CD016 · 13번째 · 2시간 20분 · 원문 녹음
dharma desanā
ධර්ම දේශනා.
mahā dānayak lokuvaṭa tiyenna ōna api allat eka matayak tamayi ōka hon̆daṭa yamak kamak tiyena kaṭṭiyaṭa vitarayi loku pinak karaganna puḷuvan dānamānayak dīlā kiyana adahasak ada venakoṭa bohō aya atarē tiyenavā.
큰 dāna는 크게 차려야 한다는 것, 이것이 우리가 붙들고 있는 하나의 견해입니다. 재산이 넉넉한 사람들만 dāna를 베풀어 큰 puñña를 지을 수 있다는 생각이 오늘날 많은 사람들 사이에 퍼져 있습니다.
hæbæyi itin mē adahasē satyatāvaya budu dahama anuva balanna ōnē tiyena ayaṭa vitara dan dīlā pin karaganna puḷuvan. bæri ayaṭa īṭa vaḍā aḍupāḍuvak tiyenavada kiyalā praśnayak enavā.
그런데 이 생각이 맞는지는 붓다의 dharma에 비추어 보아야 합니다. 가진 사람만 dāna를 베풀어 puñña를 지을 수 있는가, 그럴 수 없는 사람에게는 그만큼 모자람이 있는가 하는 물음이 생깁니다.
dæn apiṭa goḍāk ōkaṭa kālaya gata karanna avaśyat næha. puḷuvan visanna tiyena praśna
여기에 시간을 많이 들일 필요는 없습니다. 쉽게 풀 수 있는 물음입니다.
anē piṭa sirutumā mahā dhanayak nidan karalā jētavanārāgyaya han̆dalā pūjā karapu avasthāva gæna san̆dahan venavā.
Anāthapiṇḍika 장자가 큰 재산을 깔아 Jetavanārāma를 지어 바친 일이 전해집니다.
bohōma gauravayen sādhukāra didī cittaprahādayaṭa pahaḷa karapu pudgalayek etana hiṭiyā. upāsaka mahattiya satayak āvat viyadam kivvē næti kenek. eyāṭa viyadam karanna næha. eyā viyadan karanna ōnet næha. kōṭipatiyaṭa nin̆ga satē ōnē ē vagē tattvayak.
그 자리에 아주 공경스럽게 sādhu를 외치며 cittappasāda를 일으킨 사람이 하나 있었습니다. 한 upāsaka였는데, 한 푼도 들이지 않은 사람이었습니다. 그는 쓸 돈도 없었고 쓸 필요도 없었습니다. 억만장자에게 빈털터리의 한 푼이 필요 없는 것과 같은 처지였습니다.
mahā dhanaya tiyena sivarayekuṭa puṁci minihekin kīyak hari ādhārayak ōna. soccamak avaśya næhæ ara væṭet saṁkhāvan vaturalā iḍama aragena ē ākārayen jētavanāmaya hadanna mahā balayak tibuṇā. parampara hataka dhanaya tibivicca kenekuṭa praśnayak tibunē næhæ. ē okkoma vidhan karalā tamayi kōṭi gaṇanakaya vidhan karā jētavanārāmē goḍanæguvā.
큰 재산을 가진 장자에게 작은 사람의 얼마 안 되는 도움이 필요했겠습니까? 푼돈은 필요 없었습니다. 금화를 깔아 땅을 사서 그렇게 Jetavanārāma를 지을 큰 힘이 있었습니다. 일곱 대에 걸친 재산을 가진 이에게 문제될 것이 없었습니다. 그 모든 것을 들여, 수억을 들여 Jetavanārāma를 세웠습니다.
ē væḍē balakalā citta prahādaya pahaḷa karamiṭa ektarā upāsaka mahattayakut oya hiṭiya.
그 일을 보고 cittappasāda를 일으킨 한 upāsaka도 거기 있었던 것입니다.
eka avasthāva mugalā maharahatan vahansē sautisā devulovaṭa væḍapu velāvaka lassana vimāna dekak tiyenavā dækkā jētavanārāmaya vāgēmayi paḷatalaya. dækalā yana bhikṣu inna deviyangen ahanavā dēvatāvanē ara vina vimaṁkā vagē. mē anit vaṭa vaḍā hadā viśēṣayi. api væḍa inna jētavanārāmaya vagē. ara vimāraya
한번은 Moggallāna 대arahant께서 Tāvatiṃsa 천상에 가셨을 때 아름다운 vimāna 두 채를 보셨습니다. Jetavanārāma와 똑같은 모습이었습니다. 보시고 거기 있던 천신들에게 물으셨습니다. ‘천신들이여, 저 vimāna는 다른 것들보다 훨씬 특별하구려. 우리가 머무는 Jetavanārāma 같소. 저 vimāna는….’
ē mārgavat anēpiṭa siṭutumā jētavanārāmaya budurajāṇan vahansēṭa pūjā karana velāvēdī eyāgē pinbala mahimayen eyāṭa ōka pahaḷa vunē mehe. tava eyā ehē.
‘그것은 Anāthapiṇḍika 장자가 Jetavanārāma를 붓다께 바칠 때 그의 puñña의 힘으로 그에게 나타난 것입니다. 그는 여기(인간 세상)에 있고, 그것은 저기에 있습니다.’
namut eyāva venuven pahaḷa vecca vimāṇaya tamayi pēnnē kivvē. īṭa ihaḷin sattaram valaṭa hædilicca vimāṇayak tiyenavā. ēka sattaram etakoṭa uḍa tiyena ē jātiya sattara vimānē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
citta prahādayen hon̆da gænnī hiṭiyā ekkarā upāsaka mahattayako anna eyāva venuve pahaḷa vuṇā uḍina vima hatara vivā
cittappasāda로 기뻐하던 한 upāsaka가 있었는데, 바로 그를 위해 그 위쪽에 vimāna가 나타난 것이었습니다.
koccara dhanayak viyadan karalā okkama karalā kriyātmaka vecca ekkenāṭa hidimānayekuyi. cittak prahādaya hon̆da væralā hiṭapu tava ekkenekṭa sattara venuven ē pina satti vimānayē pahaḷagannā. kattala abhimānaya citta prahādayen hon̆da væralā hiṭapu ekkenāgin ē pina
그 많은 재산을 들여 모든 일을 해낸 사람에게 vimāna 하나가 생겼고, cittappasāda로 기뻐하기만 한 또 한 사람에게도 그 puñña로 vimāna가 나타났습니다. 마음의 pasāda로 기뻐한 사람이 얻은 puñña였습니다.
pinak karaganna ōna nam palli næta pin karaganna puḷuvan krama tiyenavā.
puñña를 짓고 싶다면, 돈이 없어도 puñña를 지을 방법이 있습니다.
ektarā manussayekuṭa hitunā budurajāṇan vahansē vaḍinavā kiyalā gamakaṭa vaḍanavā kiyalā āratya vecca velāvē dānayak dennavā. gamēma inna minissunṭa dānaya læhæti karalā ekanā bāra aragena loku loku minissu okkoma væṭiya bāra gattā. praṇīta andemin viśāla dānayak okkoma hadalā budurajāṇan vahansēṭayi bhikṣūn vahansēṭayi dan dennē.
붓다께서 어느 마을에 오신다는 소식이 알려지자 한 사람이 dāna를 올리자고 생각했습니다. 마을 사람들에게 dāna를 준비하게 하고 그 일을 맡았는데, 이름난 사람들이 모두 나서서 맡았습니다. 맛있는 음식으로 큰 dāna를 모두 차려 붓다와 bhikkhu들께 올리는 것입니다.
kāṭat itin avasthāvak venavā puḷuvan hariyaṭa sahabhāgī venna. ēka manussayek innavā ænussayāṭa masu kahanuvādī ē kālē tibicca hon̆dat nǣnavā. bohoma duppat. ē manasayā kalpanā kaḷā nē mama oyāgē kālaya dānayak denna deyak hadāgannat maṭa hæki kamak næhanē.
누구나 할 수 있는 만큼 함께할 기회가 있었습니다. 그런데 한 사람이 있었는데, 그에게는 그때 쓰이던 masu나 kahāpaṇa 같은 돈이 하나도 없었습니다. 아주 가난했습니다. 그 사람은 생각했습니다. ‘이번에 dāna로 올릴 무언가를 마련할 힘조차 내게는 없구나.’
maṭat puḷuvankama tibuṇa nam koccara hon̆dada? mehema hitelā kalpanā karanavā denna monavat deyak nǣha vena dānē davasak ævidillā.
‘나도 할 수 있었다면 얼마나 좋을까?’ 이렇게 생각하며 궁리하는데, 줄 것은 아무것도 없고 dāna 날은 다가왔습니다.
dæn kalpanā karanavā ætta vaśayenma maṭa mokutma nædda. kanna batta ṭayak hāllā væṭayak vak næti gedara monava dan denna. [kæssa] ehidā vēra kannavat ē vinaṭa hāllā ætætayak vagē gedara næhæ.
그는 생각합니다. ‘정말 내게는 아무것도 없는가. 먹을 밥 한 덩이, 쌀 한 줌도 없는 집에서 무엇을 dāna로 올린단 말인가.’ [기침] 그날 끼니를 지을 쌀 한 됫박도 집에 없었습니다.
ehema mehe atapata gahalā balanakoṭa muṭṭiyaka tivalā tiyenavā haṇu sallā æhi ṭikak dālā tiyena ekak ahunavā. oya tiyena hāllaginda væliya roḍu an̆geṭi bol okkomat ekkalā tiyennē. garalā garalā hiṭan ēketta hāl miṭak ven karagannā. kuṇu sāla æhi næti kanna gǣmaṭa āhāraya ganna puḷuvan vidi hāmiṭā ven karagattā.
그렇게 여기저기 뒤져 보니 단지 안에 싸라기와 겨가 조금 섞여 있는 것이 손에 잡혔습니다. 그 쌀에는 모래와 찌꺼기와 왕겨가 다 섞여 있었습니다. 고르고 또 골라 그중에서 쌀 한 줌을 가려냈습니다. 썩은 쌀과 겨를 빼고 먹을 수 있을 만한 쌀 한 줌을 가려낸 것입니다.
bæluvā dæn monavada mēkaṭa ganna tiyennē. balāpuvahama hakuru kǣlakut tiyenavā. tava balapuhama bōtalayek hariya ṭelfoḍkut tiyenavā. ahi ṭika maṭa æti. ara hāl ṭika pon̆gavalā galaka tiyalā am̆baralā īṭa passē ara hakun̆guru gǣllat ekka am̆baralā ara telpati foḍ dālā hiṭan tæṭiyakaṭa ehāṭa mehāṭa dālā gæṭiya dāla ehenam ara mat karagena karagena gāna bægattā.
이제 여기에 넣을 것이 무엇이 있나 살펴보니 hakuru(야자 설탕) 한 조각이 있었습니다. 더 보니 병에 기름도 몇 방울 있었습니다. ‘이거면 충분하다.’ 그 쌀을 불려 돌 위에 놓고 갈고, 그 hakuru 조각과 함께 갈아, 기름 몇 방울을 둘러 판에 이리저리 펴서 구워 냈습니다.
koṭṭiyēṭi mēka mokakda gihillā balapu kævmakut nemeyi. koṭiyakut nemeyi. talapekut nemeyi. makēṭa kiyanna ekak nemeyi. nævata mē hakuru kǣllak dālā piṭi ṭika hat velā tiyenavā tel ṭika yannam kara ara kararagena [ugura kǣrīma] hæbæyi gilina kanda puḷuvan monak vuṇā.
이것이 무엇인가 하고 보니 kævum(과자)도 아니고 kotta도 아니고 talapa도 아니고, 무엇이라 부를 만한 것이 아니었습니다. hakuru 한 조각을 넣고 가루가 익고 기름 몇 방울로 구워 낸 것이었는데, [헛기침] 그래도 삼켜 먹을 수는 있는 것이 되었습니다.
mēka horēma gihillā ehenam ara dāna goḍanin kavurudi balunat dannē næhæ kāṭa hoyanna bæk dāna tiyenavada? ōken tiyenavā kiyalā saḷuvaka hotāgena haṁgāgena genit. etana yanaṭa tiyena āhāra vala praṇīta suvan̆da arava dækkaṭa passē tiyalā tiyena lassana dækkaṭa passē pocciya mēka kohē tiyannada mama āyē kālaya anē itin maṭa dānayak denna hitara dānayak deliyaṭa adilavak puḷuvan metana [ugura kǣrīma] ohoma hitaṭa haṁgagena sēnagatana karalā hiṭiyā.
이것을 몰래 가지고 가서 저 dāna 더미에 누가 보든 모르게 넣을 수 있을까 하고 천에 싸서 숨겨 가져갔습니다. 그런데 거기 차려진 음식의 맛있는 향기와 아름다운 차림을 보고 나니 ‘이 떡을 내가 어디에 놓는단 말인가’ 싶었습니다. ‘아, 나도 dāna를 올리고 싶었는데 여기서는 올릴 수가 없구나.’ [헛기침] 그렇게 마음속에 감춘 채 사람들 틈에 서 있었습니다.
hæri budurajāṇan vahansē mē vecca siddhiya okkoma dækalā. mahādānaya hadanakoṭa antima duppaten adhika cittaprahādayen dānayak hadanavā. ēka budurajāṇan vahansē dækalā tiyenavā kavuru deyak dækkada dāyaṭa vaḍannaṭa okkoma budurajāṇan vahansēṭa dan denna pātrayakan balā innavā budurajāṇan vahansē pātraya vahagena vaḍinnavā. kāṭavat damana denna vidihak næ. senaka ataren gihillā ehanam aramanassayāṭa gihillā pātrē æriyā.
그런데 붓다께서는 이 일을 모두 보셨습니다. 큰 dāna를 차리는 동안 가장 가난한 사람이 아주 큰 cittappasāda로 dāna를 마련한 것을 붓다께서 보신 것입니다. 누가 무엇을 보았겠습니까? 모두가 붓다께 dāna를 올리려고 발우만 바라보고 있는데, 붓다께서는 발우를 덮은 채 걸으십니다. 아무도 dāna를 넣을 수가 없었습니다. 그렇게 사람들 사이를 지나 그 사람에게 가셔서 발우를 여셨습니다.
mona pudumayakda mē magē dānē ganna budurajāṇan vahansē dækalamanē væḍiya kiyalā viśāla citta prasādayakin sādhukārayak dīlā ara roṭiya pūjā karagattā. budurajāṇan vahansē ēka væluvam san̆dahan venavā. ohuṭa cittaprahadaya æti vennē.
‘이 무슨 놀라운 일인가! 내 dāna를 받으시려고 붓다께서 보시고 오셨구나’ 하며 그는 큰 cittappasāda로 sādhu를 외치고 그 떡을 바쳤습니다. 붓다께서 그것을 받으셨다고 전합니다. 그에게 cittappasāda가 일어난 것입니다.
dæn mahā dānayak dunnē kavuda etanin anna ara muṇu æhi ṭika peralā baḍikinna in̆dalā ē poḍḍa kanna gannē nætuva baḍikinna in̆dalā ēken dāna poḍḍak hadāgena kāṭa ṭikak bora tibicca hakun̆guru kǣlla vitarayi tiyanē kāṭa ṭika bonna nætuva veēri vēra in̆dalā. ē hakuru kǣlla aragena dānā dānē hadalā aragatta dānaya tamayi lokuma dānaya tibennē.
그렇다면 거기서 큰 dāna를 올린 이는 누구입니까? 바로 싸라기와 겨를 골라내고, 배고픔을 참으며 그 조금을 먹지 않고 굶은 채 그것으로 dāna를 조금 만든 사람입니다. 차 한 잔 탈 hakuru 한 조각뿐이었는데 차도 마시지 않고 끼니를 거르며, 그 hakuru 조각을 넣어 만든 dāna야말로 가장 큰 dāna입니다.
anik aya kohomada danna ōnē? taman kālā vilā hiṭam ituru anik aya danna du. kanna boḍa tibicca eka vaḍaginna in̆dalā sēkahaṭaka bala dīcca eka bōḍi nætuva in̆dalā vēli in̆dalā ēken hadāgatta dānayen dan dunnā ara duppatā ehenam metana vaṭināma dānē dīlā tiyennē duppatāgē ara roṭiya.
다른 사람들은 어떻게 주었습니까? 자기 먹고 마시고 남은 것을 주었습니다. 그 가난한 이는 배를 채울 것을 굶고, 마실 차도 없이 지내며 그것으로 만든 dāna를 올렸습니다. 그렇다면 여기서 가장 값진 dāna는 그 가난한 이의 떡입니다.
ehenam mahā dānayak denavā nam væḍima dānē taman baḍiginna ilā tamangē āhāra denā videna kenāgē dānē vīraya vaṭinākama. goḍāk tiyena kenā taman kālā vilā ituru dena mahā dāyatæḍiya loku.
그러니 큰 dāna를 올린다면, 가장 큰 dāna는 자기가 굶으며 자기 먹을 것을 내어주는 사람의 dāna이고, 그것이 값진 것입니다. 많이 가진 사람이 먹고 마시고 남은 것을 주는 dāna보다 그것이 큽니다.
mehema dāna ānisaṁsa væḍi vena krama tiyenavā. dāna vastuvē vaṭinākama saha ætivena cittaprahādayen tamangē vatpohatkamaya hæṭiyaṭa ihaḷama dandīma dāna lokugavara dīma nemeyi mē kiyannē. vatpō satkama tamanṭa tiyena maṭṭamen ihaḷinma karana ēka tamayi viśēṣatvaya.
이렇게 dāna의 ānisaṃsa가 커지는 방법이 있습니다. dāna 물건의 값어치와 일어나는 cittappasāda, 그리고 자기 형편에 맞추어 가장 높게 주는 것 — dāna를 크게 벌이라는 말이 아닙니다. 자기 형편이 닿는 수준에서 가장 높이 하는 것, 그것이 특별함입니다.
næti bæri in̆gara manussayā pāṁkhayāk dan dena eka loku venavā. edā eyāṭa kanna tiyena pākāla dan dena eka kōṭipatiyek mahā dānayak dunnaṭiya ānisaṁsayak tiyenavā. eha dānayak denna næhænē kiyalā kalakirenna hētuvak næha. ehema avasthā tiyenavā.
가진 것 없는 가난한 사람이 한 푼을 dāna로 주는 것이 큽니다. 그날 자기가 먹을 끼니를 dāna로 내놓는 것에는 억만장자가 큰 dāna를 베푼 만큼의 ānisaṃsa가 있습니다. 그러니 ‘dāna로 줄 것이 없구나’ 하고 낙심할 까닭이 없습니다. 그런 경우들이 있습니다.
budurajāṇan vahansē væḍena kālē ektarā manussayek hakuru hadana manussayek eyāṭat ohoma dānayak denna āsāvak kivvā. hæbæyi ē vagē uttama ada næti nisā ēka karanna bæhæ.
붓다께서 계시던 때 hakuru를 만드는 한 사람도 그렇게 dāna를 올리고 싶다고 했습니다. 다만 오늘날은 그런 거룩한 분이 계시지 않으니 그렇게 할 수는 없습니다.
budurajāṇan vahansēṭa gilā kiyana anē svāmīni mama hakuru hadalā jīvat vena kenek. maṭa denna tiyennē magē niṣpādanaya hakuru. hæbæyi maṭa hakuru dānayak denna loku ōnakamak tiyenavā okkoṭama monavā karannada? ēka magē hita vitara. hækiyāvak maṭa. maṭa puḷuvankamak tiburunā magē prārthanāva mama iṣṭa karaganna monavā karanna magē dupatkamaṭa kiyalā budurajāṇan vahansē gihin kivvā.
그는 붓다께 가서 말씀드렸습니다. ‘아, 스승님, 저는 hakuru를 만들어 먹고사는 사람입니다. 제가 드릴 수 있는 것은 제가 만든 hakuru뿐입니다. 그런데 모두에게 hakuru dāna를 올리고 싶은 마음이 큽니다만 어찌하겠습니까? 그것은 제 마음뿐이고 능력이 없습니다. 제게 힘이 있다면 제 바람을 이룰 텐데, 가난하니 어찌하겠습니까.’ 하고 붓다께 가서 말씀드렸습니다.
ævāi manussayō obaṭa koccara gēnna puḷuvanda svāmīni hakuru kalayak nam genaha innakō issellā minik duvagena gihillā kakuru kalapuruvāgena āvā. puḷuvan hæṭi. budurajāṇan vahansē aragena adhiṣṭhānayak karalā bāra dunnā obaṭa æti padam bedāganna. unvahansē adissāna koccara hakuru mēken gattat madi novē. ēka katā pata væḍuṭa karanna puḷuvan deyak. æti vaṭan bedāganna kivvā.
‘그대는 얼마나 가져올 수 있는가?’ ‘스승님, hakuru 한 항아리는 가져올 수 있습니다.’ ‘그럼 먼저 가져오너라.’ 그 사람은 달려가서 hakuru 항아리를 할 수 있는 만큼 가득 채워 왔습니다. 붓다께서 받으시어 adhiṭṭhāna를 하시고 돌려주시며 ‘넉넉히 나누어라’ 하셨습니다. 그분의 adhiṭṭhāna로, 거기서 hakuru를 아무리 꺼내도 모자라지 않게 된 것입니다. 그것은 붓다만이 하실 수 있는 일입니다. ‘넉넉히 나누어라’ 하셨습니다.
dæn ē vunāṭa ē manaṁsayā dannē næhæ. ehema iradhipā harayakin sakuru væḍena vidiha iradiyak karalā tiyena bava dannē næha. ēka hindā aḍuvē kiyalā hitāgena ṭika ṭika bedāgena giyā. pudumāra balanavā hakuru kalē tibuṇā vagē. budurajāṇan vahansē denavā kiyana svāmīni pudumayak. mama aḍuvē kiyalā hakuru ṭika ṭika beduyi. kalē tibuṇā vāgē
그런데 그 사람은 몰랐습니다. 그렇게 iddhi의 힘으로 hakuru가 늘어나도록 iddhi를 부려 두셨다는 것을 몰랐습니다. 그래서 모자랄까 봐 조금씩 나누어 갔습니다. 놀라서 보니 hakuru 항아리는 처음 그대로였습니다. 붓다께 말씀드립니다. ‘스승님, 놀라운 일입니다. 모자랄까 봐 hakuru를 조금씩 나누었는데 항아리가 그대로입니다.’
obaṭa ōnakama tiyana vidihaṭa beduvē nædda? æti venna bidāgattē næhæ. æt venna bedalā ennē. ēvā rē bedāgena giyā. svāmīn vahansēlā pātrayaṭa bedanavā atavahanā ṭikak bedanakoṭa svāmīni hakuru beduvā. pudumaknē hakuru kalē aḍu vennē næhæ. æti venna beduvayi. dæn maṭa nam ōna tiyena pātra pirenna dennē næhænē. atava ahanavā unvahansē ata æhuva kiyanna kisi behet valaṭa tiyāganna kiyalā. æti padanma bedanna maṭa ōnē maṭa avasara denna kiyalā. etoṭa ataha karā. etana æti padamma bedāganna. atavahanakoṭa kiyanavā svāmīni væḍi hariyak tiyenavā bet valaṭa hō bāhira værakaṭa gihin tiyannē maṭa atipadā vadānnaṭa avasara dennē. etakoṭa ataharinavā. pāttara piranakan bedanavā. āyet hakuru kalē ehemmavā.
‘원하는 만큼 나누지 않았느냐?’ ‘넉넉하게 나누지 않았습니다.’ ‘넉넉하게 나누어라.’ 그래서 다시 나누어 갔습니다. 스님들 발우에 나누는데, 조금 담으면 스님들이 손으로 막으셨습니다. ‘스승님, hakuru를 나누어 드렸는데 놀랍게도 항아리가 줄지 않습니다. 넉넉히 나누었는데요. 그런데 제가 원하는 만큼 발우를 채워 드리지 못하게 손으로 막으십니다.’ 손을 막으시는 것은 약으로 남겨 두라는 뜻이었습니다. ‘넉넉히 나누고 싶으니 허락해 주십시오.’ 그러자 손을 거두셨습니다. ‘넉넉히 받으십시오.’ 손을 막으시면 ‘스승님, 남는 것이 많으니 약으로 두시든 다른 데 쓰시든 넉넉히 받도록 허락해 주십시오’ 하고 말씀드립니다. 그러면 손을 거두십니다. 발우가 찰 때까지 나눕니다. 그래도 hakuru 항아리는 그대로입니다.
svāmīni hari pudumayi bhikṣūn vahansēṭa okkara æti padam beduma. hakuru kalē aḍuvennē næ. tava sudut æn̆dagatta upāsaka upāsikāvē idilāyi innē bedanna ēgollan æti padamma bedāganna dæn itin baya næha aha akuru galē aḍu venna næti tivā dannavā okkoṭama bedaṭa okkoma eka vayak maḷu mana monavā hari tiyanē ē allanavā piranakam beda bedā yanavā. okkoṭama bedalā
‘스승님, 참으로 놀랍습니다. bhikkhu들께 모두 넉넉히 나누어 드렸는데 hakuru 항아리가 줄지 않습니다.’ ‘흰 옷을 입은 upāsaka와 upāsikā들도 앉아 있다. 그들에게도 넉넉히 나누어라.’ 이제는 두렵지 않습니다. hakuru 항아리가 줄지 않는다는 것을 아니까, 모두에게 나누는데 자루든 무엇이든 들고 있는 것을 받치면 가득 찰 때까지 나누어 갑니다.
piranakam beda bedā yanavā. okkoṭama bedalā kivvā svāmīni puduma deyak velā tiyennē. ævidilā inna upāsaka upāsikāliya okkoṭama beduvā. sakuru kalē ehemayi. dæn mokada karannē? tava innavada kaṭṭiya? hari yācaka pirisa ehema innavā piri passē ēgollō tæ ēgollanṭat bedalā innē. beduvagalā vunot ungē tiyeena mona ōna hari okkoma allagena gattā arahapu ē tarahagaru kalē ehemayi.
모두에게 나누고 나서 말씀드렸습니다. ‘스승님, 놀라운 일이 일어났습니다. 와 있는 upāsaka와 upāsikā 모두에게 나누었는데 hakuru 항아리는 그대로입니다. 이제 어떻게 할까요?’ ‘사람들이 더 있느냐?’ ‘네, 걸인들이 뒤쪽에 있습니다.’ ‘그들에게도 나누어라.’ 나누어 주니 그들이 가진 무엇이든 받쳐 들고 받아 갔습니다. 그래도 hakuru 항아리는 그대로였습니다.
svāmīni mama mēka gama gihillā hæmatanama bida bida yannada ehema ayitiyak næha. māgē śrāvakayō śrāvaka pariṇāmayak hæda oya hāpuru diravannē hatara innapayi. dæn mokada ituru karannē? vaturakaṭa dānna nætnam æra karalā dānna. anna eyāṭa dunna avasthāvak.
‘스승님, 이것을 마을로 가지고 가서 곳곳에 나누어 다닐까요?’ ‘그럴 권리는 없다. 이 hakuru를 소화할 수 있는 것은 나와 나의 sāvaka들뿐이다.’ ‘그럼 남은 것은 어떻게 할까요?’ ‘물에 버리든지, 아니면 치워서 버려라.’ 이것이 그에게 주어진 기회였습니다.
itin mē vagē tiyenavā yamkisi kenekgē citta prahādaya væḍi hētu vāsanā tiyenavā nam ē passē śakti viśēṣa matu venavā. hæbæyi mēka sāhitya katāvak nemeyi. sāhitya katā kiyalā hitā innavā mēvāgē dēval æhæra dækē næti aya. mehema dēval apē atdækīmē tiyena nisā api dannavā ēka sāhitya katāvak nemeyi.
이처럼 어떤 이의 cittappasāda가 크고 hetu-vāsanā가 있다면 그 뒤에 특별한 힘이 드러납니다. 그런데 이것은 문학 속 이야기가 아닙니다. 이런 일을 눈으로 본 적 없는 이들은 문학 이야기라고 여깁니다. 이런 일이 우리 경험 속에 있었기에 우리는 그것이 문학 이야기가 아님을 압니다.
ohuḍa pansa api gihiva inna kālē geṭa hadapu gē oya gē hadana bhāssahalā oya atdækīma læbuvā. satiya dekak oya atdækīma læbuvā. oyāpu āhāraya bāsuva nælā hatara denekuyi gōlayō dennekuyi ekatu velā.
우리가 재가자로 살던 때 집을 지었는데, 그 집을 짓던 목수들이 그런 경험을 했습니다. 한두 주 동안 그 경험을 했습니다. 그때 식사는 목수 넷과 일꾼 둘이 함께 했습니다.
oya giyē hadanna hadanavā vāḍiyak gahalā ēkē vayāna gālā giyē hadanna hadalā okkoṭama æti venna udēṭa kāla davalaṭa kanna gama kiyalā hāl sēruk eka hamārak itana muṭiyaka hāl sēruvak vitara ivvā. kaṭa perenna vat tiyenavā udē kāla bæluvā. ehemamayi daval rakā ēt ehemayi kǣlla rakāyat ehemayi vīlagē davasē udī bat hæliā ahagena dænna.
집 짓는 곳에 오두막을 치고 그 안에서 밥을 지었는데, 모두가 아침에 먹고 낮에도 먹으라고 쌀 한 되 반 들어가는 단지에 쌀 한 되쯤으로 밥을 지었습니다. 아침에 먹고 보니 밥이 가득 그대로였습니다. 낮에 먹어도 그대로, 저녁에 먹어도 그대로였고, 다음 날 아침에는 밥 한 솥을 버려야 했습니다.
oyapa vāsan ehā vitarayi mēka dannē anik kenā kiyanavā. ahaka danna pat yanna mokaṭada aparādhaya hāl ahaka dānavā. itin oṭṭina mahattaya aḍu karanna ō kiyalā kivvā eyāṭa eyā tamayi sopu bhāsūtraya. eyā dannē eyā dannavā mēka nam vanna bæri deyak mē hāl sēruk velā mehema kǣ ka tun velā haya denekuṭa hālpuḍu dekak dālā bæluvā. udet gālā davalet gālā rātrayet gālā vat hæliyak dāmayi īlan̆ga davasaya tiyalā.
그 무렵 이 일은 한 사람만 알고 있었는데 다른 사람이 말합니다. ‘버릴 밥을 왜 지어서 쌀을 버리는 죄를 짓나.’ 그래서 Austin 씨에게 양을 줄이라고 했습니다. 그가 목수 우두머리였습니다. 그는 이건 있을 수 없는 일이라는 것을 알았습니다. 쌀 한 되로 여섯 사람이 세 끼를 먹다니. 그래서 쌀 두 줌만 넣어 보았습니다. 아침에도 먹고 낮에도 먹고 밤에도 먹고도 밥 한 솥을 버리며 다음 날까지 남았습니다.
oya ataradī apē daruvō denna dæn o mahana velā inna dennam ēgollō poḍi ḷamayi. osṭin māmayā bāt hari rahayi kiyalā pīgan aragena otē kuḍaṭa gihillā ēka bidāgena innavā. ēgollō kanna ē taragē vathagatā. anit bhāssē næhæ vahinavā koccara vat ahannē næha aparā samata ahaka dānavā. huḍuvak dæmmā. puṇaḍuvak dālā lē tyē kramayama
그 무렵 우리 두 아이는, 지금은 둘 다 출가해 있지만 그때는 어린아이들이었는데, ‘Austin 아저씨 밥이 아주 맛있다’ 하며 접시를 들고 그 오두막에 가서 나눠 먹곤 했습니다. 아이들도 그만큼 밥을 먹었습니다. 다른 목수들은 아니라고, 아무리 말해도 듣지 않고 아깝게 버린다고 했습니다. 한 줌을 넣었습니다. 한 줌을 넣어도 마찬가지였습니다.
īṭa passē dæn eyāgen pēnavā innama rahasak kiyanna. eṭa hāl huduvak dāna giyā hāl huduvak dālā oyalā pennavā. balapunāma pat venna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
pahasak vaśayen tiyanna api mehema karagena yan kiyalāna dekak ō karalā. dæn mēgollan neme pennanna nætuva inna bæ.
‘비밀로 두고 우리 이렇게 해 나가자’ 하며 이틀을 그렇게 했습니다. 그런데 이제는 이 사람들에게 보여 주지 않고는 견딜 수가 없었습니다.
īṭassa manussayek kāva kisima guṇayak dharmayak næti venna. obaṭa væḍak pennanna oba oyā piḷiganna æti minihanē. balahamkamē karanna. badāpan karana eka dæmmaṭa pira maṭa battuvā. balan æralāgē
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ammē api gamakaṭa denna puḷuvan mehema bat hædenavā.
‘아이고, 마을 하나를 먹일 만큼 이렇게 밥이 되는구나.’
ēka upadumayak næhæ. kivvā mehema næhæ. udē kǣva hasara daval kanna balavaṭa bat vakkama Пn velā itiri bat ṭika vitarayi vædilā næ. īda īn passē prahānatavat aḍuvenavā. nākkaya ē bohoma amāruven palakgi pudda æralā dālā āya tibena maṭama hadāgena īṭa passē kaṭayutu kaḷā.
그러자 그런 일은 더 이상 일어나지 않았습니다. 아침에 먹고 낮에 먹으려고 보니 밥이 줄어 먹고 남은 밥만 있었습니다. 그 뒤로는 더 줄어들었습니다. 그 뒤로는 아주 힘들게 다시 필요한 만큼 지어 먹으며 일을 했습니다.
mēka hon̆da deyak tamayi api dænaganna viśākhāva upāsikāva bat pættaṭiyak gattahamakaṭa bat beduvat batgu venna nǣ kiyalā apē katāvak tiyenavā dharmaya. hæbæyi mēka anik ayaṭa bauddha sāhik venakoṭa maṭa nam buddha dharmayak. ēka ætsā. apē sākṣi tuḷin api dækalā tiyena nisā ēka ehema nemeyi kiyannē apiṭa deyak næhæ api dækalā tiyennē. ehenatan n ē nisā kiyannē menna mēkayi. ē vagē dēkaṭa apit dan̆ga mahansi venna ehema deyak næhæ.
이것은 우리가 알아 둘 만한 좋은 일입니다. Visākhā upāsikā가 밥주걱을 잡으면 아무리 밥을 퍼도 밥이 줄지 않는다는 이야기가 우리 dharma에 있습니다. 다른 이들에게는 불교 문학이겠지만 나에게는 붓다의 dharma입니다. 그것은 사실입니다. 우리가 직접 증거로 보았기 때문에 그렇지 않다고 말할 수가 없습니다. 우리가 본 것입니다. 그러니 하려는 말은 이것입니다. 그런 일을 위해 우리가 애쓸 필요는 없습니다.
apiṭa tiyena hæṭiyaṭa ihaḷama hæṭiyen citta prasādayen puḷuvan hæṭiyen uparima dānayak dena eka apiṭa karanna puḷuvan hari. ē ṭika karagattahama hon̆daṭama æti.
우리 형편대로 가장 높게, cittappasāda로, 할 수 있는 만큼 가장 큰 dāna를 올리는 것, 그것이 우리가 할 수 있는 일입니다. 그것만 해도 아주 충분합니다.
dæn mē tavat ahanavā mē budurajāṇan vahansēlāgē dharmaya api dannē nemeyi gautama budurajāṇan vahansēgē dharmaya. itin kāśya budurajāṇan vahansē dēśanā karē dharmaya mokakda? matuvi buduvaru dēśanā karana dharmaya mokakda kiyalā praśnayak tava ahalā tiyenavā.
또 이런 물음이 있습니다. 우리가 아는 것은 여러 붓다들의 dharma가 아니라 Gotama 붓다의 dharma인데, 그렇다면 Kassapa 붓다께서 설하신 dharma는 무엇이며, 앞으로 오실 붓다들께서 설하실 dharma는 무엇이냐는 물음입니다.
mē praśnayē idirāṇan vahansēgenma ahapu praśnayak maṭa mēṭa sākṣi vaśayen aragena pennanna senāk. ānanda hāmuduruvō budurajāṇan vahansēgen ahanavā svāmīni oba vahansē mīṭa pera budu vana बुduvaraṇan vahansēlāgena apiṭa dēśanā karalā tiyenavā. ē vagē mavkiya vena venama dēśanā karalā tiyenavā. mehema kenek mava vuṇā, mehema kenek piya vuṇā. mē vagē nam maæsi daruvākan davasē mē vidiyaṭa abhiriṣkramaṇaya kaḷā mē ādī vaśayen unvahansēlāgena vistara kivvē. hæbæyi unvahansēlā venama dēśanā karapu dharmayak apiṭa kivvē næha.
이 물음과 관련해 붓다께 직접 여쭌 물음이 있으니 그것을 증거로 들어 보이겠습니다. Ānanda 스님이 붓다께 여쭙니다. ‘스승님, 스승님께서는 이전에 붓다가 되신 분들에 대해 저희에게 설하셨습니다. 그분들의 어머니를 하나하나 따로 말씀하셨습니다. 이런 분이 어머니였고 이런 분이 아버지였으며, 이런 이름의 아이가 태어난 날 이렇게 출가하셨다는 식으로 그분들에 대해 자세히 말씀하셨습니다. 그러나 그분들이 따로 설하신 dharma는 말씀하지 않으셨습니다.’
mahaṇeni dharmaya ekamayi. koyi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷat nivan dækīmaṭa yam dharma mārgayak æda ēkama kæṭi karalāna gāthāva tamayi sabba pāpassa akaraṇaṁ kusalassa upasampadāssa citta pariva dapanaṁ ētaṁ buddhāna śāsanaṁ kiyana gāthāva
‘bhikkhu들이여, dharma는 하나다. 어느 붓다께서 설하시든 nibbāna를 보기 위한 dharma의 길이 있으니, 그것을 한데 뭉친 gāthā가 바로 sabba pāpassa akaraṇaṃ, kusalassa upasampadā, sacittapariyodapanaṃ, etaṃ buddhāna sāsanaṃ이라는 gāthā이다.’
menna mē dēśanāva tamayi siyaluma budurajāṇan vahansēlāgē dēśanāvē mūla sārāsaya. mē anupagātō anupavādō pāti mokkhētta saṁvarō ādī vaśayen tavat ēkē væḍi vigraha karapu gāthā tiyenavā. ghātanaya karanna epā vāda karanna yanna epā. pæna vū dharmaya dharmānukūlava tērum aragena saṁvara bhāvayaṭa pat velā mē phalaya labāganna kiyana eka tamayi antima dekē vigraha karalā tiyennē. itin ehā siyalu budurajāṇan vahansēlāṭat dharma dekak nǣha. deyākāra dharma nǣha.
바로 이 가르침이 모든 붓다들의 가르침의 알맹이입니다. 그 밖에 anūpavādo anūpaghāto pātimokkhe ca saṃvaro 같은, 이것을 더 풀어 놓은 gāthā들이 있습니다. 해치지 말라, 다투러 가지 말라, 드러난 dharma를 dharma에 맞게 이해하여 saṃvara에 이르러 이 열매를 얻으라는 것이 마지막 두 구절에서 풀어 놓은 내용입니다. 그러니 모든 붓다들에게 dharma가 둘이 아닙니다. 두 갈래 dharma는 없습니다.
ada dēśanā karapu sattis bōdhi pākṣika dharma tamayi ananta budurajāṇan vahansēlā dēśanā karalā tiyennē. ē ṭika misak sattis bōdhi pākṣa dharma venas velā næ. mē budupiyāṇan vahansēt matu budu buna budupiyan vahansēlā dēśanā karanava nivan dakinna dēśanā karana sattis bōdhati pākṣika dharma satara satipaṭṭhānaya satara samya pradhāna satara indapāda paṁca indriya paṁcabala satta bojjhaṁga āryaṣṭhāṁgika mārgaya kiyana menna mē 37k dharma karuṇu ṭika mul karagatta dharma ṭika tamayi vigraha karalā dēśanā karannē siyaluma budurajāṇan vahansēlā. atīta anāgata vartamāna kiyana tun kālayama venasak noveni hæmadāṭama gælapena dharmaya tamayi sattis bōdhipākṣī dharmaya. mē sattis bōdhati pākṣika dharma tamayi sæma budurajāṇan vahansēlāgema dēśanāvē. vistara karalā gattot.
오늘 설한 37 bodhipakkhiya dhamma를 헤아릴 수 없는 붓다들께서 설하셨습니다. 그것뿐, 37 bodhipakkhiya dhamma는 바뀌지 않았습니다. 이 붓다께서도, 앞으로 붓다가 되실 분들도 nibbāna를 보도록 설하시는 37 bodhipakkhiya dhamma, 곧 네 satipaṭṭhāna, 네 sammappadhāna, 네 iddhipāda, 다섯 indriya, 다섯 bala, 일곱 bojjhaṅga, ariya aṭṭhaṅgika magga라는 이 37가지를 바탕으로 한 dharma를 모든 붓다들께서 풀어 설하십니다. 과거·미래·현재 세 때 모두 바뀌지 않고 언제나 들어맞는 dharma가 37 bodhipakkhiya dhamma입니다. 자세히 풀어 보면, 이 37 bodhipakkhiya dhamma가 모든 붓다들의 설법의 내용입니다.
mē tuntarā bōdhiyen nek ektarā bōdhiyakaṭa pæṇiya yutuda nivan dakinna kiyalā praśnayak tiyenavā. nivan dækīmaṭa tibennā vū nivan mārgaya ekak. ē nivan mārgaya dēśanā kirīmēdī avaśya karana pasutalaya hadāganna kramaya tava ekak. lōkaya ara dharmaya dēśanā karamin taman siyalla dat avabōdhayen yutta soyambut gnānayen dharmāvabōdha karanna yam kenekuṭa onnam ohu lovturā buduki.
세 가지 bodhi 가운데 어느 한 bodhi에 이르러야 nibbāna를 보느냐는 물음이 있습니다. nibbāna를 보기 위한 길은 하나입니다. 그 길을 설하는 데 필요한 바탕을 마련하는 방법은 또 다른 문제입니다. 세상에 dharma를 설하면서, 모든 것을 아는 깨달음을 갖춘 sayambhū ñāṇa로 스스로 dharma를 깨치려는 이가 있다면, 그는 lokuttara 붓다가 됩니다.
lovturā buddhatvayaṭa pat vennaṭa yam pāramī guṇayak pūrṇa kaḷa yutta unvahansē ē guṇatāvaya væḍiya yutuyi. anna ē vaḍāgena ena mārgaya tuḷin caturārya satyayama avabōdha karanavā misak vena ekak avabōdha karannē næha. soyambut gnānayen caturārya sattvayama avabōdha karaganna kāgevat piḷisaraṇak nætuva tamāma dasa māra balaya parādaya karalā hæma bādhakayakma duru karalā siyum pragnāva matu karalā nivan avabōdha kirīmaṭa yam sattis baudhi pākṣika dharmaya ædda ē ṭika tamāma tērum aragena pūrṇa karalā etanaṭa pat vena uttamayan vahansē namak ekkana aya innē lōkeṭa ē tamayi lovturā budurajāṇan vahansē. anna etanṭa pat karannā vū yamkisi mārgayak tiyenavā pāramitā pūrana mārgaya. sārā saṁkhaya aṭā saṁkaya solasā saṁkhaya ādī vaśayen mē purṇa kāla tiyenavā. eban̆du kālānśarayak pūrṇaya karagena ævidilā ē ākārayen ē caturārya satyaya avabōdha karaganna satis bōdhi pākṣika dharma vaḍalā pūrṇa karaganna menna mē guṇaya tiyenavā ēkaṭa kiyanavā lovturā bōdhi mārgaya mē tuntarā bōdhiya ekak.
lokuttara 붓다의 경지에 이르기 위해 채워야 할 pāramī의 덕이 있고, 그분은 그 덕을 길러야 합니다. 그렇게 길러 오는 길을 통해 깨치는 것은 cattāri ariyasaccāni뿐, 다른 것을 깨치는 것이 아닙니다. sayambhū ñāṇa로 cattāri ariyasaccāni를 깨치려고, 누구의 의지처도 없이 스스로 열 가지 māra의 군대를 꺾고 모든 장애를 없애고 미묘한 paññā를 일으켜, nibbāna를 깨치기 위한 37 bodhipakkhiya dhamma를 스스로 이해하고 채워 그 자리에 이르는 거룩한 분이 세상에 한 분 계십니다. 그분이 lokuttara 붓다입니다. 그 자리에 이르게 하는 길이 있으니 pāramī를 채우는 길입니다. 네 asaṅkheyya, 여덟 asaṅkheyya, 열여섯 asaṅkheyya 하는 식으로 채우는 기간이 있습니다. 그런 기나긴 시간을 채워 와서, 그렇게 cattāri ariyasaccāni를 깨치려고 37 bodhipakkhiya dhamma를 길러 채우는 이 덕이 있으니, 그것을 lokuttara bodhi의 길이라 합니다. 이것이 세 가지 bodhi 가운데 하나입니다.
ē vagēma anya kenekuṭa kiyā denna bæri vuṇat tamanṭa caturārya satya dharmaya avabōdha kara gænīmē hækiyāva æti navarak tiyena tava kramayak tiyenavā. menna mē krama raṭāva anugamanaya karagena deyāsaṁkhya kalpa lakṣayak tuḷa guradharma pūrṇaya karagena āpu kenekuṭa ēkē pratiphalaya vaśayen anna ē kenek gihillā lovturā budurajāṇan vahansēgē ādhārayak nætuva tamanṭa caturārya satyaya avabōdha kara gænīmē nōnā pahaḷa venavā. hæbæyi anik hari vigraha kara dena taram śaktiyak ēkē næha. dēśanā gnānayē nǣ. anna ē ākārayen taman arihatyaṭa pat velā keḷavara karaganna kramayak tiyenavā. ēka kiyanavā patyaka bōdhi mārgaya.
또 남에게 가르쳐 줄 수는 없어도 자기는 cattāri ariyasaccāni를 깨칠 수 있는 능력을 갖추는 다른 방법이 있습니다. 이 방식을 따라 두 asaṅkheyya와 십만 kappa 동안 덕을 채워 온 이에게는 그 결과로, lokuttara 붓다의 도움 없이 스스로 cattāri ariyasaccāni를 깨치는 ñāṇa가 생깁니다. 다만 남에게 풀어 줄 만한 힘은 없습니다. desanā ñāṇa가 없습니다. 그렇게 스스로 arahant가 되어 끝맺는 방법이 있으니, 그것을 pacceka bodhi의 길이라 합니다.
budupiyāṇan vahansēē namak lōkē pahaḷa dharma dēśanā karanakoṭa unvahansē ætulen dharmaya ahalā. ē śravaṇaya karalā ē dharmaya darāgena piḷivet tuna ham arihatyaṭa pat venanna tava mārgayak tiyenavā śrāvakayō kiyanavā ē ayaṭa. anna ē aya bōsattān vahansēlā æturu karagena bōsat piris vaśayen budu piris vaśayen pasu pasa idalā lovturā budun vahansē nama pahaḷa vunahama unvahansēgen baṇa ahalā āryaṣṭhāṁgika mārgaya piḷipædalā pūrṇaya karana arihatyaṭa pat vena pirisak innavā ēkaṭa kiyanavā śrāvaka bōdhi mārgaya hæbæyi kavurut avabōdha karagattē caturārya satya dharmayat nivan dakinna ōna avabōdha kara gænīmaṭa tibena ākāra tuna nisā tun ākāra bōdhiyakin enna nisā tun tarā bhōdhiyen ehakin nivan dakinna puḷuvan kiyalā kiyanavā
붓다 한 분이 세상에 나시어 dharma를 설하실 때 그분 곁에서 dharma를 듣고, 들은 dharma를 지니고 수행을 채워 arahant가 되는 또 하나의 길이 있으니, 그들을 sāvaka라 합니다. 그들은 bodhisatta들을 가까이하며 bodhisatta의 무리로, 붓다의 무리로 뒤따르다가, lokuttara 붓다께서 나시면 그분께 dharma를 듣고 ariya aṭṭhaṅgika magga를 지켜 채워 arahant가 되는 무리입니다. 그것을 sāvaka bodhi의 길이라 합니다. 그러나 누구든 깨친 것은 cattāri ariyasaccāni입니다. nibbāna를 보기 위해 깨치는 방식이 세 가지이기 때문에, 세 가지 bodhi로 오기 때문에, 세 가지 bodhi 가운데 하나로 nibbāna를 볼 수 있다고 하는 것입니다.
yamkisi kenek nivan dakinavā nam oya krama tuḷin ævidina haṭanna caturārya satyaya avabōdha karaganna kramaṭa raṭāvak lōkē pahaḷa venavā misā. tavat kramayak næti nisā. hæma kenekma nivan avabōdha karaganna ōnē. ekkō lovturā budu venna ōnē. ekkō pattē buddha vaśayen pasē budu venna ōna. ehemanam śrāvakayek vaśayen baṇa ahalā piḷivet puralā hari attayaṭa pat velā pūrṇa karaganna ōnē. mē krama tunet tamayi nivan dakinnē. suntarāvabōdhiyak ekak avaśyamada kiyalānē avaśyamayi kiyannē avaśyamayi. venayekin niva dakinna kramayak māgayak næti nisā.
누구든 nibbāna를 본다면 이 방법들을 거쳐 cattāri ariyasaccāni를 깨치는 방식이 세상에 나타날 뿐, 다른 방법은 없습니다. 누구나 nibbāna를 깨쳐야 합니다. lokuttara 붓다가 되든지, pacceka 붓다가 되든지, 아니면 sāvaka로서 dharma를 듣고 수행을 채워 arahant가 되어 끝맺어야 합니다. 이 세 방법으로만 nibbāna를 봅니다. 세 가지 bodhi 가운데 하나가 꼭 필요하냐고 묻는다면, 꼭 필요합니다. 다른 것으로 nibbāna를 볼 방법이나 길이 없기 때문입니다.
mē deviyangen mē lōkayaṭa balapǣmak æti venavā brahma lōka brahmayingen ehema balapǣmak novannēda kiyalā ahanavā. apē dharmaya hon̆daṭa pæhædiliva tiyenavā apē mahā bōstan vahansēṭa abhinaṣkramaṇaya karapu velāvēdī aṭa pirikara gæna dunnē sahampatiya kiyana mahābrahhama noyek kavassāla budurajāṇan vahansē ævidilā hitan praśna visadamin rma dharma karuṇu gæna prahaṁsā karamin kaṭayutu karapu kenek sahapatiya kiyana brahmaya eyā brahma dēvatāvayek misā kāma lōkana dēvatāvayek nemeyi.
천신들이 이 세상에 영향을 끼치는데, brahma 세계의 brahma들에게서는 그런 영향이 없느냐고 묻습니다. 우리 dharma에 분명히 나와 있습니다. 우리 mahā bodhisatta께서 출가하실 때 여덟 가지 필수품을 드린 이는 Sahampati라는 Mahābrahma였습니다. 여러 때에 붓다께 와서 마음속 물음을 풀고 dharma를 찬탄하며 지낸 이가 Sahampati brahma입니다. 그는 brahma 천신이지 kāma 세계의 천신이 아닙니다.
minissu ætulaṭa noyek avasthāvala ævidilā katā karapu katā gæna budurajāṇan vahansē saman̆ga karapu sākacchā gæna brahma saṁyuktaya kiyalā saṁyuttaya san̆dahā venavā venama koṭasa brahmayen samaga dharma sākacchāva etakoṭa ē nisā eban̆du ayaken piḷisaraṇak æti bavaṭa hētu vāsanā tiyannē kāraṇayak tiyenavā. namut mēka tava dharmaya hæn̆givilā tiyena kāraṇaya
그가 여러 때 인간 세상에 와서 나눈 이야기, 붓다와 나눈 대화에 대해 Saṃyutta에 Brahma Saṃyutta라는 따로 된 부분이 있습니다. brahma들과의 dharma 대화입니다. 그러니 그런 이들에게서 도움을 받을 hetu-vāsanā가 있다는 근거가 있습니다. 그런데 여기에는 dharma 속에 감추어진 점이 하나 더 있습니다.
kanda pitagena piritaka tiyenavā ara nayi āpuvahama sarpa viṣa ævilin kenek mærennē næti venna hētu vennē met væḍīmak. sarpa koṭṭhāsa hatarakaṭa met væḍīmak kiyannē katāva virūpakkhēhimē mettaṁ mettaṁ ērāpatēhimē cabbayāputtēhimē mettaṁ mettaṁ kaṇhā gōtama kēhiṭādi vaśayen apādhakē himē mettaṁ mettaṁ dipādaka mehema metnna kramayak dīlā tiyenavā. metna sūtrayak.
Khandha paritta라는 paritta가 있습니다. 뱀이 다가왔을 때 뱀독으로 사람이 죽지 않게 해 주는 것은 mettā를 기르는 것입니다. 네 부류의 뱀에게 mettā를 기른다는 내용으로, virūpakkhehi me mettaṃ, mettaṃ erāpathehi me, chabyāputtehi me mettaṃ, mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca, apādakehi me mettaṃ, mettaṃ dipādakehi me 하는 식으로 mettā의 방법이 주어져 있습니다. mettā의 sutta입니다.
dæn mē sūtraya pennava kiyanavā antimaṭa kiyanavā appamānō buddhō, appamānō dhammō, appamānō saṁghō pamāṇa vaṁsāni siriṁsana ahiccikā satadi unnānābhi sarabu mōtisikā katāmē rakkhā kathāmē parittā paṭikkamantu bhūtāni sōhaṁ namō bhagavatō namō sattannaṁ sammā sambuddhānantī antimaṭa keḷavara karanavā. mē siyalu satungen ennā vū hiṁgi hiṁsā valin ārasthāva balāporottu velā adhiṣṭhāna karagena mama mehema kiyanna hētuva mama bhāgyavatun vahansēṭa namaskāra karanavā satbuduraṇan vahansēlāṭa namaskāra karanavā kiyalā kiyanavā.
이 sutta는 마지막에 appamāṇo buddho, appamāṇo dhammo, appamāṇo saṅgho, pamāṇavantāni siriṃsapāni ahivicchikā satapadī uṇṇanābhī sarabū mūsikā, katā me rakkhā, katā me parittā, paṭikkamantu bhūtāni, sohaṃ namo bhagavato, namo sattannaṃ sammāsambuddhānaṃ 하고 끝맺습니다. 모든 짐승에게서 오는 해침으로부터 보호를 바라며 adhiṭṭhāna를 하고, ‘내가 이렇게 말하는 까닭은, 나는 Bhagavā께 예경하고 일곱 sammāsambuddha께 예경하기 때문이다’라고 말합니다.
etakoṭa saddan vahansēlā namaskāra karanakoṭa kohomada mē sarapa visa nætinnē? ēkaṭa sambandhaya mokakda mē laukikatvaya tuḷa tiyena læbena sambandhayak ehema nædda?
그렇다면 일곱 붓다께 예경하는데 어떻게 뱀독이 없어집니까? 그 관계는 무엇입니까? 이 세속 안에서 생기는 관계 같은 것은 없습니까?
menna mēka dænagænīmēdī vædagat deyak tiyenavā budurajāṇan vahansē lovturā buddhatvayaṭa pat vunāṭa passē ēka avasthāvaka. mama mē lōkē særi sarāgena ananta saṁsāraya paṭan enakoṭa nūpan tænak nǣ. sihina balanakoṭa mama upan tæn atdækīmenma mama labapu tæn maṭa matakayi. hæbæyi ē kālē nogī eka tænak tiyenavā suddhāvāsa brahma lōkaya kiyalā. anāgāmī pudgalayō upadina suddhāvāsa brahma lōka valaṭa pr̥tagatjana videna yanna bæ. bōsatuurunṭat yanna bæhæ. etanṭa yanavā nam yannē anāgāmī hō arihatyaṭa pat vecca irudu balaæti kenek hō ekkō unvahansēlāgen anāgāmī kenek cuta vunāṭa passē giha upadinavā nam tamayi ē lōkalaṭa yanna puḷuvan. arihatun vahansē næmaṭat iraddhaphalaya tiyenavā nam ē lōkeṭa arihatyaṭa pat vunāṭa passē ova anāgāmī tattvayēdī yanna puḷuvan.
이것을 아는 데 중요한 점이 있습니다. 붓다께서 lokuttara 붓다가 되신 뒤 한때 이렇게 생각하셨습니다. ‘내가 끝없는 saṃsāra를 떠돌며 오는 동안 태어나지 않은 곳이 없다. 돌아보니 내가 태어난 곳들을 경험으로 기억한다. 그러나 그동안 가 보지 못한 곳이 하나 있으니 Suddhāvāsa brahma 세계다.’ anāgāmī들이 태어나는 Suddhāvāsa brahma 세계에는 puthujjana로는 갈 수 없습니다. bodhisatta도 갈 수 없습니다. 그곳에 간다면 iddhi의 힘을 지닌 anāgāmī나 arahant가 가거나, 아니면 anāgāmī가 죽은 뒤 거기 가서 태어나야 그 세계에 갈 수 있습니다. arahant라도 iddhi가 있다면 arahant가 된 뒤에, 또는 anāgāmī 상태에서 그 세계에 갈 수 있습니다.
ēkaṭa gælapena mānasikatvaya udā vennē, hækiyāva læbennē ākarṣaṇaya hambennē etakoṭa menna mē lōkin gihillā budurajāṇan vahansē edā gihillā akiṭaha balavaṭa yanakan giyā. aviha atappa sudassa sudasī akaniṭa kiyana nemeyi brahma lōkagin ekin ekaṭa giyā. akanitāṭā bam̆balavaṭa giyāṭa passē akanitāṭā bam̆balava inna brahma dēvatāva. ada api satvayani budunṭat namaskāra kaḷā kivvā. kiyalā ēgollō dēśanāvak karanavā.
그에 맞는 마음이 일어나고 능력이 갖추어지고 끌림이 생기자, 붓다께서는 그날 이 세계를 떠나 Akaniṭṭha 세계까지 가셨습니다. Aviha, Atappa, Sudassa, Sudassī, Akaniṭṭha라는 brahma 세계를 하나하나 지나 가셨습니다. Akaniṭṭha brahma 세계에 가시자 그곳의 brahma 천신들이 ‘오늘 우리가 일곱 번째 붓다께 예경했습니다’ 하며 이야기를 들려줍니다.
svāmīni vipassī namen buduvarayek apiṭa matakayi. unvahansēgē śāsanaya api kaṭayutu karanavā. anāgāmī phalaya labalayi mē lōkē upan. api unvahansēṭa namaskāra karalā tiyenavā. īṭa passē buddhāntarayak gata velā sikī namin buduvarebudu vuṇā. api unvahansē hambavennat giyā unvahansēt mehe væriyālā. api unvahansēlā namaskāra karalā tiyenavā. īṭa passē buddhāntarayak gata velā vessa pū namen buduvarayā budu vunāē api tavat jīvat venavā. unvahansēt mehe væralā tiyenē apit unvahansēṭa namaskāra karalā tiyenavā.
‘스승님, 우리는 Vipassī라는 붓다를 기억합니다. 그분의 sāsana에서 수행하여 anāgāmī phala를 얻고 이 세계에 태어났습니다. 우리는 그분께 예경했습니다. 그 뒤 붓다와 붓다 사이의 긴 시간이 지나 Sikhī라는 분이 붓다가 되셨습니다. 우리는 그분을 뵈러 갔고, 그분도 이곳에 오셨습니다. 우리는 그분께 예경했습니다. 그 뒤 또 긴 시간이 지나 Vessabhū라는 분이 붓다가 되셨을 때도 우리는 여전히 살아 있었습니다. 그분도 이곳에 오셨고 우리도 그분께 예경했습니다.’
ē vagēma mē kalpaya ārambha vunāṭa passē kakudanam buduvarayek lōkē budu vuṇē. api unvahansēt dækalā tiyenavā unvahansēṭat api namaskāra karalā tiyenavā. kōnāgamana kiyā buduvarayek budu vuṇā. unvahansēt api dækalā tiyenavā namaskāra karenavā. kāśya næti buduvarē budu vanā unvahansēt dækalā tiyenavā namaskāra karenavā. ada api hatveni vatāvaṭa gautama budurajāṇan vahansē dækalā unvahansēṭa oba vahansēlā namaskāra kaḷā. api ada saddudunṭa namaskāra karalā tiyenavā kiyalā ektarā vayasakama pirisa kivvā.
‘또 이 kappa가 시작된 뒤 Kakusandha라는 붓다가 세상에 나셨습니다. 우리는 그분도 뵈었고 그분께도 예경했습니다. Koṇāgamana라는 붓다가 나셨습니다. 그분도 뵈었고 예경했습니다. Kassapa라는 붓다가 나셨습니다. 그분도 뵈었고 예경했습니다. 오늘 우리는 일곱 번째로 Gotama 붓다를 뵙고 스승님께 예경했습니다. 우리는 오늘로 일곱 붓다께 예경한 것입니다.’ 나이 든 한 무리가 이렇게 말했습니다.
īṭa mehā inna pirisa api haya namakaṭa namaskāra karenā pas namakaṭa hatara namaṭa tun namakaṭa elā oba vahansēgēma śāsanayēdī anāgāmī phalayaṭa pat velā. ē padi api dæn oba vahansē namaskāra karalā api adat ehe innavā kiyalā ē ayat kiyaga.
그보다 뒤의 무리들은 ‘우리는 여섯 분께, 우리는 다섯 분께, 네 분께, 세 분께 예경했습니다. 스승님의 sāsana에서 anāgāmī phala에 이른 이들도 있습니다. 그래서 우리는 이제 스승님께 예경했고, 오늘도 여기 있습니다’ 하고 말했습니다.
dæn api namaskāra karana buduvaraṇan hat namaka. yam yam buduvarayan vahansē namak æsuru karalā unvahansēgen baṇa ahalā ē vagē ē phalaya patvelā hatam ē śāntiyaṭa pat vecca uttamaya ē ē budurajāṇan vahansēlāgē ehi tava kenek namaskāra karanakoṭa garu karanavā æhenakoṭa citta prahādayaṭa pat venavā. anna apiṭa yahapata sarasādhana budurajāṇan vahansēṭa anna ara arihē manusa lōkē kenek namaskāra karanavā. oya æhennē vipassa issara namatva kiyalā. api vipassī budupiyāṇan vahansēgen baṇa halana metenṭa āvē. apē mē uttama śāntiya sasāna budurajāṇan vahansēṭa anna manussa lōkē manussaye vipassaya navatuva kiyalā namaskāra karanavā.
이제 우리가 예경하는 붓다는 일곱 분입니다. 어느 붓다를 가까이하여 그분께 dharma를 듣고 phala에 이르러 그 평화에 다다른 거룩한 이들은, 다른 누군가가 그 붓다께 예경하는 소리를 들으면 공경하며 cittappasāda에 이릅니다. ‘저기, 우리에게 좋은 길을 열어 주신 붓다께 인간 세상의 누군가가 예경하는구나. Vipassī께 namo 하는 소리가 들린다. 우리는 Vipassī 붓다께 dharma를 듣고 여기에 왔다. 우리의 이 거룩한 평화를 이루어 주신 붓다께, 저 인간 세상의 사람이 Vipassī께 namo 하며 예경하는구나.’
koccara vædagatda ada apē kenek api itin obaṭa sækavara sælasē śāntiya pætiravī vipassī budun dækapu brahmayō ohuṭa āśirvāda patanavāhin̆dalā. siissapi namatvū kiyalā api mehen kiyanakoṭa sikī budurajāṇan vahansēgen baṇa ahalā anāgāmī phalayaṭa pat velā hevpa pan anna api apiṭa maga pennavā dunna budurajāṇan vahansēgē nama kiyalā namaskāra karanavā manussaya kavuda ē brahmayāgē bælama metanṭa væṭilā eyāgē brahmayāgē āśirvāda vækenavā. mē tiyaṭa satbudhayangē nam kiyanakoṭa satbudurayan ætuḷu karalā anāgāmī phalayaṭa patvelā æhē pirilā inna brahmayangē āśirvādaya læbenavā. ara namaskāra karana pudgalayā.
‘오늘 우리 쪽 사람 하나가 얼마나 귀한 일을 하는가. 그대에게 보호와 평화가 퍼지기를.’ Vipassī 붓다를 뵌 brahma들이 그에게 축복을 빕니다. 우리가 여기서 Sikhī께 namo 하고 말하면, Sikhī 붓다께 dharma를 듣고 anāgāmī phala에 이른 이들이 ‘저기 우리에게 길을 보여 주신 붓다의 이름을 부르며 예경하는 사람은 누구인가’ 하고, 그 brahma의 눈길이 여기에 닿아 brahma의 축복이 내립니다. 이렇게 일곱 붓다의 이름을 부르면, 일곱 붓다를 가까이하여 anāgāmī phala에 이르러 가득히 머무는 brahma들의 축복을 그 예경하는 사람이 받습니다.
menna mē vidihaṭa vena śaktiya śānta vū addēśīkin yukta karana namaskāraya śaktiya nisā viśāla āśirvādayak læbeni ara visa vahinnavā. sarapa visa vahinavā. æn̆gaṭa ara śānti ākalsanaya vadilā. ēkat sækavara. namut api ē brahmayangangen pihiṭak illuvē nætuvaṭa buddha namaskāraya karanakoṭa buduvan æsuru karalā ē tattvayaṭa patvecca aya ē ayaṭa āśirvāda karanavā. ē dēvāśirvādaya minissunṭa yahapatak venavā. brahma āśirvādaya yahapatak venavā.
이렇게 생기는 힘, 평화로운 이들의 힘이 갖추어진 예경의 힘 때문에 큰 축복을 받아 그 독이 내려갑니다. 뱀독이 내려갑니다. 몸에 그 평화의 끌림이 닿아서입니다. 그것도 하나의 보호입니다. 우리가 그 brahma들에게 도움을 청하지 않았어도, 붓다께 예경할 때 붓다를 가까이하여 그 경지에 이른 이들이 축복을 내립니다. 그 천신의 축복이 사람들에게 좋은 일이 됩니다. brahma의 축복이 좋은 일이 됩니다.
itin mē tava mēkē praśna tiyama brahma lōka siṭina ayaṭa manasak nomæti bavak. mē kiyannē ektarā brahma koṭasak pamaṇayi. asaṁgna satvaya nævati brahma lōkayē upan ayaṭayi manasak kriyātmaka nættē. itin ēka siyalu brahmayanṭayi mē pasaralā mē kiyā tiyennē. ēkē yamkisi kenek liyavva potakena ekak kiyalā kiyannē. ēka mē brahmayinṭa manasak nǣha kiyana ekat ē vagēma hitanna puḷuvan śaktiyak nǣha kiyalā etakoṭa hudu gnānayak pamaṇak tiyenavādī vaśayen mē kiyapu katāvak mē potaka tiyenavā kiyalā ehemat mē kavuru hari maḍiyā ēvā tiyennē. en mē potaka san̆dahan velā tibuṇā nam karanna deyak næhæ. itin dharmaya ganna dannē nætuvaka ara aliya atanna gihillā aliya vigraha karā giyā vagē væḍak ōka.
또 이 물음에는 brahma 세계에 있는 이들에게 마음이 없다는 이야기가 들어 있습니다. 그것은 brahma 가운데 한 부류만을 두고 하는 말입니다. asaññasatta라는 brahma 세계에 태어난 이들에게만 마음이 작동하지 않습니다. 그런데 그것을 모든 brahma에게 넓혀 말하고 있습니다. 누군가 쓴 책에 그렇게 나온다고 합니다. brahma에게는 마음이 없고 생각할 힘도 없으며 그저 앎만 있다는 식의 이야기가 어떤 책에 있다고 하니, 누군가 그렇게 지어 놓은 것입니다. 어떤 책에 그렇게 나와 있다면 어쩔 수 없습니다. dharma를 받아들일 줄 모르고, 코끼리를 만지러 가서 코끼리를 풀이한 것과 같은 일입니다.
andaya pas denek kævvalu aliya balalā aliya gæna vigraha kara panlā. balāgena varen issellā gihillā aliyā pennalā hiṭam ēvala ata balā hiṭam aliyā balāgena varen. ekāri velā denavaṭa eka giya alla gattā næ uḍa yama pātaṭa matakavā. anikā kavula alla gattā uḍa yama pātaṭa matakavā. anikāmē vaṭē dina gē baḍa ata gālā vaṭēṭa mata gǣhavā. ani nikak hon̆ḍē ata gǣvā. andaya pas denā āvaṭa passē mokada karannē? kiya ahalakō baṇa a dækana hariyaṭa vistara ē ayaṭan saddiruva kivvā.
눈먼 사람 다섯을 불러 코끼리를 살펴보고 코끼리에 대해 풀이해 보라고 했답니다. ‘먼저 가서 코끼리를 보여 주거든 손으로 만져 보고 코끼리를 살펴 오너라.’ 한 사람은 꼬리를 잡고 위아래로 훑었습니다. 다른 이는 다리를 잡고 위아래로 훑었습니다. 다른 이는 배를 둘러 손으로 쓸었습니다. 또 하나는 코를 만졌습니다. 눈먼 다섯이 돌아오자 어떻게 했습니까? 왕이 ‘살펴본 대로 자세히 말해 보라’고 했습니다.
kam̆bayak vāgē næ alla gatta ekanam aliyak kam̆bayak vāgē boru kiyanna epāma aliya uvan
꼬리를 잡은 이는 ‘코끼리는 밧줄 같습니다’ 하고 말했습니다.
kongen koṭagena anik kiyalā kakula allapu eka api dennama aliya adāla kiyanna aliya biṭṭiyakvā oha anik kiyanavā. ekavat aliya dakanaka aiyā puk han̆dakvā ihana mēka vin̆dāganna bæha aliyā dakiya næhalla vat kiyalā eka hinayi aliyā dakē mayi da dækē தka dækalā næha kiyalā. saddiruvala pættakan hinā
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
vagē gihilā matak vunā upamāvak. ada mē bohō tæmala balana aya suva. kǣllak allagena illā hatam ēgollō kiyanna yanavā mēkayi baṇa anikvā mē andayengē ai atagāpu upamāvama tamayi ada mē lōkē hæmatænama yama yannē kiyalā kosol ratdiruva budurajāṇan vahansēṭa kivvalu menna mehema siddhiyak vuṇā kiyalā. mē anna ē vagē katāva tamayi metana tiyennē.
그러자 비유 하나가 떠올랐습니다. 오늘날 여러 곳에서 dharma를 살핀다는 이들이 이와 같습니다. 한 조각을 붙잡고서 ‘이것이 dharma다, 다른 것은 아니다’ 하고 말하러 나섭니다. 눈먼 이들이 코끼리를 만진 이 비유가 바로 오늘 세상 곳곳에서 벌어지고 있다고, 이런 일이 있었다고 Kosala 왕이 붓다께 말씀드렸답니다. 여기 있는 이야기가 바로 그런 것입니다.
oya monavāhari kǣl ṭikak allagena kiyanna gihillā poṭ liyanna yanavā. antiṭa poṭ liyanna gihillā dahamak novana deyak dahamak hæṭiyaṭa mata prakāśa karanavā. mēken siddha vennē mokada? vihāra pirisakaṭa daham pævillak æti karalā, sæn̆gakut æti karalā vipari dr̥ṣṭi æti karanavā.
무언가 조각 몇 개를 붙잡고 말하러 들다가 책을 쓰러 갑니다. 결국 책을 쓰면서 dharma가 아닌 것을 dharma처럼 견해로 내놓습니다. 그 결과 어떻게 됩니까? 많은 이들에게 dharma에 대한 혼란을 일으키고 의심을 일으키며 viparīta diṭṭhi를 일으킵니다.
itin asaṁgna satva lōkaya enē asaṁ satvatāva gæna brahmayangē svabhāvayak gæna ahalā balapu kenek siyaluma brahmayō ē maḍulaṭa dālā maḍulaṭa dālā katā karanna giyāma mehema katā kiyanavā. budurajāṇan vahansē æsulapu brahmayō gæna katābaha karapu aya dēśanā ahapu aya san̆dahā venavā nam manasak nædda brahmayen mokenda ē koṭasē ehema kivvē sākṣikō brahmayinṭa manasak tiyenavā kiyalā hitanam hitanna puḷuvan hækiyāvak tiyenavā. ahanna dakinna puḷuvankamak tiyenavā kiyalā. dakinna tripiṭakayē sākṣiyat ōna taram tiyenavā. ehemanam itin kohomada kiyannē brahmayaṭa hitanna bæ.
asaññasatta 세계, asañña 존재와 brahma의 성질에 대해 듣고 본 이가 모든 brahma를 그 틀에 집어넣어 말하면 이런 이야기가 나옵니다. 붓다께서 가까이하신 brahma들, 붓다와 대화를 나눈 이들, 설법을 들은 이들에 대해 나와 있다면, brahma에게 마음이 없다고 어느 대목에서 말했는지 증거를 대 보십시오. brahma에게 마음이 있어 생각할 능력이 있고 듣고 볼 수 있다는 Tipiṭaka의 증거는 얼마든지 있습니다. 그런데 어떻게 brahma가 생각할 수 없다고 합니까?
ehema kiyannē kohomada mē dharmaya piḷiban̆davada ehem mehema poḍi kǣllak allagena dharmaya pættakama dālā in̆diki kaṭu siduren bæluvā vagē dharmaya vidiha balalā mehema pot liyanavā mehema lōkaya adahat denakoṭa lōkayā okkoma viparītiyaṭa pat vennē. ēvā tērum ganna ōnē.
어떻게 그렇게 말합니까? dharma에 대해 이렇게 작은 조각을 붙잡고 dharma는 한쪽으로 밀어 둔 채, 바늘구멍으로 들여다보듯 dharma를 보고서 이런 책을 쓰고 이런 믿음을 세상에 퍼뜨릴 때 세상 사람들이 모두 뒤틀린 쪽으로 갑니다. 이것을 알아야 합니다.
mē brahma lōka valaṭa giyapassē ssirema nivanaṭa passē dæn ē brahma lōkayā suddhāvāsa brahma lōka suddhāvāsa brahma lōkolla kiyannē anāgāmī pudgalayō. ē kenek etanin gihillā ehidima piriinuvan pāla keḷavara karanā misā nævata vena lōkaya ekaṭa ennē næhæ. uddaṁ sōtayi kiyannē ē aya uḍaṭa misā pātaṭa næ. ēkē antima atva daralā ēkema keḷavara karanavā misak unvahansēlā nævata varayak pallahaṭanē ārya uttamaya tamayi ē upadinnē. ē brahmayō ærenna sōvānna ādī mārgaphalalābhī brahmayek dhyānayak læbuvā nam ē ayat etanin nisā ihaḷa teheṭa gihi antima keḷavara karagannā misā kavada hari nævata manussa lōkeṭa ennē næhæ. ehema upadinnē nǣhæ. brahma lōkayen kāma lōkayakaṭa ennē nǣ. itin ēka tiyennē ē āryayanṭa pamaṇayi. ārya nōna anāryayen brahma lōkaya epidu vena araṭa koccara api ananta apramāṇa apit ipadilā. anāryiyek etana hiṭiyot væḍū kāla sīmāva eha in̆dalā ē kālē gedunaṭa passē nævata vārayak manussa lōkeṭat vaenavā. apāyet yanavā digaṭama særi særīma digaṭama siddha venavā. dharmayaṭa anukūlavama vistara karinnē ehemayi.
brahma 세계에 간 뒤 마침내 nibbāna에 이르는 경우를 보면, Suddhāvāsa brahma 세계에 있는 이들은 anāgāmī입니다. 그들은 거기서 parinibbāna로 끝맺을 뿐 다시 다른 세계로 오지 않습니다. uddhaṃsota란 그들이 위로만 가고 아래로는 가지 않는다는 뜻입니다. 그곳에서 마지막 몸을 지니고 거기서 끝맺을 뿐 다시 아래로 오지 않습니다. 거기 태어나는 것은 ariya 성자들입니다. 그 brahma들 말고도 sotāpanna 등 magga-phala를 얻은 brahma가 jhāna를 얻었다면, 그들도 거기서 더 높은 곳으로 가 마지막 끝을 맺을 뿐 언젠가 다시 인간 세상에 오지 않습니다. 그렇게 태어나지 않습니다. brahma 세계에서 kāma 세계로 오지 않습니다. 그것은 ariya들에게만 해당합니다. ariya가 아닌 이로서 brahma 세계에 태어난 일은 우리에게도 헤아릴 수 없이 많았습니다. ariya가 아닌 이가 거기 있으면 수명이 다할 때까지 머물다가, 그 시간이 끝나면 다시 인간 세상에도 오고 apāya에도 가며 계속 떠돌기를 이어 갑니다. dharma에 맞게 풀이하면 그렇습니다.
mē hētuphala dahama anuva pera bhavaya hā mē bhavaya samaga avidyā sahagata viññāṇayē balapāna ayiru pæhædili kara denna kiyalā illīmak karanavā. dæn mē paṭicca samuppādaya dænaganna ōnē paṭicca samuppāda dharmaya tuḷin mē lōkē tibena siyalu pævætmakama koṭas ven karagena ē ē pævætma kriyātmaka vena hæṭi ē pævætmē sammataya. kriyātmaka vena ākāraya haṭagænīmē paṭan avasānaya dakvā paṭicca samuppāda cakrayaṭa anukūlava vigraha kaḷā. aṁśu mātra mohotaka haṭaganna kriyādāmayak nætnam ēkat paṭicca samuppāk tanava vigraha kaḷā.
인과의 dharma에 따라 전생과 이번 생에 걸쳐 avijjā에 물든 viññāṇa가 영향을 미치는 방식을 밝혀 달라는 청이 있습니다. 이제 paṭicca-samuppāda를 알아야 합니다. paṭicca-samuppāda dharma로 이 세상의 모든 존재를 부분으로 나누어, 그 존재가 작동하는 방식과 그 존재의 관례, 작동하는 방식을 생겨남부터 끝까지 paṭicca-samuppāda의 바퀴에 맞추어 풀이했습니다. 아주 작은 한순간에 일어나는 과정도 paṭicca-samuppāda로 풀이했습니다.
mē lōkayē gahak valak ætnam ēkat paṭicca samupacakranava vigraha kaḷa. upaduna satvayek pudgalayek ætnam paṭicca samuppākayaṭa anuva vigraha kaḷā. ipaduna kālaya tuḷa pudgalayāgē yamkisi ākāraya melova pavatvā jāti kramayak ætnam. upatin minihek vuṇā. horakam karanna paṭan vena horek vuṇā. yaṭa horā kiyanavā. horek upannē nǣ. minis daruvek upannā. hæbæyi horā kiyana jāti sammatiyak læbuvā. horakam kirīmē væḍapiḷivala nisā. menna mē horā kiyana jātiya upadīmaṭat ipadiṭa ārambha vū tæn paṭana paṭicca samuppāda kramayakin vigraha kaḷā.
세상에 나무나 덩굴이 있다면 그것도 paṭicca-samuppāda의 바퀴로 풀이했습니다. 태어난 중생이나 사람이 있다면 paṭicca-samuppāda에 따라 풀이했습니다. 태어난 동안 사람이 이 세상에서 어떤 jāti를 이어 가는 방식이 있다면, 예컨대 태어날 때는 사람이었습니다. 도둑질을 시작해 도둑이 되었습니다. 그러면 도둑이라 부릅니다. 도둑이 태어난 것이 아닙니다. 사람의 아이가 태어났습니다. 그러나 도둑질이라는 행위 때문에 도둑이라는 jāti의 이름을 얻었습니다. 이 도둑이라는 jāti가 생겨나기 시작한 자리부터 paṭicca-samuppāda 방식으로 풀이했습니다.
minihe upanna satpuruṣayek kuṇā. minit daruvek upanna satpuruṣaya gæben upannē næhæ. mav gæen upannē næhæ. ipaduna daruvā satpuruṣa væḍa karalā hiṭā satpuruṣa eyākin nama læbuvā. satpuruṣa jātiya kiyalā eyāṭa kiyanavā meluvadī upannaka pudgalayālā aturu jātiyak labanavā. menna mē satpuruṣayā næmati jātiya kohomada pahaḷa vuṇē kiyalā pennannat paricca samumapāda kramaya tiyena
사람으로 태어나 sappurisa가 되었습니다. 사람의 아이가 태어났지, sappurisa가 태에서 태어난 것이 아닙니다. 어머니 배에서 sappurisa로 나온 것이 아닙니다. 태어난 아이가 sappurisa다운 일을 하여 sappurisa라는 이름을 얻었습니다. 그를 sappurisa의 jāti라 부릅니다. 이 세상에서 태어난 사람이 또 다른 jāti를 얻는 것입니다. 이 sappurisa라는 jāti가 어떻게 나타났는지 보여 주는 것도 paṭicca-samuppāda 방식입니다.
mehe minihe balu væḍa karalā hiṭan melōdi minihe minihek hæṭiyaṭa ipadilā ballā yana virudhāvaliya læbuvā. minis ballā. ekā ballek. karalā tiyena væruva hæṭiyan penavā mēka mahā ballek. minihek nam mehema væḍa karanavā. mē ādi vaśayen apavādayaṭat mēlak karanavā. menna mēvada mē minissu in̆dagena baḷu jātiyak lana sammata baḷu jātiya nægena hæṭi. paṭicca samuppādayen vigraha kaḷā ēka. īṭa passē ē gatiya æti pudgalayā mehe mærilā matu bhavayakidī balu at bævak læbuvānam. svabhāvika tirisam baḷuvat bævak læbuvāna. minis bhavaya in̆dilā mægilā gihillā paḷuvat yanakan oya atara kālayak paṭicca samuppāda cakrayakin vigraha kaḷa.
여기서 어떤 사람이 개 같은 짓을 하여, 이 세상에서 사람으로 태어났으면서도 개라는 별명을 얻었습니다. 사람 개, 저놈은 개다, 한 짓을 보면 큰 개다, 사람이라면 이런 짓을 하겠느냐 하며 손가락질합니다. 이렇게 사람으로 살면서 개라는 관례의 jāti가 생겨나는 방식을 paṭicca-samuppāda로 풀이했습니다. 그 뒤 그런 성향을 지닌 사람이 여기서 죽어 다음 생에 개의 몸, 짐승인 진짜 개의 몸을 얻었다면, 사람의 생에서 죽어 개가 되기까지 그 사이의 시간도 paṭicca-samuppāda의 바퀴로 풀이했습니다.
dæn paṭicca samuppāda śakrayakin vigraha karanna bæri kisima dharmatāvayak mē pævætma tuḷa nǣ. mē pævætmē tibennā vū siyalla paṭicca samuppannayi saṁkhatayi. dēśanāva pelā tiyenavā misak apiṭa ōna mata nemeyi. æsa saṁkhatayi paṭicca samuppannayi. rūpaya saṁkhatayi paṭicca samuppannayi. kana saṁkhatayi paṭicca samuppannayi, śabda saṁkhatayi paṭicca samahapannayi. nāsaya saṁkhatayi paṭicca samahapannayi, gandha saṁkhatayi paṭicca samahapannayi. diva saṁkatayi paṭicca samupannayi, kasaya saṁkhataya paṭicca samahapannayi. kaya saṁkatayi paṭicca samuppannayi. pahasa saṁkhaya paṭicca samupannayi mana saṁkhatayi paṭicca samuppannayi dharmaya saṁkhatayi paṭicca samuppannayi. ehenam oya ṭikā gattahama āyatana haya depætten gatta haya haya 12 gattahama muḷu lōkema ahuvelā.
이제 paṭicca-samuppāda의 바퀴로 풀이할 수 없는 dhamma는 이 존재 안에 하나도 없습니다. 이 존재 안의 모든 것은 paṭiccasamuppanna이고 saṅkhata입니다. 이것은 설법에 나와 있는 것이지, 우리가 원하는 견해가 아닙니다. 눈은 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. 형색도 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. 귀도, 소리도, 코도, 냄새도, 혀도, 맛도, 몸도, 감촉도, mano도, dhamma도 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. 그렇다면 이것들을 모아, āyatana 여섯을 안팎 두 쪽에서 여섯씩 열둘로 잡으면 온 세상이 다 들어옵니다.
rūpa saṁkhatayi paṭicca samuppannayi, vēdanā saṁkhatayi paṭicca samupannayi saṁgnā saṁkhatayi paṭicca samupannayi. saṁkhāra saṁkhatayi paṭicca samupannayi viññāṇa saṁkhatayi paṭicca samahappannayi. paṁcaskandha vaśayen muḷu lōkaya malla gattā saṁkhatāya paṭicca samuppannayi okkoma vigraha kaḷa. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkha viññāṇa dhātu, saṁkhatayi paṭicca samuppannayi. sōta dhātu, sadda dhātu, sōta viññāṇa dhātu, saṁkhatāya paṭiccara samupannayi. mē ādi vaśayen 18 dhātuvama saṁkhatāyi paṭiccara samuppannayi. 18 dhātuvakaṭa lōkē metana muḷu lōkema koṭu karalā gattā saṁkhatāyi paṭicca samupannayi kiyalā vigraha karalā tiyenavā. ēm paṭicca samuppadayaṭa ayitiya. paṭicca samupnnava vigraha karalā hæki venna ōnē. dannavānam skandha vaśayen gattā, dhātu vaśayen gattā, āyatana vaśayen gattā ohoma gatta hæki.
rūpa는 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna이며, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇa도 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. pañcakkhandha로 온 세상을 묶어 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna라고 모두 풀이했습니다. cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu-viññāṇa dhātu가 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. sota dhātu, sadda dhātu, sota-viññāṇa dhātu가 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. 이런 식으로 18 dhātu가 모두 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. 18 dhātu 안에 온 세상을 가두어 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna라고 풀이해 두었습니다. 그것도 paṭicca-samuppāda에 속합니다. paṭiccasamuppanna로 풀이할 수 있어야 합니다. 알고 있다면 khandha로도, dhātu로도, āyatana로도 그렇게 잡을 수 있습니다.
āpō dhātuva tējō dhātuva vāyō dhātuva paṭhavi dhātuva ākāśa dhātuva viññāṇa dhātuva saṁkhatāyi paṭicca samuppanna hayaṭa bedalā gattā nam muḷu lōkē mēt ahuvenavā ēt saṁkhatāyi paṭicca samuppānnaya vigraha karā. paṭicca samuppādaya mahā sāgarayak vā menna metakin mē paṭicca samuppādaya mama vigraha karā kiyalā vigraha karanna kamatayek lōkē nǣ. hæbæyi vigraha karana kramaya dænagattaṭa passē eyāgē muḷu jīvita kālē yanakan saṁkata vū paṭicca samuppanna vū dēval vigraha karanna giyot. jīvita kālē gevillā ævi venavā. dēśanāvē ivara nǣ. menna paṭicca samuppādaya ekama a maṭṭamakin tērum gatta kenāgē dharma dēśanā hækiyāva.
āpo dhātu, tejo dhātu, vāyo dhātu, paṭhavī dhātu, ākāsa dhātu, viññāṇa dhātu가 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna입니다. 여섯으로 나누어 잡아도 온 세상이 들어오며, 그것도 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna라고 풀이했습니다. paṭicca-samuppāda는 큰 바다와 같습니다. ‘여기까지로 내가 paṭicca-samuppāda를 다 풀이했다’고 할 수 있는 이는 세상에 없습니다. 그러나 풀이하는 방법을 알고 나서 평생 saṅkhata이고 paṭiccasamuppanna인 것들을 풀이하러 나선다면, 평생이 다 가도 설법이 끝나지 않습니다. 이것이 paṭicca-samuppāda를 어느 수준까지 이해한 이의 dharma 설법 능력입니다.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā yam kenek bahur̥tayi dharmayi kiyalā kiyanavānam. paṭicca samuppādaya piḷiban̆dava caturārya satya dharmayaṭa galapalā kiyanna puḷuvan nam anna ē dēśayā dharmayi bahassutayi. ohu samala dēśakayek nǣha kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. igenagena nemeyi baṇa kivvē paṭicca samuppādayen krama raṭāven lōka satyaya dænagena caturārya satyaya dharmayaṭa anukūlava vigraha karanna paṭicca samuppādaya mul kara puḷuvan nam anna ē vidyā katāva vidyā krama raṭāva dænagatta kenā mahā dharmayē mahā bahurr̥tayek mē buddha dēśanāvē dharmaraya saha bahurr̥tayek vena hæri.
붓다께서 설하십니다. 누군가 dharma에 밝고 bahussuta라고 한다면, paṭicca-samuppāda를 cattāri ariyasaccāni에 맞추어 말할 수 있다면 그 설법자가 dharma에 밝고 bahussuta라고. 그와 견줄 설법자가 없다고 붓다께서 설하십니다. 배워서 dharma를 말하는 것이 아니라, paṭicca-samuppāda의 방식으로 세상의 진리를 알고, paṭicca-samuppāda를 바탕으로 cattāri ariyasaccāni에 맞게 풀이할 수 있다면, 그 앎의 이치와 방식을 안 이가 위대한 dharma의 큰 bahussuta입니다. 이것이 붓다의 설법에서 dharma에 밝고 bahussuta가 되는 방식입니다.
pāli bhāṣāva mulē in̆dan agaṭa igenaganna. saṁskr̥ta bhāṣāvat mula in̆dan agaṭa igenaganna. tripiṭakayē tiyena muḷu poṭṭiyak kaṭapādam karagatta kenek ara paṭicca samuppādayē gnānayen caturārya satyayaṭa sōranna puḷuvan hækiyāva tiyena kenek dennā lan̆ga tiyalā kavuda mēken balavat kiyalā æhuvot paṭicca samuppāda gnānayen tērum gatta pudgalayāgē yam dharma dēśanāvak ætda ē dēśanāvaṭa kalāven kalāvaṭavat samaha. ara tripiṭakaya igenagatta tripiṭakaya dhārī vecca hāmuduruvangē pāli bhāṣāva kiyana hāmuduruvangē dēśanāva mē buddha dēśanāvē svabhāvayan ēka
Pāli 말을 처음부터 끝까지 배우고, Sanskrit 말도 처음부터 끝까지 배우고, Tipiṭaka의 한 piṭaka를 통째로 외운 이와, paṭicca-samuppāda의 ñāṇa로 cattāri ariyasaccāni를 가려낼 수 있는 이, 이 둘을 나란히 놓고 누가 더 강하냐고 묻는다면, paṭicca-samuppāda의 ñāṇa로 이해한 이의 dharma 설법에 비해 Tipiṭaka를 배워 지닌 스님, Pāli를 말하는 스님의 설법은 그 한 조각만큼도 견줄 수 없습니다. 이것이 붓다 설법의 성질입니다.
itin metan dænaganna hētuphala dahama anuva pera bhavayan hā mē bhavayē aragena mē avidyā sahagata viññāṇayē balapāna ākāraya vigraha karanna kiyalā kiyannē. dæn mēkedī ara aliyāda gāpu kramayaṭama tarada vigraha karanna yannē. eka tana eka pelā tiyena paṭicca samādaya vigrahayak aragena oya vigrahaya budu dahamaṭa ekan̆gaka nǣhænē kiyalā samahara velāvaṭa sarka karanna tiyenavā. mokada hētuva? taman sparśa karapu mātr̥ya vitarayi paṭicca samuppādayen dækvē. ēkat aḍaṁga ē vagē dænīmak aragattahama paṭicca samuppādaya muḷu lōkē siyalu dē vigraha karanna puḷuvan kiyalā vigraha karana vigrahayaṭa sama karalā katā karanna ē vidyāva pahaḷa vecca næti kenāṭa bæ.
여기서 알아야 할 것은, 인과의 dharma에 따라 전생과 이번 생을 두고 avijjā에 물든 viññāṇa가 영향을 미치는 방식을 풀이해 달라는 것입니다. 이것도 저 코끼리를 만진 방식으로 풀이하려 드는 일입니다. 한곳에 나와 있는 paṭicca-samuppāda 풀이 하나를 붙잡고 ‘그 풀이는 붓다의 dharma와 맞지 않는다’고 때로 따지기도 합니다. 왜 그렇습니까? 자기가 만져 본 만큼만 paṭicca-samuppāda로 보이기 때문입니다. 그것도 모자랍니다. 그런 앎을 붙잡고서는, paṭicca-samuppāda로 온 세상 모든 것을 풀이할 수 있다고 하는 풀이와 견주어 말하는 것이 그 앎이 생기지 않은 이에게는 불가능합니다.
ē nisā api metandit dakinna ōnē. ekin ekaṭa ē vacanayaṭa ganna arthaya dænaṭa obana vidihaṭa ganna ōnē.
그러니 여기서도 이것을 보아야 합니다. 낱말 하나하나에 담긴 뜻을 지금 맞는 방식으로 받아들여야 합니다.
potmaṭa ov ma ēka visanna ēkanē ov tiyanna kæṭa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
itin pera bhavayayi mē bhavayayi dekaṭa galapana paṭicca samuppādayak tiyenavā. ē paṭicca samuppādaya tamayi śutiyayi paṭisandhiyayi deka karalā ē atara vena vigrahaya pennanna paṭicca samuppādaya. mohotak mohotak pāsā siddha vena kṣaṇika kṣaṇa babaṁguratvayak samaga siddha vena cittakṣaṇayak ganna siddha vena paṭicca samuppādayak tiyenavā. ē cittakṣaṇayak gæna tiyena paṭicca samuppādaya tava katāvak.
그러니 전생과 이번 생 둘을 잇는 paṭicca-samuppāda가 있습니다. 그것은 cuti와 paṭisandhi 둘을 두고 그 사이에 일어나는 것을 풀이해 보이는 paṭicca-samuppāda입니다. 순간순간 일어나 찰나에 부서지는 citta-kkhaṇa 하나를 두고 일어나는 paṭicca-samuppāda도 있습니다. 그 citta-kkhaṇa에 대한 paṭicca-samuppāda는 또 다른 이야기입니다.
ē vagēma paṭicca samuppādaya hatara kramayakaṭa hatara ākārayakin 16 ākārayakin vigraha venavā. dæn mēvā gæm̆buraṭa giyāṭa passē mē dharma gæm̆bura gæna hitana ayaṭa mēka vaṭinavā misak. nivan dakinna meccara hoyanna avaśya næhæ. mēka mahā gæm̆burak onna mama vigraha karalā dināvā mēkē barapatakama pennanna mama ṭikak kiyā dennavā.
또 paṭicca-samuppāda는 네 방식으로, 네 가지로, 열여섯 가지로 풀이됩니다. 이것들에 깊이 들어가면 dharma의 깊이를 생각하는 이들에게는 값지지만, nibbāna를 보기 위해 이렇게까지 찾을 필요는 없습니다. 이것은 아주 깊습니다. 그 무게를 보여 드리려고 조금 풀이해 보겠습니다.
mēkē barapatalakama peneinnē. issellāma paṭicca samuppāda dharmayakin yamkisi hētuphala nyāyak vigraha karalā balanna ōna hariyaṭa tīkṣaṇa tamanṭa tōrāganna avaśya venavā. ē piḷiban̆dava dænagata yutu ē kriyātmaka vena avasthā hatarak eka cittakṣaṇayaka kriyātmaka vena avasthāvak tiyenavā. hatara ākārayakin ē hatara avasthāva kriyātmaka vennē. ehenam 16 ākārayaka paṭicca samuppāda raṭāvak dænaganna ōnē.
그 무게가 이렇게 드러납니다. 먼저 paṭicca-samuppāda dharma로 어떤 인과의 이치를 풀이해 보려면 그에 맞게 날카롭게 가려낼 수 있어야 합니다. 그와 관련해 알아야 할 것으로, 하나의 citta-kkhaṇa 안에서 작동하는 네 단계가 있습니다. 그 네 단계가 각각 네 가지 방식으로 작동합니다. 그러니 열여섯 가지 paṭicca-samuppāda의 틀을 알아야 합니다.
paṭicca samuppannava yamak kriyātmaka vena ākāraya niravulava pæhædiliva dænagattā. hētu paṭicca samuppādaya pratya paṭicca samuppādaya samputta paṭicca samuppādaya aññamañña paṭicca samuppādaya kiyana mē krama hatarakin paṭicca samuppāda cakrayak kriyātmaka venavā.
paṭiccasamuppanna로 무언가가 작동하는 방식을 또렷하고 분명하게 알게 됩니다. hetu paṭicca-samuppāda, paccaya paṭicca-samuppāda, sampayutta paṭicca-samuppāda, aññamañña paṭicca-samuppāda라는 이 네 방식으로 paṭicca-samuppāda의 바퀴가 작동합니다.
ārambhayēdī lābhava paṭan ganna paricca samuppā cakrayayi. oya hatara ākārayagen tiyena paṭicca samuppā cakrayaku. ēkedī madhyayē mōrāgena ena avasthāva kriyātmaka vana paṭicca samuppāda cakrayak hatara cakraya. īṭa passē mōrāgena ena nætnam pūrṇa bavaṭa patvīgena enakoṭa pat vennā vū paṭicca samuppā cakrayak hataraka cakrayaku. sampūrṇa karamin cittakṣaṇayak tuḷa kriyāvaliya sampūrṇa karamin pahaḷa velā pūrṇa vena paṭicca samuppā cakrayakuyi kiyana. menna mē cakra hatarak. ēka cittakṣaṇaya tuḷat pahaḷa venavā. mēka hari gæm̆buruvayi kivva anna ēka. mē paṭicca samuppādayak.
처음 일어나기 시작할 때의 paṭicca-samuppāda 바퀴가 있고, 그것이 네 방식으로 된 바퀴입니다. 그 가운데 무르익어 가는 중간 단계에서 작동하는 paṭicca-samuppāda 바퀴도 네 바퀴입니다. 그 뒤 무르익어 온전해져 갈 때 이루어지는 paṭicca-samuppāda 바퀴도 네 바퀴입니다. 그리고 citta-kkhaṇa 안의 과정을 마무리하며 나타나 완성되는 paṭicca-samuppāda 바퀴가 있습니다. 이렇게 네 바퀴입니다. 그것이 한 citta-kkhaṇa 안에서도 일어납니다. 아주 깊다고 한 것이 바로 이것입니다. 이것이 paṭicca-samuppāda입니다.
ē vagēma paṭicca samuppādayaṭa aramuṇu vena karuṇu tiyena ekō lōbha aramuṇā ekkō dvēśa aramuṇak ekkō mōha aramuṇak. ekkō alōbhī advēśī amōhī aramuṇak. ekkō ārya dharmayaṭa gælapennā vū nivan mul karagat aramuṇak. nivanaṭa hētu karakena aramuṇak. mē ekin ekaṭa paṭicca samuppācak kriyātmakana vividhākāratvayak tiyenavā. menna mē atara tuḷin mē potra sūtra piṭakayē vigraha karalā tiyennē mēken itāma alpatravanna.
또 paṭicca-samuppāda의 대상이 되는 것으로 lobha 대상이나 dosa 대상이나 moha 대상, 또는 alobha·adosa·amoha 대상, 또는 ariya dharma에 맞는 nibbāna를 바탕으로 한 대상, nibbāna로 이끄는 대상이 있습니다. 이 하나하나에 대해 paṭicca-samuppāda가 작동하는 여러 갈래가 있습니다. 이 가운데 Sutta piṭaka에 풀이되어 있는 것은 아주 적습니다.
yamkisi satvayek maḷaṭa passē karagatta pāpa karmayak nisā īḷan̆ga atdævak labanakoṭa ēka haṭaganna ākāraya tænaka vigraha karapu tænak tiyenavā. ē vagēma melōdī yamkisi pudgalayet yamkisi hon̆dak kaṭayuttak hō naraka kaṭayuttak karagena karagena gihillā. ēkenma pælapadiyan velā ē gati lakṣaṇaya pahaḷa karagena ēka athæraganna bæri mānasikatvayak goḍanægenakoṭa æti vennā vū tattvaya pennanna. ēkaṭa kāla padāsayā tuḷa siddha vena kriyāvaliyak vigraha karanna gatta paṭicca samuppādayak tiyenavā. onna ē paṭicca samuppāda deyākāraya pamaṇā sūtra piṭakayē tiyenavā.
어떤 중생이 죽은 뒤 지은 pāpa kamma 때문에 다음 몸을 얻을 때 그것이 생겨나는 방식을 풀이한 곳이 있습니다. 또 이 세상에서 어떤 사람이 좋은 일이나 나쁜 일을 계속 해 나가다가 거기에 뿌리내려 그 성향이 드러나고 그것을 놓지 못하는 마음이 쌓일 때 생기는 상태를 보여 주려고, 시간의 흐름 속에서 일어나는 과정을 풀이한 paṭicca-samuppāda가 있습니다. Sutta piṭaka에 있는 것은 이 두 가지 paṭicca-samuppāda뿐입니다.
vibhaṁga prakaraṇayē paṭicca samuppādaya vibhaṁga kiyana koṭasaka vistara karalā tiyenavā. eka eka ākāraya hiten hitaṭa haṭagannē paṭicca samuppāda ka raṭāvak ena. hæṭi. sōmanassa sahagata diṭṭhi sampitta cittayak pahaḷa venakoṭa ēkē paṭicca samuppāda śakraya kriyātmaka vena hæṭi. ē hita pahaḷa sampūrṇa venakoṭa diṭṭhi vipahitak pahaḷa vennada paṭicca samahapadaya kriyātmaka vena hæṭi. upēkṣā sahagata diṭṭhi sampiccata hitak, vipavitta hitak ādī vaśayen lōbha sit aṭaṭa paṭicca samuppākara athā ākārayakin pahaḷa vena hæṭi. dvēśa sit dekakaṭa deyākārakin paṭicca samuppāṭa tava deyākāra pahaḷa vena hæda. mōha hit dekaṭa tava deyākārayakin pahaḷa vena hæda. mē ākāraya viśāla vigrahayak ætuva paṭicca samuppāda vigrahayak tiyenavā vibhaṁgaprakaraṇa abhidharmayaṭa ayiti. ēka siyum nuvaṇaṭa gōcara vena nisā nisayi abhidharmayaṭa vibhaṁga prakāyanaṭa ætulak karalā tiyennē. paṭim dharmayak nisā.
Vibhaṅga pakaraṇa의 paṭicca-samuppāda vibhaṅga라는 부분에 자세히 나와 있습니다. 마음에서 마음으로 하나하나 paṭicca-samuppāda의 틀이 일어나는 방식, 곧 somanassa-sahagata diṭṭhigata-sampayutta citta가 일어날 때 그 paṭicca-samuppāda 바퀴가 작동하는 방식, 그 마음이 일어나 온전해질 때의 방식, diṭṭhigata-vippayutta 마음이 일어날 때 paṭicca-samuppāda가 작동하는 방식, upekkhā-sahagata diṭṭhigata-sampayutta 마음과 vippayutta 마음 등 여덟 가지 lobha 마음에 paṭicca-samuppāda가 여덟 방식으로 일어나는 방식, 두 가지 dosa 마음에 두 방식으로, 두 가지 moha 마음에 또 두 방식으로 일어나는 방식, 이렇게 큰 풀이를 갖춘 paṭicca-samuppāda 풀이가 Abhidhamma에 속하는 Vibhaṅga pakaraṇa에 있습니다. 미묘한 지혜로만 닿을 수 있기에 Abhidhamma의 Vibhaṅga pakaraṇa에 넣어 둔 것입니다. 깊은 dharma이기 때문입니다.
itin mēvā vigraha karannē balanna giyot ehema praśna valaṭa piḷituru dī balanna giyot daham rasayak bohoma tiyenavā. satya darśanaya budurajāṇan vahansē koyi taram duraṭa tīkṣaṇava paryēṣaṇayen dækalā vigraha karapu vigrahayakda mēkayi. kramānukūla raṭāvaṭa mē gelā tiyennē. eka tænakavat ædat paḷudak nætuva kramānukūlava pihilā tiyennē mē paṭicca samupacakka ven ven karalā tiyennē. koyi taram sūkṣama nuvaṇakin vaṭahāgatta apramāṇa gnāna darśanayakinda kiyalā mē buddhat gnānaya piḷiban̆dava apramāṇa hæn̆gīmak æti vennē.
이것들을 풀이해 보고 그런 물음에 답해 보면 dharma의 맛이 아주 많습니다. 붓다께서 진리를 얼마나 멀리까지 날카롭게 탐구하여 보시고 풀이하셨는지가 바로 이것입니다. 질서 있는 틀로 엮여 있습니다. 한 군데도 비뚤어지거나 흠 없이 질서 있게 짜여, paṭicca-samuppāda 바퀴들이 따로따로 나뉘어 있습니다. 얼마나 미세한 지혜로 깨친, 헤아릴 수 없는 ñāṇa-dassana인가 하여 붓다의 ñāṇa에 대해 헤아릴 수 없는 느낌이 일어납니다.
hæbæyi ēka nemeyi danna ayaṭa ōka tērum ganna bæri ayaṭa poḍi ekama magul mōṭō eka balanavā vagē. nægat patraya balanāva apē pærani geval vala tibuṇā oya āttilā kālē dænnam ēvā næha. nægat pattarē kiyalā ekak gahalā ehanam lassana rāmuvak hadalā hon̆da oya lassana malvæḍa bōrayak ehema dālā ōkē liyalā tiyenavā dæn nægat paturayak. manamālayāgē deparsavayayi, manamālagē deparśavayayi mēgollangē garu nambukārakam okkomaṭa ætulat karalā tamayi namkāraya tamayi næt prattaraya hadannē. harabara vacana dālā hadalā mē atinat gat denna tiyena vaṭinākama pennalā tamayi ara nægat pattareṭa ahaval davasē atinat gatnādī kiyalā tamayi mēka pennalā tiyennē. nægat pattara. dæn poḍi ehekuṭa ehema ōka ahuvanot hari lassanayi nemeyi mēkē pāṭa. mē lassana mallela æn̆dalā tiyennē. ū ēvā balanavā misāu ara akurak kāvat an̆duran næha nam ū dannavāda īti hadē. ara nækat pat velē tibunē monavada? ara akuru valin kiyā tibunē mokakda? uttara tērennē næ.
그러나 그것은 아는 이들의 일이고, 이해하지 못하는 이에게는 어린아이가 혼례의 nakat 종이를 보는 것과 같습니다. 옛날 우리 할머니 할아버지 때 집집마다 있었는데 지금은 없습니다. nakat 종이라는 것을 찍어 예쁜 틀을 만들고 고운 꽃무늬 테두리를 넣어 그 위에 글을 씁니다. 신랑 쪽과 신부 쪽 양가의 체면과 명예를 모두 담아 nakat 종이를 만듭니다. 무게 있는 말을 넣어, 손을 맞잡는 두 사람의 값어치를 보이며 어느 날 손을 맞잡는다고 그 종이에 적어 둡니다. 그런데 어린아이가 그것을 손에 넣으면 ‘이 색깔 정말 예쁘다, 예쁜 꽃이 그려져 있네’ 하며 그것만 볼 뿐, 글자 하나 읽지 못하니 무슨 날인지 알겠습니까? 그 종이에 무엇이 있었는지, 그 글자로 무슨 말을 했는지 물어도 답을 모릅니다.
menna mē vagē mē āvaṭa giyāṭa avidharmaya kaṭapān karaganna giya kenā poḍi ekā nækat patelē bæluvā vagē ara piṭin pēna eka vitarak karennē. mama sitga dannavā. namayak tiyenavā. caitasikak tiyenavā. rūpa 27k tiyenavā. mē ṭikayi kaṭapādam kara oya ṭika kīya hæbæyi oya ṭika kivva ekin eka cittayak kohomada upadinnē, kohomada pavatinnē, kohomada haṭagannē kohomada ēka venas vennē. ēkaṭa ārambhayaṭa hētuva mokakda? mē ādi vaśayen tiyena mahā vigrahayaṭa pættot ehema sāgarayakaṭa væhægattā vāgē paṭicca samuppādayen oya ṭika vigraha karanna kivvā.
이처럼 대충 Abhidhamma를 외운 이는 어린아이가 nakat 종이를 본 것처럼 겉으로 보이는 것만 압니다. ‘나는 citta를 안다, 몇 가지가 있다, cetasika가 있다, rūpa가 27가지 있다.’ 이것만 외워서 말합니다. 그러나 그렇게 말한 citta 하나하나가 어떻게 생겨나고 어떻게 머물고 어떻게 일어나고 어떻게 바뀌는지, 그 시작의 까닭이 무엇인지 하는 큰 풀이로 들어가면, paṭicca-samuppāda로 그것들을 풀이하라고 하면 바다에 빠진 것과 같습니다.
hæbæyi dharmat gnānayē tiyena vaṭinākamat budurajāṇan vahansēgē tibennā mahā gnānaya agrattayak. lōkayaṭa dækganna puḷuvan gnānavantayingē cittaprahādayaṭa hētu vena nisāma tripiṭakayaṭa ayitiya abhidharmayaṭa oya koṭasm karalā oya mūla dharma ṭika hoyena cakra ṭika pelā tiyenavā. ē cakra ṭika dækkahama æti budupiyāṇan vahansē namakgē citta vēgaya han̆durā gænīmē śaktiyat śrāvakayan vahansē namakgē ē dunna dahama vigraha kirīmē śaktiyak koccara balavatda kiyalā dænagannā. særit maharahatan vahansēgē vigraha gnānaya koccara balavatda koccara tīkṣaṇayada ē mūla dharmaya tuna budurajāṇan vahansēgē gnānaya gæna monavā katā karannada anē mē buddha gnānaya kiyannē poḍi dē menna mē ākārayen apramāṇa buddha bhaktiyak ætivena śraddhāvak æti vennē buddha gnānayē gāmbhīra bava dækalā satuṭu venna hētu vāsanāva tiyena alpa mahatra pirisakaṭa vitarayi. oya vibhaṁgaprakaraṇayē tiyena paṭicca samuppāda vibhaṁgādiya balalā artha vaṭahagena satuṭu venna puḷuvan.
그러나 dharma ñāṇa의 값어치와 붓다의 큰 ñāṇa는 으뜸입니다. 세상의 지혜로운 이들이 보고 cittappasāda를 일으키는 까닭이 되기에, Tipiṭaka에 속하는 Abhidhamma에 그 부분을 넣어 그 근본 dharma들과 바퀴들을 보여 두었습니다. 그 바퀴들을 보면 붓다 한 분의 마음의 빠르기를 알아보는 힘과, sāvaka 한 분이 주어진 dharma를 풀이하는 힘이 얼마나 강한지 알게 됩니다. Sāriputta 대arahant의 풀이 ñāṇa가 얼마나 강하고 날카로운지를 보면, 붓다의 ñāṇa에 대해서는 무어라 말하겠습니까. 아, 붓다의 ñāṇa는 작은 것이 아니구나 하고, 이렇게 헤아릴 수 없는 붓다에 대한 bhatti와 saddhā가 일어나는 것은 붓다 ñāṇa의 깊음을 보고 기뻐할 hetu-vāsanā가 있는 아주 적은 무리뿐입니다. 그들은 그 Vibhaṅga pakaraṇa의 paṭicca-samuppāda vibhaṅga 등을 보고 뜻을 깨쳐 기뻐할 수 있습니다.
hæbæyi ē maṭṭama tērum gatta kenekuṭa mē dharmaya amatuven igenaganna deyak nǣ. ōna deyak hētuphala tuḷa vigraha karannē gaha menna mē hētu venē mēka haṭaganna. mēkayi hētuphala haṭāva mē vagē viśāla vigraha karanna puḷuvan hækiyāvak læba dahama hækiyāvak ēka hari gæm̆buru. mē vagē tænaka ōya vigraha karanna giyot apiṭa 100īkaṭa ekkenekuṭa vitara inna puḷuvan. ektarā maṭṭamaṭa ōka tērum ganna puḷuvan aya anik aya anǣ ada baṇa ahanna āvā monavā monavā kivvatda ma dannē næhæ eka eka ēka eka jāti vacana vāgayak kivvā maṭa tērunē næhæ moluvak kiyalā oya vidihaṭa kiyalā hitan yanavā misā apiṭa gælapena ekak kiyannē næhanē kiyalā ṭan havīgayak æti venavā. itin mehema deyak itin eccara loku næhæ mama idiristhāvaka mama denavā potak liyalā ōna kenaṭa aragena balāganna mēkada mē vagē deyak gattot hun̆ga denekuṭa bahuna hitāya kiyana tattvayaṭa ganna tiyena eka ekkenekuṭa hita suvisā maṭa kiyanna giyāhama anik ayaṭa amāruyi. anik ayaṭa ēka ganna deyak nema. ē nisā itin api ē hindā ē avasthāvaka ma ēka salasalā dennavā mēka hun̆gāk gæm̆buru.
그러나 그 수준을 이해한 이에게는 이 dharma에서 따로 배울 것이 없습니다. 무엇이든 인과로 풀이합니다. ‘이것이 이것을 일으키는 까닭이다, 이것이 인과의 틀이다.’ 이렇게 크게 풀이할 수 있는 능력, 그 dharma의 능력은 아주 깊습니다. 이런 자리에서 이것을 풀이하려 들면 백 명에 한 사람쯤 따라올 수 있습니다. 어느 수준까지 이해할 수 있는 이들 말고 다른 이들은 ‘오늘 dharma를 들으러 왔는데 무슨 말을 했는지 모르겠다, 온갖 낱말을 늘어놓았는데 하나도 알아듣지 못했다’ 하며 돌아가고, ‘우리에게 맞는 이야기는 하지 않는다’는 불만이 생깁니다. 그러니 이런 것은 그리 큰일이 아닙니다. 나중에 책을 써서 원하는 이가 가져다 보게 하겠습니다. 이런 것을 다루면, 많은 이들의 이익(bahujana hita)이 되어야 할 것을 한 사람의 마음에 맞추어 말하는 셈이라 다른 이들에게 어렵습니다. 다른 이들이 받을 것이 아닙니다. 그래서 그런 때에 따로 마련해 드리겠습니다. 이것은 아주 깊습니다.
gæm̆buru bava pennanna tamayi mama kivvē 16 ākāra paṭicca samuppādayak eka cakrayak tuḷak kriyātmaka venavā. cuti paṭisandhi kiyannē mokakda? citta vīti kiyannē monavada? viśāla vigrahayak pēnalāvayi mēka vigraha karannē. āvaṭa kiyana vacanaya valin mēka vigraha karanna bæha. maraṇāsanna citta vītiyak vigraha karalā atīta bhavaṁga bhavaṁga talana bhavaṁga upacchēda paṁcavārāvajjana cakkhō pṭa viññāṇaya ekak sampaṭiccana satīraṇa kiyannē monavadōttapana kiyannē monavada javana kiyannē monavada itin oya ādī vaśayen gaha cuti kiyannē mokakda paṭisandhi kiyannē mokakda kohomada oya dennē mahā viśāla vigraha karalayinayi mēka vistara karalā dennē.
그 깊음을 보이려고, 한 바퀴 안에서 열여섯 가지 paṭicca-samuppāda가 작동한다고 말한 것입니다. cuti와 paṭisandhi는 무엇이고 citta-vīthi는 무엇인지, 큰 풀이를 보여야 이것을 풀이할 수 있습니다. 대충 하는 말로는 풀이할 수 없습니다. 죽음에 다다른 citta-vīthi를 풀이하면서 atīta bhavaṅga, bhavaṅga calana, bhavaṅga upaccheda, pañcadvārāvajjana, cakkhu-viññāṇa, sampaṭicchana, santīraṇa가 무엇이고 voṭṭhapana가 무엇이며 javana가 무엇인지, 그리하여 cuti는 무엇이고 paṭisandhi는 무엇이며 이 둘이 어떻게 이어지는지를 아주 크게 풀이해야 이것을 설명할 수 있습니다.
nivan dækīmaṭa mēka anivāryen nam næhæ. maṭa anivāryen hindāyi viśāra karanna bæ vistara karanna. nǣ nivan avabōdha kara meccara dura yanna ōnē næhæ. mēka tiyennē væḍi dharmagnānaya denna hētuva mokada adat ṣikgamana proṭa mē lōkē paṇḍita mahanō vidyāgnā kiya ekakē innavā vāgē ē kālēta oya sacca kalama ehe lōkē prasiddhava hiṭiyē. lōkē hita gæna danna aya hæṭiyaṭa lokumma paṇḍitayō hæṭiyaṭa prasiddha velā hiṭapu kaṭṭiyak hiṭiyā. ēgollō mahā paṇḍitamānyayen gidivilā bhavat gautama kiyannē kavuda monavādanna kenekda? api eka vāsaṭāvat eyā vevulanavā. oya vagē paṇḍitakam kiyā hæmatænama ævida ævida hiṭapu pirisak hiṭiyā. itin ē kālē dr̥ṣṭivādī dr̥ṣṭika gata vecca aya ættana innavā. saccaka kiyannē sellam kiyalā hitā æti bava bhavat gautama ohoma kiyana koṭasakut ōkē hiṭiyā. onna olomoṭalagē tiyena olomoṭa mānē vidinna demu budurajāṇan vahansē pelā tiyenavā mē vagē gæm̆buru pættak.
nibbāna를 보는 데 이것이 꼭 필요하지는 않습니다. 꼭 필요하다면 자세히 풀이하지 않을 수 없겠지만 그렇지 않습니다. nibbāna를 깨치는 데 이렇게까지 갈 필요는 없습니다. 이것은 더 넓은 dharma 지식을 주려는 것입니다. 왜냐하면 오늘날 Sigmund Freud를 비롯해 이 세상에 학자, 과학자라 하는 이들이 있듯이, 그때에도 Saccaka 같은 이들이 세상에 이름나 있었습니다. 세상에서 마음을 아는 이, 가장 큰 학자로 이름난 무리가 있었습니다. 그들은 큰 학자라는 자만으로 부풀어 ‘Bhavaṃ Gotama라는 이가 누구냐, 무엇을 아는 자냐, 우리 말 한마디에도 떨 것이다’ 하며 그런 학자 행세를 하고 곳곳을 돌아다니던 무리였습니다. 그때 diṭṭhi에 사로잡힌 이들이 정말 있었습니다. Saccaka 같은 이는 Bhavaṃ Gotama를 장난감쯤으로 여겼을 것입니다. 그렇게 말하는 무리도 있었습니다. 그 어리석은 이들의 어리석은 자만을 꺾어 주려고 붓다께서 이런 깊은 쪽을 보여 두셨습니다.
dæka unvahansē dækalā tiyennē. buddha unvahansēgē gnānayen dækalā tiyena hita gæna vigrahaya api danna vigrahayaṭa anuśu mātrāva samagrahaya mokakda anna ē apiṭa læjjā apiṭama læjjayi api gæna kiyalā. ara mākāra vanasak hadāgena hiṭapu ē hētu vāsanāva vantaya vaśayen hiṭapu aya ē moṭṭakama atæralā budurajāṇan vahansē na bægāva anē svāmīni api mē yathārthaya dannavā kiyalā hitā hiṭiyē monavada oba vahansēgen yathārthaya apiṭa dænaganna ōnē apiṭa sænasumak ōnē. mē monavā dænagena api kiya hiṭa apiṭa ē dævi dævinnē tævi tævinnē. rāga gini, dvēśa gini, mōha genanin api davanavā. apiṭa tēre næ mēken midena hæṭi anē svāmīni apiṭa pirisalak venna kiyalā dekaṭa næm̆bilā mānākārakam bassa velā gihillā anna budurajāṇan vahansē ḷan̆ga dekaṭa næ. menna mē tattvayaṭa ē pudgalayō namati nisā tamayi prātihārayak vati mē gæm̆buru daham dunnē.
그분께서 보신 것, 붓다의 ñāṇa로 보신 마음에 대한 풀이에 비하면 우리가 아는 풀이는 티끌만 합니다. 그러니 우리 스스로를 두고 말하기가 부끄럽습니다. 그렇게 큰 자만을 쌓았지만 hetu-vāsanā가 있던 이들은 그 어리석음을 버리고 붓다께 엎드려 말했습니다. ‘아, 스승님, 우리는 실상을 안다고 생각했는데 무엇을 알았단 말입니까. 스승님께 실상을 배우고 싶습니다. 위안을 얻고 싶습니다. 무엇을 안다고 우리가 이렇게 타고 괴로워합니까. rāga의 불, dosa의 불, moha의 불로 우리는 탑니다. 여기서 벗어나는 법을 모르겠습니다. 아, 스승님, 우리의 의지처가 되어 주십시오.’ 그렇게 몸을 굽혀 자만을 내려놓고 붓다 곁에 엎드렸습니다. 그 사람들을 이렇게 굽히게 하려고 pāṭihāriya처럼 이 깊은 dharma를 주신 것입니다.
mēvāgē nivan dakinna anika igenaganna ōna daham nemeyi. adat yamkisi paṇḍitaya innavā nam oya ṭika vigraha karanakoṭa eken deka yanakoṭama sikmana pravadīmaṭa vædenavā. oluvē oṭunne tiyāgena sikmana pravaṭ samahara aya eyā tamayi sākṣī karagannē. budurajāṇan vahansēgē dharma vigrahaya ekak yanakoṭa mokada vennē? paturenut bæhælā yanna yanavā oṭuk gælavilā yanavā. īṭa passē ahanna bauddhayek venavā. īṭa passē lassanaṭa vægapat velā apiṭa nivan dakinna magak mokakda budurajāṇan vahansē kivvē kiyalā lassanaṭa etanaṭa ævidilā vimuktiyaṭa maga salakasā gannavā. menna mē vaṭinākama mē gæm̆buru dahama vala tiyenavā. nætuva mē nivan dakinna mēccāra durā yanna havattē næhæ.
이런 것들은 nibbāna를 보기 위해 꼭 배워야 할 dharma가 아닙니다. 오늘도 어떤 학자가 있다면, 이것을 풀이할 때 하나에서 둘로 넘어가는 사이에 Sigmund Freud가 무너집니다. 어떤 이들은 Sigmund Freud를 머리 위 왕관처럼 이고 그를 증인으로 삼습니다. 붓다의 dharma 풀이 하나만 지나가도 어떻게 됩니까? 높은 자리에서 내려와야 하고 왕관이 벗겨집니다. 그 뒤에는 듣고서 붓다를 따르는 이가 됩니다. 그 뒤 곱게 엎드려 ‘nibbāna를 보는 길로 붓다께서 무엇을 말씀하셨습니까’ 하며 그 자리에 와서 vimutti로 가는 길을 마련합니다. 이 깊은 dharma에는 이런 값어치가 있습니다. 그렇지 않다면 nibbāna를 보려고 이렇게 멀리 갈 필요는 없습니다.
samūhayakaṭa dēśanā karana hindāyi mama ayin kaḷē. samūhayakaṭa dēśanā karana velāvēdī mēka kiyanna giyot anik ayaṭa ē gæm̆bura væḍi nisā. yam kenek avaśyatāvayak tiyenam læbuna avasthāvaka mēka venama vigraha karaganna. ē ayaṭa pudgalika velāvakma vigraha karalā dennē.
대중에게 설하는 자리이기에 이것을 뺐습니다. 대중에게 설할 때 이것을 말하면 다른 이들에게는 너무 깊기 때문입니다. 필요한 이가 있다면 기회가 될 때 따로 풀이를 받으십시오. 그런 이에게는 따로 시간을 내어 풀이해 드립니다.
mē karmasthāna bhāvanā væḍīma hari ē vagē bōdhi pūjā ādiyak hari siddha karagannaṭa ēka taman visinma karaganna ōnē ādī vaśayen mehema matayak tiyenavā kiyalā itin kiyanavā. itin etakoṭa ēka ehema mē mokakda vennē kiyalā ahanavā. yam kenekuṭa ehema karalā denna giyot ehema anit kenek eyāṭa bhūta dōṣa anik ayagē tiyena bhūta dōṣiyak ætul venna puḷuvan nēda balapǣmæti venna puḷuvan nēda kiyalā mehemat ahana mē kāraṇāvak oya ēket ættak tiyenavā. ēkat nætuivā nēda
kammaṭṭhāna bhāvanā를 기르거나 bodhi pūjā 같은 것을 할 때는 자기 스스로 해야 한다는 견해가 있다고 합니다. 그러면서 그게 어떻게 된 것이냐고 묻습니다. 누군가에게 그것을 대신 해 주려 하면 다른 사람의 bhūta 탈, 다른 이에게 붙은 bhūta 탈이 들어올 수 있지 않느냐, 영향이 생길 수 있지 않느냐고도 묻습니다. 거기에도 사실이 있습니다. 그것도 없지 않습니다.
dæn api hitamu mehema deyak. ara apē pæraṇi katāvak tiyenavā nariyakuṭa bēt tuṇḍuvak hambavunā. mēkē liyā tiyenavalu in̆guru isma denna kiyalā. mū pihilā hanam kōṭēk ehema dāgena nalāvak hadāgena āvalu dæn veda mahattayek velā. hon̆da viśēṣa veda mahattayek. itin hon̆da veda mahattiyek kiyalā genna giyāṭa passē eka minihevaṭa balagilā balagilā mærenna onna menna kiyala. in̆guru visa denna kivvalu.
이렇게 생각해 봅시다. 우리 옛 이야기가 있습니다. 여우가 약 처방 쪽지를 하나 얻었습니다. 거기에 생강즙을 주라고 쓰여 있었답니다. 이놈이 그럴듯하게 겉옷을 걸치고 청진기를 만들어 와서 이제 의원이 되었답니다. 아주 특별한 의원이 말입니다. 좋은 의원이라고 불러 갔더니 한 사람이 숨이 차서 죽어 가고 있었답니다. 생강즙을 주라고 했답니다.
ēka amāra. giya panavat ædalā ganna iṁguru demu balanna kivvalu avisa harayak værecca ekat in̆guru sē kovalā pælā divvalu. oya ataranta pana pēraganna arama guru hoyana atara
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē vagē avasthā tiyenavā api anik ayaṭa ugannanna hari anik ayaṭa set patanda yanavā. api set patana hæṭi dannet næ. ēka kaḷa yutu kramaya dannet næha. ēkaṭa bhūtayek karāgena inna ābādhayakda nætnam nikan sāmānya vāpissema ābādhayakda ēka dannet næha. ē bhūtayāgē barapatarakama tarama dannet næha. monavā balāporottuven ævilin innavada mona karma balavēgayak nisā ævidin innavada ēka dannet næhæ. kenekuṭa olu ekak kumak tiyenavā karamu væḍiya kiyalā palan gannā. api hitā innē kiyalā mahā barapatarakamak kotana tiyennē.
이런 경우가 있습니다. 우리가 남을 가르치거나 남에게 seth(평안)를 빌어 주러 갑니다. 우리는 seth를 비는 법도 모르고 해야 할 방식도 모릅니다. 그것이 bhūta가 붙어 생긴 병인지, 아니면 그냥 vāta·pitta·semha로 생긴 보통 병인지도 모릅니다. 그 bhūta가 얼마나 무거운지도 모릅니다. 무엇을 바라고 와 있는지, 어떤 kamma의 힘 때문에 와 있는지도 모릅니다. 그래도 누구에게든 해 보자며 덤빕니다. 우리는 그렇게 생각하지만, 큰 무게가 어디에 있는지는 모릅니다.
samahara velāṭa amanussaya pavarapu aya innavā. koḍi ina vinādiyen bæn̆dapu aya innavā. ara billa mē billa dennam araka kætu ganīn liyē ganin kiyalā bæn̆dapu aya innavā. api ovā ekakvat agak mulak dannē næhæ. mēka visadana hæṭi dannet næhæ monavak næhæ. mokada karannē okkoṭama eka igaru sasudunāmagē api kiyalā varenka bōdhi pūjātaya epa mama inna pūjāva tiyalā set patalayi yanna.
때로는 amanussa에게 넘겨진 사람들이 있습니다. kodivina 같은 주술로 묶인 사람들이 있습니다. ‘이 제물, 저 제물을 주마, 이것을 먹어라, 피를 먹어라’ 하며 묶어 둔 사람들이 있습니다. 우리는 그 어느 것의 처음과 끝도 모릅니다. 이것을 푸는 법도 모르고 아무것도 모릅니다. 그런데 어떻게 합니까? 모두에게 똑같이 ‘오너라, bodhi pūjā를 하자, 내가 pūjā를 해 주마’ 하며 pūjā를 차려 놓고 seth를 빌고 갑니다.
oya avasthāvēṭa mokada karannē? kanna dīlā paṇhanna ōna eka nikan paṇanna giya kiyalā ō mokada karannē? pannapu ekā passēvā. eyā togin dīgilā. maṭa kævatu denavā kiyalā lē denavā kiyalā mūlakaṭa evvē. dæn tō mokakda mēka lē mēka mē mēka mē mēkayi. e tō dī maṭa. dæn ō kævu denna lē denna ōnē eyā. api dannē næha api sē patanna kiyalā. menna mē vagē api yamak dænagena karanna ōnē.
그때 어떻게 됩니까? 먹을 것을 주고 보내야 할 것을 그냥 쫓아내려 하면 어떻게 됩니까? 쫓겨난 놈이 뒤따라옵니다. ‘네가 나를 내쫓았다. 나에게 kævum을 주고 피를 준다고 해서 여기 온 것인데, 너는 뭐냐. 이제 네가 내게 줘라.’ 이제 kævum을 주고 피를 줘야 할 사람은 그 사람입니다. 우리는 그저 seth를 빈다고만 생각합니다. 그러니 무언가를 알고서 해야 합니다.
ē piḷiban̆da hasala dænumak nætuva ē piḷiban̆da væṭahīmak nætuva se pat yanavā kivvā vunat ēket kramayak tiyenavā. ē set pæṭīma kiyana ēvæti nānā prakāra set pæīma tiyenavā. dæn siyalu satvayanṭa podu set pæīmak tiyenavā ehema leḍa rōgayakaṭa pudgaliya karapuvā nemeyi. lōka satyayen nivan nāvudha karanna mesē hētu vāsanā pahaḷa venavā vagē siyaluma lōka satvayen mul karagena sæmaṭama śāntiya pætinna karana kramayak tiyenavā. mēka kramayak.
그것에 대한 깊은 앎도, 이해도 없이 seth를 빌러 간다 해도 거기에도 방법이 있습니다. seth 빌기라는 것에는 여러 가지가 있습니다. 모든 중생에게 두루 주는 seth 빌기가 있는데, 이것은 어떤 병에 대해 한 사람에게 하는 것이 아닙니다. 세상의 진리로 nibbāna를 깨치도록 hetu-vāsanā가 나타나듯, 모든 세상 중생을 두고 모두에게 평화를 비는 방법이 있습니다. 이것이 한 가지 방법입니다.
yamkisiṭa asanīpiyak leḍak rōgayak tiyenavā mahā aphalayak vagē ekak hædilā monavā hari mahā barapatalaṭa praśnayak tiyenavā. api dannē amanussayō kī denek mona maṭṭamē mona jātiya balāporottu vennē keba jātiya amanussaya mona hētuvak nisā ævidin innavada ēya liḍa karannē æyi? ehema dæka gænīmē śaktiyak næti kenat ē ayaṭa set patanda yanavā. ēka sāmānya set pæti mak nemeyi ara panvalā haralā bhūtiyā phalayan arakā phalayan yakā phalayan ihilalā ṭam mēkaṭa mē udusun vanē āśirvādaya mēka hari phalayan oya ādi vaśayen api ohoma kiya kiya kiya kiyanna yanavā api igena gatta monavā hari igena gatta pada ṭikak allaganna antivaṭa mokada vennē? anna ē ayaṭa karapu ekkenāṭa ædurā passē ara bhūtayā venavā vagē anna ehema sitpana kaṭiyaṭa mē vidihē amanussayegen āyuṣa avanussayā upadrā enna iḍa tiyenavā.
누군가에게 병이 있고 큰 탈이 생겨 무언가 아주 심각한 문제가 있습니다. amanussa가 몇이나 되는지, 어느 수준의 어떤 부류가 무엇을 바라는지, 어떤 부류의 amanussa가 무슨 까닭으로 와 있는지, 왜 병들게 하는지, 그것을 볼 힘이 없는 이도 그들에게 seth를 빌러 갑니다. 그것은 보통의 seth 빌기가 아니라 쫓아내기입니다. ‘bhūta야 꺼져라, 저것아 꺼져라, yakkha야 꺼져라, 여기에 붓다의 축복이 있다, 이것도 꺼져라’ 하는 식으로, 우리가 배운 구절 몇 개를 붙잡고 말하고 또 말합니다. 결국 어떻게 됩니까? 그것을 해 준 ädurā(주술사)에게 뒤에 그 bhūta가 붙는 것처럼, 그렇게 seth를 비는 이들에게 이런 amanussa에게서 해가 닥칠 수 있습니다.
ē nisā hæma kenāṭama karanna puḷuvan deyak nemeyi ēka ē san̆dahā hasala dænumak æti yamek ætnam. tamā paḷamuva etana śaktiya labāgena porottu dena maṭṭama hadāgena ē anuva ohu ēka karanna ōnē. ehema karana pudgalayāgen āturaya rat yahapatak venavā. ædurat bēra venavā. mē set pasanavā kiyana vacanaya kiyana nānā prakāra set pætin tiyenavā. samahara api set pasanavā kiyalā ekkenekuṭa sepasanavā ekkenekuṭa gini denavā.
그러니 아무나 할 수 있는 일이 아닙니다. 그것에 대한 깊은 앎을 지닌 이가 있다면, 먼저 스스로 그 힘을 얻고 기대되는 수준을 갖춘 뒤 그에 맞게 해야 합니다. 그렇게 하는 사람에게서는 환자에게도 좋은 일이 생기고 ädurā도 무사합니다. seth를 빈다는 말에는 여러 가지 seth 빌기가 있습니다. 어떤 이들은 seth를 빈다면서, 한 사람에게는 seth를 빌고 다른 사람에게는 불을 안깁니다.
dæn gedaraka innavā ammā hari tāttā hari. dæn ammā tāttaṭa nægiṭagannat bæha. balamu mutrā paha karaganna yanna vidiyakut næha. asanīpaya hæṭiyaṭa saramē mutrā yanavā. ekkō æn̆dumē mutrā yanavā. ē kiyannē gē hæmatanama mutrāga gahanavā. dæn gedara inna kaṭṭiya mokada karannē ekkenekuṭa kiyanavā. apiṭa setak salasalā denna ō mokakda mē gan̆da gahana eka innavā apē gedara. mēka nisā apiṭa hæmalēma gandhāsāra inna bæhæ gedara kǣkō gahanavā ken̆di gānavā æhaḷi vena ekak. budhiya agandhana apiṭa setak karalā denna bæyida? mokakda karalā dennē? anna ē karadarē næti karalā dennē. ā mama karalā dennē.
어느 집에 어머니나 아버지가 있습니다. 이제 그 어머니나 아버지는 일어나지도 못합니다. 소변을 보러 갈 수도 없습니다. 병 때문에 사롱에 소변을 보고 옷에 소변을 봅니다. 그래서 집 안 곳곳에 소변 냄새가 납니다. 이제 집 사람들은 어떻게 합니까? 누군가에게 말합니다. ‘우리에게 seth를 마련해 주십시오. 이 냄새 나는 것이 우리 집에 있습니다. 이것 때문에 늘 냄새를 견딜 수가 없고, 집에서는 소리를 지르고 투덜대니 정말 지칩니다. 우리에게 seth를 해 줄 수 없겠습니까?’ ‘무엇을 해 드리라는 겁니까?’ ‘그 골칫거리를 없애 주십시오.’ ‘아, 해 드리지요.’
allagatta ara nāda venagi kohari valakaṭayi dæmmāma āya enna bæpuva ēka ætulē mærenavāhayi ōna ekak vecca dænṭa enna bæta dæn āpu gama dænnam gan̆dat næ. kandiriyet næha. abhyantara siddhiya dækkē næha. bāhira siddhiya nam hari. ehenam magē sit pætima hari nēda? hariyaṭa hari.ra okkoma karadara ærunē.
붙잡아 어딘가 구덩이에 넣어 버리니 다시 나올 수 없어 그 안에서 죽든 어찌 되든 이제는 오지 못합니다. 이제 집에 와 보니 냄새도 없고 투덜거림도 없습니다. 속사정은 보지 못했습니다. 겉으로 보기에는 맞았습니다. ‘그러면 내 seth 빌기가 맞았지요?’ ‘딱 맞았습니다.’ 모든 골칫거리가 사라졌습니다.
mamat lōka venek nǣhæ hitāgena na. dæn mokakda kiyalā gihin tiyennē? kanna bonna dīlā an̆dinna paran̆dinna dihā ugannalā okkoma karalā loku mahatta karalā hadalā dunā mē ammā hari tāttā hari dennagē neme mē praśnaya velā tiyenavā daruvanṭa mavguṇē dannet næhæ. piya guṇēda dannet næhæ. kāṭa hari kivvaṭa passē kavuru hari sita kiyalā ēgollō balāporaturā ē tiyena karadaraya næti karagannā.
이제 무엇이 되어 버렸습니까? 먹이고 마시게 하고 입히고 가르치고 모든 것을 해서 크게 키워 준 이 어머니나 아버지가 자식들에게 문제가 되어 버렸습니다. 어머니의 은혜도 모르고 아버지의 은혜도 모릅니다. 누군가에게 말해 누가 seth를 해 주면 그 골칫거리가 없어지기만을 바랍니다.
oya jīvat vena inna kenā api hitamukō malāṭa passē et oya jīvat velā inna vidihama āvā kiyalā. dæn api kiyanavā mala mala jasyā mala jastasanaya hari kamanǣ vacanaya kiyanavā. mala perētiyā kiyanavā. kavuda mala perētiyā kivvē? metana mærilā giyāṭa tava malā kiyalā hitāganna puḷuvan kamak næhæ ēkō ammā hari tāttā hari mē denna ekkenek gedara innavā. hæbæyi pin daham kara gattē næti nisā mala parēta gati lakṣaṇa nisā etana æhædilā inna puḷuvan anātha ve. hæbæyi eyāgē pudgalika tattvaya ehema vunāṭa apiṭa upakārayaṭa api pr̥tōpakārayak karannē nætuva api karanavā mokada apē vāsiyaṭa api væḍa balāgena panna ganna hadanavā.
그렇게 살아 있던 이가 죽은 뒤에도 살던 모습 그대로 왔다고 생각해 봅시다. 그러면 우리는 mala yakṣa 같은 말을 합니다. mala pretaya라고 부릅니다. 누가 mala pretaya입니까? 여기서 죽었다고 해서 다른 무엇이 되었다고 여길 수 없습니다. 어머니나 아버지, 그 둘 중 하나가 집에 있는 것입니다. 다만 puñña를 짓지 않아 peta의 성향 때문에 거기 붙어 의지할 데 없이 머물 수 있습니다. 그런데 그의 처지가 그렇다 해도, 우리는 은혜를 갚는 일은 하지 않고 우리 이익만 따져 쫓아낼 궁리를 합니다.
dæn set patalā denna kiyalā illā hiṭiyennē mokakda? mē bhūtayā panlā dennavā apiṭa mē bhūtayan karadara bōdhi pūjāven hari moken hari kamak næha. dæn apit danna kramayak hari illā api pannannē kavuda? ara maslē maḷaminiya mala maslē kan̆da vitarayi dæn metana nættē. sūkṣa vēca kayat ekkalā hiṭapu ammā ammā vaśayenma innavā tāttā tāttā vaśayenma innavā. dæn daruvō ammā vaśayen tāttā vaśayen hiṭapu kenā kohē hari gihillā galaka passē gahalā hari nætnam kohaṭa hari pannalā dālā hari tamāgē gedara nidahas karē sæni innavā dænnam bhūtiyā giyā. set śāntiya hariyaṭa hari giyā kiyalā. siddha velā tiyennē ekakdollak ekalā mahā pavkan̆dak karagena ēda sirada karalā tiyeenavā.
seth를 빌어 달라고 청하는 것이 무엇입니까? ‘이 bhūta를 쫓아내 주십시오. bhūta가 우리를 괴롭힙니다. bodhi pūjā든 무엇이든 상관없습니다.’ 우리가 아는 방법으로든 청해서든 우리가 쫓아내는 것은 누구입니까? 여기 없는 것은 그 살과 피의 몸, 시신뿐입니다. 미세한 몸과 함께 어머니는 어머니로, 아버지는 아버지로 그대로 있습니다. 그런데 자식들이 어머니였고 아버지였던 이를 어딘가 바위 뒤에 묶어 두든지 어디로 쫓아내든지 해서 자기 집을 비우고 편히 지냅니다. ‘이제 bhūta가 갔다, seth가 제대로 되었다’ 하면서요. 실제로 일어난 일은 큰 pāpa 덩어리를 지은 것입니다.
bōdhi pūjāvak tibbā hā mēka ærenavā dēvalṭa gihillā nam pūjāvak tibbahā mēka æærenavā kiyanakoṭa minissu yam sammatayak goḍanaganakoṭa ættaka in̆dalā nemeyi goḍanagannē avidyāva in̆dalā. oya velāvēdī dēvatāvaya kohoma vunat oya tæn valaṭa ē jātiyaṭa hētuvaṭa phalaya matu karanna. īṭa gælapena amanussayatu venavā. īṭa passē minihe gihillā yamak karanakoṭa amanusaya æya væḍē karalā denavā ara dolapi denna etana genenna idilā pūjā satkārayā ganna. api nodanna pættak ōma
bodhi pūjā를 올리면 이것이 풀린다, devāla에 가서 pūjā를 올리면 이것이 풀린다고들 할 때, 사람들이 어떤 관례를 세우는 것은 사실에 바탕을 두어서가 아니라 avijjā에서입니다. 그럴 때 천신이야 어떻든, 그런 곳에는 그런 까닭에 맞는 결과를 내는 amanussa들이 있게 됩니다. 그 뒤 사람이 가서 무언가를 하면 amanussa가 그 일을 해 줍니다. 공물을 거기 가져오게 하여 pūjā와 대접을 받으려고요. 이것은 우리가 모르는 쪽입니다.
bōdhiyak ḷan̆gama budurajāṇan vahansēgē balaya nǣ. hæma bōdhiyak ḷan̆gama varuṣa balayakut tiyenavā. vr̥ṣa æsuru karana ektarā vidiha koṭṭhāsa innavā amanusa koṭṭhāsa yasa koṭṭhāsativā vr̥ṣa æturu karagena eka dharma yakṣa koṭṭhāsati miniheka oya tænakaṭa gilā pūjāvak monavā hari padanakoṭa karanakoṭa ōkaṭa arak gannavā ara amanussayō hæbæyi apē mē paṁcēndriya kotana manasaṭa tiyennē bōdhiya pēnavā. bōdhiya ḷan̆ga pāranak tibbē budu hāmuduruvanṭa kiyalā hitanavā. api mē budu guṇa kivvē kiyalā hitanavā. budu pīḍa saraṇa labāgattā kiyalā hitanavā. namut siddha velā tiyennē mokakda? etana hiṭapu amanussayō ara minisut mulā karagena minissu kiyana deyak unṭa karanna puḷuvan nam hon̆din hari narakayen hari vunat ēka karanna un dahiriya dālā ehanam ēka karalā dīlā etana tæna vadāgannavā. hon̆da prātihāraya tiyena tænak, hon̆da anuhas tiyana tænak kiyalā minissu etanṭa yanavā hæmadāma pūjāvakin īṭa passē ē pūjāven gandhabba dēvatāva mal gandha mūla gandha māla gandha ē vagēma puṣpa gandha mē ādi vaśayen nemet gandhayanṭa elbagatta ektaraha kiyana nama tiyena ē vagēma amanusa koṭṭhāsa ē gandhayangen āhāra karaganna ēgollanṭa āhāra læbena tænṭa ēgollō ekatu venavā. balavatu matana paḷaveniya venavā. pirisa anupiḷiven tiyāgannavā.
모든 bodhi 나무 곁에 붓다의 힘이 있는 것은 아닙니다. 모든 bodhi 곁에는 나무의 힘도 있습니다. 나무에 깃드는 어떤 부류, amanussa 부류, yakkha 부류가 있습니다. 나무에 기대어 사는 dharma yakkha 부류도 있습니다. 사람이 그런 곳에 가서 무엇이든 pūjā를 올리면 그것을 그 amanussa들이 차지합니다. 그런데 우리의 다섯 감각과 마음에는 bodhi가 보입니다. bodhi 곁에 올린 것은 붓다께 올렸다고 생각합니다. 붓다의 덕을 읊었다고 생각합니다. 붓다의 보호와 의지처를 얻었다고 생각합니다. 그러나 실제로 일어난 것은 무엇입니까? 거기 있던 amanussa들이 그 사람들을 홀려, 사람들이 바라는 것을 자기들이 해 줄 수 있다면 좋게든 나쁘게든 용기를 내어 해 주고 그 자리를 굳힙니다. 영험한 곳, 힘 있는 곳이라 하여 사람들이 날마다 pūjā를 들고 그곳에 갑니다. 그 뒤 그 pūjā에서, 꽃 향기, 뿌리 향기, 화환 향기, 꽃 내음 같은 여러 향기에 매달린 gandhabba 천신이라는 부류와 그런 amanussa 부류가 그 향기를 먹이로 삼으려고, 먹이를 얻는 곳으로 모여듭니다. 힘센 자가 첫째가 되고 무리에 차례를 정해 둡니다.
dæn itin mokada karannē miniha yamak vanavaṭa balāpiya mokakda velā tiyennē ōka aya gedara innavā malækē. ēka tamayi karadara. ēkē tattvaya kohomada api yannaṭa pælalā dunnē jātiya. hari. mu pūjāva tiyama api gihilā upanlā dānavā. pūjāva tiyalā gedara yanakoṭa kiri karadarayak. hon̆da anuhas tiyena bōdhiya.
이제 사람이 무언가를 바라고 오면, 보라, 무슨 일인가, 그 사람 집에 죽은 이가 있다, 그게 골칫거리다, 그 처지가 어떤가, 우리가 가서 쫓아 주자 합니다. 좋다, 이 사람이 pūjā를 올렸으니 우리가 가서 쫓아 버리자. pūjā를 올리고 집에 가 보니 골칫거리가 사라졌습니다. 영험한 bodhi로구나 합니다.
ēen akē varen yanna. um̆bat velak velā oṭat ehama ekakna tiyenavā. varenka yanna oba apit giyā hariyaṭa hara. tava eka allagena genanavā anit pætta ūrat ara vagē ekak
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
tiyanam ūraṭa panna puḷuvan ara amanussa ekat panalā dalā etana rækalā denavā. ṭika davasak kohoma yanakoṭa vyāpta venavā mahā anusahat tiyena hon̆dama dēvālayak tiyena tænak. ēka itin oyema mehe inna kenek hadanavā dēvālaya hadapu anna væḍē hæra apiṭa inna kuḍiyakut hadalā tiyena yama yama kiyalā arama okkoma hin̆gāganna iga īṭa passē ē kaṭṭiya etana væḍa karanavā. dænna dēvālaya anuhā menna mē vagē apiṭa nopenna
그렇게 쫓을 수 있으면 그 amanussa도 쫓아내고 그곳을 지켜 줍니다. 얼마쯤 지나면 큰 영험이 있는 가장 좋은 devāla가 있는 곳이라고 소문이 퍼집니다. 그러면 여기 있던 누군가가 devāla를 짓고, 그 일을 맡아 우리가 머물 오두막도 지어 두고 모든 것을 차지합니다. 그 뒤 그 무리가 거기서 일합니다. 이제는 devāla의 영험이 됩니다.
dēvālaya anuhā menna mē vagē apiṭa nopenna pættak tiyenavā. dēva guṇa nǣha kiyannet næha. deviyanṭa pūjā tiyennē ne ēvā nǣha kiyannet nǣha. hæma deyakma tiyenavā abhyantaraya hariyākārava genaṭot hētura anukūla phalaya læbenavā. ē āśirvāda hariyaṭa devenam ēvat kerenavā. avidyā sahagatava tērum ganna bæri manasakin api uḍin pēna anuva kaṭayutu karanakoṭa abhyantarayē kriyātmaka vena ākāraya apiṭa pēnnē næha. ē nisā abhyantaraya ara vagē vikr̥tiyak vunahama pratiphalaya vikr̥tiya apiṭa kavada hari
이처럼 우리에게 보이지 않는 쪽이 있습니다. 천신의 덕이 없다고 말하는 것도 아니고, 천신에게 올리는 pūjā가 없다고 말하는 것도 아닙니다. 모든 것이 있습니다. 속을 제대로 갖추면 까닭에 맞는 결과를 얻습니다. 축복이 제대로 주어지면 그것도 이루어집니다. 그러나 avijjā에 물들어 깨치지 못한 마음으로 겉으로 보이는 대로 행할 때는 속에서 작동하는 방식이 우리에게 보이지 않습니다. 그래서 속이 그렇게 비뚤어지면 결과도 언젠가 비뚤어져 우리에게 돌아옵니다.
menna mē api mē yantā eka ekkenāgen kǣllak ahagena karanna puḷuvan væḍa erak nemeyi kenekuṭa sit śāntiyak patanavā āśirvādayak denavā kiyana ē tattvaya āśirvādayak devanavā nam budu pasē budu maharahat ādī vanā śrāvaka væni ēn̆du uttarītara guṇa læbū ayaṭa eban̆du śakti viśēṣa pihiṭanavā. ē śakti viśēṣa niyama ākārayen pudgalayāṭa sækavaraṇa salassana tamanṭat tanunṭat lōkayaṭat śāntiyak misak avaḍak novena eban̆du śaktiyak tamayi unvahansēlāgē manasaṭa galāna śaktiya tuḷin nægennē. anna ē śaktiya tuḷin nægenakoṭa kāṭat yahapatak venavā misā yahapatak vennē. hæbæyi oya velāva venakoṭa ara væradi vidihaṭa kāpivanṭa inna venavā.
이것은 우리가 이 사람 저 사람에게 한 조각씩 듣고서 할 수 있는 일이 아닙니다. 누군가에게 마음의 평화를 빌어 주고 축복을 준다는 것, 축복을 준다면 붓다, pacceka 붓다, 대arahant 같은 sāvaka처럼 가장 높은 덕을 얻은 이들에게 그런 특별한 힘이 깃듭니다. 그 특별한 힘은 제대로 사람에게 보호를 마련하며, 자기와 남과 세상에 평화를 줄 뿐 해가 되지 않습니다. 그런 힘이 그분들의 마음에 흐르는 힘을 통해 일어납니다. 그 힘을 통해 일어날 때 누구에게나 좋은 일이 될 뿐입니다. 다만 그때가 되면 잘못된 방식으로 얻어먹고 지내던 것들이 문제가 됩니다.
ovun hæma ekekma nægilā enavā. væḍē varadinna innē meccara kal apiṭa hambavecca eka tamayi vena pættakaṭa yanna eyā. mokakgē hāvaka æva vuṇat apiṭa kamak nǣhæ gahanna puḷuvan nam gahanna. hiṁgī karanna puḷuvan nam hiṁga. ūṭa bæenam ōgē paramparāva haraṭa hiṁga. ūṭa hita viśit vena deyak api karamu. menna mē ākārayen mānasikatvayak æti aya amanussayō ekatu velā. oya vidihaṭa ēgollanṭa balapǣm venavā. namut ē velāvēdī ēgollō dænuvat nisā agga śēṣavannāvū apramāṇa metsit vaḍamin tamā tuḷa mahā śaktiyak goḍanāgenavā tama æsuru karana sīmāvaṭa matak karana sīmāvaṭavat. epadu balayak kriyātmaka karanna ōna kriyātmaka væṭena balayak unvahansēlā tuḷa vennada ōnē. unvahansēlā rǣ daval bhāvanāyōgīva ē satyaya ipadavalā lōka śāntiya udā karanavā. mē ati durllabha lōkē pahaḷa vena uttama koṭasak vitara karanna. kōṭiyakaṭa gattahama kōṭiyakaṭa ekkenek dennaek æti ok.
그것들이 모두 들고일어납니다. 지금껏 우리가 얻던 것이 다른 쪽으로 가려 하니 일이 틀어진다고. ‘무엇이 되든 상관없다, 칠 수 있으면 쳐라, 해칠 수 있으면 해쳐라. 그를 못 하겠으면 그의 자손이라도 해쳐라. 그의 마음이 어지러워질 일을 하자.’ 이런 마음을 가진 amanussa들이 모여 그렇게 그분들에게 영향을 줍니다. 그러나 그때 그분들은 깨어 있기에 으뜸가는, 헤아릴 수 없는 mettā를 기르며 자기 안에 큰 힘을 쌓습니다. 자기가 가까이하는 범위, 떠올리는 범위에까지 그 힘이 닿게 합니다. 그런 힘을 쓰려면 그런 힘이 그분들 안에 있어야 합니다. 그분들은 밤낮으로 bhāvanā에 힘써 그 진리를 일으켜 세상의 평화를 이룹니다. 이 세상에 아주 드물게 나타나는 거룩한 한 부류만이 할 수 있는 일입니다. 천만 명 가운데 한두 사람이 있을까 말까입니다.
menna mē vagē ati durlabha deyak ē pan̆du pinvatun eba paban̆du mahā vāsanāvanta pirihi itin ehema kenekuṭa ēvā kerenavā misak api āvara giyāṭa uḍin pættekan pēna mē etsāntika ædura venna giyot ehema han̆guvē denīṭa viśāla amāravala bādhala muuṇa denna siddha venavā. para tavenna ōna. taman tamangē væḍē karaganna ekēdī
이렇게 아주 드문 일이며, 그런 큰 복을 지닌 이들이 있습니다. 그런 이에게는 그것이 이루어지지만, 우리가 아무렇게나 겉으로 보이는 쪽만 보고 seth를 비는 ädurā가 되려 하면 많은 이들이 큰 어려움과 장애를 맞게 됩니다. 조심해야 합니다. 자기 일을 할 때에는,
paḷamuva karanna vunet ēka buddhōhaṁ bōdhayisvāmī kisak bōdhayisvāmī buddhōhaṁ kiyala hæṭi vunē næ. mama budu venavā passē budu karaōna anik aya budulā mama passē budu venavā kiyalā dahamak næhæ. muktōhaṁ mōcē paraya mama midenavā anika aya mudavanavā. ani aya mudavalā passē mama midenavā kiyalā ehema ekak bun dahamak nǣ. tinnōhantavāmi ani aya etera karalā hitā mama etera venavā. anik aya etana karanavā. taman karagena aya innē næhanam balayak næhæ. anitya karanna. anik aya etana karalā ivaralā mama passē tara vanavā kiyalā ehema buddha dahamak nǣ. mē saṁsārē svabhāvaya dækalā tamā issellā balavæḍilā tamāgē tattvaya tamā ḷagāgena porottu dena maṭṭamaṭa patvelā anit maṭṭamaṭa yahapata karalā dennē ehemayi. ehema nætuva yahapatā karanna hæduvot tamanṭat anunṭat vināśayak venavā. ṇaya ara kōṭuvak
먼저 해야 할 것이 그것입니다. buddho'haṃ bodhayissāmi라 했지 bodhayissāmi buddho'haṃ이라 하지 않았습니다. 내가 깨닫고 남을 깨닫게 한다는 것이지, 남을 먼저 붓다로 만들고 나는 나중에 붓다가 된다는 dharma는 없습니다. mutto'haṃ mocaye pare, 나는 벗어나고 남을 벗어나게 한다는 것이지, 남을 벗어나게 한 뒤에 내가 벗어난다는 붓다의 dharma는 없습니다. tiṇṇo'haṃ tārayāmi, 나는 건넜고 남을 건네준다는 것입니다. 자기가 건너가 있지 않으면 남을 건네줄 힘이 없습니다. 남을 다 건네주고 나서 내가 나중에 건넌다는 붓다의 dharma는 없습니다. 이 saṃsāra의 성질을 보고, 먼저 자기가 힘을 길러 자기 상태를 다잡고 기대되는 수준에 이른 뒤에 남에게 좋은 일을 해 주는 것, 그것이 맞는 방식입니다. 그렇지 않고 좋은 일을 하려 들면 자기와 남 모두에게 해가 됩니다.
anunṭat vināśayak venavā. ṇaya ara kōṭuvak gahanna giyot ehema upades dunnot ehema ṇaya kanāva vidilā. kōṭuven gahaṭa ū mærennē nǣ. ū kupita venavā. visa væḍi venavā. tænapu gaman kanavā. itin anna ē vagē avasthāvala kōṭu aragena nayi maranna yanna hon̆da næha. bæri dēval karanna yanna hon̆da gāthāvak dænagatta phalayaṭa pirit dænagatta phalayaṭa varenkō mahat æmina giḍiyak ehema matulā dennā. māt dannā oya jātiya karanna yana geval valaṭa loku amārukan æti venavā. oya parissāva venna ōnē.
막대기로 코브라를 치러 가거나 그렇게 하라고 일러 주면 코브라가 물어 버립니다. 막대기로 쳐서는 코브라가 죽지 않습니다. 성이 나서 독이 더 오릅니다. 그 자리에서 바로 뭅니다. 그러니 그런 때에 막대기를 들고 코브라를 죽이러 가는 것은 좋지 않습니다. 할 수 없는 일을 하러 가는 것은 좋지 않습니다. gāthā 하나 안다고, paritta를 안다고 ‘오너라, 큰 의식을 해 주마’ 하는 이들이 있습니다. 나도 아는데, 그런 일을 하러 가는 집들에 큰 어려움이 생깁니다. 그 점을 조심해야 합니다.
itin taniyavama kaḷa yutu avasthāva taniyama karaganna ōnē. taman væḍenaṭa passē tamanṭa tēre maṭa mehema balayak dæn tiyenavā. mehema rækavaraṇayak tiyenavā. ē amanussayek kāvot ē amanuṣa bælama ivat kirīmē hækiyāvak maṭa tiyenavā. mē vagē śaktiyak mama labalā tiyenavā. ē nisā ē maṭṭamē hæṭiyaṭa mama lōkayāṭa dæn mē maṭṭamē sedunavā. īṭa bæriva maṭṭamak tiyanna nana maṭa ēka karanna bæriṭa māta gahannē næhæ. mama itara ṭikat balalā balā gattot īṭa væḍi balaṭmak maṭa læbunahama mama ē maṭṭamen set karanavā. ehema karagena giya kenāṭa praśnakut næhæ. mē væṭiya tērum araganna ōnē.
그러니 혼자 해야 할 때는 혼자 해야 합니다. 자기가 자란 뒤에는 스스로 압니다. ‘내게 이제 이런 힘이 있다, 이런 보호가 있다. amanussa가 누구를 붙잡으면 그 amanussa의 눈길을 걷어 낼 능력이 내게 있다. 이런 힘을 내가 얻었다. 그러니 그 수준에 맞게 세상에 이 수준으로 seth를 준다. 그것을 넘어서는 수준이라 내가 할 수 없다면 손대지 않는다. 남은 것도 살펴 더 큰 힘을 얻으면 그 수준으로 seth를 한다.’ 그렇게 해 나가는 이에게는 문제가 없습니다. 이 방식을 이해해야 합니다.
pirit deyak kīma saha paṭigata karapu paṭiyak dænīmen. ēkē venasak tiyenavada kiyalā ahanavā. dæn mehema deyak vennē. yamkisi manussayek yamkisi kenek mē piritak væni deyak kiyanakoṭa nætnam ē śāntiyak karanakoṭa pudgalayek visin nagenakoṭa citta rūpa kiyana koṭasak mædenavā. ē hitē hæn̆gīmaṭa anukūlavayi ē citta rūpa balavat vennē. mē ci citta rūpa nægennē hitak pæhæḷi velā hitakin kriyātmaka vena eban̆du śāntiyak karana velāvaka paṭigata karapu paṭi paṭiyaka hō eban̆dutaka ē śabda kampanaya hæn̆dilā tiyenavā misak. ēkē cittayak nǣ pahaḷa velā śāntiya vihidavanna. citta śāntiyen vihiduna yam śāntiyak ætda paṭiyen ēka kerennē næ. paṭiyen kerenna yamkisi śabdayen yamkisi piḷisaraṇak labā denavada? upanisarayak labā denavada? ādhārayak labā denavada? ēken kerenavā. oya dekayi etana tiyennē venada? dæn
paritta 같은 것을 직접 읊는 것과 녹음한 테이프를 트는 것에 차이가 있느냐고 묻습니다. 이렇게 됩니다. 어떤 사람이 paritta 같은 것을 읊거나 평화를 비는 일을 할 때, 사람이 읊으면 citta-rūpa라는 것이 생겨납니다. 그 마음의 느낌에 따라 그 citta-rūpa가 강해집니다. 이 citta-rūpa는 마음이 맑아져 그 마음으로 작동하는 그런 평화의 일을 할 때 생겨납니다. 녹음한 테이프 같은 것에는 그 소리의 떨림이 새겨져 있을 뿐, 평화를 펼칠 마음이 거기서 일어나지 않습니다. 마음의 평화로 펼쳐지는 평화는 테이프로는 되지 않습니다. 테이프로 되는 것은, 그 소리로 의지처를 주는가, upanissaya를 주는가, 도움을 주는가, 그런 것입니다. 거기에는 이 두 가지가 있습니다. 그것이 차이입니다.
oya dekayi etana tiyennē venada? dæn dosuravī yāmaṭa paṭiyak dæmīmē sudusu kiyalā ē puḷuvanda kiyalā ahanavā. dæn metandit api ēkat dakinna ōnē. śabdaya æhenakoṭa æhana śravaṇaya karana pudgalayāgē mānasikatvaya pirisidu venavā nam ē pirisidu vena mānasikatvayak æti pudgalayāgen vihidena citta kiraṇa ē pradēśayaṭa vihidilā yana anna ē śaktiya ādhāra karagena sthānaya suddha venna puḷuvan. dosparas valaṭa mē ēvaṭa suddha vīmaṭa avaśya karana rasāyanaya næginna puḷuvan.
이제 탈을 없애려고 테이프를 트는 것이 맞는가, 그게 되느냐고 묻습니다. 여기서도 이것을 보아야 합니다. 소리가 들릴 때 듣는 사람의 마음이 맑아진다면, 그렇게 맑아진 마음을 가진 사람에게서 뻗어 나오는 마음의 빛이 그 자리로 퍼져, 그 힘을 바탕으로 장소가 깨끗해질 수 있습니다. 탈이 걷히는 데 필요한 화학 작용이 일어날 수 있습니다.
hæbæyi ara dēśagayāgē tibennā vū citta śaktiya vihidennē dēśayāgē etana citta kriyātmaka vīmat ēka. dēśa gayā jīvamāna ē kaṭayutta etana karanakoṭa ēkē venasa tiyenavā. ē gati guṇaya harinam gati guṇayan nægi gati han̆ḍa ahana kenāṭa ahana kenāṭa gati guṇayak vahala venavā. anna eyāgē citta paṭiśuddhiya æti etanin ē hētuven etanat ehapatak tiyenavā.
그러나 설법자의 마음의 힘이 펼쳐지는 것은 설법자가 그 자리에서 마음을 작동시키는 것입니다. 설법자가 살아서 그 일을 그 자리에서 할 때는 차이가 있습니다. 그 성품이 바르다면 그 성품에서 나온 소리를 듣는 이에게 그 성품이 스며들고, 그의 마음이 맑아져 그로써 거기서도 좋은 일이 생깁니다.
paṭigata kirīma væḍak nǣha kiyana eka nemeyi mē kiyannē. ēkē harē tiyenavā ēka læbennē oya kramayada dēśayāva yam tenaka dēśanā karanakoṭa ē dēśayāgē citta kiraṇa sbhāva vihin̆dilā ara æsa śrāvakayan asaranāyaga cittakiraṇa nægilā mē viśāla ākarṣaṇayakin ē kriyāvaliya sārthaka venavā īṭa væḍiya. itin aḍu væḍi kiyana dekak mēkē tiyenavā śāntiyē paṭikata karapu dharmayak hō dahanakoṭa ahanakoṭayi jīvamāna pudgalaya dēśanā karanaṭayi mē venasa tiyenavā. ēken ekakvat ayin karanna kiyā deyak næhæ. avasthāvē hæṭiyaṭa dvēśaya nætnam paṭigata karapayak hari ahana eka naraka nǣ.
녹음이 쓸모없다는 말이 아닙니다. 거기에도 알맹이가 있으며, 그것은 그런 방식으로 얻어집니다. 설법자가 어느 곳에서 설할 때 그 설법자의 마음의 빛이 저절로 퍼지고, 듣는 sāvaka들의 마음의 빛도 일어나 큰 끌림으로 그 과정이 더 잘 이루어집니다. 그러니 녹음된 dharma를 틀어 들을 때와 살아 있는 사람이 설할 때 평화에 더하고 덜함의 차이가 있습니다. 어느 하나도 버리라는 것은 없습니다. 형편에 따라서는 녹음한 것을 듣는 것도 나쁘지 않습니다.
mē tavat mē praśna tiyenavā pāpa karmayak siddha karapuvahama mē pāpayē vipākaya enakoṭa mahā puṇya karmayak ādī karapuhama ē vipākaya yaṭapat karaganna puḷuvan. ādī kramayak tiyenavā mē pot patvala dækalā tiyenavā kiyalā. ahalā tiyenavā praśnayak. ē vāgēma ē vipākaya aḍu velā nætnam balā aḍu karaganna puḷuvan bavat pelā tiyenavā. itin ē gæna itin udāharaṇayak vaśayen ajāsattara rajjuruvō aṭamahā narakayen bērilā hiṭa osapatta narakaya ipadinna hētu vecca kāraṇayet pennalā tiyenavā. itin mēka hari.
또 이런 물음이 있습니다. pāpa kamma를 지었을 때 그 vipāka가 오면 큰 puñña kamma 등을 지어 그 vipāka를 눌러 둘 수 있다는 방법이 책들에 나와 있다는 것입니다. 그 vipāka를 줄이거나 그 힘을 줄일 수 있다는 것도 나와 있습니다. 그 예로 Ajātasattu 왕이 큰 niraya를 벗어나 Osapatta라는 niraya에 태어나게 된 까닭도 보여 줍니다. 이것이 맞느냐는 물음입니다.
api karana lada siyaluma pāpa karma pratikarma næti ēvā nemeyi. pratikarmayak næti vidihaṭa karana balavat pāpa karma tiyenavā nam ehema ehakaṭa apiṭa pratikarmayak karalā hitā sampūrṇayen siduganna bæha. ānantarayaka pāpa karma kiyannē pratikarmayak sampūrṇayen sidaganna bæri pāpa karma koṭasak. ehema kenekuṭat yamkisi ākārayē mahā pin daham kusal daham siddha karagena yanakoṭa ektarā maṭṭamaka ēvā mæṭa pavatvā gænīmē hækiyāvak tiyenavā. hæbæyi ānanta pāpa karmayak karapu kenekuṭa mārgaphala lābhitvayayi. dhyāna lābhitravayā kiyana mē deka bæ. ē deka læbīmaṭa væhenavā maga væhenavā. væya ē mahā kusalaya naganna ēgollanṭa bæri nisā.
우리가 지은 모든 pāpa kamma가 되돌릴 수 없는 것은 아닙니다. 되돌릴 수 없게 지은 강한 pāpa kamma가 있다면 거기에는 무엇을 해도 완전히 끊어 낼 수 없습니다. ānantariya pāpa kamma는 완전히 끊어 낼 수 없는 pāpa kamma의 부류입니다. 그런 이도 큰 puñña와 kusala를 지어 가면 어느 수준까지는 그것들을 눌러 둘 수 있습니다. 그러나 ānantariya pāpa kamma를 지은 이는 magga-phala를 얻는 것과 jhāna를 얻는 것, 이 둘을 할 수 없습니다. 그 둘을 얻는 길이 막힙니다. 그 큰 kusala를 일으킬 수 없기 때문입니다.
[ugura kǣrīma] dānamē kusalatā ādī vannā vū deyak ēgollanṭa karanna puḷuvan. dan denna puḷuvan, sil rakinna puḷuvan bhāvanāṭa sāmānya maṭṭamaṭa enna puḷuvan pratiphalayak upari pratiphalayak labanna bæha. karagatta pin denna pin anumōdan venna baṇa ahanna baṇa desannat puḷuvan nam ē vidihaṭa karaganna. itin oya ādī vaśayen vatāvat karanna mē ādi vaśayen mē dasa puṇya kriyāval karanna puḷuvan. yam taramak karagena yanna ēvaya balaya væḍilā. ē puṇya balayan ara pāpa phalayē mæḍa pavatinna ektarā maṭṭamaka balapǣmak æti karalā denna puḷuvan.
[헛기침] dāna 같은 kusala는 그들도 할 수 있습니다. dāna를 줄 수 있고 sīla를 지킬 수 있고, bhāvanā도 보통 수준까지는 올 수 있지만 가장 높은 결과는 얻을 수 없습니다. 지은 puñña를 나누고, puñña에 anumodanā하고, dharma를 듣고, dharma를 설할 수도 있다면 그렇게 하십시오. 그렇게 섬기는 일 등 dasa puñña kiriyā를 할 수 있습니다. 어느 만큼 해 나가면 그 힘이 커집니다. 그 puñña의 힘이 pāpa의 결과를 누르는 데 어느 수준의 영향을 줄 수 있습니다.
etakoṭa mē ānasikayaka pāpa karmayak nokaḷa kenekuṭa ē vagēma hētu vāsanā tiyenavā nam gnānayen kaṭayutu karanna hækiyāvak tiyenavā nam trihētuva guṇa lakṣaṇa tiyenavā nam ehema kenekuṭa puḷuvankamak tiyenavā ārya mārgaya pūrṇaya kara gænīmen satara sōvān phalayaṭa patvelā satara apā gata vīmaṭa hētukāra karannā vū yantā pāpa karma tibuṇam ē siyallēma balaya væḍa pavatvā gannavā. hækiyāvak labanavā.
그런데 ānantariya pāpa kamma를 짓지 않은 이에게 hetu-vāsanā가 있고, ñāṇa로 행할 능력이 있고, tihetuka의 성품이 있다면, 그런 이는 ariya magga를 채워 sotāpatti phala에 이르러, 네 apāya에 떨어지게 할 어떤 pāpa kamma가 있었더라도 그 모든 힘을 눌러 둘 능력을 얻습니다.
sakr̥dā gāmī phalayaṭa patvelā. mē kāma lōkayē maslē kalak aragena mē innā vū gati lakṣaṇa æti eban̆dunnā vū dukkhita bhāvayangangē midiri anugānē dēva kayak van̆diṭa pat vena maṭṭamaṭa hækiyāvak labanavā. anāgāmī phalayaṭa pat vunot kāma lōkayē ikmavā giyā vū hækiyāvak labanavā. kāma lōkaya vinayen tibinna yamkisi vipākayak ætnam ohuṭa ēkaṭa tibena avasthāva dæn læbennē næ. ēka ikmavāya nǣ. arihatyaṭa pat vunot tun lōkayē kohevat upadinna tiyena pāpayaka vipākayak kriyātmaka vana vidihak nǣhæ. upatak næti nisā pin keḷavara venavā.
sakadāgāmī phala에 이르면, 이 kāma 세계에서 살과 피의 몸을 지니고 지내는 그런 괴로운 상태들에서 벗어나 천신의 몸에 이를 수준의 능력을 얻습니다. anāgāmī phala에 이르면 kāma 세계를 넘어선 능력을 얻습니다. kāma 세계에서 겪을 vipāka가 있다 해도 그것이 그에게 미칠 기회가 이제 없습니다. 그것을 넘어섰습니다. arahant가 되면 세 세계 어디에서도 태어나 받을 pāpa의 vipāka가 작동할 길이 없습니다. 태어남이 없기에 puñña도 끝납니다.
ehenam keḷavara karanna tiyennē sōvān sakr̥dāgāmī, anāgāmī arihat tiyena mārgaphala hataren sahamulinma matu vennē næti vennē pāpayangen nidahas velā yanna puḷuvan. ē hækiyāvak tiyenavā. hæbæyi arihat phalayaṭa patvuṇā inna atdabæva tuḷa yamkisi minis atdævaka nam hiṭiyē minis atbævakin vin̆dinna siddha vennē yam vipākayak ætnam ēka ēka harahā galā enavā.
그렇다면 끝맺을 길은 sotāpatti, sakadāgāmī, anāgāmī, arahant라는 네 magga-phala로, 그것으로 아예 드러나지 않게 되는 pāpa에서 벗어날 수 있습니다. 그런 능력이 있습니다. 그러나 arahant phala에 이른 그 몸 안에서, 사람의 몸에 있었다면 사람의 몸으로 겪어야 할 vipāka가 있을 경우 그것은 그 몸을 통해 흘러옵니다.
anna ē vagē avasthāvaka budurajāṇan vahansē dēśanā karalā tiyenavā hētuvak. apramāṇa mahā kusalayak æti karana maitrī bhāvanāva vaḍāgena yanakoṭa maitrī sækavarṇaya ohuṭa sækavaraṇayak enavā. mē maitrī cittayen nægennā vū mahā prasādayen ætivennā vū mahā puṇya balaya kusala balaya ara ānāntarika pāpa karmayanga siddha kaḷā vū ēkāntaya phala denna tiyena matuva atbævi tiyena śaktiya mē gevanna bæri vuṇāṭa. eyin mehā inna ayagē tibennā vū pāpa karma ananta saṁsārē pāpa karmayangē nidahas vīmē hækiyāva læbenavā.
그런 경우에 대해 붓다께서 설하신 까닭이 있습니다. 헤아릴 수 없는 큰 kusala를 일으키는 mettā bhāvanā를 길러 가면 mettā의 보호가 그에게 옵니다. 이 mettā의 마음에서 일어나는 큰 pasāda로 생기는 큰 puñña의 힘, kusala의 힘은, ānantariya pāpa kamma를 지은 이의 반드시 결과를 낼 다음 생의 힘은 갚아 없애지 못하더라도, 그 아래에 있는 이들의 pāpa kamma, 끝없는 saṃsāra의 pāpa kamma에서 벗어날 능력을 줍니다.
mokada ēken kerennē tamāgen vuna avæṭaṭa asādhāraṇayanṭa lōka satyayaṭa vadivenavā. ē vaji gevenakoṭa samāva visin gevanna tiyena pāpayak gevanna tibuṇa nam pāpaya velā tiyennē kohomada? kāṭa hō avaḍak asādhāraṇayak kirīmē prativipāka vaśayen karalā tiyena avada asādhāraṇayak hæṭa nam sīmā sahitayi. namut mē paturonan śāntiya apramāṇayi. apramāṇa śāntiyak paturavāgena paturavāgena yanakoṭa sīmā sahitava karapu pāpa karmayangen ovunṭa karapu avaṭa mahā vandi gevilā apramāṇa yahapatak vin venavā.
왜냐하면 그로써 자기가 저지른 해와 부당함에 대해 세상의 진리 앞에서 갚음이 이루어지기 때문입니다. 그 갚음이 치러져 갚아야 할 pāpa를 갚게 된다면, pāpa는 어떻게 생긴 것입니까? 누군가에게 해나 부당함을 저지른 대가로 생긴 것입니다. 저지른 해나 부당함에는 한계가 있습니다. 그러나 이렇게 퍼뜨리는 평화는 헤아릴 수 없습니다. 헤아릴 수 없는 평화를 퍼뜨리고 또 퍼뜨려 가면, 한계 있게 지은 pāpa kamma로 그들에게 끼친 해에 대한 큰 보상이 치러지고 헤아릴 수 없는 좋은 일이 생깁니다.
menna mē nisā tamā karā enna tibicca pāpayangē hētukāraya mūla dharmayaṭa īṭa vaḍā balavat dēkin vahalā dæmmaha pāpa karmaya kriyātmaka venna bæruva yanavā.
그러므로 자신에게 닥쳐올 pāpa의 뿌리가 되는 원인을 그보다 더 힘센 것으로 덮어 버리면, 그 pāpa kamma는 움직일 수 없게 됩니다.
maitrī væḍīmē puṇya bala mahima apramāṇa nisā. ēka gevalā hiṭan ivara venna ivara karanna bæhæ. ēka apramāṇava nisā pramāṇavat pāpa karmayaṭa iḍa nætuva yanavā. ē atara turadī æn̆giri
mettā를 닦는 puñña의 힘은 헤아릴 수 없기 때문입니다. 그것은 갚아서 다 써 버릴 수가 없습니다. 헤아릴 수 없는 것이기에, 한정된 pāpa kamma가 끼어들 틈이 없어집니다.
karmayaṭa iḍa nætuva yanavā. ē atara turadī æn̆giri gahalā vipākayak vagena denna ōna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē nisā ēkaṭa tiyena ekama kramaya tamayi api dēśanā karannē samā prayōgayē upakramaya apramāṇa lōka satyanṭa apramāṇa maitriya vaḍanna
그러므로 이에 대한 유일한 길이 바로 우리가 가르치는 sammā payoga의 방편, 곧 헤아릴 수 없는 뭇 생명들에게 헤아릴 수 없는 mettā를 닦는 것입니다.
mē apramāṇa maitriya vaḍana pudgalayāṭa mē vāsanāva læbenavā kiyalā pennanavā. mēka tamayi tāpa vipākayangen gælavīmaṭa apala upadāva duru kara gænīmaṭa tiyena ihaḷama rækavaraṇaya.
헤아릴 수 없는 mettā를 닦는 사람은 이런 복을 얻는다고 보여 줍니다. 이것이야말로 pāpa의 vipāka에서 벗어나고 apala-upadrava를 물리치는 가장 높은 지킴입니다.
apala upadenā kiyannē monavada? api yam kālayakadī lōka satvayanṭa lada avæṭaṭa asādhāraṇayanṭa gevanna vena pāpa vandiya. ē vandi gevana vidihaṭa parisarayak lōkē pahaḷa velā hædilā. api ēkaṭa goduru venavā. ē nisā
apala-upadrava란 무엇입니까? 우리가 어느 때 뭇 생명들에게 끼친 해와 부당함에 대해 치러야 하는 pāpa의 값입니다. 그 값을 치르는 방식대로 세상에 어떤 환경이 생겨나 갖추어지고, 우리는 거기에 걸려듭니다.
hædilā. api ēkaṭa goduru venavā. ē nisā parisara parisara vidyāva gæna dænaganna iirisivaru. menna meban̆du ākāra parisarayak pihiṭanam meban̆du vannāva pāpa andhakārayak phala dennam.
그래서 환경의 이치를 알았던 isi들은 ‘이러이러한 환경이 자리 잡으면 이러이러한 pāpa의 어둠이 열매를 맺는다’고 했습니다.
anna ēka mehemayi dænagannē kiyalā mē graha taruvala pihiṭīmē ohuṭa balapāna ākāraya pennalā dīlā ē cakrayē pelā dīenavā menna ehema avasthāvak āpu dænaganna kālē. menna meban̆du kālayaṭa tamayi ehema ēvā enna tiyenavānam. anna ehema parisara avasthāva pelā tiyenavā.
그것은 이렇게 안다고 하며, 별과 행성의 자리가 그 사람에게 미치는 방식을 보여 주고, 그 바퀴(별자리 그림) 안에서 ‘이런 때가 왔음을 알라, 그런 일이 오려면 바로 이런 때에 온다’고 보여 주었습니다. 그렇게 환경의 때를 보여 준 것입니다.
itin ē avasthāvē rækavaraṇayak vaśayen pudgalayō nānā prakāra vidiyakramaśīlīva tamanṭa koraganna bærinam yamkisi balayak vaḍapu kenekgē ādhārayak illagena ē avasthāvē rakavaraṇaya salasāganna.
그래서 그때의 지킴으로서, 사람들은 여러 가지 방법을 써서, 스스로 할 수 없으면 어떤 힘을 닦은 사람의 도움을 청해 그 순간의 지킴을 얻으려 합니다.
yam dēvatāvekgu eban̆du gælapena kenekgē igraha dēvatāvek gehu ē ayaṭat udavvak upakārayak karalā āśirvādayak karalā ehema tāvakālika rækavaraṇayak karagena yantaṁ ē avasthāva ikmavāgannavā.
어떤 deva나, 거기에 맞는 graha deva에게 도움을 드리고 바치고 축원을 하여 그렇게 잠시의 지킴을 얻어 간신히 그 때를 넘깁니다.
hæbæyi ē pāpakarmaya āyē avasthāva āpahakama buk gal ævidilā āya pala denavā. ehenam ē laukikatvayen ena piḷisaraṇak irisuvaru ohoma pelā tiyenavā. ēvayi tamayi gas hiṭavanna gas
그러나 그 pāpa kamma는 다시 때가 오면 되돌아와 또 열매를 맺습니다. 이렇게 isi들은 세속에서 오는 의지처를 보여 주었습니다.
pelā tiyenavā. ēvayi tamayi gas hiṭavanna gas valaṭa vaturavak karanna mal genāt pūjā karanna neḷummal pūjā karanna vānil pūjā karanna væḍakayā mal pūjā karanna itiha vækavā denavā. dīlā mē dēvaṭa duvēṭa pin denna mēka karanna ādī vaśayen krama denavā. boho tāvakālika upakra
그것이 바로 나무를 심어라, 나무에 물을 주어라, 꽃을 가져와 pūjā하라, 연꽃을 pūjā하라, 여러 꽃을 pūjā하라 하는 것들입니다. 또 이 deva에게 저 deva에게 puñña를 나누어 주라, 이것을 하라 하는 식으로 여러 방법을 줍니다. 대부분 잠시뿐인 방편입니다.
budurajāṇan vahansē lōkaya pahaḷunāṭa passē tāvakālikava upakrama kara kara hilāyi bēricca ayaṭa hariyaṭa mahā iḍōrayak tibicca kāleka vakkaḍaka hari tibicca vatura ṭika bihilā nam pipāsaya saṁsin̆davāgat ayaṭa maḍa valaka tiyalā vatura ṭika perāgenayi pipāsaya saṁsin̆davāgatta ayaṭa mahā væhi vahalā ulpat matuvelāvaṭa passē hon̆da ulpat jalaya bonna hamba vuṇā vāgē mahā daham mulpahaḷa venavā. anna ē pahala vecca kāleka
Buddha께서 세상에 나오신 뒤에는, 잠시의 방편으로 겨우 살아남던 이들에게 — 마치 큰 가뭄 때 도랑에 남은 물이라도 마셔 목마름을 달래던 이들, 진흙 웅덩이의 물을 걸러 목마름을 달래던 이들에게, 큰비가 내려 샘이 솟은 뒤 좋은 샘물을 마실 수 있게 된 것처럼 — 큰 dharma가 나타납니다.
mulpahaḷa venavā. anna ē pahala vecca kāleka vakkaḍa vatura ōna yanna ōnē nǣ. ē kāla hon̆da upatvala vatura tiyena. [ugura kǣrīma] ē vagēma
그렇게 나타난 때에는 도랑물을 찾아갈 필요가 없습니다. 그때는 좋은 샘에 물이 있습니다.
upatvala vatura tiyena. [ugura kǣrīma] ē vagēma buddha dharmayak pahaḷa velā tiyena kāleka buddha dharmaya tiyena kāleka apiṭa vakra vatura bonnē næhæ. oya īsuru pelā dunna puṁci puṁci upahārayak velā mēvaṭa rækavaraṇa kara inna yanna ōnē næhæ. ē vunāṭa ada dīlā tiyena dr̥ṣṭiya mokakda? nǣ nǣha nǣ ē buduhāmuduruvangē væḍaṭi valin ōka karanna bæhæ. ōka karanna nam apima inna ōnē.
[목을 가다듬음] 그와 같이 Buddha의 dharma가 나타나 있는 때, Buddha의 dharma가 있는 때에 우리는 도랑물을 마시지 않습니다. isi들이 보여 준 작은 바침들로 지킴을 구하러 갈 필요가 없습니다. 그런데 오늘날 퍼져 있는 견해는 무엇입니까? ‘아니, 아니, 그건 Buddha께 드리는 예배로는 안 된다. 그것을 하려면 우리가 있어야 한다.’
mokada buduhāmuduruvangē væṭæt ehema ara gāt ivarayinē. ēka hindā ē væḍē balelā hiṭam tava væṭin karanavā. ōka buddha śāsanaya karanna bæhæ. bandhanaya kamanna apima enna ōnē.
‘Buddha께 드리는 예배 같은 것으로는 끝장이 안 나거든. 그러니 그 일은 따로 다른 의식으로 한다. 그건 Buddha sāsana로는 할 수 없다. 묶임을 끊으려면 우리가 와야 한다.’
ōka heḷu bællenna aṭalā mēka kæpuvē nætnam bīlā mat pæyam ṭikak bīlā vitarayak pūcca kālā nætuva nætnam ē oya
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
næmayi oya yakārayanna bæha. anna ehema ēgollō matenavā.
‘그렇게 하지 않으면 그 yakā를 쫓아낼 수 없다’ — 그들은 그렇게 생각합니다.
īṭa passē api viśvāsa karanavā dr̥ṣṭiyakin ēvā. īṭa passē karanavā monavālat ē nīcaya hæmōnē nīca pandanaya kabanna. buduhāmuduruvō kohomada kabannē? budu balen kohomada karannē? tuunruvan bala kohomada karannē? dæn apit ehema bāla venavā. itin ē nisā bāla venna
그러면 우리는 그것들을 하나의 견해로 믿게 됩니다. 그다음에는 무엇이든 해서 그 비천한 묶임을 끊으려 합니다. ‘Buddha께서는 어떻게 끊는가? Buddha의 힘으로 어떻게 하는가? 세 보배의 힘으로 어떻게 하는가?’ 하며 이제 우리도 그렇게 낮아집니다.
ehema bāla venavā. itin ē nisā bāla venna apiṭa avaśya næhæ. dæn budurajāṇan vahansē lōkaya pahala hanam yam upakramayak dunnā nam yamakin bērenna kramayak dunna nam ē kramaya ikmavā īṭa vaḍā kramayak pennanna samathayet tun lōkema næha. ēka api viśvāsayama dakinna ōnē. hæbæyi apiṭa etana pihiṭaganna bærikama nisā. samahara velāvaṭa apiṭa monavā karannada? apiṭa karanna deyak nē.
그러니 우리는 낮아질 필요가 없습니다. Buddha께서 세상에 나와 어떤 방편을, 무엇에서 벗어나는 길을 주셨다면, 그 길을 넘어 더 나은 길을 보여 줄 수 있는 이는 세 세계 어디에도 없습니다. 우리는 그것을 믿음으로 보아야 합니다. 다만 우리가 거기에 굳게 서지 못하기 때문에, 때로는 우리가 무엇을 할 수 있겠습니까? 우리로서는 어쩔 도리가 없습니다.
itin ē nisā apiṭa siddha venavā maḍē lagina ekāṭa maḍa gan̆din bērenna bæhæ. asūci goḍē lagina ekāṭa asūci gan̆dayen bērenna bæhæ. nāgena suvan̆da gāganin kivvaṭa hariyannē næhæ. ohu nālalā suvan̆da kanna vidihak næhæ. ūē asūci gāgena inna ekak. anna ē jātiya manussayan nisā tamayi itin budu garulin pihiṭak nǣha kiyana eka ættaṭama tamayi kiyana sākṣiyak enavā. ko karalā balapuhama pihiṭak næhænē. anna ē vagē nisayi.
그래서 이렇게 됩니다. 진흙에 뒹구는 자는 진흙 냄새를 벗을 수 없습니다. 똥 무더기에 뒹구는 자는 똥 냄새를 벗을 수 없습니다. ‘씻고 향을 발라라’ 해도 소용없습니다. 그는 씻고 향을 바를 길이 없습니다. 그는 똥을 바르고 다니는 자입니다. 바로 그런 사람들 때문에 ‘Buddha의 덕에는 도움이 없다’는 말이 정말 맞다는 증거가 나옵니다. 해 보니 도움이 없더라는 것입니다. 바로 그런 까닭입니다.
śraddhā sīla tyāga pragnā kiyana mē guṇaya pihiṭalā yam yahapatak karalā ē cittak prahādinna nætuva hitana patana hitun pætum æda iṣṭa siddha venavā kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanā. ehenam anna ē ṭikē pihiṭaganna bærikama nisayi ēvā iṣta vennē nættē.
saddhā, sīla, cāga, paññā라는 이 덕에 굳게 서서 어떤 좋은 일을 하고 마음이 깨끗이 기쁠 때 생각하고 바라는 것이 이루어진다고 Buddha께서 설하셨습니다. 그러니 바로 그것에 굳게 서지 못하기 때문에 그것들이 이루어지지 않는 것입니다.
ēkaṭa karanna deyak nǣ. tama tamāgē mānasikatva api ōka dakinna ōnē
그것은 어쩔 수 없습니다. 저마다의 마음가짐 문제입니다. 우리는 그것을 보아야 합니다.
ada ē praśnē ṭika na kava ekak tiyenavā. namut
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ē praśnē ṭika na kava ekak tiyenavā. namut mēka mē hæmadāma tiyena praśnayak. mē mas māḷu kǣma kavakda kiyalā hitannam mē kenek mēka ahanavā mehema praśnayak. menna nitarama ahana praśnayak mēka.
그런데 이것은 늘 있는 물음입니다. 고기와 생선을 먹는 것이 pāpa인가 하고, 어떤 분이 이런 물음을 묻습니다. 이것은 늘 묻는 물음입니다.
dæn mēkedī dænaganna ōnē ekama deyak tiyenavā. tavak siddha vīmaṭa avaśya karana ēvā 10yak tiyenavā. pav siddha vīmaṭa hētukāraka vannā vū kāraṇā 10k tiyenavā. ē kāraṇādaya vigraha sahitava hatara ākārayek gānē pavat siddha vena ākāra hatara gāna ekakaṭa hatak tiyenavā. menna mē ṭiken kenaṭa pava siddha vennē.
여기서 알아야 할 것이 하나 있습니다. pāpa가 생기는 데 필요한 것이 열 가지 있습니다. pāpa가 생기는 원인이 되는 것이 열 가지 있습니다. 그 열 가지를 풀어 보면 저마다 네 가지 방식으로 pāpa가 생깁니다. 바로 이것들로 사람에게 pāpa가 생깁니다.
satun mærīma mæravīma maraṇa kenekuṭa anubala dīma mærīma varṇā kirīma oya hataren pavasīddha venavā. horakam kirīma karavīma karana ayaṭa anubala dīma kirīma varṇā kirīma tava pavu hatarak siddha venavā. kāma
생명을 죽이는 것, 죽이게 하는 것, 죽이는 사람을 거드는 것, 죽이는 것을 칭찬하는 것 — 이 네 가지로 pāpa가 생깁니다. 훔치는 것, 훔치게 하는 것, 훔치는 사람을 거드는 것, 훔치는 것을 칭찬하는 것 — 또 네 가지 pāpa가 생깁니다.
kirīma tava pavu hatarak siddha venavā. kāma mityācārayehi yedīma yedavīma yedena ayaṭa anubalava dīma ēka varṇā kirīma. ēket hatarak tiyenavā. boru kīma kiyavīma karana ayaṭa anubala dīma kirīma varṇā kirīma kēḷan kīma kiyavīma karana ayaṭa anubala dīma kirīma varṇā kirīma
kāmamicchācāra에 빠지는 것, 빠지게 하는 것, 빠지는 사람을 거드는 것, 그것을 칭찬하는 것 — 여기에도 네 가지가 있습니다. 거짓말을 하는 것, 하게 하는 것, 하는 사람을 거드는 것, 하는 것을 칭찬하는 것; 이간질을 하는 것, 하게 하는 것, 하는 사람을 거드는 것, 하는 것을 칭찬하는 것.
pariuśātana kīma kiyavīma karana ayaṭa anubala dīma kirīma varṇanā kirīma pralāpa kīma kiyavīma ēvā ēvā kaṭayutu karana ayaṭa anubala dīma ēka varṇā kirīma lōbhaya
거친 말을 하는 것, 하게 하는 것, 하는 사람을 거드는 것, 하는 것을 칭찬하는 것; 쓸데없는 말을 하는 것, 하게 하는 것, 그런 일을 하는 사람을 거드는 것, 그것을 칭찬하는 것.
varṇā kirīma lōbhaya ē vagēma lōbhakam kirīma lōbhakam keravīma anubala dīma ēka varṇanā kirīma dvēśaya dvēśakam kirīma dvēśayaṭa kaṭayutu kirīma ē anubala ē anubalīma ēka varṇā kirīma mōhaya mōha sahagatava hæṭīma mōha sahagatava hædira kaṭayutu kirīma ē vagēma ēkehi ehi yedavīma ēka varṇanā kirīma ēka haṭa anubala dīma kiyana mē kāraṇā ṭika menna mē ṭika nisā kenekuṭa pav siddha venavā.
lobha — 탐내는 것, 탐내게 하는 것, 거드는 것, 그것을 칭찬하는 것; dosa — 미워하는 것, 미움으로 행동하는 것, 그것을 거드는 것, 그것을 칭찬하는 것; moha — 어리석음에 휩싸여 있는 것, 어리석음으로 행동하는 것, 남을 거기에 빠지게 하는 것, 그것을 칭찬하는 것, 그것을 거드는 것 — 바로 이것들 때문에 사람에게 pāpa가 생깁니다.
dæn mē ekin ekaṭa vigraha karalā ganna ōnē pav siddha vena kāraṇā ṭika. etakoṭa api dænagannavā menna mē ṭikayi pav siddha. oya ṭika nætnam pahu ivarayi. oya ṭiken bāhira kisima dēkin pav næha. ōka tērum ganna ōnē. pav saha pav valaṭa ayiti venasa.
이제 pāpa가 생기는 이 까닭들을 하나하나 풀어 보아야 합니다. 그러면 바로 이것들로만 pāpa가 생긴다는 것을 압니다. 이것들이 없으면 그것으로 끝입니다. 이것들 밖의 다른 어떤 것으로도 pāpa는 없습니다. 그것을 알아야 합니다. pāpa와 pāpa에 딸린 것의 차이를.
prāṇaghātaya kirīma kollak aragena hari monavāhari āya vidiyak arenna saṭekuṭa koṭalā hari satayek talalā hari mæruvā nam mona vidihakin hari prāṇaghāta kirīmē pāpaya ohuṭa.
생명을 죽이는 것 — 몽둥이를 들고서든, 어떤 연장으로 짐승을 찍어서든, 짐승을 짓눌러서든, 어떤 방법으로든 죽였다면 생명을 죽인 pāpa가 그에게 갑니다.
menna mē satā marapan kiyalā anilā. atin atin hō saṁgnāvakin hō kaṭahanakin hō yamkisi kramayakin, katāvakin hō kriyāvakin āgnā paturavalā kenek mærevvā nam ē hētuven ohuṭa pak venavā.
‘이 짐승을 죽여라’ 하고 시키는 것 — 손짓이든 신호든 목소리든 어떤 방법이든, 말이나 행동으로 명령을 내려 누군가에게 죽이게 했다면 그 때문에 그에게 pāpa가 생깁니다.
kenek kenek mara læhæenakoṭa ēkaṭa avaśya karana udavva karalā upakāra karalā ginihin dīlā, kaḍu pinisi hari genihin dīlā, poḷu hari genihin dīlā ēkaṭa udav karavā nam monavāhari anna ē anubala dīmen ohuṭa pāpayak enavā.
누군가가 누군가를 죽이려 할 때 그에 필요한 도움을 주어, 칼이나 날붙이를 가져다주고 몽둥이를 가져다주어 그 일을 거들었다면, 그 거듦으로 그에게 pāpa가 옵니다.
satu maraṇa eka hon̆dayi kiyalā varṇā kaḷot varṇā kirīma nisā pāpayak venna.
짐승을 죽이는 것이 좋다고 칭찬하면, 칭찬한 것 때문에 pāpa가 됩니다.
dæn menna mē mē cētanāva mul karagena siddha vena hataraya ikmavāgiya kriyāvadayen lōkayāṭa pav. arayak kaḷē man nisā nēda kiyalā. ehema pavvanna bæhæ.
이제 이 cetanā를 뿌리로 하여 생기는 이 네 가지를 넘어서서, kiriyavāda에 따라 사람들은 ‘저 사람이 그 짓을 한 것은 나 때문이 아닌가’ 하며 pāpa라고 합니다. 그런 식으로는 pāpa가 될 수 없습니다.
api kana hindāniṭa sattuva marannē kiyalā. ēka anubalaya kiyannē ōka nemeyi. anubalaya kiyannē maraṇa satekuṭa maraṇa kara yamak gihillā dunna nam anna ēkayi anubalaya kiyannē. api karana væḍak nisā tava kenek mē væḍiya karanavā kivvot itin karana minihaṭayi ēkē pāpaya.
‘우리가 먹으니까 짐승을 죽인다’고 합니다. 거든다는 것은 그런 뜻이 아닙니다. 거든다는 것은 짐승을 죽이는 사람에게 죽이는 데 쓸 무엇을 가져다주었다면 그것을 말합니다. 우리가 하는 어떤 일 때문에 다른 사람이 이 일을 한다면, 그 pāpa는 하는 사람의 것입니다.
tav karalā apāgata vunāma yamaraduruva ahanavalu mē kerapu pāpaya mavaṭa mava palit nǣhæ, piyā palit nǣha anikek palit næhæ. um̆bama hitalā uma nēda kaḷē? æyi um̆ba mē pāpaya kaḷē? um̆ba karapu pāpayaṭa anubandi velā hari nam um̆badipa. æyi um̆baya pav kaḷē?
pāpa를 짓고 apāya에 떨어지면 Yama 왕이 이렇게 묻는다고 합니다. ‘네가 지은 이 pāpa는 어머니 탓도 아니고 아버지 탓도 아니며 다른 누구 탓도 아니다. 네가 스스로 생각하고 네가 한 것이 아니냐? 왜 이 pāpa를 지었느냐? 네가 지은 pāpa에 남이 끼어 있었더라도 너다. 왜 pāpa를 지었느냐?’
anna pudgalayāgen ahanavā kiyana praśna itin kavadā hari amarajjuruvō ahayi mokada tō mehāṭa genāvē anē svāmīni māḷuva allapu hinna æyitō māluvē anik aya maṭa kiyanavā anik kāna hindā tamayi mama mæruvē. anik kālet dæn kavuda mæruvē? kavuda tora kivva maranna kiyalā. nǣ itin anik kana hindā mama mæruvā.
그렇게 그 사람에게 묻는 물음들이 있습니다. 그러니 언젠가 Yama 왕이 물을 것입니다. ‘너는 왜 여기 끌려왔느냐?’ ‘아, 주인님, 물고기를 잡았기 때문입니다.’ ‘왜 물고기를?’ ‘다른 사람들이 먹으니까 제가 죽였습니다.’ ‘그래서 누가 죽였느냐? 누가 너더러 죽이라 했느냐?’ ‘아니, 그게, 다른 사람들이 먹으니까 제가 죽였습니다.’
um̆ba karagatta bhāvayaṭa um̆bada danuvan vidihaṭa anik aya monavā karanna æyi um̆ba ē kelē. ehenam mē pāpaya karagattē um̆baṭa ōnā hindā oba karagatta pāpayan misā kāṭavat vanavā nemeyi. kāṭavat vanā kiyalā kaḷē havvanē. um̆ba mēkē pāpaya vin̆da ē ara ēka vin̆dinna.
‘네가 스스로 지은 일을 두고, 네가 아는 대로라면 남들이 무엇을 하든, 너는 왜 그 짓을 했느냐? 그러니 이 pāpa는 네가 원해서 지은 것이다. 네가 지은 pāpa는 누구를 위한 것도 아니다. 누구를 위해서 했다고 하는 것은 핑계일 뿐이다. 너는 이 pāpa를 겪어라. 그것을 겪어라.’
itin api dakinna ōnē mē api anungē ēvā karagahanna nemeyi budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē tamā tuḷa pava siddha vennē tamā yāvak pav karana tamā ēken ovalā tiyennē. anik aya karaganna nam anik aya væradunā.
그러니 우리는 보아야 합니다. 남의 일을 떠안으라고 Buddha께서 설하신 것이 아닙니다. pāpa는 자기 안에서 생기고, 자기가 pāpa를 지어 자기가 그것에 묶이는 것입니다. 남들이 했다면 남들이 잘못한 것입니다.
menna metana kriyāvādaya mē karmavādayaṭa paṭalavanna gihillā ada metanat hadāgannavā mas māḷu kǣvat pav kiyalā ekak.
바로 여기서 kiriyavāda를 kammavāda와 뒤섞다 보니, 오늘날 고기와 생선을 먹어도 pāpa라는 것을 만들어 냅니다.
āmagandha kiyana sūtrayēdī hon̆daṭa pæhædiliva dēśanā karalā tiyenavā. sūtrayē gāthā 16 vitara vigraha karalā tiyenavā.
Āmagandha Sutta에서 아주 분명하게 설해 두셨습니다. 그 sutta에서 gāthā 열여섯 개쯤으로 풀어 두셨습니다.
mas māṁsa kiyannē kuṇu nemeyi. kuṇu 10yak tiyenavā menna mē vidiṭa hitē haṭaganna kuṇu 10yak.
고기는 썩은 것(āmagandha)이 아닙니다. 썩은 것은 열 가지가 있습니다. 이렇게 마음에 생기는 열 가지 썩은 것입니다.
avaḍak avaḍak karana dugatiyaṭada damanna emuda?
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hitē haṭaganna kuṇu dadaha.
마음에 생기는 열 가지 썩은 것입니다.
oya mas māsa kālā hari nokā hari. onna oya kuṇudahaya væḍū kenāṭa pav siddha venavā. mas māṁsa kālā hari nokā hari oya kuṇu daya ahak karapu kenāṭa pāpayak nǣ. śuddha venna ōnanam onna oya kuṇu dahaya ayin karaganna. dasa kusal ayin karaganna dasa kusal ayin karagatta kenāṭa pāpiyat nǣ. hita suddhayi. ohuṭa sugatiyak enavā. nivanaṭa maga pæhædenavā.
고기를 먹든 안 먹든, 그 열 가지 썩은 것을 키운 사람에게는 pāpa가 생깁니다. 고기를 먹든 안 먹든, 그 열 가지 썩은 것을 치운 사람에게는 pāpa가 없습니다. 깨끗해지고 싶다면 그 열 가지 썩은 것을 치우십시오. dasa akusala를 치우십시오. dasa akusala를 치운 사람에게는 pāpa도 없습니다. 마음이 깨끗합니다. 그에게 sugati가 오고, nibbāna로 가는 길이 밝아집니다.
dasa akusalaya karana kenāṭa mas māsa kālā kaḷat, nokā kaḷat dasa akusalaya tamayi asuddha karannē. māsa māsa nemeyi kiyalā dēśanā karalā tiyenavā pæhædiliva
dasa akusala를 짓는 사람은 고기를 먹고 하든 안 먹고 하든, 더럽히는 것은 dasa akusala입니다. 고기가 그것이 아니라고 분명하게 설해 두셨습니다.
eyā api metendit dæka ganna ōnē budurajāṇan vahansē dēśanā karapu ē dharmaya yathārthayen tērum aragannavā misā apē dr̥ṣṭiyaṭa apē ladiyaṭa apiṭa væṭahena hæṭiyaṭa ēka nemeyi hari mēkayi kivvaṭa hariyannē næ. æyi budurajāṇan vahansē ehema kivvē æyi pav nǣ kivvē kiyana eka api dharmānukūlavama dækalā tērum ganna ōnē.
우리는 여기서도 보아야 합니다. Buddha께서 설하신 그 dharma를 있는 그대로 알아들어야지, 우리 견해와 우리 취향, 우리가 이해하는 대로 ‘그게 아니라 이게 맞다’고 해서는 안 됩니다. Buddha께서 왜 그렇게 말씀하셨는지, 왜 pāpa가 없다고 하셨는지를 dharma에 맞게 보고 알아들어야 합니다.
kenek maḷaṭa passē, satayek hō manussayek hō kavuru hō maḷaṭa passē ēkayi darakaṭayi dekama ekayi kiyalā pennannē. prāṇayak eka sambandhayak nǣ. prāṇayak sambandha næti yamak æt næha ēka dravya vastu valaṭa væṭenavā.
누군가 죽은 뒤에는 — 짐승이든 사람이든 누구든 죽은 뒤에는 — 그것과 땔나무 토막이 똑같다고 보여 줍니다. 목숨과는 아무 관계가 없습니다. 목숨과 관계없는 것은 물건에 속합니다.
prāṇaya sambandhava tiyenaekan ēka satva pudgala koṭasaṭa væṭenavā. satva pudgala koṭasaṭa væṭena yamakaṭa yamek hiṁgiyak hisāvak kaḷot satva hiṁsāvak etana siddha vennē. ē satvaya tibuṇā vū jīvita rūpaya san̆dilā giya maḷaminiya kæpuvat, ketuvat, kǣvat, væḷaluvat, piṭcuvivat monavā kaḷat pāpayat ekka sambandhayak ēkē nǣ.
목숨과 이어져 있는 것은 생명, 곧 중생에 속합니다. 중생에 속하는 것에 누가 해를 끼치면 거기서 생명을 해치는 일이 생깁니다. 그 생명에 있던 목숨의 모습이 떠나간 주검은 자르든 찍든 먹든 묻든 태우든 무엇을 하든 pāpa와 아무 관계가 없습니다.
ehema sambandhaya pāpa kramayak dharmaya tuḷa pennanna hētu næha. karmavādaya kriyāvādaya ādi vaśayen kiyana karmavādaya kiyannē satyavādayak.
그런 관계를 dharma 안에서 pāpa로 보일 까닭이 없습니다. kammavāda, kiriyavāda 하는 것 가운데 kammavāda는 참된 가르침입니다.
niyama krama katāva [ugura kǣrīma] kriyāvādaya kiyannē lōkē āsin matu karagatta goḍanagāgatta ekakma ekak. hētuphala katāvaṭa gælapena ekak nemeyi. ē kriyāvadiya ættanam ehema mē lōkayē kisimakaṭa pat karanna bæ.
참된 kamma 이야기입니다. [목을 가다듬음] kiriyavāda는 세상이 좋아서 지어내 쌓아 올린 것일 뿐입니다. 원인과 결과의 이치에 맞는 것이 아닙니다. 그 kiriyavāda가 참이라면 이 세상에서 아무것도 할 수 없을 것입니다.
okkoṭama vaḍa væḍiyen. etakoṭa ē vihalā ganna
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
e kriyāvadaya ættada kiyalā kriyāvadaya piḷigatta kenā bat kanavaṭa væḍiyē bala karavala kakā hiṭiyā nam pavnē. kiyalā kiyanna vennē. monavā hari kānē bala māḷu hari kamak nǣhæ. matkuli gihillā gihilā hiṭiya nam batkana taram pāpayak ennē næhanē apiṭa kiyanna venavā. mokada vennē?
그 kiriyavāda가 참인지 살펴보면, kiriyavāda를 받아들인 사람은 ‘밥을 먹는 것보다 말린 bala 생선을 먹고 지냈다면 pāpa가 덜하다’고 말해야 합니다. 무엇이든 bala 생선이라도 먹고 지냈다면 밥을 먹는 만큼의 pāpa는 오지 않는다고 우리가 말해야 하게 됩니다. 왜 그렇게 될까요?
eka bat væṭayakaṭa kī dǣvō kī denek maranavada eka hāl væṭayak ækaganna kī ǣvō kī denekuṭa visa gahalā ehenam api ahana batten gānē batærayak batærayak gānē kī dǣva kī denek maralā rakalā apiṭa genak dunna baddha kanna
쌀 한 톨에 벌레가 몇 마리나 죽습니까? 쌀 한 톨을 키우려고 벌레 몇 마리에게 독을 뿌립니까? 그러면 우리가 먹는 밥 한 톨 한 톨마다 벌레를 몇 마리씩 죽이고 지켜서 우리에게 밥을 가져다준 셈입니다.
dæn kavuru hari kivvot æyi goviya mē um̆ba goviṭan kaḷē. anikka hāl ganna hindā ehenam apiṭa kiyanna enavā api vat kana hindā hallidda dīlā hāl gāna. ē hindā ara minisu pīḍā maraṇa. mara mara hallit niṣpādanaya karanavā. ehenam ēkē pavat apiṭa enavā. ehema ganna gattot ehema apiṭa siddha venavanē bat kana gānē pav karaganna.
이제 누가 ‘농부여, 너는 왜 농사를 지었느냐?’ 하고 물으면 ‘남들이 쌀을 사니까’ 할 것입니다. 그러면 우리는 이렇게 말해야 합니다. 우리가 밥을 먹으니까 돈을 주고 쌀을 산다, 그래서 저 사람들이 벌레를 죽이고 죽이며 쌀을 만든다, 그러니 그 pāpa가 우리에게도 온다. 그렇게 받아들이면 우리는 밥을 먹을 때마다 pāpa를 짓게 됩니다.
kriyāvadaya hæbæyi nam apiṭa ōkaṭa enna næ. gōvā kǣllak āpuvahama tanuva lakṣa gānak varapu pav apiṭa vin̆dinna venavada æyi api gōvā kana hindayi niṣpādakayā gōvā pavanna. bī gahanet ēka hindā. api gōvā kǣvē næha nætnam ū pavannē næhænē. ara panavama mærīma siddha vennē næhænē.
kiriyavāda가 참이라면 우리는 거기서 벗어날 수 없습니다. 양배추 한 조각이 오면 벌레 수십만 마리를 죽인 pāpa를 우리가 겪어야 합니까? 우리가 양배추를 먹으니까 키우는 사람이 양배추에 약을 뿌립니다. 독을 뿌리는 것도 그 때문입니다. 우리가 양배추를 먹지 않았으면 그는 뿌리지 않았을 것이고, 그 생명들이 죽는 일도 없었을 것입니다.
mē kramayaṭa visan̆danna giyot ehema oya kriyāvadayaṭa anuva væḍipurama pav karaganna elavalu gatipanna kenā.
이런 식으로 풀려 하면, 그 kiriyavāda에 따라 가장 많은 pāpa를 짓는 사람은 채소를 먹는 사람입니다.
yathārthaya hitalā balannē mokakda kiyalā anun anun karana pava api nisā karannē api ēka kalē nætnam anun pava karannē næhæ kiyalā api bat kǣvē nætnam ōvitan karannē næ.
참모습이 무엇인지 생각해 보십시오. ‘남이 짓는 pāpa는 우리 때문에 짓는 것이고, 우리가 하지 않으면 남도 pāpa를 짓지 않는다, 우리가 밥을 먹지 않으면 농사를 짓지 않는다’ 하는 것을.
api batkana han̆danē govitan karannē. dæn an rādhapurava poḷon ara aru pættē goviyek govi tæn karannē unṭa kannada? ē goviṭa kannada? næ ovun ungē rækiyāva ē manussayangē rækiyāva ēka vīna niṣpādanaya karalā kīn hari aragena ēken tamayi īḷan̆ga kannayakam ē manussayō jīvat vennē.
우리가 밥을 먹으니까 농사를 짓습니까? 이제 Anurādhapura, Polonnaruwa 저쪽의 농부가 농사를 짓는 것은 그들이 먹으라고입니까? 그 농부가 먹으려고입니까? 아닙니다. 그것은 그들의 일, 그 사람들의 생업입니다. 벼를 거두어 얼마라도 받고, 그것으로 그 사람들이 다음 철까지 살아갑니다.
itin ē nisā ēkē ādāyama hariyaṭa āvē nætnam ehema ē manusseṭa jīvat venna vidihak næhæ. vīḍiya kohoma hari vikuṇāgattē nætnam īḷan̆ga særaṭa govin karanna vidihak na. api halla sallē dīlā vī gattē nætnam īḷan̆ga særē ara jātiya koæna karanne karanna vidihak næ.
그러니 그 벌이가 제대로 오지 않으면 그 사람은 살아갈 길이 없습니다. 벼를 어떻게든 팔지 못하면 다음 철에 농사지을 길이 없습니다. 우리가 돈을 주고 벼를 사지 않으면 다음번에 그 사람들은 농사를 지을 길이 없습니다.
api gannavā nam væḍi gāna dīlā ganna gahanna. apiṭa kivvē nætuvaṭa hā kilō ekaṭa gānak hadanavā. kohomada ē gāna hadanavada?
우리가 사려면 더 많은 값을 치르고 사야 합니다. 우리에게 말은 안 하지만 그들은 1킬로그램에 얼마라는 값을 매깁니다. 그 값을 어떻게 매깁니까?
menna ṭrækṭarē hānna giyāma meccara kum̆buru ara dekayi. ṭrækṭarēṭa menna meccara mudalā giyā. menna meccara mudalā giyā. śramayaṭa menna meccara mudalā giyā. rumināsa valaṭa menna meccara mudalā giyā. apiṭa lābhayaṭa menna meccara dæmmiyaṭa gāna. dæn gāna hadapuvahama læbilā tiyennē hāl kiv gāna meccarayi.
‘트랙터로 갈 때 논이 이만큼이다. 트랙터에 돈이 이만큼 들었다. 이만큼 들었다. 품삯으로 이만큼 들었다. 벌레 죽이는 약에 이만큼 들었다. 우리 남는 몫으로 이만큼 붙인다.’ 이렇게 값을 매기면 쌀 1킬로그램의 값이 이만큼으로 나옵니다.
apiṭa giya vīdama meccarayi. giya vīdama hāl kō gānek bedabuhama apiṭa ena lābha karā menna mē gāṇa hāl kilō eka piṭaṭa vikvot apē væḍēṭa apiṭa sārthaka vitara karaganna hæri. ehenam gāna damu menna mē ṭika karalā hitannam hāl kiv ekaṭa menna meccarayi.
‘들어간 벼 값이 이만큼이다. 그 값을 쌀 킬로그램 수로 나누고 남는 몫을 더해 쌀 1킬로그램을 이 값에 팔면 우리 일이 그럭저럭 된다. 그러니 이 값을 붙이자.’ 이렇게 해서 쌀 1킬로그램에 이만큼이라고 합니다.
dæn hāl kilō eka nævada kramina gāva mila ara prāṇaghātaya karanna kruvināsa gahapu yamilā hāl kilō ekaṭa ekatu karalā nædda? nǣ nǣ api bauddhayō ibilā aḍu karanavā. kuminavasa gahapuvākā sali api dennē næ. anik hariyaṭa
이제 쌀 1킬로그램 값에, 생명을 죽이려고 뿌린 벌레 죽이는 약 값이 더해져 있지 않습니까? ‘아니, 아니, 우리는 불자니까 그건 빼 주시오. 약 뿌린 돈은 우리가 내지 않겠소.’
gahapuvākā sali api dennē næ. anik hariyaṭa deenavā deyida api aha kaḍen ehema deyi onnam kāpānak mæriyā. dæn api mokada
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
onnam kāpānak mæriyā. dæn api mokada karannē? kamak nǣhæ kamana ōka rahasak vaśayen tiyāga ilā mas gan ōka kivvaṭa ōka kiyanna yanna epā. ēka hindā saddaya nætuva hāl ṭika ahalā kamu. ōka nokiyai.
이제 우리는 어떻게 합니까? ‘괜찮다, 그건 비밀로 해 두고 사자. 그건 말하러 가지 마라. 그러니 조용히 쌀을 사서 먹자. 그건 말하지 마라.’
mahatyānna vitarak kiyanavā. hariyayida væ
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kriyāvādayen pinpa geniya yannē nǣ kiyalā budurajāṇan vahansē pæhædiliva dēśanā karalā tiyeddī. hētu ætuva pennalā tiyeddi. oba pāpa karmayak karagattot obaṭa ēkē vipākaya vin̆dinna siddha venavā. anika pāpa karmayā karagattot ohu ēkē vipākaya vin̆di.
kiriyavāda로 puñña와 pāpa가 옮겨 가지 않는다고 Buddha께서 분명하게 설하셨고 까닭을 들어 보여 주셨습니다. 당신이 pāpa kamma를 지으면 당신이 그 vipāka를 겪어야 합니다. 다른 이가 pāpa kamma를 지으면 그가 그 vipāka를 겪습니다.
pāpa karmayak nokara hiṭiyā nam eka deyak venavā. menna mēkama tamayi karaganna ōnē karaganna bærit ōkayi. kivvaṭa piḷigannē næha dr̥ṣṭa gatikaya. obalā divi hētu varak prāṇaghātayak karannē nǣhæ kiyalā suddha biyallā. anna ē suddha vunā nam obalāgē samājayē obalā hitā hiṭiyot ehema vunot api mæreyi kanna nætuva kivvaṭa ēka nemeyi vennē.
pāpa kamma를 짓지 않고 있었다면 한 가지 일이 일어납니다. 바로 이것을 해야 하는데, 할 수 없는 것도 이것입니다. 말해 주어도 견해에 매인 사람은 받아들이지 않습니다. 여러분은 목숨을 위해서라도 생명을 죽이지 않겠다고 깨끗해져 보십시오. 그렇게 깨끗해졌다면, 여러분의 사회에서 ‘그러면 먹을 것이 없어 우리가 죽는다’고 생각하더라도 그렇게 되지는 않습니다.
ē suddha mānasikatvaya mē viśvaya parivartanaya karana āyusarayak kisi karadarayak nætuva jīvat venna kramasakak næti venna krunāsa gahanna avaśyaæti parisarayak niṣpādanaya karalā minihāṭa væḍi saśrīkatvayak ætuva phalayak labā denavā. namut mē dharmaya piḷiganna minissu kæmati næti nisā ara bhautika vādīngē dharmaya karagahagatta nisā ē kramaya nam hariyannē næhæ. ena ena sa okkoma maralā hari ræk gattot tamayi apiṭa ādāyamak tiyennē kiyalā api dr̥ṣṭiya pihilā ara væḍīmēma karalā ādhārayama ganna balanavā.
그 깨끗한 마음가짐은 이 우주를 바꾸어, 아무 탈 없이 살 수 있고 벌레 죽이는 약을 뿌릴 필요가 없는 환경을 만들어 사람에게 더 풍성한 열매를 줍니다. 그러나 사람들이 이 dharma를 받아들이기 싫어하고 물질을 내세우는 이들의 가르침을 떠안았기 때문에, ‘그 방법으로는 안 된다. 오는 것을 모두 죽여서라도 지켜야 우리에게 벌이가 있다’는 견해에 서서 바로 그 짓을 해서 도움을 얻으려 합니다.
ehenam minihā dharmaya tuḷa in̆dalā dharmānukūlava inna minihāṭa hækiyāvak tibuṇā nam puḷuvan vunānam. monama hētuvak nisāvat mama prāṇaghāta karalā haṭan jīvat venna. mærenavā nam mæreccāva yam samājayaka inna pirisa okkoma ēka kivvat. ē aya prāṇaghātayak
그러니 dharma 안에 있으면서 dharma에 맞게 사는 사람에게 힘이 있어서, ‘어떤 까닭으로도 나는 생명을 죽이며 살지 않겠다, 죽는다면 죽으리라’ 할 수 있었다면, 어떤 사회에 사는 무리가 모두 그렇게 말했다면,
okkoma ēka kivvat. ē aya prāṇaghātayak nætikama nisā æhīniyaṭa pat karalā maraṇa kramayak nam hadanna hamba vennē.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dhammō havē rakati dhammacāraya kiyana eka siddha vennē onna otanda menna mē avasthāva udā venavā. hæbæyi boruvaṭa bhāgeṭa hiṭapu hituvili valaṭa mēka udā karanna bæ. avaṁkavama nægicca śrēṣṭha situvillak venna ōnē.
‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ’이라는 말이 이루어지는 것이 바로 거기입니다. 바로 이런 때가 옵니다. 그러나 거짓으로, 반쯤 걸친 생각으로는 이것을 불러올 수 없습니다. 참되게 솟아난 거룩한 생각이어야 합니다.
mē vagē avasthāval gæna dænaganna dēval nudak kohoma tiyenavā.
이런 때들에 대해 알아 둘 것들이 많이 있습니다.
mē mǣtakadī siddhiyak tibuṇa næ vagē a kiyannē yamkisi goḍē pættaka haliya kævidilā hiṭan ē manussayekgē vayasaka ammā oyāgē innē vayasaka āci ātā inna tænaka ekrahā miniiyā. innavā gedara aragollanṭa nægiṭa gannat bæhæ. yanna dennat bæha. ara aliya ēgollangē gē karanna vagē kælē aliyē. [ugura kǣrīma]
얼마 전에 이런 일이 있었다고 합니다. 어느 시골 쪽에 코끼리가 왔는데, 어떤 사람의 늙은 어머니, 늙은 할머니 할아버지가 사는 곳에 어린 손자 하나가 집에 있었습니다. 노인들은 일어나지도, 피하지도 못했습니다. 그 코끼리가 그들의 집을 부수려는 듯 다가왔습니다. 숲 코끼리였습니다. [목을 가다듬음]
layiṭ tiyena pættaka nemeyi. lantāruma pat varana ara puṁci ḷamayāgata karanna issarahaṭa gihillā mē āciya ātāya nætnam maṭa jīvat velā væḍakut næ.
전깃불이 있는 곳도 아니었습니다. 그 어린아이가 등잔을 켜 들고 앞으로 나가서, ‘할머니 할아버지가 없으면 나도 살아 봐야 소용없다’ 했습니다.
aliya oba maralā phalayan eyi aya maranna kiyalā laṁcǣruri taram aliya ayirahaṭa kiyalā. aliya oba mama maralā gihillā īṭa passē gihama maranavā.
‘코끼리야, 나를 죽이고 나서 저분들을 죽이러 가라’ 하며 등잔을 들고 코끼리 앞에 섰습니다. ‘코끼리야, 나를 먼저 죽이고 그다음에 가서 죽여라.’
ara aliya pās kanavalu dan̆galavalu etana hæpenavalu etanin ehāṭa ennē nætuva pæyak vitara balā in̆dalā balāgena in̆da ahanna giyā.
그 코끼리는 울부짖고 몸부림치며 그 자리에서 들이받았지만 거기서 더 넘어오지 않았다고 합니다. 한 시간쯤 지켜보고 서 있다가 가 버렸습니다.
aramayāṭama uut kaḷet næhæ. ara tænat tēre næ.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
dæn mē mǣta kāleka mē pattarayaka tibicca katāvak vagē oya kivvā katāva
이것은 요즘 어느 신문에 실린 이야기라고 하는, 제가 말씀드린 그 이야기입니다.
dæn mē vagē avasthā budurajāṇan vahansē væḍa inna kālēdī siddha vecca avasthāk tiyenavā san̆dahapiṭa ē kāla katāvala dharma katāvalat ohoma ēvā tiyenavā. satyak kriyā balayen jayagattu ākāraya visapu hæṭi. sarpa visapu hæṭi. æs pēnna sakas vecca sāma jātakaya vāgē væṭiyennē.
이런 일은 Buddha께서 계시던 때에도 일어났습니다. 그때의 이야기들, dharma 이야기들에도 그런 것들이 있습니다. saccakiriyā의 힘으로 이겨 낸 이야기, 독이 풀린 이야기, 뱀독이 풀린 이야기, 눈이 다시 보이게 된 Sāma Jātaka 같은 것들입니다.
ammayi tāttayi denna. æs anda velā innavā. magē jīvitaya mā san̆dahā nemeyi. mē ādī vaśayen kiyapu satyakriyāvak ammagē tāttā kæs pēnna vunā ehema kiyatam.
어머니 아버지 두 분이 눈이 멀어 있었습니다. ‘내 목숨은 나를 위한 것이 아니다’ 하는 saccakiriyā를 하자 어머니 아버지의 눈이 보이게 되었다고 합니다.
itin anna ē vagē dēval bohōkoṭa dharmaya visin ārakṣā vennē tæn. itin apiṭa puḷuvankamak tiyenavā nam ē pav karana manussayā pav nokara innavā nam oya vidihaṭa yathārthaya dækalā mama pav nokaḷa yutu jīvita hētuva karat kiyalā. ē manussayāgē nisā ehema nam ē samājayēma ehemanam. ē samājayaṭa onna oya puṇya śaktiya rækavarṇaya nægenna paṭan gannavā.
그런 일들은 대개 dharma가 지켜 주는 자리에서 일어납니다. 그러니 우리가 할 수 있다면, pāpa를 짓던 사람이 그렇게 참모습을 보고 ‘목숨을 위해서라도 나는 pāpa를 짓지 않겠다’ 하며 pāpa를 짓지 않고 지낸다면, 그 사람 덕분에, 그 사회 전체가 그렇다면, 그 사회에 바로 그 puñña의 힘, 그 지킴이 솟아나기 시작합니다.
ē nægunaṭa passē tamayi ē balavēgaya kriyātmaka vennē.
그것이 솟아난 뒤에야 그 힘이 움직입니다.
jīvita hētuvakaṭat mama prāṇaghātayak karannē nǣ kiyapu uttarā upāsaka mahattayek laṁkāvē hiṭiyalu visara.
‘목숨을 위해서라도 나는 생명을 죽이지 않겠다’고 한 Uttara라는 upāsaka가 옛날 Laṅkā에 살았다고 합니다.
mehema innakoṭa mokada karannē? kælē darahaya yanna yanakoṭa hon̆daṭa gāgatta kættat atē tiyennē. mahā pim̆buruek ædīma pænapu gama velā gattā.
그렇게 지내던 어느 날, 땔나무를 하러 숲에 가는데 잘 갈아 둔 낫을 손에 들고 있었습니다. 큰 비단뱀 한 마리가 덮쳐 그의 몸을 휘감았습니다.
mē manussayāṭa ē pim̆burāgē olu ahuvuṇā. eka ataka ætta tiyenavā eka ataka oluva jīvita hētuvak prāṇaghātayak karanna næhanē. mama karanna
이 사람 손에 그 비단뱀의 머리가 잡혔습니다. 한 손에는 낫이 있고 한 손에는 머리가 있었습니다. ‘목숨을 위해서라도 생명을 죽일 수는 없지. 내가 그럴 수는…’
mēka itin lehā dālā yayi mama balāgena innavā tava tava hira karanavā nisā lehānna hira karanna vēdanāva væḍi vuṇā.
‘이것이 풀고 가겠지, 나는 지켜보고 있겠다.’ 그런데 점점 더 죄어 와서, 풀리기는커녕 죄일수록 아픔이 커졌습니다.
āyasarayak matak vunā kætta eka ataka oluva aniktaya ē vunāṭa pāṇa kataya karalā bæ. moka la eheenakan innavā. kohomahari mēka lehāgena dæmmot tava tava hira karanavā.
다시 한 번 낫이 떠올랐습니다. 한 손에는 머리, 다른 손에는 낫. 그래도 생명을 죽일 수는 없다. 그대로 버팁니다. 어떻게든 이것이 풀어 주면 좋으련만, 점점 더 죄어 옵니다.
tunveni vatāvagē kættat matak vuṇā ubellā ahalā gatta eka matak venavā kætta atē bellā anit atē.
세 번째로 낫이 떠올랐습니다. 목을 붙잡고 있다는 것이 떠오릅니다. 낫은 한 손에, 목은 다른 손에.
dæn mama prāṇaghāta karannē nætnam. mokē bella allagena kǣtta aragena innē mokaṭada magē adhiṣṭhānaya sampūrṇa nam itin maṭa mēka karanna ōnē næha. jīvita hētu varā prāṇaghātayak karannē næha kiyana kāraṇayayi. ohoma bella atahæriyā ōn kæta visi kaḷā.
‘이제 내가 생명을 죽이지 않을 거라면, 무엇 하러 목을 붙잡고 낫을 들고 있는가? 내 adhiṭṭhāna가 온전하다면 나는 이걸 할 필요가 없다. 목숨을 위해서라도 생명을 죽이지 않는다는 것이다.’ 그렇게 그는 목을 놓고 낫을 던져 버렸습니다.
dæn aten eka mohodayi tibunnē bellaṭen koṭalā haṭam bērenna venēha ē kramaya atæralā hiṭan vihi karalā hiṭan nihannavā. mærenavā nam mæricca āvē jīvitē hēturak prāṇagha gātayak karanna anna balaya kriyātmaka vecca velāva
이제 손에 남은 것은 단 한순간뿐이었습니다. 목을 찍었다면 살 수 있었을 것입니다. 그 길을 버리고 던져 버리고 가만히 있습니다. ‘죽는다면 죽으리라, 목숨을 위해서라도 생명을 죽이지 않는다’ — 바로 그때가 그 힘이 움직인 때였습니다.
ara bæn̆dagena hiṭapu bæluvama mohotakin gehilā giyā. yanna giyā minihā veruṇā. oya api tiyena dahama katāva.
휘감고 있던 뱀이 한순간에 풀려 가 버렸습니다. 가 버렸고, 그 사람은 살아났습니다. 그것이 우리에게 전해지는 dharma 이야기입니다.
anna api jīvita hētuvak mē væḍē karannē nǣha kiyalā kiyapuvahama ēka ehemmama venna ōnē. etakoṭa tamayi ara puṇya kriyātmaka vennē. ēkē æda paḷudā tiyāgena kiyana tākal araka kriyātmaka venna bæha.
우리가 ‘목숨을 위해서라도 이 일을 하지 않겠다’고 말할 때 그것은 꼭 그대로여야 합니다. 그때 그 puñña가 움직입니다. 거기에 흠과 틈을 남겨 둔 채 말하는 동안에는 그것이 움직일 수 없습니다.
æjinan eka okkoma hadalā. hæbæyi ætulaṭa kāban bæricca vaṭavala kāban ehema kāban ṭika suddha karalā hōdalā ævillā isṭa karalā nam ænma isṭāṭ venavā. ænjī aḍu pāḍuvak næti vunāṭa ætulē tiyena baṭavala kulan enna tiyena baṭōla poḍḍak hari kābavan bæn̆dilā hira velā tibunam ehema roḍuva hilā tibunam ara pæṭrōl ena puṁci baṭēṭa hudu poḍḍak hira velā tibunam ehema koccaraka rasalak nǣha hiṭa karanna. ara gælavennama ōnē.
엔진을 다 고쳤어도, 안쪽 관들에 낀 탄소를 깨끗이 털고 씻어 낸 뒤에 시동을 걸어야 바로 걸립니다. 엔진에 모자란 데가 없더라도, 안의 기름 들어오는 관에 탄소가 조금이라도 엉겨 막혀 있거나 찌꺼기가 끼어 있거나, 휘발유가 들어오는 작은 관이 조금만 막혀 있어도 아무리 돌려도 소용없습니다. 그것이 뚫려야만 합니다.
etakoṭa tamayi balaya kriyātmaka vennē. menna mehema ekak tamayi apiṭa tiyennē. mama nam jīvitayaṭat ehema karannē nǣhǣha horagam karannē nǣhæ pav karannē nǣha kiya hiṭiyada abhyantaraya roḍu sahitayi. ē nisā ē balaya kriyātmaka vennē næ.
그래야 힘이 움직입니다. 우리에게 있는 것이 바로 이런 것입니다. ‘나는 목숨을 위해서라도 그런 짓은 하지 않는다, 훔치지 않는다, pāpa를 짓지 않는다’ 하고 있어도 속에 찌꺼기가 있습니다. 그래서 그 힘이 움직이지 않습니다.
hariyākārava dharmaya muladī dækkāyaṭa jīvitaya deveni vuṇā satva hiṁsā prāṇaghātādī kaṭayutu īṭa vaḍā ēvā deveni karalā mē jīvitāva deveni karalā ēvā karannē nætuva hiṭiyā. ēvan vennā vū pāpaya paḷaveni vuṇā. tāpayaṭa bayatuunāt jīvitaya deveni kaḷā. epadu gati lakṣaṇayak enna hētuva sasara gamana kiyana eka ættaṭama ætta.
처음에 dharma를 제대로 본 이들에게는 목숨이 두 번째가 되었습니다. 생명을 해치고 죽이는 일들보다 목숨을 두 번째로 두고 그런 일을 하지 않았습니다. 그것들로 생기는 pāpa가 첫째가 되었습니다. pāpa가 두려워 목숨을 두 번째로 두었습니다. 그런 성품이 생긴 까닭은 saṃsāra의 길이 정말로 참이라는 것을 알았기 때문입니다.
pāpa karana pudgalayāgē dūsita mānasikatvayak æti vunot eyin satara apā gata vena uppattiyak læbunot kavadā bērennada kiyana ekat ættama viśvāsa kaḷā. anna ē viśvāsayē dæḍikama nisā jīvitayē devæni vēvā mama prāṇaghāta karannē næha. horakam karannē næha. væradi væḍa karannē næha. menna mē śuddha mānasikatvayak udā kara gænīmaṭa adhiṣṭhānayak ganna puḷuvan vuṇā.
pāpa를 짓는 사람에게 더럽혀진 마음가짐이 생기면 그것으로 네 apāya에 떨어지는 태어남을 얻게 되고, 그러면 언제 벗어나겠느냐는 것도 참으로 믿었습니다. 그 믿음이 굳었기에 ‘목숨이 두 번째가 될지라도 나는 생명을 죽이지 않는다, 훔치지 않는다, 그른 일을 하지 않는다’ 하며 이 깨끗한 마음가짐을 이루려는 adhiṭṭhāna를 세울 수 있었습니다.
menna mehema pirisak hiṭapu nisā anit ayaṭa atdækīm haga vuṇā. ē nisā anit ayaṭat api viśvāsaya æti vuṇā. menna mē kramayaṭa dharmaya kiraha viśāla viśvāsayak æti vuṇā. anna ē viśvāsaya tiyena kālē ōya pratiphala tibuṇā. ada venakoṭa nāma mātrayak midak viśvāsayak paḷatakat nǣ. nāma mātra balāporottuvak vitarayi tiyennē. oya tiyennē venasa dakinna ōnē.
그런 무리가 있었기에 다른 이들에게 겪어 볼 일들이 생겼습니다. 그래서 다른 이들에게도 믿음이 생겼습니다. 이렇게 dharma에 대한 큰 믿음이 생겼습니다. 그 믿음이 있던 때에는 그런 결과들이 있었습니다. 오늘날에 와서는 이름뿐이고 믿음은 어디에도 없습니다. 이름뿐인 바람만 있을 뿐입니다. 그 차이를 보아야 합니다.
itin mas māsa nemeyi pava kiyannē prāṇaghātaya. ōka vena tōraganna ōnē. budurajāṇan vahansē mas māṁsa pava kiyalā dēśanā karapu virak næhæ. mokada masta satvayek nemeyi.
그러니 pāpa는 고기가 아니라 생명을 죽이는 것입니다. 그것을 가려내야 합니다. Buddha께서 고기를 pāpa라고 설하신 적은 없습니다. 고기는 생명이 아니기 때문입니다.
mala tænpataṁ ēka roḍak. roḍḍak kæpīma, piccīma, dævīma, alu kirīma kǣmatiya monavā kaḷat ēkat eka pāpa sambandhayak næhæ. soḍa bavaṭa pat kaḷē yam kenek maralā nam marama ehaṭa pava maranna pollak genak dunna nam marapan kiyalā anupanna dunna nam maraṇa anubala dīmē pānnam maravīmē pāpayā.
주검은 한 덩어리일 뿐입니다. 덩어리를 자르고 굽고 태우고 재로 만들고 먹고, 무엇을 해도 그것은 pāpa와 아무 관계가 없습니다. 그것을 덩어리로 만든 것이 누가 죽여서라면, 죽인 자에게 죽인 pāpa가 있고, 죽이라고 몽둥이를 가져다주었거나 ‘죽여라’ 하고 시켰다면 죽이게 한 pāpa가 있습니다.
pollak hari kættak hari monavā hari genak dīlā ādhāra kaḷā nam maraṇa anubalīmē pāpaya āvā. ada mē eka marapan kiyalā kivvā nam anubala ēka hon̆dayi kivvā nam ehema varṇā kirīmē pāpēna. oya hatara atælā dāpu kenāṭa ē jātiyen pāpayak enna nǣ. ēkayi kāraṇaya.
몽둥이든 낫이든 무엇이든 가져다주어 도왔다면 죽이는 것을 거든 pāpa가 왔습니다. ‘이걸 죽여라’ 하고 부추겼거나 그것이 좋다고 했다면 칭찬한 pāpa입니다. 이 넷을 버린 사람에게는 그런 종류의 pāpa가 올 수 없습니다. 그것이 요점입니다.
mē sōvān mārgaya gaman karana keneku tuḷa pera tibū sāhitya mē rasa āśvādayan divīmaṭa tibu hækiyāvan aḍuvī yanavā. nætivī yanavada mē ādī vaśayen ahanavā.
sotāpatti 길을 걷는 사람 안에서, 전에 있던 문학이나 맛과 즐거움을 누리던 힘이 줄어드는지, 사라지는지 하고 묻습니다.
[ugura kǣrīma] sōvān mārgayē gaman karana kenek tuḷa pera tibuṇa mē sāhitya mē rasā āśvādayen divīmera tibū hækiyāva aḍu venavada? næti venavada? mokada ehema ekak venavada kiyalā ahanavā.
[목을 가다듬음] sotāpatti 길을 걷는 사람 안에서, 전에 있던 문학이나 맛과 즐거움을 누리던 힘이 줄어드는지, 사라지는지, 왜 그런 일이 생기는지 묻습니다.
dæn metendi api dakinna ōnē mehema deyak. sōvān mārgayaṭa anugāmikayek venakoṭama dharmaya piḷiban̆dava mūlika dænīmak pūrvaga nuvaṇin væṭahilā tiyenavā.
여기서 우리는 이런 것을 보아야 합니다. sotāpatti 길을 따르는 사람이 될 무렵이면 이미 dharma에 대한 기본 앎이 앞선 지혜로 깨달아져 있습니다.
etana paṭangena eyā dakinavā rāgaya, dvēśaya, mōhaya kiyana ēvā ælenna, gælenna vaṭinā dēval nemeyi. lōkayē sundaratvaya tuḷin mulā karana yamkisi væḍa piḷilak [ugura kǣrīma] ænda mēvā haravat væḍapilak nemeyi kiyalā. menna mē væṭahīma enavā. ē
그때부터 그는 봅니다. rāga, dosa, moha라는 것은 들러붙고 빠져들 만한 것이 아니다. 세상의 아름다움으로 홀리는 어떤 판 [목을 가다듬음] 이것들은 알맹이 있는 판이 아니다. 이런 깨달음이 옵니다.
nemeyi kiyalā. menna mē væṭahīma enavā. ē væṭahīmak enakoṭa ē pudgalayāṭa amutuven pota patakin dakinnavat mēka piṇda pavuda kiyā hoyanna balannavat ehema ekak avaśya næhæ. harayak næti dēval passē monavaṭa lan̆galanavada onna oya mānasikatvaya udā venavā. īṭa passē eyāṭa meccara kal varṇanā kivvē harayak næti deyak nam. ē varṇā kiyana balāporottuva īṭa passē hiṭinnē næha.
그 깨달음이 오면 그 사람은 따로 책을 뒤져 이것이 puñña인지 pāpa인지 찾아볼 필요가 없습니다. ‘알맹이 없는 것들을 왜 쫓아다니겠는가’ 하는 마음가짐이 생깁니다. 그러면 그에게 지금까지 칭찬해 온 것이 알맹이 없는 것이라면, 그것을 칭찬하려는 바람은 그 뒤로 남지 않습니다.
ē nisā ēgē svabhāvayak vaśayen mē alut hadāgatta sāhityamaya kiyannā vū mē lōka sundaratvayaṭa lōkayē sundaratvaya sāhitayamaya agaya kiyannē. avidyāvē mulāvē eka pættak.
그래서 그 사람의 본성으로서, 새로 지어낸 문학적이라는 이 세상의 아름다움에 대해 — 세상의 아름다움, 문학적 가치라는 것은 avijjā가 빚은 홀림의 한쪽 면입니다.
avidyā sahagata pudgalayāgē māyākārī mulāva tamayi sāhityamaya agē hæṭiyaṭa ada mē pennana sāhityaya næti sundara lōkayak mavalā pennalā amutu lōkayaka mētvayā kan̆davanna ban̆dinna bhavayaṭa hira karanna hētukāraka goḍanaga nagā næti lōkayak mavalalā pennanavā.
avijjā에 싸인 사람의 요술 같은 홀림이 바로 오늘날 문학적 가치라며 보여 주는 문학입니다. 없는 아름다운 세상을 지어 보여, 생명들을 낯선 세상에 묶어 bhava에 가두는 원인들을 쌓고 쌓아 없는 세상을 지어 보여 줍니다.
mavā tibicca sundara rōgaya san̆gapānna hitāgena ē rōgayaṭa yanna balāporottu venavā pasa pasā ekkarā koṭ avidyāva nisā tavat avidyāvē mulāvaṭa patvelā.
지어 놓은 아름다운 세상을 누리려고 그 세상으로 가기를 바라며, avijjā 때문에 더욱 avijjā의 홀림에 빠집니다.
īṭa passē mokada vennē? mavāgatta sundara lōkayaṭa gihillā bæluvaṭa passē ehena ginigorakaṭa gihin tiyenavā.
그다음에는 어떻게 됩니까? 지어낸 아름다운 세상에 가 보니 그곳은 불구덩이가 되어 있습니다.
moho hon̆daṭama pæhædili næti sundara lōkayak nēda mē mava mahā iḍavarē pota liyanna ævidillā kan̆du valin galā hæṭi mahā jala gaṁgā jala dhārā sisili jala dhārā galā yanaṭi madanalā hamana æṭi mē pættē inna epæhæ gissumē. ehena hulan pārak enakoṭa ugurahaṭa vēla yanavā.
전혀 분명하지 않은, 없는 아름다운 세상을 지어낸 것 아닙니까? 큰 가뭄 철에 책을 쓰러 와서는 ‘산에서 큰 강물이 흘러내리고 시원한 물줄기가 흐르며 산들바람이 분다’고 씁니다. 이쪽은 바싹 타는 땡볕인데 말입니다. 그쪽에서 바람이 한 줄기 불어오면 목이 바싹 마릅니다.
gama varṇanā karana sāhi liyanna giyāma padavalin galā hæṭa jaladhārāvalin pirilā tiyena itin mehema kiya liyalā sundara lōkayak malā penavā. balapuvahama surapurē mēkayi kiyalā kiyanna liyanavā. apima avaṁkavapa dannavā api karannē boruvak kiyalā.
마을을 칭찬하는 문학을 쓰려 하면 시구마다 흘러내리는 물줄기로 가득하다고, 이렇게 써서 아름다운 세상을 지어 보입니다. 보면 ‘하늘 도성이 바로 여기다’라고 씁니다. 우리 스스로도 우리가 거짓을 하고 있다는 것을 솔직히 압니다.
lōkayāṭa mehema dunnē nætnam lōkayāṭa rasa vin̆dinnē nǣhæ kiyavat kiyanavā. næti deyak hadalā amutu rasak vin̆dinna hadalā māyā lōkayakaṭa lōkayā ravaṭṭannavā nam mēka yahapatakda.
세상에 이렇게 주지 않으면 세상이 맛을 즐기지 못한다고까지 말합니다. 없는 것을 만들어 낯선 맛을 즐기게 하려고, 세상을 요술 세상으로 속인다면 이것이 좋은 일입니까?
anna dharmaya avabōdha venna rævaṭīma rævaṭīmak hæṭiyaṭa dakinavā. mulāva mulāvak hæṭiyaṭa dakinavā. metek kal yamkisi rævaṭīmē mulāven situvillak kriyāvak katāvak næguvada anē harayak næti ēvā lōkayaṭa vināśayak ēvā nagalā tiyennē. mokaṭada tama tavadurat ē passē yannē kiyalā tamanṭama nuvaṇak nægena etakoṭa tamanṭama ōkayi paha venavā. væḍak næti asāra varṇāval okkoma athæralā yanavā.
dharma를 깨달으면 속임을 속임으로 봅니다. 홀림을 홀림으로 봅니다. 지금까지 어떤 속임의 홀림으로 생각과 행동과 말을 일으켰든, ‘아, 알맹이 없는 것들, 세상을 망치는 것들을 일으켜 왔구나. 무엇 하러 더 그것을 쫓아가겠는가’ 하는 지혜가 스스로 솟으면, 그때 그것이 저절로 떨어져 나갑니다. 쓸데없는 알맹이 없는 칭찬들을 모두 버리고 갑니다.
kramakramaya suddha vīma enna ekapāra nemeyi ēvā kavuruvat kiyalā siddha vena ekak nemeyi. dharmāvabōdhayama dakinavā hīna daham hīna hæṭiyaṭa, madhyama daham madhyama hæṭiyaṭa, praṇīta daham praṇīta hæṭiyaṭa rāgayen, dvēśayen, mōhayen lōkayā kulmat karavana, kōpa karavana, mulā karavana yamak tibuṇā. mēvā hīna daham kiyalā dakinavā.
깨끗해짐은 차츰차츰 오는 것이지 한꺼번에가 아닙니다. 누가 말해 주어서 되는 것도 아닙니다. dharma를 깨달으면 저절로 낮은 dharma는 낮은 것으로, 가운데 dharma는 가운데 것으로, 빼어난 dharma는 빼어난 것으로 봅니다. rāga, dosa, moha로 세상을 들뜨게 하고 성나게 하고 홀리는 것이 있었다면, 이것들을 낮은 dharma로 봅니다.
ārya mārgaya anugamanaya karana kenāt jīvat venna ōna mærena ekak. ē san̆dahā kaḷa yutu yamkisi atyāvaśya kaṭayuttak ætda madhyama daham kiyalā dakinavā.
ariya의 길을 따르는 사람도 살아야 하는, 죽는 몸입니다. 그것을 위해 꼭 해야 할 어떤 일이 있다면 그것을 가운데 dharma로 봅니다.
ārya mārgaya pūrṇaya vīmaṭa æti vennā vū yam dahamak sihi kaḷa hækida lōkayē anātha hæṭiyaṭa nāta hæṭiyaṭa sihi karana yam dahamak ætda ē dahama śānta vū praṇita vū nivana labā dena nisā praṇīta daham hæṭiyaṭa daki.
ariya의 길이 온전해지는 데 필요한, 의지처 없는 세상에서 의지처로 떠올릴 수 있는 어떤 dharma가 있다면, 그 dharma는 고요하고 빼어난 nibbāna를 주기에 빼어난 dharma로 봅니다.
hīna daham hīna daham hæṭiyaṭa dækka mohotē paṭan athærī noælīm vidiya yutuyi. yana adahasa enavā. madhyama daham madhyama daham kiyalā dækaṭa passē ē passē ham̆bā yannē næhæ. atyāvaśya tāvayaṭa pamaṇak karagata yutuyi. madhyama venavā.
낮은 dharma를 낮은 것으로 본 그 순간부터 ‘버리고 들러붙지 않아야 한다’는 생각이 옵니다. 가운데 dharma를 가운데 것으로 본 뒤에는 그것을 쫓아다니지 않습니다. 꼭 필요한 만큼만 하면 된다 하여 가운데가 됩니다.
nivan avabōdhayaṭa śānta vū praṇita vū nivanaṭa hētukāraka vana dahama dækkada jīvitaya deveni karalā apramādīva ēka vaḍā gata yutuyi kiyalā adahasak enavā. mēka kavuruvat dena ekak nemeyi. pragnāva tuḷin tamāṭa dena tīraṇaya.
nibbāna를 깨닫는 데, 고요하고 빼어난 nibbāna에 이르는 원인이 되는 dharma를 보았다면 ‘목숨을 두 번째로 두고 게으름 없이 그것을 닦아야 한다’는 생각이 옵니다. 이것은 누가 주는 것이 아닙니다. paññā를 통해 스스로에게 내리는 결정입니다.
menna mē tīraṇaya āvaṭa passē amaten baṇa ugannanna deyak nǣha. cariyā katāva ugannanna deyak nǣ. sil silpada denna deyak nǣ. ehema ekak nǣ.
이 결정이 선 뒤에는 따로 bana를 가르칠 것이 없습니다. 행실 이야기를 가르칠 것이 없습니다. sīla의 조목을 줄 것이 없습니다. 그런 것은 없습니다.
saṁvarattayē pihiṭiya nīla vataṁ hōtu uppajjanti satāgatā aṭṭhakkarā tīnipadā sambuddha prakāśitā sil vataka pihiṭavanna buduvaru lōkē pahaḷa velā næha akuru aṭat pada tunak tiyenavā mē anicca dukkha anatta kiyalā menna mēka kiyā dennæyi buduvaru pahala vunē. mokada oya tuḷin tamayi pudgalayā saṁvaratvayaṭa pat vennē. anna ē saṁvarattaya yam tænakada niyama sīlaya tiyennē anna etanayi.
‘Saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, na vataṃ hetu uppajjanti tathāgatā; aṭṭhakkharā tīṇi padā sambuddhena pakāsitā.’ 계율 지키는 풍습을 세우려고 Buddha들이 세상에 나오신 것이 아닙니다. 여덟 글자 세 낱말, 곧 anicca, dukkha, anatta — 이것을 가르치려고 Buddha들이 나오셨습니다. 그것을 통해서야 사람이 saṃvara에 이르기 때문입니다. 그 saṃvara가 있는 곳, 바로 거기에 참된 sīla가 있습니다.
saṁvaraṭṭēna sīlaṁ yaṁ samādānantaṁ vataṁ yam samādānayak ætaka vataki. saṁvarattaṭana sīla. saṁvaratvayē pihiṭīmak ætda ēka sīya. anna ē saṁvarattayē pihiṭīma kumakinda vennē? pragnāva mul karagena ehenam pragnāva mul karagena pragnā tīralā samādhi kiyalā enavā.
‘Saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, yaṃ samādānaṃ taṃ vataṃ.’ 받아 지니는 것이 있으면 그것은 vata입니다. saṃvara에 굳게 서 있음이 있으면 그것이 sīla입니다. 그 saṃvara에 굳게 서는 것은 무엇으로 됩니까? paññā를 뿌리로 해서입니다. 그러니 paññā를 뿌리로 하여 sīla, samādhi가 옵니다.
pragnāva vantayan dhammō nāyan dhammō duppa mē pragnāvantayaṭayi mē dharmaya etana pragnā mul karalā.
‘Paññavantassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa’ — 이 dharma는 지혜로운 이를 위한 것이라 하여, 거기서도 paññā를 뿌리로 두었습니다.
dhammōca yathā dhammō yathā attō tathā paṭipjitabbaddhi ahanna pragnāven dækiya yutu dharmaya etanat mul kaḷā. vena nemeyi mulkaḷi dharmaya
‘Dhammo ca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbo’ — 거기서도 paññā로 보아야 할 dharma를 뿌리로 두었습니다. 다른 것이 아니라 dharma를 뿌리로 두었습니다.
dhammō havē rakati dhammacārī vena vinaya havē rakati kivvē nǣ. ēt dhammō havē rakati. eham dharmayatanat mul vunē. ehenam ārya mārgayaṭa pæmiṇīmaṭa mūlika vennē dharmaya.
‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ’ — vinaya가 지킨다고 하지 않았습니다. dharma가 지킨다고 했습니다. 거기서도 dharma가 뿌리였습니다. 그러니 ariya의 길에 이르는 바탕은 dharma입니다.
dharmaya tuḷin nægennā vū vinayak tiyenavā. ē vinayennē dharmaya tuḷin. vinayō nāma śāsanā āyu kiyalā aṭuvā padayak tiyenavā. aṭuvā vak kivvē ēka. vinaya śāsanaya āya
dharma를 통해 솟는 vinaya가 있습니다. 그 vinaya는 dharma를 통한 것입니다. ‘Vinayo nāma sāsanassa āyu’라는 aṭṭhakathā의 구절이 있습니다. aṭṭhakathā가 말한 것이 그것입니다. vinaya는 sāsana의 목숨이라고.
budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dharmōca yathā dhammō yathātō tathā paṭipajjitabbāti dharmaya dharmaya hæṭiyaṭa dænenna ara dæha īṭana piripat
Buddha께서 설하십니다. ‘Dhammo ca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbo’ — dharma를 dharma로 알고 그에 따라 닦아 가라.
āryaṭṭhāṁgika mārgayē paḷaveni aṁgayat mokakda sammā diṭṭhiya pragnā śāsanayaṭa ayiti pragnāven ārambha karanna
ariya aṭṭhaṅgika magga의 첫째 갈래는 무엇입니까? sammā diṭṭhi, paññā에 속하는 것입니다. paññā로 시작하십시오.
pragnāva nisā sīlaya væḍenavā. væḍena sīlaya nisā nævata pragnāva væḍenavā. ē atara āya ē anuva sīlaya væḍenavā. etana pihiṭapu mama āyē pragnāva væḍenavā. mē ākārayen pragnāva mul karagena sīlayaṭa maga pahadenavā.
paññā 때문에 sīla가 자랍니다. 자란 sīla 때문에 다시 paññā가 자랍니다. 그러면 또 그에 따라 sīla가 자랍니다. 거기 굳게 서면 다시 paññā가 자랍니다. 이렇게 paññā를 뿌리로 하여 sīla로 가는 길이 열립니다.
mēka kisi davasaka nos vena sīlaya kiyana akhaṇ aciddhala asabala akal māsa kiya onna oya sīlaya. [ugura kǣrīma] sōtāpanna vettē nææmpataṁ pragnāven data yutu dahama dækkā nam akhaṇḍa vū, acitra vū, asabala vū, akalmāsa vū sīla guṇayak pihiṭanavā śikṣaṇayak.
이것은 어느 날에도 무너지지 않는 sīla, akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa라고 하는 바로 그 sīla입니다. [목을 가다듬음] sotāpanna가 되었다면, 곧 paññā로 알아야 할 dharma를 보았다면, akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa한 sīla의 덕, 하나의 닦음이 굳게 섭니다.
pahāṇa sīla, vēramaṇī sīla, cētanā sīla, saṁvara sīla, avitikma sīla kiyalā ekaṭa kiyanavā. menna mē śikṣaṇaya paha pihiṭapuvāma kiyanavā pansil pihiṭiyā. ada pansil kiyannē paṁca duṣcarita.
pahāna sīla, veramaṇī sīla, cetanā sīla, saṃvara sīla, avītikkama sīla라고 함께 말합니다. 이 다섯 닦음이 굳게 섰을 때 pañcasīla가 섰다고 합니다. 오늘날 pañcasīla라고 하는 것은 다섯 가지 그른 행실을 두고 하는 말입니다.
paṁca śikṣaṇaya nisā yam pāpayak athærī giyāda athæraṇa atraṇa tamayi āyet ēka matu vennē næ. pragnāva mul karena haṭagattā vū śikṣaṇaya ēkayi.
다섯 닦음으로 어떤 pāpa가 버려졌다면, 버려진 것은 버려진 것이어서 다시는 그것이 솟지 않습니다. paññā를 뿌리로 하여 생긴 닦음이 바로 그것입니다.
satara apāgata vīmaṭa hētu vannā vū prāṇaghātādī vannā vū dasa akusal mul karagena haṭagannē yam pāpayak ætnam paha vunāmayi pragnādhika venakoṭa pragnāva tuḷin sōvān phalayaṭa pat venakoṭa nævata vārayak ē hitaṭa satara apāgataṭa hitu vena akusayak nægennema næha. paha vuṇā paha vunāmayi śikṣaṇaya vuṇā menna pahana sīla satara apaha gatīmaṭa hētukāra kāraka vana vidihin kisiyam ākāra pāpa ramaṇayak siddha vennē nǣ. śramaṇaya ven vuṇā.
네 apāya에 떨어지는 원인이 되는, 생명을 죽이는 것을 비롯한 dasa akusala를 뿌리로 하여 생기는 어떤 pāpa가 있다면, 그것이 떨어져 나가 paññā가 앞서게 되고 paññā를 통해 sotāpatti 열매에 이르면, 다시는 그 마음에 네 apāya로 이끄는 akusala가 솟지 않습니다. 떨어져 나갔고, 떨어져 나간 것이 바로 닦음입니다. 이것이 pahāna sīla입니다. 네 apāya로 떨어지게 하는 어떤 pāpa의 즐김도 일어나지 않습니다. 멀리 떠남(veramaṇa)이 이루어졌습니다.
akhaṇḍayi acittayi asabalā kal māsal anna vēravanīsiya satara apā gatīmaṭa hitu vena pāpa cētanāvak kavadāvat ōva anupaṭan haṭagannē. akhaṇḍayi atētayi asabalā kalmāsayi. anna cētanā sīlaya.
akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa — 이것이 veramaṇī sīla입니다. 네 apāya로 이끄는 pāpa의 cetanā가 다시는 결코 솟지 않습니다. akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa — 이것이 cetanā sīla입니다.
satara apā gata vīmaṭa hiṭena pāpa asaṁvarayak avadhāt ē mānasikatvaya tuḷa haṭaganna. akhaṇḍa acidra asabala akal māsannāvū saṁvara tiyena
네 apāya로 이끄는 pāpa의 단속 없음이 그 마음가짐 안에 결코 솟지 않는, akhaṇḍa, acchidda, asabala, akammāsa한 saṃvara가 있습니다.
arihat phalayaṭa pat vennē kavakda? nivana dækalā pūrṇa karalā keḷavara karannē kavakda ētā koyek guṇaya kæḍennē anna avikkama tiyennē pratikramaya karanna vennē nǣ venna hētuna.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
menna mē sīlayaṭa kiyanavā ārya kānta sīlaya.
이 sīla를 ariyakanta sīla라고 합니다.
bauddhayāgē paṁcaśīlaya kiya onna ōka. samādan vana eka vatāva pragnāva tuḷin pīrana eka sīlayak. itin menna metanṭayi ē pudgalayā pat venna ōnē.
불자의 pañcasīla라는 것은 바로 이것입니다. 한 번 받아 지니는 것, paññā를 통해 채워지는 sīla입니다. 그 사람이 이르러야 할 곳이 바로 여기입니다.
mārgaya gaman karana kenekuṭa mē sāhitya metin mēvā rasa āśvādaya vitarak nemeyi. api meccara kāla dækalā tibicca nodæka tibicca yamkisi avaḍak asādhāraṇayak vena harayak næti deyak ætda ēvā karalā væḍak nǣha. ē gæna kiyalā væḍak nǣha. ēvā hitalā væḍak nǣ. oya adahaṭa vædinna paṭan gannavā.
길을 걷는 사람에게는 이 문학 같은 것들, 맛과 즐거움만이 아닙니다. 우리가 지금까지 보았든 못 보았든 어떤 해, 어떤 부당함, 알맹이 없는 것이 있다면 ‘그것을 해 봐야 소용없다, 그것에 대해 말해 봐야 소용없다, 그것을 생각해 봐야 소용없다’ — 그런 생각을 믿게 되기 시작합니다.
oya væḍilā væḍilā mē lōkē api meccara kal hon̆dayi hon̆dayi kiyalā kiyapu okkoma hon̆dayi kiyana nam hadanna væḍak næhæ. namut inna hindāyi epæyi. jīvat vena hindā kanna deyak ekayi. ēka hindā rassāvak horaganna eka hon̆da hindā nemeyi ē nisā horaganna. onna āpu antima adahasa
그것이 자라고 자라서, 이 세상에서 우리가 지금까지 좋다, 좋다 해 온 모든 것을 좋게 만들 필요가 없어집니다. 그러나 살아 있으니 있어야 할 것은 있습니다. 살아가니 먹을 것이 하나 필요합니다. 그래서 일자리를 찾는 것도 그것이 좋아서가 아니라 그 때문에 찾는 것입니다. 이것이 끝에 남은 생각입니다.
jīvat vena nisā sīta uṣṇādīn pīḍicca vena hindā væhiyā ādīn temena hindā inna tænak ebæ. ēka hindā maṭa inna tenak hadāganna ōnē. vena hon̆da hindā nemeyi.
살아가니 추위와 더위에 시달리고 비에 젖으니 머물 곳이 필요합니다. 그래서 머물 곳을 지어야 합니다. 그것이 좋아서가 아닙니다.
ēkaṭa prapati karmayak asuka in̆danak hadāganna ōna. leḍak hædunāma akārayen nikan duk vidida inna bæhæ mærenakan hari anuṭa vadayak velā inna bæha. ēka hindā nirōgīkamak ōnē. ehenam ēka hindā maṭa behetak ōnē. ēka hindā mama betak hoyāganna. beta hon̆dinvat jīvatna eka hon̆din davat nemeyi.
그러니 앉을 자리 하나는 마련해야 합니다. 병이 나면 그냥 괴로움을 겪으며 있을 수는 없고, 죽을 때까지 남에게 짐이 되어 있을 수도 없습니다. 그래서 몸 성함이 필요합니다. 그러니 약이 필요합니다. 그래서 나는 약을 구합니다. 약이 좋아서도, 사는 것이 좋아서도 아닙니다.
læjjāvaṭa væhenna ōnē. sītausa duruvē. ē hindā æn̆dumak ōnē. ē hindā mama æn̆dumak hadinavā misak maṭa hæḍa væḍuvot lassana vennavat ōnē nǣ. oya ṭika væhilā tiyenavā hon̆dara.
부끄러운 곳을 가려야 합니다. 추위와 더위를 막아야 합니다. 그래서 옷이 필요합니다. 그래서 나는 옷을 입는 것이지, 모양을 내거나 예뻐 보일 필요는 없습니다. 그만큼 가려져 있으면 됩니다.
ehenam mama prayōjana takāva menna mē nisā pariharaṇaya karanavā mē jīvitaya pavatinavā vitarayi mē ṭika tiyennē. jīvitaya avasāna vena mohota dakvā mē ṭika atralā bæra nisā mama ēka karanavā hon̆da hindā karanavā nemeyi kiyalā adahasak.
그러니 나는 쓸모를 보아 이 때문에 이것들을 씁니다. 이것들은 이 목숨이 이어지게 하는 것일 뿐입니다. 목숨이 다하는 순간까지 이것들을 버릴 수 없으니 하는 것이지, 좋아서 하는 것이 아니다 — 이런 생각입니다.
ehenam eyāṭa rāgayen, dvēśayen, mōhayen karana yamak ætnam ē ṭika atæralā giyā okkoma jīvitaya san̆dahā pævætviya yutu yamak ætda jīvitaya pavatvanna ōna nisā avasānaya dakvā ēka nokara pæti nisā. ē ṭika pavatvanavā rāga dvēśa bōhayen torava. menna antimaṭa ituru ven ṭika. mēka kāgevat igena ganna ekak nemeyi. pragnā gōcarava tamanṭava væṭahena ekak.
그러면 그에게 rāga, dosa, moha로 하던 것이 있다면 그것들은 모두 버리고 갑니다. 목숨을 위해 이어 가야 할 것이 있다면, 목숨을 이어 가야 하니 끝까지 하지 않을 수 없기에, 그것들을 rāga, dosa, moha 없이 이어 갑니다. 이것이 마지막에 남는 것입니다. 이것은 누구에게서 배우는 것이 아닙니다. paññā의 영역으로 스스로 깨닫는 것입니다.
dæn ārya vinayē sīla samādhi pragnā kiyana eka oya vidihaṭa væḍenavā. mūla dharmaya sammā diṭṭhiya piṭapu pragnāva itin oya ṭika tamayi tērum araganna ōnē.
이제 ariya vinaya에서 sīla, samādhi, paññā는 그렇게 자랍니다. 뿌리 dharma는 sammā diṭṭhi에 굳게 선 paññā입니다. 바로 그것을 알아들어야 합니다.
sil pada atuviganna eka ekkenāgen dr̥ṭ valaṭa ævatinna giyāma api amāru væḍenavā. īṭa passē adaraya venavā. sōvan pudgalayek kavadāvat boruvak kiyanna. mehema ekak ahalā tiyenavā. ehenam mama sōvā venna bæhæ. yakō
sīla의 조목을 여러 사람의 견해에 맞추려다 보면 우리는 어려워집니다. 그러다 헷갈립니다. ‘sotāpanna는 결코 거짓말을 하지 않는다’ — 이런 것을 들었습니다. ‘그러면 나는 sotāpanna가 될 수 없다. 아이고, 어제 거짓말을 얼마나 했는데.’
īyē koccara boru kivvada ahaval ekā salli geniyanna āvā. ōka kavadāva tōrā ōka salli dennē næhæ. monavā hari kiyanam illagena giya giyāmayi kapuragani iccā vāgē āya enna nææhæ pættaṭa ān ōka ævidilā inna salli geniyanna. dæn ōka kohomahari dannā maṭa kiyā hari hambavelā tiyena bava. dæn mokada karannē?
‘아무개가 돈을 빌리러 왔다. 저 자에게는 언제가 되었든 돈을 주지 않겠다. 무슨 말을 해서라도 빌려 가면, 장뇌가 날아가 버리듯 다시는 이쪽으로 오지 않는다. 그런데 돈을 받아 가려고 와 있다. 이제 저 자는 어떻게든 내가 돈을 좀 벌었다는 것을 알고 있다. 이제 어떻게 하나?’
pædilā nædda dnē yaval palli ṭikā dennam ṭara hava davasa
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
yammaṭa ætta kivvot mokada vennē nodīdda yannet næda kiv kohomahari aranma mayi yanna hada
‘사실대로 말하면 어떻게 되겠나? 주지 않으면 가지도 않을 것이고, 어떻게든 받아 가려 할 것이다.’
mona pallida mama īraṭa kanna genāvē taṇhāyaṭa kiyā ævillāgena gæhuvā boruva
‘무슨 돈이 있다고, 오늘 먹을 것도 못 가져왔는데’ 하고 taṇhā 때문에 거짓말을 해 버렸습니다.
baṇa ahanna giyahama kiyanavā sōvān puddhilā jīvita boruva kiyanna sellam oyak eyak sōvān vena eka mun vata atara in̆dalā sōvān inna bæhæ kavadāvat boruvak kiyanna kohoma pērennē
bana를 들으러 가면 ‘sotāpanna는 평생 거짓말을 하지 않는다’고 합니다. ‘sotāpanna가 되는 것이 장난인 줄 아나. 이런 놈들 사이에 살면서 sotāpanna가 될 수는 없다. 어떻게 결코 거짓말을 안 하고 버티겠는가.’
an api dr̥ṣṭiyakin bæssā boruva tōragena tibivicca hæ. dæn api hadaira venavā mēka adahāva mē kālē sōvāngenavā tiyā. hitannat bæha. kohomada jīvat vennada oya vidihaṭa pætta kiyalā. anna praśnaya ammatu venavā.
우리가 어떤 견해에 빠져 거짓말을 잘못 가려 놓았기 때문입니다. 이제 우리는 헷갈립니다. ‘요즘 세상에 sotāpanna가 되기는커녕 생각조차 못 하겠다. 그렇게 해서 어떻게 사느냐’ 하고요. 바로 거기서 문제가 불거집니다.
dæn kohomada api ataya karaganna. sōvān pudgiliya musāvādayak kiyannē nǣha kivvā katāvak tiyenavā. musāvādayak kiyannē musāvādaya mokakda? satya vādaya mokakda?
이제 우리는 이것을 어떻게 풀어야 합니까? sotāpanna는 musāvāda를 하지 않는다는 말이 있습니다. musāvāda란 무엇입니까? saccavāda란 무엇입니까?
niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭṭhiyaka pihi lakana vādayak æda musāvādayi. aniccayi, dukkhayi, anattayi kiyana vādaya pihiḷakana vādayak æda? satyavādaya.
늘하다(nicca), 즐겁다(sukha), 자아다(atta)라는 견해에 기댄 주장이 있다면 그것이 musāvāda입니다. anicca, dukkha, anatta라는 가르침에 기댄 주장이 있다면 그것이 saccavāda입니다.
ehenam sōvān pudgalayek kavadāvat mē lōkayē niccayi, sæpayi, ātmayi kiyana dr̥ṣṭiyē pihilakina katāvak næ. sōvān vecca tæn paṭan ohugē musāvādayaknavā.
그러니 sotāpanna에게는 결코 이 세상을 nicca, sukha, atta라는 견해에 기대어 하는 말이 없습니다. sotāpanna가 된 그때부터 그의 musāvāda는 사라집니다.
ehena ara kivva oba bæruvanavada? ēvā pralāpa ēvā horuvaṭa ayiti vennē næ. siduna vū deyak siduva hæṭiyaṭa hagavalā karana katāvak karana nam ēvā pralāpalaṭa væṭenavā. ēvaṭa ada lōka sama ēvaṭa boru kiyalā. boru kiyannē ōka nemeyi.
그러면 아까 말한 그것은 거짓말이 아닙니까? 그것들은 헛소리(palāpa)입니다. 그것들은 거짓말에 속하지 않습니다. 일어나지 않은 일을 일어난 것처럼 꾸며서 하는 말이라면 그것은 헛소리에 들어갑니다. 오늘날 세상은 그것을 거짓말이라고 합니다. 거짓말이란 그것이 아닙니다.
lōka dharmatāvaya tērum ganna nætuva nicca sukha ātma vaśayen katā karamin vāda karanavā nam katā karanna yanavā nam anna etana musāvāda.
세상의 dharma 이치를 알아듣지 못한 채 nicca, sukha, atta로 말하며 다투고 말을 한다면, 바로 그것이 musāvāda입니다.
satyaya mokakda? aniccayi, dukkhayi anattayi. ēka piḷigatta kenā ē satya tulen vidi katā karana misak nævata niccayi, sukhayi ātma kiyana dr̥ṣṭiyaṭa bahinnē næha. bahinna vidihak næhæ. hētu næha. satyaya dækkinna. eyā ē dr̥ṣṭiya karanā vū katāvak ōkaṭa næti nisā kiyanavā sōvān pudgala eyāgen kavadāvat musāvādayak kiye vennē næha kiyalā.
참이란 무엇입니까? anicca, dukkha, anatta입니다. 그것을 받아들인 사람은 그 참 안에서 말할 뿐, 다시 nicca, sukha, atta라는 견해로 내려가지 않습니다. 내려갈 길이 없습니다. 까닭이 없습니다. 참을 보았기 때문입니다. 그에게는 그 견해로 하는 말이 없기에, sotāpanna에게서는 결코 musāvāda가 나오지 않는다고 하는 것입니다.
itin mē vagē tæn vuna varaddāgena tiyenakoṭa apiṭa yathārtaya tōraganna bæru venavā. itin oya gæna monavat hitanna yanna epā kiyalā mama kivvē ēkayi eka kenāgē potpat vala tiyena ēvāyi vigraha karapu aya ganna yannē nætuva yamak yamak nisā rāgaya dvēśaya mōhaya haṭagannavā nam ēka duru karagat dā nivana kiyā dænagena
이런 곳들을 잘못 알고 있으면 참모습을 가려낼 수 없게 됩니다. 그래서 제가 그런 것에 대해 이것저것 생각하지 말라고 한 것입니다. 여러 사람의 책에 있는 것들, 풀이한 이들의 것을 붙들지 말고, 무엇 때문에 rāga, dosa, moha가 생긴다면 그것을 없앤 날이 nibbāna라고 알고서,
anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkayē tiyena ādīnavaya dækalā athærīmē novæl mē midīmen labannā vū sænasilla śāntiya dækalā. anna ē nivan śāntiya san̆dahā mama meha ævenavā. ē san̆dahā kaṭayutu karanavā. ē san̆dahā yamak kaḷa yudda mama ē san̆dahā kaṭayutu karagena yanavā. lōkē asārayi kiyalā yamak etakoṭa maṭa væṭehī. asārayi kiyalā væṭahana yamak ætnam at ēkē ilanda priyayi manāpayi kiyalā gatta væṭavipila mama atharinavā.
anicca로, dukkha로, anatta로 세상에 있는 허물을 보고, 버림과 들러붙지 않음과 풀려남으로 얻는 편안함과 고요를 보고, ‘그 nibbāna의 고요를 위해 나는 여기서 애쓴다, 그것을 위해 일한다, 그것을 위해 해야 할 것이 있다면 나는 그것을 해 나간다’ 합니다. 그러면 세상에서 알맹이 없다고 깨닫는 것이 있습니다. 알맹이 없다고 깨닫는 것이 있다면, 그것에 대해 사랑스럽다, 마음에 든다고 붙들었던 집착을 나는 버립니다.
maṭa ēka allanna deyak nǣha. ehenam chandara rāgayen medunāṭa passē yam san̆dahā kaḷa yutuda pævætma hadā kaḷa yutu nam karanavā. canda rāgayen bæilā nǣ mama eyā nidahas vennē. amutuven igena genihin paṭalavā ganna giyā tamayi okkoma pæṭennē.
‘나에게는 그것을 붙잡을 까닭이 없다.’ 그러면 chanda-rāga에서 풀려난 뒤, 무엇을 위해 해야 하는 것, 이어 가기 위해 해야 하는 것이라면 합니다. chanda-rāga에 묶이지 않고, 그렇게 그는 풀려납니다. 따로 배우러 가서 뒤엉키게 하려다 보니 모든 것이 엉키는 것입니다.
sumi sī sumi sumi dhāsa susa u sāu
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
sādhu sādhu sādhu sādhu sādhu sādhu sādhu sādhā sādhu sādhu sādhu sādhu
sādhu! sādhu! sādhu! sādhu! sādhu!
tavat pinvat kenekgē apiṭa dænum dīmak karalā tiyenavā mē mokada mē jīvitayē tiyennā vū mē tattvayan piḷiban̆dava ætivena bādhā karadara piḷiban̆dava ē vagēma ēvaṭa gōcara vīma nisā ætivena karadara haṁgī nisā mē vagē dēval nisā tamanṭa sænasumak nǣ kiyana ekayi mē pennannē.
또 한 분이 우리에게 알려 오셨습니다. 이 삶의 형편들에서 생기는 걸림과 괴로움, 또 그런 것들에 부딪혀 생기는 괴로움과 해침 같은 것들 때문에 자신에게 편안함이 없다는 것입니다.
itin etakoṭa ahannē mokakda balāporottuva tiyennet nivan avabōdha kara gænīma siddha karaganna ōnē mē atbæ kohoma hari kiyana ekayi balāporottu.
그래서 묻는 것은, 바람은 이 attabhāva에서 어떻게든 nibbāna를 깨닫는 것이라는 것입니다.
itin mēkedī api tērum ganna ōnē menna mehema deyak. dæn api kalpanā karannakō vædagat deyak tiyenavā apēma siddhiya mē vagē avasthāvaṭa api ē avasthāva hon̆daṭa tērum araganna ōnē.
여기서 우리는 이런 것을 알아들어야 합니다. 한번 생각해 보십시오. 중요한 것이 있습니다. 우리에게 있었던 일입니다. 이런 처지에서 우리는 그 일을 잘 알아들어야 합니다.
apē bhikṣūn vahansēlā pirisak oya situl pav vihariṭa vāsaya karana kālēdī poḍi hāmuduruvanṭa kuṭi pēliyak hadalā tiyenavā.
우리 bhikkhu 무리가 Sithulpawwa vihāra에 머물던 때, 어린 스님들을 위해 kuṭi를 한 줄로 지어 놓았습니다.
mē kuṭivala mokada karannē eka eka bhikṣūn vahansē namakaṭa vecca deyak nǣhæ udē balanakoṭa genicca kenekut næ. pēnnat næ. dæn mehema venakoṭa eka ekkenā hiṭin vidiya eka visvuva næti venavā. hoyanna bæhæ kohen mokak vunāda kiyalā poḍi hāmuduruvō ēka kuṭiyaka tamayi mēkē siddha vennē.
그 kuṭi에서 어떤 일이 생겼느냐 하면, 한 분 한 분 bhikkhu에게 무슨 일이 생겼는지 아무도 모르고, 아침에 보면 데려간 자도 없고 보이지도 않습니다. 이렇게 되자 한 사람씩 사라집니다. 어디서 무슨 일이 생겼는지 찾을 수가 없습니다. 어린 스님들의 kuṭi에서 이 일이 일어납니다.
īṭa passē mokada karannē ektarā bhikṣūn vahansē puṁciyē hāmuduruva nama hat avuru vitara hāmuduruvō namak balāporottuva innavā.
그래서 어떤 bhikkhu, 일곱 해쯤 된 어린 스님 한 분이 지켜보고 있었습니다.
mē ayaṭa vena dē hoyalā balanna ōnē. bæri velā hari kuriyakavat vædagena enavada? dannē næ. æyi ehenam kǣ gahanna ivarak nættē. kǣ gahannē kohoda bella mē atara dālā nibuda tiyānnē.
‘이 스님들에게 무슨 일이 생기는지 찾아봐야 한다. 혹시 표범이라도 들어오는 걸까? 모르겠다. 그렇다면 왜 소리칠 틈도 없을까? 어떻게 소리를 치겠는가, 목을 문 사이에 두고 자고 있으니.’
ū puḷuvan iinda giyāṭa passē āpu gavama bellen allā gāna. ehema allā gattot ehema kǣ gahanna velāvak næha. ū gihillā kāla yanavat dannē næhanē. hæbæyi īḷan̆ga avasthāvē mama gena yannat suruva. hæbæyi bellen alla gattot maṭa kǣ gahanna bæri venavānē. mama dora atara kakul deka dālā budiya ganna kannavā.
‘잠든 뒤에 와서 곧장 목을 무는 것이다. 그렇게 물리면 소리칠 틈이 없다. 끌려가 먹히는 것도 모른다. 그런데 다음번엔 나를 데려갈 것이 뻔하다. 목을 물리면 나는 소리를 칠 수 없다. 나는 문 쪽으로 두 다리를 두고 자야겠다.’
etakoṭa koṭī ayi itin alla gatta maya kakulen ælgannē adagena yanna. etakoṭa maṭa anika ayaṭa giyahāgē vena genaniyana ekak.
‘그러면 표범이 와서 끌고 가려고 내 다리를 물 것이다. 그때 나는 다른 스님들에게 알릴 수 있다.’
dæn meyā mehema itana ṭam mokanē davasak budiya innakoṭa ara kivva vidiyema koṭiyek āvā. mahā koṭiyek ævidilā mokada karannē? bæluvahama akuena kakul deka allā katā kakul deka. allagenat ara passē mokada karannē næhæ ædagena yanavā.
그렇게 생각하고 있던 어느 날, 잠들어 있는데 말한 대로 표범이 왔습니다. 큰 표범이 와서 어떻게 했느냐 하면, 두 다리를 물었습니다. 물고는 끌고 갑니다.
ara poḍi hāmuduruvō kǣ gahana paṭa mē poḍi hāmuduruva ayannē koṭiyē kiyalā kǣ genuvanavā. ehema anik hāmuduruva ædi balakoṭa mē ædagena geni galak uḍaṭa gihillā uḍa mahā galak tiyenavā gala mudunṭa genihillā. ara hāmuduruvō mahā hayiyen ollavarasandenna kǣ gahanna paṭan gattā. dæn mē poḍi hāmuduruvanṭa venama mahā vipa dækalā.
그 어린 스님이 ‘표범이다!’ 하고 소리치기 시작했습니다. 다른 스님들이 일어나 보니 끌고 큰 바위 위로, 꼭대기로 데려갔습니다. 그 스님은 아주 큰 소리로 울부짖기 시작했습니다. 이제 어린 스님은 큰 위험을 본 것입니다.
anna ēbala hāmuduruva nēda læjja nædda ohoma kǣ gahannē? kampānaka hāmuduragē sati haṭagatta kayenma værenavā koyi kramen hari ōka tērennē nædda sāva upan ekkenāṭa siddha vennē mēka kiya eka pættakin balā kiyanavā anit pætten kakula pættanak koṭagena kāgenavā.
그때 윗스님들이 말했습니다. ‘스님, 그렇게 소리치는 것이 부끄럽지 않은가? 몸으로 태어난 것은 어떤 식으로든 죽는다. 태어난 자에게 일어나는 일이 바로 이것임을 모르는가?’ 한쪽에서 이렇게 말하고 있는 동안, 다른 쪽에서 표범은 다리를 뜯어 먹고 있었습니다.
hāmuduruvō anik ayahaṭa baṇa kiyalā. kayaṭa vena eka balāganna mēka loku vunat poḍi vunat kavada hari siddha vennē mē ṭika tamayi. kæḍilā bidilā vināśa vena dē kæḍilā bidilā vināśaya vana yanavā kiyannē ōkayi. oya kayaṭa tiyena āsāval lōkayaṭa tiyena āsāval atharaganna balanna. mehema baṇa kiyalā gopak pæṭē dakvā kanakoṭa ēkē sakr̥dāgāmī velā ukula dakkavā kanakoṭa anāgāmī velā baḍa hariya kanakoṭa arihat pat velā iṇuvā.
스님들은 그에게 bana를 일러 주었습니다. ‘몸에 일어나는 일을 지켜보라. 크든 작든 언젠가 일어나는 것은 바로 이것이다. 부서지고 깨지고 사라지는 것이 부서지고 깨져 사라져 간다는 것이 바로 이것이다. 이 몸에 대한 바람, 세상에 대한 바람을 버리도록 해 보라.’ 이렇게 bana를 일러 주자, 발목까지 먹혔을 때 sakadāgāmī가 되고, 엉덩이까지 먹혔을 때 anāgāmī가 되고, 배를 먹혔을 때 arahant가 되었습니다.
dæn apiṭa tiyena praśnaya mokakda? anik kaya karadara karana nisā poḍḍak amāruvakka nisā ārya mārgaya varanna bādhakayi api kiyanna.
이제 우리의 문제는 무엇입니까? 남이 괴롭힌다고, 조금 힘들다고, ariya의 길을 닦는 데 걸림돌이라고 우리는 말합니다.
paḷakiṭa tiyena bādhakayama ganna. allapu gedara ekā vayinavā. mama kohomada ārya mārgaya vaḍannē. koṭa pættakik kaddi sakr̥dāgāmī velā anāgāmī velā arihatyaṭa patvuṇā mārgaya varanna bādhāvat tibilā næ.
첫째 걸림돌을 보십시오. 옆집 사람이 욕을 합니다. ‘내가 어떻게 ariya의 길을 닦겠는가.’ 표범이 한쪽에서 다리를 뜯어 먹는 동안에 그는 sakadāgāmī가 되고 anāgāmī가 되고 arahant에 이르렀습니다. 길을 닦는 데 걸림돌은 없었습니다.
ehenam api mārgaya vaḍanavā kiyalā mokakda balāporottu vennē? anik aya hiṁgi hiṁsā karannē nætnam mama hitu pæva hæṭiyaṭa maṭa kālā bilā hon̆din santōsayen inna tiyenavā nam anik aya maṭa upasthāna karanavā nam maṭa nivan dakinna karadarayak næ. nivan dakinna ehema mē lōkē pen kiyalā iḍa karadarayak nætuva ekak hamba vuṇā. sænasinna ekak balāporottu vuṇā ēka hamba velā. dæn mēka api dakinna apē balāporottu tiyennē metanada.
그렇다면 우리는 길을 닦는다면서 무엇을 바라는 것입니까? ‘남들이 해치지 않는다면, 내가 생각한 대로 먹고 마시고 잘 즐겁게 지낼 수 있다면, 남들이 나를 시중든다면, 나는 nibbāna를 보는 데 탈이 없다.’ nibbāna를 보려면 이 세상에서 탈 없는 자리를 얻어야 하고, 편안히 지낼 곳을 바랐는데 그것을 얻어야 한다는 것입니다. 이제 이것을 보건대 우리의 바람은 여기에 있는 것입니까?
api dænaganna ōnē menna mehema deyak. mē lōkē upan satvayekuṭa hiṁgiyak, hiṁsāvak, avæḍak, asādhārayak ætuva inna va inna tænak hoyanavānam ē taram mōḍakamat avana. api dænagatē paḷaveni kāraṇaya ōkayi.
우리는 이런 것을 알아야 합니다. 이 세상에 태어난 생명이 해침과 괴롭힘과 해와 부당함 없이 지낼 곳을 찾는다면, 그만한 어리석음이 없습니다. 우리가 알아야 할 첫째가 이것입니다.
upan satvayekuṭa nindāvak, apahāsayak, hiṁghiyak, hiṁsāvak, apavādayak labannē nætuva oyi inna etana hoyanavānam oyiṭa vaḍā mōḍakamak tavat nǣ. mokada hētuva? ēvayin piricca ēvayin goḍanægicca lōkaya tuḷa mokakda balāporottu vennē?
태어난 생명이 업신여김, 헐뜯음, 해침, 괴롭힘, 비난을 받지 않고 지낼 곳을 찾는다면, 그보다 더한 어리석음은 없습니다. 왜 그렇습니까? 그런 것들로 가득 차고 그런 것들로 지어진 세상 안에서 무엇을 바라는 것입니까?
mē lōkē kæmati sē nǣ kiyana eka ættak kiyalā api dækkanam apiṭa oya praśna tiyenavada api kæmatiyi hiṁ hiṁsā nætuva indra nætuva inna hon̆daṭa sukhōbhōgīva inna kæmatiyi lōkē kiyannē ehema inna bæri ekak. ehema inna kramayak nam lōkayak nemeyi. api balāporottu velā tiyenavā ehemindā. namut læbennē næha. anna ē balāporottuva tamayi pr̥t janatāvaya.
이 세상은 바라는 대로 되지 않는다는 것이 참이라는 것을 우리가 보았다면, 우리에게 그런 문제가 있겠습니까? 우리는 해침과 괴롭힘 없이 지내고 싶고, 편안히 넉넉하게 지내고 싶어 합니다. 세상이란 그렇게 지낼 수 없는 것입니다. 그렇게 지낼 수 있는 것이라면 세상이 아닙니다. 우리는 그렇게 바라지만 얻지 못합니다. 바로 그 바람이 puthujjana됨입니다.
ēka læbennē nǣ kiyalā dænagena saṁsin̆dīmak vunā nam ēka tamayi āryatāvaya. ārya venna ōnanam api dænaganna ōnē lōkē sænasilla inna tænak hoyalā ēka nemeyi. sænasillet inna tænak hoyena mānasikatvaya tamayi pr̥thagjana gatiya.
그것을 얻을 수 없음을 알고 가라앉았다면 그것이 ariya됨입니다. ariya가 되려면, 세상에서 편안히 지낼 곳을 찾는 것이 아님을 알아야 합니다. 편안히 지낼 곳을 찾는 마음가짐이 바로 puthujjana의 성품입니다.
lōkē hæṭi tērum gattahama dakinavā. kæḍena bidena vināśa vena lōkē kaḍana bin̆dina vināśa karana lōkē kæḍī bin̆dī vināśa vīnna lōkē ketek lakṣaṇaya pōṣaṇaya karat vænasilā yanna lōkaya. mama patanavā nam balāporottu venavā nam ehema næti deyak. monataram asāra pætumakda magē tiyennē? menna mēkanē pr̥thagjana mōḍa mānasikatvaya kiyannē. menna mēka issellā dakinna ōnē.
세상의 모습을 알아들으면 봅니다. 부서지고 깨지고 사라지는 세상, 부수고 깨고 없애는 세상, 아무리 가꾸어도 부서지고 깨져 사라져 가는 세상. 그런데 내가 그렇지 않은 것을 빌고 바란다면, 내 바람이 얼마나 알맹이 없는 것입니까? 바로 이것이 puthujjana의 어리석은 마음가짐입니다. 이것을 먼저 보아야 합니다.
ehenam eban̆dunnā vū lōkayaka maṭa molayak kalpanā karanna hækiyāvak ehema tava nædda? nækiṭaganna bæha. hari moliyaṭa mokada velā tiyennē? lōkē hæṭi mēkayi kiyalā hitanakoṭa maṭa hitennē næ. lōka hæṭi mēkayi kiyalā hitā gænīmē hækiyāva maṭa tiyenavā nam nivan dækīmē hækiyāva ma ḷan̆ga tiyenavā. menna dækagata yutudē.
그러면 그런 세상에서 나에게 생각할 머리가 아직 있지 않습니까? 일어나지는 못합니다. 좋습니다, 머리에 무슨 일이 생겼습니까? ‘세상의 모습이 이렇다’고 생각하려 할 때 생각이 안 됩니까? ‘세상의 모습이 이렇다’고 생각할 힘이 나에게 있다면, nibbāna를 볼 힘이 나에게 있는 것입니다. 바로 이것을 보아야 합니다.
eka pættakin geḍiyak hædilā kækkumayi. anit akula koravelā. atakut pana næ. hæbæyi hitanna puḷuvan.
한쪽에는 혹이 생겨 쑤시고, 다른 다리는 굽어 버리고, 손도 힘이 없습니다. 그러나 생각은 할 수 있습니다.
kaya gæna api hitā innavā nirōgī kayak. dukak nætuva inna hitā innavā. hæbæyi magē hita pussa kaya kiyannē leva vena ekak. rōga hædena ekak, horava vena ekak. væhærilā yana ekak, mærilā yana ekak. magē balāporottuva tiyennē mokakda? ehema novena ekak. ehenam magē balāporottuva koyi taram pussakda koyi taram mulā sahagata mōḍa balāporottuvakda magē tiyennē.
우리는 몸에 대해 아프지 않은 몸을 생각하고 있습니다. 괴로움 없이 지내기를 생각합니다. 그러나 내 마음은 텅 비었습니다. 몸이란 병드는 것, 앓는 것, 늙는 것, 시들어 가는 것, 죽어 가는 것입니다. 내 바람은 무엇입니까? 그렇게 되지 않는 것입니다. 그렇다면 내 바람은 얼마나 텅 빈, 얼마나 홀린, 어리석은 바람입니까.
ehenam maṭa nivā dakinna tiyennē mokenda? ehema dē piḷiban̆dava hon̆dayi kiyana chanda rāgayak ætnam mēka mōḍakama nisā haṭagannavā mulāva nisā haṭagannavā. maṭa mēkaṭa bæn̆denna deyak nǣha kiyalā tērum gatta davasaṭa tamangē manasarayi gahanavā nam gahapā maranavā nam marapā kæḍenavā nam kæḍiccā
그러면 나는 무엇으로 nibbāna를 보아야 합니까? 그런 것에 대해 좋다 하는 chanda-rāga가 있다면, 그것은 어리석음 때문에, 홀림 때문에 생깁니다. ‘나는 이것에 묶일 까닭이 없다’고 알아들은 날, 자기 몸을 두고 — 때리면 때려라, 죽이면 죽여라, 부서지면 부서져라.
itin api dakinavā karmasthānaya kæḍena dē kæḍe bin̆dena sæma dē bin̆deta næha næhata atara miduma nivan dakita cīta
그래서 우리는 kammaṭṭhāna를 봅니다. ‘부서지는 것은 부서지고, 깨지는 모든 것은 깨지고, 사라지는 것은 사라지니, 그 사이에서 풀려난 마음은 nibbāna를 본다.’
kæḍena dē navattanna bæhæ kæḍenavā. [ugura kǣrīma] bin̆dena dē navattanna bæhæ bin̆denavā. ēkē hæṭi. næhæen dē navattanna bæhæ kæhilā yanavā. oya piḷiban̆da mahā āsāven inna eka atripuvahamahama nivan dakinavā. keṭiyen kivvā karmasthānayak.
부서지는 것은 멈출 수 없습니다. 부서집니다. [목을 가다듬음] 깨지는 것은 멈출 수 없습니다. 깨집니다. 그것이 그 성품입니다. 사라지는 것은 멈출 수 없습니다. 사라져 갑니다. 그것에 대해 큰 바람을 품고 있던 것을 버리면 nibbāna를 봅니다. 짧게 말한 하나의 kammaṭṭhāna입니다.
praśnayak āvahama sihi karana hæri. kæḍena dāka kaya kæḍunāvē bin̆dena dāka kaya bin̆dunāvē næhena dāka kaya næhanāvē amā nivan suvē tērum gatdā arahita
문제가 닥치면 떠올릴 수 있습니다. ‘부서지는 날 몸이 부서졌네, 깨지는 날 몸이 깨졌네, 사라지는 날 몸이 사라졌네, 감로 같은 nibbāna의 즐거움, 알아들은 날 arahant.’
kæḍena eka nævættuvē nǣhæ kæḍi dākka kæḍiye næhaka næha ōka danna nisā maṭa kampāvakna ē śāntiya māvak kiyalā āpuvahama īḷan̆ga karmasthāna kavi oya vidihaṭa enavā.
‘부서지는 것을 멈추지 않았네, 부서지는 날 부서졌네, 사라지는 날 사라졌네, 그것을 알기에 나는 흔들리지 않네, 그 고요는 나의 것’ — 이렇게 되면 다음 kammaṭṭhāna 시구가 그렇게 이어집니다.
ēn kænasamaṭa sihi karanakoṭa viduṭa magaphala pūrṇa venavā. itin mārgaphala labanna amutu lōkayak hadānna sundara lōkayak mavāgena mārgaphala labanna bæha. eka davasak ekkenek ævidilā maṭa mē lōkē okkoma palā nivan dakinna ōnē. nidahas tænak ōnē. magē kohoma tænada hoyannē.
그것을 떠올리면 그때 magga와 phala가 온전해집니다. 그러니 magga와 phala를 얻으려고 낯선 세상을 만들고 아름다운 세상을 지어서는 magga와 phala를 얻을 수 없습니다. 어느 날 한 사람이 와서 ‘이 세상 모든 것을 떠나 nibbāna를 보고 싶습니다. 자유로운 곳이 필요합니다’ 했습니다. 어떤 곳을 찾느냐고 했더니,
kiṭi vici gākurullanḍa dena sāhitya katāvak kiyā inna hōhalin biyaællak galā bahina maga mē navattagena yanavā maṭa vena kiyanna deyak næti nisā mama ōka navattagena yanavā kiya. vena monavā kiyannē mē koheda innē monavada balāporottu vennē? mokakda mē sundarakda?
새들이 지저귀는 곳이라는 문학 같은 이야기를 하며, 언덕에서 물줄기가 흘러내리는 길을 이야기했습니다. 저는 더 할 말이 없어서 그만 끊고 갑니다 하고 끊었습니다. 달리 무슨 말을 하겠습니까. 이 사람은 어디에 있으며 무엇을 바라는 것입니까? 무슨 아름다움입니까?
mē itin mē manussayangē jīvita vala hæṭi. sundara jīvitayak śānta jīvitayak gata karanna ōnē. nivan dakina jīvitayak gata karana tænak gæna mē kiyavvana ara sāhitya pot vala tiyena kehel ma ara gahagena mē lōkē tiyena ekakda mē kiyanna hadanna mona sundarayak gata karannayi mē lōkē tiyennē koheda tiyennē kāla tiyennē.
이것이 사람들 삶의 모습입니다. 아름다운 삶, 고요한 삶을 살고 싶어 합니다. nibbāna를 보는 삶을 살 곳이라며, 저 문학책에 나오는 바나나 나무 그늘 같은 것이 이 세상에 있는 줄 압니까? 무슨 아름다움 속에서 살겠다는 것입니까? 이 세상에 그런 것이 어디 있습니까?
īṭa hon̆dayi maha kǣvaṭa gihillā madhuruvan kakkaāyi tiyena hæmatænama ehema kǣva gahana sattu kǣ gahanna oluvaṭat mē kāōva ehema beṭi gahalā yanna. satvedi gahalā yanna anna ehema kælǣvaka tamayi maṭa inda kiyalā dækka nam ēt kamak nǣha kivvā nam kælet kamak nǣhæ ēkat hon̆da kælē ætta dækkā kælē næti ekak boruvaṭama vavā ganna nætuva kælē tiyena ætta dakinna yana enakoṭa sarapayut væyagenavā bærilā hariya kuṇu kaṭṭā aramuṇa innavā kælǣ ævvala hariyaṭa mun kālalā mærennat puḷuvan. hæbæyi ēka koyi mohotē veyida dannē næhæ. mærenna issellā apramādava ārya mārgaya pūrṇaya karaganna ōnē. magē balāporottuva ēkayi.
차라리 큰 숲으로 가서, 공작이 울고 짐승들이 사방에서 울부짖고, 까마귀가 머리 위에 똥을 싸고 가고, 짐승들이 똥을 싸고 가는 그런 숲이 내가 머물 곳이라고 보고서 ‘그래도 괜찮다’고 했다면, 숲도 괜찮습니다. 그것도 좋습니다. 숲의 참모습을 본 것입니다. 없는 숲을 거짓으로 지어내지 말고 숲에 있는 참모습을 보십시오. 오가는 길에 뱀이 물 수도 있고, 숲 굴에는 온갖 것들이 있어 그것들에게 먹혀 죽을 수도 있습니다. 그러나 그것이 언제 일어날지는 모릅니다. ‘죽기 전에 게으름 없이 ariya의 길을 온전히 이루어야 한다. 내 바람은 그것이다.’
gælavicca gal burulla vecca gal tiyenavā. oya kohē hari in̆dagena ōvat perilā innat puḷuvan. ōṭa rækavarana dālā næhæ kavuruvat hæbæyi ehema maraṇayak ennat puḷuvan. ē vagē maraṇayak enna issellā ārya mārgaya pūrṇaya karagannayi magē balāporottuva oya gal geval vala uḍa tiyenavā dirapu gal patura oya yanāva koha ekak kalā vægæṭalā kæḍilā hiṭan mærilā yanna puḷuvan poḍi velā. hæbæyi ehema ekak venna issellā ārya mārgaya pūrṇaya karannayi ma tiyena balāporottuva
‘떨어져 나간 바위, 헐거워진 바위가 있다. 어디 앉아 있다가 그것이 굴러올 수도 있다. 거기에 아무도 막아 둔 것이 없다. 그런 죽음이 올 수도 있다. 그런 죽음이 오기 전에 ariya의 길을 온전히 이루는 것이 내 바람이다. 바위 집 위에 삭은 돌판이 있다. 그것이 언제 떨어져 부서져 깔려 죽을지 모른다. 그런 일이 일어나기 전에 ariya의 길을 온전히 이루는 것이 내 바람이다.’
kavuruvat pirisaraṇa kiyalā kenek nǣhæ kælī selak dukak hædunat hadisē vaturagrætiha behilā mærennat puḷuvan. ē vagē vatura grahak dennaṭa kenek inna ekak nemeyi kæḍiyema anātha tænak. ē vagē etana pirisanṭa nam næti tænak. ehema ekak isan nivan avabōdha karannayi magē tiyena balāporottuva
‘의지할 사람 하나 없다. 숲에서 병이 들면 갑자기 물 한 모금 없이 쓰러져 죽을 수도 있다. 물 한 모금 줄 사람이 있는 곳이 아니라 철저히 의지처 없는 곳이다. 아무 도움도 없는 곳이다. 그런 곳에서라도 nibbāna를 깨닫는 것이 내 바람이다.’
menna mehema ekak hindā maṭa kohēhari kærāvak tiyenavā kivvā nam anna bohoma sādu kiyalā haṭa kiyanna vaṭinavā. obaṭa nivan maga tiyenavā tērenavā kiyalā lōkē hæṭi tērenavā.
이런 까닭에 ‘어딘가에 숲이 있습니다’라고 했다면, 그때는 크게 sādhu라고 말해 줄 만합니다. 당신에게 nibbāna의 길이 있다, 세상의 모습을 알고 있다고요.
apiṭa kiyanna vennē dharmaya onna oya ṭika dækalā tiyenavā nam oya vidihaṭa nǣ dǣyayō okkoma maṭa salakannē nætnam mama koyi vedē hari mærilā yanna puḷuvan maṭa piḷisaraṇak næti nisā hædena dēṭa hariyaṭa pratya venna bēhētak denna kenek nætnam ikma velā koyi velāva hari ē lēma mærilā yannat puḷuvan. ehenam maraṇaya mākāra karā ē vidihaṭa enna issellā aparamādava nivan avabōdha karagannayi magē balāporottu ve.
dharma를 그렇게 보았다면 우리는 이렇게 말해야 합니다. ‘친척들이 모두 나를 돌보지 않으면 나는 언제든 죽을 수 있다. 의지처가 없으니, 생긴 병에 제대로 약을 줄 사람이 없으면 언제든 그 병으로 금세 죽을 수도 있다. 그러니 죽음이 그렇게 나에게 오기 전에 게으름 없이 nibbāna를 깨닫는 것이 내 바람이다.’
kaṇḍa bonna tibuṇā mēka aya tava ṭikak pōsenilā pavatinna iḍa tibuṇā. namut maṭa kaṇḍa boḍa velāvaṭa denna kenek næhæ. læbena dēkin jīvat venna tiyennē. mēka aya koyi mohotaka væhæralā apatta vedē insā væhæralā vænasi ayitda dannē. ehema ekak issellā apramādava nivan dakinna nǣhæ magē balāporottuva
‘죽을 마실 수 있었다면 이 몸이 좀 더 영양을 얻어 오래갈 수도 있었다. 그러나 제때 죽을 줄 사람이 없다. 얻는 것으로 살아야 한다. 이 몸이 언제 시들어 어떤 병으로 시들어 사라질지 모른다. 그 전에 게으름 없이 nibbāna를 보는 것이 내 바람이다.’
kavurut māva pannayi dannē nǣha irahaṭa ṭika ayiti karagena maṭamaya kiyalā hæpenna gæṭenna bæhæ dvēśayaṭa pat venna maṭa bæha. etakoṭa maṭa anātha venna kohē yanna vēdē dannē næhæ. mona pisaṭanak āvak nætuva gihillā ehema akālayē anāsa velā mærenna. ehema ekak vunat maṭa kamak nǣ ēvā novenna bæhæ lōkē hæṭiya ehema anna ē vagē tamanṭa bādhaka venna issellā hæki taram ikman karalā apramādava nivan dakinna dharmāvabōdhaya labannayi magē balāporottu vennē. menna mē yatiya balāporottuva æti karagattā kenekuṭa mē lōkē praśnayak nemeyi.
‘누가 나를 쫓아낼지 모른다. 땅 한 뙈기를 내 것이라 하며 부딪치고 다툴 수는 없다. dosa에 빠질 수는 없다. 그러면 나는 의지처 없이 어디로 가야 할지 모른다. 아무 의지처도 없이 가다가 때 아니게 쓰러져 죽을지도 모른다. 그렇게 되어도 나는 괜찮다. 그런 일은 일어나지 않을 수 없다. 세상의 모습이 그렇다. 그런 걸림이 오기 전에 할 수 있는 한 서둘러 게으름 없이 nibbāna를 보고 dharma를 깨닫는 것이 내 바람이다.’ 이런 바람을 품은 사람에게 이 세상은 문제가 아닙니다.
hamba vennē koṭayak nam koæṭē tambagena kāla hari kamak nǣha mærenna issellā jīvat venna ēkat maṭa æti. mama ēka kāla apramādava dhamma avabōdha karagena nivan dakina aya balāporottuva mē atbæri. menna mē jātiyē adahas gatta kenekuṭa hita nivenavā. ælena lōkē gæṭena lōkaya ēkaṭa mulā vecca kæmati sē nopāvatina dharmatāvaya væṭahenna paṭan gannavā.
‘얻는 것이 뿌리 하나라면 그 뿌리를 삶아 먹어도 괜찮다. 죽기 전까지 사는 데는 그것으로 충분하다. 나는 그것을 먹고 게으름 없이 dharma를 깨달아 이 attabhāva에서 nibbāna를 보기를 바란다.’ 이런 생각을 가진 사람은 마음이 식습니다. 들러붙는 세상, 부딪치는 세상, 거기에 홀렸던 것, 바라는 대로 되지 않는 dharma의 이치가 깨달아지기 시작합니다.
lōkaya kiyannē sundara lōkayak nemeyi. lōkē kiyannē noyek ākāra dahasak kam kaṭavaḷu vīmen piricca yana ena hæma tænakama koyi mohotē mārakaya æn̆gaṭa eyida kiyalā api dannē næhæ. nidagattā gahak mula gahē polvē inna. oya mohota pol geḍiya oluvaṭayida dannē næ. bæṭṭi geḍiya koyi mohotē kærilā hiṭan etanin velā oluvaṭa velā mærevida dannē næ. gahē innavā satek næhenam sarapayek innavā vaṭapiṭa inna yanakayi ida ægil hari arahaṭa daṣṭa karalā niliyak gatta karalā. mærilē yayida dannē næ.
세상은 아름다운 세상이 아닙니다. 세상은 수천 가지 괴로움과 탈로 가득 차서, 오가는 곳 어디서든 언제 죽음이 몸에 닥칠지 우리는 모릅니다. 야자나무 밑에 잠들어 있으면 그 순간 야자열매가 머리에 떨어질지 모릅니다. 열매가 언제 떨어져 머리를 쳐서 죽을지 모릅니다. 나무에 짐승이 있거나 뱀이 있어, 주변을 오가다 손가락이라도 물어 독이 퍼져 죽을지 모릅니다.
ariya gahalā inna gala perailā hiṭam lassalā gihillā nam gala pallē væṭalā nam kon̆da kærīda mæreyida dannē næ. mē kanda pudilā pallamaṭa perilā mærana havatta dannē næhæ. ehema dæn mē hæmatenima mārga goḍākma æddenēda mē jīvitaya pavatinnē.
기대어 있는 바위가 굴러 미끄러져 바위 아래로 떨어져 목이 부러져 죽을지 모릅니다. 이 산이 무너져 비탈로 굴러 죽을지도 모릅니다. 이렇게 이 목숨은 곳곳에 죽음의 길이 가득한 가운데 이어지고 있지 않습니까?
meban̆dunnā maraṇaya koyi mohotēda? danna næti jīvitaya tuḷa apramādī yuttava vena lōbha, dvēśa, mōhayan passē gihillā monavā hoyannada? monavā hagannada
죽음이 언제 올지 모르는 이런 삶 속에서, 게으름 없이 닦는 것 말고 lobha, dosa, moha를 쫓아가 무엇을 찾겠습니까? 무엇을 얻겠습니까?
yam mohotakadī lōbhayen, dvēśayen, mōhayen allanna giya mulāvat karalā hitan asāra lōkayak nēda mē allanna vaṭina ekak nemeyi nēda kiyalā menehi kaḷā nam lōkaya ādīnava dakinavā. kavadā hari mē lōkaya chanda rāgayen bæn̆dunahama tamayi mēkaṭama gælapena teneku upadinna kayak læbennē. parisarayak avaśya vennē. oya okkoma ṭika ōnænnē. ehenam ēkaṭa hētukāraka vannā vū yamkisi āsāvak balāporottuvak tibuṇam chandara rāgayā kiyannē ēkayi. ehenam
어느 순간에 lobha, dosa, moha로 붙잡으려 했던 홀림을 두고 ‘알맹이 없는 세상이 아닌가, 붙잡을 만한 것이 아니지 않은가’ 하고 곰곰이 생각했다면 세상의 허물을 봅니다. 언제든 이 세상에 chanda-rāga로 묶이면 바로 거기에 맞는 곳에 태어날 몸을 얻습니다. 환경이 필요해집니다. 그 모든 것이 필요해집니다. 그러니 그것의 원인이 되는 어떤 바람과 바람이 있다면, chanda-rāga란 바로 그것입니다.
tibuṇam chandara rāgayā kiyannē ēkayi. ehenam balanna tiyena āsāva harayak æti ekak nemeyi. mama mokaṭada ē passē āsā karannē. ahanna tiyena āsāva harayak æti ekak neveyi mama mokaṭada āsā karannē ē passē yanna. āgrahaṇaya karamē suvan̆da ulalā suvan̆da hoya yana eka harayak æti ekak neveyi æyi mama ēvaṭa canda rāgayen bæn̆dennē? rasa hoya hoyā ē passē yana eka harayak æti ekak neveyi. mama mokada dē rasayē passē bæn̆dennē. æyi ē canda rāgaya bæn̆dennē? pahasa hoyō oyā pahasa pas yanna eka hæṭi harayak nǣ candāgaya mokaṭada magē mulāvē bæn̆dennē? oyavā gæna hita hitā varṇanā kara sundara lōka manika harayak næhæ. mama mokaṭa dēvāla passē manasin bæn̆dinnē. harayak næti ē maṭa væḍak næhæ. atharinna vælīma midī giyā nivan dækkā.
그러면 보려는 바람은 알맹이 있는 것이 아닙니다. 내가 왜 그것을 쫓아 바라겠습니까? 들으려는 바람은 알맹이 있는 것이 아닙니다. 내가 왜 그것을 쫓아가려 바라겠습니까? 냄새를 맡으려 향을 바르고 향을 찾아다니는 것은 알맹이 있는 것이 아닙니다. 내가 왜 그것에 chanda-rāga로 묶이겠습니까? 맛을 찾고 찾아 쫓아가는 것은 알맹이 있는 것이 아닙니다. 내가 왜 맛을 쫓아 묶이겠습니까? 왜 그 chanda-rāga에 묶이겠습니까? 닿음을 찾아 닿음을 쫓아가는 것에도 알맹이가 없습니다. 왜 chanda-rāga로 내 홀림에 묶이겠습니까? 그것들을 생각하고 칭찬하며 지어낸 아름다운 세상에도 알맹이가 없습니다. 내가 왜 마음으로 그것을 쫓아 묶이겠습니까? 알맹이 없는 것은 나에게 소용없습니다. 버리고 들러붙지 않고 풀려났습니다. nibbāna를 보았습니다.
o nivan maga igenaganna ekak nemeyi lōka tattvaya dænagena atharinna væli midī yanavā candaraya otana nivana? ē nivan dakinna ōnam kohē oluven hiṭagena puḷuva.
nibbāna의 길은 배우는 것이 아닙니다. 세상의 형편을 알고 버리고 들러붙지 않고 chanda-rāga에서 풀려나는 것, 바로 그것이 nibbāna입니다. 그 nibbāna를 보고 싶다면 어디서든, 머리로 거꾸로 서 있어도 볼 수 있습니다.
at dekayi kakul dekak bæn̆dalā dālā kærē dālā yanavā hāmuduruvō. kælǣvala yana horu mokada karannē? dæn mon vahansē giyāṭa passē api gæna kivvot ehema otuva kivvot api okkoma ahuvenavā radduruvanṭa nætnam rājuruṣayaṭa ahuvenavā. apiṭa api ula tiyannat puḷuvan apē hitaka sadā dambannalat puḷuvan. hæbæyi dækkē mē hāmudurā vitarayi. muhoma maralā dālā yanavā. gannavānē nigamanaya.
두 손과 두 발이 묶여 구덩이에 던져진 스님이 있었습니다. 숲을 다니는 도둑들이 어떻게 했느냐 하면, ‘이 스님이 간 뒤에 우리에 대해 말하면, 우리가 있는 곳을 말하면 우리는 모두 왕의 관리들에게 잡힌다. 우리를 꼬챙이에 꿸 수도 있고, 영영 가둘 수도 있다. 그런데 본 것은 이 스님뿐이다. 이 자를 죽이고 가자.’ 그렇게 결론을 냈습니다.
ēka hāmuduruvani dæn maraṇa lahætiya ema. pinvatni māva maranna epā. bayada maraṇaya? nǣ nǣ maraṇayaṭa baya nemeyi mē kiyannē. keles sahitava mærenna baya mama mē mama utsāha karannē vīrā karannē apramādava siyalu kelesgen midilā mærenna ē nisā maranna epā.
‘스님, 이제 죽을 준비를 하시오.’ ‘벗들이여, 나를 죽이지 마시오.’ ‘죽음이 두려운가?’ ‘아니오, 아니오, 죽음이 두려워 하는 말이 아니오. kilesa를 지닌 채 죽는 것이 두렵소. 내가 애쓰고 정진하는 것은 게으름 없이 모든 kilesa에서 풀려나 죽기 위해서요. 그러니 죽이지 마시오.’
ē vunāṭa oba ohoma kiyalā hanam metanin bērilā kiyalā api inna tana otuva dunnē. nǣ nǣ maṭa yanna ōnē næha. maṭa metanama hiṭiya atæti. mama metanama inna mama jīvat karalā tiyanna. ov otana hidi otana hiṭiyaṭa passē oba api giyāṭa passē giyot maṭa oya galak genad dennakō loku vennē. monavā karaganna gena dennakō.
‘그래도 당신이 그렇게 말하고 여기서 살아 나가면 우리 있는 곳을 일러바칠 것이다.’ ‘아니오, 아니오, 나는 갈 필요가 없소. 나는 여기 있기만 하면 되오. 나는 여기 있겠으니 살려만 두시오.’ ‘그래, 거기 있겠다지만 우리가 간 뒤에 가 버리면?’ ‘그럼 저 바위를 하나 가져다주시오. 큰 것으로.’ ‘무엇에 쓰려고?’ ‘가져다주시오.’
genak dunā loku gala. puḷuvan hayiyen gahagattā danak dēkā. kuḷu venakan poḍi karalā daniddaka. mē sākṣiya madida maṭa yanna bæri vennē?
큰 바위를 가져다주었습니다. 그는 힘껏 두 무릎을 내리쳤습니다. 무릎이 가루가 되도록 부숴 버렸습니다. ‘내가 갈 수 없다는 증거로 이것이 모자라오?’
horu puduma velā balā innavā puduma kenek kiya mē tamangē kakul dekē danissa æṭa dekaṭa æṭa poḍi venakan mēka talāgena iveralā hitan kiyanavā. nækiṭilā yanna bæri kamaṭa mē śākṣiya madi. puduma manussayek dālā maranna epā.
도둑들은 놀라서 바라봅니다. ‘이 무슨 사람인가. 자기 두 다리의 무릎뼈가 부서지도록 짓찧어 놓고서, 일어나 가지 못한다는 증거로 이것이 모자라냐고 하다니. 놀라운 사람이다. 죽이지 말자.’
unvahansēṭa yanna bæ. ara maha kælē atara maga dālā gihillā hiṭiyā. puda kalāva yāganna ganna vatura ṭikak bonnavat monavā karanna hæbæha vēdanāvat eka pætten okkoma venavā. anē mē lōka svabhāvaya mēka nēda kiyanam lōkē asāratvaya dækalā unvahansē chanda rāgayan siyalla dura karalā etanama piruvam pǣ harittaṭa pat valā.
그분은 갈 수 없었습니다. 그 큰 숲 한가운데 버려진 채 있었습니다. 기어갈 수도 없고 물 한 모금 마실 수도 없고, 아픔은 온몸에 퍼집니다. ‘아, 이 세상의 성품이 바로 이것이구나’ 하며 세상의 알맹이 없음을 보고, 그분은 chanda-rāga를 모두 없애고 바로 그 자리에서 arahant가 되어 parinibbāna에 드셨습니다.
sæpasē læbuvē nēda? dæn oya duka læbilada mē apē aya kiyannē maṭa sænasillē inna tænak nǣhæ nivan dakinna kiyalā.
편안한 가운데 얻은 것입니까? 이제 우리 사람들이 ‘nibbāna를 보려는데 편안히 지낼 곳이 없다’고 하는 것은 그런 괴로움을 겪고서 하는 말입니까?
api hoyannē api nivan dakinna mokak passēdi mē yannē. nivan dakinavā kiyannē mokakda kiyalā dannavada? mona sænasumenda nivan dakinna hoyannē apē ayaṭa kavuru hari bænnot nivan dakinna bādāyi. kanna ṭikak in̆gava vunot nivan dakinna bādāyi. hitannē ehema ekak. mokakda nivan dakinavā kiyana eka ēvā dækanna apiṭa occa praśnē enavada
우리는 nibbāna를 보려고 무엇을 찾아, 무엇을 쫓아가고 있습니까? nibbāna를 본다는 것이 무엇인지 압니까? 어떤 편안함 속에서 nibbāna를 보려고 찾는 것입니까? 우리 사람들은 누가 욕을 하면 nibbāna를 보는 데 걸림돌이고, 먹을 것이 좀 늦으면 nibbāna를 보는 데 걸림돌이라고 생각합니다. nibbāna를 본다는 것이 무엇입니까? 그것을 보는 데 우리에게 그런 문제가 옵니까?
mē nivan dakina hæn̆gīma nē mē tiyennē yathārthā dharmaya ahuvelā næti ēka. yathā dharmaya tērum ganna ōna vena davasa gānē.
지금 있는 이 nibbāna를 본다는 느낌은 참된 dharma를 붙잡지 못한 것입니다. 참된 dharma를 날마다 알아들어야 합니다.
kæḍena bidena vænasena lōkē, kaḍana bidina vanasana lōkē horu pæhæraganna lōkaya taran̆ga karana lōkaya sænasumak koyinda sænasuma balāporottuven gini karā yanavā.
부서지고 깨지고 사라지는 세상, 부수고 깨고 없애는 세상, 도둑이 빼앗는 세상, 다투는 세상에 편안함이 어디 있겠습니까? 편안함을 바라며 불 속으로 들어갑니다.
miriguva passē jalaya hoyahā yannā vū muvō vāgē apē aya paṁcakāmaya hoya hohe maruk passē yanavā vagē sampat passē yanavā. sænasuma hoya hohe lōkē passē yanavā. menna mēkama tamayi āya pr̥thagjana mulāva menna mēka tamayi lōkayāṭa vaṭinnē. nava lōkayā koccara vaṭinavā kivvat ehi vaṭinākamak tiyennē nǣ kiyalā dænagatta davasaṭa ārya mārgaya dækkā. edāṭa dænagannavā athærīma hæra noyal hæra midīma hæra tavat allanna vaṭinā deyak nǣ.
신기루를 쫓아 물을 찾아가는 사슴처럼, 우리 사람들은 다섯 가지 kāma를 찾고 찾아 신기루를 쫓아가듯 재물을 쫓아갑니다. 편안함을 찾고 찾아 세상을 쫓아갑니다. 바로 이것이 puthujjana의 홀림이고, 바로 이것이 세상 사람들이 값지게 여기는 것입니다. 세상 사람들이 아무리 값지다고 해도 거기에 값어치가 없다는 것을 안 날, ariya의 길을 보았습니다. 그날 압니다. 버림과 들러붙지 않음과 풀려남 말고는 붙잡을 만한 것이 따로 없다는 것을.
api āpu gamanak tiyenavā nam ekkō kāma lōkaya satara apāyē hari dugatiya kiyalā hari āvā. rūpāvacara lōkayaka brahmaya kiyalā hari hiṭiya arūpāvacara lōkē arūpa brahmaya kiyalā hari hiṭiyā. ananta apramāṇa saṁsāra nam dæn āvē oya gamana harayak hambavelā næha meccara kal luvayak koccara monavā hoyāgattā.
우리가 걸어온 길이 있다면, kāma 세상이나 네 apāya, 곧 duggati라는 곳을 거쳐 왔습니다. rūpāvacara 세상에 brahmā로 있었고, arūpāvacara 세상에 arūpa brahmā로 있었습니다. 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra를 지금껏 걸어왔는데, 그 길에서 알맹이를 얻은 적이 없습니다. 이토록 오래 무엇을 찾았습니까?
ehenam kāma lōket anātayi rūpa lōket anātayi arūpa lōket anātayi siyaluma lōka anāthayi. nātatvayak hambavelā næha lōkē ætulē. meccara kālanta apramāṇa saṁsāraya paṭan. ehenam ananta apramāṇa saṁsārayē læbū gatak hitak æti eban̆du gannā vū gatak hitak æti kayak darāgena dæn mē inna mātrayaṭa maṭa hambuveyi vidā sænasīma. ananta apramāṇa saṁsārayē eban̆duvē apramāṇa labalā labanna bæri vuṇā nam sænasīma balāporottu vena sænasīma.
그러니 kāma 세상도 anātha, rūpa 세상도 anātha, arūpa 세상도 anātha, 모든 세상이 anātha입니다. 끝없고 헤아릴 수 없는 saṃsāra 이래로 이 세상 안에서 의지처를 얻은 적이 없습니다. 그렇다면 끝없는 saṃsāra에서 얻은, 몸과 마음을 지닌 이 몸을 짊어지고 지금 살고 있다는 것만으로 내가 편안함을 얻겠습니까? 끝없는 saṃsāra에서 그토록 헤아릴 수 없이 얻고도 얻지 못한 편안함, 바라는 그 편안함을,
mēka ayin læbenavada meban ekak matu patalā hiṭan matu balāporottuvak tiboda magē balāporottu sārthaka vena ekakda mulāvakda menna mē praśnayaṭa uttaraya gannakoṭa pēnavā atītayē nāthatvayak hambavunē nǣ siyalu atdæv anāthatvaya dæn mē vartamānayē læbū addævak ætda nātatvayak nǣha ēka anātha ekak. matu pætumak pætuvā nam keban̆du ākāra hō atbævak oyi piṭasaka ekak patanna lōkē næhæ. anāthayakma patanavā misā harayak hæṭi ekak patana lōkē næhæ. ehenam mama gannana tīraṇaya mokakda
이 몸에서 얻겠습니까? 앞날에 무엇을 빌며 앞날에 바람을 둔다면, 내 바람은 이루어질 것입니까, 홀림입니까? 이 물음에 답을 얻으면 보입니다. 지난날에 의지처를 얻은 적이 없고, 모든 겪음이 의지처 없음이었습니다. 지금 얻은 겪음이 있다면 거기에도 의지처가 없고, 그것은 의지처 없는 것입니다. 앞날을 빈다면 어떤 attabhāva든 그 밖의 것을 빌 데가 세상에 없습니다. 의지처 없는 것을 빌 뿐, 알맹이 있는 것을 빌 데가 세상에 없습니다. 그러면 내가 내릴 결정은 무엇입니까?
gevī giya atītayē yam tamā anātayak gattā nam anātaya maṭa varṇā karana deyak nǣha. monavā vaṭanādayada anātayakma gevāgena āvā. jīvat vena mohota tuḷa anāthayakma gevenavā. maṭa patanna anāthayak misak nātayak patanna nǣha lōkē. ehenam pævætma tuḷa mama kotana indada? onna oya adahasa āpuvahama atītayē chandara rāgayak tibunam gilihalā giyā. mē vartamānayē yam canda rāgayaka væn̆dīmak tiyenavā ēka gilihilā giyā. matu katamen yanna tibicca anāgataya giriyi chandarāgayaktvenavā ēka eḷiya giyā.
지나간 과거에 의지처 없음을 겪었다면, 그 의지처 없음은 내가 칭찬할 것이 아닙니다. 무슨 값어치가 있겠습니까? 의지처 없음만 겪어 왔습니다. 살아 있는 이 순간에도 의지처 없음만 지나갑니다. 내가 빌 것은 의지처 없음뿐, 의지처를 빌 데가 세상에 없습니다. 그러면 존재 안에서 나는 어디에 서 있겠습니까? 이 생각이 오면, 과거에 chanda-rāga가 있었다면 떨어져 나갔습니다. 지금 chanda-rāga로 묶인 것이 있다면 떨어져 나갔습니다. 앞날을 빌던 chanda-rāga가 있다면 그것도 떠나갔습니다.
ov atītayē nǣ. vartamānayet nǣha anāgatayēt ov mona bavēdi innē? atīta bhavayet nǣ, vartamāna bhavayet nǣ. anāgata bhavayakat nǣha. bhava nætnam jāti nǣha jāti nætnam jarā maraṇā sōka paridē okkoma ivarayi. ohu antiṭa tiravā pānavā misā ohugē manasa kotanaka bæn̆dilā næhæ. mē arihat tavidhiyen
그렇습니다, 과거에 없습니다. 현재에도 없고 미래에도 없습니다. 그렇다면 어느 bhava에 있습니까? 과거 bhava에도 없고 현재 bhava에도 없고 미래 bhava에도 없습니다. bhava가 없으면 jāti가 없고, jāti가 없으면 jarā, maraṇa, soka, parideva가 모두 끝납니다. 그는 마지막까지 그저 지낼 뿐, 그의 마음은 어디에도 묶여 있지 않습니다. 이것을 arahant의 방식으로 말했습니다.
kivvā. otanṭa enakan væḍenavā oya poḍ vadāgena giyā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
kāma lōkayi rūpa lōka anāthayi arūpa lōka anāthayi siyalu lōka anāthayi atahærīma nātayi atahærīma vetvā novælīma. nātayi novælīma vetvā nobæn̆dīma nātayi nobæn̆dīma vetvā midīma nātayi midīma vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā nivanama nātayi nivanama vetvā nivanama nahatayi nivanama vetvāna karrama asthānayak. lōkē
kāma 세상은 anātha, rūpa 세상은 anātha, arūpa 세상은 anātha, 모든 세상은 anātha. 버림이 nātha, 버림이 있기를. 들러붙지 않음이 nātha, 들러붙지 않음이 있기를. 묶이지 않음이 nātha, 묶이지 않음이 있기를. 풀려남이 nātha, 풀려남이 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 있기를. nibbāna만이 nātha, nibbāna만이 있기를.
nivanama vetvāna karrama asthānayak. lōkē anāthayi nivana nātayi. anātha anātha hæṭiyaṭa dækkā. nāta vana nivana nāta hæṭiyaṭa dækkā. anātha nātha dækkanam kavuda anātha nātha? buduhāmuduruvō dækkē nædda? dharmaya tuḷin. dharmaya tuḷin budu dækkanavā itin budu dakana nivan dækkana nēda?
이것이 하나의 kammaṭṭhāna입니다. 세상은 anātha, nibbāna는 nātha. anātha를 anātha로 보았고, nātha인 nibbāna를 nātha로 보았습니다. anātha와 nātha를 보았다면, 누가 anātha와 nātha를 본 것입니까? Buddha를 보지 않았습니까? dharma를 통해서입니다. dharma를 통해 Buddha를 보았다면, Buddha를 본 이는 nibbāna를 본 것 아닙니까?
lōkaya anāthāya kiyā daknavā nivana nāthāva kiyā daknavā badunut dækkā nivana atdækkā. monavada igena gattā lōkaya ætta ætilā hiṭan nivan dækka misā pāli kaṭa pādan karalā nivan dækkā.
세상은 anātha라고 보고 nibbāna는 nātha라고 보니, Buddha도 보았고 nibbāna도 겪어 알았습니다. 무엇을 배웠습니까? 세상의 참모습을 보고서 nibbāna를 본 것이지, Pāli를 외워서 nibbāna를 본 것이 아닙니다.
monavā kiyana nemeda nivan dakinna ōnē monavada niruktiya vunē api sāva [ugura kǣrīma] lōka hæṭiya yathārthayen dækkā nam athærahīma noælma vidiyama nivana hæra tavat nātha ekak næhæ kiyā dækka nam anātha dækkā nātak dækkā anātha nāt dækka nam budun dækkā. budun dækkanam nivanēda tava mokakda nivan dakina gala
nibbāna를 보려면 무엇을 말해야 하고 무슨 낱말 풀이가 있어야 합니까? [목을 가다듬음] 세상의 모습을 있는 그대로 보아, 버림과 들러붙지 않음과 풀려남, 곧 nibbāna 말고는 다른 nātha가 없다고 보았다면, anātha를 보고 nātha를 본 것이고, anātha와 nātha를 보았다면 Buddha를 본 것입니다. Buddha를 보았다면 그것이 nibbāna 아닙니까? nibbāna를 본다는 것이 그 밖에 또 무엇이겠습니까?
itin api nivan dakinnē ohomayi. anātha lōkē nāta kararenna nivan dakinna puḷuvan. anātha lōkaya athæri novæ nivan dakinna hita tiyenavā misak. apiṭa ōna ōna yavā karanna lōkayak næhæ. apiṭa pen kena lōkayak nætivā issellā dænaganna ōnē. mē læbicca hariya hon̆daṭa mæti karma vipākayakin yantā mærennē nætuva innē. ē ṭika hon̆daṭa mæti apiṭa nivan dakina kiyalā dænaganna ōnē. kalpanā karanna oluvak tiyenavā tava aṁśa bhāgaya hædilā hiṭiyā kamak nǣhæ oluvak tiyenavā nam kalpanā karanna maṭa ē ṭika æti nivan dakinna eka tērum ganna ōnē. leda næti lōkayak, dukak næti lōkayak sænasumē taman huratal karana lōkayak ehema nǣ kohevat ehema ekak nemeyi lōkē kiyannē.
그러니 우리가 nibbāna를 보는 것은 그렇게입니다. 의지처 없는 세상을 의지처로 만들어서 nibbāna를 볼 수는 없습니다. 의지처 없는 세상을 버리고 들러붙지 않아 nibbāna를 볼 마음이 있을 뿐입니다. 우리가 원하는 대로 할 수 있는 세상은 없습니다. 우리에게 맞추어 주는 세상은 없다는 것을 먼저 알아야 합니다. 얻은 이만큼으로도, kamma vipāka 덕에 간신히 죽지 않고 있는 이만큼으로도 nibbāna를 보기에 넉넉하다는 것을 알아야 합니다. 생각할 머리가 있다면, 몸 반쪽이 마비되어 있어도 괜찮습니다. 생각할 머리가 있다면 그것으로 nibbāna를 보기에 넉넉하다는 것을 알아들어야 합니다. 병 없는 세상, 괴로움 없는 세상, 편안함 속에서 나를 어루만져 주는 세상 — 그런 것은 어디에도 없습니다. 세상이란 그런 것이 아닙니다.
apiṭa santōsaya denna prahaṁsā karanna lōkayak hædilā næhæ. lovturā budurajāṇan vahansēlā occara lovturā buduvilā prahaṁsā karanna lōkayak hædunnē næhæ. nindā karannā gaha nāgōva saṁgāmē cāpātō paṭiṁsaraṁ ativākayan tiṭikvissan dussīlōhi bahujjanō kiyalā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā. mama hari saṁgrāmīṭa
우리에게 기쁨을 주고 칭찬해 주려고 생긴 세상은 없습니다. lokuttara의 Buddha들께서 그토록 lokuttara Buddha가 되셨어도, 칭찬해 주려고 생긴 세상은 없었습니다. ‘Ahaṃ nāgova saṅgāme cāpāto patitaṃ saraṃ, ativākyaṃ titikkhissaṃ, dussīlo hi bahujjano’라고 Buddha께서 설하십니다.
vahansē dēśanā karanavā. mama hari saṁgrāmīṭa bæhækut hæma pættema ina pāraval kāgena pasubahinna nætuva issarahaṭa yanavā vagē mē daham saṁgrāmaya tuḷa issarahaṭa yanavā. lōkayaṭa ehāpatakadilā bohō janayāgē vacanaya næpiti ī paharaval kāgena yannē nindā pahāra. sænasuma
‘나는 싸움터에 들어간 코끼리가 사방에서 화살을 맞으면서도 물러서지 않고 앞으로 나아가듯, 이 dharma의 싸움터에서 앞으로 나아간다.’ 세상에 나와 많은 사람들의 말이라는 화살을 맞으며 가셨습니다. 업신여김의 화살이었습니다.
paharaval kāgena yannē nindā pahāra. sænasuma dena budurajāṇan vahansēṭa pahaḷa velā hiṭiyē nǣ ē kālē. ada inna antima dussīla hāmuduruvenṭa īṭa vaḍā minissungē prahaṁsā hamba venavā. lovturaha budurajāṇan vahansēṭa īṭat anta ēvā tamayi lōkayen hamba vuṇē. api hitanna sāhityakārayō liyā tiyena potēna tiyennē. budurajāṇan vahansēṭa mahā prahaṁsā kaḷā kiyalā.
그때 Buddha께 편안함을 주는 일은 없었습니다. 오늘날 가장 계를 어기는 스님도 그보다 더 사람들의 칭찬을 받습니다. lokuttara의 Buddha께서 세상에서 받은 것은 그보다 더 모진 것이었습니다. 우리는 문학하는 이들이 쓴 책에 있는 대로 Buddha께서 크게 칭찬받으셨다고 생각합니다.
tun māsayak yavahā vaḷan̆da vaḷan̆da hiṭiyā kannu nada bonnavada kavuda pasa kiyalā bala ekkenek hiṭanē ē gamin 500 bhikṣūn vahansēṭa kara tun māsā barakina hiṭiya. balanna giyāda kavuda? ada hāmuduruvenek kælayek galla lanaka innavā kivvā nam ehema gama yanna nædda. gamin deke paṁguvā yanavā davas dekak kanakoṭa ārāṇya hadalā dennam oba vahansē dānegi dennā. lovturā budurajāṇan vahansē maharaharahatan vahansēlā 500k kælēka hiṭiyā. gamē eka minihekak giyē næhæ avurudu tun māsayak yanakaga vatura podak denna. ōva hambavecca hærakin.
석 달 동안 보리만 드시며 지내셨는데, 드셨는지 마셨는지 누가 와서 들여다본 사람이 그 마을에 한 사람이라도 있었습니까? 500 bhikkhu와 함께 석 달을 고생하며 지내셨습니다. 누가 보러 갔습니까? 오늘날 어떤 스님이 숲속 바위굴에 있다고 하면 마을 사람들이 가지 않겠습니까? 마을의 절반이 이틀 만에 가서 ‘araññā를 지어 드리겠습니다, 스님께서는 dāna를 받으러 오십시오’ 합니다. lokuttara의 Buddha께서 큰 arahant 500분과 함께 숲에 계셨는데, 석 달이 지나도록 마을 사람 하나 물 한 방울 드리러 가지 않았습니다. 그런 대접을 받으셨습니다.
unvahansē vaḍanakoṭa māgandhi kiyana vamini minissunṭa ugalā hitam ohuṭa vatura podak denna epā gamin lidakin vatura podak ganna bahapiyāva lin kiyalā dāpivak piduru kivvā. lin valaṭa piduru vevvā. vakkaḍak æladakvat tibbē næhæ vatura poḍak pēnna. vatura padak mē gamen denna epā kivvā. sajānā aragena hada visavak velā budurajāṇan vahansēṭa oya jātiya vara nam dunnā.
그분이 가실 때, Māgandiyā라는 여인이 사람들에게 뇌물을 주어 ‘그에게 물 한 방울도 주지 마라, 마을 우물에서 물 한 방울도 길어 가지 못하게 하라’ 하고 우물에 짚을 채우게 했습니다. 우물에 짚을 채웠습니다. 물 한 방울 보이는 도랑이나 개울도 없었습니다. ‘이 마을에서는 물 한 방울도 주지 마라’ 했습니다. 그렇게 Buddha께 그런 일들을 겪게 했습니다.
api hitānna budurajāṇan vahansē kenek nemeyi jīvamānava væḍihiṭiyē. apramāṇava manussayengē enna duk ivasagena ēvayen kampāvaṭa pat vennē nætuva sælennē nætuva kotana hari læbicca senaka in̆dagena mē vaṭinā dharmaya vaṭinākama dækalā gnānavantayaṭa tērum ganillā kiyalā dharmayak dēśanā kaḷā.
우리는 Buddha께서 실제로 살아 계셨던 분이 아닌 것처럼 생각합니다. 그분은 사람들에게서 오는 헤아릴 수 없는 괴로움을 견디며, 그것에 흔들리지도 떨리지도 않고, 어디든 얻은 자리에 앉아 ‘이 값진 dharma의 값어치를 보고 지혜로운 이들은 알아들어라’ 하며 dharma를 설하셨습니다.
unvahansēṭa puṭuvak nǣhæ ada nam dharma dēśanā karanna puṭuvak ada dunaṭa budurajāṇan vahansēṭa puṭuvak hambavunē næhæ kælē galluḍi vidi dēśanā karana kalāāsuragin tamayi budurajāṇan vahansēṭa dharmāsanayak dunnet avurudu 25k giyāṭa passē. unvahansēgē dharmaya vaṭinākama lōkayā dækalā unvahansē piriṇum pāna kālē enakoṭa tamayi ṭikak duraṭa hari saṁghayāṭa salakanna paṭan gattē.
그분께는 의자가 없었습니다. 오늘날에는 dharma를 설하라고 의자를 내드리지만, Buddha께서는 의자를 얻지 못하셨습니다. 숲속 바위 위에서 설하셨습니다. Kalāsura라는 이가 Buddha께 dhammāsana를 드린 것도 25년이 지난 뒤였습니다. 세상이 그분 dharma의 값어치를 보고, 그분께서 parinibbāna에 드실 때가 되어서야 saṅgha를 조금이나마 돌보기 시작했습니다.
vaṭinā dahamak nemetu velā tiyennē kiyalā dænagattā. hæbæyi antima mohotēdī ānanta vatura ṭikak dennakō.
값진 dharma가 나타났다는 것을 알았습니다. 그러나 마지막 순간에 ‘Ānanda, 물을 좀 다오.’
kavuda vaturada dekak dinna ḷan̆ga hiṭiyē? kōṭi kiyā rahatan vahansēlā hiṭiyada āryō hiṭiyada ē padava hiṭapu āryan atarē bhikṣu bhikṣunī upāsaka upāsikāgena siv pirisak hiṭiyā. antimaṭa hæramiṭiyak aragena hædama 16k vitara yodun 16k vitara payin gihillā payin gihillā hiṭan antiṭa maga in̆da in̆da vatura tevā ānanda vatura ṭikak denna. svāmīnyāṭa kukkuṭa adiya tava poḍṭak hitaraha yaṁku mē vatura hon̆dē.
물 한 모금 드릴 사람이 곁에 누가 있었습니까? 수억의 arahant, ariya들이 있었습니까? 그때 있던 ariya들 가운데에는 bhikkhu, bhikkhunī, upāsaka, upāsikā의 네 무리가 있었습니다. 마지막에 지팡이를 짚고 열여섯 yojana쯤을 걸어서, 걸어가시다가 길에서 쉬고 쉬며 ‘Ānanda, 물을 좀 다오’ 하셨습니다. ‘스님, Kakuttha 강이 조금만 더 가면 있습니다. 그 물이 좋습니다.’
hæbæyi īṭa passē nam divyā brāhmayō vatura aragena innavā koccara dannē næti. ēvā hiṭan tiya minissu genahallā dāna pat goḍa gæhapu asatdr̥ṣasa mahā dāna dunnā.
그런데 그 뒤로는 deva와 brahmā들이 물을 들고 서 있는 것이 얼마인지 모릅니다. 사람들은 dāna를 산더미처럼 가져와 asadisa라는 큰 dāna를 올렸습니다.
antimayi vayasaṭa gihillā 8 varut dækalā piraṇivan pānna giya budurajāṇan vahansēṭa æpa upasthāna kara eka gihiya hiṭiyada kiyalā raja kenek pat karāda kavuruvat yannakō mē apiṭa meccara udav karapu apē mahā śāstr̥n vahansēṭa udav karanna menna rājya pālakayaṭa rājya sēvakayō ṭika yevvada kavuruvat sækavaraṇayaṭa æhuvada
마지막에 여든 살이 되어 parinibbāna에 드시러 가는 Buddha를 시중든 재가자가 하나라도 있었습니까? 어떤 왕이 사람을 세웠습니까? 누가 ‘가라, 우리를 이토록 도와주신 우리의 큰 스승을 도와 드려라’ 하며 나라의 관리들을 보냈습니까? 누가 돌보아 드리겠다고 물었습니까?
ānanda yanna læhænnaka ko sivura depaṭa dā hiṭa nātara poṭa namalā haṭam pættaṭin dānnaka maṭa idaganna kō āsanē ara tevura dā ārana pipāsayi. vatura ṭikak gēnna.
‘Ānanda, 가사를 네 겹으로 접어 한쪽에 깔아 다오. 내가 앉을 자리를. 목이 마르다. 물을 좀 가져오너라.’
svāmīni [ugura kǣrīma] vatura bora velā. ganna vidihaknē. ānan vahansē pisā āyi gihillā balanna svāmīni tavat vatura bora velā. bora vatura tiyennē bonnaḍa bæri. tunveni vatāvaṭa giyāma pædilā ati vecca vatura ṭiya gena ahalā tiyena dunā svāmīni mē vatura pædiccā tiyenavā.
‘스님, [목을 가다듬음] 물이 흐려져 있어 뜰 수가 없습니다.’ Ānanda 존자께서 다시 가 보고 ‘스님, 아직도 물이 흐립니다. 흐린 물이라 마실 수 없습니다.’ 세 번째로 가니 맑아진 물을 떠 와서 ‘스님, 이 물은 맑아졌습니다’ 했습니다.
dæn apacciyē apē mahānāyaka ōnē næha. sāmānyayen hāmuduruva kenekuṭa amāruvak vunāṭa passē kī denek kæpasthāna karanna dāyaka maṇaḍalayak innavada? maḍa vatura bonna nemeyi. ehaḷama ēvā genak denna. siyahelama ihena rōhallaṭa geniyanna tiyena ihaḷama pasthānaya karanna
오늘날 같으면 우리 mahānāyaka까지 갈 것도 없습니다. 보통 스님 한 분이 아프면, 시중들 dāyaka 모임이 몇이나 있습니까? 흙탕물을 마시게 하는 것이 아니라 가장 좋은 것을 가져다드리고, 가장 좋은 병원으로 모시고, 가장 좋은 시중을 들어 드립니다.
ada inna sāmānya kuḍā kuḍā maṭṭamē śrāvakayan vahansē namaṭa oyaṭa vaḍā sampat hambavenavada? apē tun lōkāgara budupiyāṇan vahansēṭa hamba vuṇā. hæbæyi sāhitya budupiyāṇan vahansē nam hambavelā tiyenavā bohoma ehaḷin eḷipata mitivayeyi, uḍipatana nam uḍayeyi usmīti samavayayi. samidu nonæmīma geṭa væḍamayi.
오늘날 있는 보통의 작은 sāvaka 스님 한 분이 그보다 더 많은 것을 얻지 않습니까? 세 세계의 스승이신 우리 Buddha께서는 그런 것을 얻으셨습니다. 그러나 문학 속의 Buddha께서는 아주 높게 대접받으셨습니다. 문지방은 낮아지고 윗틀은 높아져 몸을 굽히지 않고 집에 드셨다고 합니다.
keḷavarak nǣ. ē mæṇik kiyana ē vagē bahinavā brahmaya sēsā allagena śrīdīnē vagē devivaru venavā sēsat allagena sattaran vagē budurajāṇan vahansē saṁkāsa pulak dāvāgena varina. itin koyi idiya māt budu velā
끝이 없습니다. 보석이 쏟아지고, brahmā들이 일산을 받쳐 들고, deva들이 일산을 받쳐 들고, Buddha께서는 그렇게 행차하셨다고 합니다.
varina. itin koyi idiya māt budu velā misak nahava tiyenna poḍi væradda budun vahansē tiyannē sælaki
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
hæbæyi budurajāṇan vahansēṭa vecca ēvā ē kālē vecca siddhiya æhæra dakka næha budu deyi hāmuduruvō vennē budu venavā tiyā. ē væḍēṭa nam bahiṭa mama hitannet nǣ kiyanavā.
그러나 그때 Buddha께 일어났던 일들을 보았다면, Buddha가 되기는커녕 스님조차 되지 않을 것입니다. ‘그런 일에는 나서 볼 생각도 없다’고 할 것입니다.
mohana kaliiyādamē nindā pahasa keḷavarak næta kapara kōṭik labanna vilā mærilā yanakamma meccara sæpak karanna monavada maṭa dennē sæpa sampat bayinna taram bayinavā. nindā karanavā.
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)
ēka bamanek ævidilā kavuda metana budhiya in̆dilā tiyennē kiyalā æhuvē. unvahansē biduru mæsagē budhiya in̆dalā. giyāṭa passēnavā kavuda metana budiya hæṭiyē? ara bhavat gautama kiyannē unvahansē væralā hiṭiyē.
한 brāhmaṇa가 와서 ‘여기서 누가 잤느냐’고 물었습니다. 그분께서는 풀자리 위에서 주무셨습니다. 떠나신 뒤에 ‘여기서 누가 잤느냐’ 하니, ‘저 bhavaṃ Gotama라는 분께서 누워 계셨습니다’ 했습니다.
anē maṭa budadhiya hiṭapu dækka ekat mayi kālē nikā. budhiya ahiṭapu dakina ekat eyā ē manasayak tiya budhiya hiṭiya dækka nam ē budhiya haṭuva āsanaya dakina ekat maṭa kālika nikamak kiyalā hitenavā kiyalā bænlā yanna giyalā. bohoma
‘아, 그가 잔 자리를 본 것만으로도 나에게는 재수 없는 일이다. 그가 누웠던 자리, 그 자리를 보는 것만으로도 재수 없다는 생각이 든다’ 하고 욕을 하며 가 버렸다고 합니다.
kiyalā bænlā yanna giyalā. bohoma budurajāṇan vahansēṭa dunna sampanna api ada koheda innē? buddha pratimā vahansēṭa karanavā edā budurajāṇan vahansēṭa sampattiyen oyāgē dahas guṇayak. kōṭi guṇayak.
Buddha께서 받으신 대접이 그 정도였는데, 오늘날 우리는 어디에 있습니까? 오늘날 Buddha 상에 바치는 것은 그때 Buddha께서 받으신 것의 천 배, 억 배입니다.
itin namut budubhava kiyana ekat budubhava labanna tibicca amāruvat ēken lōkayāṭa yahapata karanna unvahansē einda vehesat menna mēvā bin̆dagenat upēkṣā sahagatava lōkayē dayāven karaṇāven kaṭayutura uttamayan vahansē namakgē guṇayayi uttama budu guṇaya kiyannē dækka davasaṭa budu guṇa dakinna.
그러나 Buddha가 된다는 것, Buddha가 되기까지의 어려움, 그것으로 세상을 이롭게 하려고 그분이 겪으신 수고, 이런 것들을 견디어 내며 upekkhā로 세상을 위해 dayā와 karuṇā로 일하신 거룩한 분의 덕 — 그것이 거룩한 Buddha의 덕이라는 것을 본 날, Buddha의 덕을 봅니다.
anna budu guṇa hariyaṭa dækka nam anē mama mē lōkē monavā læbuṇaṭada kampā vennē? budu guṇa ma daranavānam ē man̆du guṇa daranavā nam ē san̆gaguṇa nam daranna mē nihatamānī cām jīvitaya nemeyi ēguṇagē guṇaya. ēvaṭa akampayava daranavanē akampayava ivasanavanē. ēkanē guṇa kiyannē. ehenam ē guṇayaṭa pat vena mamat
Buddha의 덕을 제대로 보았다면, ‘아, 내가 이 세상에서 무엇을 얻는다고 흔들리겠는가’ 합니다. Buddha의 덕을 지니고, dharma의 덕을 지니고, saṅgha의 덕을 지닌다면 — 이 겸손하고 소박한 삶만이 그 덕이 아닙니다. 그런 것들에 흔들림 없이 지니고 흔들림 없이 견디는 것, 그것이 덕입니다. 그러니 그 덕에 이르려는 나도 견뎌야 합니다.
ivasīmē yuttayi. mærena dāka mæriccāra salakana dāka salakapuvā baḍigina inakam hiṭapu ēvayen kampāvaṭa pat vennē nætuva lōka hæṭi mēkayi kiyā dænagena athæri novæḍiyanakaṭa hita tibbānam menna mēkayi budu guṇa daham guṇa san̆gaguṇa kiyā tǣrum gatta davasaṭa nivan dakinavā tuurum guṇa dækka. ōka atharalā ivelā amutu sundara lōkayak mavāganna. giyā yana tākkāla mokada vennē? amudu lōkayaka innavā tunruvan guṇa hitalā.
죽는 날이면 죽으라지, 대접받는 날이면 대접받으라지, 배고프면 배고픈 대로 — 그런 것들에 흔들리지 않고, 세상의 모습이 이렇다고 알고 버리고 들러붙지 않는 쪽에 마음을 두었다면, 이것이 Buddha의 덕, dharma의 덕, saṅgha의 덕이라고 알아들은 날 nibbāna를 보고 세 보배의 덕을 본 것입니다. 그것을 버려두고 낯선 아름다운 세상을 지어내러 가는 동안에는 어떻게 됩니까? 세 보배의 덕을 생각한다며 낯선 세상에 살게 됩니다.
dharmaya hariyaṭa tērum ganna. etakoṭa yathārthaya mi.
dharma를 제대로 알아들으십시오. 그러면 참모습이…
davasē dēśanā avasthāva hun̆gak dura ikma giyā anumōdanā siddha karalā davasē kaṭayutu siddha karamu.
오늘 설법 시간이 많이 넘었습니다. anumodanā를 하고 오늘의 일을 이어 가겠습니다.
[ugura kǣrīma] pætta ka mokakda
(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)