께서 계시던 때 그분은 payoga sampatti를 가장 잘 아셨기에 Rāhula 왕자, Nanda 왕자를 출가시켜 그리로 데려가셨습니다. 그것을 다시 누구나 할 수 있는 것은 아닙니다.
anit kenek ē gihi vatakadī tamā visin mē pariharaṇaya antima keravalaṭa yanakam dakinna ōnē. ē gihivatē inna bæri tattvaya eyāṭama væṭahinna paṭan gannavā. ē væṭahena paṭan gannē gæṭilā nemeyi. anna nisarubhāvaya dækalā asāratvaya dækalā asāratvayak passēma mokaṭa yannada ehema dækalā.
다른 이는 재가 삶에서 자기가 누리는 것을 끝까지 보아야 합니다. 그러면 재가 삶에 머물 수 없는 처지가 그에게 스스로 드러나기 시작합니다. 그것이 드러나는 것은 부딪쳐서가 아닙니다. 속없음을 보고, 알맹이 없음을 보고, ‘알맹이 없는 것을 왜 쫓아가나’ 하고 그렇게 보는 것입니다.
dæn ada yannē ehema nemeyi. īṭapankō vahinavaṭa hon̆da værā karanna vænakō mama nætuva passē īṭa passē balannakō vannē mokak hari yanavāyakō mahana venavamayi. silma æi venavamayi. mokada pāramak ugannannē? ugannanna yannē. hæbæyi mānasikatvaya dūṣayā giya gāvama etana igena gannavā ēgollō. etanṭa giyāma mokada idækin gedara hiṭiyānam mokada vennē? metanṭa ā dæn mē kohevat tiyennē gǣṇungen maṭa mehema mehema pada hanna vuṇā. bayi vidihakut næhæ muṇa gedara hiṭiyana mama oyaṭa kiyana di mēhaṭa hari gǣṭa yanavā yanna va yanna pagalā ayiyā papahuvē. mokada velā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tiyennē? mē yathārthaya danna næti gaman vala hæṭi. itin ehema bæhæ yathārthayaṭa ennē.
무슨 일이 일어난 것입니까? 실상을 모르고 가는 길이 이렇습니다. 그렇게는 실상에 이를 수 없습니다.
itin oya api ōka dakina mē karma satya balapāna ākārayaṭa dakinna ōnē eka vidihaṭa. itin karma kiyalā kiyanakoṭa karma gevena hæṭit api dakinna ōnē æva kramayaṭa
그러니 kamma의 실상이 작용하는 방식을 한결같이 보아야 합니다. kamma라고 할 때 kamma가 닳아 없어지는 방식도 그 방식으로 보아야 합니다.
dæn cētanā bhikkhavē kammaṁ vadāmi cētayitvā kammaṁ karōti kāyēnavācāya manasā dæn karma karanakoṭa cētanāva karmayaṭa pradhāna venavā. pradhāna kāraṇaya ēkayi. mē kriyāva karmaya vaśayen nemeyi gannē kriyāven yam cētanāvak karana nam cētanāva karmayayi. yamkisi kriyāvak siddha karanna hitak anna ōnē.
‘cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi, cetayitvā kammaṃ karoti kāyena vācāya manasā.’ kamma를 지을 때 cetanā가 kamma의 으뜸이 됩니다. 으뜸 요소가 그것입니다. 행위 자체를 kamma로 보는 것이 아니라, 행위로 어떤 cetanā를 한다면 그 cetanā가 kamma입니다. 어떤 행위를 하려면 마음이 있어야 합니다.
cētanā kiyana vacanaya pennannē hita taranavā. hitak goḍanaganavā. goḍanagāpu hita tuḷa tamā api kriyātmaka vennē. issellāma api goḍāk adahasak æti karanavā. dæn api hitamu kohema yanna ōnē anvādiya mokaṭada api gihillā nam væn̆dalā hon̆da yanavā. adahatak gattā ā hitakæranavā. hon̆da pættaṭa dæn īṭa passē api mokada karannē? kaṭṭiyalā katā velā yannada hā. kavada yannē? heṭa yanna gihinavā. dæn kavada hari dināvak katā karagannavā. āhā yanna læhæ tiyenavā. ehenam māttē nam galan gannē kaṭṭiya kaḷana kivvā. dæn hita tæn.
cetanā라는 말이 보여주는 것은 마음을 짓는 것, 마음을 쌓아 올리는 것입니다. 쌓아 올린 마음 안에서 우리가 움직입니다. 먼저 우리는 어떤 생각을 일으킵니다. 가령 어딘가에, Anurādhapura에 가야겠다고 합시다. 왜? 가서 절하면 좋겠다 하고 생각을 일으켰습니다, 좋은 쪽으로. 그다음 우리는 무엇을 합니까? 여럿이 이야기합니다. ‘갈까?’ ‘좋아. 언제 가지?’ ‘내일 가자.’ 이렇게 날짜를 정합니다. ‘좋아, 갈 준비가 됐다. 그럼 나도 가겠다’ 했습니다. 이제 마음이 섰습니다.
issellāma hita sanāgattā avaśya dēkaṭa. īṭa passē pudgalayā mokē æn̆dum hoyanna yanavā. sallē hoyanna yanavā. yāḷuva hoyanna yanavā. baḍumuṭṭu ekatu karanavā uṇasōma bōtal hoyanavā. ātallā an̆dinna ēvā næhanam monavā hari nitara an̆dinna gælapena eya hoyanavā. mokada monavaṭada anta hatakupuraṭē yanna hæbæyi ara væḍa kaṭiya okkoma karanavā eka adahasak nisā. hitat alā tiyennē hindāṭa
먼저 필요한 일에 마음을 세웠습니다. 그다음 사람은 옷을 구하러 다니고, 돈을 구하러 다니고, 친구를 찾고, 짐을 모으고, 병들을 구하고, 입을 것이 없으면 늘 입기 좋은 것을 구합니다. 무엇 때문에? 그곳에 가려고. 그 모든 일을 하나의 생각 때문에 합니다. 마음이 거기에 붙어 있기 때문입니다.
dæn mē cētanā kiyana eka mohotak mohotak gāsē ena cētanāva tiyenavā. iin ara væḍa karana gāna æhuvot oya mokaṭa æn̆dum yannē. anna ratura yanna ehenam ēka tiyennē ædda etana paṭan karana hæma hitak gānema cētanat nægenavā. mūla cētanāvak næguṇā issellā. anna nægicca eka mul karagena tamayi. ēka tava kriyāvaṭa nægunnē næ. hæbæyi ēka ara skandha valaṭa væṭenavā viññāṇa skandhaya. onna viññāṇa skandhayaṭa nægilā viññāṇa skandhayē pihiṭalā tamayi pudgalayā ara cētanā goḍanækāgin iha passē yanavā.
이 cetanā에는 순간순간 오는 cetanā가 있습니다. 그 일을 하는 동안 ‘왜 옷을 사러 가느냐’ 하고 물으면 ‘거기 가려고’라고 합니다. 그러니 거기서 하는 모든 마음마다 cetanā가 일어납니다. 먼저 뿌리 cetanā가 일어났습니다. 그 일어난 것을 뿌리로 합니다. 그것은 아직 행위로 오르지 않았습니다. 하지만 그것은 khandha에, viññāṇa khandha에 듭니다. viññāṇa khandha에 올라 viññāṇa khandha에 자리 잡고서 사람은 그 cetanā를 쌓아 그 뒤를 좇아갑니다.
dæn mē hari gæm̆buru tænak mē cētanā hoyāgannē. anna viññāṇayak sakas vena hæṭi dænaganna tamayi pennuvē. viññāṇaya kiyannē mē dænena hita kivvaṭa bæ. viññāṇa skandhaya īṭa vaḍā gæm̆buru ekak. mē skandhayakaṭa atīta anāgata vartamāna tun kālēma ēvā ayitiyi.
cetanā를 찾는 이것은 아주 깊은 대목입니다. viññāṇa가 짜이는 방식을 알도록 보여준 것입니다. viññāṇa를 그저 이 느끼는 마음이라고 하면 안 됩니다. viññāṇa khandha는 그보다 깊은 것입니다. khandha에는 과거, 미래, 현재 세 때가 다 속합니다.
skandhayak hædennē næ. vartamāna mohotak nemeyi skandha kiyannē. rūpaskandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha kiyannē. atīta, anāgata vartamāna siyum ghana, duraḷan̆ga hīna praṇīta rūpayayi yamak yam tænaka vīda yam tænaka vīda matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭiyaṭa gatta rūpaskandhaya. atīta anāgata vartamāna siyum gana duraḷan̆ga hīna praṇīta vēdanāyamak yam tænaka vīda yam tænaka vida matu yam tænaka vannēda siyalla kæṭi kaḷa hiṭa vēdanā skandhaya. saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa stha pennannēmayi.
khandha는 한순간에 생기지 않습니다. khandha는 현재 한 순간이 아닙니다. rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha라 하는 것은 이렇습니다. 과거, 미래, 현재, 미세한 것과 거친 것, 먼 것과 가까운 것, 낮은 것과 좋은 것, 어떤 rūpa가 어디에 있었든, 어디에 있든, 앞으로 어디에 있든 모두 한데 모은 것이 rūpa khandha입니다. 과거, 미래, 현재, 미세하고 거칠고 멀고 가깝고 낮고 좋은 vedanā가 어디에 있었든, 있든, 있을 것이든 모두 한데 모은 것이 vedanā khandha입니다. saññā, saṅkhāra, viññāṇa khandha도 그렇게 보여줍니다.
o dæn kṣaṇika vana haṭagannē viññāṇa. ēvā itāma keṭi kālayaka haṭagannē viññāṇa kṣaṇikaya kṣaṇika sita haṭagannavā kiyannē. dæn ara vagē tiyennē ēvā dīrgha viññāṇa tiyenavā. ē viññāṇa kiyana vacana tōragenna viññāṇa skandhaya tōraganna ōnē.
찰나에 생기는 것이 viññāṇa입니다. 아주 짧은 때에 생기는 viññāṇa를 찰나의 마음이 생긴다고 합니다. 그런데 그렇게 길게 이어지는 viññāṇa도 있습니다. 그 viññāṇa라는 말을 가려내야 하고 viññāṇa khandha를 가려내야 합니다.
viññāṇa skandhayaṭa bæn̆dunahama matu [ugura kǣrīma] anāgatayē tiyena balāporottu vak nisā tamayi. lōka satyayā meha ævinnē. anna mehe ævilā hadāgannavā ē viññāṇaya pihiṭalā. ē viññāṇayē kāma nam kāma viññāṇayaka pihiṭanavā. ē viññāṇaya pihillā tamayi mē bhavayaṭa avaśya okkoma sakas karagannē. asaṁkhāra karannē ēka. mē rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyannē mātra paha.
viññāṇa khandha에 묶이면 미래에 대한 바람 때문에 세상 생명이 여기로 옵니다. 여기 와서 그 viññāṇa가 자리 잡아 삶을 만듭니다. 그 viññāṇa가 kāma라면 kāma viññāṇa에 자리 잡습니다. 그 viññāṇa가 자리 잡아 이 bhava에 필요한 모든 것을 짜 맞춥니다. abhisaṅkhāra 하는 것이 그것입니다. rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라고만 하면 다섯 가지일 뿐입니다.
rūpa skandha, vēdanā skandha, saṁgnā skandha, saṁkhāra skandha, viññāṇa skandha kiyannē sīmā karanna bæri atīta anāgata vartamāna kiyana kālayaka sampiḍanaya ē ē vargaya skandha rūpa upādānaskandha, vēdanā upādānaskandha, saṁgnā upādānaskandha, saṁkhāra upādānaskandha, viññāṇa upādānaskandha kiyannē. ōvat samagati bæn̆dīma. chandara rāgayen ē skandha samaga tiyana bæn̆dīmat ekka sambandha vunāma upādānaskandha.
rūpa khandha, vedanā khandha, saññā khandha, saṅkhāra khandha, viññāṇa khandha라 하는 것은 한정할 수 없는 과거, 미래, 현재라는 때를 한데 압축한 것, 각 갈래의 khandha입니다. rūpa upādānakkhandha, vedanā upādānakkhandha, saññā upādānakkhandha, saṅkhāra upādānakkhandha, viññāṇa upādānakkhandha란 그것들과의 묶임입니다. chandarāga로 그 khandha들과 맺은 묶임과 이어지면 upādānakkhandha입니다.
dæn mē upādānaskandhayē yam chanda rāgaya yana koṭasak ætda ē ṭikayi upādānayaṭa væḍennē. upādāna paccayā bava bhava paccayā jātika sasara upadi anna ē upādānakoṭa ara skandhaya sasara upadīmaṭa geniyanna skandhayan dænuvat vīma balapānna ē skandhīha bæn̆duna chandara rāgayak ætda ē upādānayayi.
이 upādānakkhandha에서 chandarāga라는 몫이 있는 만큼, 그만큼이 upādāna로 자랍니다. ‘upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti’, saṃsāra의 태어남입니다. 그 upādāna가 있을 때 khandha를 saṃsāra의 태어남으로 이끌어 가는 데 영향을 주는 것, 그 khandha들에 묶인 chandarāga가 있다면 그것이 upādāna입니다.
anna ēkayi nirōdha karana eka. skandha nirōdha karanna næti nisā amataka karanna avaśya næha. amataka kaḷot pudgalayā mulāvaṭa pat venavā. amataka karalā nivan dakinavā kivvot mēka kavadat velā næhæ. kavuda amataka velāda? lovturā budurajāṇan vahansē kavuruvat amataka vuṇāda? hiṭiyaṭa væḍiya matak vunē nædda budunāṭa pat
nirodha 하는 것은 바로 그것입니다. khandha를 nirodha 하는 것이 아니니 잊을 필요가 없습니다. 잊으면 사람은 미혹에 빠집니다. 잊어서 nibbāna를 본다고 하면 그런 일은 결코 없었습니다. 누가 잊었습니까? Buddha께서 누구라도 잊으셨습니까? 붓다가 되시고서 있던 것보다 더 떠올리시지 않았습니까?
unvahansē budu vunāṭa passēnē mē vivaraṇa vagat ēka matak vunē. etakan dannavada vivaraṇayak gattā kiyalā lovturā budu vunāṭa passē tamayi budurajāṇan vahansē dīpan karana budurajāṇan vahansēgē pāda mulē mama mehema vivaraṇayak gattā kiyalā matak kalē atītayē budu vunāṭa passēnē. ehenam atītaya matak venna paṭan gattada avasaka venna paṭan gattada mē api mē ihaḷa phalayaṭa enakoṭa
그분은 붓다가 되신 뒤에야 받은 수기를 떠올리셨습니다. 그때까지 수기를 받았는지 아셨습니까? 깨달음을 얻은 뒤에야 Dīpaṅkara Buddha의 발아래서 내가 이렇게 수기를 받았다고 과거를 떠올리셨습니다. 붓다가 되신 뒤에요. 그러니 우리가 높은 phala에 이를 때 과거가 떠오르기 시작합니까, 잊히기 시작합니까?
hon̆da sidiya matak vanna paṭan gattā. itin ada pennanna hadannē mokakda api? phalaya labanavā kiyana matakaya amataka vena eka antimaṭa balanakoṭa
아주 많이 떠오르기 시작했습니다. 그런데 오늘 우리는 무엇을 보여주려 합니까? phala를 얻는다는 것이 마지막에 가서는 기억을 잊는 것이라고 합니다.
higanna bæri deyak mē karaganna mukutma matakatyaṭa pat karana eka antimaṭa kiyā dennē phalaya vaśaya.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin kohomada yathārthaya tiyennē? chandara rāgaya duru karapuvahama mataka saṭahana hari tīkṣaṇayi. mehemayi kivvē mehemayi kelē okko matakayi. mataka duru vennē næhæ. mārga phala avabōdhīdī mataka væḍi venavā. matakaya piḷiban̆da chanda rāgaya bin̆dilā yanavā. tunaka tiyennē venasa
그러면 실상은 어떻습니까? chandarāga를 버리면 기억이 아주 날카로워집니다. 이렇게 말했다, 이렇게 했다, 모두 기억합니다. 기억은 사라지지 않습니다. magga phala를 깨달을 때 기억이 늘어납니다. 기억에 대한 chandarāga가 깨어져 나갑니다. 차이는 거기에 있습니다.
etakoṭa anna karmayak siddha vena ākāraya api dakinavā karmaya kiyannē ekak. ēka cētanāva mul velā cētanā saṁcētanā venna ōnē. saṁkhāra bavaṭa patvenna ōna. cētanāham bhikkhavē kammaṁ vadāmi kiyanakoṭa cētanā bhikkhavē saṁkhāraṁ vadāmi dēśanā kaḷē nǣ. cētanāham bhikkhavē kammaṁ vadāmi. kāraṇā dekak
그러면 kamma가 일어나는 방식을 우리는 봅니다. kamma란 하나입니다. cetanā가 뿌리가 되어, cetanā가 saṃcetanā가 되어야 합니다. saṅkhāra가 되어야 합니다. ‘cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi’라고 하셨지, ‘cetanā bhikkhave saṅkhāraṃ vadāmi’라고 설하지 않으셨습니다. ‘cetanāhaṃ bhikkhave kammaṃ vadāmi.’ 두 가지 요소가 있습니다.
karmayangen siddha karanavā monavāhari kāyika vācasika kriyāvaliyak. karmaya siddha karannē ēkayi. ē karmaya chanda rāgayak samaga sambandha velā tibunot. ē karmaya nikanmakāra nemeyi saṁkhāra venavā. karmayaṭa kiyanavā kāra karmaya. cētanā sama cētanāvē avidyā tr̥ṣṇā samaga sambandha vunāhama kiyanavā saṁkhāra saṁkhāra hædunot tamayi viññāṇa haṭagannē. karmayen haṭaganna eka. karma kiyalā kiyannē cētanāven haṭaganna eka.
kamma로 몸이나 말의 어떤 행위를 합니다. kamma가 하는 것이 그것입니다. 그 kamma가 chandarāga와 이어져 있으면 그 kamma는 그냥 kāra가 아니라 saṅkhāra가 됩니다. kamma를 kāra라고 합니다. cetanā가 saṃcetanā로 avijjā, taṇhā와 이어지면 saṅkhāra라 합니다. saṅkhāra가 생기면 viññāṇa가 생겨납니다. kamma로 생기는 것입니다. kamma란 cetanā로 생기는 것입니다.
sarva citta sādhāraṇa caitasikayak tiyenavā cētanā kiyalā. menna mē cētanā kiyana sarva citta sādhāraṇa caitasika nætuva ekama hitakvat haṭaganna nǣ. kriyā karanna katā karanna hitak haṭagannavā nam. hitavili hitanna hitak haṭagannavā. oyama sǣma hitakaṭama mūlika venavā cētanāva. cētanāva karmaya enavā. sarvacitta sādhāraṇa cētanāva siyaluma karma valaṭa hētu venavā.
cetanā라는 sabbacittasādhāraṇa cetasika가 있습니다. 이 cetanā라는 sabbacittasādhāraṇa cetasika 없이는 마음 하나도 생기지 않습니다. 움직이고 말하려고 마음이 생기든, 생각하려고 마음이 생기든, 모든 마음에 cetanā가 바탕이 됩니다. cetanā가 kamma로 옵니다. sabbacittasādhāraṇa cetanā가 모든 kamma의 원인이 됩니다.
arihatun vahansēt hitanavā kiyanavā karanavā. etanat cētanāva tiyenavā. namut arihatun vahansē nirōdha karē saṁkhāra kāra nemeyi saṁkhāra kāra hita venavā karmaya cētanāvē ē cētanāva saṁkhāra bavaṭa pat venavā avidyā tr̥ṣṇā nisā cētanāva avidyāven tr̥ṣṇāven yukta vunot avidyā tr̥ṣṇāva sahagata vunot saṁkhāra nipada venavā.
arahant께서도 생각하시고 말씀하시고 행하십니다. 거기에도 cetanā가 있습니다. 그러나 arahant께서 nirodha 하신 것은 saṅkhāra입니다. kāra가 아니라 saṅkhāra입니다. kāra는 마음이고 kamma이며 cetanā입니다. 그 cetanā가 avijjā와 taṇhā 때문에 saṅkhāra가 됩니다. cetanā가 avijjā와 taṇhā를 갖추면, avijjā와 taṇhā와 함께하면 saṅkhāra가 생겨납니다.
yōtassā yēva taṇhāya aśēṣa virāga nirōdhā kiyalā gattot saṁkhāra nirōdha. etakoṭa saṁkhāra nirōdhayi. dakinna ōnē karmaya nirōdha karalā nǣ. arihatun vahansē karma nirōdha kaḷē næha. saṁkhāra nirōdha kaḷā. saṁkhāra nirōdhaya nisā unvahansēṭa viññāṇa nirōdhayi.
‘yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā’라고 하면 saṅkhāra nirodha입니다. 그러면 saṅkhāra가 소멸합니다. 보아야 합니다, kamma를 nirodha 한 것이 아닙니다. arahant께서는 kamma를 nirodha 하지 않으셨습니다. saṅkhāra를 nirodha 하셨습니다. saṅkhāra nirodha로 그분께는 viññāṇa가 nirodha 됩니다.
balāporottu vu næ. næti vena balāporottu vu monavada koṭasak nǣ. koṭasak tiyenavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sa upadiyaṭa hētu vena śēṣaya tiyeddī arihatun vahansē keles pariniānayen iraṇuvan pānaya arihatyaṭa pat venakoṭa anupati śēṣa nilavāna dhātuvēdī oya siyaluma cētanā ivarayi. etana ē passē hitat nǣhæ gatat næha. īṭa gatta dekama keḷavarayi.
sa-upādisesa가 남아 있을 때 arahant께서는 kilesa parinibbāna로 parinibbāna 하십니다, arahant가 되실 때에. anupādisesa nibbāna dhātu에서는 그 모든 cetanā가 끝납니다. 거기서 그 뒤로는 마음도 몸도 없습니다. 둘 다 끝납니다.
ehenam kiyanna sōpatiśēṣa nirvāṇa dhātuven piraṇavan pānavā arihatvayēdī anupatiśēṣa nirvāṇa dhātuven piraṇava pānavā antima piriṇavan maṁcakayēdī venasa lōkayi. itin karmaya kiyana vacanaya hon̆dak vigraha sahitava tōrāganna ōnē. karmaya saṁkhāra vennē kohomada? karmaya karmayak vitarak vennē kohomada? karmayak vitarak tibunāma kiyanavā kārya hit hevat karma sit kriyāsīt arihatan vahansēṭa kriyāsit iturā.
그러니 말하자면 arahant가 될 때 sa-upādisesa nibbāna dhātu로 parinibbāna 하시고, 마지막 parinibbāna의 자리에서 anupādisesa nibbāna dhātu로 parinibbāna 하십니다. 차이가 큽니다. 그러니 kamma라는 말을 잘 풀어 가려내야 합니다. kamma가 어떻게 saṅkhāra가 됩니까? kamma가 어떻게 그저 kamma로만 남습니까? kamma만 있으면 kiriyā citta, 곧 작용하는 마음이라 하는데, arahant께는 kiriyā citta가 남습니다.
cētanāva nætnam ehema eka hitakvat pahaḷa venna kramayak nǣha. siyalu sit valaṭa sādhāraṇa caitsas ekat cētanā. sparśa, vēdanā, saṁgnā, cētanā ēkāgratā jīvitayen indriya manasikāra kiyana sarva citta sādhāraṇa caitya san̆ga hatē ekakvat aḍunot hitak pahaḷa venna vidihak næ. ēka citta niyamayaṭa virutayi ehema kivva pahaḷa venavā kivvē. cētanā næti hitak æti nisā sǣma hitakama karmayak goḍanægenna.
cetanā가 없으면 마음 하나도 일어날 길이 없습니다. 모든 마음에 공통된 cetasika 하나가 cetanā입니다. phassa, vedanā, saññā, cetanā, ekaggatā, jīvitindriya, manasikāra라는 일곱 sabbacittasādhāraṇa cetasika 가운데 하나라도 모자라면 마음이 일어날 길이 없습니다. 그래도 일어난다고 하면 citta niyāma에 어긋납니다. cetanā 없는 마음이 없으니 모든 마음에 kamma가 쌓입니다.
avidyānā duru karapu dāṭa karmaya goḍanægenavā saṁkhāra goḍanægennē nǣ. karmaya avidyā tr̥ṣṇā sahita vunot ē karmaya saṁkhārayak venavā. etakoṭa kāya saṁcētanā kāya saṁkhārā vacī saṁcētanā vacī saṁkhārā manō saṁcētanā citta saṁkhārā saṁkhāra tum koṭasaṭa bedenavā.
avijjā와 taṇhā를 버린 날에는 kamma는 쌓여도 saṅkhāra는 쌓이지 않습니다. kamma가 avijjā와 taṇhā를 지니면 그 kamma는 saṅkhāra가 됩니다. 그러면 kāya saṃcetanā는 kāya saṅkhāra, vacī saṃcetanā는 vacī saṅkhāra, mano saṃcetanā는 citta saṅkhāra, 이렇게 saṅkhāra는 세 몫으로 나뉩니다.
ā saṁcētana kāya cētanā saṁkhāra vennē næ. kāya saṁcētanā asaṁ kiyalā kǣllak ekkalā itin. cētanā saṁcētanā dekak. saṁcētanā venna nam avidyā tr̥ṣṇā samaga cētanāva ekatu venna ōnē. etakoṭa tamayi saṁcētanā haṭaganna. etakoṭa tamayi saṁkhāra haṭagannē. itin ēka dakinna ōnē.
그냥 kāya cetanā는 saṅkhāra가 되지 않습니다. kāya saṃcetanā는 ‘saṃ’이라는 조각이 붙은 것입니다. cetanā와 saṃcetanā, 둘입니다. saṃcetanā가 되려면 avijjā, taṇhā와 cetanā가 합쳐져야 합니다. 그래야 saṃcetanā가 생겨나고, 그래야 saṅkhāra가 생겨납니다. 그것을 보아야 합니다.
arihatun vahansē siyalu saṁkhāranaṭa rōdha kaḷē nǣ. arihatun vahansē dænagattā. siyalu saṁkhāra aniccayi, dukayi anattayi kiyalā. atdækīma læbuvē. sabbē saṁkhāra aniccā ehema dækkā. siyalu saṁkhāra aniccayi kiyalā dækkā. hæbæyi aniccayi kiyalā dæka atahæriyē ataharinna puḷuvan koṭasa vitarak. kiraṇuvām pānakam ataharinna bæri koṭasak tiyenavā. sa upadiya śēṣayi. tamā piḷiban̆dava pævætmaṭa avaśya karana bæn̆dīmak tiyenavā nam ē ṭika ituru ǣ
arahant께서는 모든 saṅkhāra를 nirodha 하신 것이 아닙니다. arahant께서는 모든 saṅkhāra가 anicca, dukkha, anatta임을 아셨습니다. 겪어서 아셨습니다. ‘sabbe saṅkhārā aniccā’, 그렇게 보셨습니다. 모든 saṅkhāra가 anicca임을 보셨습니다. 하지만 anicca라고 보고 놓으신 것은 놓을 수 있는 몫뿐입니다. parinibbāna 하실 때까지 놓을 수 없는 몫이 있습니다. sa-upādisesa입니다. 자기를 이어가는 데 필요한 묶임이 있다면 그만큼은 남습니다.
bandha kiyana ekē bæn̆dīmpē karana dekak tiyenavā. ēkak tiyenavā. upadi bandhanaya ēkak tiyenavā. ēka tamayi bæn̆dunot tamayi galavāganna bæri. nidahasē pariharaṇaya karana ekak tiyenavā. ælakolē uḍa tiyena vatura biṁduva krama dehakin alakolē uḍa inna hik tamayi tævarilā hiṭennē eka. ekak tamayi notætævarī hiinnē. dæn nikan kolayakaṭa vatura biṁduvaṭinot kolē vatura biṁduva tiyenavā tævarak. ninlayaṭa vatura biṁduvak kaṭunahama vatura biṁduva kolēṭama tiyenavā. tævarennē nætuva. anna darā hiṭenavā nam yamī kāra valin darā hiṭinavā. saṁkhāra valin tævarenavā. saṁkhāra rōdhakaṭa va tævarennē nǣ. daralā hiṭenavā.
bandha(묶임)에는 두 가지가 있습니다. 하나는 upadhi 묶임으로, 묶이면 풀 수 없는 것입니다. 하나는 자유롭게 쓰는 것입니다. 잎 위의 물방울은 두 방식으로 있습니다. 하나는 묻은 채 있는 것이고, 하나는 묻지 않고 있는 것입니다. 보통 잎에 물방울이 떨어지면 잎에 물이 묻은 채 있습니다. 연잎에 물방울이 떨어지면 물방울은 잎 위에 있지만 묻지 않습니다. 이처럼 지니고만 있다면 kāra로 지니는 것이고, saṅkhāra로는 묻습니다. saṅkhāra를 nirodha 한 이에게는 묻지 않습니다. 지니고 있을 뿐입니다.
anupati śēṣa nirvaṇayaṭakam darā hiṭenavā. īṭa passē daranna dekak nǣ. karmaya piḷiban̆dava ōgē vigraha karalā dænaganna tiya
anupādisesa nibbāna에 이르기까지 지니고 있습니다. 그 뒤로는 지닐 것이 없습니다. kamma에 대해 그렇게 풀어 알아야 합니다.
gati sampattiya upadi sampattiya bāla sampatti, prayōga sampattiya metana hatarak tiyenavā. dæn mēkat hun̆gak vigraha karalā dænaganna ōnē ekak. sampattiyaṭa hō vipattiyaṭa mē dekaṭama patvena krama sāvak tiyenavā. dæn mēkē gati sampattiya, upadi sampattiya dæn mehema kala miśraṇaya tamayi mē liyavilā tiyennē. mēka pahaḷa vena kramayak tiyenavā. dæn yam samājayak hō pudgalayek dōṣaya vunot ē ara sampattiya tuḷin nægilā enna puḷuvan kramayak tiyenavā.
gati sampatti, upadhi sampatti, kāla sampatti, payoga sampatti, 여기 네 가지가 있습니다. 이것도 깊이 풀어 알아야 할 것입니다. sampatti에 이르는 방식과 vipatti에 이르는 방식이 넷씩 있습니다. 여기 gati sampatti, upadhi sampatti, 이렇게 섞여서 적혀 있습니다. 이것이 생겨나는 방식이 있습니다. 어떤 사회나 사람이 그르쳐졌다면 sampatti를 통해 다시 일어설 수 있는 방식이 있습니다.
dūṣiya vū mānasikatvayak æti kenāṭa nægenna ōna. eyā ādhāra karaganna ōnē prayōga sampattiya issellā. prayōga sampattiya tuḷin tamayi. eyā hon̆da pættaṭa hærenna ōnē. yamak mē lōkē yahapat yana sammatayak tiyenavā nam ē saman̆ga yōga venna ōnē. etakoṭa yōga kiyannē ēkayi. ē saman̆ga yōga velā ē saman̆ga ekatu vennē hon̆da dē saman̆ga. anna etakoṭa naraka dē saman̆ga tiyena āhārayen naraka dēṭa ena pætta atlā hon̆da dē saman̆ga ekatu venaka. naraka dē jīvat vennet āhārayakin. hon̆da dē jīvat vennet āhārayakin. āhārayak nætuva kisima gatiyak kisima deyak mē lōkē pævætmak næha.
더러워진 마음을 가진 이가 일어서려면 먼저 payoga sampatti를 의지해야 합니다. payoga sampatti를 통해 그는 좋은 쪽으로 돌아서야 합니다. 이 세상에 좋다는 약속이 있다면 그것과 이어져야(yoga) 합니다. yoga란 그것입니다. 그것과 이어져 좋은 것과 합쳐지는 것입니다. 그러면 나쁜 것과 이어진 먹이로 나쁜 쪽으로 가던 것을 버리고 좋은 것과 합쳐집니다. 나쁜 것도 먹이로 살고 좋은 것도 먹이로 삽니다. 먹이 없이는 이 세상에 어떤 버릇도, 어떤 것도 이어질 수 없습니다.
siyaluma pævætmaṭa satvayāgē siyalu pævætmaṭa āhārayak avaśyayi. gati pævætmaṭat āhārayak avaśyayi. viññāṇa vala pævætmaṭat āhārayak avaśyayi. viññāṇa valaṭa āhāraya saṁkhāra saṁkhāra āhāra kara viññāṇa jīvat venavā. saṁkhāra nirōdha kaḷot viññāṇaya nirōdha venavā. āhāra næti nisā nikan. āhāraya æti tanayi ēka pavatinnē. āhāra nætnam pavatinnē næhæ.
모든 이어감, 생명의 모든 이어감에는 먹이(āhāra)가 필요합니다. gati가 이어지는 데도 먹이가 필요합니다. viññāṇa가 이어지는 데도 먹이가 필요합니다. viññāṇa의 먹이는 saṅkhāra입니다. saṅkhāra를 먹이로 viññāṇa가 삽니다. saṅkhāra를 nirodha 하면 viññāṇa가 nirodha 됩니다. 먹이가 없으니 저절로 그렇습니다. 먹이가 있는 동안만 그것이 이어집니다. 먹이가 없으면 이어지지 않습니다.
itin api ḷan̆ga tiyennē pāpa viññāṇayak nam. ēkaṭa pāpa saṁkhāra āhāra karalā denakoṭa pāpa viññāṇa pahaḷa venavā. ēka mōranavā. ēka ē viññāṇaya næti karaganna ōna. ēka hædicca hæṭi dænagena hædicca hētuva dækalā hētuva nirōdha karalā phalaya nirōdha karaganna ōna. vena kramayak ē kara næ. yam saṁkhārayak pāpa nam apiṭa pāpa viññāṇayak ēken pahaḷa venavā. pahaḷa vecca pāpa viññāṇaya tava tavat jīvat vennē. pāpa saṁkhāraya yali yalien kayen vacanaya denakoṭa ēvā āhāra karagena. ē hiten kayen vacanayen pāpa saṁkhāra dena tākkal pāpa viññāṇaya næti karanna bæha. kramatāva ahuvelā næ. ehenam viññāṇa dænaganī viññāṇayaṭa hētuva dænaganī viññāṇa nirōdhaya dænaganī viññā nirōdha mārgaya dænaganī kiyana menna mē ṭiya dænaganna ōna.
그러니 우리에게 있는 것이 pāpa viññāṇa라면, 거기에 pāpa saṅkhāra를 먹이로 줄 때 pāpa viññāṇa가 생겨나고 무르익습니다. 그 viññāṇa를 없애야 합니다. 그것이 생긴 방식을 알고, 생긴 원인을 보고, 원인을 nirodha 하여 결과를 nirodha 해야 합니다. 다른 방법은 없습니다. 어떤 saṅkhāra가 pāpa라면 그것으로 pāpa viññāṇa가 생겨납니다. 생겨난 pāpa viññāṇa는 몸과 말로 pāpa saṅkhāra를 거듭 줄 때 그것을 먹고 더욱 살아갑니다. 마음과 몸과 말로 pāpa saṅkhāra를 주는 동안 pāpa viññāṇa를 없앨 수 없습니다. 그 이치를 붙잡지 못한 것입니다. 그러니 viññāṇa를 알고, viññāṇa의 원인을 알고, viññāṇa nirodha를 알고, viññāṇa nirodha의 길을 아는, 이것들을 알아야 합니다.
nǣ næ ē mohota katāvak metana næhæ. dæn api dakinnē mehemayi mohoteda kiyana katāvēdī api tērum ganna ōnē ekak tiyenavā. apiṭa yamkisi krama dekak tiyenavā. ēkak tamayi pūrva bhāga kramaya. īḷan̆ga eka tamayi atdækīm labana mohota pūrvabhāga kramayaṭa manasa vaḍāgattaṭa passē ōkaṭa kiyanavā pūrva bhāga pratipadāva
아니요, 그 ‘순간’ 이야기는 여기 없습니다. ‘순간’이라는 이야기에서 우리가 알아야 할 것이 있습니다. 두 방식이 있습니다. 하나는 pubbabhāga 방식이고, 다음은 겪어 아는 순간입니다. pubbabhāga 방식으로 마음을 닦는 것, 그것을 pubbabhāga paṭipadā라 합니다.
pūrva bhāga pratipadāven diyuṇu vecca kenāṭa ē mohotē enakoṭa yamkisi pāpayak hō enakoṭa ē mohotēmē ara pūrva bhāga pratipadāya puhuṇu nisā. mēka pāpayak kiyalā evalē væṭahenavā. eyā ē mēka pāpayak kiyalā ævalē væṭahenna pūrva bhāga pratipadāva vaḍalā tiyenna ōnē. pūrva bhāga nuvana paḷamuva pahaḷa veyi maga næ pasuva pahaḷa vē. kivvē ēkayi. paḷama pūrva bhāga nōna tiyenna ōnē. pūrva bhāga nōna vaḍanna tiṭa mārggnānaya pahaḷa venavā kivvat venna hētu næha. paḷamu pūrva bhāga nuvaṇa pahaḷa velā tiyenna ōnē. ehenam pūrva bhāga
pubbabhāga paṭipadā로 자란 이에게 그 순간이 와서 어떤 pāpa가 오면, pubbabhāga paṭipadā로 익혔기에 그 순간 바로 ‘이것은 pāpa다’ 하고 그때 알아차립니다. 그때 ‘이것은 pāpa다’ 하고 알아차리려면 pubbabhāga paṭipadā를 닦아 두어야 합니다. ‘pubbabhāga 앎이 먼저 일어나고 magga 앎은 뒤에 일어난다’고 한 것이 그것입니다. 먼저 pubbabhāga 앎이 있어야 합니다. pubbabhāga 앎을 닦지 않고 magga ñāṇa가 일어난다고 해도 그럴 까닭이 없습니다. 먼저 pubbabhāga 앎이 일어나 있어야 합니다.
velā tiyenna ōnē. ehenam pūrva bhāga nuvaṇadī atītayē vecca ēvaṭa atītayē haṭagattaṭa mokada vunē? dæn haṭaganna ēvaṭa mokada vennē? vatu haṭagattot mokada vennē kiyalā pūrva bhāga nuvanin kalpanā karalā kalpanā karalā sihi karalā sihi karalā purudu venna ōnē. etakoṭa pūrva bhāga nuvana væḍenavā. etakoṭa ē tuḷin dakinavā. mēvā harayak næti dēval. īṭa passē æhæṭa rūpayak pēnakoṭa kaṇa saddayak æhenakoṭa ē mohotē enakoṭama anna ēka væṭahena velāvēdī magaphalayak labanavā.
그러면 pubbabhāga 앎으로, 과거에 생긴 것들, 과거에 생긴 것에 무슨 일이 있었는가, 지금 생기는 것에 무슨 일이 일어나는가, 앞으로 생기면 무슨 일이 일어나는가를 생각하고 또 생각하고, 떠올리고 또 떠올려 익혀야 합니다. 그러면 pubbabhāga 앎이 자랍니다. 그러면 그것으로 이것들이 알맹이 없는 것임을 봅니다. 그 뒤 눈에 형상이 보이고 귀에 소리가 들릴 때, 그 순간 오자마자 그것을 알아차리는 때에 magga phala를 얻습니다.
anna maganna pasuva pahala vēviya kivvē anna ēkayi. itin mē yam kenek dæn apiṭa dæn dīlā tiyena kramayaṭa atītaya amata karanna ādī vaśayen dilā dæn dæn mohota ganna kiyalā kiyanakoṭa ēka api visin karana ekak nemeyi tērena ekak.
‘magga 앎은 뒤에 일어난다’고 한 것이 그것입니다. 그러니 지금 우리에게 주어진 방식대로 과거를 잊으라는 둥, 지금 이 순간을 잡으라고 할 때, 그것은 우리가 하는 것이 아니라 알아지는 것입니다.
api itin vaḍanna ōnē samādhiyaṭa avaśya karana sīlaya gahak hiṭa bījayak hiṭavāgatta govayāṭa kan̆denavā, malphala avas mokada goviyā karanna ōnē kiyalā budurajāṇan vahansē ahanavā.
우리는 samādhi에 필요한 sīla를 닦아야 합니다. Buddha께서 물으십니다. 씨앗을 심은 농부에게 줄기가 자라고 꽃과 열매가 맺히려면 농부는 무엇을 해야 하는가?
svāmīni sātu karanna ōnē. ē sāttuvaṭa amatarava kan̆da væḍēvā, malphala læbēvā kiyalā tavat karanna deyak govilā tiyenavada kiyalā ahanavā. nǣ svāmīni hariyaṭa karanna goiyā. sātuva karanna ōnē ē deka onnā. mahaṇeni ē vagē mē kusala sīlaya tamayi sāttuvē. samādhiya kan̆da kiyalā hitāganna pragnāva malaphala kiyalā hitāganna samādhiya avaśya nam pragnāva avaśya nam sāttu karanna sā karanakoṭa dharmatāvayak tamayi samādhiya læbilā maḷa palenna pragnāva pahaḷa vena eka ehenam samādhiyaṭa pragnāvaṭayi amutuven karanna deyak nǣhæ kiyalā pēnavā. namut mē
‘스승이시여, 돌봐야 합니다.’ ‘그 돌봄 말고 줄기가 자라라, 꽃과 열매가 맺혀라 하고 농부가 따로 할 것이 있느냐?’ ‘없습니다, 스승이시여. 농부는 돌봄만 제대로 하면 됩니다. 그 둘을 원한다면요.’ ‘비구들이여, 이와 같이 kusala sīla가 돌봄이다. samādhi를 줄기로, paññā를 꽃과 열매로 여겨라. samādhi가 필요하고 paññā가 필요하면 돌보아라. 돌보면 samādhi를 얻고 꽃과 열매처럼 paññā가 일어나는 것이 dhammatā다.’ 그러니 samādhi와 paññā를 위해 따로 할 것이 없다는 것이 보입니다.
karanna deyak nǣhæ kiyalā pēnavā. namut mē kālē venava karanna samādhiya vaḍanna pragnāva pahaḷa karanna samādhi bhāvanāva pragnā bhāvanā kiyalā dēkut hadāgannavā. sīla bhāvanāva pættaka dānavā. samādhi bhāvanāva vaḍanna yanavā. etakoṭa kohomada karannē?
그런데 요즘은 다르게 합니다. samādhi를 닦고 paññā를 일으키려고 samādhi bhāvanā, paññā bhāvanā라는 것을 만들어 냅니다. sīla bhāvanā는 한쪽에 치워 둡니다. samādhi bhāvanā를 닦으러 갑니다. 그러면 어떻게 됩니까?
ē nisāma lōka satyayā dannē nǣha samādhiya læbena kramaya. ē nisāma samādhiya labanna bæ. kan̆da læbēvā, kan̆da læbēvā kiyalā govayā hiṭiya sātu nokaḷa eyāṭa kavadāvat kan̆dak hamba vennē næhæ. anē maṭa mal phala læbēvā kiyalā koccara hiṭiyat mal phala læbennē næhæ. ē deka onnam. eyā sāttuva karanna ōna. nna ēka upamāvak.
그래서 세상 사람들은 samādhi 얻는 법을 모릅니다. 그래서 samādhi를 얻지 못합니다. ‘줄기가 생겨라, 줄기가 생겨라’ 하고 농부가 앉아만 있고 돌보지 않으면 결코 줄기를 얻지 못합니다. ‘아, 꽃과 열매가 맺혀라’ 하고 아무리 있어도 맺히지 않습니다. 그 둘을 원한다면 돌봐야 합니다. 그것이 한 비유입니다.
tavat upamāvak pennanavā kiliyekuṭa bitara aṭak 12k 16k ādī vaśayen tibbo. kikili mokada karannē kiyalā ahanavā. kikili svabhāvayama ē bitta uṇusum karanavā rakinavā. mē bittara uṇusum karana bitta rakina kikiliṭada? anē maṭa ahaval davasē pæṭavu læbēvā ahaval davasē pæṭayi læbuva kiyalā hitannat ōnē næda ehemak ē kilaṭa enavada kiyalā ahanavā. kirilaṭa ehema hituvillak næ. namut kagilika væḍiyi kagili karanavā. bittara mōranavā kili mōravanavā nemeyi. uṣṇa vædenakoṭa bittarē mērīma svabhāvayak. pæṭiyā mayarilā enna eka pavabhāvayak. pæṭiyā eḷiyaṭa ennē vitarē piidāgena kiiliga væḍē karapuvahama. etakoṭa pæṭiyā læbenavā.
또 한 비유를 보여주십니다. 암탉에게 알이 여덟, 열둘, 열여섯 개 있다면 암탉은 무엇을 하는가 물으십니다. 암탉은 본디 그 알들을 따뜻하게 하고 지킵니다. 알을 품고 지키는 암탉이 ‘아, 아무 날 병아리가 나오라, 아무 날 병아리를 얻었으면’ 하고 생각할 필요가 있는가, 그런 생각이 그 암탉에게 드는가 물으십니다. 암탉에게는 그런 생각이 없습니다. 암탉은 암탉의 일을 합니다. 알이 여무는 것이지 암탉이 여물게 하는 것이 아닙니다. 따뜻함이 닿으면 알이 여무는 것은 본성입니다. 병아리가 자라 나오는 것도 본성입니다. 암탉이 제 일을 하면 병아리가 알을 깨고 나옵니다. 그러면 병아리를 얻습니다.
menna mēkat budurajāṇan vahansē upamāvaṭa dīlā tiyenēvā. samādhiyayi, pragnāvayi avaśya kenek innavā nam kihigili bittarē uṇusum karanavā vāgē sīlaya vaḍanna. kusala sīlaya balanna nikanma sīlaya nemeyi. kusala sīlaya. kusala sīlaya væḍuvot samādhiyayi pragnāvayi matuvelā enavā. sīla sampanna
Buddha께서는 이것도 비유로 주셨습니다. samādhi와 paññā가 필요한 이가 있다면 암탉이 알을 품듯 sīla를 닦으라. 그냥 sīla가 아니라 kusala sīla를 보라. kusala sīla를 닦으면 samādhi와 paññā가 떠올라 옵니다.
pragnāvayi matuvelā enavā. sīla sampanna silvatnaṭa abhavipratisāraya upadīvavāya cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya apiṭa kiyannē viparisara bavaṭa kæramena bava sīla sampanna nam yam silvat kenekuṭa ē sīlaya sampanna silvatnaṭa abhipatiraya gæna hitanna deyak nǣha. kampaha bavaṭa pat venavā. abhavipratisāraya upanna ohuṭa pramōdaya upadīvāya cētanāven kaṭayuttak æta læbīma dharmatāvaya pramuditaya ara prītiya upadīvāya cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya prīti manas ætta ahaṭa passaddhiya hevat kælluva upadīvayi cētanāven kaṭayuttak nætta læbīma dharmatāvaya praśbdaya ættāhara sukhaya upadīvayi cētanāven kaṭayuttak nætta læbīma dharmatāvaya sukhita sit ættā āhara samādhiya labī cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya
‘sīla를 갖춘 이에게 후회 없음(avippaṭisāra)이 생겨라’ 하는 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다. 곧 sīla를 갖춘 이는 후회 없음에 대해 생각할 것이 없습니다. 저절로 그렇게 됩니다. 후회 없는 이에게 ‘기쁨(pāmojja)이 생겨라’ 하는 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다. 기쁜 이에게 ‘pīti가 생겨라’ 하는 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다. pīti가 있는 이에게 passaddhi, 곧 가라앉음이 생겨라 하는 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다. passaddhi가 있는 이에게 sukha가 생겨라 하는 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다. sukha로운 마음을 가진 이에게 samādhi를 얻으리라 하는 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다.
samādhiyaṭa karanna hæriya kiyā tiyennē lassana. cētanākaraṇīya sūtraye hon̆daṭa pæhædiliva vigraha karanā. sūtra kīhapayama tiyenavā.
samādhi에 이르는 길을 말한 것이 아름답습니다. Cetanākaraṇīya sutta에서 아주 분명히 풀이합니다. 여러 경에 나옵니다.
samādhi sit ætta ohuṭa yathābhūtava dakimī danimī cētanāven kaṭayuttak næta læbīma dharmatāvaya yathābhūtava daknā hara dannāhaṭa virāgayaṭa pæmiṇīmē cētanāven kaṭayuttak æta læbīma dharmatāvaya. virāgikayāṭa vimukti gnāna darśanaya pasak karamī cētanāven kaṭayuttak nætævīma dharmatāvaya. mesē kusala sīlayē avit pratisārayat, aviprati pramōdhayat, pramōdayē prītiyat, prītiya, praśabdiyat, praśabdiya sukhayat, sukhaya samādhiyat samādhiyē yathābhūtat gnāna darśanayat, yathābhūtat gnāna darśanaya nirvēdayat, nirvēdayē virāgayat, virāgaya vimukti gnāna darśanayak labā dīryayōma dharmaya pavatvayi nirvāṇa paraseraṭa yāma san̆dahā dharmayōma dharmaya puravayi. meccara pæhædili karalā dīlā tiyena dēśanā pæhædiliva tiyeddi. mokakda karannē?
samādhi 마음을 가진 이에게 ‘있는 그대로 보리라, 알리라’ 하는 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다. 있는 그대로 보고 아는 이에게 virāga에 이르는 것도 cetanā로 할 일이 없다, 얻는 것이 dhammatā다. virāga 한 이에게 vimutti ñāṇadassana를 깨달으리라 하는 cetanā로 할 일이 없다, dhammatā다. 이렇게 kusala sīla에서 후회 없음, 후회 없음에서 기쁨, 기쁨에서 pīti, pīti에서 passaddhi, passaddhi에서 sukha, sukha에서 samādhi, samādhi에서 yathābhūta ñāṇadassana, yathābhūta ñāṇadassana에서 nibbidā, nibbidā에서 virāga, virāga에서 vimutti ñāṇadassana를 얻게 하여, dhamma가 dhamma를 흐르게 하고 nibbāna의 저 언덕으로 가려고 dhamma가 dhamma를 채웁니다. 이렇게 분명히 밝혀 준 설법이 분명히 있는데 무엇을 합니까?
tripiṭakaya pættakin tiyalā peḷa dahama pættakin tiyalā viśuddhi mārgaya kiyana pas hadāgata potak mudun malkaṭagena ācāryavāda vaśayen dunna ekak ēkenma bhāvanā karanna yanavā. læbuva kenek inna anna varadinna kiyalā.
tipiṭaka를 한쪽에 두고 pāḷi 본문의 dhamma를 한쪽에 두고, 뒤에 만든 Visuddhimagga라는 책을 머리에 이고, ācariyavāda로 주어진 것으로만 bhāvanā를 하러 갑니다. 그래서 얻은 이가 있습니까? 바로 그래서 어긋나는 것입니다.
itin metanadi api daka ganna næhæ mē ākārayen api dæn upayōga sampattiya opa upayōga sampattiya anna dæn apiṭa sīla api gattā nam yamkam kusala sīlayak væḍiyannē. onna prayōgaya prayōga sampattiya kivvē ōkayi. onna prayōga sampattiya karagena yanna mokada nnē? eyāṭa upadinavā gati sampattiya tibuṇā naraka gatiya duru velā hon̆da gatiya pahaḷa venavā. anna gati sampattiya pahaḷa vena hæda.
그러니 여기서 우리가 보아야 할 것은 이렇습니다. payoga sampatti, 곧 우리가 sīla를 지녀 어떤 kusala sīla를 닦는다면 그것이 payoga입니다. payoga sampatti란 그것입니다. payoga sampatti를 해 나가면 어떻게 됩니까? 그에게 gati sampatti가 생깁니다. 나쁜 버릇이 사라지고 좋은 버릇이 생깁니다. 그것이 gati sampatti가 생기는 방식입니다.
dæn gati sampattiya pahaḷa vennaṭa ohugē parisaraya ohu æsuru karana katāva sakas venna paṭan gannavā gatiya satu. ē gatiya satudā. matuvelā kāla sampattiya haṭagannā. ē kāla sampattiya paribhōgava karannā vū ohuṭa piṭa kaya nirōgīvō upadi sampattiya haṭagannavā. upadi sampattiya kiyannē rata hita nirōgīva tamanṭa avaśya karana kāraṇayaṭa āvasē pahasutāvabhāvaya sæla tiyenavā. onna sampattiya hatara.
gati sampatti가 생기면 그의 둘레, 그가 가까이하는 것들이 그 버릇에 따라 짜이기 시작합니다. 그 버릇에 따라 떠올라 kāla sampatti가 생겨납니다. 그 kāla sampatti를 누리는 그에게 몸이 건강해지고 upadhi sampatti가 생겨납니다. upadhi sampatti란 몸과 마음이 건강하여 자기에게 필요한 일에 편안함이 갖추어진 것입니다. 이것이 네 가지 sampatti입니다.
sampattiyak labāgena inna pudgalayaṭa vipattiyaṭa pat vennat miniha prayōga vipattiya ganna. aragena duṣcarita pættaṭa kaṭayutu karanna paṭan gannavā. anna ara sīla pætta venakoṭa dussīla pætta gannavā. gattahama gatiya dussīla venavā. gati sampattiya velā gati vipattiyaṭa vanavā. kāla vipatiyaṭa pat velā hiṭan kāla vipatiyen parisara vināśayaṭa pat venavā. ē parisara vināśaya ætuḷu karannā vū lōka satyayāṭa upadi vipattiya haragena vināśa venavā. noyek leṭara hōgē mānasika dukdara kāyika mānasika ābādha okkolama haṭaganna
sampatti를 얻은 사람이 vipatti에 빠지는 것도 payoga vipatti를 취해서입니다. 그것을 취해 나쁜 행실 쪽으로 움직이기 시작합니다. sīla 쪽 대신 dussīla 쪽을 취합니다. 그러면 버릇이 dussīla가 됩니다. gati sampatti가 gati vipatti가 됩니다. kāla vipatti에 빠지고, kāla vipatti로 둘레가 망가집니다. 그 망가진 둘레에 사는 세상 생명에게 upadhi vipatti가 생겨 무너집니다. 갖가지 병, 마음의 괴로움, 몸과 마음의 탈이 모두 생깁니다.
ōka ekkenekuṭa poduvet ganna puḷuvan. podu samājayaṭa poduvet ganna puḷuvan. budurajāṇan vahansē mē muḷu podu samājayakma pirihena hæṭit diyuṇu vena hæṭit oya magin dēśanā karalā tiyenavā.
이것은 한 사람에게도, 사회 전체에도 들어맞습니다. Buddha께서는 사회 전체가 무너지는 방식과 일어서는 방식도 이것으로 설하셨습니다.
yamkisi sampattiyak æti kālaye yamkisi raja kenek prayōga vipattiya tuḷin væradi væḍa karanavā. sajjuranṭa upades hambennē purōhitiyāgē. purōhitiyā væradiṭa upades dunnahama mokada karannē? sajjuruvō ēka anugamanaya karalā væradi pætta gannē. anna gattaṭa pattē prayōga vipattiyaṭa bahivā. ē prayōga vipattiya nisā pudgalayangē mānasikatvaya venas velā gati vipatiyaṭa bahilā.
어떤 sampatti가 있는 때에 어떤 왕이 payoga vipatti로 그릇된 일을 합니다. 왕은 purohita에게서 조언을 받습니다. purohita가 그릇되게 조언하면 어떻게 됩니까? 왕은 그것을 따라 그릇된 쪽을 취합니다. 취하면 payoga vipatti에 빠집니다. 그 payoga vipatti 때문에 사람들의 마음이 바뀌어 gati vipatti에 빠집니다.
dæn gati narakayi. gati narak venakoṭa irahan̆ḍayen piṭa payinna anna viśvaya gæna kiyā tiyennē. etakoṭa gati apē tiyena hon̆da gati hō naragimē viśvayaṭa balapā nǣha. īrahayen piṭa pahinavā. piṭa pæla gaman karanakoṭa nakṣa tārakādī siyallama tiyena ēvā kasayen piṭælā viruddhava kriyātmaka venna paṭan gannavā. mē anuva lōkayē hamana vāta vēga venas venavā. kāla venas venavā. ē venas velā gihillā hitannavā. anna ē pudgalayāṭa kāla vipattiyaṭa hētu venna paṭan gannavā.
이제 버릇이 나쁩니다. 버릇이 나빠지면 천체가 궤도에서 벗어납니다. 우주에 대해 말한 것이 바로 이것입니다. 우리에게 있는 좋은 버릇이나 나쁜 버릇이 우주에 영향을 주지 않겠습니까? 궤도에서 벗어납니다. 벗어나 움직이면 별과 행성 같은 모든 것이 궤도에서 벗어나 거꾸로 작용하기 시작합니다. 그에 따라 세상에 부는 바람의 세기가 바뀝니다. 철이 바뀝니다. 그렇게 바뀌어 가면 그것이 그 사람에게 kāla vipatti의 원인이 되기 시작합니다.
ē velāvēdī mokada vennē? venasaka sulan mārga nisā. ē sulan novadina tæna deviyangē dēvamāna tiyenavā ahas deviyangē. ēvat kampā venna paṭan gannē. dēvatāva kōpa venna paṭan gannavā. āya gati pattiya balavat velā kalaṭa væhi vahinna nætuva yanavā. akalaṭa væhi vahenavā. niyama vidihaṭa væssennē nætuva yanavā. nonisi vidihaṭa væssenavā. sarusāra vidihaṭa væsak nætuva yanavā. mē ākārayen anna lōka kāla vipatti haragena lōkaya kālaya venas velā yanavā. etakoṭa satyabhōga hariyaṭa pæhennē næti venavā. rasayen pūrṇa nætuva yanavā. sasayen torava hīna vū pratyabhōga varada manussayāṭa kāyika saha mānasika rōgābāda haṭaganna hētu velā pirihilā yanavā. anna ayisærayāva upadīpiyenavā.
그때 무슨 일이 일어납니까? 바람길이 바뀌어서, 바람이 닿지 않는 곳에 있던 신들의 궁전, 하늘 신들의 궁전들도 흔들리기 시작합니다. 신들이 노하기 시작합니다. 또 vipatti가 강해져 제때 비가 오지 않게 됩니다. 때 아닌 때 비가 옵니다. 알맞게 비가 오지 않게 됩니다. 마땅치 않게 비가 옵니다. 넉넉하게 비가 오지 않게 됩니다. 이렇게 세상에 kāla vipatti가 생겨 세상의 철이 바뀌어 갑니다. 그러면 곡식이 제대로 익지 않게 됩니다. 맛이 꽉 차지 않게 됩니다. 맛 없는 낮은 곡식을 먹는 사람에게 몸과 마음의 병이 생기는 원인이 되어 무너져 갑니다. 바로 upadhi vipatti가 생깁니다.
dæn hon̆da lassanaṭa vigraha karalā tiyenavā. hadāgannet ehemayi. samājaya hadāganna ōna nam siyallōma ekatu velā prayōga sampattiyaṭa bahinna ōna. prayōga sampattiyaṭa pæssa gati sampattiya lōkaya nægilā ennē. etakoṭa āya særayak ara kaṣa gata venavā niyama vidihaṭa tirahan̆ḍa. kagata vunāhama ara kulan pāravalalā āyet vidihaṭa hariyanavā. dēvatāva satuṭu venavā. kalaṭa væhinna paṭan gannā. væsa saśrīka væssak bavaṭa pat venavā. eban̆duvannā vū saśrīken nægena kiyana bhavabhōga pōṣaṇaya rasayen agra. ēvā pariharaṇaya karana manussayāṭa nirōgībhāvaya læbilā ē vagē śaktiya læbilā kāyika mānasika suvaya læbilā āyē sakasatika bavaṭa pat velā ara upadi sampattiyaṭa pat venavā. hadāganna etarama.
아주 아름답게 풀이되어 있습니다. 바로잡는 것도 그렇게 합니다. 사회를 바로잡으려면 모두가 함께 payoga sampatti에 들어야 합니다. payoga sampatti 뒤에 gati sampatti로 세상이 일어섭니다. 그러면 다시 천체가 제 궤도에 듭니다. 궤도에 들면 바람길이 다시 바로잡힙니다. 신들이 기뻐합니다. 제때 비가 오기 시작합니다. 비가 넉넉한 비가 됩니다. 그렇게 넉넉하게 자란 곡식은 영양과 맛이 으뜸입니다. 그것을 먹는 사람에게 건강이 생기고 그만한 힘이 생기고 몸과 마음이 편안해져 다시 풍요로워지고 upadhi sampatti에 이릅니다. 바로잡는 길이 그만큼입니다.
itin oya deka ærennada? oya budu dahama ahak karalā koccara vēda gæhuvat koccara pōra dæmmat saśrīka lōkayak ehema hadanna bæhæ ē jātiyen monavā æhuvat ē nisā tamayi oya pōra dānennē nætuva bēs gahana innē nætuva kōṭi gāna senan̆ga innakoṭa sasarikat vennē raja kālē tibuṇā kiyalā kiyannē uddāmaya vīnna nemeyi kramaya tæna innē apit ēka anugamanaya karanna ē kālē uddāma venna deyak næhæ krama prayōga sampattiya tibicca nisā okkoma tibunē dæn prayōga vipattiya anugamanaya karana gaman ādī raja kālaya ēvā varṇanā karakaṭa uddāma ve apiṭa væḍak vennē næhæ. itin yathārthaya dahamē piṭa pænalā api væradi pættaka uddāmaya vevī innavā jātika abhimānaya kiya.
그 둘 말고 다른 길이 있습니까? 이 Buddha의 dhamma를 치워 두고 아무리 농약을 치고 거름을 줘도 그렇게 풍요로운 세상을 만들 수 없습니다. 어느 겨레에게 물어도 그렇습니다. 그래서 거름도 주지 않고 농약도 치지 않고 몇 천만 사람이 살 때에도 풍요로웠다는 왕의 시절 이야기는 들뜨라고 하는 것이 아니라, 거기 방식이 있으니 우리도 그것을 따르라는 것입니다. 그 시절을 두고 들뜰 것이 없습니다. payoga sampatti가 있었기에 모든 것이 있었습니다. 지금 payoga vipatti를 따르면서 옛 왕의 시절을 칭송하며 들떠 봐야 우리에게 소용없습니다. 그런데 실상의 dhamma에서 벗어나 우리는 그릇된 쪽에서 겨레의 자부심이라며 들떠 있습니다.
jātika abhimānaya kivvā misak ē jātika abhimānaya esē hædunē mona dharma haṭāvakada kiyalā dækennē. ēka pennuvē budu dahame. ē budu dahama anugamanaya kara pættaka dālā. ada venakoṭa karannē mokakda? prayōga vipattiyaṭa væḍa kaṭayutu karaganna gaman atīta śrī vibhūtiya varṇā kara kara innavā. itin adat atīta śrī vibhūtiya onnanam ē vagē. ēkaṭa hētukāra vana dharmaya dharmayen tērum aragena ēka anugamanaya kara gattot taman kavu amutuven karanna deyak næhæ. bohōma pahuven kīpatenna inna puḷuvan. edāṭa bē gahanna ōnet næhæ, pōra gahanna ōnet næhæ. baubhōga sampat aḍu vennet næha. siyallema pūrṇaya
겨레의 자부심을 말하지만 그 자부심이 어떤 dhamma의 길로 그렇게 생겼는지는 보지 못합니다. 그것을 보여준 것이 Buddha의 dhamma입니다. 그 dhamma를 따르는 것은 한쪽에 치워 두었습니다. 오늘 무엇을 합니까? payoga vipatti로 살아가면서 옛 영화를 칭송만 하고 있습니다. 오늘도 옛 영화를 원한다면, 그 원인이 되는 dhamma를 dhamma로 알아듣고 따르면 따로 할 것이 없습니다. 아주 넉넉하게 살 수 있습니다. 그날에는 농약 칠 필요도, 거름 줄 필요도 없습니다. 먹을거리와 재물이 줄지도 않습니다. 모든 것이 가득합니다.
oya ṭika vigraha karaganna ōnē ēka gr̥hapatiya mē bhavehi ipadīma satara ākāraya mē lōkayē kenek salpa vū ālōkaya vaḍā parittābha aramuṇu koṭa marennavatu paritattābha deviyan atara ipadī mahat vū ālōkaya vaḍā apamāna deviyan atara upadinavā. apirisidu vū ālōkaya vaḍā saṁkiriṭṭa vū dēvatāvan atara upadinavā. etakoṭa mehi ālōkaya mahat vū ālōkaya kiriṭiya ālōkaya pirisidu ālōkaya lesa bhāvanā balanavā yanu kohomakdaya pæhædili karanna. dæn mē ṭika tamayi metana mē apiṭa meccara kiyavunē.
그것들을 풀어 알아야 합니다. (질문) ‘gahapati여, 이 bhava에 태어남에는 네 가지가 있다. 이 세상에서 어떤 이는 작은 빛을 닦아 parittābha를 대상으로 하여 죽으면 parittābha 신들 사이에 태어나고, 큰 빛을 닦아 appamāṇābha 신들 사이에 태어나고, 깨끗하지 않은 빛을 닦아 saṃkiliṭṭha 신들 사이에 태어난다.’ 여기서 빛, 큰 빛, 더러운 빛, 깨끗한 빛으로 bhāvanā를 닦는다는 것이 무엇인지 밝혀 주십시오. 이것이 여기서 우리에게 읽힌 것입니다.
dæn metana tiyenavā ālōka hatara ākārayak gæna pennalā. dæn parit aramuṇu koṭa dæn mēkedi tiyennē bauddhayinṭa pennalā tiyennē podu bhāvanāva maitrī bhāvanāva mē maitrī bhāvanāva mul karagena pudgalayō vaḍanavā. dæn tamāṭayi tamā avaṭa pradēśayaṭayi sīmā karalā maitriyē. mama niduk vevā, nirōgī vevā, suvapat vemmā, duken midemvā. ē vagēma māgē gamē aya itin eyādi vaśayen sīmā karalā badāgannavā. ē sīmā maṭṭamēdī yam kenek etanin ē maṭṭamēdī maḷot ehema parittāpa deviyan atara upadinavā. ālōkaya ṭikayi væḍuvē ṭikayi læbennē. hētuṭa anuvayi phalaya. ālōka kivvē anna ēkayi. dæn ālōka kiyana vacanaya
여기 네 가지 빛을 보여줍니다. paritta를 대상으로 — 여기서 불자들에게 보여준 것은 공통 bhāvanā인 mettā bhāvanā입니다. 이 mettā bhāvanā를 바탕으로 사람들이 닦습니다. 자기와 자기 둘레로 한정하여 mettā를 닦습니다. ‘내가 괴로움 없기를, 병 없기를, 편안하기를, 괴로움에서 벗어나기를. 또 우리 마을 사람들도’ 하는 식으로 한정하여 품습니다. 그 한정된 정도에서 어떤 이가 죽으면 parittābha 신들 사이에 태어납니다. 빛을 조금 닦아 조금 얻습니다. 원인에 따라 결과입니다. 빛이라 한 것이 그것입니다.
kivvē anna ēkayi. dæn ālōka kiyana vacanaya tōrāganna ōnē. ālōka kiyannē eḷiyaṭada? mē pēna vidyāmānalā eḷiyaṭa ehenam mokakda kiyalā dakinna ōnē? mē eḷiya ālōka lakṣaṇaya. ālōka manasaka tiyena uruma uruma lakṣaṇa svabhāvaya tamayi mē eḷiya kiyalā kiyannē. eḷiya væṭena eka. lōka kiyana ekē anit pætta ālōka alōka ālōka lōka athærapu pættaṭayi ālōkaya ennē. lōkē allannē monavada? an̆duru vennē? an̆dura kiyannē mokakda? āpu dura ādura an̆dura. ālōkē ālōka an̆durayi ālōkayi tōrāganna ōnē.
이제 āloka라는 말을 가려내야 합니다. āloka가 밝음입니까? 보이는 전깃불 같은 밝음이라면 무엇인지 보아야 합니다. 이 밝음은 āloka의 특징입니다. āloka 마음에 있는 타고난 특징, 성질을 이 밝음이라 합니다. 밝음이 드는 것입니다. loka의 반대쪽이 āloka, a-loka입니다. loka를 버린 쪽으로 āloka가 옵니다. loka가 붙잡는 것은 무엇입니까? 어두워지는 것입니까? 어둠(andura)이란 무엇입니까? ‘āpu dura’, 곧 떠나온 거리가 andura, 어둠입니다. 어둠과 빛을 가려내야 합니다.
mē lōka satvaya mē lōkē ārambhaya haṭagannakoṭa mokada lōkayak vināśa velā yali sakvalak bihi velā ævidilā ārambhaka manussa lōkē enakoṭa ara brahma kāyikama brahma kākāyaka ē brahmayō eten yutelā brahma kalpika manussayat bævin upadinavā. menna mē upadina kālē dasa akusal karana mānasikatvayak nǣha. āpu lōka hæṭiya ehemayi. āpu lōkē hiṭiya alōbha advēśa amōha guṇaya etana in̆dalā mē dasa akusal æsuru karannē lōbhayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa patveī āpu dura tamayi ada mē innē. koccara dura ævidilāda edā hiṭapu tæna
세상이 처음 생겨날 때, 한 세계가 무너지고 다시 cakkavāḷa가 생겨나 처음 사람 세상이 올 때, brahma 무리의 brahma들이 거기서 죽어 brahma 같은 사람으로 태어납니다. 이렇게 태어나는 때에는 열 akusala를 짓는 마음이 없습니다. 처음 세상의 모습이 그렇습니다. 처음 세상에 있던 것은 alobha, adosa, amoha의 덕이었습니다. 거기서부터 열 akusala를 가까이하며 lobha, dosa, moha에 빠져 떠나온 거리가 오늘 우리가 있는 곳입니다.
innē. koccara dura ævidilāda edā hiṭapu tæna āpu dura narakaṭa ā hiṭapu hindā dasākusala sahita vecca nisā. āpu dura āra an̆dura vuṇā. anna dasākusal æsuru karanakoṭa yam lakṣaṇayak lōkē pahaḷa venada an̆duru lakṣaṇayak. an̆durē lakṣaṇaya tamayi an̆dura. pēnna nætika āpahu giyā nam āpu lōkē satyayaṭa giyā nam alōbha advēśa amōhayayi. ēkē lakṣaṇaya yamak pēna væṭahena svabhāvaya ālōkaya
그때 있던 곳에서 얼마나 멀리 왔습니까. 나쁜 쪽으로 떠나와 열 akusala를 지니게 되었으니 떠나온 거리(āpu dura)가 어둠(andura)이 되었습니다. 열 akusala를 가까이할 때 세상에 생기는 특징은 어두운 특징입니다. 어둠의 특징이 어둠입니다. 보이지 않는 것입니다. 돌아간다면, 처음 세상의 참으로 돌아간다면 alobha, adosa, amoha입니다. 그 특징, 무엇이 보이고 알아지는 성질이 āloka입니다.
mē api alōbha advēśa amōha pættaṭa hita væḍuvot api yannē ālōka pættaṭa ē mamat niduk vevā, nirōgī venvā, suvapat vemmā, duken midiremā vaṭina pirisada ādi vaśayen mē gamē inna pirisada gattahama ē maṭṭamaṭa vihidenavā. mokakda lōkē allana pætta nemeyi tiyennē. niduk nirōgī suvapat dukin midīma kiyana mē hatarē yathāyen dænagattā ēka alōbha advēśa amōha pætta. anunṭa hina gæhuva kama nǣhæ maṭa hari yanam kima lōbha, dvēśa, mōha pætta. ē pætten anit pætta tamayi mē yannē āpahuravaṭa etakoṭa ālōka pætta. ālōka pættē svabhāvaya dænena pēna svabhāvaya
우리가 alobha, adosa, amoha 쪽으로 마음을 닦으면 āloka 쪽으로 갑니다. ‘나도 괴로움 없기를, 병 없기를, 편안하기를, 괴로움에서 벗어나기를, 둘레 사람들도’ 하고, 이 마을 사람들까지 품으면 그만큼 퍼집니다. 그것은 세상이 붙잡는 쪽이 아닙니다. 괴로움 없음, 병 없음, 편안함, 괴로움에서 벗어남이라는 이 넷을 참으로 알았다면 그것은 alobha, adosa, amoha 쪽입니다. 남이 죽든 말든 나만 잘되면 된다는 것은 lobha, dosa, moha 쪽입니다. 그 반대쪽, 곧 돌아가는 길이 āloka 쪽입니다. āloka 쪽의 성질은 알아지고 보이는 성질입니다.
adu an̆duru pætta hevat āpu dura svavāraya akusalayaṭa bæsahama nodæna nopena svabhāvaya. nodæna nopenna svabhāvaya api an̆dura kiyalā dakinnē. dænena pēna svabhāvaya ālōkaya tuḷin dakinna. ē ālōka kiyana vacanaya arthaya. ālōka lakṣaṇaya ekak. ada ālōka lakṣaṇayaṭayi ālōkaya kiyannē. an̆durē lakṣaṇayaṭayi an̆dura kiyannē. an̆durayi ālōkaya an̆durannē næ. itin ālōka kiyalā kiyannē alōbha advēśa amōha lakṣaṇaya ē svabhāvaya ēka tamayi ālōka svabhāvaya. an̆duru svabhāvaya lōbha, dvēśa, mōhak svabhāvaya. lōbha, dvēśa, mōhaya nisā karuvala svabhāvayak æti venavā.
어두운 쪽, 곧 떠나온 거리의 성질은 akusala에 빠져 모르고 보이지 않는 성질입니다. 모르고 보이지 않는 성질을 우리는 어둠으로 봅니다. 알아지고 보이는 성질은 āloka로 보십시오. 그것이 āloka라는 말의 뜻입니다. āloka의 특징이 있습니다. āloka의 특징을 āloka라 하고 어둠의 특징을 어둠이라 합니다. 어둠과 빛을 헷갈리지 않습니다. 그러니 āloka란 alobha, adosa, amoha의 특징입니다. 그 성질이 āloka의 성질입니다. 어두운 성질은 lobha, dosa, moha의 성질입니다. lobha, dosa, moha 때문에 캄캄함(karuvala)의 성질이 생깁니다.
itin karu kiyannē karanavā. valak karagattahama mokada vennē? valak karapu ehama karuvalayi væṭenavā. pēnnē næti nisā. anna valak kaḷa nisā. vaḷak karapu arthayen karu vala kiyalā. vaḷa karapu nisā. vaḷak tibunot tiyanna bæ. hæpenavā væṭenavā. anna hæpena væṭena gati lakṣaṇaya mulka tamayi api obaṭa karuvala kiyannē. āpu dura nisā an̆dura kiyanavā. lōbhayen, dvēśayen, mōhayen ohu vala vak ayinavā. valak hadāgannavā. vaḷak hadāgattahama gæṭenavā hæpenavā an̆duruvenavā. karapu vala karuvalayak
karu란 ‘한다’입니다. 구덩이(vala)를 파면 어떻게 됩니까? 구덩이를 파 두면 캄캄할 때 빠집니다. 보이지 않으니까요. 구덩이를 팠기 때문입니다. 구덩이를 판다는 뜻으로 karu-vala라고 합니다. 구덩이를 팠기 때문입니다. 구덩이가 있으면 발을 디딜 수 없습니다. 부딪치고 빠집니다. 그 부딪치고 빠지는 특징을 바탕으로 우리는 캄캄함이라고 합니다. 떠나온 거리 때문에 어둠이라 합니다. lobha, dosa, moha로 그는 구덩이를 팝니다. 구덩이를 만듭니다. 구덩이를 만들면 걸리고 부딪치고 어두워집니다. 판 구덩이가 캄캄함입니다.
ov vala attayak vatyak.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vala kiyannē væṭena tæna, an̆duruvena tena hæpena tena gæṭena tena ēvā tamayi vaḷinnē. da vaḷakinavā kælǣvaṭa vaḷanavā kiyalā vacanaya eyāvē kælǣvara dānavā kiyana eka. īṭa passē vala vaḷak kapalā dānavā kiyana eka ēka bæhægattā. vala dānavā vaḷanavā kiyalā. vala kiyannē kælǣva kælǣvaṭa visi karalā ena eka tamayi issaraṭa tibunē amōna tibunnē kælǣva mē vallalā kiyannē kælǣvaṭa dālā enavā kiyana. ē kālē
구덩이란 빠지는 곳, 어두워지는 곳, 부딪치는 곳, 걸리는 곳, 그런 것들이 구덩이입니다. ‘vaḷanavā’라는 말은 숲에 던진다는 뜻이었습니다. 그 뒤 구덩이를 파서 묻는다는 뜻으로 바뀌었습니다. ‘vala dānavā, vaḷanavā’라 하는데 vala는 숲입니다. 숲에 던지고 오는 것이 옛날 방식이었습니다. 이 ‘vallalā’란 숲에 버리고 온다는 뜻입니다. 그 시절에는요.
itin ōkē api dakinna ōnē. anna ālōka kiyannē ōkayi. mē svalpa vū ālōkaya vaḍanavā kiyannē sīmā sahita pramāṇayaṭa alōbha addēśa amōha guṇayen sīmā sahita satva koṭasakaṭa vaḍanavā meta pariyi. ēken parittābha kiyana deviyan atara upadinavā. hon̆da væḍak karapu hindā ṭikak hari ē maṭṭamaṭa gælapennā vū hētuphalaya paridi suḷu eḷiyak tiyennē. suḷu dænīmak væṭahīmak tiyenavā. suḷu penīmak tiyenavā. ē maṭṭamen upadinnavā. hæbæyi mē sāmānya minihak penīma nemeyi mē kiyana maṭṭamaṭa giyāṭa passē. ēka viśālaya.
그것을 우리가 보아야 합니다. āloka란 그것입니다. 작은 빛을 닦는다는 것은 한정된 만큼, alobha, adosa, amoha의 덕으로 한정된 생명 무리에게 mettā를 닦는 것, 곧 paritta입니다. 그로써 parittābha라는 신들 사이에 태어납니다. 좋은 일을 했으니 조금이나마 그 정도에 맞는 원인과 결과대로 작은 빛이 있습니다. 작은 앎, 작은 알아차림이 있습니다. 작은 보임이 있습니다. 그 정도로 태어납니다. 하지만 이것은 보통 사람의 보임이 아니라 그 경지에 이른 뒤의 것입니다. 그것은 큽니다.
yanakoṭa pættaṭama eriya karagena yanna puḷuvan sayam prabhā ālōkayakut enavā. paritābhaya deviyangē ālōkayak ehema ekak.
가는 쪽을 모두 밝히며 갈 수 있는 스스로 빛나는 빛도 옵니다. parittābha 신들의 빛이 그런 것입니다.
etakoṭa mahat vū ālōkaya ēka mahat vidiyaṭa vaḍanavā. sakvalaṭa dasa dahasak sakvalaṭa apramāṇa sakvalaṭa vaḍanavā. ehiṭa arūpa aēśa amōha tin mittā sahagata væḍava væḍuvot apramāṇa sakvalaṭa apramāṇa eḷiyak væḍenavā. nætnam anna ēka tamayi mahat vū ālōkaya. ēka vaṭapu makada vennē? ara usas deviyan atara gihillā upadinavā. apamāna apamānāva apramāṇa eḷiya tiyannē deviyan atara dasa daha tassak vala æn̆gili puruken eḷiya karanna puḷuvan ē urahma vennaṭa ē ban̆du ālōkayak æti urahmakāyakava upadinavā.
그리고 큰 빛은 크게 닦는 것입니다. cakkavāḷa에, 만 개의 cakkavāḷa에, 끝없는 cakkavāḷa에 닦습니다. alobha, adosa, amoha의 mettā 어린 마음을 닦으면 끝없는 cakkavāḷa에 끝없는 빛이 자랍니다. 바로 그것이 큰 빛입니다. 그것을 닦으면 어떻게 됩니까? 높은 신들 사이에 가서 태어납니다. appamāṇābha, 끝없는 빛을 지닌 신들 사이에, 손가락 마디 하나로 만 cakkavāḷa를 밝힐 수 있는 brahma처럼 그런 빛을 지닌 brahma 몸으로 태어납니다.
apiṭa hudu ālōkaya dæn mē ālōkaya vaḍanakoṭat kramayak tiyenavā. ēkak tamayi mehema kaḷot maṭa yahapatā. tamangē ātmalābhayak balāgenat mē karana aya inna. mehema kaḷot nǣhæ mehema karaganna puḷuvan. etakoṭa maṭa mehema deviyek venna puḷuvannē. anna apirisidu ālōkaya kivvē ēkayi. naraka pættak nemeyi hon̆da pættakma pætum. yam pæmak tiyenavā nam keles sahitayi. keles nisā kiyanavā apirisidu svabhāvaya nitarayi. ehenam ē vaḍana eka keles sahitava væḍuvot tamanṭa vāsiyaṭa væḍuvot ehema næhanam tr̥ṣṇāven bæn̆dilā væḍuvot. ēkaṭa kiyanavā apirisidu ālōkayaṭa āpuvahama ara saṁkīṭa dēvatāva atara upadinavā.
빛을 닦을 때에도 한 방식이 있습니다. ‘이렇게 하면 내게 좋다’ 하는 것입니다. 자기 이익을 보고 이것을 하는 이들도 있습니다. ‘이렇게 하면 이렇게 될 수 있다. 그러면 내가 이런 신이 될 수 있겠다.’ 깨끗하지 않은 빛이란 바로 그것입니다. 나쁜 쪽이 아니라 좋은 쪽을 바라는 것입니다. 바람이 있다면 kilesa가 있습니다. kilesa 때문에 깨끗하지 않은 성질이라 합니다. 그러니 그 닦음을 kilesa를 지닌 채, 자기 이익을 위해, taṇhā에 묶여 닦으면 그것을 깨끗하지 않은 빛이라 하고, 그로써 saṃkiliṭṭha 신들 사이에 태어납니다.
ēgollanṭa ara duṭṭiya ærennē næ. ēgollō læbuṇu sampattiya pavā ælenavā. ē ektarā brahmayē budurajāṇan vahansē īḷan̆gaṭa ennē nætuva brahmaṇayen mat velā innavā brahma lōkayek hæṭiyaṭa īṭa īṭa mehā pallehāṭa brahma pirisē ina dennē. ævilā budurajāṇan vahansēgen baṇa ahalā ati pāriśuddhiyaṭa pat vuṇā anāgāmayan yamkisi usas phalayaṭa pat vuṇā.
그들에게는 그 견해가 떨어지지 않습니다. 그들은 얻은 복에조차 들러붙습니다. 어떤 brahma가 Buddha께 오지 않고 brahma의 지위에 취해 brahma 세계의 주인처럼 지내고 있었습니다. 그 아래 brahma 무리에 있던 둘이 와서 Buddha께 dhamma를 듣고 아주 맑아져 anāgāmi 같은 어떤 높은 phala에 이르렀습니다.
ehema pat venā tamangē æpa upasthāna karapu deviyanṭa. ena brāhmayāṭa ḷan̆gaṭa gihillā enavā. eyāṭat tiyenavā budurajāṇan vahansē guṇavaṇā kaḷā. dæn meyāgē guṇaya deveni karalā budurajāṇan vahansē guṇavaraṇā karapu paham meyāṭa hari hitalā amāruyi.
그렇게 이른 이들이 자기를 받들어 주던 그 brahma 곁에 갔습니다. 그에게도 Buddha의 덕을 칭송했습니다. 자기 덕을 둘째로 두고 Buddha의 덕을 칭송하자 그는 몹시 언짢았습니다.
meyā mavalā pennanavā magē prāti hari dækkē nætuvada mehema kiyannē? ohoma balāganna magē balaya ē pāra aragollō moka ēgollō īṭa vaḍā bala lan̆galā tiyena bava dannē næhæ. mokada mē suddha bhāvayaṭa patvelā baṇa ahalā dahama avabōdhaya læbu nisā īṭa vaḍā pala tiyenavā. ē pāraṭa mē brahmayā saṁvēgayaṭa pat karanna ōna kiyalā ara āpu āvivārika brahmayak dak mavalā pennavā. ehenam mē magē balaya balāganna ē varaṭa ē balaya vidiṭa hari læjjāvaṭa pat vuṇā. maṭa
그는 신통을 지어 보이며 ‘내 신통을 보지 못하고 이렇게 말하느냐? 내 힘을 보라’ 했습니다. 그런데 그는 그들이 자기보다 힘을 더 얻었음을 몰랐습니다. 맑아져 dhamma를 듣고 깨달음을 얻었기에 그들에게는 더 큰 힘이 있었습니다. 그래서 이 brahma에게 saṃvega를 일으켜야겠다고 그들은 더 큰 brahma 모습을 지어 보였습니다. ‘이것이 우리 힘이다.’ 그러자 그는 그 힘을 보고 몹시 부끄러워졌습니다.
ē balaya vidiṭa hari læjjāvaṭa pat vuṇā. maṭa puḷuvan ē apigē api deku eyā pāla mē magē mē śrāvakayada hiṭapu eka tiyenavana pirisē inna kenekuṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
epāra eyā kiyanavā balannakō magē māligāva koccara lassanada ara prākāra koccara lokuda koccara usasda ē para ōvā harayak næti dēval lōkē ætta dænagannavā budurajāṇan vahansēlāṭa gihilama dænaganna kiyalā eyā saṁyagaṭa pat karalā giyā. pavka kāleka ē brahmayā saṁgīgayaṭa pat velā budurajāṇan vahansēṭa gihillā baṇa ahalā suddha vuṇā kiyalā tiyenavā. anna ara parit ālōkaya nisā ara siyum ālōkayen saṁkiliṭa dēvatāvaya kiyalā hiṭapu lakṣaṇaya
그러자 그가 말합니다. ‘보라, 내 궁전이 얼마나 아름다운지, 저 담장이 얼마나 크고 높은지.’ 그러자 그들은 ‘그것들은 알맹이 없는 것들이다. 세상의 참을 알려면 Buddha께 가서 알라’ 하고 그에게 saṃvega를 일으키고 떠났습니다. 나중에 그 brahma가 saṃvega에 빠져 Buddha께 가서 dhamma를 듣고 맑아졌다고 합니다. 바로 그 작은 빛, 그 미세한 빛 때문에 saṃkiliṭṭha 신이라 하던 그 특징입니다.
kiliti sahita nisā eyā ara nidāganna bæhæ guṇa budurajāṇan vahansē mokada uttamanēda kiyalā kiyanakoṭat eyā īṭa vaḍā loku venna hadanavā. ara tiyannē kil ṭika tiyena eka etā. a saṁkil dēvatāva kiyannē ē aya ē pariuddhahana deviyan. dæn otanin nægilā hiṭapu aya ara kili ṭika gatiya atralā ivaralā hakannam dharmāvabōdhayak labāgena nægilā āpuvahama eyā nævata pahaḷa væṭennē næhæ. anna ārya mārgayaṭa ābbavanna ārya dharmaya ahalā ārya dharmaya tuḷin phalayat læbunaṭa passē eyā nægī hiṭiyā. eyā vahinnē næ. ehenam mārgaphalalābhī dēvatāva etanṭa pat vuṇāya. nævatano væṭennē nægihiṭapu.
kilesa를 지녔기에 그는 가만히 있을 수 없었습니다. Buddha의 덕이 얼마나 높은지 말할 때도 그는 그보다 커지려 했습니다. kilesa가 남아 있다는 것이 그것입니다. saṃkiliṭṭha 신이란 그런 이들입니다. 그리고 아주 깨끗한 신들이 있습니다. 거기서 일어선 이들, 그 kilesa 버릇을 버리고 dhamma를 깨달아 올라온 이는 다시 아래로 떨어지지 않습니다. ariya magga에 들어 ariya dhamma를 듣고 ariya dhamma로 phala를 얻은 뒤 그는 일어섰습니다. 그는 떨어지지 않습니다. 그러니 magga phala를 얻은 신들은 거기에 이르렀고, 다시 떨어지지 않고 일어선 것입니다.
n ōkē tava tēruṇē næti hariyak ehema tiyenavā kiyanna.
여기서 더 이해되지 않은 데가 있으면 말씀하십시오.
āvaraṇa vistara sahitava pæhædili karannam mænave. karmāvaraṇa klēśāva vipākāvaraṇa upavādāvaṇa ānātikkama āvaraṇa. āvaraṇa karanavayi kiyalā kiyannē yam guṇadharma vahanavā. ārya mārgaya vahanavā. væhilā yanavā. yamak api æsuru karanakoṭa ēken ēvā vahanna dakṣaṇā ēva kāraṇā pahak tiyenavā. ēka tamayi karmāvaraṇa eka.
(질문) āvaraṇa를 자세히 밝혀 주십시오. kammāvaraṇa, kilesāvaraṇa, vipākāvaraṇa, upavādāvaraṇa, āṇātikkama āvaraṇa. āvaraṇa란 어떤 덕을 덮는 것, ariya magga를 덮는 것입니다. 덮여 버립니다. 우리가 무엇을 가까이할 때 그것으로 그것들이 덮이는 다섯 가지 요소가 있습니다. 그 하나가 kammāvaraṇa입니다.
karmāvaraṇa kiyannē yamkisi pudgalayek ānāntaraya pāpa karmayak kaḷot ē ānāntaraya pāpa karmayak karagat adhyavati ohuṭa mārgaphala dhyāna labanna bæ. ē karma balayen ēka āvaraṇa venavā. ānāntara pāpa karṭama vitara balavat ēken āvaraṇa vunot eyāṭa ē atbæva tuḷa dhyānayak mārga phalayak labāganna bæhæ. ē atbæva tuḷa ēka ara karmāvaratanaya svabhāvaya. ēkāntayenma apāgata velā gevalā ivara karalama inna ōnē. nævata vatāvak ipadilā ōnē. ēka gevicca kāleka vunē æyi labanna.
kammāvaraṇa란, 어떤 사람이 ānantariya pāpa kamma를 지으면 그것을 지은 이 생에서는 magga phala나 jhāna를 얻을 수 없다는 것입니다. 그 kamma의 힘으로 그것이 가려집니다. ānantariya pāpa kamma만큼 강한 것으로 가려지면 그 생에서는 jhāna나 magga phala를 얻을 수 없습니다. 그 생에서는 그것이 kammāvaraṇa의 성질입니다. 반드시 apāya에 떨어져 다 갚고 끝내야 합니다. 다시 태어나야 합니다. 그것을 다 갚은 때에야 얻을 수 있습니다.
īḷan̆gaṭa itin vipākana klēsa āvaraṇaya īḷan̆gaṭa keles valin āvaraṇa venavā. rāga klēsayak, dvēśaya klēsayak, mōhaya klēsayak. hita kelesa eena daham valin yutta pudgalayāṭa ēkē inna dākal daham pēnnēna. væṭahennē næ. ē keles āvara dharmayak venavā.
그다음 kilesāvaraṇa, kilesa로 가려지는 것입니다. rāga kilesa, dosa kilesa, moha kilesa. 마음을 더럽히는 것들을 지닌 사람에게는 그 안에 있는 동안 dhamma가 보이지 않고 알아지지 않습니다. 그것이 kilesa로 가려진 dhamma가 됩니다.
vipāka āvaraṇa kiyannē yamkisi pudgalayek upadinakoṭa trihētuka paṭisandhiyak nætuva dhētuka, ahētuka vaki paṭisandhiyak nætuva upanna ōnē. ē pudgalayāṭat bæva tuḷa nivan labanna bæhæ. vipāka vaśayen upan ē gata hita dekē tiyena svabhāvaya an̆duruva ē svabhāvaya durvalayi. durvala mānasikatvayak æti koccara kivvat tērennē næ. yathārthaya vaṭahaganna bæha. ē nisā eyāṭa nivan avabōdha karanna bæhæ. ēkat āvaraṇayak. anika upadāvaraṇa.
vipākāvaraṇa란, 어떤 사람이 태어날 때 tihetuka paṭisandhi 없이 dvihetuka나 ahetuka 같은 paṭisandhi로 태어났다면 그 사람도 그 생에서 nibbāna를 얻을 수 없다는 것입니다. vipāka로 태어난 그 몸과 마음 둘의 성질이 어둡고 약합니다. 약한 마음을 가진 이는 아무리 말해도 알아듣지 못합니다. 실상을 깨닫지 못합니다. 그래서 그는 nibbāna를 깨달을 수 없습니다. 그것도 āvaraṇa입니다. 다음은 upavādāvaraṇa입니다.
upavāda āvaraṇa kiyannē ārya pudgalayaṭa upavāda karanavā. karapu upavādaya tiyenakan samā karannē næti sakkal. ē upavādaya viruddhava balapānavā ārārya mārga balanna bæhæ. ana ānātikama āvaraṇa. budu a kæḍiya. ē kiyannē budu vana kiyalā kiyana otana dakinna ōnē. buduna krama dekakaṭa tiyenavā. ekak tamayi budurajāṇan vahansēgē pænavīma. vinaya pænavīma. anika tamayi dharmaya piḷiban̆da pænavīma. dharmaya piḷiban̆dava pænavīma tamayi metana pradhāna vennē.
upavādāvaraṇa란 ariya인 이를 헐뜯는 것입니다. 헐뜯은 것이 있는 동안, 용서를 구하지 않는 동안 그 헐뜯음이 거슬러 작용하여 ariya magga를 볼 수 없습니다. 다음은 āṇātikkama āvaraṇa, Buddha의 āṇā를 어기는 것입니다. Buddha의 āṇā라는 것을 보아야 합니다. Buddha의 āṇā에는 두 갈래가 있습니다. 하나는 Buddha께서 정하신 vinaya이고, 다른 하나는 dhamma에 대해 정하신 것입니다. 여기서는 dhamma에 대해 정하신 것이 중요합니다.
yamkisi kenek ē dharma mārgaya hariyaṭa pennapu dharma mārgaya vikr̥ti karalā venas karagattot. venas karagatta dharma mārgayaṭa anukūla næti dēkin. dharma mārgaya phalayak balāporottu vunāṭa bæ. ehenam dhyāna mārgaphala kiyannē dharmānukūlava labana mārgaya pratiphala. ē mārgaya adharma mārgayak gattot adharmayen dhyānayak mārga phalayak labanna bæ.
어떤 이가 바르게 보여준 dhamma의 길을 비틀어 바꾸면, 바뀐 dhamma의 길에 맞지 않는 것으로 dhamma 길의 열매를 바라도 얻을 수 없습니다. jhāna나 magga phala란 dhamma에 맞게 얻는 길의 결과입니다. 그 길에 adhamma의 길을 취하면 adhamma로는 jhāna나 magga phala를 얻을 수 없습니다.
anna upaduva ana kæn̆dīma. budurajāṇan vahansēgē āgnāvē pradhāna eka tamayi sabba pāpassa akraṇaṁ kusalassa upasampadā sacitta parivōda apanaṁ ētambuddhāna śāsana. oya tamayi buddhāgnāva. onna ē buddhāgnāva kaḍāgena nivan dakina kramayak næha. midenna kramayak suddha venna kramayak næha.
바로 āṇā를 어기는 것입니다. Buddha의 āṇā의 으뜸은 ‘sabbapāpassa akaraṇaṃ kusalassa upasampadā sacittapariyodapanaṃ etaṃ buddhāna sāsanaṃ’입니다. 이것이 Buddha의 āṇā입니다. 그 Buddha의 āṇā를 깨고서 nibbāna를 볼 길은 없습니다. 벗어날 길도, 맑아질 길도 없습니다.
eham hæmatæna bæn̆dena visaraṇa hita damanaya karagena eyā kusalayen pūrṇa venna ōnē. kusalayen pūrṇa vunāma læbena pragnāvēdī siyalu pav gevilā gihillā sabba pāpassaranaṁ kiyana dēṭa pat venavā. namut dæn mē gāthāva karanna hadannē issera siyalu pav næti karalā. īṭa passē kusalayen væḍilā. īṭa passē hæmatæna bæn̆dena visirita damanaya kara gata hit kiyalā mē anit atara gannavā. oya gāthāva perilā tiyennē mula vitara agaṭa kriyātmaka karanna ōnē aga in̆dan mulaṭa hæma dharmayakama svabhāvaya ēkayi. vigraha karanakoṭa mūla pratiphalaya kiyanavā. ēkaṭa ena hæṭi kiyanavā.
그러니 곳곳에 묶이는 흩어진 마음을 다스려 kusala로 가득해져야 합니다. kusala로 가득해졌을 때 얻는 paññā에서 모든 pāpa가 닳아 없어져 ‘sabbapāpassa akaraṇaṃ’에 이릅니다. 그런데 요즘 이 게송을, 먼저 모든 pāpa를 없애고, 그다음 kusala로 자라고, 그다음 곳곳에 묶이는 흩어진 마음을 다스린다고 거꾸로 받아들입니다. 그 게송은 처음에서 끝으로 적혀 있지만 실행은 끝에서 처음으로 해야 합니다. 모든 dhamma의 성질이 그렇습니다. 풀이할 때는 맨 결과를 먼저 말하고 그리로 가는 방식을 말합니다.
dæn ōka tērum ganna ōnē. kriyātmaka karanakoṭa agiṁcana mulaṭa kriyātmakamaka karā mūla pratiphalaya labāganna bāhita pāpī ehet rahatan vahansēṭayi bāhita pāpi nætnam sabpā sabba pāpasa akaraṇan kiyana tennaṭa āvā kiyannē. etanṭayi mē inna ōnakama tiyennē. etenṭa dakma vimuktiya. ēkaṭa ennam kusalayen væḍenna ōnē. kusalassa upasampadā venna ōnē. kusalassa upasampadā vecca kenaṭa tamayi siyalu pæva bæhæra karaganna pragnāva pahaḷa vennē. ēka karaganna nam svacitta pariōdha dapana kiyana mē mamayi kiyannā vū hiṭa damanaya karaganna ōnē.
그것을 알아들어야 합니다. 실행할 때는 끝에서 처음으로 실행하여 맨 결과를 얻습니다. bāhitapāpa란 arahant를 말하는 것이니, arahant께서 bāhitapāpa, 곧 ‘sabbapāpassa akaraṇaṃ’이라는 곳에 이르셨다는 것입니다. 바로 거기에 이르러야 합니다. 거기 이르는 것이 vimutti입니다. 거기 오려면 kusala로 자라야 합니다. kusalassa upasampadā가 되어야 합니다. kusalassa upasampadā가 된 이에게 모든 pāpa를 물리칠 paññā가 일어납니다. 그것을 하려면 sacittapariyodapana, 곧 ‘나’라고 하는 마음을 다스려야 합니다.
tamangē sit vela dhamanaya karaganna kivvā hæbæyi svacitta sgamī mēvā magē mēvā mama oya mama magē kiyana hæn̆gīmen gannā vū mānasikatvaya dhamanaya karanna ōnē. etakoṭa savajit paridāyi. etakoṭa tamayi samādhiya væḍennē. kusala sōpasampadā vennē. ē hitaṭa tamayi yathābōdhaya læbennē. itin ēkaṭa meṭa ē mārgayē inna ōnē.
자기 마음을 다스리라고 했습니다. 다만 sacitta란 ‘이것은 내 것, 이것은 나’ 하는 그 ‘나, 내 것’의 느낌으로 붙잡는 마음이니, 그것을 다스려야 합니다. 그러면 sacittapariyodapana입니다. 그래야 samādhi가 자랍니다. kusalassa upasampadā가 됩니다. 그 마음에 있는 그대로의 깨달음이 옵니다. 그러니 그 길에 머물러야 합니다.
abala bandhana dubala bandhana kutta bandhana asāra bandhana mē bandhanā han̆da pæhædili karanna. dæn abala bandhana kiyana vacanaya pennannē. dæn śraddhā bala, vīrya bala, sati bala, samādhi bala, pragnā bala. mē bala nætnam yam kenekuṭa ārya mārgaya vaḍanna bæha. ē bala næti kenā. ē bala durvalanavā yam kenekuṭa dubala bandha śraddhāva durvala nam ē vagēma vīriya satiya samādhiya pragnāva durvala nam eyāṭa tiyenavā dubala bhāṣāvē bandhanayak venavā.
(질문) abala bandhana, dubbala bandhana, putta bandhana, asāra bandhana, 이 묶임들을 밝혀 주십시오. abala bandhana라는 말이 보여주는 것은 이렇습니다. saddhā bala, viriya bala, sati bala, samādhi bala, paññā bala, 이 힘들이 없으면 누구도 ariya magga를 닦을 수 없습니다. 그 힘이 없는 이입니다. 그 힘이 약하면, 곧 어떤 이에게 saddhā가 약하고 마찬가지로 viriya, sati, samādhi, paññā가 약하면 그에게 약함의 묶임, dubbala bandhana가 생깁니다.
etakoṭat ē maga labanna bæ. api tamayi putta bandha. ē kiyannē mē lōkayē putratvayen gannavā. putra kiyalā kiyannē tamā visin mē yamkisi pudgalayek yamkisi deyak tamanṭa væsmak karagannavā. etakoṭa ē væḍasmak karaganna monavada? dæn putra kiyana vacanaya araganna ōnē ē kiyana vacana tēraganna. dæn putra kivvahama putā kiyana vacanayat arama bæ.
그때도 그 길을 얻을 수 없습니다. 다음은 putta bandhana입니다. 이것은 이 세상의 putta됨으로 붙잡는 것입니다. putta란 어떤 사람이 어떤 것을 자기의 덮개로 삼는 것입니다. 그 덮개로 삼는 것이 무엇입니까? putta라는 말을 가려내야 합니다. putta라고 하면 ‘아들’이라는 말로 받아들이면 안 됩니다.
dæn putu nætnam ehema vecca putra bandanaya næhænē etakoṭa dæn putra bandhana kiyana mē putra kiyana vacanayen pennanna pustarayak hadāgannavā. bohō vistara tamayi putra vennē. ē kiyannē væḍa kara næti deyak bæsmak karagannavā. ē ē dēval magē kiyalā badāgattahama mama kiyalā badāgattahama hari vaṭināda kiyalā badāgattahama ohu dēval badāgannavā. ēkama bæsmak karagannavā.
아들이 없다고 putta bandhana가 없는 것은 아니잖습니까. putta bandhana라는 이 putta라는 말로 보여주는 것은 덮개를 만든다는 것입니다. 많은 것이 putta가 됩니다. 곧 실속 없는 것을 자기 덮개로 삼습니다. 그것들을 ‘내 것’이라고 끌어안고, ‘나’라고 끌어안고, 아주 값지다고 끌어안으면 그는 그것들을 끌어안습니다. 바로 그것을 덮개로 삼는 것입니다.
rāhu jātō bandhaṁ jātaṁ kivvet otanayi. daruvek upanna visāma nemeyi. ē kiyannē puhudiyakaṭa hin̆dunot ehema yanna bæra atharinna bæ. ē tamayi putra bandhana kiyannē. ḷamayi vitarak nemeyi. pirimi ḷamayi vitarak nemeyi. putra kivvē ēkayi.
‘rāhu jāto, bandhanaṃ jātaṃ’이라 한 것도 거기에 있습니다. 아이가 태어나서만이 아닙니다. 곧 어떤 것에 들러붙으면 떠날 수 없고 놓을 수 없습니다. 그것이 putta bandhana입니다. 아이들만이 아닙니다. 아들들만이 아닙니다. putta라 한 것이 그것입니다.
ē anika asārabandha anatta lōkaya sārayi kiyalā aran inna tākkala oya innē asārabandhanaya. asāra dē asārayi kiyalā dakinna ōna. dæn monavada lōkē sāra deyak tiyennē? lōkē kotanahari sāravadayak tiyenavā kiyalā nigamanaya kara hiṭiyot ēkē bæn̆denavā. ēka athæralā yanna bæ. kotanahari sāratvayak higattā nam ē laukikatvaya sārayi kiyalā hitāgattē lōkōttaratvayaṭa pat venna bæ. laukika hæmadēkama asārabhāvaya dharmānakūlava dakinna ōnē.
다음은 asāra bandhana입니다. 알맹이 없는 세상을 알맹이 있다고 붙잡고 있는 동안 asāra bandhana에 있는 것입니다. 알맹이 없는 것을 알맹이 없다고 보아야 합니다. 세상에 무슨 알맹이 있는 것이 있습니까? 세상 어딘가에 알맹이가 있다고 결론짓고 있으면 그것에 묶입니다. 그것을 놓고 갈 수 없습니다. 어딘가에서 알맹이를 생각했다면, lokiya를 알맹이 있다고 여긴 이는 lokuttara에 이를 수 없습니다. lokiya의 모든 것에 알맹이 없음을 dhamma에 맞게 보아야 합니다.