와하라까 코리아
CD016-14

CD016 · 14번째 · 1시간 59분 · 원문 녹음

dharma desanā

ධර්ම දේශනා.

ada apiṭa praśna goḍak læbilā tiyenavā api viśēṣa buddha dēśanāvak mē ānāpānasati bhāvanāva gæna væḍi vistarayak vigraha karanna balāporottu vunē. namut api balamu ēkaṭa idā kaḍalā tiyena avasthāva gæna mē suḷu praśna vaśayen hun̆gak evalā tiyena nisā api hiṭiyat puḷuvan taramak ganna balamu.

오늘 저희에게 질문이 많이 들어왔습니다. 저희는 특별한 붓다의 가르침인 ānāpānasati bhāvanā를 더 자세히 풀어 드리려고 했습니다. 그런데 그 사이에 작은 질문들을 많이 보내왔으니, 할 수 있는 만큼 다뤄 보겠습니다.

ehenam api koyi taram baṇa æsuvat satiya pihiṭannē nættē æyi? satiya pihiṭīmaṭa kaḷa yutu karuṇa kumakda? dæn api udēvaluvet vigraha kaḷē oya ṭikamayi.

그러면, 우리가 아무리 baṇa를 들어도 sati가 서지 않는 것은 왜입니까? sati가 서려면 무엇을 해야 합니까? 오늘 아침에도 바로 그것을 풀어 말했습니다.

baṇa æhuvaṭa hariyannē næhæ. ahapu dēṭat anukūlava hita kaya vacanaya pihiṭavalā kaṭayutu karana hæṭi api dæn vigraha kaḷā. tamā tuḷa rāgaya, dvēśaya, mōhaya nægenavada? paḷamu nægenna balanna ōnē lōbhaya, dvēśaya, mōhaya [ugura kǣrīma] lōbhaya, dvēśaya, mōhaya anuva māla ḷan̆ga læbenavada kiyalā tamāgē manā sihiyakin in̆dalā tamā karana kiyana hitana dēval piḷiban̆dava avadhānayen in̆dalā ē tuḷin tērum ganna ōnē. mēka

baṇa를 듣기만 해서는 안 됩니다. 들은 것에 맞게 마음과 몸과 말을 세워 행하는 법을 방금 풀어 말했습니다. 자기 안에 rāga, dosa, moha가 일어나는지 보아야 합니다. 먼저 lobha, dosa, moha가 일어나는지 보아야 합니다. [헛기침] lobha, dosa, moha에 따라 움직이는지, 잘 깨어 있는 sati로 자기가 하고 말하고 생각하는 것들을 살피며 그것을 통해 알아야 합니다.

tuḷin tērum ganna ōnē. mēka puṁciḷamayakuṭak karanna puḷuvan deyak. mēkaṭa amutu igænīmak avaśya næhæ. ikkōlē yanna ōnē næhæ. ē vagē deyak praśnayak næhæ. ē kiyannē gatta ayaṭa kiyalā mē bādhakayakut næhæ. nogatta ayaṭa kiyalā bādhakayakut næhæ. æyi degollanṭa mē karaganna puḷuvan. eyā

이것은 어린아이도 할 수 있는 일입니다. 특별한 배움이 필요 없습니다. 학교에 갈 필요도 없습니다. 그런 것은 문제가 되지 않습니다. 배운 사람이라서 걸림이 있는 것도 아니고, 배우지 못한 사람이라서 걸림이 있는 것도 아닙니다. 둘 다 이것을 해낼 수 있습니다.

æyi degollanṭa mē karaganna puḷuvan. eyā tamā karana kiyana dēval dæn api balamu mē puṁci ḷamayek namut perak velāvakaṭa monavāhari væḍak karanna kiyalā ḷamayā vaṭaviṭa balanavā horen ē væḍē karanna. kavuruvat dakīda ehema nætnam ammā tāttā ehema eyida ehema balalā ehenam væḍa karana siritak tiyenavā. ē hon̆daṭama dannavā naraka væḍak hindana ē mē ammā tāttāyi dinavā āva gahanavā mē væḍē naraka hindā gahanavā vahinavā. ēka hindā horen væḍē karanavā.

사람이 하고 말하는 것을 한번 보십시오. 어린아이라도 어떤 때 무슨 일을 하려 하면 주위를 둘러보고 몰래 그 일을 합니다. 누가 보지 않는지, 엄마 아빠가 오지 않는지 살피고 나서 일을 하는 버릇이 있습니다. 그것이 나쁜 일인 줄 잘 알기 때문입니다. 엄마 아빠가 알면 와서 때리고, 나쁜 일이라고 때리고 꾸짖으니, 그래서 몰래 합니다.

itin ē puṁci ḷamarā tērenavā. namut ē ḷamayā ēka varada varada hæṭiyaṭa dækalā atharagata yutu deyak kiyalā ē tērum gænīmē nuvaṇa næti nisā. eyā anunṭa ohen hari ēka karanna balanavā. ēka tamayi kivvē kāṭavat kavuruvat hitumanna bæhæ. tamāma tērum ganna ōnē varada varada hæṭiyaṭa dækalā athara gænīma maṭama yahapatak venavayi kiyalā tērum aragena ehema karagattot mēbaṭa kavuruvat ææviliga aha inna ōnǣ tamangē væḍanna. tamanma tērum ganna ōnē. budu dahama

그 어린아이도 그것을 압니다. 그러나 그것을 잘못으로 보고 버려야 할 것이라고 깨닫는 지혜가 없어서 남이 모르게라도 하려 합니다. 그래서 누구도 남을 대신 깨우칠 수 없다고 한 것입니다. 스스로 깨달아야 합니다. 잘못을 잘못으로 보고 버리는 것이 나에게 좋다고 스스로 깨달아 그렇게 한다면, 여기에는 누가 지켜보고 있을 필요가 없습니다. 자기 일입니다. 스스로 깨달아야 합니다.

væḍanna. tamanma tērum ganna ōnē. budu dahama kiyannē tamanṭa nidahas cintanaya tuḷin nivan maga karā yana gamanak.

붓다의 가르침이란 자기의 자유로운 생각을 통해 nibbāna의 길로 가는 걸음입니다.

mēkaṭa igena gattaṭa bæhæ. igena gannavā kiyana eka vena maṁsayak dænagattā kiyannē anicca dukkha anatta vaśayen tun lōkaya ina siyalu lōkaya dænagænīma. īṭa passē enavā tīraṇayak mē

이것은 배워서 되는 것이 아닙니다. 배운다는 것은 다른 일입니다. 안다는 것은 anicca, dukkha, anatta로서 세 세계, 곧 온 세상을 아는 것입니다.

lōkaya dænagænīma. īṭa passē enavā tīraṇayak mē lōkē haṭagatta hæmak æhakma vipariṇāmayaṭa pat velā yanavā vænasilā yanavā maṭa hon̆dayi kiyalā allaganna hæn̆denna bæn̆denna ekakvat vaṭinā deyak mē tuḷa næhæ. kavadā hari mēvā æsuru karana tāk kālē rāga gini, dvēśa gini, mōha genī nānākāra dāha duk karadara enavā. ēken midicca davasaṭa sænasumak venavā. mēka æturu kara hiṭiyā kiyalā kavadāvat mēken sadā sænasumak yahapatak udā vennē næhæ. kavadā hari gevilā yana ekak. menna mē tattvaya

그 뒤에 결심이 옵니다. 이 세상에 생겨난 모든 것은 하나도 빠짐없이 변해 가고 무너져 갑니다. 나에게 좋다고 붙잡고 들러붙고 묶일 만한 값진 것은 이 안에 하나도 없습니다. 이것들을 가까이하는 동안에는 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불, 온갖 괴로움과 어려움이 옵니다. 그것에서 벗어난 날에야 평안이 옵니다. 이것을 가까이하고 있었다고 해서 이것에서 영원한 평안이나 좋음이 오는 일은 결코 없습니다. 언젠가는 다 지나가 버릴 것입니다.

hari gevilā yana ekak. menna mē tattvaya mulin tērum gatta yamkisi kenek menna metanṭa pat vunāṭa passē eyāṭama tīraṇayak enavā. ehenam mama dæn kohoma hari mona vidihakin hari. mē ælīm bæn̆dīm valin ven venna ōnē. ēka mā visinma karagata yutuyi. mama ēvā æsuru karana tākkal ēka kerehi avasī kaṭayutu karana tākkal ēvaya ādīnava nobalā nivanē ānisaṁsa nætnam atrinna vælin midīmē ānisaṁsa nobalā maṭa mēkē karanna bæhæ kiyalā tērum aragattahama eyā dakinavā

이 처지를 먼저 깨달은 사람이 여기에 이르면 그에게 스스로 결심이 섭니다. '그렇다면 나는 이제 어떻게든, 어떤 방법으로든 이 들러붙음과 얽매임에서 떨어져야 한다. 그것은 나 스스로 해야 한다. 내가 그것들을 가까이하는 동안, 그것에 끌려 행하는 동안, 그 ādīnava를 보지 않고 nibbāna의 ānisaṃsa, 곧 얽힘에서 벗어나는 ānisaṃsa를 보지 않고는 이것을 해낼 수 없다.'

bæhæ kiyalā tērum aragattahama eyā dakinavā hæma velēma ælenna bæn̆denna hētu vena rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu vena yamak ætnam ēken midīmaṭa nam ēkē ādīnava balanna ōnē. ē pævætma ādīnava balanna ōnē. ēken venvīma nisā nidahasa ānisaṁsa balanna ōnē. menna mēka nitara nitara sihi karanna paṭan gattā nam menna mēka nivan maga. īṭa passē ohuṭa

그렇게 깨달으면 그는 봅니다. 늘 들러붙고 묶이게 하는 것, rāga와 dosa와 moha의 원인이 되는 무엇이 있다면, 거기서 벗어나려면 그 ādīnava를 보아야 합니다. 그것이 이어지는 일 자체의 ādīnava를 보아야 합니다. 그것에서 떨어짐으로 오는 자유의 ānisaṃsa를 보아야 합니다. 이것을 자주자주 떠올리기 시작했다면 바로 이것이 nibbāna의 길입니다.

menna mēka nivan maga. īṭa passē ohuṭa tiyenavā tīraṇayak enavā. itin ēka sihi kara hiṭiyā mēka ættayi mēka boruvayi kiya ekē hiṭiya bæ. mēka kriyātmaka karanna ōnē. kriyātmaka karannē kohomada? rāgayaṭa, dvēśayaṭa, mōhayaṭa yamak enavā nam tamanṭa ēka atharaganna puḷuvan maṭṭamē ekak nam kohomat mēvā aguṇayi mēvā kavada hari atharinna ōnē kiyalā dænagena ē taman kæmati ākārayen puḷuvan ākārayen ēkē hita kaya vacanaya ēkē mehe yavannak nætuva natara karanna ōnē. ēka prāyōgikava puhuru karanna ōnē.

그 뒤에 그에게 결심이 옵니다. 그런데 그것을 떠올리며 '이것은 참이고 이것은 거짓이다'라고만 하고 있을 수는 없습니다. 이것을 실제로 행해야 합니다. 어떻게 행합니까? rāga, dosa, moha로 이끄는 무엇이 오면, 그것이 자기가 내려놓을 수 있는 정도라면, 어차피 이것들은 해롭고 언젠가는 버려야 한다는 것을 알고, 자기가 원하는 방식, 할 수 있는 방식으로 마음과 몸과 말을 그쪽으로 보내지 않고 멈춰야 합니다. 그것을 실제로 익혀야 합니다.

mēka bæri deyak nemeyi. samahara dēval venavā samahara dēval amāru venavā. amāru deyak āpuma dīrgha lesa api menehi karanna purudu venna ōnē. dæn ēka ānāpāna satiya vigraha karanakoṭa oya ṭika vigraha venavā.

이것은 못 할 일이 아닙니다. 어떤 것은 되고 어떤 것은 어렵습니다. 어려운 것이 오면 오래도록 곰곰이 살피는 버릇을 들여야 합니다. ānāpānasati를 풀어 말할 때 바로 그 부분이 풀이됩니다.

itin anna ē vidiyaṭa purudu karena kaṭayutu karagena yanakoṭa yaṁ kiṁci samudaya dhammaṁ sabbantaṁ nirōdha dhammaṁ kiyana mē dharmaya væṭahicca dārakinavā daham æsa pahaḷa vuṇā sōvān phalayaṭa patvuṇā.

그렇게 익혀 가며 해 나가다 보면 'yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ'이라는 이 dharma가 깨쳐지고, dharma의 눈이 열려 sotāpatti-phala에 이릅니다.

dæn mēka kavuruvat dænaganna ōnē næ. taman dænaganna ōna. mē lōkē yam deyak haṭagattā nam samudaya dharmayak nætnam udā vū dharmayak ætnam. ēvā ravun gahanna særisaranna vaṭinā dēval nemeyi. ēka hon̆dayi kiyalā yali yali pavatvanna vaṭinā dēval nemeyi. menna mē dharmaya dahama æsa pahaḷa vuṇāganna menna mē ṭika tērum gattā.

이제 이것은 다른 누가 알 필요가 없습니다. 자기가 알아야 합니다. 이 세상에서 무엇이든 생겨났다면, samudaya-dhamma, 곧 일어난 dharma가 있다면, 그것들은 빙빙 돌며 헤맬 만한 값진 것이 아닙니다. 좋다고 거듭거듭 이어 갈 만한 것이 아닙니다. dharma의 눈이 열렸다는 것은 바로 이것을 깨달았다는 것입니다.

hæma tænakama tripiṭakaya penna tiyannē sōvān phalaya prakāśa karana avasthāva gæna. ēka avabōdha vecca dē gæna. ē tænat ara væṭahuṇu ākāraya budurajāṇan vahansē pennanavā. yaṁ kiṁci samudaya dhammaṁ sabbantaṁ nirōdha dhammanti kiyalā menna mē ṭika væṭahuṇā. oya væṭahicca pudgalayā daham æsa pahaḷa vecca sōtāpanna pudgalayek. ohu kavadāvat satara apāgata venna hētu næha.

Tipiṭaka 곳곳에 나오는 것은 sotāpatti-phala를 드러내는 때, 곧 깨친 것에 대한 이야기입니다. 거기서도 붓다께서 그 깨친 모습을 보여 주십니다. 'yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ti', 바로 이것을 깨쳤습니다. 그렇게 깨친 사람은 dharma의 눈이 열린 sotāpanna입니다. 그는 결코 네 apāya에 떨어질 까닭이 없습니다.

itin menna mē ṭika api tērum ganna ōnē. samudaya dharma kiyannē monavada? saṁ udaya samudaya saṁ kiyannē mē ekatuvak udā karanavā nam matu kara gannavānam. ara æta kiyana haratē nætuvayi api ōka gattē.

그러니 우리는 이것을 알아야 합니다. samudaya-dhamma란 무엇입니까? saṃ과 udaya, 곧 samudaya입니다. saṃ은 모임을 뜻하니, 모임이 일으키고 드러낸다는 것입니다. 우리는 그것을 '있다'는 뜻 없이 받아들였습니다.

æta kiyana ekak tuḷa api pihiṭiyē næ. yam yam dēval hētu karagena yamak goḍanægenavā. saṁ ekatu vīmē saṁhavat ekatuva nisā udā vuṇā yamkisi deyak. gonnægilā goḍægilā matu vuṇā. ēkaṭa api matayak tiyāgattā. ēkaṭa sammataya kivvā. sammata valin tamayi api mē lōkē hæmadēkaekema katā karannē. hæma davya bhuvā satva pudgala davya asvādīnna namak tibbānam ē ekatuvaṭa tiyāgatta ektarā mattayak tamayi api pihiṭāgannē.

'있다'는 것 안에 우리는 서 있지 않았습니다. 이런저런 것들을 원인으로 하여 무엇이 쌓아 올려집니다. saṃ, 곧 모임 때문에 어떤 것이 일어났습니다. 쌓이고 쌓여 드러났습니다. 우리는 거기에 하나의 생각을 붙였습니다. 그것을 sammuti라고 했습니다. 우리는 이 세상 모든 것을 sammuti로 말합니다. 모든 물건, 중생, 사람 따위 무엇이든 이름이 있다면, 그것은 그 모임에 붙인 하나의 생각일 뿐이며 우리는 거기에 기대어 섭니다.

[ugura kǣrīma] sāmūhikava haṭagatta ēvā ekak hā samānava hitāgattaṭa daṭa passē ēka matayak nisā ættak nemeyi. ēka ættak kiyalā boruvakaṭa rævaṭunā.

[헛기침] 함께 모여 생겨난 것들을 하나인 것처럼 여긴 뒤로, 그것은 생각일 뿐이니 참이 아닙니다. 그것을 참이라고 여겨 거짓에 속았습니다.

namut api bhāvitā karana lōkaya tuḷa boruven geniyana lōkaya tuḷa boruvenma yanna ōnē avasānayē dakvā itin karanna deyak næhæ. pera boruva allagattanna. piriinuvan pānaya kavakda rahatan vahansēt ōka biraṇuvan pānatā allagatta boruva ataraganna bæhæ goḍak deyak næhæ yanavā. ē boruva tamayi kaya. hita kaya

그러나 우리가 쓰는 세상, 거짓으로 굴러가는 세상 안에서는 끝까지 거짓으로 가야 합니다. 어쩔 수 없습니다. 예전에 붙잡은 거짓입니다. parinibbāna에 들기까지는 arahant께서도 parinibbāna까지 붙잡은 그 거짓을 버릴 수 없습니다. 그 거짓이 바로 몸입니다. 마음과 몸입니다.

itin ēkaṭa karanna deyak nǣhæ eka vipāka vaśayen enavā. boruvē vipākaya vin̆da vin̆da hiṭapa itin antima venakam monavā karannada kiyalā innavā.

그러니 거기에는 어쩔 도리가 없습니다. 그것은 vipāka로 옵니다. 거짓의 vipāka를 겪고 또 겪으며, 마지막까지 '어쩌겠나' 하고 지냅니다.

matu boruvak goḍanāgapu næti nisā maṭa matu vipākayak boru vipākayak ennē næti nisā gatāyi hitayi dekama næti davasak ena bava dannavā idiriyaṭa anna ē davasa nakan allagata varaduvē duk vēdanā sahitamayi mēka rassanaya karanna ōnē pōṣaṇaya karanna ōnē mēkaṭa kanna bonna denna ōnē jarā suddha karanna ōnē. horanna deyak næhæ itin allagatta eka mærana eka vitana ōka tiyennē. edāva nikan karaganna chanda rāgayen torava ē kaṭayutu karagena yanavā. anna etenṭa

앞으로 새 거짓을 쌓지 않았으니 앞으로 거짓의 vipāka가 오지 않기에, 몸과 마음 둘 다 없는 날이 올 것을 압니다. 그날까지는 예전에 붙잡은 잘못 때문에 괴로움과 아픔을 지닌 채 이것을 지키고 먹여야 합니다. 먹고 마실 것을 주어야 하고 더러움을 씻어야 합니다. 더 찾을 것은 없습니다. 붙잡은 것이 죽을 때까지만 그것이 있습니다. 그날까지 chandarāga 없이 그 일들을 해 나갑니다.

torava ē kaṭayutu karagena yanavā. anna etenṭa patvena turu apē gamana avasānayak nǣ. kaḷa yutu siyalla karalā ivarayi brahmacariyāva pūrṇaya karā matu karanna deyak næhæ mē ṭikayi karanna tiyennē. mīṭa passē tiyana mærinakan ohē naæṭiyaṭa jīvat vena eka vitarayi kiyalā antimaṭa dakina davasak enavā. mehen ehāṭa horanna

거기에 이를 때까지 우리 걸음에는 끝이 없습니다. '할 일을 다 마쳤다, brahmacariya를 다 이루었다, 더 할 것이 없다, 할 일은 이것뿐이었다, 이제부터는 죽을 때까지 그냥 그렇게 살아가는 것뿐이다'라고 마지막에 보게 되는 날이 옵니다.

dakina davasak enavā. mehen ehāṭa horanna deyak næhæ. keles in̆dalā ivarayi. maṭa allaganna deyak, æddicca deyak, bæn̆dicca deyak mē lōkē næhæ dæn. mē kaya gænavat næhæ. pævætmak gænavat lōkē inna pudgalayek gænavat næhæ. haṭagatta okkoma væsilā yana eka ætta. vipariṇāmayaṭa pat velā vænasilā yana eka dharmatāvaya. itin ēkoha kerilā ē yanavā nisā apiṭa allaganna deyak asānayaṭa pat velā sadahara duk pinn̆da inna ōnē kiyalā ēkut næhæ. koccara duk pinn̆dat

여기서 더 찾을 것이 없습니다. kilesa는 끝났습니다. 내가 붙잡을 것, 끌린 것, 묶인 것이 이제 이 세상에 없습니다. 이 몸에 대해서도, 존재에 대해서도, 세상의 어떤 사람에 대해서도 없습니다. 생겨난 모든 것이 사라져 가는 것이 참입니다. 변하여 무너져 가는 것이 dharma의 본성입니다. 그것이 다 그렇게 흘러가니 우리가 붙잡을 것이 없고, 실망에 빠져 늘 괴로움을 겪어야 하는 것도 아닙니다.

kiyalā ēkut næhæ. koccara duk pinn̆dat mēkaṭa maraṇayak tiyenavā. ehenam dukakma upannakam dukakma keḷavara venavā kiyalāna pennuvē ōkayi. onna ōka tērum gatta nam hariyaṭa antima phalaya tamayi arihat phalaya kiyannē sampūrṇa dænagatta. sōvān phalaya kiyannē ēkē dænagænīmē ārambhaya. atdækalā avasan kirīma tamayi dænagatta dēṭa anuva pratiphalaya labā avasan kirīma tamayi arihat phalaya kiyannē.

아무리 괴로움을 겪어도 이것에는 죽음이 있습니다. 그러니 괴로움만 생겨나고 괴로움만 끝난다고 보여 주신 것이 바로 이것입니다. 이것을 깨달았다면, 마지막 결실이 곧 arahatta-phala이며 온전히 안 것입니다. sotāpatti-phala는 그 앎의 시작입니다. 몸소 겪어 끝내는 것, 곧 안 것에 따라 결과를 얻어 끝내는 것이 arahatta-phala입니다.

dænagatta tiyena bhāva dænagattada kiyalā api dænaganna ōnē maṭa mē lōkaya kiyannē mokakda kiyalā issellā balanavā. lōkaya dænaganna krama api giya pāramu muvīṭa issellā dharma dēśanāvata vistara kaḷā. skandha vaśayen dænaganna puḷuvan, dhātu vaśayen dænaganna puḷuvan āyatana vaśayen dænaganna puḷuvan, paṭicca samuppāda vaśayen dænaganna puḷuvan mē muḷu lōkaya kiyana yamak æṭenavā. ē siyallama dænagænīmaṭa mehema krama kīpayak tiyenavā.

알아야 할 것을 알았는지 우리는 알아야 합니다. 나에게 세상이란 무엇인지 먼저 봅니다. 세상을 아는 길은 지난번 설법에서 자세히 말했습니다. khandha로 알 수 있고, dhātu로 알 수 있고, āyatana로 알 수 있고, paṭiccasamuppāda로 알 수 있습니다. 이 온 세상이라는 것이 그렇게 드러납니다. 그 모두를 아는 데 이런 몇 가지 길이 있습니다.

rūpa, vēdanā, saṁgnā, saṁkhāra, viññāṇa kiyana mē pahaṭa bedalā onna lōkema dænagatta hæki. ehen piṭas karakā lōkē pennanna næha. āpō dhātu, tējō dhātu, vāyō dhātu, paṭhi dhātu, ākāśa dhātu, viññāṇa dhātuyā dhātu hayakaṭa bedalā ehemat labāganna puḷuvan mē lōkaya kiyannē vicarayi.

rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라는 다섯으로 나누어 온 세상을 알 수 있습니다. 그 밖으로 세상을 보일 수 없습니다. āpo-dhātu, tejo-dhātu, vāyo-dhātu, paṭhavī-dhātu, ākāsa-dhātu, viññāṇa-dhātu, 이렇게 여섯 dhātu로 나누어서도 알 수 있습니다. 세상이란 그만큼입니다.

eham 18kaṭa bedalā cakkhu dhātu, rūpa dhātu, cakkhu viññāṇa dhātu, sōta dhātu, sabda dhātu, sōta viññāṇa dhātu, gāna dhātu, gandha dhātu, gāna viññāṇa dhātu, jivahā dhātu sasa dhātu, jivahā viññāṇa dhātu, kāya dhātu, poṭṭhabba dhātu, kāya viññāṇa dhātu, manō dhātu, dharma dhātu, manō viññāṇa dhātuma dhātu 18kaṭa bedalā haṭan gattā nam ēt oya muḷu lōkaya gænamayi kivvē. ovin ehā lōkayak panavanna bæ.

또 열여덟으로 나누어 cakkhu-dhātu, rūpa-dhātu, cakkhuviññāṇa-dhātu, sota-dhātu, sadda-dhātu, sotaviññāṇa-dhātu, ghāna-dhātu, gandha-dhātu, ghānaviññāṇa-dhātu, jivhā-dhātu, rasa-dhātu, jivhāviññāṇa-dhātu, kāya-dhātu, phoṭṭhabba-dhātu, kāyaviññāṇa-dhātu, mano-dhātu, dhamma-dhātu, manoviññāṇa-dhātu, 이렇게 열여덟 dhātu로 나누어 잡아도 그 역시 온 세상을 말한 것입니다. 그 너머의 세상을 세울 수 없습니다.

cakkāyatana rūpāyatana sōtāyatana saddhāyatana gānāyatana gandhāyatana jivhāyatana rasāyatana kāyāyatana poṭṭhabbāyatana manāyatana dharmayatana kiyalā āyatana mē haya haya depættē 12ṭa ven kara gattahama abhyantara āyatana hayayi bāhira āyatana hayayi kiyalā. oyin piṭasa atara lōkayak panavanna bæhæ. kotana hari yamek lōkayak panavanavā nam oya tuḷa panavanna ōnē. eha skandha vaśayen balāgattat muḷu lōken kiyannē mokakda balāgattā kiyalā dhātu vaśayen bæluvat puḷuvan āyatana vaśayen bæluvat puḷuvan.

cakkhāyatana, rūpāyatana, sotāyatana, saddāyatana, ghānāyatana, gandhāyatana, jivhāyatana, rasāyatana, kāyāyatana, phoṭṭhabbāyatana, manāyatana, dhammāyatana, 이렇게 āyatana를 여섯씩 양쪽 열둘로 나누면 안의 āyatana 여섯, 밖의 āyatana 여섯입니다. 그 밖에 다른 세상을 세울 수 없습니다. 누가 어디서든 세상을 세운다면 그 안에서 세워야 합니다. 그러니 온 세상이 무엇인지 khandha로 보아도, dhātu로 보아도, āyatana로 보아도 알 수 있습니다.

itin aviccā paccayā saṁkhārā, saṁkhāra paccayā viññāṇaṁ ādi vaśayen vena kriyāvaliyak tiyenavā lōkaya haṭaganna kriyāvaliyak. muḷu lōkema haṭaganna nam oya kriyāvaliya idirin haṭagannavā misāmi piṭa lōkayak haṭagannē næhæ. ehemat vigraha karalā dænaganna puḷuvan vigraha gnānayak tiyenavā paṭicca sampannavat dænaganna puḷuvan. koyi kramen hari dænagattahama antimaṭa ohuṭa tīraṇayak venavā. lōkē kiyannē meccara nam

또 avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ 하는 식으로 이어지는 다른 과정이 있습니다. 세상이 생겨나는 과정입니다. 온 세상이 생겨난다면 그 과정 안에서 생겨날 뿐, 그 밖의 세상은 생겨나지 않습니다. 그렇게 풀어서 알 수 있는 풀이의 앎이 있고, paṭiccasamuppanna로도 알 수 있습니다. 어떤 길로든 알게 되면 마지막에 그에게 결론이 납니다.

tīraṇayak venavā. lōkē kiyannē meccara nam pævætma tiyennē oya tuḷa nam. oya tuḷa kæmati sē pavatvanna puḷuvan ekakvat næti bava pēnavā nam ēka væṭahuṇa nam kæmati sē pavatvanna bæri ekak kæmati sē pavatvanna giyot asāhanayaṭa dukaṭa pat venavā misak. balāporottu vecca kenā parājaya velā hitan dharmatāvaya jalaya gæna vænasilā yanavā misak. kæmati næti dēṭa goduralā venasenavā misak. vena monavā karannada ēkē dharmatāvaya occara lōka dharmatāvaya kiyannē. ehenam ōkē allaganna koheda tiyennē tænak. haravat kiyalā ganna deyak tiyenavada? ehenam balanna kavun gahanna

세상이 이만큼이라면, 존재가 그 안에 있다면, 그 안에 마음대로 이어 갈 수 있는 것이 하나도 없음이 보인다면, 그것을 깨쳤다면 — 마음대로 할 수 없는 것을 마음대로 이어 가려 하면 실망과 괴로움에 빠질 뿐입니다. 바라던 사람은 지고, dharma의 본성대로 무너져 갈 뿐입니다. 원하지 않는 것에 먹혀 변해 갈 뿐입니다. 달리 무엇을 하겠습니까. 그것이 그 본성이요, 세상의 dharma 본성입니다. 그렇다면 거기서 붙잡을 자리가 어디 있습니까? 알맹이라고 잡을 것이 있습니까?

deyak tiyenavada? ehenam balanna kavun gahanna denak rōda gahanna deyak nǣha. nirōdha kiyannē rōdha nǣha kiyana eka. rōda nætnam ravun gahannē næ. ē vacana apiṭa āpu tamayi niyama arthaya gannā ravun gahanna

그렇다면 보십시오. 빙빙 돌 것, 바퀴를 돌릴 것이 없습니다. nirodha란 'rodha가 없다'는 말입니다. 바퀴가 없으면 빙빙 돌지 않습니다. 그 말이 우리에게 전하는 것이 참뜻입니다.

koheda ravun gahanna giyē api ahanavā atatya purudda geniyanavā. anna rōdha kiyannē særi

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

purudda geniyanavā. anna rōdha kiyannē særi saraṇava. særi saranna giyē koheda kiyana eka tāva kramen æhuvā. ravun gahanna giyē koheda

보십시오, rodha란 떠도는 것입니다. 떠돌러 어디로 갔느냐고 다시 물었습니다.

kramen æhuvā. ravun gahanna giyē koheda hæmatænama ravun gahalā ravun gahalā enavā metana kanna balāgena ti apē dava api mē āttilātalā ammalā rahatlā mē vidiyahaṭa ḷamanṭat mehema katā kiyanavā. gahak gānē ravun gahalā ravun gahalā on āvā. ravun gahalā kiyanna itin oba balamu ma kohēvā ravumak gæhuvē næha ma kelin giya kiyanna puḷuvan.

빙빙 돌러 어디로 갔습니까? 온 곳을 빙빙 돌고 돌다가 여기 와서 먹을 것을 기다립니다. 우리 할아버지 할머니들은 아이들에게도 이렇게 이야기를 해 줍니다. 나무마다 빙빙 돌고 돌다 왔다고. 빙빙 돌았다고 하면, 보십시오, '나는 어디서도 한 바퀴 돈 적이 없고 곧장 갔다'고 말할 수도 있습니다.

ma kohevā ekapārakā ravumak gæhuvē næha kiyanna puḷuvan. katāven pada pinapēna sammata yanna. namut ara gihillā āśvādayan balāporottu veyi rāga dvēśa mōha nisā særi saralā ēvā meyā piyamanāpa vaśayen æsuru karalā æsuru karalā eham āvaṭa passē api ōkaṭa kivvā kavun gæhuvā.

'나는 어디서도 한 번도 한 바퀴 돈 적이 없다'고 말할 수 있습니다. 말로는 sammuti대로 통하겠지요. 그러나 가서 맛을 바라고 rāga, dosa, moha 때문에 떠돌며 그것들을 좋고 마음에 든다고 가까이하고 또 가까이하다가 돌아오면, 우리는 그것을 빙빙 돌았다고 했습니다.

anna rōda kā rōda tibca tiyana taram avun gæhuvē. ēvā rōda ṭiya gæluvaṭa passē rōda nætnam nirōdhayi. kavun gæhilla ivarayi. næti karā kivvot ehema budu dahamaṭa gælapennē næ. api næti keravā nemeyi ravun gahana satara kaḷā.

그 바퀴, 바퀴가 있는 만큼 빙빙 돌았습니다. 그 바퀴를 떼어 낸 뒤 바퀴가 없으면 그것이 nirodha입니다. 도는 일이 끝났습니다. '없앴다'고 하면 붓다의 가르침과 맞지 않습니다. 우리는 없앤 것이 아니라 빙빙 도는 일을 멈추었습니다.

rāgaya, dvēśaya, mōhaya nisā ē væḍa karanna nætuva inna bæruvō innavā ēvama karanna hitenavā. yam dāsaka rāga akṣē nam, dvēśa akṣē nam, mōhakya nam edā ē vayā ravun gahannē nǣhæ. ēvā passē yannē næhæ. ē kaṭayutu karannē næha. karanna hētu næ. aā rōda næti nisā nirōdha vuṇā.

rāga, dosa, moha 때문에 그 일을 하지 않고는 못 배기는 사람들이 있고, 그것만 하고 싶어집니다. 어느 날 rāga가 다하고, dosa가 다하고, moha가 다하면 그날 그는 빙빙 돌지 않습니다. 그것들을 쫓아가지 않습니다. 그 일을 하지 않습니다. 할 까닭이 없습니다. 바퀴가 없으니 nirodha가 된 것입니다.

ēka taman dækka nam tamanṭa nirōdhaya pratyak pera maṭa mehema ravun gæhillak tibunē. mē mē adahas enakoṭa mē hæn̆gīma enaṭa āśvādayi kiyalā himanāpayi kiyalā hitalā ēvā æsuru karanna mama hiten kayen vacanaya kaṭayutu kaḷā.

그것을 자기가 보았다면 자기에게 nirodha가 눈앞에 드러납니다. '예전에 나에게는 이렇게 빙빙 도는 일이 있었다. 이런 생각이 들고 이런 느낌이 오면 맛있다, 마음에 든다 여기고 그것들을 가까이하려고 마음과 몸과 말로 행했다.'

ehema ē gaman gæhuvā. gaman giyā. satābaha karanna ekatu vuṇā. tarakārītvayanṭa bæssā. ēvā passē ham̆bā giyā. dæn hitena maṭa væḍak nǣha kiyalā. hitenavā vitarak nemeyi væḍak nǣhæ kiyalā hitalā ma ēka athæralāt ivarayi. ehenam kō ē passē tibicca karadaraya dæn. ēkut ma nidahas. ā nivana nivan suvayak

'그렇게 그 길을 다녔다. 갔다. 어울리러 모였다. 다툼에 빠져들었다. 그것들을 쫓아갔다. 이제는 그것이 나에게 소용없다고 여겨진다. 여겨질 뿐 아니라 소용없다고 여기고 그것을 버리기까지 마쳤다. 그렇다면 그것을 쫓던 괴로움은 지금 어디 있는가? 그것에서도 나는 자유롭다.'

ēkut ma nidahas. ā nivana nivan suvayak dækka nēda? mehema mehema ekin ekaṭa dækalā siyallen ohoma vidanam siyallenma iticca karadaren evanā siyallenma nidahas. menna chandarāgaya nidahas va nam lōkaya nisā api ham̆bāgiya duken nidahas vuṇā. æti karagatta duka ivarayi. nidāṭara dakinavā maṭa

아, nibbāna, nibbāna의 편안함을 본 것 아닙니까? 이렇게 하나하나 보아 모든 것에서 그렇게 겪으면, 모든 것에서 오는 괴로움에서 벗어나 모두에서 자유롭습니다. chandarāga에서 자유로워지면, 세상 때문에 우리가 쫓던 괴로움에서 자유로워집니다. 스스로 만들어 낸 괴로움이 끝났습니다.

æti karagatta duka ivarayi. nidāṭara dakinavā maṭa pera mehema dukak tibuṇā. mē canda rāgaya hevat ēka ælī bæn̆dī giya nisā maṭa ēka atharaganna bæruva mama taraha kara karā dan̆galamin noyek ākārayen vehesa vemin ē passē utsāhaya vivīrayen kaṭayutu kaḷā. ēvayē vehesa vin̆da vin̆dayi mama ēvā karagattē. namut maṭa velāvet harayekut næhæ. dæn ē yathārthaya

그는 분명히 봅니다. '예전에 나에게 이런 괴로움이 있었다. 이 chandarāga, 곧 그것에 들러붙고 묶였기에 나는 그것을 놓지 못해 화내고 버둥거리며 갖가지로 지치면서 그것을 좇아 애써 행했다. 그 지침을 겪고 또 겪으며 그것들을 했다. 그런데 나에게 남은 것도, 알맹이도 없다.'

velāvet harayekut næhæ. dæn ē yathārthaya dænagena mama ē passē yanna balāporottu okkoma ivira nisā maṭa utsāhayak, vīriyak, dæn̆gillak ē passē praśnayak maṭa næhæ. maṭa ēka praśnayak nemeyi dæn. ē praśnat maṭa næhæ. ætula icca praśna ē tuḷa innakam. ehenam mama ē nidahas læbuvanē ē deka tamāṭa tamā væṭahenavā. ēkāntayen ohuṭa phalayak tiyenavā.

'이제 그 참모습을 알고 그것을 좇을 바람이 다 끝났으니, 그것을 좇는 애씀도, 힘씀도, 버둥거림도 나에게 문제가 아니다. 이제 그것은 나에게 문제가 아니다. 그 안에 있는 동안에만 있던 문제들도 나에게 없다. 그렇다면 나는 그 자유를 얻었구나.' 이 둘이 스스로에게 깨쳐집니다. 그에게는 틀림없이 결실이 있습니다.

ohu nivana dækkā, duka dækkā dukaṭa hētuva dækkā. mē lōkaya kotana kavat sæpayi kiyalā sænasumak kiyalā allanna tænak nǣha kiyalā dækkāṭa passē lōkaya tuḷa dukak dækkā. ē dukaṭa hētuva dækkā. mē passē ham̆bā vena nisā mē chanda rāgayen āsāven ham̆bā vena nisā tamayi mēken midenna bæri. ēka nætnam mēken midenavā ēka hā sambandhaya næhæ. ē duka næha. ēka atdækkā. anugamanaya karalā ivalā mama metek atdækalā tiyenavā. issara mēvā passē gihillā mama meccara duk dāhayaṭa pat vuṇā kāyika mānasika vaśayen dæn ēken ma nidahas vuṇā. anna tamanṭa tērenavā. itin

그는 nibbāna를 보았고, dukkha를 보았고, dukkha의 원인을 보았습니다. 이 세상 어디에도 즐거움이요 평안이라고 붙잡을 곳이 없음을 본 뒤, 세상 안의 dukkha를 보았습니다. 그 dukkha의 원인을 보았습니다. '이것을 좇기 때문에, chandarāga와 욕심으로 좇기 때문에 여기서 벗어날 수 없다. 그것이 없으면 여기서 벗어난다. 그것과 이어짐이 없다. 그 괴로움이 없다.' 그것을 몸소 겪었습니다. '따라가 보아 나는 지금까지 겪어 보았다. 예전에는 이것들을 좇아 몸과 마음으로 이토록 많은 괴로움을 겪었는데 이제 그것에서 자유로워졌다.' 그렇게 스스로 압니다.

nidahas vuṇā. anna tamanṭa tērenavā. itin oya ṭika tēruṇā nam caturārya satyaya tamanṭa væṭehilā. itin mēka kavuruvat dænaganna avaśya næhæ. meyā kohomada hari eyā kohomada kiyalā. dæn apiṭa mehema hitak enavā. mama kohomada kiyalā hanam kaṇik ayagakagin dænagannavā nam ēkat maṭa hon̆da ehemat hitenavā. ehemanam anit kenek svāmīn vahansē namak hō ācāryaṇan vahansēva ma meyā mē tattvayaṭa āvā kiyā dænagattaṭa passē ēka hari hon̆dayi maṭat santōsaya mama satvaṭa ānāntarayak āpavā dænagattana kiyalā mehemat tiyenavā. menna mē kǣllē sivu upēsayak.

이것을 알았다면 네 가지 ariyasacca가 자기에게 깨쳐진 것입니다. 그러니 이것은 남이 알 필요가 없습니다. 이 사람은 어떻다, 저 사람은 어떻다 하는 것도 마찬가지입니다. 그런데 우리에게 이런 마음이 옵니다. '내가 어떤지 누군가 알아준다면 그것도 나에게 좋겠다', 그렇게도 여겨집니다. 다른 사람, 어떤 스님이나 스승께서 '이 사람은 이 경지에 이르렀다'고 알아주시면 참 좋겠다, 나도 기쁘겠다, 이런 마음도 있습니다. 바로 이 부분에 미세한 upakkilesa가 있습니다.

arihat phalayaṭa pat venakoṭa ēkat næti venna ōnē. etaka eyi ē mehavā tiyenavā nættē næhæ. ehema ekak tiyenavā nam eyā mārga palābhiyaka nemeyi kiyanna bæhæ. eyāṭa tava kāma rāgak tiyenavā, rūpa rāgak tiyenavā, arūpa rāgak tiyenavā, mānak tiyenavā uddaccayat tiyenavā avidyāvak tiyenavā.

arahatta-phala에 이를 때에는 그것도 없어져야 합니다. 그때까지는 그것이 남아 있지 않은 것은 아닙니다. 그런 것이 있다고 해서 그가 magga-phala를 얻은 이가 아니라고 할 수는 없습니다. 그에게는 아직 kāmarāga가 있고, rūparāga, arūparāga, māna, uddhacca, avijjā가 있습니다.

itin ē ē saṁyōjana hatakma tāva viduru velā tiyenavā. itin eyāṭa ehema gatiya ena eka ætta ē vunāṭa api ekin eka labāgena upanisaraya labāganna ōnē. dharmayan vahansēlāga na dharmaya gæna danna ayagen ahaganna ōnē. ēket tiyena aḍupāḍu. etakoṭa apiṭa upaniṣarayāvat viśāla ādhārayak læbenavā. ætta vaśayen mēka mānava gælapena ekak neme. mā tuḷama magē tattvaya mēkayi kiyana eka anit kenek dænagannavā nam hon̆dayi kiyana svabhāvayak mēkē tiyenavā.

그 saṃyojana 일곱이 아직 남아 있습니다. 그러니 그에게 그런 성향이 오는 것은 참입니다. 그래도 우리는 하나하나 얻어 가며 upanissaya를 얻어야 합니다. 스님들께, dharma를 아는 이들께 거기에 있는 모자람을 여쭈어야 합니다. 그러면 upanissaya로서 큰 도움을 받습니다. 사실 이것은 māna와 맞물린 것입니다. 내 안의 내 처지가 이렇다는 것을 남이 알면 좋겠다는 성질이 여기에 있습니다.

ekkenek hari dænagannavā nam hon̆dayi kiyana hæn̆gīmak tiyenavā. ohu mā eehi saturu vaenavanē. mē vagē adahasak enavā. saturu vennē avasthāvayi. dækka avasthāva vitarayi. āyasaṭa balalā satuṭa vena ekak kārayanṭa næhæ. kenek mārgaphala læbuvayi kiyalā.

한 사람이라도 알아주면 좋겠다는 느낌이 있습니다. '그가 나를 보고 기뻐하겠지', 이런 생각이 옵니다. 기뻐하는 것은 그때뿐입니다. 본 그 순간뿐입니다. 누가 magga-phala를 얻었다고 해서 다시 그를 보며 기뻐할 일은 없습니다.

kenek mārga phala avabōdhayak velā kiyanna nam yamkisi avasthāvaka dækkanna anē ananta saṁsāra duken midīmen satara apā duken nidahas vīmaṭa muhula maga pǣnanē ohuṭa koccara yahapatda koccarayi itin īṭa passē āyusarayak ahaval kenā metanṭa pat venavā. anē āyusarayak kiyalā satara paya nidahas vunāna kiya hināvi hitanna deyak næhæ. dæn balanna ituru ekkenek. dæn upamāvak kiyannam.

누가 magga-phala를 깨쳤다고 하면, 어느 때 그것을 보고 '아, 끝없는 saṃsāra의 괴로움에서 벗어나 네 apāya의 괴로움에서 자유로워질 길이 그에게 열렸구나, 얼마나 좋은가' 할 수는 있습니다. 그러나 그 뒤로 다시 '아무개가 여기 이르렀다, 아, 네 apāya에서 자유로워졌다' 하며 기뻐하고 있을 일은 없습니다. 이제 남은 사람들을 보십시오. 비유를 하나 들겠습니다.

geyak gini aragena pættakin gini ævilnam dana gahana baḍa gāna poḍi vun ṭikak gē ætulē innē. dæn ammā hari tāttā hari mē daruvō ṭika bēraganna vehesamin ē pætta balāgena innavā. tænapu gaman kohomahari ekē allagatta ædalā hiṭā ū eḷiyaṭa dæn.

집에 불이 붙어 한쪽에서 불길이 타오르는데, 기어 다니는 어린것들이 집 안에 있습니다. 엄마나 아빠가 이 아이들을 구하려고 애쓰며 그쪽을 지켜보고 있습니다. 틈이 나자마자 어떻게든 하나를 붙잡아 끌어 밖으로 내놓습니다.

dæn itin āyusarayak ēkadi ehā paḷavala satu vevī innavada? nætnam īḷan̆ga mokakda adaha āyē pætta paḷapatapatak balanna eviya ōka inna ta dæn veliya ohuṭa picca nemeyi. ara tava piccun ætulēnē. dæn āyē avadhānayē tiyennē picca nēvun kerehi. tava eka alla gatta gahama viśāla santōsayak enavā allagatta ekayi yantan æti bēra gattā. dæn ēkē venara gatta udaha balalā santōsa vennē næhæ. tavat innavā ætulēn

그때 다시 그 아이를 보며 기뻐하고 있습니까? 아니면 다음은 어떻게 할까 하며 다시 그쪽을 봅니까? 이제 그 아이는 타지 않았습니다. 다른 아이들은 아직 안에서 타고 있습니다. 이제 다시 관심은 아직 구하지 못한 아이들에게 갑니다. 하나를 붙잡았을 때는 큰 기쁨이 옵니다. 하나는 붙잡았다, 겨우 하나는 구했다. 그러나 이제 구한 아이를 보며 기뻐하고 있지는 않습니다. 안에 아직 몇이 더 있습니다.

ṭikak. dæn balanna un diha tava eken bēragannē kohomada bērapu ekā gæna balāganna deyak næhæ. ævalē santōsa nasak āyasarayak ū pasē bala balā inna siritak næhæ. bērilā næti vuma ṭika balana eka mēka tamayi kiyannē śāsanayaka dayāva anukampāva kiyalā.

이제 그 아이들을 보십시오. 하나라도 더 어떻게 구할까. 구한 아이를 볼 일은 없습니다. 기뻐하며 다시 그 아이 뒤를 바라보고 있는 버릇은 없습니다. 아직 구하지 못한 아이들을 보는 것, 이것이 sāsana의 dayā요 anukampā입니다.

śāsana dayāva śāsana anukampāva kiyalā kiyannē bēra gatta ekā kerehi bala balāturuva veva inna eka nemeyi. śāsanika dayāva anukampāva vaitraya kiyannē bēriyālā næti vū kerehi bala balā kohomahari ekayi uḍu dāganna kramayak patna ēka tamayi śāsanika maitriya kiyannē. bēricca aya gæna balavā santōsa inna ekak ehe balāporottuvak næhæ. eham budurajāṇan vahansē sōvānayaṭa pat

sāsana의 dayā와 anukampā란 구한 아이를 바라보며 기뻐하고 있는 것이 아닙니다. sāsana의 dayā와 anukampā와 mettā란 아직 구하지 못한 이들을 보며 어떻게든 하나라도 건져 올릴 길을 찾는 것, 그것이 sāsana의 mettā입니다. 구한 이들을 보며 기뻐하고 있을 바람은 거기에 없습니다.

næhæ. eham budurajāṇan vahansē sōvānayaṭa pat vunāṭa passē yam śrāvakaya āyē enna deyak bænak ahannavā. gihin tama væḍi karaganna

그래서 붓다께서는 어떤 제자가 sotāpanna가 된 뒤에는 다시 와서 baṇa를 들을 일이 없다고 하시며, 가서 자기 일을 더 해 나가라고 하십니다.

kanavayannaṭa sannaganna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pr̥thagjanaya dækalā pr̥thagjana kalyāṇa pr̥thagjana satvaya inna pudgalayek dækalā avadhānayē rǣ dāval yomu karagena kohoma hari ōka goḍaganna ōnē sōvān phalayaṭa pat vena eka ōka tamayi unvahansē balāporottu vennē. īṭa passē balāporottu vennē næhæ. āyē baṇa ahan̆ḍa āva paṇaganna

puthujjana를 보시고, kalyāṇa-puthujjana로 있는 사람을 보시고, 밤낮으로 관심을 기울여 어떻게든 그를 건져 sotāpatti-phala에 이르게 하는 것, 그것이 그분께서 바라시는 것입니다. 그 뒤로는 바라지 않으십니다. 다시 baṇa를 들으러 오라고 하시지 않습니다.

ada oyagē irisak tibunē næhæ. praśna karanna praśna karanna padilak dunnē ivariya karaganna dæn dannavanē. anugamanaya karalā ekma karalā væḍa karana apramāda arakmō śunyākāra tiyenavā. mama passē nnē ko mōḍē tava tavak kiyalā bæla panna yanavā perak velāvaṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tava tavak kiyalā bæla panna yanavā perak velāvaṭa magak kiyādunāṭa passē ēka koragannē nætuva āya mama penenavā svāmīni baṇā kiyanna kiyana mē vagē mōḍak tavat tiyenavada kiyalā ahapu tænak tiyenavā budurajāṇan vahansē ehenam budurajāṇan vahansēgē dharmaya ehema kivvē mokada sōvān phalayaṭa patvuna kenā ēkāntayen mārgaya dækalā ivarayi.

때로 길을 일러 준 뒤에도 그것을 하지 않고 다시 '스님, baṇa를 해 주십시오' 하면, '이런 어리석은 이가 또 있느냐'고 붓다께서 물으신 곳이 있습니다. 붓다의 dharma가 왜 그렇게 말했겠습니까? sotāpatti-phala에 이른 이는 틀림없이 길을 이미 보았기 때문입니다.

ōkē tiyena kammæligikavaṭa bahuva innavā nam misā kavatik duraṭa hævā nam dæn innē kamak nǣhæ kohoma tērunā kiyalā santōseva inna puḷuvan. ēka eyāgē pramādaya hæbæyi koccara pramādu vunat ohu nika nidahas bava dannavā. ohu satara apāyanē nidahas ēkāntayen kavadā hari væḍillanna issellā. arihat phalayen keḷavara karagannavā nætnam satara gamana ēkāntayen keḷavara karanna satvayaṭa pat vuna kenek nisā. āyi eyā gæna maṭa dan̆ganna deyak nǣhanē kiyana hæn̆gīmema budurajāṇan vahansē gannavā.

거기서 게으름에 빠져 있다면, 얼마쯤 와 있으니 이제 괜찮다, 어쨌든 알았다 하며 기뻐하고 있을 수도 있습니다. 그것은 그의 게으름입니다. 그러나 아무리 게을러도 그는 자기가 자유롭다는 것을 압니다. 그는 네 apāya에서 틀림없이 자유롭습니다. 언젠가 무너지기 전에 arahatta-phala로 끝맺거나, 어쨌든 이 걸음을 틀림없이 끝낼 처지에 이른 사람이기 때문입니다. 그러니 '그에 대해서는 내가 애쓸 것이 없다'는 마음을 붓다께서 지니십니다.

anātha saṁsāraya anāthaya kiyalā særisaraṇa tava pirisak koccara innavada ara pudgalaya nidahas vecca pudgalayā tamangē væḍē kara gænīmaṭa parapattaya ādhāra nætivī tattvayaṭa pat vuna pudgalayāṭa æn̆gili gahanna tattvalayak ætnam. ēka hari anātha velā innē unṭa æn̆gili gahanna giyot ēkaṭa yomu kaḷot unṭa koccara ehapatakda kiyalā. menna mehema ārya maitriyen dakinavā. ārya maitriya kiyannē anna ēkayi. itin ē nisā yamkisi

의지할 데 없는 saṃsāra에서 의지할 데 없이 떠도는 무리가 얼마나 더 많습니까. 자유로워진 사람, 자기 일을 해 나가는 데 남의 도움이 필요 없는 처지에 이른 사람에게 손댈 겨를이 있다면, 그보다 의지할 데 없이 있는 이들에게 손을 써 그쪽으로 돌린다면 그들에게 얼마나 좋겠습니까. 이렇게 ariya의 mettā로 봅니다. ariya의 mettā란 바로 그것입니다.

kiyannē anna ēkayi. itin ē nisā yamkisi bhikṣūn vahansē namak hædilā svāmīni magē satyaya kohoma o dæn kiyalā æhuvot ehema mōḍiyā palayanna kiyalā pana karavā. gehama obē kivva væḍē karaganna ē vidihaṭa æya ævanavā nisā. hari hon̆dayi.

그래서 어떤 비구가 일어나 '스님, 저의 경지가 지금 어떻습니까?' 하고 여쭈면 '어리석은 이여, 가거라' 하고 쫓아내십니다. '가서 일러 준 일을 하라'고 하십니다. 그렇게 하시는 까닭이 있습니다. 좋습니다.

sōvān velā sakr̥dāgāmi velā dæn innē. koccara hon̆da kiya næhæ budurajāṇan vahansē etanṭa pat vuna bava dænagattā nam dænagatta mohotēn vat āya dæn metanṭa pat vuṇā kiyannet næhæ. dæn dannavanadanē tērum gattada gihin væḍa karaganna āyē baṇa ahanna ennavā passen ennavā tirak tibbē næhæ. ē mokada ēka tamayi dayānukampāvē svabhāvaya. ārya dayānukampāva kiyannē ēkayi.

sotāpanna가 되고 sakadāgāmī가 되어 지금 있다고 해서 붓다께서 '얼마나 좋은가' 하시지 않습니다. 거기 이른 줄 아셨다 해도, 아신 그 순간에도 '이제 여기 이르렀다'고 다시 말씀하시지 않습니다. '이제 알지 않느냐, 깨달았느냐, 가서 일을 하라.' 다시 baṇa를 들으러 오라, 뒤따라오라 하는 기회는 없었습니다. 왜냐하면 그것이 dayā와 anukampā의 본성이기 때문입니다. ariya의 dayā와 anukampā란 그것입니다.

lōkayāgē svabhāvaya nam ēka nemeyi. kāṭa hari monavā hari koralā dīlā santōsa vunāma hæma ekkenā ekkama kiya kiya bahaka arakaṭa ma karalā dunnā. dæn itin innē usas velā innē. mama tamayi ōka karalā dunnē. itin ōka kiya ekē taman koccara hon̆da kenekda eyā kiyalā ahaganna hari kæmatiyi. itin menna mē jātiyavaṭa laukikatvayē tiyena āsāval bæn̆dilā tiyennē. ōvā upaklēsa

세상 사람들의 본성은 그렇지 않습니다. 누군가에게 무엇을 해 주고 기뻐지면 만나는 사람마다 '내가 그것을 해 주었다'고 말하고 다닙니다. '이제 그가 높이 되었다, 그것을 해 준 사람이 바로 나다.' 그렇게 말하며 자기가 얼마나 좋은 사람인지 남에게서 듣기를 몹시 좋아합니다. 이런 것들에 세속의 욕심이 묶여 있습니다. 그것들이 upakkilesa입니다.

en āryanṭa oya upaklēsa āryatvaya vihalaṭa yanna dharmāvabōdhaya læbenna læbedena o upaklēsa ekin eka tuna vevī tuna vevī kiyalā bidilā yanavā. itin ē nisā āryayō balāporottu vennē næhæ. etanṭa pasvenakam misak. ē pudgalayā kerehi uddāmaya vī innavā tamā kirehi uddāmaya vīma innavā balāporottu vennē næha. tamāṭa tava kenek

ariya에게는 그 upakkilesa가, ariya의 경지가 넓어지고 dharma를 깨칠수록 하나씩 엷어지고 또 엷어지며 부서져 갑니다. 그래서 ariya는 바라지 않습니다. 그 사람이 거기 이를 때까지를 빼고는 말입니다. 그 사람을 두고 들떠 있거나 자기를 두고 들떠 있기를 바라지 않습니다.

balāporottu vennē næha. tamāṭa tava kenek mē sasara bæmmayen ivarataṭa dānna puḷuvan nam saṁsāra duken nidahas karavanna satara apāyen goyalā dānna puḷuvan kramaya tiyenavānam. kǣ daval dekē balāporottu vennē ē pudgalayāṭa ē behedilā ēta ē æhapata karalā denna. hari piccayen denna ēramayitiya ganna ammā tāttā kǣ dan̆galā dan̆galalā utsāhaya siyaluma utsāhaya væra yadanavā. ē kararaṭa yodenavā misak. eḷiyaṭa dāpu ehema bēranna ē pætta bala siritak nætuva vāgē. āryayot dakinavā

자기가 또 한 사람을 이 saṃsāra의 매임에서 건져 낼 수 있다면, saṃsāra의 괴로움에서 자유롭게 하고 네 apāya에서 건져 낼 길이 있다면, 밤낮으로 바라는 것은 그 사람에게 그 좋음을 해 주는 것입니다. 타는 불에서 구해 내려고 엄마 아빠가 소리치고 버둥거리며 온 힘을 쏟듯이, 그쪽에만 힘을 쏟을 뿐 밖으로 꺼내 구한 아이를 바라보고 있는 버릇이 없듯이 말입니다.

siritak nætuva vāgē. āryayot dakinavā upangē. mē sasara mahā ginnak bava dænennē mē ginnē dævi dævi picci pica innē eka hari mēken goḍa dānna puḷuvan nam koccara hon̆da kiyalā. mula allā dunnaṭa passē goḍa enna satvaya āvaṭa passē dæn itin phalayan ikman karalā oba goḍa paḷaṭa taniyen puḷuvan. parapattayak ōnē næhæ. parapattaya rahitayi. anungē ādhāra ōnē næhæ dæn. anna etanaṭa pat velā innē. dæn itin mē kaṭayadi karaganna kiyalā pættakaṭa karanavā. anik ayaṭa udav karanna dayā. udav karalā kohoma hari goḍaganna balanavā. mēka tamayi āryayangē sirita.

ariya도 봅니다. 이 saṃsāra가 큰 불이라는 것을, 이 불에 타고 또 타는 이들 가운데 하나라도 건져 낼 수 있다면 얼마나 좋을까 하고. 처음 손을 잡아 준 뒤 그 중생이 올라오면, 이제는 결실을 서둘러 스스로 기슭에 오를 수 있습니다. 남의 도움이 필요 없습니다. aparappaccaya입니다. 이제는 남의 도움이 필요 없습니다. 그 자리에 이른 것입니다. 이제 '이 일을 하라' 하고 한쪽에 두고, 다른 이들을 dayā로 도와 어떻게든 건지려 합니다. 이것이 ariya의 관습입니다.

itin mē vagē api dakaganna ōnē satiya pihiṭanna hētuvak dænaganna ōnē. oyaṭa tiya oya mūla dharmaya tērum aragena anātha lōkaya tiyen mama kohomahari midenna ōna kiyalā tērum aragena ēken kavuruvat mama muduvanna kenek nǣhæ. mā visin yana gamana tuḷa mamayi mē āhāra dennē. ē āhāra nisāmayi mē viññāṇa pahaḷa vennē. ē nisāmayi sasara gamanaṭa hētu hædennē. mē āhāra dennē mamayi monavanta dennē. sitivi kriyāvadanna kiyana mēvā tuḷin āhāra goḍanaganavā āsāven ēvaṭa bæn̆dilā. canda rāgayen bæn̆dilā goḍanagena sitiviṭa kriyāva dannē nædda ēvā tamayi sasara

그러니 우리는 이렇게 보아야 합니다. sati가 서는 까닭을 알아야 합니다. 그 바탕 dharma를 깨닫고, 의지할 데 없는 세상이니 어떻게든 나는 벗어나야 한다고 깨닫고, 거기서 나를 건져 줄 이가 아무도 없다는 것을 알아야 합니다. 내가 가는 걸음에서 이 āhāra를 주는 것은 나입니다. 그 āhāra 때문에 이 viññāṇa가 일어납니다. 그래서 saṃsāra 걸음의 까닭이 생깁니다. 이 āhāra를 주는 것은 나인데, 무엇을 주는가? 생각·행동·말이라는 것들을 통해 욕심으로 그것들에 묶여 āhāra를 쌓습니다. chandarāga에 묶여 쌓는 생각·행동·말, 그것이 saṃsāra를 이어 가는 āhāra입니다.

pævætmaṭa āhāra. ēka dænagī velā mē āhāraya nirōdha kaḷot tamayi mē pævætmaṭa hētu phalayaṭa hētu næti vennē. ehenam hētuva ganna hētuva nægennē yam āhārayak nisā. hētuva mokakda? canda rāgaya.

그것을 알고 이 āhāra를 nirodha 하면 이 존재의 까닭과 결실의 까닭이 없어집니다. 그렇다면 그 까닭은 어떤 āhāra 때문에 일어납니다. 그 까닭은 무엇입니까? chandarāga입니다.

keṭiyen gattot chanda rāgaya. monavada canda rāgaya kivvē? æsen balana rūpa kerehi yamkisi āsāvak kæmættak yali bala balā inna ida ōnē næ kiyalā āsāvak tiyenavā nam ēka æhæ piḷiban̆da candāvagaya. kanen ahana sadda piḷiban̆dava ahahā ē tuḷa āsvāda vin̆da vin̆da inna ōnē kiyalā kæmættayak tiyenavā kanē piḷiban̆dava haṭagatta chandarāgaya śabdaya piḷiban̆da canda rāgaya suvan̆da vargaya ivayi inna āsāvak ē pasa koṭasa habāyana svabhāvayak tiyenavā suvan̆da pihiṭapu candarāgaya raha bala raha pasē habāyana siritāk raha hoyāgena ē pasē hita tiyena siritak tiyenavā nam sasaya piḷiban̆da chandarāgaya yam yam vidiyē

줄여 말하면 chandarāga입니다. chandarāga란 무엇입니까? 눈으로 보는 형상에 대해 어떤 욕심과 바람이 있어 다시 보고 또 보고 싶다는 욕심이 있다면 그것이 눈에 대한 chandarāga입니다. 귀로 듣는 소리에 대해 듣고 또 들으며 그 맛을 누리고 싶다는 바람이 있다면, 그것이 귀에 대해 생긴 chandarāga, 소리에 대한 chandarāga입니다. 냄새를 맡고 싶은 욕심이 있어 그 뒤를 좇는 성질이 있다면 냄새에 머문 chandarāga입니다. 맛을 보고 맛을 좇는 버릇, 맛을 찾아 그 뒤에 마음을 두는 버릇이 있다면 맛에 대한 chandarāga입니다.

nam sasaya piḷiban̆da chandarāgaya yam yam vidiyē kāyika āsvādayan piḷiban̆dava āśvāsayan āśvādayan piḷiban̆dava āsāven ē pasa pada havāyana sirisak tiyenavā kāya piḷiban̆da spa sparśa chanda rāgaya. ōvā gæna hita hitā āsāvak tiyenavā nam manasa piḷiban̆dava hitamīma piḷiban̆da chandara rāgaya. anna chanda rāgaya kiyalā ekak kiyalā gattē oya okkoma æti karalā gatta eka.

이런저런 몸의 맛에 대해 욕심으로 그 뒤를 좇는 버릇이 있다면 몸, 곧 닿음(phassa)에 대한 chandarāga입니다. 그것들을 생각하고 또 생각하는 욕심이 있다면 마음, 곧 생각함에 대한 chandarāga입니다. chandarāga라고 하나로 말한 것은 이 모두를 아울러 말한 것입니다.

itin menna mēka tamayi mē chanda rāgaya nisā mokada karannē? ē pasupasavili kriyāvatan nagamin ē pasupata ham̆bā yanavā. menna mēka tamayi ē chandara rāgaya yaḷi yaḷi goḍanægenna āhāraya. anna ē candāgayē yam hitak saman̆ga yedunam ēka viññāṇayak venavā. balāporottu sahita hitak venavā. balāporottu sahagata hitak tibunot yaḷi goḍanaganna hitu vena āhāra gannavā. sitivili kriyāva dannanadī āhāra paribhōga karana nisā ēken kōṣaṇaya vennā vū viññāṇa nāma rūpa, salāyatana, sparśa, vēdanā, taṇhā, upādāna, bhava jāti matuvaṭa æti karagena yanavā.

그러면 이 chandarāga 때문에 무엇을 합니까? 그 뒤를 좇는 생각·행동·말을 일으키며 그 뒤를 좇아갑니다. 이것이 chandarāga가 거듭거듭 쌓이는 āhāra입니다. 그 chandarāga가 어떤 마음과 엮이면 그것이 viññāṇa가 됩니다. 바람을 지닌 마음이 됩니다. 바람을 지닌 마음이 있으면 다시 쌓으려고 āhāra를 받습니다. 생각·행동·말로 āhāra를 먹기에, 그것으로 자라나는 viññāṇa, nāmarūpa, saḷāyatana, phassa, vedanā, taṇhā, upādāna, bhava, jāti를 앞으로 만들어 갑니다.

æti karana nisā jarā maraṇaya nidahas venna bæ. ē nisā yam davasaka ē āhāraya duru karāṭa viññāṇayaṭa āhāra saṁkhāra, saṁkhāra næti kaḷot. saṁkhāra kiyannē ara chanda rāgayen bæn̆dilā karana hituvili kriyāva vadanna. chanda rāgaya yam tænaka næti venavā. cachanda rāgaya nisā karana hituvili kriyāvadē næhæ. ituru ṭika ituru venavā. siyalu hituvili siyalu kriyā siyalu vadan sasara gamanaṭa hētu vennē āhāra napadavannē næha. canda rāga sahagatava napadava hituvili kriyāvadan tamayi mē āhārayē napadavannē. ehenam apiṭa praśnē tiyennē situvili kriyāvadan nemeyi. chandara rāga sahagatava niṣpādanaya karana situvili kriyāvada.

그렇게 만들어 가니 jarā와 maraṇa에서 자유로울 수 없습니다. 그러니 어느 날 그 āhāra를 없앤다면 — viññāṇa의 āhāra는 saṅkhāra이니 saṅkhāra를 없앤다면 말입니다. saṅkhāra란 그 chandarāga에 묶여 하는 생각·행동·말입니다. 어느 곳에서 chandarāga가 없어지면 chandarāga 때문에 하는 생각·행동·말이 없습니다. 나머지만 남습니다. 모든 생각, 모든 행동, 모든 말이 saṃsāra 걸음의 까닭인 āhāra를 낳는 것은 아닙니다. chandarāga와 함께 일으킨 생각·행동·말이 이 āhāra를 낳습니다. 그렇다면 우리의 문제는 생각·행동·말이 아니라, chandarāga와 함께 만들어 내는 생각·행동·말입니다.

anna manāna nuvanin oya ṭika tērum aragena anna ēka tamayi chanda rāgaya tibuṇā nam dænagannē eka kohomada? ē piḷiban̆da rāgayak æti venavā. viruddha dēnaṭa dvēśayak gæṭīmak æti venavā. mulā velā ēkama hon̆dayi kiyalā hitak æti venavā. anna etakoṭa rāga dvēśa mōha nægenavā. canda rāgaya dura vecca dāṭa karanna ōna dē karanna ōna nisā karanavā misak vena ælīmak næhæ. rupiyal kōṭi gānak hambavunat ēt gānak næhæpak hambunat ēt eccarayi. horaṇa yamak tiyenavā nam ēkaṭa tamayi ē salli. maṭanavā karanna. taman innē etana

그것을 잘 지혜로 깨달아야 합니다. chandarāga가 있었다면 그것을 어떻게 압니까? 그것에 대한 rāga가 생깁니다. 맞서는 것에는 dosa, 곧 부딪힘이 생깁니다. 속아서 그것만 좋다는 마음이 생깁니다. 그때 rāga, dosa, moha가 일어납니다. chandarāga가 사라진 날에는 해야 할 일을 해야 하니 할 뿐, 다른 들러붙음이 없습니다. 수억 루피를 얻어도 그뿐이고, 한 푼도 못 얻어도 그뿐입니다. 찾아야 할 무엇이 있다면 그 돈은 그것을 위한 것일 뿐입니다.

ē salli. maṭanavā karanna. taman innē etana baḍumuṭu baḍumuṭu kæma itin æn̆dumak dānna peṭṭiyak tiyenavānē æn̆dumak dānna peṭiya tiyenavā itin vena mokak karanna daka mēka magē piṭṭiyaeka allaganna deyak tiyenavā ēkē onna ohoma ekin ekaṭa at ææralā yanakoṭa tamanṭama pēnna paṭan gannavā. taman innē kotanada kiyalā. chanda rāgayen bæn̆dilāda mama mē rōgaya æsuru karannē? nætnam chanda rāgayen sambandhayak nætuva jīvat velā inna mē kayaṭa yamak pōṣaṇaya kaḷa yutuda diya yutuda ē nisāda mē ætuḷu karannē? mē dekama tamanma dakinna paṭan

자기가 있는 곳의 살림살이도 그렇습니다. 옷 넣을 상자가 있으면 옷 넣을 상자가 있을 뿐, 그 밖에 무엇을 하겠습니까. '이건 내 상자다' 하고 붙잡을 것이 거기 있습니까? 그렇게 하나하나 놓아 가면 자기가 어디에 있는지 스스로 보이기 시작합니다. '나는 chandarāga에 묶여 이것을 가까이하는가? 아니면 chandarāga와 상관없이, 살아 있기 위해 이 몸에 무엇을 먹이고 주어야 하기에 넣는가?' 이 둘을 스스로 보기 시작합니다.

ætuḷu karannē? mē dekama tamanma dakinna paṭan gannavā. etakoṭa dakinavā chanda rāgayen æsuru nokarana hituvili kriyāvadan sasara gamanaṭa āhāra naipadavannē næha. anna hētuphala eyāyē dækkahama parīcca samuppanna dækkahamahama ōka tērum ganna. ē nisā eyā ē ban̆du eyā ma tava malla ituru velā tiyenavāda chandara rāgayen karana ekak. anna ēkē tiyena chandara rāgaya atharagata yutuyi. æyi chandara rāgaya nægennē? ēka hari

그러면 봅니다. chandarāga로 가까이하지 않는 생각·행동·말은 saṃsāra 걸음의 āhāra를 낳지 않는다는 것을. 그가 까닭과 결실을, paṭiccasamuppanna를 보면 그것을 깨닫습니다. 그래서 그는 chandarāga로 하는 것이 아직 남아 있는지 봅니다. 거기 있는 chandarāga를 놓아야 합니다.

yutuyi. æyi chandara rāgaya nægennē? ēka hari vaṭinavā kiyalā hæn̆gīmak æti vena nisā. æyi vaṭinavā kiyana hæn̆gīmak æti vennē? ēkē ætta æti ākāraya bæluvē næti nisā. ādīnava ēkē ādīnava dakinna ōnē ēkē venvīmē ānisaṁsa dakinna ōnē. anna etakinavā vaṭinākamak tiyenavā kiyalā tava boruva væṭahenna paṭan gannavā. boruva væṭahuṇā kiyannē avidyāva duru vuṇā. yam maṭṭamaṭa boruvaka boruva væṭahuṇā nam

왜 chandarāga가 일어납니까? 그것이 아주 값지다는 느낌이 생기기 때문입니다. 왜 값지다는 느낌이 생깁니까? 그것의 있는 그대로를 보지 않았기 때문입니다. 그것의 ādīnava를 보아야 하고, 그것에서 떨어짐의 ānisaṃsa를 보아야 합니다. 그러면 값이 있다는 그 거짓이 깨쳐지기 시작합니다. 거짓을 깨쳤다는 것은 avijjā가 걷혔다는 것입니다. 어느 만큼 거짓의 거짓됨을 깨쳤다면,

avidyāva duru velā ē maṭṭamaṭa vidyāva pahaḷa venavā. ē maṭṭamaṭa atrīnna vælin vidi yanavā candāvagaya nidahas venavā. menna mē kramaya yanakama taman dænaganna ēka venavanna. maṭa ārya mārgaya væḍenavā. dæn ōka kāgevat ahagena hariyannē næhæ maṭa koccara væḍilada kiyalā. mēka taman dækiya yutu dahamak. tamanṭa væṭahena dahamak budu dahama kiyannē. pragnā gōcarayi. n tamama tērum gannavā mē ākārayen

그만큼 avijjā가 걷히고 그만큼 vijjā가 일어납니다. 그만큼 얽힘에서 벗어나고 chandarāga에서 자유로워집니다. 이 길을 가는 동안 스스로 압니다, 이것이 되고 있다, 나에게 ariya-magga가 자라고 있다고. 이제 내가 얼마나 자랐는지 누구에게 물어서 되는 것이 아닙니다. 이것은 스스로 보아야 할 dharma입니다. 붓다의 가르침은 스스로 깨치는 dharma입니다. paññā의 영역입니다.

gōcarayi. n tamama tērum gannavā mē ākārayen issellā ahagattahama tērenavā pragnāvanta vū hētuphala nihaya tērum gannavā. dæn tamanṭama tērum ganna puḷuvan magē hita tuḷa magē manasa tuḷa koyi taram rāgayan, dvēśayan, mōhayan duru velāda tava koccara duru karanna tiyenavada anna ēka væṭahenna paṭan gannavā. itin

스스로 깨닫습니다. 이렇게 먼저 듣고 나면 알게 되고, 지혜로운 이는 까닭과 결실의 이치를 깨닫습니다. 이제 스스로 깨달을 수 있습니다. 내 마음 안에서 rāga, dosa, moha가 얼마나 걷혔는지, 아직 얼마나 걷어야 하는지, 그것이 깨쳐지기 시작합니다.

anna ēka væṭahenna paṭan gannavā. itin kāgevat ahaganna deyak næhæ. tamangē tattvaya gæna magē tattvaya kāgen atahalā ēka nǣha kivvot ehema mokavat kiyanna magē akæmættak enavā. bohoma hon̆dayi kiyalā praśaṁsā karaḷuvā maṭa kæmættak enavā. ehenam ma inna ælīmayi gæṭīmayi ekak tuna magē balāporottuva siddhiya ælīmaṭa gæṭīmaṭa mulāvaṭa pat karana ekak ēkayi. ēka ehema ekakda kiyalā balāganna oya ēṭi dæn mama mē praśnaya ahanavā. ahanakoṭa maṭa prahaṁsā kaḷot maṭa satuṭak enavā.

그러니 누구에게 물을 것이 없습니다. 내 처지를 누구에게 물었다가 그가 '아니다'라고 하면 싫은 마음이 옵니다. '아주 좋다'고 칭찬하면 좋은 마음이 옵니다. 그렇다면 내 안에 들러붙음과 부딪힘이 있습니다. 나의 그 바람은 들러붙음과 부딪힘과 속음으로 이끄는 것입니다. 그것이 정말 그런지 보십시오. 지금 내가 이 질문을 합니다. 물을 때 칭찬하면 기쁨이 옵니다.

maṭa apraṁsāvaraṭa bādenna nenna vidihaṭa monavā hari kivvot ehema magē hitaṭa ēkantaya asaturak enavā. ehenam mēka ælīmaṭa gæṭīmaṭa pat vena ekak. satuṭak asaturak æti karana nam uddāmayaṭa pat karanavā nam, saṁyagayaṭa pat venavā nam yamak. ēvā kohomada hon̆da vennē? etakoṭa ē tunin maṭa mokakda læbenē lābhaya itin mēka ehema ahaganna ekak ā mē ahanē.

칭찬이 아니라 거스르는 말을 하면 내 마음에 틀림없이 언짢음이 옵니다. 그렇다면 이것은 들러붙음과 부딪힘에 빠지게 하는 것입니다. 기쁨과 언짢음을 일으키고, 들뜨게 하고, 흔들리게 하는 것이라면 그것이 어떻게 좋겠습니까? 그때 그 셋에서 나에게 무슨 이로움이 옵니까? 그러니 이것은 그렇게 물어볼 것이 아닙니다.

maṭama tōraganna puḷuvan ekanē manungen ahanna. anna taman dænaganna ōna nē mama mārgaphalayada anit kenā kohomada mehema ēkak hoyanna yana tirisak næhæ. tamangē tattvaya tamanṭa dænaganna navā ēka tiyennē.

나 스스로 가려낼 수 있는 것인데 왜 남에게 묻습니까. 스스로 알아야 합니다. 내가 magga-phala에 이르렀는지, 다른 사람은 어떤지, 그런 것을 찾으러 갈 까닭이 없습니다. 자기 처지는 자기가 알 수 있게 되어 있습니다.

hæbæyi yamkisi pudgalayek innavā mē oyā rasān luṇu raha dannavada kiyalā ahanavā. rasātarayen luṇu vala raha dannavada kiyalā ahanavā. ehi mama luṇu raha dannavā kiyalā. itin tava kenek ahanavā. eyāt luṇu kālā tiyenavā. dæn maṭa eyāgen ahanna bæda oyā luṇu hadannavada kiyalā. ahagattā kiyalā æti væḍakut tiyenavada ēka amutak venavada? ov kivvat nǣ kivvat maṭa ædē ehagē væṭi

그런데 어떤 사람이 있어 '당신은 소금 맛을 압니까?' 하고 묻습니다. 혀로 소금 맛을 아느냐고 묻습니다. 그러면 '나는 소금 맛을 압니다' 합니다. 또 다른 사람이 묻습니다. 그도 소금을 먹어 보았습니다. 이제 내가 그에게 '당신은 소금 맛을 압니까?' 하고 물을 필요가 있겠습니까? 물었다고 해서 무슨 소용이 있고, 무엇이 달라집니까? 그렇다고 하든 아니라고 하든 나에게는 아무 소용이 없습니다.

væḍak næha. luṇu rasaya dænum denna ōnam. dæn mama kohomada yannē mama dækka luṇu raha nnē. menna mē luṇu gæṭē kālā pat laha dænaganin kiyanavā misak vena mokak kramayak tiyenavā. mē laukika upamāvak vaśayen dena luṇu gaha pennana ekavat apiṭa karanna bæri nam tava kenekuṭa denna bærinam nivana rasaya kohoma dennada?

소금 맛을 알려 주어야 한다면, 내가 아는 그 소금 맛을 이제 어떻게 전합니까? '이 소금 덩이를 먹어 보고 맛을 알아라' 하는 것 말고 다른 방법이 있습니까? 이 세상의 비유로 드는 소금 맛을 보여 주는 것조차 우리가 하지 못하고 남에게 줄 수 없다면, nibbāna의 맛을 어떻게 주겠습니까?

laukika vū pennanna puḷuvankama tiyena kārat dænaganna hækiyāvatmē luṇu vala raha kohomada kiyalā æhuvē. luṇu menna mē rahayayi kiyalā api moken kiyā dennada kohomada ē pudgayāṭa hētu gannannē api luṇu kæṭayak dunnaṭa passē ohuṭa hæn̆gīmak æti venavā dænīmak æti venavā væṭahīmak æti venavā laha gæna. dæn dæn api ahanavā eyāgen dæn hon̆dayi obaṭa dænada lahā dænnam dænunā. dæn lurahā væṭahenavada? væṭahenavā. hon̆dayi dæn obama kiyannakō obaṭa vena jātiyaka mama udāharaṇa okkoma 100kdahak genat pennut oya væṭahīma æti karanna puḷuvanda maṭa

세상 것이라 보여 줄 수도 있고 알 수도 있는 것인데도, 소금 맛이 어떠냐고 물으면 소금은 이런 맛이라고 무엇으로 가르치겠습니까, 그 사람이 어떻게 알게 하겠습니까. 소금 덩이를 준 뒤에야 그에게 맛에 대한 느낌과 앎과 깨침이 생깁니다. 이제 그에게 묻습니다. '좋습니다, 이제 맛이 느껴집니까?' '이제는 느껴졌습니다.' '이제 소금 맛이 깨쳐집니까?' '깨쳐집니다.' '좋습니다, 이제 당신이 말해 보십시오. 다른 방법으로 내가 백 가지, 천 가지 예를 가져와 보여 주었다면 그 깨침을 일으킬 수 있었겠습니까?'

luṇu kæṭē dīlā raha balapu luṇu raha dænenna dænīma ē tamanṭa ē piḷiban̆dava dænena atdækīma mona udāharaṇa upamāvalin katā karalā kivvat æti karanna puḷuvanda kenekuṭa? ē laukika upamāva ohoma nam. [ugura kǣrīma] ananta saṁsārayē nolæbū atdækīmak ahalā athærīmē novælmē midīmē sænasaṭīma kiyana mē nivan suvē. tava kenekuṭa kohoma kiyā dennada? mama ēkē innavā kivvot anit kenak kohoma han̆dunāgannada?

소금 덩이를 주어 맛보게 해서 생긴 소금 맛의 앎, 그것에 대한 자기 경험을 어떤 예와 비유로 말한들 남에게 일으킬 수 있겠습니까? 세상의 비유가 그렇다면, [헛기침] 끝없는 saṃsāra에서 얻지 못했던 경험, 내려놓고 들러붙지 않고 벗어나는 편안함인 이 nibbāna의 즐거움을 남에게 어떻게 가르치겠습니까? 내가 거기에 있다고 하면 다른 사람이 어떻게 알아보겠습니까?

mama luṇu raha dannavā. oyāṭa tērenavada? luṇu kāpu næti kagen ahanavā. luṇu raha dannē næti eken ahanavā. mama hon̆daṭa luṇu kālā tiyenavā luṇu vala raha mama hon̆daṭa dannavā oyāṭa væṭahenavada ōgiyayi eyā kohomada dænagannē ēka ehemayidayi kiyalā. oyā kiyana hindā mama piḷigannavā kiyanavā vena mokak kiyanna onna viśvāsayen piḷigannavā oyā kiyana eka. mama dannē nǣha oyugē tatvaya kohomada kiyalā. ēka nēda kiyanna vennē? itin api avaṁkavama

'나는 소금 맛을 압니다. 알아듣겠습니까?' 소금을 먹어 보지 않은 이에게, 소금 맛을 모르는 이에게 묻습니다. '나는 소금을 많이 먹어 보았고 소금 맛을 잘 압니다. 알아듣겠습니까?' '네.' 그가 그것이 정말 그렇다는 것을 어떻게 알겠습니까. '당신이 말하니 받아들인다'는 것 말고 무슨 말을 하겠습니까. 믿음으로 당신 말을 받아들인다, 나는 당신의 처지가 어떤지 모른다, 그렇게 말할 수밖에 없지 않습니까?

ēka nēda kiyanna vennē? itin api avaṁkavama nivana dækka nam, nivana svabhāvaya dækka nam pragnāvak æti vunā nam apiṭa puḷuvanda kiyannē mama sōvān mama sakr̥dāgāmī ham̆ba dænaganī kiyanna ehema kiyanna puḷuvanda ehema tērum ganna puḷuvan hækiyāvak tiyenavā.

그러니 우리가 정말 nibbāna를 보았다면, nibbāna의 본성을 보았다면, paññā가 생겼다면, '나는 sotāpanna다, 나는 sakadāgāmī다, 알아 두라'고 말할 수 있겠습니까? 그렇게 말해서 남이 알아들을 수 있겠습니까?

ehenam harakō mama minihe kivvahama ūṭa tiyana haraka eka ḷan̆gaṭa gihillā um̆ba dannavada harakō mama manussaya. mama siṁharama dannavā. hōma oya jātiya ahanakoṭa ætivena mōla hituvillaka mōḍa katāvaki koccara kiyalā væṭaha hiṭa mama sōvān phalayaṭa pat velā. dænagænēkō kiyana vacanet onna oya jātiya ēkayi.

그렇다면 소에게 가서 '소야, 나는 사람이다, 너 아느냐? 나는 싱할라어를 안다' 하는 것과 같습니다. 그런 것을 물을 때 드는 생각이 얼마나 어리석은 생각이고 어리석은 말인지 깨쳐집니다. '나는 sotāpatti-phala에 이르렀다, 알아 두라'는 말도 바로 그런 것입니다.

tava kenekuṭa kenek kiyanavā nam ehema tērum ganna næha pudgalayāgē yathā svabhāvaya mokakda harakayek ḷan̆gaṭa gihillā harakō miṁsa siṁhale um̆ba dannavada kiyalā æhuva ekaṭa yada vennē næha. mama sōvā oyā dannavada ēka tērum ganna kiyana vacanet onna oho jatiyaka. ē nisā tamayi kiyannē magaphala lābhiyā nisi tæna sudusunam prakāśa karanavā kiyalā.

누가 남에게 그렇게 말해서는 그 사람의 참모습을 알 수 없습니다. 소에게 가서 '소야, 나는 싱할라어를 아는데 너 아느냐' 하고 묻는 것과 다르지 않습니다. '나는 sotāpanna다, 당신은 아느냐, 알아들어라'는 말도 그런 종류입니다. 그래서 magga-phala를 얻은 이는 알맞은 자리에서, 알맞을 때에만 드러낸다고 합니다.

ēkaṭa gælapenna davasak tiyenavā. yamkisi pudgalayek unandu karavanna sæka næti karanna puḷuvan avasthāvak tuḷadī ēka pennana velāvak tiyenavā. maraṇāsanna mohoda kiyannē tava kenekugē vaturagunakvat boḍa ræhætilā inna velāvak nemeyi. antima vacana dīlā haṭavā æs piyāganna velāvak. kisima lābhayak kīrtiyak prahaṁsāvak labā gænīmaṭa karu avasthāvaka nemeyi ē innē.

그것에 맞는 날이 있습니다. 어떤 사람을 북돋우고 의심을 없앨 수 있는 때에 그것을 보여 줄 때가 있습니다. 죽음에 가까운 순간은 남의 도움에 기대어 있을 때가 아닙니다. 마지막 말을 남기고 눈을 감을 때입니다. 어떤 이로움이나 이름이나 칭찬을 얻으려는 때가 아닙니다.

menna mē avasthāvēdī yannē bhikṣūn vahansēlā ahanavā maraṇāsannalā inna bhikṣuvakin. ævætni oba meccara kālayak mē śāsana mārgaya anugamanaya karalā his hatimada yannē? pratiphalayak ehema labāgena tiyenavada æma ahapa satvayaṭa pat velāyi obalat utsāha karalā labāganna pæs piyāgattā ivarak. menna meban̆du avasthāva tamayi sudusu nam sudusu tæna prakāśa karanavā kivvē.

이런 때에 비구들이 죽음에 가까운 비구에게 묻습니다. '벗이여, 그대는 이토록 오래 이 sāsana의 길을 따랐는데 빈손으로 갑니까? 어떤 결실을 얻었습니까?' 그러면 그는 '나는 이런 경지에 이르렀으니 그대들도 애써 얻으라' 하고 눈을 감습니다. 바로 이런 때를 두고 알맞다면 알맞은 자리에서 드러낸다고 한 것입니다.

ōka hæmatænama prakāśa karana ekak nemeyi. ē kiyannet mokaṭada? ohuṭa ēka tērum gannavat nemeyi. ehema nætnam ē antima avasāna avasthāva tuḷa tiyena ē pudgalayā ē avasiyakaṭa patvenavā. oya vagē mānasikatvayak goḍanæginna vidihak nǣhæ sāmānya kenekuṭa nicca nāvu nætuva pudgalayō mærenavā. maraṇa baya nisā tæti aragena dan̆gala nisā unṭa ōvā kiyaka mē inna velāvak nǣ oya velāva ēvayen bayak nætimak kampāvak næti śānta prīta satvayaṭa pat vecca uttamaya dura vitarayi. kisima bayat æti gænmak nætuva anik ayaṭa oya vidiha avavādayak dīlā ætava piyāganna puḷuvan.

그것은 아무 데서나 드러내는 것이 아닙니다. 그것은 무엇을 위해서입니까? 그가 그것을 알아들으라고 하는 것도 아닙니다. 그 마지막 순간에 있는 사람이 그런 경지에 이르렀다는 것입니다. 그런 마음가짐을 보통 사람은 쌓을 수 없습니다. 사람들은 확신 없이 죽습니다. 죽음이 두려워 놀라고 버둥거리니 그들에게는 그런 말을 할 겨를이 없습니다. 그때에 두려움도 흔들림도 없이 고요하고 기쁜 경지에 이른 훌륭한 이만이 아무 두려움도 놀람도 없이 다른 이들에게 그렇게 일깨움을 주고 눈을 감을 수 있습니다.

menna mē vagē avasthāvan tiyenavā anik ayaṭa hētu hētu vena karuṇu. ehenam ē kiva boruvak nemeyi apit etanṭa pat vemu apiṭa kramaya dīlā tiyenavā. apit ikman karalā apramādīn yutuva kaṭayutu karalā apit etanṭa pat vemu. anna ehema unanduvak æti karanna hētu vāsanāva vena velāvak dækkot ē vagē avasthāvaka sudusun sudu tæna oyiṭa amatarava tun denek magaphala prakāśa karanavā.

이런 때들이 다른 이들에게 까닭이 되는 일들입니다. '그렇다면 그 말은 거짓이 아니다, 우리도 거기 이르자, 우리에게 길이 주어졌다, 우리도 서둘러 appamāda로 행해 거기 이르자.' 그런 마음을 일으키는 까닭이 되는 복된 때를 보면, 그런 때에 알맞은 자리에서 드러냅니다. 이 밖에 세 사람이 magga-phala를 드러냅니다.

oya bhāvanā karanna gihilalā nam nicci nætuva kiya pissu nætuva kiya eka pistuvaṭa prakāśa karanavā. monavā kivvada udannet. mē ekē ekkenekgē magaphala prakāśayak venavā. tava kenek innavā kapaṭiyā vaṁcāven tamanṭa lābhayak praśaṁsāvak labāganna kapaṭikamaṭa magaphalayak prakāśa karanavā næti ekak. tiyenavā nam prakāśa karannē næhæ kavadāvat gnāna samparitta magaphala labanna. ehenam ē pudgalayāgē svabhāvaya sōvan pudgalayāgē virupat svabhāvaya arenavā. ehē næti pudgalayā mokada karannē? lābha kīti prahaṁsā balāgenat mārga phala prakāśa karalā anit ayagen kīk ekaṭa alā ganna lābhayak hiṭiyā praṁsāvak ganna puḷuvan mē ekkanē.

bhāvanā를 하러 갔다가 정신이 흔들려 미쳐 버린 이가 미친 채로 드러냅니다. 무슨 말을 하는지도 모릅니다. 이것이 한 사람의 magga-phala 드러냄입니다. 또 한 사람은 교활한 이로, 속임수로 자기에게 이로움과 칭찬을 얻으려고 교활하게 없는 magga-phala를 드러냅니다. 정말 있다면 결코 그렇게 드러내지 않습니다. 그렇다면 그 사람의 본성은 sotāpanna의 본성과 반대입니다. 그것이 없는 사람은 무엇을 합니까? 이로움과 이름과 칭찬을 바라고 magga-phala를 드러내어, 남에게서 이로움과 칭찬을 얻을 수 있으니 그렇게 합니다.

ē vagēma mulāvaṭa patvelā rævaṭilā innam rævaṭumaṭa hitāgena idalā nikan kiyanavā. mōḍakamaṭa oya tundenā lōkayaṭa his magaphala prakāśa kirīmak karanavā. pragnā gōcaramayi ēkāntayē

또 속아서 어리석음에 빠진 사람이 그렇다고 여기고 그냥 말합니다. 어리석어서입니다. 이 세 사람이 세상에 헛된 magga-phala 드러냄을 합니다.

kirīmak karanavā. pragnā gōcaramayi ēkāntayē gnāna sampitta venna nargaphala labanna gnāna vipiktiya ē vagē avasthāvaka mārgaphala avabōdhaya labanna bæhæ. ehenam gnāna sampitta gnānaya saman̆ga yedunā vū guṇa æti pudgalayekuṭa gnānavantava tērenna paṭan gannavā mēkē værapatarakamat kenekuṭa avabōdha karanna amāru bavat kivvanaṭa tērennē næti bavat karanna tiyennē ekama dē taman dækka hari mārgaya atdækapu mārgaya lōkayaṭa dīlā menna mēka apramādava anugamanaya karā menna hētuphala nyāya kiyalā api nyāya mārgaya kiyā denavā misak anugamanaya karanna maga pādalā denavā misā. vena deyak karanna bæhæ kiyalā dænagena ēka karalā denavā ē aya anna ē vagē avasthāva dakinna ōna.

paññā의 영역이니, 틀림없이 ñāṇa와 함께해야 magga-phala를 얻습니다. ñāṇa가 빠진 때에는 magga-phala의 깨침을 얻을 수 없습니다. 그러니 ñāṇasampayutta, 곧 ñāṇa와 함께한 덕을 지닌 사람에게는 지혜롭게 깨쳐지기 시작합니다. 이것의 깊이도, 남에게 깨닫게 하기 어렵다는 것도, 말해도 알아듣지 못한다는 것도. 할 수 있는 일은 하나뿐임을 압니다. 자기가 본 바른 길, 몸소 겪은 길을 세상에 주어 '이것을 appamāda로 따르라, 이것이 까닭과 결실의 이치다' 하고 그 이치와 길을 가르치고 따를 길을 열어 줄 뿐, 다른 것은 할 수 없음을 알고 그것을 해 줍니다. 그들의 그런 모습을 보아야 합니다.

itin mē tattvaya mārgaphalada? mē tattvaya mārga phalada kiyalā api tāvena ēt ēka kramaya nemeyi. mārga phala dænaganna. mulinma dakinna ōnē mārgaya. mārgaya sæka nætuva dækkaṭa passē mē dæn mama pat velā innē mārga phalayakaṭada kiyalā āyusa harahāraya sækayak ituru vennē næhæ. ēka tava kenekken ahanna deyak etana ituru vennet næhæ. ē nyāya dharmayaṭa anukūlavama

그러니 '이 경지가 magga-phala인가, 이 경지가 magga-phala인가' 하고 우리가 더듬어 보아도 그것은 길이 아닙니다. magga-phala를 알려면 먼저 길을 보아야 합니다. 길을 의심 없이 본 뒤에는 '지금 내가 magga-phala에 이르렀는가' 하는 의심이 다시 남지 않습니다. 그것을 남에게 물을 일도 거기 남지 않습니다.

vennet næhæ. ē nyāya dharmayaṭa anukūlavama tamanṭa tērenna paṭan gannavā. gaṇanak hadalā pennanavā guruvarayā hadana kramaya avabōdha vuṇāda væṭa vuṇāda? gāna hadana hæṭi. dakṣa ḷamayā kiyanavā maṭa tēruṇā. dæn hadanna banna mē gānē hæduva. dæn itin genahalā pennunavā pota guruvara æhuvot ehema uttaraya harida āyu pēnnē næhanam āya hadalā balanna ehenam hariyaṭa uttara enavada kiyalā oya uttarayavada balanna enavā. dæn uttaraya harida hari. kohomada hari kiyannē? menna mēmayi ekatu kaḷē. menna mēkayi krama raṭāva mē mēkamayi ennē.

그 이치의 dharma에 맞추어 스스로 깨쳐지기 시작합니다. 선생님이 셈을 풀어 보여 줍니다. 푸는 법을 깨쳤느냐, 알았느냐? 셈 푸는 법을. 똑똑한 아이가 알았다고 합니다. '이제 이 셈을 풀어 보아라.' 풀었습니다. 이제 공책을 가져와 보여 줍니다. 선생님이 '답이 맞느냐?' 묻고, 확실하지 않으면 다시 풀어 답이 제대로 나오는지 보라고 합니다. '이제 답이 맞느냐?' '맞습니다.' '어떻게 맞다고 하느냐?' '이렇게 더했습니다. 이것이 방법입니다. 바로 이것이 나옵니다.'

ā ehenam mē daruvaṭa avabōdhaya læbilā tiyenavā gan hædīma gæna ahana guruvarayā nigamanaya karanavā.

'아, 이 아이는 셈 푸는 법을 깨쳤구나' 하고 묻던 선생님이 판단합니다.

dæn guruvarayā hari kivvot ehema ḷama tēreda onna santōsaya værala hari værærak dak ehema kararalā mayi kaṭat ekka vædagalā gihillā maya gāna væradu hari væḍē balannakō. dæn itin ē ṭikak ahanna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hariyaṭa kramaya dænagattā nam æyi sa væreda yannē? mē gahana hariyanē. æyi mēkaṭa væradi dænnē? ē ḷamayāṭama giha guruvarayāṭa nam pennanna puḷuvan dakṣavatāvayak læbenavā.

방법을 제대로 알았다면 왜 틀리겠습니까? 이 셈은 맞습니다. 왜 이게 틀렸다고 합니까? 그 아이에게는 선생님에게도 보여 줄 수 있는 솜씨가 생깁니다.

itin guruvarayāṭa oppu karanna bæhæ mēka væradi kiyalā hētu næhæ. etakoṭa arama kiyana mēkanē kramaya. mē kramen ekatu vunā mē uttaraya næ uttarayak kohomada onam guruvarayāṭa ugannana vidihaṭa kivvarayāṭa katā karanna puḷuvan. menna avabōdhaya svabhāvaya menna mehe ekak. ehenam taman ē phalayaṭa pat vunā nam ē nyāya dharmayaṭa anukūlava tamanṭa tama tērum ganna puḷuvan deyak. ehema tērum ganna purudu venna ōnē. ē nisā ēken amatarava karana

그러니 선생님도 이것이 틀렸다고 증명할 수 없습니다. 까닭이 없습니다. 그러면 아이가 '이것이 방법입니다, 이 방법으로 더하니 이 답이 나왔습니다, 아니라면 답이 어떻게 나옵니까' 하고 선생님께 가르치듯 말할 수 있습니다. 깨침의 본성이 바로 이런 것입니다. 그렇다면 자기가 그 결실에 이르렀다면, 그 이치의 dharma에 맞추어 스스로 깨달을 수 있는 것입니다. 그렇게 깨닫는 버릇을 들여야 합니다.

purudu venna ōnē. ē nisā ēken amatarava karana hæma ekakma dænagannavā kotana hari pætillak kotana hari apiṭa hæn̆gicca tænak tiyenavā ē dharmaya æda paḷudak velā tiyenavā. dharmaya æda paḷu venavā nemeyi. api vaṭahā gatta ekē æda paḷuddak tiyenavā. anna ēka æragattaṭa passē antimaṭa oya tīraṇaya venavā. ehenam mārga phalalābhīnda tīraṇa dekak nǣ.

그래서 그 밖에 하는 모든 것을 압니다. 어딘가 틀어진 데, 우리가 잘못 받아들인 곳이 있다면 그 dharma가 비뚤어지고 흠이 난 것입니다. dharma가 비뚤어지는 것이 아니라, 우리가 받아들인 것에 비뚤어짐이 있는 것입니다. 그것을 바로잡은 뒤에야 마지막에 그 결론이 납니다. 그러니 magga-phala를 얻은 이들에게 두 가지 결론이란 없습니다.

hētuva mokada? ekama nyāya dharmayē ekama adahasa satyayē adahasa matu vena hindā vikr̥ti adahasa enna vidihak nǣha. læbū kramaya vena ākārayen kiyanna puḷuvan. namut oya kriyā antima siddhāntaya mokakda? mē haṭaganna yam dharmayak tiyenavā nam ēkē vipariṇāmaya væḍana ē dharma sabhāvē ē vagēma harayak næti dharma sabhāvaya maṭa væṭahuṇā. maṭa ōka hon̆dayi kiyalā ganna nigamanaya karanna bæhæ.

까닭이 무엇입니까? 같은 이치의 dharma에서 같은 생각, 참의 생각이 드러나기에 비뚤어진 생각이 올 수 없습니다. 얻은 길은 다르게 말할 수 있습니다. 그러나 그 과정의 마지막 결론은 무엇입니까? '생겨나는 어떤 dharma가 있다면, 그것이 변하는 dharma의 본성이며 또한 알맹이 없는 dharma의 본성이라는 것이 나에게 깨쳐졌다. 나는 그것을 좋다고 결론지을 수 없다.'

āyet ōka vaṭinavā kiyalā maṭa hitakaṭa pavatvanna bæhæ ēka. kavada hari mama dækalā tiyenavā ōkē tiyennē duka. māyā mulāvakin āśvādaya pennanavā. ē māyāvaṭa gōcara veccahama dukaṭa gōcara venavā væṭahenavā. vennē ōgen duk vin̆dina ekayi. mama ēka dækalā tiyennē. ōgē ōkē æsuru karanakan oya duken nidahas venna bæhæ kavadā hari ōkatripu dāṭa ē duken ma nidahana menna mēka ma dækapu krama anna vida gattā kramaya an eyā dakinavā sabbantā nirōdha dhamma mē ekak ravunhanna sudusu dharma nemeyi. næti vena suḷu vikayi mēkaṭa vigraha pennannē. aṭuvā vigraha karanakoṭa nam

'다시 그것이 값지다고 마음에 품을 수 없다. 언젠가 나는 보았다, 거기에 있는 것은 dukkha다. 허깨비 같은 속임으로 맛을 보여 준다. 그 허깨비에 걸려들면 dukkha에 걸려든다는 것이 깨쳐진다. 거기서 일어나는 것은 dukkha를 겪는 것뿐이다. 나는 그것을 보았다. 그것을 가까이하는 동안에는 그 dukkha에서 자유로울 수 없고, 언젠가 그것을 놓는 날 그 dukkha에서 자유롭다.' 바로 이것을 본 것이 그가 꿰뚫은 길입니다. 그는 봅니다, sabbaṃ taṃ nirodhadhammaṃ, 이 가운데 하나도 빙빙 돌 만한 dharma가 아니다. 이것은 사라지는 성질일 뿐이라고 풀어 보입니다.

pennannē. aṭuvā vigraha karanakoṭa nam ācāryada pennanakoṭa yam dharmayak haṭagattā nam ēka vināśa vena suḷuvē kiyalayi mēka vigraha karalā tiyennē. æti vunā nam næti vena suḷu kivvahama ætanāntayayi næta yanantayayi kiyalā anta dekavat atæralā næ. antara dekē dæn nivan dakinna bæ. æti vuṇē kohomada? æti vuṇā kiyana māyāvak nam vuṇā. æti vunā vagē vāgē perunā misak ætivaca deyak lōkē næha.

aṭṭhakathā가 풀이할 때, 스승들이 보일 때는 '어떤 dharma가 생겨났다면 그것은 무너지는 성질이다'라고 풀이해 두었습니다. 생겨났으면 사라지는 성질이라고 하면 '있다'는 끝과 '없다'는 끝, 그 두 끝을 버리지 못한 것입니다. 두 끝 안에서는 nibbāna를 볼 수 없습니다. 어떻게 생겨났습니까? 생겨났다는 허깨비가 되었을 뿐입니다. 생겨난 것처럼 보였을 뿐, 생겨난 것은 세상에 없습니다.

mēsē kiyalā deyak mē lōkē næhæ. mēsē vagē perunā mē kǣl ṭika ekka kavul ṭikak lī kǣl ṭika ænalā mē lǣl ṭika gahalā mē koṭuvak hadalā nā okkoma karalā mē gahalā hæduṭa passē æna gahalā mēsaya kiyana eka penenna paṭan gatto. ara lǣli kǣtima hadava māyāva itin mēsayak æti vuṇā nemeyi. mēsē næmæti māyāva vidyāmāna vuṇā mē hētuvē phalaya vaśayen anna dharma katāvē ēkayi. anna ēvaṭa kiyanavā saṁ udā kaḷā. kǣlla kǣlla ekatu karalā ekatu karalā yamak udā karalā pennuvā. samudaya kaḷā. oya vagē hadāgatta dharmaya tamayi mē samudaya dharma kiyannē. mē lōkē okkoma

탁자라는 것은 이 세상에 없습니다. 탁자처럼 보였을 뿐입니다. 이 조각들과 함께 몇 개의 나뭇조각을 깎고, 판자들을 붙이고, 틀을 짜고, 다 맞추어 못을 박은 뒤에 탁자라는 것이 보이기 시작했습니다. 그 판자 조각들이 만든 허깨비입니다. 그러니 탁자가 생겨난 것이 아닙니다. 탁자라는 허깨비가 이 까닭의 결실로 드러난 것입니다. dharma 이야기에서 말하는 것이 바로 그것입니다. 그것을 saṃ udaya 했다고 합니다. 조각조각 모으고 모아 무엇을 일으켜 보여 주었습니다. samudaya 했습니다. 그렇게 만들어 낸 dharma를 samudaya-dhamma라고 합니다.

samudaya dharma kiyannē. mē lōkē okkoma tiyennē oya ṭikak. anna mūla dharmaya tērum gattāma oya ṭika væṭahenavā. ehenam īṭa passē api kalpanā karanavā saṁudayak ærenna æti deyak koheda lōkē tiyennē? æti sē piyena māyāvalna hæmatanama tiyennē. mē māyāval okkoma īṭa ehā puṁci puṁci kǣli ekatu karalā loku kara gattā. ē kǣli īṭa puṁci kǣlli ē vagē kǣllak goḍa nagā gattā. ehenam mē æhæṭa pēna yam taramak kanaṭa æhena yam taramak æt kǣli kǣliya ekatu vīma nisā haṭagatta māyā katāval misā. hæṭisē penilā boruvaṭa navattana

이 세상에 있는 것은 다 그것뿐입니다. 바탕 dharma를 깨달으면 그것이 깨쳐집니다. 그 뒤 우리는 곰곰이 생각합니다. samudaya 말고 있는 것이 세상 어디에 있는가? 있는 듯 보이는 허깨비가 어디에나 있을 뿐이다. 이 허깨비들은 모두 그보다 작은 조각들을 모아 크게 만든 것이다. 그 조각들도 더 작은 조각들로 쌓아 올린 것이다. 그렇다면 눈에 보이는 무엇이든, 귀에 들리는 무엇이든, 조각조각 모여 생긴 허깨비 이야기일 뿐이고, 있는 듯 보여 거짓으로 세운 것일 뿐이다.

ēvā misā. ætæyi kiyannē rūpayak, vēdanāvak, saṁgnāvak, saṁkhārayak, viññāṇayak kiyalā ē kiya ganna ēkakayak næhæ. mē kōyā māyā sampinnaḍanavā. ehenam māyā sampiḍana mama bæn̆dennē mokēda? harayak tiyenavā kiyalā nigamanaya karannē kohomada māyāvaka ē māyāvaka hiṭiyā kiyalā kavaṭa sænasilla labā dennē labanna kramayak ēka tiyenavada ekakvat nǣha nikan his bava dakina suññata animitta appana hitagena mē kāraṇā tuḷin dharmāvabōdhayēdī adahasak enavā. mēvā hariyen

있다고 하는 rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa라고 할 낱낱의 것이 없습니다. 이 모두는 허깨비 덩어리입니다. 그렇다면 허깨비 덩어리에서 나는 무엇에 묶입니까? 허깨비에 알맹이가 있다고 어떻게 결론짓습니까? 그 허깨비에 머문다고 누가 평안을 주며, 평안을 얻을 길이 거기 있습니까? 하나도 없습니다. 그저 비어 있음을 보는 suññata, animitta, appaṇihita를 마음에 두고, 이 일들을 통해 dharma를 깨칠 때 생각이 옵니다.

dharmāvabōdhayēdī adahasak enavā. mēvā hariyen sūnyayi. monavā allannada? monavā aragena bæluvat hariyen sūnyayi. sunta vimōkṣaya praṇītayi śāntayi kiyalā ganna ekakvat oya ataraha. kam kaṭu sahitaya ē tamayi hæmatenama e śānta praṇītama vennē mokakda ēvā atradā.

'이것들은 알맹이가 비어 있다. 무엇을 붙잡겠는가? 무엇을 집어 보아도 알맹이가 비어 있다.' 이것이 suññata vimokkha입니다. 빼어나고 고요하다고 잡을 것은 그 가운데 하나도 없습니다. 어디에나 가시가 있습니다. 정말 고요하고 빼어난 것은 무엇입니까? 그것들을 놓은 날입니다.

anna sunta appanima ani appanēhisa maṭa allanna dihā balanna æsuru karannē kisima vaṭinā deyak oya atara. nimiti ganna deyak maṭa vaṭinā deyakna. athæri giyadāṭa oya duken

바로 suññata, appaṇihita, animitta입니다. 그 가운데 내가 붙잡고 바라보고 가까이할 값진 것은 하나도 없습니다. nimitta로 잡을 것도 나에게 값진 것이 아닙니다.

vaṭinā deyakna. athæri giyadāṭa oya duken nidaha anna animitta vimōkṣaya in nimiti ganna æti animita vimōsaya hari praṇītayi kiyalā ganna deyak næha kiyana apanīta vimōkṣaya hari harayā sāratvayak tiyenavā kiyalā gattahama ehema sāratvayak nǣha kiyalā dakina asāratvaya dakinnā vū sunda vimōkṣaya hari kiyana. oya oya tun ākārayen nivana væṭahenavā. nivana

놓아 버린 날 그 dukkha에서 자유롭습니다. 이것이 animitta vimokkha입니다. 잡을 nimitta가 없는 animitta vimokkha, 또는 빼어나다고 바랄 것이 없는 appaṇihita vimokkha, 또는 알맹이와 핵심이 있다고 여겼던 것에 그런 핵심이 없다고 보는, 알맹이 없음을 보는 suññata vimokkha라고 합니다. 이 세 가지로 nibbāna가 깨쳐집니다.

oya tun ākārayen nivana væṭahenavā. nivana svabhāvaya væṭahenavā. onna oya væṭahanaṭa passē dæn kāgēvat ahaganna monavat ituru velā næha tāva dækiya yutu dækka dē dækalā ivarayi. nivan dækīmaṭa yamak dæka ē dē dækkā. īṭa passē kavaruva kiv nǣ nævan dakinna mē ripṭakēma pāḍam karapan kivvaṭa ōna nam pāḍam karaganna. mama dækalā ivaravā manna nida ēka oba ivara velā tiyennē. nivan dakinna occa ekak ōnē næti vā mama dækalā ivarā. dakinna ōnē bohoma poḍḍak ē ṭika mama dækkā. eyāṭa kiyanna puḷuvan. kāṭavat eyāva ravattanna bæ.

nibbāna의 본성이 깨쳐집니다. 그렇게 깨친 뒤에는 이제 누구에게 물을 것이 하나도 남지 않습니다. 보아야 할 것을 다 보았습니다. nibbāna를 보기 위해 보아야 할 것을 보았습니다. 그 뒤 누가 '아니다, nibbāna를 보려면 이 Tipiṭaka를 다 외워라' 해도, '외우고 싶으면 외우십시오, 나는 이미 보았고 그렇게 끝났다. nibbāna를 보는 데 그렇게 많은 것이 필요 없다, 나는 이미 보았다. 보아야 할 것은 아주 조금이고 그것을 나는 보았다'고 그는 말할 수 있습니다. 아무도 그를 흔들 수 없습니다.

itin menna mē vagē api tērum gattaṭa passē mē vena loku dænumak enavā etakoṭa nihan̆datāvayak enavā. etakoṭa mē minissu genna neme tarkavāda praśnaya okkoma ahakaṭa giyā. ara eyā eyagē hæṭima hon̆da metana magaphalalābhīn innavada nædda? anik mārgaphala labana banakda oya kiyannē. ē jātiya eka ekkenāgē sækak uput sahita praśnārthayen karka vāda ekakvat oma ituru vennē næhæ. ē baṇama æhuvaṭa ehema nam kiyannē mokada um̆ba ahalā balamu nivan dakina bala nam væṭehenna. ēkē nivan dakinna puḷuvan kiyalā. tamanṭama tēre. ahalā balakam apiṭa kiyanna vennē eccarayi.

이렇게 우리가 깨달은 뒤에는 또 다른 큰 앎이 오고, 그때 고요함이 옵니다. 그때 사람들의 따지기와 질문은 모두 비켜 갑니다. 저 사람은 저 사람대로 좋다, 여기 magga-phala를 얻은 이가 있느냐 없느냐, 이것이 magga-phala를 얻게 하는 baṇa냐 — 그런 사람마다의 의심 섞인 물음과 따지기는 하나도 남지 않습니다. 그 baṇa를 듣고 '그렇다면 무슨 말이냐' 하면, 너도 들어 보고 nibbāna를 볼 수 있는지 살펴보라, 거기서 nibbāna를 볼 수 있는지 깨쳐질 것이다, 스스로 알게 된다고 할 뿐입니다. 들어 보라는 것, 우리가 말할 수 있는 것은 그뿐입니다.

anna ē mada ēken nivan dakinna puḷuvan. ēka um̆bu dænaganna epæ. æyi vimarśanaya kaḷē nædda? puḷuvan nam puḷuvan kiyalā væḍana bæhæ kiyalā vimarśanaya karanna puḷuvannē daham kenek ē vimarśanaya karalā bæluva nam sēriya puḷuvanda kiyalā mayen ahannē apiṭa ohoma uttarayak denna venavā. kavadā hari apiṭa oya tuḷinma giyāma apiṭa kāṭavat mama danna dharmaya gæna maṭa kāṭa monavā kiyanna phalaya gæna monavā katā karannada? menna tamanṭa nihan̆ḍatāvayen mē daham vagē nihan̆ḍa venna hētuva ōkayi. īṭa passē tiyennē tama taman pūrṇa karagatta hariya ituru ṭika balalā ē ṭika ayin karaganna kramaya hadāganna ē kramayama ayinnē.

그것으로 nibbāna를 볼 수 있다는 것, 그것은 네가 알아야 하지 않느냐. 왜 살펴보지 않았느냐? 된다면 된다고, 안 된다면 안 된다고 살펴볼 수 있지 않느냐. dharma를 아는 이가 그렇게 살펴보았다면 될 것이다 — 된다고 나에게 묻는다면 우리는 그렇게 답할 수밖에 없습니다. 언젠가 우리가 그 길로 끝까지 가면, 내가 아는 dharma에 대해 누구에게 무엇을 말하고, 결실에 대해 무엇을 이야기하겠습니까? 그것이 이 dharma처럼 고요해지는 까닭입니다. 그 뒤에 남는 것은 저마다 다 이룬 부분을 보고, 남은 것을 걷어 낼 방법을 만들어 그 방법으로 걷어 내는 것입니다.

karaganna kramaya hadāganna ē kramayama ayinnē. ē kramaya mugamanaya tavadurat āvartanā karanakoṭa lōkē ituru hari yādīnavā balanavā āśvādā kiyalā hitā ituru ṭan yādīnavā balanavā ven anasaṁsa balanavā. pirennē hari mārgaya oya kramayaṭa puṇa karaganna ōnē.

그 방법을 따라 거듭 되풀이할 때, 세상에 남은 ādīnava를 보고, 맛이라고 여겼던 남은 것들의 ādīnava를 보고, 떨어짐의 ānisaṃsa를 봅니다. 바른 길을 그렇게 채워 가야 합니다.

mē gāyanā karana aya piḷiban̆da issellat venavā o tālapu sūtraya kiyana sūtrayaka budurajāṇan vahansē karapu dēśanā api issellāt pennuvā. tālapu nævati oya naḷuvek

노래하고 공연하는 사람들에 대해서는, 앞서 Tālapuṭa sutta라는 sutta에서 Buddha께서 하신 가르침을 이미 보여 드렸습니다.

pennuvā. tālapu nævati oya naḷuvek budurajāṇan vahansēlāṭa gihillā haṭam mē san̆ga pānakoṭa gihi kiyanakoṭa ē tuḷa yamkisi pudgalayek mē mē sugatiyaṭa yanavayi kiyalā ehe santōsa venakoṭa ē santōsa karapu nisā ē pinē sugatiyaṭa yanavā kiyalā mehema apē ācār parācārō kiyanavā api ahalā tiyenavā svāmīniya ættada kiyalā budurajāṇan vahansēgen mē praśnayak æhuvā ek tālapuken aluvā. passē ēnuvaṭa budurajāṇan

배우인 Tālapuṭa가 Buddha께 가서 물었습니다. 사람들 가운데에서 연기하고 노래할 때 누군가가 그것을 보고 기뻐하면, 그렇게 기쁘게 해 준 공덕으로 그 사람은 sugati에 간다고 우리 스승의 스승들이 말하는 것을 들었습니다. 스님, 그것이 참말입니까? Tālapuṭa가 Buddha께 이렇게 여쭈었습니다.

tālapuken aluvā. passē ēnuvaṭa budurajāṇan vahansē tun vatāvak kivā ōka tālapuraṭa ōka magen ahanna epā. tunveni vatāvē ahanakoṭa mama oben yǣma praśnaya ahanna epāgē maṭa oben bērillak næhænē. ehenam mama obaṭa ætta kiyannē. yathārthayama kiyā denna. kiyalā

그러자 Buddha께서는 세 번이나 말씀하셨습니다. 'Tālapuṭa여, 그것은 나에게 묻지 마라.' 세 번째로 묻자 '그 물음은 묻지 말라고 했건만 그대에게서 벗어날 길이 없구나. 그렇다면 그대에게 참을 말하겠다. 있는 그대로를 알려 주겠다.'

ætta kiyannē. yathārthayama kiyā denna. kiyalā dæn itin pennavā. yam kenek san̆ga mæda ē vagēma nāya sālāvala saṁghana sālāvala kotana hari kamak nǣha. gihillā jana samājayak tuḷa næmen, gihi kīmen pudgalayā mē ran̆gaballa pat karalā haduru karanavā nam, saṁvēgaya upaddana dēval karanavā nam pera rāgayaṭa bæn̆dinna hētu hētu tibicca rāgayaṭa nobæn̆dicca ayaṭa taman rulak velā ēkaṭa maga pādalā dunnā. ē æsuru

그러고는 이렇게 보여 주십니다. 누군가가 사람들 가운데에서, 또 춤 마당이나 공연장이나 어디서든 상관없이, 사람들 속에서 춤과 노래로 사람들을 무대에 끌어들여 즐겁게 하고 들뜨게 하는 일을 한다면, 이전부터 rāga에 묶일 까닭을 지니고 있었지만 아직 묶이지 않았던 이들에게 자신이 길잡이가 되어 그리로 가는 길을 닦아 준 것입니다.

rulak velā ēkaṭa maga pādalā dunnā. ē æsuru karana pudgalayā rāgayaṭa bæn̆denavā. dvēśayaṭa hētu vena karaṇā matu karalā pennanavā ætten hari boruven hari. ēka æsurunangamuva dvēśayaṭa bæn̆denavā. menna mē nisā antar rāga,

그것을 가까이하는 사람은 rāga에 묶입니다. 참으로든 거짓으로든 dosa의 까닭이 되는 일들을 드러내 보여 주면, 그것을 가까이하는 사람은 dosa에 묶입니다.

bæn̆denavā. menna mē nisā antar rāga, dvēśaya, mōha janita karanna. yam pudgalayek udav karanavā nam upakāra karanavā nam mēka hari væḍak kiyalā piḷigatto ēka harida væradida? tamama nigamanaya karanna. yam kenek lōkayē

그러니 rāga, dosa, moha를 일으키도록 누군가가 돕고 거들면서 이것을 좋은 일이라고 받아들인다면, 그것이 옳습니까 그릅니까? 스스로 판단해 보십시오.

tamama nigamanaya karanna. yam kenek lōkayē anāthayaṭa pat karana rāga ginnaṭa, dvēśa ginnaṭa, mōha ginnaṭa æda damnā. dakaṭa yamek pat karanavā nam koccara āśvāda vena deyak vuṇāda?

누군가가 세상을 의지할 데 없게 만드는 rāga의 불, dosa의 불, moha의 불 속으로 사람들을 끌어넣어 dukkha에 빠뜨린다면, 그것이 아무리 즐거운 일이었다 해도,

ē pudgalayā ē karannē yahapatakda ayahapatakda onna ōka yahapatak kiyalā hitāgatto mityā dr̥ṣṭiyen bæhæ nigamanaya.

그 사람이 하는 일은 좋은 일입니까 해로운 일입니까? 그것을 좋은 일이라고 여긴다면 그것은 micchādiṭṭhi에서 나온 판단입니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā ē dr̥ṣṭiya ē liya arinnē nætuva yam kenek malot ehema ē pudgalayāṭa ē hētuven apāgata venna siddha venavā tirisan venna siddha venavā. oya deken ekaṭa yanavā. mokada hētuva?

Buddha께서는 그 diṭṭhi, 그 믿음을 내려놓지 않은 채 누군가가 죽는다면, 그 까닭으로 그 사람은 apāya에 떨어지거나 짐승으로 태어나게 된다고 가르치십니다. 그 둘 가운데 하나로 갑니다.

oya deken ekaṭa yanavā. mokada hētuva? værædda værædda hæṭiyaṭa dakinna bæmvā. etana mahā dr̥ṣṭiyak æti venavā. ēka hari

왜 그렇습니까? 잘못을 잘못으로 보지 못하기 때문입니다.

etana mahā dr̥ṣṭiyak æti venavā. ēka hari kiyannā vū ēka sugatigāmī vena magak yahapat magak kiyalā ladiyak bæn̆dunot ē mityā labdiyaṭa ohu hu bæn̆dilā koṭu venavā. ē dr̥ṣṭiyen ē ladiyen inna ohuṭa mānasikatvaya tuḷa sārthaka satu venna puḷuvan priyamanāpa satyāvabōdhayak nǣ. ohu innē mityā dr̥ṣṭiyaka. mityā dr̥ṣṭika kiyayāṭa

거기서 큰 diṭṭhi가 생깁니다. 그것이 옳다, 그것이 sugati로 가는 길, 좋은 길이라는 믿음에 묶이면 그는 그 그릇된 믿음에 묶여 갇혀 버립니다. 그 diṭṭhi와 그 믿음 속에 사는 그의 마음에는 참으로 기쁘고 흐뭇할 수 있는 진리의 깨달음이 없습니다. 그는 micchādiṭṭhi 속에 살고 있습니다.

mityā dr̥ṣṭiyaka. mityā dr̥ṣṭika kiyayāṭa niriya hō tirisangatiya hō deken ekak panavanna puḷuvan. kiyalā budurajāṇan vahansē pennavā.

micchādiṭṭhi를 지닌 이에게는 niraya나 짐승의 세계, 둘 가운데 하나가 정해질 수 있다고 Buddha께서 보여 주십니다.

ehenam api dænaganna ōnē mehema deyak. dæn ahanavā mē bauddhayek mehema deyak karannē nædda kiyalā. hæbæyi bauddhaya karannē nætima sōvān vecca pudgalaya gænayi mē ahannē.

그렇다면 우리는 이런 것을 알아야 합니다. 이제 사람들이 묻습니다. 불자는 이런 일을 하지 않느냐고. 하지만 여기서 묻는 것은 결코 그런 일을 하지 않는 sotāpanna가 된 사람에 대해서입니다.

sōvān pudgalayek nokarana pahu vaśayen tiyennē siddha vennē næti pahu hayayi. mav marannē nǣhæ, piyā marannē nǣhæ, rahatan marannē nǣhæ. buddha śarīrayē lēv upaddannē nǣhæ saṁgha bhēdayak karannē nǣhæ. niyata mityā dr̥ṣṭikayek vennē næ. sōvan buddhayek ēkāntayen siddha ve nætta oya haya vitarakda.

sotāpanna가 하지 않는 악행으로 꼽히는 것, 일어나지 않는 악행은 여섯 가지입니다. 어머니를 죽이지 않고, 아버지를 죽이지 않고, arahant를 죽이지 않습니다. Buddha의 몸에서 피를 흘리게 하지 않고, saṅgha를 갈라놓지 않습니다. 굳어진 micchādiṭṭhi를 지닌 자가 되지 않습니다. sotāpanna에게 결코 일어나지 않는 것은 그 여섯 가지뿐일까요?

eyin mehā dik siddha vennē nǣ kiyalā budurajāṇan vahansēgē dēśanāvaka pennanna tripiṭakayē nǣ. siddha karanavayi kiyana eka nemeyi pennannē.

그 밖의 일은 일어나지 않는다고 보여 주는 Buddha의 가르침은 Tipiṭaka에 없습니다. 그렇다고 그런 일을 한다고 보여 주는 것도 아닙니다.

pānātipātā paṭhavitō hōti adinnādānā paṭhaviratōha hōti kāmīsumicchātārā paṭhavitōti musāvādā paṭhaviratōha hōti surāmērē majja pamādaṭṭhānā paṭhavita hōti ayaṁ uccati mahānāma upasakō sīlavatō sīlavantō hōti. mehema mānāva

'pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. ayaṃ vuccati Mahānāma upāsako sīlavā hoti.'

upasakō sīlavatō sīlavantō hōti. mehema mānāva sūtraya budurajāṇan vahansē sōvāna pudgalayāgē koṭasak pelā tiyenavā kāraṇā pahak gæna. dæn ōkē siṁhalaṭa vigraha karanna

이렇게 Mahānāma sutta에서 Buddha께서는 sotāpanna의 한 부분을 다섯 가지를 들어 보여 주셨습니다.

pahak gæna. dæn ōkē siṁhalaṭa vigraha karanna kiyalā pānagātayen ven vū veyi. adattā adanayē ven vū veyi, kāmatyātarayen ven vū veyi. musāvādayen ven vū veyi. madayaṭa pramādayaṭa hiṭena mat pææn bīmē ven vū veyi. mahaṇenimē mahānāma mē ārya śrāvakayāgē sīlayayi kiyaṭam pennuvā kiyalā kiyanavā.

이것을 싱할라어로 풀면 이렇습니다. 산 목숨을 죽이는 일에서 떨어져 있다. 주지 않은 것을 가지는 일에서 떨어져 있다. 그릇된 애욕의 행위에서 떨어져 있다. 거짓말에서 떨어져 있다. 들뜨고 게으르게 하는 술을 마시는 일에서 떨어져 있다. 'Mahānāma여, 이것이 ariya 제자의 sīla이다'라고 보여 주셨다고 합니다.

dæn ven vū veyi kiyannē mokakda? viratiya kiyana vacanayaṭa siṁhala arthaya aran tiyenavā ven venavā kiyana eka

그런데 '떨어져 있다'는 것이 무엇입니까? virati라는 낱말에 싱할라어로 '떨어진다'는 뜻을 붙여 놓았습니다.

ven vena ekaṭa kiyanavā vēramaṇaya ramaṇaya karannē nǣ kiyana eka ra kamaṇaya ven vuṇā. virati kiyannē rati kiyannē kæmætta kæma ēkaṭa āsvādaya ē āsvādaya bæduna kæmættaṭa kiyanavā ratiya satiyen ven vuṇā kæmæti nǣ. ehenam

떨어지는 것을 veramaṇa라고 합니다. ramaṇa, 곧 즐기지 않는다는 것, ramaṇa에서 떨어졌다는 것입니다. virati에서 rati는 좋아함, 그것에서 오는 즐거움, 그 즐거움에 묶인 좋아함을 rati라고 합니다. rati에서 떨어졌다는 것은 좋아하지 않는다는 뜻입니다.

ratiya satiyen ven vuṇā kæmæti nǣ. ehenam sōtāpanna vecca tænpaṭa prāṇaghātayaṭa kæmati nǣ. prāṇaghātaya ven vunā nemeyi kæmati nǣ. hora væravaṁcā karanna kæmati næha. kæmati næha nokara inna kæmati næti palanna nokara inniyada

그러니 sotāpanna가 된 이는 산 목숨 죽이기를 좋아하지 않습니다. 죽이는 일에서 억지로 떨어진 것이 아니라 좋아하지 않는 것입니다. 훔치고 속이는 일을 좋아하지 않습니다. 좋아하지 않으니 하지 않고 지내는 것입니다. 좋아하지 않아서 하지 않고 지내는 것일까요?

yamkisi kenek maraṇa baya tiyenavā nam jīvitāsāva tiyenavānam ē pudgalayāṭa pennanavā. marapiya kum̆biyak kiyanavā genaha in̆dan pihiyak hari an̆ḍalā innavā. marapiyat marapiyat ṭiyaṭa ṭiya laṁ karanavā. eka væḍi kiyanna hadanavā. ēkāntayama tama marayi kiyalā bæluta mēka mæri mokada karannē?

누군가에게 죽음의 두려움이 있고 살고 싶은 마음이 있다면, 그 사람에게 이렇게 보여 줍니다. 누가 칼을 들이대고 '개미 한 마리를 죽여라'라고 합니다. '죽여라, 죽여라' 하며 칼을 조금씩 가까이 들이밉니다. 한 번만 더 말하려 합니다. 틀림없이 자기를 죽이겠구나 싶을 때 그는 어떻게 합니까? 이것을 죽이겠습니까, 어떻게 하겠습니까?

jīvita hētuvakaṭavat maraṇayaṭa prāṇaghāyak ara nætnam arihatun vahansē kiyalā dēśanā karanavā. arihatun vahansēna boṭa onna nam marānna panna nikan mayaka āya ēka gaṇan ganna ēvat næhæ. oyin mehā inna jīvita salā

목숨을 위해서라도, 죽음 앞에서도 산 목숨을 죽이지 않는 이는 arahant라고 가르치십니다. arahant에게 '원한다면 나를 죽여라' 할 뿐, 그런 것은 아예 마음에 두지도 않습니다.

ēvat næhæ. oyin mehā inna jīvita salā inna koccara inna onnam inna puḷuvan mærinam mama pūvi marannē næhæ mærenavā kiyalā inna puḷuvan. hæbæyi dæḍi adhiṣṭhānaya karagena innavā misā yathārthayen innavānē mē

그보다 아래에 있는, 삶에 매달린 이는 버틸 수 있는 데까지 버티며 '죽게 되더라도 나는 개미를 죽이지 않겠다, 차라리 죽겠다'고 하며 견딜 수 있습니다. 하지만 그것은 굳은 결심을 하고 버티는 것이지, 이분은 있는 그대로의 상태로 있는 것입니다.

ehema adhiṣṭhānayak monavat næhæ. sōvā nidahasē pavatina sīlaya læbuṇā nam ehema adhiṣṭhāna kara inna kavuru kivvat manam balannē næhæ bella kæput manam balannē næhæ. ohoma kiya kiya kiya inna ōna ekak kamak næha. ēka karagatta vatak. tenavā vaṭē inna

그런 결심 따위는 아무것도 없습니다. 저절로 지켜지는 sīla를 얻었다면 그렇지만, 결심하고 버티는 이는 '누가 뭐라 해도 나는 보지 않겠다, 목을 베어도 보지 않겠다'고 거듭 말하며 버텨도 됩니다. 그것은 스스로 세운 다짐입니다.

næha. ēka karagatta vatak. tenavā vaṭē inna puḷuvan oma tiyā kūpiyak maranē næhæ onna māvama maralā para peti gæhuvat marannē næha kūpiya adhiṣṭhāna karaga inna puḷuvan. hæbæyi adhiṣṭhāna kara inna eka vatak misak. yathārthaya ēka nemeyi. ehema kisima adhiṣṭhānayakvat

'그렇게 해도 개미는 죽이지 않겠다, 나를 죽이고 토막을 내도 개미는 죽이지 않겠다'고 결심하고 버틸 수는 있습니다. 하지만 결심하고 버티는 것은 다짐일 뿐이고, 있는 그대로의 상태는 그것이 아닙니다.

ēka nemeyi. ehema kisima adhiṣṭhānayakvat mokut nætuva mæruvot marapu maṭa praśnayak næha. mama samādan vecca matakut næha. ehema ehakak nemeyi mama innē. satta hiṁsāvak karanna maṭa ōnamak næha mē jīvitaya na nisā. mē

아무런 결심도 없이, '나를 죽인다 해도 죽이는 그 사람에게 나는 아무 불만이 없다. 무엇을 지키겠다고 다짐한 기억도 없다. 나는 그런 데 있지 않다. 이 목숨 때문에 살아 있는 것을 해치고 싶은 마음이 내게는 없다.'

jīvitaya hari mætimat muṭṭuva nama balāporottuva

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

dæn mokada vennē? anna api venasa balāganna ōkin tiyena venasa āryayangē venasa arihatun vahansēgē venasa oya kiyannē.

이제 어떻게 됩니까? 바로 거기서 우리가 그 차이를 봐야 합니다. 그것이 ariya의 차이, arahant의 차이라는 것입니다.

dæn yam kenek ævidilā ṭanam apē īven rūpa vāhanīya yantaraya hari kæsæṭa yantaraya hari mokak hari tiyenavā. ṭikak dāma rikek ævidilā mokada karannē

이제 누군가가 온다고 합시다. 우리에게 텔레비전이나 카세트 같은 것이 있습니다. 조금 뒤에 누가 와서 어떻게 합니까?

oya koḷē mehara tiyan atē tiyena koḷē mehara tiyanna. næm atē tiyena pota mehara tiya maṭa

'손에 든 그 잎을 여기 내려놓으세요. 아니면 손에 든 책을 여기 내려놓으세요.'

poḍi pota denna ænna gahana kivviyaṭa kollak

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kussa gatta. dæn mokada karannē? āhā gahanahaṭa enna ā aran pala dennē nædda? api ehema ekak denavā.

그러면 어떻게 합니까? '아, 가져가세요' 하고 내주지 않겠습니까? 우리는 그렇게 내줍니다.

itin mokada karannē api dæn atē monavā hariha tiyāgena innē.

그러니 어떻게 합니까? 지금 우리는 손에 무언가를 들고 있습니다.

otana ṭīvī ekak venakoṭa api monavāhari mē pōl ṭikak genak tiyenavā pōl miṭiyak na tiyenavā. kos kola ṭikak hariṭa genak

그것이 텔레비전이 아니라, 우리가 코코넛 몇 개, 코코넛 한 묶음을 가져왔거나 jak 나무 잎 몇 장을 가져왔다고 합시다.

tiyenavā ḷama dīpan pota nætnam gahanam ṭika poḍi venna kiyalā kiyanavā kos kola ṭika ara gevanna daku ara polla kolla ko ṭa pollatu kǣllaṭa

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin apiṭa praśnayak tiyenavada pota denna

그러면 우리가 그 책을 내주는 데 무슨 문제가 있습니까?

obaṭa ōnanam gahagannē kohamayi makada kol kolin mataga tiyā kælē da tiyena kolā poḍi ekā genak dālā tiyena ōka poḍi vara makō

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

apiṭa inna puḷuvan nam ehema apiṭa dæn vena kisima dēkin mama monavā kaḷā koskōl ṭika poḍi kaḷā. ōka kǣli kǣli kæḍuvak denna nam nǣhæ pahematma kiyanna ōnē

우리가 그렇게 있을 수 있다면, 이제 우리에게는 다른 무엇으로도 '내가 무엇을 했나, jak 잎 몇 장을 구겼을 뿐이다, 그것을 조각조각 찢는다면 내주지 않겠다'는 말조차 할 필요가 없습니다.

ehema adahasak apiṭa ganna deyak ēkennē næhæ. mokada ēka harayak nǣha kiyalā væṭunānam īṭa passē apiṭa ē piḷiban̆dava kæḍuvat, bænnat, dennē nǣhæ karannē næhæ ādi vaśayen adahatak ganna avaśyatāvayak næhæ. ehema adhiṣṭhāna karanna deyak næhæ. anna ē

그런 생각을 품을 일이 거기에는 없습니다. 그것에 알맹이가 없다는 것을 알았다면, 그 뒤로는 그것을 찢든 욕을 하든 '내주지 않겠다, 하지 않겠다' 하는 마음을 가질 필요가 없습니다. 그렇게 결심할 것이 없습니다.

ehema adhiṣṭhāna karanna deyak næhæ. anna ē vagē arihatun vahansēṭa pelā tiyenavā budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā mahaṇeni ara jētavanārāmayēdī pennanna eka. mahaṇeni ara jētanārāmē ara eḷiyē tiyennē.

바로 그와 같이 arahant에 대해 보여 놓으셨습니다. Buddha께서 Jetavana에서 가르치십니다. 'bhikkhu들이여, 저 Jetavana 바깥에 있는,

ara atu kǣli koḷa roḍu kavuru hari aran giyot puccalā dæmot genin atu gallā kælēṭa dālā giyot. obalaṭa mokada hitennē ē kiyannē

저 나뭇가지 토막과 잎과 쓰레기를 누가 가져가거나 태워 버리거나 끌어내 숲에 버리고 간다면, 그대들은 어떤 마음이 드는가?

mokada dukak hitenavada ehema deyak hema hamukka hari bayak ehema hitienavada ehema deyak enavada svāmīni itin ehemanē ekak vaṭinākamak ēkē tiyennē ahavapu koḷoḍuva

슬픈 마음이 드는가? 서운함이나 두려움 같은 것이 일어나는가?' '스님, 그럴 리가 있겠습니까. 버려진 잎 쓰레기에 무슨 값어치가 있겠습니까.'

mahana kavada hari oya śarīraya taman magē kiya kiya inna śarīraya mama kiya kiya kiyaganna śarīrayak anna ē pot kolē gahaṭa nætnam ara væhilā tiyennē dara kǣllē gānaṭa hitāganna puḷuvan vecca davasak kavapudāṭa magē putraya kiyalā ivarayi. anna edāṭa arihatvaya arihatvaya lakṣaṇaya venna tavakaraṇayak.

'bhikkhu들이여, 언젠가 이 몸, 스스로 내 것이라고 거듭 말하며 지내는 몸, 나라고 거듭 붙드는 이 몸을 저 나뭇잎이나 저기 놓인 장작 토막처럼 여길 수 있게 되는 날, 내 것이라는 생각이 끝나는 그날, 바로 그날이 arahant의 경지, arahant의 특징이 드러나는 날이다.'

itin sellamak nemeyi bava api dannavā. api ekapāra yanna næ loku tæna api kocciyatat veena api kohoma pat vennada kiyalā ehema yanna næ. anupūrava api gamana yana ekayi tiyennē apiṭa kavadā hari anna ē keḷavara vena davasak tiyenavā arihat phala kiyalā anna ehema tænakin.

그러니 그것이 장난이 아니라는 것을 우리는 압니다. 우리는 단번에 높은 곳으로 갈 수 없습니다. '우리가 어떻게 거기에 이르겠나' 하며 그렇게 갈 수는 없습니다. 차근차근 길을 가는 것뿐입니다. 언젠가 우리에게도 그 끝에 이르는 날, arahant의 열매라는 그런 자리에 이르는 날이 있습니다.

ēka apiṭa nigamanaya karanna bæhæ kalpatiyak. ē nuvaṇaṭa gōcara vunāṭa passē ē adahasa ennē. harayak æti dē kæḍilā bidilā giyat, væsidilā giyat dæn mærilā giyā kamak nǣha kiyana adahasa ennē. etaṭa nuvaṇa væḍunāhama īṭa

그것을 우리가 미리 짐작해 정할 수는 없습니다. 그 생각은 지혜로 알아보게 된 뒤에야 옵니다. 알맹이 있다고 여기던 것이 부서지고 깨져도, 씻겨 나가도, 이제 죽어도 상관없다는 생각은 지혜가 거기까지 자랐을 때 옵니다.

kiyana adahasa ennē. etaṭa nuvaṇa væḍunāhama īṭa mehāṭa candāgayen bæn̆dilā inna nisā apiṭa hitanavā sellamak nemeyi apocca ēkanā karanna bæhæ apiṭa mē jīvitayaṭa tiyā kavadā karannī kavuru hari pihiyen ælla maralā dālā inna enakoṭa dara kǣllalā pora kolayak tibba gānaṭa apē karara gæna hitannē kohomada apiṭa inna puḷuvanda ehema hitannē æyē ē rahat phalaya nam ganna apiṭa kāpa gānak giyak bæri veyi. onna oya jātiyē adahasak enna paṭan gannavā kaltiyā hitanna giya.

그보다 아래에서는 chanda-rāga에 묶여 있으니 우리는 이렇게 생각합니다. 장난이 아니다, 우리는 그렇게 할 수 없다, 이번 생은커녕 언제 하겠나. 누가 칼을 쥐고 죽이러 올 때 장작 토막이나 나뭇잎처럼 내 몸을 어떻게 여기겠나, 그렇게 여길 수 있겠나. 그런 arahant의 열매는 수많은 kappa가 지나도 얻지 못하겠다. 미리 생각하기 시작하면 바로 그런 생각이 들기 시작합니다.

ē nisā api ē kaltiyā ē hituvillaṭa yanna avaśya næhæ. budurajāṇan vahansē dēśanāṭa mahannē arihatun vahansēgē citta svabhāvaya obala balāporottu vennē næhæ mama. namut [ugura kǣrīma] obalā anupuruva yanna anupūrava mārgaya anugamanaya karanna obalā kavadāhari etenṭa enavā. mē vidihaṭa budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā dānukampāven bhikṣūn vahansēlā

그러니 우리는 그렇게 미리 하는 생각으로 갈 필요가 없습니다. Buddha께서는 'bhikkhu들이여, 나는 그대들에게 arahant의 마음 상태를 바라지 않는다. 다만 차근차근 가라. 차근차근 길을 따르라. 그대들은 언젠가 그곳에 이른다'고 하셨습니다. 이렇게 Buddha께서는 bhikkhu들을 가엾이 여기는 마음으로 가르치십니다.

ehenam apit dakinna ōnē ē mahaḍiya karaganna bæri vunāṭa apramāṇa padapatā inna lōkē maṭa hajayek vēvā, siṭuvarayek vēvā, matu deviyek vēvā, matu brahmayek vēvā. maṭa mē tattaṭantaraya læbēvā. oya katumat araganna bæyida? ēka bæri ekak nemeyi bā pīnavada?

그렇다면 우리도 보아야 합니다. 그 큰일은 이루지 못하더라도, 끝없는 즐거움이 있는 세상에서 '내가 왕이 되기를, 큰 부자가 되기를, 다음 생에 deva가 되기를, brahmā가 되기를, 이런 지위를 얻기를' 하는 그런 말쯤은 내려놓을 수 있지 않습니까? 그것은 못 할 일이 아니지 않습니까?

ehenam sōvān phalayaṭa pat vunā nam yam pudgalayek edāṭa onna oya jātiriya ivara.

그렇다면 어떤 사람이 sotāpanna의 열매에 이르렀다면, 그날로 그런 종류의 바람은 끝납니다.

taman innē gē dorava. mēka magē karaganna ōnē. magē namaṭa oppuganna ōnē. mē idama magē karaganna bæ magē namaṭa liyā tiyāganna ōnē. hæbæyi maṭa ōna vidihaṭayi mēkē pālanaya karanna ōnē. magē ādhipaya metana pætirenna ōnē. mē ādī vaśayen yamkisi mānasikatvayak lōkaya ara tiyenavā.

사람은 집에서 삽니다. '이것을 내 것으로 해야 한다. 내 이름으로 문서를 받아야 한다. 이 땅을 그냥 내 것으로 할 수는 없으니 내 이름으로 적어 두어야 한다. 그리고 내가 원하는 대로 다스려야 한다. 내 힘이 여기에 퍼져야 한다.' 이런 식의 마음을 세상은 붙들고 있습니다.

sāmānyen ōkat ara gænīma ara kaya dara kǣllak samāna vasana eccara amāruyi.

보통은 이것을 내려놓는 것도, 몸을 장작 토막처럼 여기는 것만큼 어렵습니다.

hæbæyi ara pævatun at araganna ekaṭa ṭikak kamāruvaha pēnnē. mama deviyek enna ōna. brahmayek enna ōnē passē rajek venna ōnē sivvarayek venna ōnē. ē vagē maṭa mahā dhana kuēraya kiyalā upadinna mē pina karagannē mama ōya jātiya atharaganna puḷuvan hækiyāvak tiyena pāpa pēnavā. ēka amāruvak næ. hæbæyi

하지만 앞서 말한 태어남에 대한 바람을 내려놓는 것은 조금 어려워 보일 뿐입니다. '나는 deva가 되어야 한다, brahmā가 되어야 한다, 그다음엔 왕이 되어야 한다, 부자가 되어야 한다, 그렇게 재물의 신 Kuvera처럼 태어나려고 이 공덕을 짓는다' 하는 그런 바람은 내려놓을 수 있는 힘이 있다는 것이 보입니다. 그것은 어렵지 않습니다.

tiyena pāpa pēnavā. ēka amāruvak næ. hæbæyi na gē dora kiyanna nætuva vitara mama innavā. maṭa inna giya kiyalā maṭat inna tibunot æti. kāgunā maṭa kamak næhæ. mama pannaknna næhanam maṭa æti. di nāganna tiyenavā kāgelidana maṭa kamak næhæ. maṭa ē ṭika tiyenavā maṭa hon̆daṭama æti. oya jātiya mānasikatvayak vaḍanna nagāganna kiyiya

그런데 '집이니 뭐니 할 것 없이 나는 그냥 지낸다. 지낼 곳만 있으면 그걸로 됐다. 누구 것이든 상관없다. 나를 쫓아내지만 않으면 충분하다. 씻을 곳이 있다면 누구 것이든 상관없다. 그만큼만 있으면 아주 충분하다' 하는 그런 마음을 기르고 키우라고 하면,

hæbæyi hariyaṭa vaḍā amāra. namut api dannavā ēkat puḷuvan maṭṭamaka innavā. ehenam sakr̥dāgāma pudgalayā mānasika maṭṭama onna ōkayi.

그것은 훨씬 더 어렵습니다. 그래도 그것 역시 할 수 있는 수준에 있다는 것을 우리는 압니다. 그렇다면 sakadāgāmī의 마음 수준이 바로 그것입니다.

magē gēdara magē iḍan ādivāsayen badā gænīma næhæ maṭa enna tibunot æta. ē maṭṭama innē.

내 집, 내 땅이라고 내 살 곳으로 끌어안는 일이 없습니다. 지낼 곳만 있으면 됩니다. 그 수준에 있습니다.

anē maṭa rahin ōnet næ. maṭa suvan̆dāgrāṇaya kara kara ēvat yanna ōnet nǣ. sparśa karamin āśvāda venna maṭa ōnet nǣ.

'아, 나는 맛도 필요 없다. 향기를 맡으며 다닐 필요도 없다. 닿음으로 즐기고 싶지도 않다.'

menna mē kiyana kāraṇā ṭika tērum aragatta dæn api ehenavā oya ṭikat athaælā inna puḷuvanda

지금 말한 이 점들을 알아들었다면, 이제 우리는 묻습니다. 이것들마저 내려놓고 지낼 수 있겠습니까?

maranna næ nam ē ṭikat eccara amāra næ mara maraṇa baya taran eccara loku næhænē. maraṇa koṭa baya tamayi maranna ēka nam arakanna hari amāruyi. hæbæyi gandha rasa sparśa ādī kāmāśvādayan æsuru karata venna kivvot ēkat kohomahari inna puḷuvan. ēkat bærikamak nam nǣ karaganna.

죽이는 일이 아니라면 이것들도 그리 어렵지 않습니다. 죽음의 두려움만큼 크지 않으니까요. 죽음 앞의 두려움, 그것을 내려놓기는 참 어렵습니다. 하지만 냄새, 맛, 닿음 같은 감각의 즐거움을 가까이하지 말고 지내라고 하면, 그것은 어떻게든 지낼 수 있습니다. 그것도 못 할 일은 아닙니다.

ehenam ēkaṭa [ugura kǣrīma] kiyanavā etana pat va nam anāgāmī tatvaya phalaya læbuvē. eyāṭa nirāsaya metīva inna puḷuvan.

그렇다면 거기에 이른 것을 두고 anāgāmī의 경지, 그 열매를 얻었다고 합니다. 그는 바람 없이 지낼 수 있습니다.

ara antimaka mamāru eka tamayi arihat phalayē dæn maralā giyā kivvat kampāva vennē nǣha aṁśu mātrayak vatphala etanṭa pat venna puḷuvan kamak tibunnanam onna oya kiyana maṭṭamaṭa arihat phalayen hæṭa karanna deyak næhæ. atharit atæralā iparayi eyāgē mānasikatvaya yannē ēka.

그 마지막 어려운 것이 arahant의 열매입니다. 이제 죽인다고 해도 티끌만큼도 흔들리지 않습니다. 거기에 이를 수 있었다면, 바로 그 수준에서는 arahant의 열매로 더 할 일이 없습니다. 내려놓을 것을 다 내려놓고 끝났습니다. 그의 마음이 가는 곳이 그것입니다.

itin ē nisā ōvā eka pāraka ennē nǣ anukramayen ennē. anupiḷivelī yanna ōnē. etanṭa enakan ē allagatta dē puḷuvan canda rāgayan atharinakoṭa manasa oya ākārayen suddha vīma nidahas venavā. menna mēken dænaganna ōnē mārga phalalābhiyāgē svabhāvaya ohoma nisā. ōka atralā ara tiyena kuṇu pahaḷa

그러니 이것들은 단번에 오지 않고 차례로 옵니다. 차례대로 가야 합니다. 그곳에 이를 때까지, 붙들었던 것에 대한 chanda-rāga를 내려놓을수록 마음은 그렇게 맑아지고 풀려납니다. 이것으로 길과 열매를 얻은 이의 모습이 그렇다는 것을 알아야 합니다.

ohoma nisā. ōka atralā ara tiyena kuṇu pahaḷa vaḍal okkoma oluvē. mama uḍa giyā vāgē vuṇā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vaḍal okkoma oluvē. mama uḍa giyā vāgē vuṇā maṭa dæn mehema dænuṇā mē rūpaya dækkā magē hīna mama giyā uḍaṭa giyā giyāṭa pavuna dælā alu velā giyā picca velā giyā magē ātmaya picci vuṇā. oya jātiya eka vidiha katā kiyanavada

'내가 위로 올라간 것 같았다. 이런 느낌이 들었다. 이런 모습을 보았다. 나는 위로 올라갔고, 올라가서 타 버려 재가 되었다. 내 자아가 타 버렸다.' 이런 이야기들을 하지 않습니까?

ov ekkō eka dæn mē vagē eka jātiyē katā kiyanavā. dæn mē kiyana ēvā okkoma rævaṭilin misak.

그렇습니다, 이런저런 이야기를 합니다. 지금 이런 종류의 이야기를 합니다. 하지만 지금 말하는 이런 것들은 모두 속임수일 뿐입니다.

kō manasa suddhatāvaya tamā rāga dvēśa mōhayangen suddha vuṇā pōcanta rāgaya duru vuṇāda? ova ē gæna dænagænī væṭaha gænīma yathābōdhaya læbuvā nam oya ākārayen ē ṭika væṭahanna ōnē.

마음의 맑음은 어디에 있습니까? rāga, dosa, moha에서 맑아졌습니까? chanda-rāga가 떨어져 나갔습니까? 그렇습니다, 그것에 대해 알고 깨닫는, 있는 그대로의 앎을 얻었다면 바로 그런 식으로 그것이 알아져야 합니다.

oyaṭa amatarava pēna okkoma mē mē dhyāna mārga vaḍāgena yanakoṭa eka ākāra samādhi tiyenavā. uḍa yanavā vagē dæna samādhi tiyenavā. oluva anit pættilā kakudē uḍaṭa giyā vagē væṭahena samādhi tiyenavā. samādhi kōṭi ganavā. pætali velā giyā vagē dakina samādhi tiyenavā. æn̆ga ākāśayen ædagena giyā vagē samādhi tiyenavā.

그 밖에 보이는 모든 것은, jhāna의 길을 닦아 나갈 때 생기는 여러 가지 samādhi입니다. 위로 올라가는 것처럼 느껴지는 samādhi가 있습니다. 머리가 뒤집혀 위로 솟구친 것처럼 느껴지는 samādhi가 있습니다. samādhi는 셀 수 없이 많습니다. 납작하게 펴진 것처럼 보이는 samādhi가 있습니다. 몸이 허공으로 끌려가는 것 같은 samādhi가 있습니다.

itin gaṁgāvaṭa bæssā vāgē dækalā vaturē diyavelā giyā vagē mokutti tuḷan næti vagē samādhi tiyenavā. mē samādhi kōṭi gaṇan tiyenavā eka dakina eka.

강에 들어간 것처럼 보이고 물에 녹아 버려 아무것도 남지 않은 것 같은 samādhi도 있습니다. 이런 samādhi는 셀 수 없이 많고, 저마다 무언가를 봅니다.

ōkkoma eka ekkenāgē mānasika tattvayanṭa pēna darśana eka ekkenāgē mānasikatvaya eka eka ākāra nisā ē vædiyedi ætivena eka nānā prakāra darśana ōvā

이것들은 모두 사람마다의 마음 상태에 따라 보이는 광경입니다. 사람마다 마음이 저마다 다르니 그런 식으로 온갖 광경이 생기는 것입니다.

itin ōya ō rāgakṣaya dvēśakya mōhakṣaya kotanada tibunē?

그러니 그 속 어디에 rāga의 소멸, dosa의 소멸, moha의 소멸이 있었습니까?

itin mē vagē tænvalindī dannē næti ācāravaru minivaṭanavā.

이런 데서 알지 못하는 스승들이 사람들을 그릇된 길로 이끕니다.

ovun ātmaya giyā ātmaya suddha vuṇā hidilā giyā picci giyā alu velā giyā dæn itin væḍē hari ov dæn oya upadinna yanna næha yanna. havi vecca eka tamayi piccilā giyē. ohoma denavā upadesā dæn okkoma hari dæn tiyena mæranakan inna pastima adhyavatisatin gata karanavā antima dēhari velā inna dæn oya vagē adahasak tiyenavā. itin

그들은 이렇게 가르칩니다. '자아가 떠났다, 자아가 맑아졌다, 녹아 버렸다, 타 버렸다, 재가 되었다. 이제 일은 다 되었다. 그렇다, 이제 다시 태어나러 갈 일이 없다. bhava가 된 그것이 타 버린 것이다. 이제 다 되었다. 이제 죽을 때까지 남은 시간을 adhivāsana와 sati로 보내라. 마지막 몸을 지니고 지내라.' 이런 생각들이 있습니다.

inna dæn oya vagē adahasak tiyenavā. itin kiyana mē antima atdæhen ehāṭa mama upadinnē næha. mama atdækīma labalā tiyennē.

그래서 '이 마지막 체험 너머로 나는 다시 태어나지 않는다. 나는 그 체험을 얻었다'고 합니다.

hæbæyi ē kellē magē peṭṭi ehema æddottu balāganna paḷulanavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mama dæn magē okkomat eyalā innē. ekenma ahasa katā karanā. mē depætten katā karanavā kiyalā. kiyanna tiyennē ēkayi.

'나는 이제 내 것을 모두 내려놓고 지낸다'고 같은 입으로 말합니다. 양쪽에서 다른 말을 한다는 것, 할 말은 그것입니다.

haṭen ekak katā karalā tava pættakin tāva ekak katā karanavā kiyana vacanaya tamayi apiṭa kiyanna vennē. dæn mē vagē katāvak hon̆daṭa atdakinna puḷuvan oya kiyana kaṭṭiyē okkoma atharilā inna kiyana kaṭṭiya antiṭa balapuvahama atharapu nūl poḍak ne. okkoma allagena ira karagena kriyāvaliya balapa varaṣaṇaya karot ehema dakinavā. namut apiṭa anuma vivēcanaya kirīmaṭa

한쪽에서 이것을 말하고 다른 쪽에서 또 다른 것을 말한다는 말밖에 할 수 없습니다. 이런 말은 직접 잘 겪어 볼 수 있습니다. 모든 것을 내려놓고 지낸다는 그 사람들을 끝까지 지켜보면 내려놓은 것은 실오라기 하나도 없습니다. 모든 것을 꽉 붙들고 있습니다. 그들의 하는 일을 살펴보면 그렇게 보입니다.

dakinavā. namut apiṭa anuma vivēcanaya kirīmaṭa avaśya næhæ. mē kiyannē tama tamanṭa kævaṭenna tiyena maga hoyā gænīmaṭa karuṇu vitarayi. api kenek vivēcanaya kara pudgalaya vivēcanayak kiyalā karanavā nemeyima mē ban̆du svabhāvaya ættō mehema ēvā kiyanavā. ē nisā ēvaṭa api rævaṭennē nætuva yathārthaya tōrāganna kramayatu ēva kiyanna. rævaṭunot apimayi

그러나 우리가 누구를 헐뜯을 필요는 없습니다. 여기서 말하는 것은 저마다 속지 않을 길을 찾는 데 필요한 점들일 뿐입니다. 우리는 누구를 헐뜯으려는 것이 아니라, 이런 성향의 사람들이 이런 말을 한다는 것입니다. 그러니 그런 말에 속지 말고 있는 그대로를 가려낼 방법으로 이것을 말하는 것입니다.

kramayatu ēva kiyanna. rævaṭunot apimayi rævaṭennē. ēkayi kiyannē. tama tamanmayi rævaṭennē. rævaṭunā kiyannē aparādhen mē vaṭinā kālayaka anātayaṭa væṭalān kālē kivalā tamā tirisa satiya mærilā yanavā. ēkayi etakoṭa apiṭa karaganna tibicca kālayen vaṭanākārayen prayōjana gannē.

속는다면 속는 것은 바로 우리 자신입니다. 그래서 하는 말입니다. 저마다 자기 자신이 속는 것입니다. 속는다는 것은 이 귀한 시간에 헛되이 의지할 데 없는 처지에 빠져 그 시간을 보내고 마침내 짐승의 세계에서 죽어 가는 것입니다. 그래서 우리가 쓸 수 있었던 시간을 값지게 쓰라는 것입니다.

budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷā nam rāgakkhayō nibbānaṁ, dvēśakkhayō nibbāṇaṁ, mōhak yō nibbānam kiyalā. oya ṭikak sēvara piyak nivana kiyalā pennuvada vena monavak sē karannada kiyalā

Buddha께서는 'rāgakkhayo nibbānaṃ, dosakkhayo nibbānaṃ, mohakkhayo nibbānaṃ'이라고 가르치셨습니다. 그것 말고 다른 무엇을 nibbāna라고 보여 주셨습니까? 다른 무엇을 하라는 것입니까?

rāgaya kiyannē kedda lomda niyada dda handa masta naharada æṭada æṭa midula mē æn̆gē tiyena kǣllak ekakvatvakda rāgaya kiyannē? dvēśaya kiyannē mōhaya kiyannēda puṭuvada? mēsida koṭada meṭda ekakvatda? dvēśaya kiyannē?

rāga라는 것이 머리털입니까, 몸털입니까, 손발톱입니까, 이입니까, 살갗입니까, 살입니까, 힘줄입니까, 뼈입니까, 뼛속입니까? 이 몸에 있는 어느 한 조각이 rāga입니까? dosa, moha라는 것이 의자입니까, 탁자입니까, 베개입니까, 깔개입니까? 그 가운데 어느 하나가 dosa입니까?

mōhaya kiyannē. monavā gæna kiyannada? mē hitē haṭaganna hita kirīṭi karana gati varga tunak. rāga gati lakṣaṇayayi, dvēśa gati lakṣaṇayayi, mōha gati lakṣaṇayayi. menna mēka kṣēkara dāpu vivā ōkaṭa kiyanavā nivan dækkā kiyalā.

moha라는 것은, 무엇에 대해 말하겠습니까? 이 마음에 일어나 마음을 더럽히는 세 가지 성향입니다. rāga의 성향, dosa의 성향, moha의 성향입니다. 바로 이것을 다 없애 버린 것을 두고 nibbāna를 보았다고 합니다.

mē budurajāṇan vahansē nivana pennē otana nam. api nivan dækka eka pennanna hadē mōnē.

Buddha께서 nibbāna를 거기서 보여 주셨다면, 우리도 nibbāna를 본 것을 그렇게 보여 주어야 합니다.

maṭa mē pera meban̆du rāga tibuṇā. dæn meban̆du dēval passē vecca rāgaya menna mē vagē aḍuyi. meban̆du dvēśayen maṭa issara næguṇā. dæn maṭa ehema nægennē nǣha ē dvēśaya maṭa hon̆daṭa pæhædiliva pēnavā. ē mulāvaṭa pat venavā mama ē passē ē mattē hæpuṇā gæṭunā issaraha maṭama hitenavā mona taram mōḍa vænakda mama issara karalā tibunā. ē nisā magē hitē ēvayen midilā tiyena bava maṭa pēnnē.

'예전에 내게는 이런 rāga가 있었다. 이제 이런 것들에 대한 rāga는 이만큼 줄었다. 예전에는 이런 dosa가 내게 일었다. 이제는 그렇게 일지 않는다. 그 dosa가 내게 아주 또렷이 보인다. moha에 빠져 견해를 놓고 부딪치고 다투었다. 이제 돌아보면 예전에 내가 얼마나 어리석은 짓을 했는지 스스로 느껴진다. 그래서 내 마음이 그것들에서 풀려났다는 것이 보인다.'

ahanna nivan dækka kenek katā karana lakṣaṇaya eyā allagatta ekak allagenat næhæ. allaganna giyā nam dālā giyet næhæ. amutuven balā allaganna giyet næhæ. ēkakvat etana siddha vuṇēnē.

들어 보십시오, 이것이 nibbāna를 본 사람이 말하는 모습입니다. 그는 무언가를 새로 붙든 것도 아니고, 붙들려다 버리고 간 것도 아니고, 따로 무엇을 찾아 붙들러 간 것도 아닙니다. 그런 일은 하나도 거기서 일어나지 않았습니다.

issellā tibicca ælīmayi, gæṭīmayi mulāvayi yamkin atharaṇan attana bava væṭu vunā ē mata nivan dækkā.

예전에 있던 들러붙음과 부딪침과 미혹이 어떻게든 놓여났다는 것을 알게 되었고, 그것으로 nibbāna를 본 것입니다.

pera maṭa rāgayan passē poḷovamin yana mānasikatvayak tibuṇē. dæn maṭa ehema aṁśu mātrayakvat næhæ. pera maṭa dvēśayen nisā noyek ākāra dūṣatāvayak næguṇā. mama hon̆daṭama pæhædiliva dannavā dæn mama kǣli kǣri kæpuvāt maṭa mona hiṁ hiṁsā kaḷat ovun kirihi dvēśa mātrayak nægena mānasikatvayak magē næha.

'예전에 내게는 rāga를 뒤쫓아 가는 마음이 있었다. 이제는 그런 것이 티끌만큼도 없다. 예전에는 dosa 때문에 온갖 더러움이 일었다. 이제는 나를 토막토막 베더라도, 어떤 해를 끼치더라도 그들에게 티끌만 한 dosa라도 일어나는 마음이 내게 없다는 것을 아주 또렷이 안다.'

mama peṭa mulā velā mē lōkē allagena hari vaṭinā deyak hinna væḍa karā. mama ada sampūrṇa nidahas mānasikatvayakin innē kisima tænaka allannē næha. maṭa ēka væṭahenavā. kiyanna puḷuvan kamaṭat tavanā kiya dækitta de dækalā ivarayi.

'예전에 나는 미혹에 빠져 이 세상을 붙들고 그것이 값진 것이라 여기며 일했다. 오늘 나는 온전히 풀려난 마음으로 지내며 어디에도 매달리지 않는다. 나는 그것을 안다.' 말할 수 있는 것, 보아야 할 것은 다 보았습니다.

pūrṇaya karalā ivarayi. matu karanna deyak idiri velā nǣhæ siyallama rāgak kṣaya karalā, dvēśakya karalā mōhakya karalā ivarayi. ehenam itin mærana eka in̆dalā piraṇuvan pǣ vitara tava ipirilā tiyennē. ēka daravē. anna ē vacana kiyanna puḷuvan etanaṭa pat vuna kenāṭa

'다 채웠다. 더 일으킬 것이 남아 있지 않다. rāga를 다 없앴고, dosa를 다 없앴고, moha를 다 없앴다. 그러니 이제 남은 것은 죽을 때까지 남은 삶뿐이다. 그것을 짊어지고 간다.' 그 말은 거기에 이른 사람만이 할 수 있습니다.

mē ærenna anit kenekgen æhuvot ektarā nōna mahattiyek bohōma santōsayi

그 밖의 다른 사람에게 물어보면, 어떤 부인이 있었는데 아주 기뻐했습니다.

sōvān phalaya pihiṭapu kenekuṭa tavat ehema kenek dakinna hamba vena kiyalā mama kivva ekak nemeyi kavuru hari kiyapu moṭakamak inna ma dannē næhæ kavaru hari kiyanna æti gihillā dannavā vagē ē nōna mahatayā mama dækka davasema kivvā.

sotāpanna의 열매를 얻은 사람이 그런 사람을 또 알아볼 수 있다고 제가 말한 것은 아닙니다. 누가 그런 어리석은 말을 했는지 저는 모릅니다. 누군가 말해 준 것을 듣고 아는 것처럼, 그 부인이 제가 만난 바로 그날 말했습니다.

harima santōsayi.

아주 기뻐했습니다.

ehema dakgena kiyana mē kiyannē ēka vayasakaṭa ōna mahattaya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

īṭa passē nōna mahattayā oya tanṭa pat vunē. kohomada mahattayā nōna mahattaya dænagattē. n dækkā kenekuṭa kivvaṭa kamak nǣha nēda mahattayāga ov ov kā maṭa mē kiyannē mokakda

그 뒤에 그 부인이 그 경지에 이르렀다고 합니다. 부인이 그것을 어떻게 알았느냐고요? '스님, nibbāna를 본 분께는 말해도 괜찮겠지요?' '그럼요, 그럼요.' 저에게 무슨 말을 하는지,

ahaganna mama bhāvanā kara innakoṭa hari lassana kumārikāvak vāgē mama ædilā giyā pættakaṭa mutu poṭak dālā tibuṇā lassana balanna bæha sudu mutu poṭak. mehema suddha vuṇā. ehema sōvān vuṇā. ehema sōvān vuṇā. okkoma sōvān vadē

들어 보십시오. '제가 bhāvanā를 하고 있을 때 아주 아름다운 공주처럼 저는 한쪽으로 끌려갔습니다. 진주 목걸이가 걸려 있었는데, 눈부시게 아름다운 하얀 진주 목걸이였습니다. 그렇게 맑아졌습니다. 그렇게 sotāpanna가 되었습니다.' 그렇게 sotāpanna가 되었답니다. 다들 sotāpanna가 되는군요.

monavā kiyannada itin menna mē vagē mē lōkayā rævaṭena avasthā tiyenavā.

무슨 말을 하겠습니까. 이처럼 세상 사람들이 속는 경우들이 있습니다.

tava ekkenek ehema bhāvanā karē næte śarīrayen giyālu giyāṭa passē gaṁgāvat vena gaṁgāvaṭa bæsalu gaṁgāvaṭa bæssaṭa passē ara mas okkoma sēdilā sēdilā kiyalā æṭa kaṭṭa mālalu ēkat diya velā diya velālut næhæ okama diya velā ivaraṇalu.

또 한 사람은 그렇게 bhāvanā를 하다가 몸에서 빠져나갔답니다. 나가서 강에 이르러 강물에 들어갔답니다. 강에 들어가자 살이 모두 씻겨 나가 뼈대만 남았답니다. 그것마저 녹고 녹아 남김없이 다 녹아 버렸답니다.

itin hāmuduruvanṭa kivvaṭa passē ācārya hāmuduruvanṭa kivvaṭa passē ōka tamayi upāsakammaya karaganna mahat venna ōnē. dæn itin mokakda upadinna yana tavayi nēda? upadinna yanna tiyena eka kiyav vuṇā kiyavuṇā ivarayi. dæn upadinna yanna næhæ ātmaya ivarayinayinē. ohoma ōka tamayi koraganna ōnē.

그래서 스님께, 스승 스님께 말씀드렸더니 '바로 그것이 upāsikā께서 이루셔야 할 것입니다. 이제 태어날 것이 무엇이 남았겠습니까? 태어날 것은 다 녹아 끝났습니다. 이제 다시 태어나지 않습니다. 자아가 끝났으니까요. 바로 그렇게 해야 합니다.'

dæn itin antima kaya darāgena inna gænna ekak. dæn itin oya dēpala aramayaṭa kiyanna dæn væḍak kāṭada nnada monavā karannada oya dæn oya kanna bonna deyak tiyāgena irayak pihamara dīlā ivarayak karanna dæn itin ō tiyāganna hadanna kāva kāṭa dennada mokut

'이제는 마지막 몸을 지니고 지내는 것뿐입니다. 이제 그 재산이니 뭐니 누구에게 말하고, 무슨 소용이 있으며, 무엇을 하겠습니까? 먹고 마실 것만 남겨 두고 나머지는 정리해 버리십시오. 이제 그것을 지녀서 누구에게 주겠습니까, 아무것도 없지 않습니까.'

nǣhanē. upāsakammā kanē atē kanē karē arthaviccayak ova ivara karalā yantan inna tæna

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

tiyāgena anik okkoma hāmuduruvan pūdā karalā enna dæn nidahasē innavā passē

'겨우 지낼 곳만 남겨 두고 나머지는 모두 스님께 바치고 오십시오. 그러면 이제 자유롭게 지내게 됩니다. 그 뒤에는'

madhyavaga venavā kiyalā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

hari hāmuduruvan itin lovturā budu pāra padætiya ēkindā unvahansēṭa goḍaga kamak næhanē. ēka hindā itin harē rahat phalayaṭa pat karalā lovaturā buduāpatalā goḍa gahagena hāmuduruvō innavā.

좋습니다, 스님은 lokuttara Buddha가 되는 길을 가고 계시니 쌓아 두어도 문제가 없겠지요. 그래서 그 사람은 arahant의 열매에 이르게 해 놓고, 스님은 Buddha가 되는 길을 쌓아 가며 지내십니다.

ē upāsakam maṭa vahak phalayē dīlā upāsakammā æḷu hēhā tamā hāmuduruva.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mehema dēval lōkē tiyenavā. api kenekuṭa apahasa karannavat kenek mē mayā karanna kiyanavā nemeyi. namut hævaṭenna hon̆da yathārthaya dakinna ōnē.

세상에는 이런 일들이 있습니다. 우리는 누구를 깎아내리거나 비웃으라고 하는 것이 아닙니다. 하지만 속지 않으려면 있는 그대로를 보아야 합니다.

itin mē vagē avasthāvalin pēnavā mē lōkē piṭin pennenna mē budu dahama aragena budu dahama yamkisi væḍakaṭa gōcara karagena daḍamīmā karagena pudgalaya tamāgē jīvita gata karanna lābhagīsi prahaṁsāvala gōcara karagannā nam mahā parādhayak karagannavā. meccara vaṭinākārē vaṭinā dahama tuḷin phalaya labāganna tiyanaeka æti karaganna ōnē.

이런 경우들에서 보이듯, 세상에서 겉으로 이 Buddha의 dharma를 가져다 어떤 일에 써먹고 미끼로 삼아 자기 삶을 꾸리며 이익과 칭찬을 얻는 데 쓴다면, 그 사람은 큰 잘못을 저지르는 것입니다. 이토록 값진 dharma를 통해 얻을 수 있는 열매를 길러 내야 합니다.

itin ōvā oya tērum gattahama kāṭavat kiyanna deyak uddāma venna deyak ehema deyak nǣ.

그러니 이것들을 알아듣고 나면, 누구에게 떠벌릴 것도 들뜰 것도 그런 것은 아무것도 없습니다.

itin api dakinna ōnē anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya balanna purudu venna ōnē. kæmati sē mē lōkē kotanaka mona deyakvat næha. ēka ætta. ē balu vætunali dē tuḷa priyayi, manāpayi, yahapatayi kiyalā allaganna giyot kæmati sē næti nisāma akæmæti tattvayaṭa pat vena nisāma anē mama kæmati vunē mehema tiyenavaṭa nama siddha vuṇē mēka duk venna venavamayi.

그러니 우리는 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 보는 데 익숙해져야 합니다. 이 세상 어디에도 뜻대로 되는 것은 아무것도 없습니다. 그것이 참입니다. 보이고 느껴지는 것을 사랑스럽다, 마음에 든다, 좋다 하며 붙들려 하면, 뜻대로 되지 않기 때문에, 원하지 않는 상태로 바뀌기 때문에 '아, 나는 이렇게 되기를 바랐는데 이렇게 되어 버렸다' 하며 반드시 괴로움이 됩니다.

ehenam kæmati sē næti deyak sæpa denavā kiyana eka vennē næha. mūla dharmayama duka. ehenam mē lōkē kæmati sē pavatina deyak nætnam. æsuru karanna giyot ya hæma deyakma kavadā hari duka dīlā keḷavara karanavā misā. sænasumak dīlā keḷavara karana ekak oya atara nǣha kiyana eka dakinavānam

그렇다면 뜻대로 되지 않는 것이 즐거움을 준다는 일은 없습니다. 바탕부터가 dukkha입니다. 그렇다면 이 세상에 뜻대로 머무는 것이 없다면, 가까이하는 모든 것이 언젠가는 괴로움을 주고 끝날 뿐, 그 가운데 편안함을 주고 끝나는 것은 없다는 것을 본다면,

eban̆du dēval harayak tiyenavada nædda kiyalā īḷan̆ga tiyena eka tahama kōvida harayak tiyennē. asāraṭṭēna anattā sāratvayak nǣ. anna tīraṇaya āvā. oya tīraṇaya enakan api vimarśanaya

그다음은 그런 것들에 알맹이가 있느냐 없느냐입니다. 도대체 어디에 알맹이가 있습니까? 'asārakaṭṭhena anattā', 알맹이가 없습니다. 바로 거기서 결론이 났습니다.

tīraṇaya āvā. oya tīraṇaya enakan api vimarśanaya karanna ōnē. aniccayi kivvē ættada? dukkhayi kivvē ættada? anattayi kivvē ættada tava tava yali balanna ōnē. balanakoṭa kavarahari sæka nætuva tērenna paṭan ganī anicca ayavat kæmati sē nǣha kiyalā yamak kivvā nam ēka ættamayi. kæmati sē næti ekak passē giyot kohomada sæpak ennē adahanaya enavā kiyana atahannaṭa gōcaraya ekak kiyana ekayi ættamayi.

그 결론이 날 때까지 우리는 살펴봐야 합니다. anicca라고 한 것이 참인가? dukkha라고 한 것이 참인가? anatta라고 한 것이 참인가? 거듭거듭 살펴봐야 합니다. 살펴보다 보면 언젠가 의심 없이 알게 되기 시작합니다. anicca라고, 뜻대로 되지 않는다고 한 것은 참으로 사실이다. 뜻대로 되지 않는 것을 뒤쫓으면 어떻게 즐거움이 오겠는가. 손에 잡히지 않는 것이라는 말도 참으로 사실이다.

ehenam eban̆dunnā lōkaya ætulaṭa ananta saṁsāraya sæka sevē. ē tuḷa allaganna harayak tiyana ekakvat valak næti nisā tamayi adatma anātha velā innē. adat tava hoyanavā hoyanavā misak. allagatta allaganna ṭikak meccara kal hambavelat næhæ. sænasena ekak hambavelat næhæ. dæn allaganna hadenava væṭi ekat eccarayi. matu pætuvat ēvaraṭa vennet

그렇다면 그런 세상 속에서 끝없는 saṃsāra를 헤매어 왔습니다. 그 속에 붙들 만한 알맹이 있는 것이 하나도 없기에 오늘까지도 의지할 데 없이 지내는 것입니다. 오늘도 여전히 찾고 또 찾을 뿐입니다. 이렇게 오랫동안 붙들 만한 것은 하나도 만나지 못했습니다. 편안케 하는 것도 만나지 못했습니다. 지금 붙들려 하는 것도 그만큼입니다. 앞날을 바라도 그렇게 될 것도 그만큼입니다.

eccarayi. ehenam atīta anāgata vartamāna kiyana tun tæna allaganna. æhen, kanen, diven, nāsayen śarīrayen manen hon̆dayi kiyalā allaganna ekak maṭa næhæ. kāṭat nǣhæ maṭa vidilak nemeyi. lōkē satyaya viccarayi.

그렇다면 지나간 때, 올 때, 지금이라는 세 자리에서 눈으로, 귀로, 혀로, 코로, 몸으로, 마음으로 좋다고 붙들 만한 것이 내게는 없습니다. 누구에게도 없습니다. 내 경험만 그런 것이 아닙니다. 세상의 참은 그만큼입니다.

ehenam midennē mokakda? ōken midenna bæri hon̆dayi kiyalā hitā ena mulāva nisā tamayi pasveni duvanē ham̆bāyannē. ē nisā tamayi duk vin̆dennē meccara kallā dænut duk vin̆dinnē maturat giyot yanna vennē.

그렇다면 벗어나는 것은 무엇입니까? 거기서 벗어나지 못하고 좋다고 여기는 미혹 때문에 뒤쫓아 달려가는 것입니다. 그래서 이렇게 오랫동안 괴로움을 겪어 왔고, 지금도 괴로움을 겪고, 앞으로도 가면 그렇게 가게 되는 것입니다.

ehenam eban̆dannā vū vasāratvaya harayak næha atrapudāṭa ē hamāyana satya midilā yanavā nam mē duka passē ravaṭa rævæṭin giya duka passē yana gamana ivarayi nam mulāvama keḷavara vuṇā misak satvayak næti velā æti vuṇā nemeyi. hon̆da deyak tibilā harayak æti deyak tibilā vænunā ehemayi buddha tuḷin pratiphalaya vagē. harayak næti asāratvayakma tibilā asāratvayakma kriyātmaka velā tibicca kriyā mārgaya nævata. eham dukakma kriyātmaka vuṇā dukama keḷavara læbuvā.

그렇다면 그런 알맹이 없음, 속이 비었음을 알고 내려놓는 날, 그 뒤쫓던 것에서 벗어난다면, 속아서 따라가던 이 괴로움을 뒤쫓는 길이 끝난다면, 끝난 것은 미혹일 뿐이지 무슨 존재가 없어지거나 생긴 것이 아닙니다. 좋은 것, 알맹이 있는 것이 있다가 사라진 것이 아닙니다. 알맹이 없는 것이 있었고, 알맹이 없는 것이 돌아가던 그 흐름이 멈춘 것입니다. 괴로움이 돌아가다가 괴로움이 끝난 것입니다.

menna mēka nisā tamayi duken nidahas vuṇā kiyannē dækka dāṭa eyā nivan dækalā ivarayi issellā. oya ṭika koyi ākārayen hari kana væṭu venunā nam aḍut aramē sōtāpanna phalaya en ehā yathārthaya etanin dakinna ōnē.

바로 이 때문에 괴로움에서 풀려났다고 하는 것이고, 그것을 본 날 그는 이미 nibbāna를 본 것입니다. 그것이 어떻게든 마음에 와닿았다면, 적어도 sotāpanna의 열매와 그 너머의 참을 거기서 보아야 합니다.

mahaṇeni avidyā pratyayen saṁkhāra vēdyā nirōdhayen saṁkhāra nirōdhaya vē kiyalā dahamak mama obalaṭa dēśanā kaḷā. obalā mē dēśanāva piḷigannē mama kivvaṭada maṭa tiyena garu bayakaṭada praśna koḷot mama vihasaṭa pat kiyalā hitanna mayin ahannē nætuva innavā. ehemanam inna epā væṭahunē nætnam ahanna tērum ganna bæri tænak tiyenanam ahalā hon̆daṭa tērum galā bhikṣūn vahansēlā nihan̆ḍayi.

'bhikkhu들이여, avijjā를 조건으로 saṅkhāra가 있고, avijjā가 사라지면 saṅkhāra가 사라진다는 dharma를 나는 그대들에게 가르쳤다. 그대들은 이 가르침을 내가 말했기 때문에 받아들이는가, 나에 대한 공경과 두려움 때문인가? 물으면 내가 지칠까 봐 묻지 않고 있는가? 그렇다면 그러지 마라. 알아듣지 못했다면 물어라. 알 수 없는 곳이 있다면 물어서 잘 알아들어라.' bhikkhu들은 잠잠했습니다.

mahaṇeni saṁkhāra pattiyen viññāṇa vē saṁkhāra nirōdhayen viññāṇa nirōdha vē kiyalā mama dahamak dēśanā kaḷā. ēka obalā piḷigannē maṭa tiyena garu bayakaṭada mama kivva nisāda? praśna kaḷot mama vihadaṭa pat veyi kiyalā hitannē ahannē nætuva innavada? ehemanam inna epā. ahagena innavā.

'bhikkhu들이여, saṅkhāra를 조건으로 viññāṇa가 있고, saṅkhāra가 사라지면 viññāṇa가 사라진다는 dharma를 나는 가르쳤다. 그대들은 그것을 나에 대한 공경과 두려움 때문에 받아들이는가, 내가 말했기 때문인가? 물으면 내가 지칠까 봐 묻지 않고 있는가? 그렇다면 그러지 마라.' 그들은 듣고만 있습니다.

etakoṭa mē ahanavā ehemanam inna epā.

그러자 '그렇다면 그러지 마라' 하고 물으십니다.

etakoṭa kiyanavā mahaṇeni viññāṇa paddhayen nāma rūpa vērōdhayen nāma rūpa nirōdha vē kiyalā yamakisi dharmayak mama dēśanā karalā tiyenavā. ēka oba vahansēlā piḷiganna. obalā piḷigannē. mama kivvē nisā ada maṭa tiyena garu bayakaṭada praśna kaḷot mama vehedara pattiya kiyalā hitāgenada ehema nam inna epā. bhikṣūn vahansēlā nihan̆ḍayi.

그러고는 말씀하십니다. 'bhikkhu들이여, viññāṇa를 조건으로 nāmarūpa가 있고, viññāṇa가 사라지면 nāmarūpa가 사라진다는 dharma를 나는 가르쳤다. 그대들은 그것을 받아들인다. 내가 말했기 때문인가, 나에 대한 공경과 두려움 때문인가, 물으면 내가 지칠까 봐서인가? 그렇다면 그러지 마라.' bhikkhu들은 잠잠했습니다.

mahaṇeni nāma rūpayen salātana vēāma rūpa nirōdhayen salātayi nirōdha veyi kiyalā dahamak mama dēśanā kaḷē. ē dahama obalā piḷigannē mama kivva nisā ada maṭa tiyena garubhāyakaṭa praśna kaḷot mama vitara pat veyi kiyalā hitāgena ehema nam indenna ēt nihan̆ḍayi bhikṣūn vahansēlā.

'bhikkhu들이여, nāmarūpa를 조건으로 saḷāyatana가 있고, nāmarūpa가 사라지면 saḷāyatana가 사라진다는 dharma를 나는 가르쳤다. 그대들은 그 dharma를 내가 말했기 때문에, 나에 대한 공경과 두려움 때문에, 물으면 내가 지칠까 봐 받아들이는가? 그렇다면 그러지 마라.' 그래도 bhikkhu들은 잠잠했습니다.

oya kramayaṭama nāma rūpa nirōdhayen salā nāma rūpa prattayen salāyatanaya vēāma rūpa nirōdhayen salāyata nirōdha vē. salāyatana pratyayen sparśa vē salāyatana nirōdhayen sparśa nirōdha vē. sparśa pratyayen vēdanāvē sparśa nirōdhayen vēdanā nirōdha vē. vēdanā pratin taṇhā vēdanā nirōdhayen taṇhā nirōdha vē. taṇhā pratin upādāna vē taṇhā nirōdhayen upādā nirōdha vē. upādāna pratyayen bhava vē upādā nirōdhayen bhava nirōdha vē. bhava pratyayen jāti vē, bhava nirōdhayen jāti nirōdha vē. jāti pratyayen jarāmaraṇa vē jāti nirōdhayen jarāmaraṇa nirōdha vē. menna mē

같은 방식으로, nāmarūpa를 조건으로 saḷāyatana가 있고 nāmarūpa가 사라지면 saḷāyatana가 사라진다. saḷāyatana를 조건으로 phassa가 있고 saḷāyatana가 사라지면 phassa가 사라진다. phassa를 조건으로 vedanā가 있고 phassa가 사라지면 vedanā가 사라진다. vedanā를 조건으로 taṇhā가 있고 vedanā가 사라지면 taṇhā가 사라진다. taṇhā를 조건으로 upādāna가 있고 taṇhā가 사라지면 upādāna가 사라진다. upādāna를 조건으로 bhava가 있고 upādāna가 사라지면 bhava가 사라진다. bhava를 조건으로 jāti가 있고 bhava가 사라지면 jāti가 사라진다. jāti를 조건으로 jarāmaraṇa가 있고 jāti가 사라지면 jarāmaraṇa가 사라진다.

jāti nirōdhayen jarāmaraṇa nirōdha vē. menna mē kāraṇāva okkoma ṭika ahalā ahanavā oya vidihaṭama ahalā. mahaṇeni mē praśna ṭikayi obalā piḷigattē. mama kivvē nisāda? maṭa tiyena garubhāyakaṭa piḷigattada? praśna kaḷot vehesaṭa pattēgiyā væṭahennē nætuva saddaya nætuva innavā.

이 모든 것을 하나하나 똑같이 물으신 뒤에 다시 물으십니다. 'bhikkhu들이여, 그대들이 받아들인 이 물음들을 내가 말했기 때문에 받아들였는가? 나에 대한 공경과 두려움 때문에 받아들였는가? 물으면 내가 지칠까 봐 알아듣지 못하고도 소리 없이 있는가?'

paḷavenuvat ahanavā, devanavat ahanavā tunvanuvat ahanavā. uttarayak denna. bhisvan vahansēlā nihan̆ḍa oya idalā kiyanavā svāmīni mē satyatāvaya api piḷigattē. oba vahansē kivva nisā. oba vahansēṭa garu bāhayakaṭavat praśna kaḷot vehesaṭa patvē kiyalā ahannē nætuva innavat nemeyi. ē dharmaya ætta kiyalā śarākṣayaṭa anukūlava apiṭama tērenavā. ē gæna kisimak api praśnayak sækayak næhæ. ē nisayi piḷi aran tiyennē.

첫 번째도 묻고, 두 번째도 묻고, 세 번째도 물으십니다. '대답해 보라.' 잠잠하던 bhikkhu들이 그제야 말합니다. '스님, 저희가 이 진리를 받아들인 것은 스님께서 말씀하셨기 때문이 아닙니다. 스님에 대한 공경과 두려움 때문도 아니고, 물으면 지치실까 봐 묻지 않고 있는 것도 아닙니다. 그 dharma가 참이라는 것을 직접 본 대로 저희 스스로 압니다. 그에 대해 저희에게는 아무런 물음도 의심도 없습니다. 그래서 받아들인 것입니다.'

ānanda 500k metana innavā. mē 504ē antima pallehā kāpannayi eyin ehāṭa misā pallehaṭana.

'Ānanda여, 여기 500명이 있다. 이 가운데 가장 아래에 있는 이가 sotāpanna이고, 그 위만 있을 뿐 그 아래는 없다.'

mokada hētuva? paṭicca samuppādaya gæna sæka nætuva væhilā tiyenavā. paṭicca samuppādaya nirōdhaya sæka nætuva tērum aranna tiyenavā. onna oyaṭiya yam kenekṭa sæka nætuva tēruṇā nam ohu sōtāpanna hōin ehā misak mehā næhæ.

왜 그렇습니까? paṭiccasamuppāda를 의심 없이 꿰뚫었기 때문입니다. paṭiccasamuppāda의 사라짐을 의심 없이 알아들었기 때문입니다. 누구든 그만큼을 의심 없이 알았다면 그는 sotāpanna이거나 그 위이지, 그 아래가 아닙니다.

mē 504ma sōtāpanna satvayen mehā kenek næha. pallehā keneknē. itin ehā.

이 500명 가운데 sotāpanna보다 아래인 사람은 없습니다. 가장 아래가 그것이니, 나머지는 그 위입니다.

ehenam budurajāṇan vahansē pennapu kramaya adakō.

그렇다면 Buddha께서 보여 주신 방법은 오늘날 어디에 있습니까?

ada sōtāpannaena monavada hoyanna balamu deyak. eyā siyalu saṁkhāra nirōdha karalā mokut pēnæyi tattvayaṭa patvelā giyā. tatvarayak dekak hiṭiyā næha vividu koṭa ekak dækkā. ohoma ekak dækalā navā eyā sōtāpannayak kiyalā oya jātiyē tīraṇa dunnā misak. dharmaya tuḷin dunna dharmāvabōdhaya tuḷin dunna tīraṇayak budurajāṇan vahansē mārga phala piḷiban̆da dunna tīraṇaya ada kohē denavada mama dannē. ē tīraṇayaṭa mokada kiyannē kiyalā dannet næha. æyi ē mārgaphalalābhī pudgalayā hoyā gænīmaṭa dīlā tiyena ē daham kæḍapata hoyāganna puḷuvan kramaya æyi pættakaṭa dālā mē vena api katā karanna yannē.

오늘날 sotāpanna에게서 무엇을 찾는지 봅시다. '그는 모든 saṅkhāra를 멈추고 아무것도 보이지 않는 상태에 이르렀다. 한두 순간 그렇게 있다가 무언가를 보았다.' 그런 것을 보았다고 해서 그가 sotāpanna라고 그런 식의 판정을 내릴 뿐입니다. dharma를 통해, dharma의 깨달음을 통해 내리는 판정, Buddha께서 길과 열매에 대해 내리신 판정을 오늘날 어디서 내리는지 저는 모릅니다. 그 판정이 무엇을 말하는지도 모릅니다. 길과 열매를 얻은 사람을 찾아내라고 주신 그 dharma의 거울, 찾아낼 수 있는 방법을 왜 한쪽에 밀어 두고 다른 이야기를 하려는 것입니까?

itin ē nisā tērum ganna ōnē dharmaya tuḷin oya dharmaya avabōdhaya dækalā daham æta pahaḷa karagena ē anugamanaya kirīmen ituruphala ṭika labāganna.

그러니 알아야 합니다. dharma를 통해 그 dharma를 깨닫고 보아 dharma의 눈을 틔우고, 그것을 따름으로써 남은 열매들을 얻으십시오.

[ugura kǣrīma]

(목을 가다듬는 소리)

itin mē gāyanā saṁghanādiyak dæn siddha kara api muladī paṭan gatta ē siddhiyat ekkalā etana āvē. dæn itin mē dharmaya mē ākārayen tērum gihin giyē pudgalayā. dæn oyāṭa bhayānaka pav haya ohu hadanna nam kerenna hētu nætuva yanavā. dharmatāvayakmedenavā.

이제 이 노래와 공연 같은 일이 벌어지는 것도, 우리가 처음에 시작한 그 일과 함께 여기까지 온 것입니다. 이제 이 dharma를 이렇게 알아들은 사람에게는 무서운 여섯 가지 악행을 저지를 까닭이 사라집니다. 그것이 dhammatā, 곧 자연스러운 이치가 됩니다.

ohu atin mona vidiyakavat mava mærenna piyā mærenna kaṭayutu yedennē næ. ehema k siddha vennaṭa karuṇu nætuva yanavā. ehema raṭāvak edenna.

그의 손으로는 어떤 식으로도 어머니가 죽거나 아버지가 죽는 일이 생기지 않습니다. 그런 일이 일어날 까닭이 사라집니다. 그런 틀이 자리 잡습니다.

etanin suddha velā giya kenāti yamkisi ākārayen dæn kiṁcāpi sō kammaṁ karōti pāpakaṁ kalāturakin hō pāpa karmayā siddha vuṇat. kayin vacanayen kāyayen vācā uṭa cētasa āvā kayen vacanayen hō hiten oya siddha vuṇā. etakoṭa abhabbō sōtassa paṭiccādāya ohuṭa ēka væhilā nǣ. oya eka ekkenāṭa kiyanavā kiyana ekanē mē otana kiyannē.

거기서 맑아진 사람에게 어떤 식으로든 'kiñcāpi so kammaṃ karoti pāpakaṃ', 어쩌다 악한 행위가 일어나더라도, 'kāyena vācā uda cetasā', 몸으로나 말로나 마음으로 그것이 일어나더라도, 'abhabbo so tassa paṭicchādāya', 그는 그것을 감추지 못합니다. 그것을 누군가에게 털어놓는다는 것이 여기서 하는 말입니다.

ohu itin ēka ōka ohu dakinavā. ē pāpaya pāpaya hæṭiyaṭa ohuṭa pēnavā væṭahenavā. ohu dr̥ṣṭaphalayakaṭa væṭennē næ. mēka pav kiyan ehema væṭennet næ. varadayak niværadiya kiyalā haṭam ehema dr̥ṣṭiya væṭennet næha. asatyak satyayayi kiyalā satvayak asatyayak kiyana dr̥ṣṭiyakaṭa væṭennet nǣ. menna mē ākārē suddhatāvayak læbenavā.

그는 그것을 봅니다. 그 악을 악으로 보고 압니다. 그는 그릇된 diṭṭhi에 빠지지 않습니다. 이것은 악이 아니라는 식으로 빠지지도 않습니다. 잘못을 옳다고 하는 diṭṭhi에 빠지지도 않습니다. 거짓을 참이라고, 참을 거짓이라고 하는 diṭṭhi에 빠지지도 않습니다. 이런 맑음을 얻습니다.

itin menna mē ākārayen suddha vecca mē mānasikatvayak æti pudgalayāgē svabhāvaya mokakda?

그렇다면 이렇게 맑아진 마음을 지닌 사람의 모습은 어떻습니까?

pav siddha vennē nǣ kivvē na satara apāgatana pav siddha vennē næ. sacāpiṭānāni abbōkātu āyatanaya kaṭvahin kerennē nǣhæ kiyā pennavā. mav marannē nǣhæ, piyā marannē næhæ, rahat marannē næhæ. ē vagēma buddha śarīra lēvpat dannē næhæ saṁgha bhēdayak karannē næhæ. niyata mityā dr̥ṣṭiyek vennē næha kiyana menna mē ṭiken ohu nidahas vuṇā.

악이 일어나지 않는다는 것은 네 가지 apāya로 이끄는 악이 일어나지 않는다는 뜻입니다. 'cha cābhiṭhānāni abhabbo kātuṃ', 여섯 가지를 할 수 없다고 보여 주십니다. 어머니를 죽이지 않고, 아버지를 죽이지 않고, arahant를 죽이지 않습니다. 또 Buddha의 몸에서 피를 흘리게 하지 않고, saṅgha를 갈라놓지 않습니다. 굳어진 micchādiṭṭhi를 지닌 자가 되지 않는다는 이것들에서 그는 풀려났습니다.

hæbæyi anikvā kerenna iḍa tiyenavā. karanavā kiyana eka nemeyi mē kiyannē. kerenna iḍa tiyenavā. ēka nǣ kiyana ekaṭayi ehema nigamanaya karalā budurajāṇan vahansē dīpu dēśanāvak nǣ.

하지만 다른 것들은 일어날 여지가 있습니다. 그것을 한다는 말이 아닙니다. 일어날 여지가 있다는 것입니다. 그런 일이 없다고 못 박은 Buddha의 가르침은 없습니다.

hæbæyi ē karana nam kavadāvak kæmættakin pāpiyā kerennē næ. diṭṭhi samputa pahugen kerennē næha. diṭṭhi vipa yuddhaya dr̥ṣṭiyen tōrada sōmanassa sahagatta diṭṭhi sampatta hitak kerennē nǣ. upēkṣā sahagata diṭṭhi vipahitakin satara apā gatana pāpayak goḍanna nægeni nǣ balayak nægennē.

하지만 그런 일을 한다 해도 결코 좋아서 악을 저지르지는 않습니다. diṭṭhi-sampayutta로, 곧 diṭṭhi와 함께하는 마음으로 하지 않습니다. diṭṭhi-vippayutta, 곧 diṭṭhi에서 떨어진 마음입니다. somanassa-sahagata diṭṭhi-sampayutta 마음으로 하지 않습니다. upekkhā-sahagata diṭṭhi-vippayutta 마음으로는 네 가지 apāya로 이끄는 악의 힘이 일어나지 않습니다.

ehenam satuṭu venna bærinam ohu ē pāpayak karanavā nam upēkṣā sahatavayi karanna vennē. værædda værædda hæṭi dækalā nokaḷa yuttak bava dækalā mokada karannē mē jīvitaya rækganna maṭa mēka karanna vunā. menna mē vagē praśnayak uḍin kerenna iḍa tiyenavā. keruvangē dr̥ṭṭiya uputtayi.

그렇다면 기뻐할 수 없으니, 그가 어떤 악을 한다면 upekkhā-sahagata로 할 수밖에 없습니다. 잘못을 잘못으로 보고 해서는 안 될 일임을 보면서도 '어쩌겠나, 이 목숨을 지키려고 이것을 해야 했다'는 식의 사정 때문에 일어날 여지가 있습니다. 그렇게 한 이의 diṭṭhi는 떨어져 있습니다.

ēken læbennā vū pāpaya balaya kriyātmaka vennē nǣ satara pagata karanna balavat karanna.

거기서 생기는 악의 힘은 네 가지 apāya로 이끌 만큼 세게 작용하지 않습니다.

budurajāṇan vahansē tavat hētuvak pennavā mē vidihaṭa. æyi ēka pahu nemeyida? ēkē pav nædda? mē vagē ahapu praśnayakaṭa budurajāṇan vahansē ahanavā. uttarayak ahanavā.

Buddha께서는 또 다른 까닭을 이렇게 보여 주십니다. '왜, 그것도 악이 아닙니까? 거기엔 악이 없습니까?' 이런 물음에 Buddha께서는 되물어 대답을 청하십니다.

luṇu piṭak aragena kol kaṭṭa dālā diya koḷot ehema kol kaṭṭē tiyenakoṭa dālā vatura ṭikak dālā diya kaḷot vatura bana rahada pada luṇu raha.

'소금 한 덩이를 가져다 코코넛 껍데기에 넣고 물을 조금 부어 녹이면, 그 물은 물맛인가 소금맛인가?'

ēka ehemada ēka ehema tamayi. ēu piṭama aran gihillā gaṁgāvaṭa diya karalā henā vatura kaṭāla bæluvot mona rahada velakaṭa gihillā diya karalā henā vatura kaṭā bæluvot mona rahada kiyalā svāmīni ēka diya karanin diya venē vatura ṭika haṭagāla van lun raha tæna ganna bæhæ vilē vatura valaṭa luṇu piṭak diyaka lānavā vilē vatura valaṭa

'그런가?' '그렇습니다.' '그 소금 덩이를 그대로 가져가 강에 녹이고 그 물을 떠서 맛보면 무슨 맛인가? 호수에 가서 녹이고 그 물을 떠서 맛보면 무슨 맛인가?' '스님, 녹이면 녹아서 물에 섞여 소금맛을 느낄 수 없습니다. 호수 물에 소금 한 덩이를 녹이면 말입니다.'

raha dæna śaktiyak tiyenavanē mahaṇeni menna mē vagē ārya tattvayaṭa pat vū tænpataṁ ohu hitana kiyana karana dēval valin puṇya gaṁgā kusala gaṁgā nægena viśāla puṇya kandarānagē mahā kusala kandarāva. ōgen siddha vena pāpayak ætnam ē pāpa mida hariyaṭa gan̆gaṭa diya kara gan̆gaṭa vilaṭa diya karapu luṇu viṭavāgē.

'맛을 덮을 힘이 있기 때문이다. bhikkhu들이여, 이와 같이 ariya의 경지에 이른 이에게는 그가 생각하고 말하고 하는 일들에서 puñña의 강, kusala의 강이 솟아, 큰 puñña의 더미, 큰 kusala의 더미가 쌓인다. 그에게서 일어나는 악이 있다면, 그 악은 강에 녹인, 호수에 녹인 소금 덩이와 같다.'

manasa dūṣa karanna ē pāpayaṭa bǣ. ohugē tibena puṇya gaṁgā kusala gaṁgāvala śaktiya nisā ē mānasikatvaya dūṣaya karanna ohu atin siddha vennē suru pāpakaṭa bæha. menna mē nisā mē pudgalayāgē mānasikatvaya dūṣaya vennē. budurajāṇan vahansē upamāvak vaśayen pelā dunnā. ārya pudgalayāgē mānasikatvaya dūṣaṇa venna hētuva pavkennē næti hindā nemeyi.

그 악은 마음을 더럽히지 못합니다. 그가 지닌 puñña의 강, kusala의 강의 힘 때문에, 그의 손으로 일어나는 작은 악은 그 마음을 더럽힐 수 없습니다. 이 때문에 이 사람의 마음은 더럽혀지지 않습니다. Buddha께서 비유로 보여 주셨습니다. ariya의 마음이 더럽혀지지 않는 까닭은 악을 전혀 짓지 않아서가 아닙니다.

apramāṇa pin kera pudgalayāgen kerena suḷu pavak tiyenavā nam ē suḷu bavaṭa puḷuvan kamak næhæ hæra mānasikatvaya dūṣaya karanna. menna mē nisā sōvān kulayāgē mānasikatvaya apāgata vīmaṭa dūṣaya vennē næha kiyalā pennannē. dæn mē vagē udāharaṇavā budurajāṇan vahansē dēśanā karalā pelā tiyenavā.

헤아릴 수 없는 공덕을 지은 사람에게서 작은 악이 일어난다면, 그 작은 악은 마음을 더럽힐 힘이 없습니다. 이 때문에 sotāpanna의 마음은 apāya에 떨어질 만큼 더럽혀지지 않는다고 보여 주시는 것입니다. Buddha께서는 이런 보기들을 들어 가르쳐 놓으셨습니다.

itin api dakinna ōnē ē nisā mē vagē buddhimē gīta nāṭakādiya penna mēkē væradi væradi hæṭiyaṭat dæka vuna. mēka nam hon̆da væḍak nemeyi taman rāgayaṭa dvēśayaṭa pudgalayek væṭenavā nam mulāvaṭa væṭunā nam mēvā hon̆da væḍanak nemeyi. anē ma dannē næhæ ma puddu karenāt meccalayi korannaṭa velā tiyennet meccalayi. dæn hæmatæninma mama mē sammata lōkayakaṭa bæhælā hira velā innē metana. dæn itin mama monavā karanna

그러니 우리는 이런 노래와 연극 같은 것을 보면서 그 잘못을 잘못으로 보아야 합니다. '이건 좋은 일이 아니다. 사람이 rāga와 dosa에 빠지고 미혹에 빠진다면 이것들은 좋은 일이 아니다. 아, 모르겠다, 내가 할 줄 아는 것도 이것뿐이고 하게 된 것도 이것뿐이다. 이제 사방으로 이 관습의 세계에 들어와 여기 갇혀 있다. 이제 나더러 어쩌란 말인가.'

dæn sōmanassa sahagata venna bæ. kæmati nǣ. namut hora deyak nætuvana akamætten hari karanavā. nokerenavānē mē kerenavā. hæbæyi upēkṣā sahagatayi diṭṭhiya vipitta væḍē pavkavæ.

이제는 somanassa-sahagata일 수 없습니다. 좋아하지 않습니다. 하지만 다른 길이 없으니 싫어도 합니다. 안 하려 해도 하게 되는 것입니다. 하지만 upekkhā-sahagata이고 diṭṭhi-vippayutta입니다. 그 일 자체는 악입니다.

anna budurajāṇan vahansē dēśanā kaḷē apāgata venna hētuva mokakda ehema dr̥ṣṭiya ema laddiya as nohærūma maḷu ohu apāgata vuṇā.

Buddha께서 apāya에 떨어지는 까닭이 무엇이라고 가르치셨습니까? 그런 diṭṭhi, 그런 믿음을 버리지 않고 죽었기에 그는 apāya에 떨어졌습니다.

dæn mēka hon̆dayi kiyana dr̥ṣṭiyat nætnam. ē allagatta bæn̆dīmat hitennē nætnam. hora deyak nætuvaṭa nam karana maṭṭamen hita tiyennē.

이제 이것이 좋다는 diṭṭhi도 없고 그것을 붙든 묶임도 마음에 일어나지 않는다면, 마음은 다른 길이 없어서 하는 정도에 머물러 있습니다.

ē dr̥ṣṭiyayi ē lyayi ikmyānayak kriyāva kriyāvak vaśayen tiyenna puḷuvan. namut ē kriyāvē læbena pāpayaṭa ohu apāyaṭa geniyanna śaktiyak nǣha. ehenam sōvān pudgalayek atin san̆gapǣma tiyenna puḷuvan. bærikamak nǣ.

그 diṭṭhi와 믿음을 넘어서서, 행위는 행위로 남아 있을 수 있습니다. 하지만 그 행위에서 오는 악에는 그를 apāya로 끌고 갈 힘이 없습니다. 그렇다면 sotāpanna의 손으로 연기하는 일이 있을 수 있습니다. 못 할 일은 아닙니다.

hæbæyi ani pudgalayagē han̆gapǣmayi ē pudgalayekgē san̆gapǣmayi dekē viśāla venasak tiyenavā. san̆gapāna mohotak pāsā ohuṭama ræjjā venavā. mona kōlamakda mē karannē? mona mōrakamakda mē karannē?

하지만 다른 사람의 연기와 이 사람의 연기 사이에는 큰 차이가 있습니다. 연기하는 순간마다 그 자신이 부끄러워집니다. '이게 무슨 광대 짓인가? 이게 무슨 어리석은 짓인가?'

tamanṭa ran̆gapanna bævānē antimaṭa san̆ga mannat ēkaṭa bæhæpa hitak tiyennē. ē hita viśita velā ennē nædda? īṭa passē tamanṭa væḍak næha kiyana enna ennada hita enna ēken ahak vennē. antimaṭa ē væḍē athæralā tamayi.

마침내는 연기할 수 없게 됩니다. 마지못해 거기 들어가 있는 마음인데, 그 마음이 싫증 나지 않겠습니까? 그러다 보면 '나에게 소용없다'는 생각이 들고 마음이 그것에서 멀어집니다. 마침내 그 일을 그만두게 됩니다.

sōvān vecca tænma at æranavā kiyana eka nemeyi kiyā. kramakramen hitaṭa væṭahenna væṭahenna harayak nǣha, væḍak nǣha, harayak nǣhæ, væḍak nǣha mēka nisaruvak asārayak ohu væṭahenna væṭahenna ṭiken ṭika ṭiken ṭika gevenavā.

sotāpanna가 되자마자 그만둔다는 말이 아닙니다. 차츰차츰 마음에 와닿을수록, 알맹이가 없다, 소용없다, 알맹이가 없다, 소용없다, 이것은 헛되고 속 빈 것이다 하는 것이 와닿을수록 조금씩 조금씩 닳아 없어집니다.

nagā siṭina gahaṭa nægilā tibena gahaṭa eka porō pārak gānin gaha kelinma tiyenavā. hæbæyi gaha kelin darā hiṭīmē śaktiya eka porō paharin pora pahaṭa aḍuvelā yanavā.

서 있는 나무에 도끼질을 한 번 할 때마다 나무는 여전히 곧게 서 있습니다. 하지만 나무를 곧게 버티는 힘은 도끼질 한 번마다 조금씩 줄어듭니다.

liya poḍen poḍḍa kæpenna kæpenna gahak kelin karalā darā hiṭapu śaktiya bahinna paṭan gannavā. hæbæyi paḷaveni porō pahari gaha væṭennē nǣ. mædakut kævilā tava væṭennē nǣ.

나무가 조금씩 조금씩 베여 나갈수록 나무를 곧게 버티던 힘이 빠지기 시작합니다. 하지만 첫 도끼질에 나무가 쓰러지지는 않습니다. 반쯤 베여도 아직 쓰러지지 않습니다.

antikaṭa gaha darā hitinna onna menna kiyalā bæri maṭṭamaṭa bæri puḷuvan maṭṭamē avasthāvak enavā. tava eka porō paharak vædunot potta poḍḍak kapalā giya gamanma gaha dānna bæhæ dæn væṭenavā kiyana maṭṭamak enavā. anna ē maṭṭamaṭa āvaṭa passē mokada vennē? tava eka pora pārak væṭiccakama gaha pallaṭa væṭa.

마침내 나무가 '이제 넘어간다' 하며 더는 버틸 수 없는 때가 옵니다. 도끼질을 한 번만 더 하면, 껍질을 조금만 베어도 나무가 더는 서 있지 못하고 쓰러지는 그런 지경에 이릅니다. 그 지경에 이르면 어떻게 됩니까? 도끼질 한 번이 더 떨어지자마자 나무는 아래로 쓰러집니다.

eham gaha væṭenna siddha vecca porō pāra ēkayi. api dækkē antima hæbæyi eka pāren vannagē apiṭa perunaṭa porō pāraval siya gānak koṭupaya ekē pratiphalaya antima porōpāraṭa gahaginna.

그렇다면 나무를 쓰러뜨린 도끼질은 그것입니다. 우리는 마지막 것을 보았습니다. 하지만 한 번에 쓰러진 것처럼 보여도, 수백 번 내리친 도끼질의 결과가 그 마지막 도끼질에 담겨 있습니다.

menna mē vagē sōvān mārgaya anugamanaya karalā anugamanaya karalā anna ē mārgaya tuḷa antima keḷavala paharak vadina velāvak tiyenavā. antima sihi karana mohotaka lōkē anāthayen nivana nāta vaśayen sihi karana mohotak ena velāvaka anna antima porō pahara vāgē ena avasthāvēdī sakr̥dāgāmī mārga cittaya pahaḷa venavā. mārga cittayaṭa matu vuṇā. matu vennaṭa mokada vennē? sakudā sōvān māga sakr̥dāgāmī mārga nægilā parakṣaṇaya matuvelā antima vatē phalayaṭa patvuṇā.

이처럼 sotāpanna의 길을 따르고 또 따르다 보면, 그 길에서 마지막 한 방이 떨어지는 때가 있습니다. 마지막으로 떠올리는 순간, 세상은 의지할 데 없고 nibbāna가 의지처라고 떠올리는 순간이 올 때, 그 마지막 도끼질 같은 때에 sakadāgāmī의 길의 마음이 일어납니다. 길의 마음이 솟았습니다. 솟고 나면 어떻게 됩니까? sakadāgāmī의 길이 솟아 마지막에 그 열매에 이르렀습니다.

anna matu næhæ hæṭi. etana paṭan āyē pora pāraval gahanavā vagē anāgāya mārgayaṭa vædena eka ituru gasaya kapanavā. væḍiyagena væḍigena giya antima mohotak ara vagē venavā. antima mohotak ga antima pahara vadinnalā tamayi ara mārga phala citta vītiya haṭaganna velāva. anna ē velāva haṭagatta ita pænnā anāgāmī phalaṭa pat va. īṭa passē tamayi ē tattvaya dānnē. menna mē kramayaṭa avasthā hatara yannē giyāhama venasa dakinnē hoka

그렇게 일어나는 것입니다. 거기서부터 다시 도끼질을 하듯 anāgāmī의 길을 내리치며 남은 나무를 벱니다. 닦고 또 닦아 가다 보면 마지막 순간이 또 그렇게 옵니다. 마지막 순간, 마지막 한 방이 떨어질 때가 바로 길과 열매의 마음 흐름이 일어나는 때입니다. 그때가 일어나면 건너가 anāgāmī의 열매에 이릅니다. 그 뒤에야 그 경지를 알게 됩니다. 이런 식으로 네 단계를 거쳐 가고, 가고 나서 그 차이를 봅니다.

ē paya gæna apiṭa kiyanna daha porō pāraval gagaha inna ekayi tiyennē. hæbæyi hon̆daṭa kæpena poruvak muhat karagena gahaṭa koṭinavā vagē mē saṁkhāra næṭa usayina gahaṭa pætta væṭena ekak koṭanna ōnē. ēka vārak karalā hariyannē nǣhæ kivvaṭa itin hæmadāma o mē oya karmasthānayama kiya kiyanakoṭa kohomada væḍenna kivvaṭa hariyannē næhæ. eka vidihama tamayi koraven gahaṭa koṭana koṭanna giyē. kǣllen kǣ koṭana koṭa pārayak āsā puṁci puṁci lī kǣlla kǣlā kæpilā giyē. ē vidihaṭa tamayi āya keṭuvē. oya keṭuna kramaya rutulin tamayi gaha pætta dæmvē. anna ē vagē api anicca vaśayen,

그에 대해 우리가 할 말은 도끼질을 계속하는 것뿐입니다. 다만 잘 드는 도끼를 날카롭게 갈아 나무를 내리치듯, 이 saṅkhāra라는 높은 나무가 한쪽으로 쓰러지도록 내리쳐야 합니다. 한 번 해서는 안 된다고 해서, '날마다 같은 kammaṭṭhāna만 되풀이하는데 어떻게 자라겠느냐'고 해 봐야 소용없습니다. 나무를 칠 때도 늘 똑같은 방식으로 쳤습니다. 조각조각 치고 또 쳐서 작은 나뭇조각들이 떨어져 나갔습니다. 그렇게 다시 또 쳤습니다. 그렇게 친 방법으로 나무를 쓰러뜨린 것입니다.

dæmvē. anna ē vagē api anicca vaśayen, dukkha vaśayen, anatta vaśayen lōkaya dihā ehā balalā ē vagēma śānta vū praṇita vū ākārayen nivanasī karalā mē depætta balapalā yanakoṭa porava pāraval vadinavā vagē nivanaṭa māga pǣdinavā. sasara pætta væṭena kriyāva yedenavā.

그와 같이 우리가 세상을 anicca로, dukkha로, anatta로 보고, 또 nibbāna를 고요하고 빼어난 것으로 떠올리며 이 두 쪽을 살펴 나가면, 도끼질이 떨어지듯 nibbāna로 가는 길이 열립니다. saṃsāra 쪽이 쓰러지는 일이 일어납니다.

væṭunāṭa passē api væṭena bava dænagannavā misak. etana tiyena parisaraya nidahas vuṇā bava dænagannavā misak. gaha pætta dæmmē api kivvaṭa ēka siddha vuṇā dharmatāvaya api kaḍē gaha kapana eka misak pætta damana eka. etako siddha vunā misā. api gaha pætta dæmma bala. api nemeyi pætta dæn mēka sita vuṇā. dharmayō dharmaya pavatvayi nirvāṇa parataraṭa yāma san̆dahā dharmayama dharmaya puravayi. budurajāṇan vahansē dēśanā karanavā onna ohoma siddha vena ekak ōka

쓰러진 뒤에야 우리는 쓰러졌다는 것을 알 뿐입니다. 그 자리가 풀려났다는 것을 알 뿐입니다. 나무를 쓰러뜨렸다고 우리가 말하지만, 그것은 dhammatā로 일어난 것입니다. 우리는 나무를 벤 것이지 쓰러뜨린 것이 아닙니다. 그렇게 일어났을 뿐입니다. 우리가 나무를 쓰러뜨렸습니까? 우리가 아니라 그것이 일어났습니다. dharma가 dharma를 굴러가게 하고, nibbāna의 저편으로 가기 위해 dharma가 dharma를 채웁니다. Buddha께서는 그것이 그렇게 일어나는 것이라고 가르치십니다.

ōka api ōnakamin api gihin mē cētanāva hitanavā mama sōvān vuṇā ōvan ma sakr̥dāgannānā kiyalā ehema yanna puḷuvan ekak neme. ēka læbena phalayak. læbunāṭa passē læbuna bava dænagannā pera maṭa mehema keles tibilā dænnē næ.

그것은 우리가 일부러 마음먹고 '나는 sotāpanna가 되었다, 이제 sakadāgāmī가 되겠다' 하며 갈 수 있는 것이 아닙니다. 그것은 얻게 되는 열매입니다. 얻은 뒤에야 얻었다는 것을 압니다. 예전에 내게 이런 kilesa가 있었는데 이제는 없다고.

mehema avabōdhayak āvā. vena taṭa vagē nemeyi avabōdhaya harayak nǣha kiyalā avabōdhaya kin̆dā bæhægena maṭa nægilā āvā. ēkala maṭa venavā væḍak nǣha mē ṭika hatralā giyā. etana paṭan ganē ēka næhænē. ayiginnē næha. anna phalaya taman atdakina aya ehema avasthāvak enavā.

이런 깨달음이 왔습니다. 다른 앎과 같은 깨달음이 아닙니다. 알맹이가 없다는 깨달음이 깊이 가라앉았다가 내 안에서 솟아올랐습니다. 그러자 소용없다는 것이 와닿아 그것들을 내려놓고 갔습니다. 거기서부터 그것은 없습니다. 다시 붙들지 않습니다. 열매를 몸소 겪는 이들에게는 그런 순간이 옵니다.

dæn api api bhāvanāvak karanakoṭa ōgē venasa balanna ōnē. samahara tara udēṭa karanavā, davalaṭa karanavā, rǣṭa karanavā. samahara davas vala samahara avasthāvala hon̆da lassanaṭa śāntava suva dīgena væḍigena enavā pēnavā. perat davas valaṭa nikan beheta gatiyak dæyenavā. balanna amāru gatiyak dænenavā apahasuvak dænenavā. āyē davasaka īṭat ara hon̆daṭa væṭena dava væṭahenavā. onna ohoma tamayi ina kramaya. oya vagē siyalu upanissaya

이제 우리가 bhāvanā를 할 때 그 차이를 살펴봐야 합니다. 어떤 이는 아침에 하고, 낮에 하고, 밤에 합니다. 어떤 날, 어떤 때에는 아주 아름답고 고요하게, 편안함을 주며 자라 가는 것이 보입니다. 다른 날에는 그냥 무거운 느낌이 듭니다. 살펴보기 어려운 느낌, 불편함이 느껴집니다. 다시 어느 날은 전보다 더 잘 와닿습니다. 바로 그렇게 가는 것입니다.

tamayi ina kramaya. oya vagē siyalu upanissaya sampūrṇa velā hædilā āpu velāvaka lōkē anāthayi anāthayi kiyana ekē antima keḷavaṭama væṭahimak nægilā. athærīmenma koccara śānta praṇita dæn viśāla suvayak matuvelā. nidahas suvayak matuvelā. hā velā hiṭiyā etana tiyenavā. āvaṭa passē etana balanna hitanaha.

그렇게 모든 upanissaya가 다 채워져 무르익은 어느 때, 세상은 의지할 데 없다, 의지할 데 없다는 것의 맨 끝까지 깨달음이 솟아오릅니다. 내려놓음 그 자체로 얼마나 고요하고 빼어난지, 이제 큰 편안함이 솟고 풀려남의 편안함이 솟습니다. 그 상태로 머물러 있다가, 돌아온 뒤에 그것을 되돌아보려 합니다.

īṭa passē kalpanā karalā balanakoṭa menna mesē anugamanayē lōkayē yathārthaya sihi karanakoṭa asārayi kiyalā maṭa væṭahuṇā. asāra dē athærīma koccarada śānta praṇita kiyalat væṭahuṇā. ē hētuva mē śāntiyaṭa pat vunē. satyaya tuḷinma vedinṭa āvē. dæn ēka venas venna hētu næhænē. anna tavama dakinavā pratyasā gnāna oya kramayaṭa tērum araganna ōnē.

그 뒤에 곰곰이 되짚어 보면, '이렇게 따라가며 세상의 참을 떠올릴 때 그것이 알맹이 없다는 것이 내게 와닿았다. 알맹이 없는 것을 내려놓는 것이 얼마나 고요하고 빼어난지도 와닿았다. 그 때문에 이 고요함에 이르렀다. 바로 진리를 통해 온 것이다. 이제 그것이 바뀔 까닭이 없다.' 바로 그렇게 봅니다. paccavekkhaṇa ñāṇa는 그런 식으로 알아들어야 합니다.

itin mē vagē dēval mē gihiyanṭiyā ādī itin ē vagē saṁghana nr̥tya saṁghanadī sudu sudu kiyalā ahanavā. dæn mē vagē dēval api

그래서 재가자들 같은 이들이 이런 일들이 알맞은지 알맞지 않은지를 묻습니다.

kiyalā ahanavā. dæn mē vagē dēval api dænaganna ōnē dharmāvabōdhaya tuḷin athærīn novælīm yana pættaṭa ehema dunnā misā. sudusu nosudusu kiyana dekaṭa metana ehema budurajāṇan vahansēgē dēśanāvala ehema pennalā næha.

이런 일들에 대해 우리가 알아야 할 것이 있습니다. Buddha 께서는 dhamma 를 깨달아 내려놓고 매달리지 않는 쪽으로 이끄셨을 뿐, 그 가르침에서 '알맞다, 알맞지 않다' 하는 두 갈래로 보여 주지 않으셨습니다.

kum̆buru koṭana goviyanṭa pav nædda kiyalā eka avasthāvaka ahanavā ānanda hāmuduruvō budurajāṇan vahansē budurajāṇan vahansē uttara dunnē næ.

한번은 Ānanda 스님이 Buddha 께 논을 가는 농부들에게 pāpa 가 없느냐고 여쭈었습니다. Buddha 께서는 대답하지 않으셨습니다.

anisar ena gaman davasaka ahanavā nævata kumara pæhena kāleka maga yanakoṭa ahanavā. ānan vahansē davasak æhuvanē itin mē mi yanakoṭa kum̆buru kora noviyan pav nædda kiyalā. ada balanna kāra kurulluyi idiri ara pættē kanavā kohomada kāla assayank matuvelā kavuru hindā goiya govitan karalā nēda? dæn oya vidiha praśnayak æhuvā.

그 뒤 어느 날, 벼가 익는 철에 길을 가시다가 Buddha 께서 물으십니다. 'Ānanda 여, 언젠가 길을 갈 때 그대가 논을 가는 농부들에게 pāpa 가 없느냐고 물었지. 오늘 보아라, 새들이 저쪽에서 낟알을 먹고 있다. 이 먹을거리가 어떻게 생겨났느냐, 누구 덕이냐? 농부가 농사를 지었기 때문이 아니냐?' 이렇게 물으셨습니다.

dæn edā kum̆bura koḍanakoṭa ma panuva kæpena nisā pav nædda kiyalā æhuvē. budurajāṇan vahansē gihiyagē væṭiyaṭa uttarayak dunnē næ. phalaya āvadāṭa æhuva dæn mokada velā tiyennē? dæn bæluva eha īṭa vaḍā pin tiyenavā. ē væḍē anit pættaka tiyenavā.

그날 논을 갈 때 지렁이가 잘리니 pāpa 가 없느냐고 물었던 것입니다. Buddha 께서는 재가자의 눈높이로 대답하지 않으셨습니다. 열매가 맺힌 날에 '이제 어떻게 되었느냐?' 하고 물으셨습니다. 보니 그보다 더 많은 puñña 가 있습니다. 그 일에는 다른 쪽이 있는 것입니다.

kurullo vī kanavā. manussayō jīvat venavā āhārayak aragena aragaviyā kaṭayutu karapu nisā edāk kumara karanakoṭa paḷuva kæpu. ehenam etana pavatti venavā metana penekut tiyenavā. ē dekamat goviṭa hambavenavā. dæn metandi pinvvā vādayak nemeyi budurajāṇan vahansē pennuvē.

새들이 낟알을 먹고, 사람들이 먹을거리를 얻어 살아갑니다. 농부가 일을 했기 때문입니다. 그날 논을 갈 때 지렁이를 잘랐습니다. 그러면 거기서 pāpa 도 생기고 여기서 puñña 도 있습니다. 그 둘을 다 농부가 받습니다. 여기서 Buddha 께서 보이신 것은 puñña 와 pāpa 를 두고 다투는 말씨름이 아닙니다.

nivan magaṭa yamak bādhakada? ē nivan magaṭa bādhaka nam ē ṭika atharinna.

무엇이 nibbāna 길에 걸림돌인가? 그것이 nibbāna 길에 걸림돌이라면 그것들을 내려놓으십시오.

kramak kramayen gihillā bāhita pāpī ehemat bæhæraka pav ættā kiyana eka suddha vena davasak enavā arihat edæyin passē nam unvahansēgen jīvita hētu varā prāṇaghātiyā, hora mæravaṁcāvak surā sūrācārayak mēvā ekakvat siddha vennē næha. kiyana ekaṭa oya vidihaṭa uddha velā sakas venavā.

차츰차츰 나아가면 바깥으로 드러나는 pāpa 까지 깨끗해지는 날이 옵니다. arahant 가 된 뒤라면 그분에게서는 목숨을 위해서라도 산목숨 죽이기, 도둑질, 속이기, 술, 삿된 음행 같은 것이 하나도 일어나지 않습니다. 그렇게 깨끗해져 갖추어집니다.

itin ē nisā apiṭa tiyennē ē gæna sitana eka nemeyi. kramānukūlava mārgaya anugamanaya karennē yana eka rāgakṣē vena bava, dvēśakya venavā bava, mōhak venavā, mohotak gānē pēnavā nam ēka ārya mārgaya bava dænagena anugamanaya karana eka tiyennē.

그러니 우리가 할 일은 그것을 따지고 생각하는 것이 아닙니다. 차례대로 길을 따라가면서 rāga 가 다하고 dosa 가 다하고 moha 가 다하는 것이 순간순간 보인다면, 그것이 ariya magga 임을 알고 따라가는 것입니다.

ē velāvēdī ekin eka tiyena rækī rakṣā valin athærecca hariya atharanavā. at ærenna hariyak tiyenavā nam dharmatāvayama dharmayō dharmaya pavatvanavā.

그때 저마다의 생업 가운데 놓아질 부분은 놓게 됩니다. 놓아질 부분이 있다면 dhammatā 그 자체가, dhamma 가 dhamma 를 굴려 갑니다.

ē rasāva nætnam gælapena ara vena rasāvak labā dī. ēka rasāven as karā. akæmætten gi. sidena as velā ahaṭa yanavā. īṭa passē monavāhari vena dāmak karaganna ṭikak hamdu ekka govin karaganna hambē. ehe kāna hi īṭa

그 일자리가 아니면 맞는 다른 일자리를 내어 줍니다. 그 일에서 내보내지기도 하고, 마음이 내키지 않아 그만두고 떠나기도 합니다. 그 뒤 무언가 다른 일을 하려고 돈을 조금 받아 농사를 짓게 됩니다.

ekka govin karaganna hambē. ehe kāna hi īṭa vana kāla bilā innavā kiya hiṭa paṭan gannā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

ēkat mahā væḍiya nēda? ēket pavunēda mē piyura ḍǣn dannē nætuva ara bēta dānnē nætuva mē vin mēka hiṭavannat bæhæ kan̆da panavā maranna ōnē. hari væḍē dan kela hiṭavannat bæhæ. ēkat mē vidivā sattu vidienavā giḍiyak mokada dæn karannē anē maṭa mēkat epā.

그것도 큰일이지 않습니까? 그것도 pāpa 가 아닙니까? 흙을 갈아엎지 않고 약을 치지 않고는 이것을 심을 수도 없고, 줄기벌레를 죽여야 합니다. 바나나도 제대로 심을 수 없습니다. 그것도 이렇게 짐승들이 괴로움을 겪습니다. 그러면 이제 어떻게 합니까? '아, 나는 이것도 싫다.'

dæn vitara kelæv hæṭiya dæn kellavanna bæhænē. mēkat pavrak velā tiyenavanē. mama dæn mokada karannē kiyalā adahasak enakoṭa kehevannaeka pættaka tiyenavā mama hari rassāvak. kavuru hari kāṭa hari denna hiti gælapena rassāvak. ehema nætnam nikan idilā kanna bonna vidiyaha puḷuvan vidiha ādāya mārgayak matu velā tiyenna. kramayak sakas velā enavā.

바나나를 심는 것도 이제 할 수 없지요. 이것도 pāpa 가 되어 있으니까요. '나는 이제 어떻게 하나' 하는 생각이 들 때, 바나나 심는 일은 한쪽으로 밀려나고 나에게 맞는 일자리, 누군가가 누구에겐가 주려던 알맞은 일자리가 생깁니다. 아니면 그냥 앉아서 먹고 마시며 지낼 수 있는 벌이의 길이 열립니다. 길이 갖추어져 옵니다.

ēkaṭa api dan̆ga deyak næha. ēvā balahatkārayen karanna gihillā api kaṭuruvā ganna avaśyatāvayak næhæ. yamkisi pāpayak apiṭa āvarṇada nīvarṇada ē ṭika ayin karaganna ōna. kāma vastun passē ē dāhayaṭa patvemi ham̆bā yana gati lakṣaṇayakin saraṇa karamin ē passē dāhayen kaṭayutu karana kāmacchanda gati lakṣaṇayak ætnam. menna mēka apiṭa dāhaṭa karuṇak venavā.

그것에 우리가 애태울 일은 없습니다. 그것들을 억지로 하려다 스스로를 괴롭힐 까닭이 없습니다. 어떤 pāpa 가 우리에게 가리개(āvaraṇa)이고 nīvaraṇa 인지, 그것들을 치워야 합니다. 감각의 대상을 좇아 그 목마름에 빠져 쫓아다니는 성향으로 살며, 그 목마름으로 움직이는 kāmacchanda 의 성향이 있다면, 바로 이것이 우리에게 걸림이 되는 까닭입니다.

anunṭa vaira karana, krōdha karana anungē phaḷigana mānasikatvayak gonnægenavā nam ārya mārgaya pūrṇaya karanna bādhakayak enavā vyāpāda kiyana nivaraṇaya enavā.

남을 미워하고 화내고 남에게 앙갚음하려는 마음이 쌓인다면 ariya magga 를 채우는 데 걸림돌이 옵니다. vyāpāda 라는 nīvaraṇa 가 옵니다.

ē vagēma apiṭa dharmayaṭa yomu karanakoṭa hitennē nætnam kammæli hitenavānam. ē vagēma ninda yanavā nam ē kaṭayutu karanakoṭa apiṭa dharmayaṭa næm̆bukamak nætnam. thīna vidya apiṭa bādhakayak venavā.

또 dhamma 로 마음을 기울이려 할 때 마음이 내키지 않거나 게으른 마음이 들거나, 졸음이 온다면, 그 일을 할 때 dhamma 로 기울어짐이 없다면, thīna-middha 가 걸림돌이 됩니다.

apē lokukama mahan tāttakama oluvaṭa enavānam tattaṭa ānāntaraya oluvaṭa ævidilā anika pahat karanna balanavā nam ē vagēma anika maṭa karadara karadda hiṁ karadda hiṁsā karāda kiyalā kukut karamin anika kararī sāpa karamin ohoma e maṭa pēnnat epā æhæṭa pēnnat epā. ōka hiṭiya maṭa kolē vahadīda dannē næhæ. ō jātiyavā hiṭa hita hitā inna giyot ehema uddatta pūpūccē tiyena ekak. ara mārgayaṭa bādhayi ārya mārgaya purāna.

우리의 잘난 체, 큰사람 행세가 머리에 오르고, 자리가 머리에 올라 남을 깎아내리려 한다면, 또 '저 사람이 나를 괴롭혔나, 해쳤나' 하며 kukkucca 를 품고 남을 저주하며 '그놈은 내 눈앞에 보이지도 마라, 그놈이 있으면 내게 독을 탈지도 모른다' 하는 따위를 생각하며 지낸다면, uddhacca-kukkucca 라는 것이 있습니다. 그것이 길에 걸림, ariya magga 를 채우는 데 걸림입니다.

anē mama dannē næhæ mama nam tērum gattē næhæ. arayā mēkē mehema kiyanavā. meyā mehema kiyanavā kōka ættada mama dannē næhæ. nuvaṇin sihi karat daham tērum ganna nætuva ohoma eka ekkenā kiyana ēvaraṭa viśvāsaya tiyannayi ahak karannayi læhæ. onna oya vigiccāva tiyena tākkal eyāṭa nivan magaṭa bādā.

'아, 나는 모르겠다, 나는 알아듣지 못했다. 저 사람은 이렇게 말하고 이 사람은 저렇게 말하는데 어느 것이 맞는지 모르겠다.' 지혜롭게 돌아보며 dhamma 를 알아듣지 못하고, 이 사람 저 사람 말하는 대로 믿었다 버렸다 합니다. 그 vicikicchā 가 있는 동안에는 그에게 nibbāna 길이 막힙니다.

onna oya nivan magaṭa bādhā pamuṇa karuṇu paha tērum aragena oya ṭikat aragattahama nivan maga væḍenavā occarayi ō.

nibbāna 길을 막는 이 다섯 가지를 알아듣고 그것들을 치우면 nibbāna 길이 자랍니다. 그것뿐입니다.

āya ekak næra makul kæruvot nivan dakinna bæri veveyida poḷo vatu gala mē satu pǣgunot mē kōvipilluvot nivan dakinna bæri veyida dæn mē vagē kǣli valaṭa yanavā mē minissu tarkavāda valin yanavā apiṭa avaśya væḍiya karagannē nætuva

그런데 '거미 한 마리를 죽이면 nibbāna 를 보지 못하게 되는가, 땅과 돌 위에서 짐승을 밟으면, 벌레를 짓밟으면 nibbāna 를 보지 못하게 되는가' 하며 이런 자잘한 조각들로 빠집니다. 사람들은 우리에게 꼭 필요한 일은 하지 않고 따지는 말로만 갑니다.

mē pævætma tuḷa jīvat vena kisima kenekuṭa satva hiṁsāvak novī jīvitayak pavatvanavā kiyana eka siddha vennē.

이 삶 속에 사는 그 누가 생명을 하나도 해치지 않고 삶을 이어 갈 수 있겠습니까?

api gamanak yanavā lakṣa kōṭi gā nam sattu mærenavā. kæhilā poḍi velā yanavā. peḷakka anu kæḍilā, pelakva mæṭilā, peḷaka beli kæḍilā api dannē næha anvissayak ehema aran bæluvot ehema api aḍiya gahapu tennaṭa lassanaṭa pēnavā velā tiyena siddhiya. balanakoṭa ē pelak evun baḍa gānavā dan̆galanavā mærenna. pelak eva gasma gihillā. pelak vuma anukæḍilā. pelak vaḷu poḍi velā.

우리가 길을 한 번 가면 수십만 수억 마리 짐승이 죽습니다. 짓눌려 으깨집니다. 어떤 것은 다리가 부러지고, 어떤 것은 짓이겨지고, 어떤 것은 목이 꺾입니다. 우리는 모릅니다. 현미경 같은 것을 대고 보면 우리가 발을 디딘 자리에서 벌어진 일이 또렷이 보일 것입니다. 보면 어떤 것들은 기어가며 몸부림치다 죽고, 어떤 것들은 통째로 뭉개지고, 어떤 것들은 다리가 부러지고, 어떤 것들은 몸통이 으깨져 있습니다.

api dannē aḍiya gahapata nē sattu koṭasa. ehenam apiṭa aḍiya gahanna jīvat vennada mē maha puḷuḷu aḍiya gahanna æti. itin magē satva hiṁsāvak novāra geyida?

발을 디딘 자리의 짐승들을 우리가 압니까? 그렇다면 발을 디디지 않고 살 수 있습니까? 이 큰 땅에 발을 디뎌야 합니다. 그러니 내가 생명을 하나도 해치지 않을 수 있겠습니까?

mama satva hiṁsāvak nokarana eka ekak mā nisā kerena eka vena deyak. kerena eka vaḷakanna bæ. ēka apramāṇa sasaraṭa innatā kala hæma satvayekgenma ananta satvayanṭa hiṁsāvak siddha venavā. ēka vaḷakvanna bæ. ēka hæṭi.

내가 생명을 해치지 않는 것은 한 가지이고, 나로 말미암아 저절로 일어나는 것은 다른 것입니다. 일어나는 것은 막을 수 없습니다. 끝없는 saṃsāra 에 있는 동안 모든 중생에게서 끝없는 중생들에게 해침이 일어납니다. 그것은 막을 수 없습니다. 그것이 본디 그러합니다.

siddha nokara inna hariyanna nætuva innē. ē ṭiken bērilā innavā.

일부러 저지르지 않고 지내는 것, 그만큼에서 벗어나 있는 것입니다.

api nokara inna balanna ōnē oya itin apiṭa tiyena atyāvaśya dē mokakda? nivan maga vaḍanakoṭa karmasthānaya vaḍanakoṭa væḍennē nætnam. dharmaya nuvaṇa næuva davasen davasa væḍena bava pēnnē nætnam. lōkaya asārayi kiyalā dækapu dækīma davasen davasa asāratvaya hon̆da hæṭiyaṭa manāsaya væṭahena bava pēnnē nætnam. mārgaya hiravelā. væḍenna.

우리가 저지르지 않도록 살펴야 하는 것 — 그러면 우리에게 꼭 필요한 것은 무엇인가? nibbāna 길을 닦을 때, kammaṭṭhāna 를 닦을 때 자라지 않는다면, dhamma 의 지혜가 날마다 자라는 것이 보이지 않는다면, 세상이 asāra 하다고 본 그 봄이 날마다 더 또렷이 마음에 들어오는 것이 보이지 않는다면, 길이 막힌 것입니다. 자라야 합니다.

matak karalā balanavā giya māsē kohomada? giya avuruddē kohomada edā tibicca mānasikatvaya ada mānasikatvaya kohomada edāṭa vaḍā ada rāga dvēśa mōha aḍuda væḍida ē anna vimarśanayak karalā balanakoṭa apiṭa pēnavā nam edāṭa vaḍā adhāruva ehenam mārgaya væḍilā. [ugura kǣrīma]

돌이켜 봅니다. 지난달은 어땠나? 지난해는 어땠나? 그때의 마음과 오늘의 마음은 어떤가? 그때보다 오늘 rāga, dosa, moha 가 줄었나 늘었나? 이렇게 살펴보아 그때보다 줄었다면 길이 자란 것입니다.

āya api kāgevat ahanna deyak næha ōka apiva parēṣayak dænagannavā.

그것은 누구에게 물어볼 일이 아닙니다. 우리 스스로 살펴서 압니다.

puṁci kālaṭa vaḍā dæn kohomada eka kālin kālē balanavā hitaṭa ē kāla sīmā giya avurudda mē avuruddē kohomada? giya māseṭa ṭa mehema ahalā kohomada anna enna enna bænna bava pēnavā nam anna ēken apiṭa saturu venna puḷuvan mārgaya væḍenavā.

어릴 때보다 지금은 어떤지, 한 때 한 때씩 마음을 봅니다. 지난해보다 올해는 어떤가? 지난달에 견주면 어떤가? 이렇게 물어서 점점 줄어드는 것이 보이면, 그것으로 우리는 기뻐할 수 있습니다. 길이 자라고 있습니다.

væḍennē nætnam mokakda bādhakaya? æyi mēka hitanakoṭa karmasthānaya hitanakoṭa magē hita koheda yannē? monavada matak vennē? koheda bæn̆dennē? æyi hitakilenavada magē mokada vennē kiyalā. hitē hæṭi balanna purudu venavā anna ē velā cittānupassanāva vana otenṭayi.

자라지 않는다면 걸림돌은 무엇인가? kammaṭṭhāna 를 생각할 때 내 마음은 왜 어디로 가는가? 무엇이 떠오르는가? 어디에 묶이는가? 왜 마음이 움츠러드는가, 나에게 무슨 일이 일어나는가? 이렇게 마음의 모양을 보는 버릇을 들이는 것, 바로 그것이 cittānupassanā 입니다.

rāga hitda innē? dvēśa hit enavada? mōha hit enavada? gæṭīma enavada? īryāva vairōdha matu venavada? haturā matak venavada? ohu gæna paḷiganna adahas enavada? maṭa pāḍu karapu ekā matak venavada? ōken taraṇa karā jaya ganna mehemayi mama ē kiyalā maṭa ēka matak venavada? ē jātiya vavā nam maṭa bhāvanāva vaṭanda vidihak næhænē. magē hitē venasa kohal

rāga 의 마음이 있는가? dosa 의 마음이 오는가? moha 의 마음이 오는가? 부딪침이 오는가? 시샘, 미움, 화가 올라오는가? 원수가 떠오르는가? 그에게 앙갚음할 생각이 드는가? 나에게 손해를 끼친 자가 떠오르는가? '그를 이렇게 이겨 내리라' 하는 것이 떠오르는가? 그런 것들이라면 나에게 bhāvanā 가 자랄 길이 없지요. 내 마음의 바뀜은 어디에 있는가?

menna mēvā bādhakā. itin ēvā dænagena ē veyā asārayi asāra dē maṭa vināśayak vena dē avæḍa vena dē mama ōvā hitannē næhæ. ēvaya mahā aparādhayak. maṭa eban̆da hitā pahala novēvā. ehema kiyalā mē ākārayen sihi karanna purudu venavā. anna etakoṭa kramak kramayaka athærilā yanavā. athæralā giyāṭa passē ādīna nova dækalā atharinavā. athærīmē midīmē novæl mē śānta praṇitatvaya koccara śānta praṇita nivala mul gæna hitenakoṭa hita vællā evā ē pættaṭa. etakoṭa anna aḍu pāḍu sakas velā hariyannavā. itin

바로 이것들이 걸림돌입니다. 그것들을 알고 '그것들은 asāra 하다. asāra 한 것, 나를 망치는 것, 해로운 것이다. 나는 그런 것을 생각하지 않겠다. 그것은 큰 잘못이다. 나에게 그런 마음이 일어나지 않기를' 하고 이렇게 되새기는 버릇을 들입니다. 그러면 차츰차츰 놓여 갑니다. 놓여 간 뒤에는 ādīnava 를 보고 놓습니다. 놓음과 벗어남과 매달리지 않음의 이 고요하고 뛰어남, nibbāna 의 뿌리가 얼마나 고요하고 뛰어난지를 생각할 때 마음이 그쪽으로 기웁니다. 그러면 모자란 것들이 갖추어져 맞아 들어갑니다.

anna aḍu pāḍu sakas velā hariyannavā. itin mē kramayaṭa tērum ganna kaṭayutu karana nisā apiṭa ōna vidiyaṭa rassāval hoyāgannavā.

그래서 이렇게 알아듣고 해 나가기 때문에 우리가 바라는 대로 일자리를 찾게 됩니다.

dhārimika rassāval dhārumika veladā mēvā hoyanna mē lōkē jīvat venna apiṭa lælot ehema budu maganna ahapu vennē næhæ. ehema kara meccara kālat næhæ. dhārama kiyana eka balā inna giyā nam ehema mærenavā. nikan akāla mærilā yanna venavā. lōkē dhārmika venakan apiṭa dhārmika rassāvak hambavena ekan jīvat vena kramayak hambavena ekan ba apiṭa bǣ mēvā karanna kiya hiṭiyot apiṭa nivan vaga nemeyi hamba vennē. nikan mulāvaṭa pat velā idalā apiṭa bǣhæna kiyalā mærilā yanna. mārgaya haṭahāganna væhilā gihillā mārgaya væhilā.

올바른 일자리, 올바른 장사를 먼저 찾아 이 세상에서 살아야 Buddha 의 길을 따를 수 있다고 하면 그렇게 되지 않습니다. 이제껏 그렇게 된 적도 없습니다. dhamma 에 맞는 것만 기다리며 있으면 죽습니다. 그냥 때 아니게 죽어 가게 됩니다. 세상이 올발라질 때까지, 우리에게 올바른 일자리가 생길 때까지, 살 길이 생길 때까지 '우리는 이것을 할 수 없다' 하고 있으면 우리에게 오는 것은 nibbāna 길이 아닙니다. 그냥 헤매다가 '우리는 안 된다' 하며 죽어 가게 됩니다. 길을 일으키지 못하고 닫혀서 길이 막혀 버립니다.

læbena ākārayen jīvat venavā.

얻어지는 대로 살아갑니다.

kæmætta atællā giyāṭa passē īḷan̆ga atdabæva kæmætta næti tæna dennē næ. hētuvaṭa kæmætta athærilā giyānavā. ohu nævatat eban̆du phalayak gena dennā vū tænaka uppattiyaṭa hētu nǣ.

그 일을 바라는 마음이 놓여 간 뒤에는, 다음 생이 바라지 않는 그런 곳으로 주어지지 않습니다. 그 까닭에 대한 바람이 놓여 갔기 때문입니다. 그는 다시 그런 열매를 가져다주는 곳에 태어날 까닭이 없습니다.

anē apiṭa māḷu mara mara nēda jīvat venna ōna vunē? monavā aparādhayakda karanna ōnē mē vecca dēka hæṭi. anē maṭa kavadāvat mē budtiyak nætuva jīvat venna kramayak tibuṇam kenekuṭa karadarayak nætuva jīvat vena magat tibupanam koccara hon̆da tiyena vāsanāvaka hæṭi. maṭa siddha vunā mē māḷu allla jīvat venna.

'아, 우리는 물고기를 죽이고 또 죽이며 살아야 하지 않았는가? 무슨 큰 잘못을 저질러야 하는 것인가, 이 된 일의 모양이란. 아, 나에게 이런 생업 없이 살 길이 있었다면, 누구에게도 괴로움을 주지 않고 살 길이 있었다면 얼마나 좋았을까. 이 무슨 팔자인가, 나는 물고기를 잡아 살게 되었구나.'

oya hita mihagena tiyena eyā prāṇaghātaya karanakoṭa prāṇātipātā paṭavirōtōha hōti velā innē. prāṇaghātayaṭa kæmættak næ. namut karana

그런 마음을 품은 이는 생명을 죽일 때에도 pāṇātipātā paṭivirato hoti, 곧 생명 죽임에서 물러나 있는 사람입니다. 생명을 죽이기를 바라지 않습니다. 그러나 합니다.

onna oya pudgalayāṭa dr̥ṣṭiyen væluvot prāṇaghātaya avittiyak asādhāraṇayak kiyalā dækalā tiyenavā. ēkat boruvak nemeyi kiyalā danna.

그 사람을 diṭṭhi 로 보면, 생명 죽임이 잘못이요 부당하다고 보고 있습니다. 그것이 거짓이 아님을 압니다.

diṭṭhi vipitta vū upēkṣā etakin vū kānagāta pāpa karmayak. ān ē vagē monavā hari ēka kara gælapenāk karanavā.

diṭṭhi-vippayutta 하고 upekkhā-sahagata 한, 몸으로 짓는 pāpa kamma 입니다. 그런 무엇이든 그것에 맞는 일을 합니다.

itin mē ākārayen ætivena karmaya karmaya ætivenakoṭa dr̥ṣṭiyen tora venavā. upēkṣā sahagata bavaṭa pat venavā. menna mē ākārayen ē

이렇게 생기는 kamma — kamma 가 생길 때 diṭṭhi 에서 떨어지고 upekkhā 와 함께하게 됩니다.

sahagata bavaṭa pat venavā. menna mē ākārayen ē pudgalayāgē mānasikatvaya tuḷa apā gata karanna hitena pāpa śaktiyak goḍanægenna.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

manasa hæmadēma mehevanna paṭan gannavā. eban̆du rækiyāvakin tora dæhæma rækiyāvakin jīvat venna puḷuvan parisarayak kavakda hoyada hambavennē? ehema tænaṭa ohugē atdæv mehe ævi paṭan gannavā.

마음이 모든 것을 그쪽으로 이끌기 시작합니다. 그런 일 없이 올바른 일로 살 수 있는 터전을 언제 찾을까, 언제 얻을까. 그런 곳으로 그의 다음 생이 이끌려 오기 시작합니다.

ehenam ohu antivana māḷu allakapu antima atdæva ēka venna puḷuvan.

그렇다면 그가 물고기를 잡는 마지막 생이 바로 그 생일 수 있습니다.

etanin gælilā giyāṭa passē ebaddha satvayak æti novannā vū samṭika yahapatē jīvat venna yam parisarayaka ohuē uppattiya labanavā. ōgē balāporottu saphalenavā vidihaṭa.

거기서 벗어난 뒤 그런 생명 죽임이 생기지 않는, 고요하고 좋은 삶을 살 어떤 터전에 그는 태어납니다. 그의 바람이 이루어지는 대로.

itin ē vagē avasthāval tiyeddī api mokada karannē? māḷu allanna kevulannaṭa kona budu dahamada unṭa puḷuvan māḷu allalā buddhākam karanna. api mē vidiha avasthāvak venavā.

그런 경우들이 있는데 우리는 어떻게 합니까? '물고기 잡는 어부에게 무슨 Buddha 의 dhamma 냐? 그들이 물고기를 잡으면서 불자 노릇을 할 수 있나?' 우리는 이런 식이 됩니다.

hæbæyi budupiyāṇan vahansē nam ē vagē dunnē nǣ daḍakkāraṭa mas væyak danna mona budu dahamakda kiyalā. ehema nætuva budurajāṇan vahansē tēban̆du ayaṭat eha passē buddha hāmuduruva avasthā tiyenavā.

그러나 Buddha 께서는 그렇게 하지 않으셨습니다. '짐승 잡는 사냥꾼에게 무슨 Buddha 의 dhamma 냐' 하지 않으셨습니다. 그러지 않고 Buddha 께서 그런 이들에게도 가르침을 주신 일들이 있습니다.

kukkuṭa mittena væddagena daruvō daha denekut ekkalā væddāyi daruvō daha denayi. oya daha denāṭa tamā budurajāṇan vahansē dharma dēśanā karapuma daruvō daha denayi væddayi okkoma sōvān phalayaṭa pat vuṇā.

Kukkuṭamitta 라는 사냥꾼과 그의 아들 열 명 — 사냥꾼과 아들 열 명입니다. 그 열 명에게 Buddha 께서 dhamma 를 설하시자, 아들 열 명과 사냥꾼이 모두 sotāpatti phala 에 이르렀습니다.

mas mara marā toṇḍu aṭagena idalā hitak. mas kakāhiṭa mokak tiyenavā. hæbæyi budurajāṇan vahansē vædannaṭama budu dahamaṭa kivvē næhæ. ē ayaṭat buddha dahamē pratilābhaya labā dunna kramayat ekka.

짐승을 죽이고 또 죽이며 올가미를 놓고 살던 마음입니다. 고기를 먹으며 살던 이에게 무엇이 있겠습니까. 그러나 Buddha 께서는 사냥꾼에게 Buddha 의 dhamma 가 맞지 않는다고 하지 않으셨습니다. 그들에게도 Buddha 의 dhamma 의 이로움을 얻게 해 주는 길로 이끄셨습니다.

namut mēvayen api ara budu dahama tuḷa lōkayā hon karana pæyak hadāgena mē api tamayi bauddhayō anik væḍa karana neve væradi væḍa karana hemuvaṭa mona bauddhakamakda mē ādī vaśayen koṭasak on karamin koṭasak uddāma karamin yana nisā. ada venavā mē laṁkāvē bauddhatvayen tibicca laṁkāvat noyek ākārayen bedenna hētu vuṇā. ē budu dahamaṭa ē næm̆buru venna

그런데 우리는 Buddha 의 dhamma 안에서 세상 사람들을 내쫓는 자리를 만들어 '우리야말로 불자다, 다른 일 하는 자들, 잘못된 일 하는 자들에게 무슨 불자다움이냐' 하는 식으로 한 무리는 밀어내고 한 무리는 치켜세우며 갑니다. 그 때문에 오늘날 불자다움으로 이어져 온 Laṅkā 도 여러 모양으로 갈라지게 되었습니다.

hētu vuṇā. ē budu dahamaṭa ē næm̆buru venna tibiccā ara kristiyāni pirisaki ē yāgam væḷan̆dagatta pirisaṭa næm̆buru venna bayak æti venavā api piḷigannē næha. apiṭa budu dahama tænak nǣhæ. api karana rassāva anuva tænak næha. menna mē ākārayaṭa mānasikatvayak gonna nægena paṭan gattā. ē nisā mēgollō venama koṭasak bavaṭa pat vunavā.

Buddha 의 dhamma 로 기울 수 있었던 이들이 저 그리스도교 무리, 그 종교를 받아들인 무리로 기울게 됩니다. '우리는 받아들여지지 않는다. 우리에게는 Buddha 의 dhamma 에 자리가 없다. 우리가 하는 일 때문에 자리가 없다.' 이런 마음이 쌓이기 시작했습니다. 그래서 이 사람들이 따로 떨어진 무리가 되었습니다.

itin ē nisā tamayi hun̆gāk duraṭa ēgollō ǣt enna hētuva.

그래서 대개 그들이 멀어지는 까닭이 그것입니다.

piḷisaraṇak budu dahamen apiṭa næhæ. apē pavbāraka ennagen kavuru hari innavā kivvā nam vena kāgē piḷisaraṇada? eyā tamayi piḷisaranavā. karapu pava kārada inna kavuru hari ganna nam koccara hon̆da ehin kapari kramayak vadāgattahama kāraganna ekin eka innavā baya enna epā. jērusan vahansē ævidilā inna

'Buddha 의 dhamma 에서는 우리에게 기댈 곳이 없다. 우리 pāpa 를 짊어져 줄 누군가가 있다고 한다면, 다른 누구에게 기대겠는가? 그분이 기댈 곳이다. 지은 pāpa 를 맡아 줄 누군가가 있다면 얼마나 좋은가.' 그런 길을 받아들이면 '하나하나 짊어져 줄 이가 있으니 두려워하지 마라' 합니다.

enna epā. jērusan vahansē ævidilā inna vayasa særayak okkoma rā yanna kivvahama itin kisi baya venna deyak næhæ. ehenam kamak nǣhæ api okkama pihiṭa vicca karayi. mē karapu

'예수님이 오셔서 계시니 한꺼번에 다 맡기라' 하면, 그러면 두려울 것이 없다, 괜찮다, 우리 모두를 도와주실 것이다, 하게 됩니다.

nǣhæ api okkama pihiṭa vicca karayi. mē karapu pahuda nætnam api kavadāgē gevanna āram karagahagena yanavā yēsus vahansē ehen ehema kiyanna nætam bhāga dilā tērevā sīni bōlayak kaā diva di karaganna kiyā sīnilayak divē tiyenavā. mokada ara divaṭa okkapa paṭalavalā vilī pāpayakē pahu yanavā. itin mē jātiyē hētuphala

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

pāpayakē pahu yanavā. itin mē jātiyē hētuphala nyāyaṭa ekan̆ga næti. yam yam upakrama sīlī mata vunaṭa lōkayā mulā karagattahama mulā vū lōkayā hitanavā ēkā sænasuma tiyenavā.

이런 식으로 까닭과 열매의 이치에 맞지 않는 어떤 수단들을 내세워 세상을 홀리면, 홀린 세상은 거기에 위안이 있다고 생각합니다.

itin api ē vagē tæva api dækaganna ōnē ætta vaśayenma kiyanavā mē budu dahama tuḷa apiṭa ōnama kenekuṭa ē mūlika mārgaya pādāganna puḷuvan. tamanṭa karalā venna velā tiyennē ayutu sahagata pāpa sahagata væḷapilā tuḷan jīvatva venna velā tiyennē. paḷamuva siddha vennē ohuṭa kæmættak næti vena eka.

그러니 우리는 그런 데서 참으로 보아야 합니다. 이 Buddha 의 dhamma 안에서는 누구든 그 바탕 길을 열 수 있습니다. 자기가 그릇되고 pāpa 섞인 생업 속에서 살게 되었다면, 먼저 일어나는 것은 그에게 그 일을 바라는 마음이 없어지는 것입니다.

īṭa passē ohuṭa hæmalēma hidivili nægena paṭan gannā. anē mehema nætuva kenekuṭa karadara nætuva apiṭa inna tiyenavā nam koccara hon̆dada kavak nætuva asatpuruṣakamak nætuva jīvat venna tiyena koccara hon̆dagē

그 뒤 그에게 늘 생각이 일어나기 시작합니다. '아, 이렇지 않고 누구에게도 괴로움을 주지 않고 살 수 있다면 얼마나 좋을까. 속임 없이, 못된 짓 없이 살 수 있다면 얼마나 좋을까.'

saṁkhāra koṭas dekak yahapat pættaṭa hita kriyātmaka venavā eka pættakin mē avæḍa pāpaya nokara inna tiyana nam koccara hon̆da vacana kriyātmaka venavā ē pætten avæḍē pāpaya nokara innavā koccara hon̆da depættak suddha velā tava eka pættayi suddha venna tiyennē mē karagena yana kriyāvaliya navattana eka vitarayi dæn tiyennē. vacaya karmaya

saṅkhāra 두 갈래가 좋은 쪽으로 움직입니다. 한쪽으로는 마음이 움직입니다. '이 해로운 pāpa 를 하지 않고 지낼 수 있다면 얼마나 좋을까.' 말이 움직입니다. 그쪽으로도 '해로운 pāpa 를 하지 않고 지내면 얼마나 좋을까.' 두 쪽이 깨끗해지고, 깨끗해질 쪽은 하나만 남습니다. 지금 해 나가는 그 행위를 멈추는 것만 남았습니다.

eka vitarayi dæn tiyennē. vacaya karmaya aśuddha velā, manōmaya aśuddha velā kāya karmayen tiyennāvæḍa vitarayi dæn araganna tiyennē. dehakin suddha vecca gaman viśva parisaraya hadanavā. ohuṭa suddha parisarayaṭa geniyanna

말의 kamma 가 깨끗해지고 마음의 kamma 가 깨끗해져, 이제 몸의 kamma 에 있는 해로움만 고치면 됩니다. 두 가지가 깨끗해지자마자 온 세상이 터전을 마련합니다. 그를 깨끗한 터전으로 데려가려고.

ēsā væḍi kal ohu eban̆da svabhāvayan innē nǣha etakoṭa ē vaṭinā budu daham kramaya anugamanaya karanna kiyā dīlā næti nisāma. anātha karalā tiyena nisāma ē suddhatāvaya parisaraya goḍanægenna hētukāraka ē ayaṭa læbenna næ tattvayaṭa patvelā tiyenavā. ehema rækiyāvak hari læbena vidiha kramayak goḍanægennē nætuva tiyenavā. hæbæyi ē kramaya hariyaṭa anugamanaya karagena giyānam antimaṭa balanakoṭa ēka nætuva jīvat venna kramayak næhænē apiṭa māḷu alla alla innavā misak kiyanakoṭa antimaṭa oya pættē tellen hari matu veenavā.

그는 그런 처지로 오래 있지 않습니다. 그런데 그 값진 Buddha 의 dhamma 의 길을 따르도록 가르쳐 주지 않았기 때문에, 내버려 두었기 때문에, 그 깨끗한 터전이 생겨날 까닭을 그들이 얻지 못하는 처지가 되었습니다. 그런 일자리라도 얻을 길이 생겨나지 않고 있습니다. 그러나 그 길을 제대로 따라가면, 마지막에 '그것 없이는 살 길이 없지 않은가, 물고기를 잡고 또 잡으며 살 수밖에' 하는 때에, 끝내 그쪽에서 기름이라도 솟아오릅니다.

ē pættaṭa avaśya karana monavā hari saṁkarīdhī ākārayak hari mudu mæṇika ākārayak hari ganna puḷuvan kramayak matuvena. monavāhari kramayak matu velā enavā ē vistara jīvat venna.

그쪽에 필요한 무언가, 어떤 사업이든 보석이든 얻을 수 있는 길이 생겨납니다. 무언가 길이 생겨나서 그렇게 살아가게 됩니다.

maranna kiyalā gihin dæmmat ektarā piriya arāgikara pradēśayaṭa gihin dā vū pirisaṭa kāntārayaṭa gihin dæmat antivaṭa moku? lōkē tiyena vaṭināma palli ulpatika ehema tibuṇā. sukhōpabhōgīma jīvitaya tæn̆gungata karanavā. lōkē

죽으라고 내보낸 어떤 무리가 있었습니다. 아라비아 땅으로 간 무리를 사막으로 내몰았지만 끝내 어떻게 되었습니까? 세상에서 가장 값진 석유 샘 같은 것이 거기 있었습니다. 그들은 가장 넉넉하고 호화로운 삶을 삽니다.

sukhōpabhōgīma jīvitaya tæn̆gungata karanavā. lōkē enna sāmānya

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

harābi kara gihin dæmē vēvidilā mærilā yanna avuvaṭa dæmmē gihillā kāntārayakaṭa

아라비아로 내몰아 버린 것입니다. 볕에 타 죽으라고 사막으로 보내 버린 것입니다.

namut anugamanaya karapu vetarāva sāmōhikava karagatta kramayak mul karagena unṭat ē manussayaṭat puṇya śaktiyak matu vunē. jīvat venna kramayak matu vuṇā lōkē ani okkoraṭa vaḍā hon̆da jīvat venna unṭa gætivelā anikāra jīvat venna viciya kramayak hæṭiya. n sukhōbhōgī jīvita gata karanavā. in menna mē vagē.

그러나 그들이 따른 어떤 삶의 방식, 함께 지켜 온 길을 바탕으로 그들에게도, 그 사람들에게도 puñña 의 힘이 솟아올랐습니다. 세상 다른 누구보다 잘 살 길이 생겼습니다. 다른 이들이 그들에게 기대어 살아갈 만큼 되었습니다. 그렇게 호화로운 삶을 삽니다. 바로 이런 것입니다.

apiṭin apē jīvita gata kirīmēdī oya mārgaya matuvīmaṭa hētukāraya hariyaṭa citta prahādaya nægilā āvaṭa avaśya parisaraya rækī rak matu venavā kiyana eka pudumayak nemeyi. avæḍak asādhāraṇayak karana pāpayak nokaḷa jīvitayak gata karanna avaśya karana maga pǣdīma amutu deyak nemeyi. ē dharmatāvaya sakas karalā denavā.

우리도 삶을 살아가며 그 길이 드러날 까닭인 citta-pasāda 가 제대로 일어나면, 필요한 터전과 일자리가 나타난다는 것은 놀라운 일이 아닙니다. 해롭고 부당한 pāpa 를 짓지 않는 삶을 살기 위해 필요한 길이 열리는 것은 이상한 일이 아닙니다. dhammatā 가 그것을 마련해 줍니다.

ēvā apē hon̆da atdækīma. hitanna bæri vidihin ē vagē mādhyayanṭa pat velā atdækīma apiṭat tiyenavā. ēkayi mama kivvē ēka boruvak nemeyi. dharmayet pelā tiyenavā sākṣi vaśayen apē atdækīmat ehemama tiyenavā.

그것들은 우리가 몸소 겪은 좋은 일들입니다. 생각할 수 없는 방식으로 그런 길을 얻게 된 일이 우리에게도 있습니다. 그래서 내가 그것이 거짓이 아니라고 말한 것입니다. dhamma 에도 증거로 나와 있고, 우리가 겪은 것도 그러합니다.

itin ē nisā karana kaṭayuttaṭē tiyena væræddanē værædda værædda hæṭiyaṭa dækalā. en̆du væradiṭa tiyena hētukāraka jīvita mārgayak maṭa novavā. eyin ven velā nivan magaṭa maga pædēvā. mē ākāra vannā vū guṇaya hituvaṭa kaṭayutu karagena yanakoṭa avaśya karana parisara siyalla sakas velā yanavā. yam bādhakayak tibuṇam bādhakaya athæralā yanavā.

그러니 하는 일에 있는 잘못을 잘못으로 보고, '그런 잘못의 까닭이 되는 삶의 길이 나에게 없기를. 거기서 벗어나 nibbāna 길로 길이 열리기를' 하는 이런 마음으로 해 나가면, 필요한 터전이 모두 갖추어져 갑니다. 어떤 걸림돌이 있으면 그 걸림돌을 놓고 나아갑니다.

dæn mē apiṭa mē suḷu suḷu praśna dæn mēvā apiṭa eccara hitaṭa ganna loku dēval nemeyi. dæn mē vesak kāḍa valaṭa buddha rūpaya dālā yavanavā. itin mē samahara aya poḍi karalā dānavā. mehema danavā anuva evan ekaṭa arayi yanavā geniyanavā. itin mēka apiṭa gælapenavada?

이런 자잘한 물음들은 그렇게 마음에 담을 만큼 큰일이 아닙니다. 이를테면 Vesak 카드에 Buddha 상을 넣어 보냅니다. 그런데 어떤 이들은 구겨서 버립니다. 이렇게 버려지고 아무 데로나 가져갑니다. 이것이 우리에게 맞는 일입니까, 하는 물음입니다.

dæn mehema tiyenavā mē mahapav kiyana budurajāṇan vahansē pennapu hariyak tiyenavā atharinna ōna hariyat suruva at ærilā yana hariyak. dæn bauddhaya kiyannē sarva sampūrṇayenma autu asādhāraṇakam kiyana ēvā aṁśu mātr̥kkam nokarana tattvayaṭa patvelā bauddha venavā kiyana ekak ada hitayi.

이렇습니다. Buddha 께서 보이신 큰 pāpa 라는 부분이 있고, 놓아야 할 부분이 있고, 저절로 놓여 가는 부분이 있습니다. 오늘 사람들은 불자란 그릇됨과 부당함을 티끌만큼도 하지 않는 처지에 이르러야 비로소 불자가 된다고 생각합니다.

bauddha vecca pudgalayā etenṭa yanakoṭa aṁśu mātrayakvat kerenna nættatvayaṭa pat velā arihat pat venavā. ēkayi kramaya. aṁśu mātrayakvat pav nokara aṁśu mātrayakvat varadak nokara bauddhayek venavā kiyana eka tamayi api hitā innē.

불자가 된 사람이 그 끝에 이르면 티끌만큼도 저지르지 않는 처지가 되어 arahant 에 이릅니다. 그것이 길입니다. 그런데 티끌만큼도 pāpa 를 짓지 않고 티끌만큼도 잘못하지 않아야 불자가 된다는 것, 그것이 우리가 생각하고 있는 것입니다.

bauddhayek vecca pudgalayāṭa kramakramayen ē vagē aya atukan asādhāra athærilā gihillā antimaṭa ē aṁśu mātra pāpayak nokerena tattvayaṭa pat vennā vū arihat læbenavā. bauddhatvaya uparima phalaya læbenavā. ēkayi niyama karamē.

불자가 된 사람에게 차츰차츰 그런 그릇됨과 부당함이 놓여 가서, 끝내 티끌만 한 pāpa 도 지어지지 않는 처지인 arahant 에 이릅니다. 불자다움의 가장 높은 열매를 얻습니다. 그것이 참된 길입니다.

īṭa passē itin etakoṭa ē nisā api mē vagē dēval valaṭa apiṭa eccara æn̆giṭi gahanna deyak næhæ.

그러니 우리는 이런 일들에 그렇게 매달릴 까닭이 없습니다.

api yāyutu mārgaya tērum aragena mārgayaṭa tiyena bādhaka hariya ayin karagena kaṭayutu karagena yanakoṭa krama kramayen śuddha velā suddha velā apē mārgayaṭa sakas vennē.

우리가 가야 할 길을 알아듣고 길의 걸림돌을 치우며 해 나가면, 차츰차츰 깨끗해지고 또 깨끗해져 우리 길에 맞게 갖추어집니다.

itin apiṭa metana tiyannē mē lōkē apit bælā næhænē mē væḍavalaṭa maṭa vesak kāṭadavanna epanam mama pasakāṭiya yavanna nætuva innē.

그러니 여기서 우리가 이 세상에서 이런 일들을 두고 '나에게 Vesak 카드를 보내지 마라, 그러면 나도 카드를 보내지 않겠다' 하고 있을 까닭이 없습니다.

mayi mokada ma pav kara anika pav karagattā ēka pav nam pahu anika aya kivvara piḷiganna næha nam monavā karanna api etana innavā.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē suḷu pav maha pav ādī vaśayen alpāvaddhaya mahā sāvaddhaya mē ākārayen tiyena pav goḍaval tiyenavā. alpa sāvaddhaya kiyannē naraka pættaṭa vagēma hon̆da pættaṭa tiyena mē mahānisaṁsa tiyena pin tiyenavā. alpa ānisaṁsa tiyena pin tiyenavā. alpa væradi mahā væradi tiyenavā.

작은 pāpa, 큰 pāpa 하는 식으로 appasāvajja, mahāsāvajja 처럼 pāpa 의 무더기들이 있습니다. 나쁜 쪽에 appasāvajja 가 있듯이 좋은 쪽에도 큰 이로움(mahānisaṃsa)이 있는 puñña 가 있고, 작은 이로움이 있는 puñña 가 있습니다. 작은 잘못, 큰 잘못이 있습니다.

itin mē vædiya api anupiḷivelin yāya yutuyi. mē lōkē siyalluma dæn tiyena pav ayin karavalavat minissungē tiyena asādhāraṇakan ayin karalavat apē mārgaya vaḍanavā kiyalā ehema parisarayak goranaganna bæha. api læbilā tiyena parisaraya tuḷa apiṭa ōna tænaṭa hæki taram pravēśa pravisa viya yutuyi. ē īṭat ehā araganna giyāhama apiṭa siddha vennē apē mārgayaṭa bādhāgena eka.

그러니 이 일을 우리는 차례대로 해 나가야 합니다. 이 세상의 모든 pāpa 를 다 없애고, 사람들의 부당함을 다 없앤 뒤에 우리 길을 닦겠다며 그런 터전을 만들 수는 없습니다. 우리가 얻은 터전 안에서, 우리가 가고자 하는 곳으로 할 수 있는 만큼 들어가야 합니다. 그 너머까지 붙잡으려 하면 우리에게 일어나는 것은 우리 길에 걸림이 되는 것뿐입니다.

itin metandi api dækaganna dæn buddha rūpa ādi vaśayen mē monavāgē kiva buddha rūpa yathā dun kavuda kiyalā dækaganna ōnē. ara okkoma saṁkēta saṁkēta vaśayen tiyena ēvaṭa tiyennē saṁkētātmaka agayak vitarayi.

그러니 여기서 우리는 Buddha 상 같은 것들, 무엇이라 부르든 그 Buddha 상이 참으로 누구인지를 보아야 합니다. 그 모든 상징, 상징으로 있는 것들에는 상징으로서의 값만 있습니다.

ēvā narakayi kiyannē næhæ. mokada puṁci dēkat pinak tiyenavā. buddha nāma mātriyaṭa vændak piduvak pinak tiyeena nisā. ēvā narakayi kiyannē. namut ēket api dæka yutu hariyak tiyenavā.

그것들이 나쁘다고 하는 것이 아닙니다. 작은 것에도 puñña 가 있으니까요. Buddha 의 이름만으로도 절하고 바치면 puñña 가 있으니, 그것들이 나쁘다고 하는 것이 아닙니다. 그러나 거기에도 우리가 보아야 할 부분이 있습니다.

rūpa tuḷin dakina budun monṭi sōri daruvanṭayi.

형상을 통해 보는 Buddha 는 몬테소리 아이들을 위한 것입니다.

dahama tuḷin dakina budun yahapat budu viruvanṭayi. o issarāvapu samādhi kavipat.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

mē rūpaya tuḷin badun dakina ayaṭa monaṭīsōra daruvō vagē mē śāsanaya tuḷa inna. monīsōra daruvā vagē tamayi ē maṭṭamen innē. ēkat naraka nǣ e.

형상을 통해 Buddha 를 보는 이들은 몬테소리 아이들처럼 이 sāsana 안에 있습니다. 몬테소리 아이처럼 그 수준에 있는 것입니다. 그것도 나쁘지 않습니다.

anē sādha lassana buddha rūpaya budu kirīmē kiyalā væn̆da væn̆da inna puḷuvan. ēkat hon̆dayi. hæbæyi nivan dakinna tava poḍḍak ehāṭa pudun dakinna ōnē. nivan dakina pudun dakinna nam tavat ehāra dækalā hitam rāgakṣaya kirīmen, dvēśaya kirīmen bohohaya kirīmen dakina budun dakinna ōnē ēka anāsanāta næmati budun dakinna ōnē.

'아, sādhu, 아름다운 Buddha 상이다' 하며 절하고 또 절하며 지낼 수 있습니다. 그것도 좋습니다. 그러나 nibbāna 를 보려면 조금 더 너머의 Buddha 를 보아야 합니다. nibbāna 를 보는 Buddha 를 보려면 더 너머를 보아, 마음에서 rāga 를 다하고 dosa 를 다하고 moha 를 다함으로써 보는 Buddha 를 보아야 합니다. anāsava 라는 Buddha 를 보아야 합니다.

dekama ov il Det

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

vetpat avalā hiṭa itin mēken avaḍatnavā

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

kama suḷu avaḍa mahā dekak k namut gaṇan ganna tiyenaṭa ekak tiyenavā. ē taram gaṇan ganna nætiēvā tiyenavā. apē ārya mārgaya vaḍāgena yana kenakaṭa oya taram muladī o itāma suḷu kǣli hosa yanna giyot mē māgētmē pæṭaliṭa sahita venavā. ē nisā apiṭa avaśya hariyak tērum gattahama apiṭama tērum ganna venavā. dæn api

작은 해로움, 큰 해로움 두 가지가 있지만, 셈해야 할 것이 있고 그렇게까지 셈하지 않아도 되는 것이 있습니다. ariya magga 를 닦아 가는 사람이 처음부터 아주 자잘한 조각들을 찾아다니면 이 길에서 엉키게 됩니다. 그래서 우리에게 필요한 부분을 알아들으면 우리 스스로 알게 됩니다.

gattahama apiṭama tērum ganna venavā. dæn api ḷan̆ga kaṇnāriyak tiyenavā nam gāgatta kuṇu gāyagena apiṭa kāgevat ahanna næhæ maya muṇuvanē kuṇuga ævilada kiyalā. mallagat tiyena kaṇnāḍiyak ne muṇa balapuhama magē tiyena kuṇu maṭa pēnavanē. ēka pihi dāgattahama pihi dævilada kiyalā balanna kavuruvak kiyanna ōnē næhæ. mōnē kuṇa tiyat dæn pihida balanna kiyalā. tamanma kaṇnāḍiya palapaha tamanṭa pēnavā. menna mē vagē tamā tuḷa

우리 곁에 거울이 있다면, 얼굴에 묻은 더러운 것을 두고 '내 얼굴에 더러운 것이 묻었나' 하고 누구에게 물을 필요가 없습니다. 깨끗한 거울에 얼굴을 비추면 내게 묻은 더러움이 내게 보입니다. 그것을 닦아 내고 나서 '닦였는지 보라'고 누가 말해 줄 필요가 없습니다. 스스로 거울을 보면 스스로 보입니다.

palapaha tamanṭa pēnavā. menna mē vagē tamā tuḷa citta prasādaya nægilā enavada? ārya mārgaya pūrṇa venavada? rāga, dvēśa, mōha duruvelā yanavada? daham avabōdhaya dinayen dina væḍi venavada kiyalā tamā tuḷaṭa tamā yomu velā balanakoṭa kaṇnāḍagiya tamangēma mu vana taman bæluvā vagē tamayi. menna mē kramayēdī tamanṭa pēnavā nam yamak bādhakayi kiyalā. ēka atlalā dānavā.

이와 같이 자기 안에 citta-pasāda 가 일어나는가? ariya magga 가 채워지는가? rāga, dosa, moha 가 사라져 가는가? dhamma 를 깨닫는 것이 날마다 늘어 가는가? 하고 자기 안으로 향해 보면, 거울로 자기 얼굴을 보는 것과 같습니다. 이렇게 하다가 무언가가 걸림돌이라고 보이면 그것을 놓아 버립니다.

ē ē kramayaṭa giyahama pirisidu venna pēnna paṭan gannavā tavat puṁci puṁci bādhaka ēval maha lokuvaṭa pēnna paṭan gannavā. etakoṭa ēvat atta dānavā. ē mehema rāgayaṭa dvēśayaṭa mōhayaṭa hētu vena hitivili kriyāvatan ekin eka anukūrava atharenna giyāhama ēkē antima pratiphalaya mokakda aihat vennē?

그렇게 해 가면 깨끗해지는 것이 보이기 시작하고, 또 자잘한 걸림돌들이 크게 보이기 시작합니다. 그러면 그것들도 놓아 버립니다. 이렇게 rāga, dosa, moha 의 까닭이 되는 생각과 행동을 하나하나 차례로 놓아 가면 그 마지막 열매는 무엇입니까? arahant 가 되는 것입니다.

dæn muladima suddha karagena inna ōnē etakāma sōvān innavat bæhæ kiyalā hiṭiyot ehema api ataraman venavā. ē nodanna baṇa passē yannē.

처음부터 다 깨끗이 하고 있어야 하고 그때까지는 sotāpanna 도 될 수 없다고 하고 있으면 우리는 길을 잃습니다. 그것은 잘 알지 못하는 설법을 따라가는 것입니다.

dæn ārambha karanakoṭa etanin ārambha karanakoṭa dharma avabōdhaya paṭan inna sōtāpanna phalaya læbenavā. metana paṭan gena ituru phalaya rāga akṣayen, dvēśaktayen mōhakyen yuttō sakr̥dāgāmī anāgāmī arihat kiyana tanakā væḍenavā. rāgema ahanna karanna deyak ēkē nǣ.

시작할 때 거기서부터 시작하면 dhamma 를 깨닫는 데서부터 sotāpatti phala 를 얻습니다. 여기서부터 남은 열매들은 rāga 의 다함, dosa 의 다함, moha 의 다함으로 이루어지는 sakadāgāmī, anāgāmī, arahant 라는 단계로 자라 갑니다. 거기에 따로 물을 것이 없습니다.

ada mē tiyennē praśna ṭika balama uttara ṭikak dennat ōnē. næham mē kækakut kiyannē ānāpāna sati karanna bæhæ. suddha māgaya kaṇḍita isselā mē poḍi poḍi praśna ṭikat sidilā innavā. ēkayi.

오늘은 들어온 물음들을 보고 대답도 좀 해 주어야 합니다. 그렇지 않으면 어떤 이들은 ānāpānasati 를 할 수 없다고 합니다. 깨끗한 길을 가기 전에 이런 자잘한 물음들에 걸려 있는 것입니다. 그래서입니다.

bauddhayō nāgayin maranavā. bauddhayan vaśayen nāgayin mærīma pāpa kriyāvakda nāgayin saha bauddhayan atara yam sambandhatāvayak ætda visakaru sarapayā dura visabhōra sarapayā dækanāru mōḍayā kiyalā tiyena katāvat mokakda kiyana ekayi ē ahanna.

'불자들이 코브라(nāga)를 죽입니다. 불자로서 코브라를 죽이는 것은 pāpa 입니까? 코브라와 불자 사이에 무슨 관계가 있습니까? 또 맹독 뱀을 본 바보라는 말은 무슨 뜻입니까?' 이것을 묻습니다.

dæn mē nāgayin piḷiban̆dava tiyena katāva bauddhatvayaṭa pera satamma lōkē āpu ekak. nāga vandanāva kiyana vacanaya nānā prakāra krama valin āvā.

nāga 에 관한 이야기는 불교 이전부터 이 세상에 내려온 것입니다. nāga 섬김이라는 말은 여러 갈래로 들어왔습니다.

nāga kiyana vacanaya æyi oya ṇayāṭa yedunē? atītayē paṭan gena ṇayāṭa nāga kivvā. æyi ehema kiyanna hētu? etakoṭa nāga kiyana vacanaya dæmē. ēkat ektarā kramayak.

nāga 라는 말이 왜 코브라에게 쓰였을까요? 옛날부터 코브라를 nāga 라 불렀습니다. 그렇게 부른 까닭은 무엇일까요? 그때 nāga 라는 말을 붙였습니다. 그것도 하나의 방식입니다.

nāyakatvayē agratāvayen innē kavuda? ohuṭa nāyakāgrē kiyanavā. yam rajek ē vagēma yamkisi ākārayen prādēśī rajek ādī vaśayen innakoṭa nāyakanṭa agra satvaya pænavīmak panavalā sammatayak panavalā raja tanasura pænuvaṭa passē. eyā nāyakin natara agra nāyaka āgrahavat nāga kiyalā hæn̆denna ōna. nāyakāgrē tiyena keṭi vacana tamayi nāga

우두머리 가운데 으뜸인 이는 누구인가? 그를 nāyakāgra 라 합니다. 어떤 임금, 또 어떤 고을 임금 같은 이가 있을 때, 우두머리에게 으뜸 자리를 주고 합의를 세워 임금 자리에 올린 뒤에는, 그를 우두머리 가운데 으뜸, 곧 nāga 라고 불렀습니다. nāyakāgra 를 줄인 말이 nāga 입니다.

mahā nāgayā kiyannē maha rajjuruvō budurajāṇan vahansēṭat nāga kiyana vacanayen katā kaḷē nāyakāgrayāṇan vahansa kiyana vacana nisā nayaka kiyana baḍagāna eka nisā nemeyi. piṇa karana eka nisā nemeyi. nāyakā nāyakayen agratāvayak uhula nisā budurajāṇan vahansēlā nāga kiyana vacanaya an̆duganna paṭan gattā.

mahā nāga 란 큰 임금입니다. Buddha 께도 nāga 라는 말로 부른 것은 '우두머리 가운데 으뜸이신 분'이라는 뜻 때문이지, 기어 다니는 코브라 때문이 아닙니다. 목을 부풀려 펴는 것 때문이 아닙니다. 우두머리 가운데 으뜸을 지니셨기에 Buddha 들을 nāga 라는 말로 부르기 시작했습니다.

etakoṭa ehen nayi hā sambandhaya mokakda? dænagata [ugura kǣrīma] yutu vædagatma kāraṇayak tiyenavā. oya nāyakatvaya agra velā hiṭiyē hārya pudgalayō nemeyi pr̥thagjana pudgalayō. lābhaya, kīrtiya, prahaṁsāva, kāmāsvādiyen mæḍagena hiṭapu bohoma tadahaṭa allagena hipu pudgalayek.

그러면 코브라와의 관계는 무엇인가? 꼭 알아야 할 아주 중요한 것이 있습니다. 그 으뜸 우두머리 자리에 있던 이들은 ariya 가 아니라 puthujjana 였습니다. 이득, 이름, 칭찬, 감각의 즐거움에 눌려 그것들을 아주 단단히 움켜쥔 사람이었습니다.

īṭa passē mokada vennē? ē pudgalayā dækkama puppalā tamayi purudu velā tiyennē. nāyakayāgē hæṭi ehemayi. sāmānya venā deveni karaganna puppavanavā. mokada bala muhuṇa vipēma penē vāgē venavā.

그 뒤 어떻게 되는가? 그 사람은 남을 보면 부풀어 으스대는 것이 버릇이 되어 있습니다. 우두머리의 모습이 그렇습니다. 보통 사람을 낮추어 보며 부풀립니다. 힘이 있으니까요. 얼굴 전체가 펼친 목처럼 됩니다.

penēda hæṭi? ara minisa kiyalā yanna. peneku hæ. āhāma peneyi. pennapu eka tamayi ænna tiyennē. an ri ēken ennaṭa hētu.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

otana in̆dalā mokada karannē? gatiya kāma vityācāra gatiyak ætnam tirisan gatiya menna mē gati lakṣaṇaya nisā peravilā gaman karanna satungē pā lakṣaṇa æti, gati lakṣaṇa æti svabhāvaya tirisan saṁkhārayak væḍenavā. pumbapu gatiya pennum karapu gatiya nisā kuppatta penayak æti gati lakṣaṇaya labanavā.

그렇게 지내며 어떻게 되는가? kāmamicchācāra 의 성향이 있다면 짐승의 성향입니다. 이 성향 때문에 기어 다니는 짐승의 발 모양과 성향을 지닌 짐승의 saṅkhāra 가 자랍니다. 부풀리던 성향, 내보이던 성향 때문에 부풀어 오르는 목을 지닌 모습을 얻습니다.

menna mehema idilā mærilā giyāṭa passē vaḍalā tiyena saṁsāriyē tirisan svabhāvaya mokakda? puppana penayak æti baḍagahana æn̆gak æti satvayekuṭa yam saṁkha sakas veḷa yam saṁkhārayak ætda nāyaka agyā velā nāgaya velā goḍanægi onna ōkayi.

이렇게 살다 죽은 뒤 saṃsāra 에서 키워 온 짐승의 성품은 무엇인가? 부풀어 오르는 목이 있고 기어가는 몸이 있는 짐승에 맞는 saṅkhāra 가 갖추어졌다면, 으뜸 우두머리가 nāga 가 되어 생겨난 것 — 바로 그것입니다.

īṭa passē mokada karannē? hiṭapu hiṭapu hitannaṭa oya vævidilā vaṭē kæragenakoṭa apē minissunṭa eka vidihin ōvā dakinna puḷuvan aya innavā.

그 뒤 어떻게 되는가? 그것이 와서 둘레를 맴돌 때, 우리 사람들 가운데 어떤 식으로든 그것을 볼 수 있는 이들이 있습니다.

samahara kaṭṭiyaṭa karma vipākata iradhi balayen ōvā pēnavā. samahara ayaṭa amanussayā vidilā kiyanavā. dækapu aya vipāka diven amanuṣaya læbuda tiyena amanusaya dakinava anna mærilagiha āvatena innavā kiyalā. ē vagē nānā prakāraka molin minissu dænagannavā.

어떤 이들에게는 kamma 의 vipāka 로 얻은 iddhi 의 힘으로 그것이 보입니다. 어떤 이들에게는 amanussa 가 씌어 말합니다. 본 이들은 vipāka 로 얻은 dibba-cakkhu 로 amanussa 를 보고 '저기 죽어 간 이가 와서 있다'고 합니다. 이렇게 여러 갈래로 사람들이 압니다.

niviti śāstara yam śāstaramak tibuṇā ṭa gupta śāstra karanna. ēvayanut dænagannavā. ovun apē nāyakayak næhæ nāgayak mærilā gihillā anna atana ipadilā innavaluda ara ennē eyā tamayi. dækka vedilā mokada karannē anē balannakō koccara hon̆da dēvattayaṭa pat velā nāga dēvanēda dæn.

점치는 학문 같은 것이 있었고 숨은 학문을 했습니다. 그것들로도 압니다. 그들은 '우리 우두머리가 아니냐, nāga 가 죽어서 저기 태어나 있다더라, 저기 오는 것이 바로 그다' 합니다. 그렇게 보고 나서 어떻게 하는가? '아, 보라, 얼마나 좋은 신의 자리에 올랐는가, 이제 nāga 신이 아니냐.'

occara hon̆da karalā eyā pat velā innavā deviyek kiyalā api aḷan̆gaṭa enavā devi vesē. nāgen ennē eyā. dæn ē nisā api eyāṭa satkāra karamu. edā vāgēma apiṭa udav ganna puḷuvan keneknē. apiṭa udav karannayi oya vennē kiyalā apiṭa ṇayaṭa satkāra karanna paṭan gattā.

'그렇게 좋은 일을 하여 신이 되어 있다, 신의 모습으로 우리 곁에 온다, nāga 로 오는 것이 바로 그다. 그러니 우리 그를 받들자. 그때처럼 우리를 도와줄 수 있는 이가 아니냐. 우리를 도우려고 이렇게 된 것이다' 하며 코브라를 받들기 시작했습니다.

nāga saṁkhāraya ōkayi. satkāra karanna paṭan gatta mūla dharmaya ōkayi. īṭa passē menna mē kiyana nāga ædahilla tamayi oya kālaya tuḷa genāvē. yamkisi nāyakatvayē agra pudgalayāṭa nāgayā kiyalā katā kaḷā. hæbæyi ē bē minissunṭa dr̥ṣṭiyak æti apē nāyakayō upadinnē atanṭa tamayi gihilla. apē nāyakaya tamayi naya velā innē. nāyaka haṭa karana sælakīma nāyaṭa karanna paṭan gattā.

nāga 의 saṅkhāra 가 그것입니다. 받들기 시작한 뿌리가 그것입니다. 그 뒤 이 nāga 믿음이 그 시대에 들어왔습니다. 어떤 우두머리 가운데 으뜸인 이를 nāga 라 불렀습니다. 그런데 그 사람들에게 '우리 우두머리들은 저기로 가서 태어난다, 우리 우두머리가 코브라가 되어 있다'는 diṭṭhi 가 있어서, 우두머리에게 하던 대접을 코브라에게 하기 시작했습니다.

bauddhatvayaṭa pat vunāmat mokada karannē? oya nāyakayōma tamayi depættavaṭa kaḷē. nāyakōyō naraka næhæ. eka pættak minissunṭa udav karanavā. upakāra karanavā. ē eka pættaka svabhāvaya .

불자가 되고 나서는 어떻게 하는가? 그 우두머리들은 바로 두 쪽으로 했습니다. 우두머리들이 나쁘기만 한 것은 아닙니다. 한쪽으로는 사람들을 돕습니다. 거들어 줍니다. 그것이 한쪽의 성품입니다.

tava pættakin æhæṭa kanaṭa pēnna hiṭapu rūpayak tiyena kenek hiṭiyot ē manussayā kava hari yavalā hari kamak nǣhæ gaha genahaṭa nam tamangē antāparayaṭa ganna. ē pættat ayiti asādhāraṇa vidiṭa ēkat kiyanavā. eka pættakin tirisan saṁkhāra væḍenavā. anit pætten udav upakāra karavaṭa puṇya saṁkhārayak puṇya balayakut væḍenavā. mē depættēma væḍena kramayak tiyenavā.

다른 쪽으로는, 눈에 띄게 생김새가 고운 사람이 있으면 누구를 보내서든, 때려서라도 데려와 자기 안채에 들입니다. 그쪽도 부당한 방식이라고 말합니다. 한쪽으로는 짐승의 saṅkhāra 가 자라고, 다른 쪽으로는 돕고 거들어 주기 때문에 puñña 의 saṅkhāra, puñña 의 힘도 자랍니다. 이 두 쪽이 다 자라는 방식이 있습니다.

menna mē krama nisā mē nāga koṭas ṭika aṇḍajanāga saṁdaja nāga jalābhuja nāga saṁśēdaja nāga ōpapātika nāga kiyalā. hatara avasthāva mē ākāra hataraka uppatta labamin nāga kiyana koṭasema gihillā upadinavā. mē ōpapātikē nāga kiyana eka gatiyaṭiya hari balavat. noyek ves.

이런 방식 때문에 이 nāga 무리가 aṇḍaja nāga, jalābuja nāga, saṃsedaja nāga, opapātika nāga 라는 네 가지 태어남을 얻으며 nāga 무리로 가서 태어납니다. 이 opapātika nāga 라는 것은 성향이 아주 셉니다. 여러 모습을 지닙니다.

ara dan dīlā noyek ākāraæpasthāna karalā minissunṭa yahapata karalā dīlā tiyena puṇya nisā mahā iradiyak labāena puṇyavardhi sahitava ara karapu tirisan gati lakṣaṇaya æti ti nisā tirisan svabhāvaya æti tirisan uppattiyak ætiva. iradhipala æti tirisan uppattiyak vaśayen ōpapātikava upadinā nāga koṭasak velā anna nāga lōkayē nāga kiyanavā ekak tiyenavā.

dāna 를 베풀고 여러 가지 upaṭṭhāna 를 하여 사람들에게 좋은 일을 해 준 puñña 덕에 큰 iddhi 를 얻는 puñña 의 힘을 지니고, 저 지은 짐승의 성향 때문에 짐승의 성품을 가진 짐승의 태어남, iddhi 의 힘을 가진 짐승의 태어남으로 opapātika 로 태어나는 nāga 무리가 되어 — nāga 세계의 nāga 라는 것이 있습니다.

menna mē kiyana pirisa āgamaṭa bohōma gaurava karanavā. āgamika vaśayen āgamaṭa gærehuvē næ. yam āgamak daranāvaṭa garu satkāra karanavā, vandanāmāna karanavā, æpasthāna karanavā mēvā okkoma karagena yanavā. ēsā āgamika vaśayen minissu yamkisi adahana labdivalaṭa eyā garu kaḷā. raṁjuruvō ē gatirakṣaṇaya nisā adat eban̆du āgamika nāyakayan ætulaṭa ē guṇaya mul karagena ædilā innavā. ædilā ævidilā ē ayaṭa garu karanavā.

이 무리는 종교를 아주 받듭니다. 종교를 업신여기지 않습니다. 어떤 종교를 지닌 이에게 받들어 모시고, 절하고, 섬기고, 이것들을 다 해 나갑니다. 그렇게 사람들이 믿는 가르침들을 그는 받들었습니다. 임금들은 그 성향 때문에 오늘도 그런 종교 지도자들 곁으로 그 품성을 바탕으로 끌려와 있습니다. 끌려와서 그들을 받듭니다.

sajjuruvō edat mokada karannē? brāhmaṇayakaṭa gihillā garu karalā, vandanāmāna karalā dānē māna dīlā oya vidihaṭa tamayi edat hiṭiyē. āgayamaka nāyaka velāvaṭa gihillā bohoma gauravayen salakanavā.

임금들은 그때에도 어떻게 했습니까? brāhmaṇa 에게 가서 받들고 절하고 dāna 를 바치며 그렇게 지냈습니다. 종교 지도자에게 때마다 가서 아주 공손히 모십니다.

tamangē gati lakṣana tirisam pættak eka pættaka giyāṭa ēkat geniyanavā. anit pætten dan pēvala okkoma karalā mahā sthāna hadalā dīlā ē ādi vaśayen æpasthāna karalā ehema lokuvaṭama mura karanavā. menna mē gati lakṣaṇaya adat ē ayagē tiyena nisā. ara nāga lōkē inna ōpapātika nāga koṭṭhātapatayak. noyek avasthāvala vesma vāgena ævidiल्lā nāgesin hō tavat vesakin hō ævidilā pena in̆dilā noyek ākāra vannā vū śāsa æturē penī in̆dalā yana avasthā tiyenavā.

자기 성향의 짐승 쪽이 한쪽으로 가더라도 그것도 지니고 갑니다. 다른 쪽으로는 dāna 같은 것을 다 하고 큰 머무를 곳을 지어 주며 그런 upaṭṭhāna 를 크게 해 나갑니다. 이 성향이 오늘도 그들에게 있기 때문입니다. 저 nāga 세계에 있는 opapātika nāga 무리는 여러 때에 모습을 바꾸어, nāga 모습으로든 다른 모습으로든 와서 나타나, 여러 sāsana 곁에 나타났다 가는 일이 있습니다.

menna mē nisā eban̆du koṭas valaṭa yam davasaka mē ārya vinaya buddha śāsanaya pahaḷa vunāṭa passē ara āgamika vaśayen poduvē æti karagatta cittaprahādaya buddha śāsanaya æti venna paṭan gattaṭa passē. ara tibuṇa gati lakṣaṇaya deveni karagena śāsana prahādayen āpu gati lakṣaṇaya matuvelā idilā ara nāga adgayen cita velā manussaya velā upadipatilā

이 때문에 그런 무리에게, 어느 날 이 ariya vinaya 인 Buddha 의 sāsana 가 나타난 뒤, 종교를 두루 받들며 지녀 온 citta-pasāda 가 Buddha 의 sāsana 로 향하기 시작하고, 저 있던 성향을 누르고 sāsana 에 대한 pasāda 에서 온 성향이 올라와, 저 nāga 의 몸에서 죽어 사람으로 태어나,

hitam mē buddha śāsanaya æsuru karā dhyānalābha mārgaphalalābhī venavā arihat velā pat velā pirinivan pānna śāsanaya pratiphalayak labāganna menna mē vāsanāva tibiṭa e nāga lōkē nāga koṭṭhāsaya kaḷā bauddhayangē viśāla sambandhatāvayak tiba mē varinākama dakina nāga koṭas eka vidiṭa tiyena mē bauddhaya hā sambandha vuṇā.

그렇게 이 Buddha 의 sāsana 를 가까이하여 jhāna 를 얻고 magga-phala 를 얻어 arahant 가 되어 parinibbāna 에 드는 sāsana 의 열매를 얻을 수 있다는 — 이 좋은 기회가 있기에, 그 nāga 세계의 nāga 무리는 불자들과 큰 관계가 있었습니다. 이 값어치를 본 nāga 무리가 이렇게 불교와 이어졌습니다.

samahara velāṭa minissu aragena mahana velā hiṭiyā. eka nāgayē ehema avasthāva gæna halahā venavā.

어떤 때는 사람 모습을 하고 출가해 있기도 했습니다. 한 nāga 의 그런 일이 이야기로 전해집니다.

nāgaya nāgalayaken āpu nāgaya minis vesak vāgena ævidilā mē bhikṣūn vahansēlāgē mahanaka illagena mahanakoṭa. dæn koccara mahaṇalā hæṭiyat meyāṭama karannē kǣma kanna velāvaṭayi. nidāganna velāvaṭayi mavāgatta vesin inna bæ. vesa venas karanna ena velāvak.

nāga 세계에서 온 nāga 가 사람 모습을 꾸며 와서 bhikkhu 들에게 출가를 청해 출가했습니다. 그런데 아무리 출가했다 해도 밥 먹을 때와 잘 때에는 꾸민 모습으로 있을 수 없습니다. 모습이 바뀌어 버리는 때가 있습니다.

maituna eka edena velāva kǣma kana velāva nidāganna velāva kiyannē mē tuna mavāgatta śarīrayen innavā. bhikṣuvaṭa mavuna sambandhayak næti nisā kǣma kana velāvayi nidāganna velāvayi kiyana dekēdī mokada karannē? kuṭiyaṭa gihillā hon̆daṭa doravahagena iveralā hiṭa ara vein nidāganna anik aya nækiṭana velāvē venakoṭa mohotakin nækillā hiṭā minissuma māganna tīvarapuravāgena hāmuduruva vagē.

methuna 를 할 때, 밥 먹을 때, 잘 때 — 이 셋에는 꾸민 몸으로 있지 못합니다. bhikkhu 에게는 methuna 가 없으니, 밥 먹을 때와 잘 때 두 가지에는 어떻게 하는가? kuṭi 에 가서 문을 잘 닫고 제 모습으로 잡니다. 다른 이들이 일어날 때가 되면 잠깐 사이에 일어나 사람 모습을 꾸미고 cīvara 를 둘러 스님처럼 있습니다.

kohomahari eka davasak hodana eka vara bhikṣūn vahansē namat dæn meyā buduāgana pāndara anit bhikṣūn vahansēlā nægiṭin nisā nækilā minissu mavāgena ura poravā ganna hitā innakoṭa

그런데 어느 날 한 번은 이 bhikkhu 가 잠이 들었다가, 새벽에 다른 bhikkhu 들이 일어나니 일어나서 사람 모습을 꾸미고 cīvara 를 두르려고 하던 참에,

dannema nǣ mahā dan̆garayak pamatuvelā tiyenavā. ara janēriyaka asyakin eḷiyaṭa væhælā. mokada mē janēra æralā tiyennē kiyalā bala tava hāmudure lan̆gaṭa yanakoṭa mahā nayi kan̆dak dækkā. janē æsen eḷiyaṭa ædilā tiyenavā. bayalā kǣ gahagena gilā anik hāmuduruvanṭa kivvā anna kā mahā nayakillā kuṭiya ætila hāmuduruvan kiyalā. mē saddayaṭa æhærenavā

자기도 모르는 사이에 커다란 똬리가 드러나 있었습니다. 창문 틈으로 밖으로 삐져나와 있었습니다. 다른 스님이 '왜 창문이 열려 있지' 하고 보려고 다가가다가 커다란 코브라 몸통을 보았습니다. 창틈으로 밖으로 뻗어 나와 있었습니다. 겁이 나서 소리치며 달려가 다른 스님들에게 '저기 큰 코브라가 kuṭi 에 들어왔습니다, 스님들' 하고 말했습니다. 이 소리에 그가 깨어납니다.

æhæralē velā vidihaṭa naya satuṭudān kara siru horāgena innavā. passē anik hāmuduruvō

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

horāgena innavā. passē anik hāmuduruvō ædalā havā mēkē nayaka hiṭiyannē. ara hāmuduruvanṭa kiyanna deyak næhæ saddaya nætuva innavā. oba vahansē koheda hiṭiyē? mahā viśāva nayek mēka ætulē hiṭiyē. dæn unvahansē nikan inna mokakda oba vahansē dannavada ēka mokakda kavuda boru kiyanna ennē næ. passē ē nāyā tamayi mama kivvē.

그 뒤 다른 스님들이 몰려와 '여기 코브라가 있었지요?' 하고 묻습니다. 그 스님은 할 말이 없어 소리 없이 있습니다. '스님은 어디 계셨습니까? 아주 큰 코브라가 이 안에 있었습니다.' 그 스님은 그저 가만히 있습니다. '무엇입니까, 스님은 그것이 무엇인지, 누구인지 아십니까?' 그는 거짓말을 하지는 않습니다. 나중에 '그 코브라가 바로 나'라고 말했습니다.

ē vagē oba kohomada ē aya vennē? mama nāga lōkē nāgayen minisēsu mā vagē nemeyi pinaṭa hin̆dilā innē. mahana vunē ēkaṭayi. nivan dakinna balāporottuven mahana vunē minissumagē budurajāṇan vahansēṭa idiripat karā

'그러면 그대는 어떻게 그런 이가 되었습니까?' '나는 nāga 세계의 nāga 로서, 사람 모습을 하고 puñña 를 바라며 있는 것입니다. 그래서 출가했습니다. nibbāna 를 보려는 바람으로 출가했습니다.' 스님들이 이 일을 Buddha 께 아뢰었습니다.

budurajāṇan vahansē pennavā tirisan lōkayaka tirisan uppattiya læbuṭa passē koccara śramaṇakama pihiṭannē næ. ehema mē ārya mārgaya væḍennē næha. oba gihillā sivpōyaṭa pēvās samādan vennavat samādānayen gata karalā oya atbæn situ vunāṭa passē obaṭa avasthāva læbeyi. mē śāsana mārgayaṭa minisat bavagena kaṭayutu karaganna kiyalā. mehema kivvalada viśāla nādayak karenna bimagena nivasmāgē ætulu dahan giyā.

Buddha 께서 보이십니다. '짐승 세계에서 짐승으로 태어난 뒤에는 아무리 해도 samaṇa 됨이 서지 않는다. 그렇게 해서는 이 ariya magga 가 자라지 않는다. 그대는 돌아가서 네 uposatha 날마다 uposatha 를 지키며 지내라. 이 생이 다한 뒤에 그대는 사람 몸을 얻어 이 sāsana 의 길을 걸을 기회를 얻을 것이다.' 이렇게 말씀하시자 그는 큰 소리를 내며 땅을 뚫고 그 속으로 사라졌다고 합니다.

dæn īṭa passē kiyanavā mahaṇa karanakoṭa hāmuduruvekgen nāgēda kiyalā ahanna issellā. ē nisā oba nāgayada adat ahanavā ēka sampradā adak gēnē. ada hāmuduruvanē mahaṇa karanna giyā upasampadā karanna giyāma ahanavā oba nāgayekda nǣha kiyalā uttaraya denna ōnē.

그 뒤로 출가시킬 때는 먼저 그 사람에게 nāga 인지를 묻도록 했다고 합니다. 그래서 '그대는 nāga 인가' 하고 오늘도 묻습니다. 그것이 전통으로 이어져 옵니다. 오늘 스님을 출가시키러, upasampadā 를 주러 가면 '그대는 nāga 인가' 하고 묻고 '아닙니다'라고 대답해야 합니다.

itin ē vagē avasthā praśna goḍāk ahanavā. ahana ēvā æti kiyana ekak tamayi oba nāgayeda kiyalā ahanē. itin oba nayetdahaṭa edāsa vecca budurajāṇan vahansē dēśanā karalā ahanna mīṭa passē ōka etakoṭa ē praśnaya ennē næha. upasampadā karanna issara ahanna giyā.

그런 여러 물음을 묻습니다. 묻는 것들 가운데 하나가 '그대는 nāga 인가'입니다. 그날 일어난 일을 두고 Buddha 께서 '이 뒤로는 이것을 물어라, 그러면 그 문제가 다시 생기지 않는다'고 말씀하셔서 upasampadā 전에 묻게 되었습니다.

dæn menna mē nāga sambandhaya apē ayaṭa æti vennē næ mē śāsanaya æti vennet paḷaveni hētuva ōkayi. śāsanaya æsuru karena pindaham karana ayaṭa ēgollanṭa pēnna paṭan gannavā mahā puyaridiyak væḍilā. citta prahādaya matuvelā. ara tibicca gati lakṣaṇaya yaṭapat karenna nævatat suddhatāvayaṭa sugatigāmī vīmē hækiyāvala buddha śāsanaya tuḷa bohō balavatva tiyenavā kiyalā. ē dækapu nisāma nāgayō bohoma garu karanavā buddha garutvayaṭa. ē nisā nāga lōkayē inna nāgayō mē ākārayen manussayuhā sambandha venavā. bauddhayan hā sambandha æti karagannavā. mehema raṭāvak tiyenavā. ēka tamayi mē svabhāvaya.

이 nāga 와의 관계가 우리 사람들에게 생기는 첫째 까닭이 바로 이것입니다. sāsana 를 가까이하여 puñña 와 dhamma 를 행하는 이들에게서 그들은 봅니다. 큰 puñña 의 iddhi 가 자라고 citta-pasāda 가 올라와, 저 있던 성향을 누르고 다시 깨끗함으로, sugati 로 갈 수 있는 힘이 Buddha 의 sāsana 안에 아주 세게 있다는 것을. 그것을 보았기 때문에 nāga 들은 Buddha 의 거룩함을 아주 받듭니다. 그래서 nāga 세계의 nāga 들은 이렇게 사람들과 이어지고 불자들과 관계를 맺습니다. 이런 흐름이 있습니다. 그것이 이 성품입니다.

ē nāga itin nāgayā piḷiban̆dava oya vistara karanavā mokada dæn minissu nayim mærīma kiyana eka ē nisā mahā barapatala aparādhayak kiyalā sækak kivvā. oya nisā. apē nāyakaya nēda barannē. ēgollō dēvatni apiṭa pēnna nnē apiṭa ehātak karanna ennē ayahapatak karanna nemeyi. oya ādī vaśayen aragena ē vagē uttama maraṇaya hari hāpayak aparādhayak kiyalā nayin maraṇayaka viśēṣa pāpayak hæṭiyaṭa lōkē samathayak æti vuṇā. ē nisā tamayi budu dahama kiyana

nāga 에 대해 이렇게 풀어 말하는 까닭은, 사람들이 그 때문에 코브라 죽이기를 아주 무거운 잘못이라고 의심하며 말했기 때문입니다. '우리 우두머리를 죽이는 것이 아니냐. 그들은 신이다. 우리에게 나타나는 것은 좋은 일을 해 주려는 것이지 나쁜 일을 하려는 것이 아니다.' 이런 것들을 들어 그렇게 높은 이를 죽이는 것은 pāpa 요 잘못이라며, 코브라를 죽이는 것이 특별한 pāpa 라는 합의가 세상에 생겼습니다.

æti vuṇā. ē nisā tamayi budu dahama kiyana sammatiyak nemeyi ēka nāga mærīmaṭa kiyalā viśēṣa karapu ekak næhæ. guṇa dharmaya yamkisi kenek væḍima væḍi taramaṭa mæruvot ēka pāpaya væḍiyi. ēkayi pennuvē. guṇahīna ayaṭē pāpaya aḍu. tirisan satun atara manussayan itāma guṇahīna koṭasa tirisan atda bæ. en minihek maraṇa pāpayaṭa vaḍā bohō pāpa aḍuyi. hatek mærīmen. mē vagē ekin ekaṭa tiyenavā. satun natarak loku mahatkam guṇahīna guṇatāvayan anuva mē ēka pin aḍuvæḍivīm tiyenavā. itin mē velāvēdī mē minissu atara æti vuna deyak tamayi ē kāraṇaya.

그러니 Buddha 의 dhamma 가 코브라 죽이기를 따로 정해 둔 것은 없습니다. 어떤 이에게 덕(guṇa)이 많을수록 그를 죽이면 pāpa 가 큽니다. 그것을 보이셨습니다. 덕이 없는 이를 죽이면 pāpa 가 적습니다. 짐승은 사람에 견주어 덕이 아주 낮은 무리이니, 짐승 하나를 죽이는 pāpa 는 사람을 죽이는 pāpa 보다 훨씬 적습니다. 이렇게 하나하나 다릅니다. 짐승들 사이에서도 크기와 덕의 있고 없음에 따라 많고 적음이 있습니다. 그런데 이때 사람들 사이에 생겨난 것이 바로 그 일입니다.

mē visōra sarpayā dækanā mōḍayā kiyana eka tamayi mē duṭina mē noharu mōḍayak kiyā tiyennē.

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

itin mēken pennannē mokakda? mē pennuvē mahaśaddha paṇḍitayō pennapu paṇivadanā. mokada mōḍakamin hiṭapu ara kēnaka pokkusa kāindēvida kiyalā ē kālē hiṭiyalu. eyā tavat ē rajuvanṭa hiṭapu mē ekaka paṇḍitayama ēgollangē tiyena mōḍakam valaṭa dænaganna gæm̆buru artha tiyena arthayak dunnā. visōra sarapayā dækana aruma mōḍayā kiyalā.

이것이 보여 주는 것은 무엇인가? 이것은 Mahosadha 현자가 보여 준 가르침입니다. 그때 어리석게 지내던 Senaka, Pukkusa, Kāvinda, Devinda 라는 이들이 있었다고 합니다. 그 임금 곁에 있던 또 다른 현자가 그들의 어리석음을 일깨우려고 깊은 뜻이 담긴 말을 주었습니다. '맹독 뱀을 보는 기막힌 바보'라고.

mē visōra sarapayā kiyalā ovun hitāgattā mē kælē inna o mē niyi. sarape. ēkē gæm̆buru arthayen peḷadena visapōra sarapayannē minissungē mē hadavatē. īriṣiyāva, krōdhaya vairaya mānaya phala gænīma menna mēvā tamayi visara sarapayak.

그들은 이 '맹독 뱀'을 숲에 사는 코브라, 뱀이라고 여겼습니다. 그러나 그 깊은 뜻으로 드러나는 맹독 뱀은 사람들의 이 가슴 속에 있습니다. 시샘, 화, 미움, 교만, 앙갚음 — 이것들이 바로 맹독 뱀입니다.

ōkagē dharma dækalā tavat tiyāganna epā. īriṣiyāvē tiyena bhayānakaruvan krōdhaya vairaya pāpayē tiyena bhayānaka krama dækalā mōlakamaṭa tavat ōkak maranna nætuva illa epā. manak ada marannē eḷiyē ennē dan̆gala baḍa gāgena yanu nemeyi. ætulē innarisiya āva næmati aya marapā. rōdhaya vairaya paḷigænīma næti nayi ṭika maralā dāpā. etakoṭama īrisiyā næti, krōdha næti, vaira næti śānta pudgalayek vē. anna ē vaṭinākama dæna tavat mōḍakamala in̆ḍapā. maranna nætuva menna mēkayi gæm̆buru daham mārgaya.

그것의 성품을 보고 더는 품고 있지 마라. 시샘에 있는 무서움, 화와 미움과 pāpa 에 있는 무서움을 보고, 어리석게 그것을 죽이지 않은 채 있지 마라. 오늘 죽일 것은 밖에서 몸부림치며 기어가는 것이 아니다. 안에 있는 시샘이라는 것을 죽여라. 화, 미움, 앙갚음이라는 코브라들을 죽여 버려라. 그러면 곧바로 시샘 없고 화 없고 미움 없는 고요한 사람이 된다. 그 값을 알고 더는 그것들을 죽이지 않은 채 어리석게 있지 마라. 이것이 깊은 dhamma 의 길입니다.

itin ē gæm̆buru daham mārgaya kiyana eka tamayi suddha dharmaya. ōkē piṭin pennapu upamāva tamayi sarapiyā dækkaṭa passē maralā poḍi karalā oluva salanam poḍi karalā dānna næ pucci velā danna nætuva innavā dækapu mōḍi ōka kanakā balā innavalu ēka tamayi ēkaṭa gatta arthaya.

그 깊은 dhamma 의 길이 바로 깨끗한 dhamma 입니다. 겉으로 보인 비유는, 뱀을 보고도 죽여서 머리를 짓이겨 버리지 않고 그 무서움을 모른 채, 본 바보가 그것을 바라보고만 있다는 것 — 그것이 거기에 붙인 뜻입니다.

itin ē nisā mē vagē daham tiyenavā. mōrekaṭa tōranavā eka pættakaṭa gæm̆buru nuvaṇin tōrāgannavā vaṭināma arthavat pættaka itin ōka dakinna ōna.

그러니 이런 dhamma 가 있습니다. 어리석음으로는 한쪽을 고르고, 깊은 지혜로는 가장 값지고 뜻있는 쪽을 고릅니다. 그것을 보아야 합니다.

mē tavat ehemē araṇya bhikṣūn vahansēlā mē pānsakula valaṭa vaḍana eka hon̆dada vaḍinnē nættē mokada ādī vaśayen praśna kīhapayak mē ahalā tiyenavā. dæn mēkedīt api dakinna ōnē mehemayi bhikṣūn vahansēlā atara vunat budurajāṇan vahansē dēśanā karapu krama katāvak tibuṇā.

또 '숲에 사는 bhikkhu 들이 pāṃsukūla 의례에 오시는 것이 좋은가, 왜 오시지 않는가' 하는 물음 몇 가지를 물었습니다. 여기서도 우리가 보아야 할 것은, bhikkhu 들 사이에서도 Buddha 께서 설하신 어떤 방식에서 비롯된 이야기가 있었다는 것입니다.

dæn budurajāṇan vahansē dharmayak dēśanā karapuvahama edātuma kramatāvak arannē rukma sunyākāra gānaṭa vala huda kaḷā vivīvaka eka venavā. elā velā tamāgē væḍē karagannakan eḷiyaṭa eennē nætuva ē væḍēṭama tama kæpa venavā.

Buddha 께서 dhamma 를 설하시면 그날로 어떤 이들은 rukkhamūla, suññāgāra 로 가서 홀로 한적함에 듭니다. 거기 머물며 자기 일을 이룰 때까지 밖으로 나오지 않고 오직 그 일에 몸을 바칩니다.

oya araṇya gatava kiyana tattvayaṭa patvena ekē mūla dharmayaṭa hētu vena mokakda? kohomahari mama magē væḍē karena arihatyaṭa patvelā tamayi. pasa balanna. etakoṭa magē utsāhaya vīriya mama venehekaṭa yedannē næhæ. yana ena karana kiyana hæma mohotakma ē san̆dahāma ēkaṭa avaśya vena kaṭayutuṭa yodalā. bāhira adahas valin bāhira vagasakīm valin venvelā. mama piṇḍapātayen jīvat venavā anugē dānekaṭavat yannē næhæ.

숲에 사는 이가 되는 바탕은 무엇인가? '어떻게든 나는 내 일을 이루어 arahant 가 된 뒤에야 다른 것을 보겠다. 그때까지 내 애씀과 vīriya 를 다른 데 쓰지 않겠다. 가고 오고 하고 말하는 모든 순간을 오직 그것을 위해, 그에 필요한 일에 쓰겠다. 바깥 생각과 바깥 짐에서 떨어져, 나는 piṇḍapāta 로 살고 남의 dāna 에도 가지 않겠다.

vagasīm bālāva ganna venavā ehema giyāhama apē piṇḍapātak dunnā apen dāna genanak dunā apē gedaraṭa ahavā vaḍinna mehema kiyanakoṭa maṭa æsuru karannat tiyenavā bāhira piri. etakoṭa magē mārgayaṭa mēvā pramāda nisā apramādīva kaṭayutu karanna mama pāskūlayak darāgena piṇḍapāta karena āhāraya ehema jīvat velā mama hudakalā vivēkiva ē ṭika karalā apramādava kesē hō adātuma nivan avabōdha karagannavā kiyalā. nivan avabōdha karanaturu mē gamana navattannē næhæ kiyalā mehema adhiṣṭhānayak gattā.

그렇게 가면 짐을 지게 된다. 우리가 piṇḍapāta 를 드렸다, dāna 를 드렸다, 우리 집에 이러이러하게 오시라 하면 바깥 사람들을 가까이하게 된다. 그러면 그것들이 내 길에 게으름(pamāda)이 되니, 게으름 없이 하려고 나는 pāṃsukūla 옷을 걸치고 piṇḍapāta 로 얻은 먹을거리로 살며, 홀로 한적하게 그것을 하여 게으름 없이 어떻게든 오늘 안에 nibbāna 를 깨닫겠다.' nibbāna 를 깨달을 때까지 이 길을 멈추지 않겠다고, 이렇게 adhiṭṭhāna 를 세웠습니다.

dæn apē bhikṣūn vahansē navat senakaṭa ugannamin ē kaṭayutu karamin in̆dalā. antimaṭa yamkisi saṁvēgayak epædda kivvā bōlā hāmuduruvō kenek. obē væḍē karagannē nætuva oba manuṭa væḍa karana ekē tēruma mokakda kiyalā. ōkaṭa maṭa eccara velā kiyannē næhæ. oya appadaya ahanna ōnē næhænē.

우리 bhikkhu 한 분이 많은 이에게 가르치며 그 일들을 하며 지냈습니다. 마침내 어린 스님 한 분이 saṃvega 를 일으키는 말을 했습니다. '스님 일은 하지 않고 남을 위해 일하는 것이 무슨 뜻입니까?' '그것에 나는 그렇게 오래 걸리지 않는다. 그런 것은 물을 필요도 없다.'

dæn ada havasē gihil ævillā heṭa udēnaṭa magē væḍē karagena innamkō. ehema kiyanam giyā hon̆daṭa iviyē kiv. gaṇanakavat næhæ. udēnakoṭa væḍē hambavenna tiyā. īḷan̆ga davasayak balalā innavā nikayi yannē. karagenamayi yannē. tava davasak hiṭiyā, dekak hiṭiyā tunak hiṭiyā næhæ. sumānayak hiṭiyā næhæ. māsayak hariṭa væḍē karagenayi yannē. harittaṭa pat velā hasak yannē næha kivvē. tīraṇaya karā. māsayak giyā, dekak giyā avuruddak giyā ētna.

'오늘 저녁에 가서 내일 아침까지 내 일을 이루겠다.' 그렇게 말하고 가서 열심히 애썼습니다. 그러나 아무것도 없었습니다. 아침이 되어도 일을 이루기는커녕이었습니다. 다음 날도 버티며 봅니다. '그냥은 가지 않는다, 이루고서야 간다.' 하루 더 있고, 이틀, 사흘 있어도 되지 않았습니다. 한 주를 있어도 되지 않았습니다. '한 달 안에 꼭 일을 이루고서야 간다, arahant 가 되지 않고는 가지 않겠다' 하고 마음먹었습니다. 한 달이 가고, 두 달이 가고, 한 해가 가도 여전했습니다.

avuruddak yanakan gata velā an̆ḍanna paṭan gattā mokakda mē velā tiyennē? meccara dharmaya dannavā. meccarat væṭahenavā. mē maga anugamanaya karalā æyi ara arihatyaṭa pat venna bæri.

한 해가 다 지나자 울기 시작했습니다. '이게 무슨 일인가? 이만큼 dhamma 를 알고 이만큼 알아듣는데, 이 길을 따르면서 왜 arahant 가 되지 못하는가.'

menna mehema avasthāvaṭa pat vunē. antima kāla sīmāvayadī kiyanna paṭan gattā. mōhaṇa hō dannet nǣhæ, atapaya hō dannet næha. æn̆dum hō dannet næhæ. mokut næhæ. arihatyaṭa pat vunat kuṇu velā bæralā giyā. mama ē velāvat mēkaṭa ven karanavā. ēkaṭavat mona taram velāvaka vienehiṭa ven karanna karmasthāna vaḍanna paṭan gattā. ē velāva hæki velāval okkoma aragena ehemat velā bæri avasthāvak tibuna atya mokada koccara uganna giyat bojjhaṁga dharmayangē ekak perilā tiyenavā aḍuvē. prīti sampajjhaṁgaya aḍuvelā tiyenna.

이런 처지에 이르렀습니다. 마지막 무렵에는 얼굴도 씻지 않고 손발도 씻지 않고 옷도 빨지 않고 아무것도 하지 않았습니다. 'arahant 가 되지 못하면 썩어 무너져도 좋다. 나는 그 시간마저 이것에 바치겠다.' 그만큼의 시간까지 마음을 기울여 kammaṭṭhāna 를 닦기 시작했습니다. 할 수 있는 모든 시간을 들였지만 그래도 되지 않았던 까닭은, 아무리 많이 배웠어도 bojjhaṅga 가운데 하나가 모자랐기 때문입니다. pīti sambojjhaṅga 가 모자랐던 것입니다.

bojjhaṁga dharmava nænna ōnē phalaya læbenna kisi paridi nægenna ōna tænaṭa sudusu vidihaṭa prīti sambujjhaṁgaya nægena tæna nægena ætuvahama ēn ehāṭa pasbdaya ehavā sæhælluva nægennē nǣ. pasbdaya nætnam samādhiya nægennē nǣ. caturat dhyānayaṭa nægilā innē nǣha. upariva mānasikatva suddhatāvēdī læbiya yutu vannā vū yamkisi aṭihat phalayak hæṭa nam labā gænīmaṭa ēka bādhāvak venavā.

열매를 얻으려면 bojjhaṅga 들이 일어나야 합니다. 알맞게 일어나야 할 자리에서 pīti sambojjhaṅga 가 일어나지 않으면, 그 너머의 passaddhi, 곧 가벼움이 일어나지 않습니다. passaddhi 가 없으면 samādhi 가 일어나지 않습니다. 네 번째 jhāna 에 오르지 못합니다. 그것이 가장 높은 마음의 깨끗함에서 얻어야 할 arahant 의 열매를 얻는 데 걸림돌이 됩니다.

dæn mokada karannē? aṇḍā anam eḷiyaṭa æṭilā hiṭan balā hiṭiya han̆da dī han̆da pāyalā tiyenavā hon̆daṭa han̆da eliya śānta væhilā tiyenavā gas koḷan matakaṭa kan̆du hel bǣva lassanaṭa pēnavā ara kan̆da eliya væṭilā. hari śānta parisarayak dækalā hiṭam citta prahādaya mat vuṇā dæn mokada karmasthānaya vaḍalā valā asahanaya værina poḍḍak an̆ḍā an̆ḍalā in̆dalā sahanayakaṭa balā hiṭiyā vaṭapiṭāva ē velāvē ōka dækkē. dakinavā nikan hitelā giyā.

그래서 어떻게 했는가? 울고 울다가 밖으로 나와 서서 바라보니 달이 떠 있었습니다. 달빛이 고요하게 내려앉아 있었습니다. 나무와 잎사귀 위로, 산과 비탈이 그 달빛을 받아 아름답게 보였습니다. 아주 고요한 풍경을 보고 citta-pasāda 가 올라왔습니다. kammaṭṭhāna 를 닦고 닦다가 답답함을 덜려고 조금 울고 울다가, 숨을 돌리려고 둘레를 바라보던 그때 그것을 본 것입니다. 보다가 그냥 생각이 들었습니다.

uḍuvahama han̆da lassana pēnavā. palākulak vavat næ. meccara śānta han̆dēliyak tiyena sisil parisarayak æti karana mē hadēt labanavā. kaḷupāraṭa laba kælala pēnavā. mama meccara kalakapu sīlaya tuḷa ehema vana ævatat taranvat varadak pāpayak nǣha. ehema lapayakvat magē sīlaya nævati han̆dīnna. ē sīlaya næmati hadavāyapuvahama koccara śāntada hitaṭa inna paṭan gattā mēka hiti galāgena āvā.

올려다보니 달이 아름답게 보입니다. 구름 한 점 없습니다. '이토록 고요한 달빛으로 서늘한 밤을 만드는 이 달에도 얼룩이 있다. 검은 얼룩이 보인다. 그런데 내가 이토록 오래 지킨 sīla 에는 그만한 잘못도, pāpa 도 없다. 그런 얼룩 하나도 내 sīla 라는 달에는 없다.' 그 sīla 라는 달이 떠오르니 얼마나 고요한가 — 이런 생각이 마음에 흘러넘쳐 왔습니다.

menna prīti bojjhaṁgaya haṭagænīmaṭa avaśya vannā vū daham situvili mē situvili galāgena prīti sambujjhaṁgaya sampūrṇa vuṇā vēgaya vællā gihillā ē mohotema arihatayaṭa pat venavā.

보십시오, pīti bojjhaṅga 가 일어나는 데 필요한 dhamma 의 생각들 — 이 생각들이 흘러 pīti sambojjhaṅga 가 다 갖추어지고, 힘이 붙어 그 순간 바로 arahant 가 됩니다.

dæn metana siddha vunē mokakda? etakoṭa anna ē occara ugannapu ayaṭat ahuvennē næha puṁci kǣli tiyenavā. ē nisā ikma yanna nætuva.

여기서 일어난 일은 무엇인가? 그토록 많이 가르친 이에게도 잡히지 않는 작은 조각들이 있습니다. 그래서 넘어서지 못하고 있었던 것입니다.

itin menna mē vagē avasthāvala api dakinakoṭa api dakinna ōnē. bhikṣūn vahansēlāgē edā sirisak tibuṇā matlē viyaliyaāvā sammæta itiri vēvā gattā vū adhiṣṭhānaya arihat patta meta nonægiṭa. menna bæri adhiṣṭhānayak æti karaganna. menna mē ākāra vannā vū pradhan vīriyak æti karagattāyaṭa mē mārgaya pratiphala labāganna puḷuvan mē atdævēdima kiyalā. budurajāṇan vahansē karapu dēśanāval tiyenavā ē dēśanāval anugamanaya karamin ehema tamayi mul ārambhaya paṭan gattē. bæyi nam

그러니 이런 일들을 볼 때 우리가 보아야 할 것이 있습니다. 그때 bhikkhu 들에게는 '살과 피가 말라도, 가죽과 힘줄과 뼈만 남아도 arahant 가 되기 전에는 이 자리에서 일어나지 않으리라' 하는 adhiṭṭhāna, 꺾을 수 없는 adhiṭṭhāna 가 있었습니다. 이런 padhāna vīriya 를 일으킨 이는 바로 이 생에서 이 길의 열매를 얻을 수 있다고 하신 Buddha 의 설법들이 있습니다. 그 설법들을 따르며 그렇게 처음 시작이 비롯되었습니다.

tamayi mul ārambhaya paṭan gattē. bæyi nam kælēma mærenavā. eḷiyaṭa bahinnē nǣ. yannē nǣ dānekaṭa ekakaṭa væṭa karat bahinnē næǣhægē væḍē karaganna bæri vunot kiyalā. mehema tamangē utsāha iriya dæḍi karagatta bhikṣūn vahansēlā tamayi mulinma araṇḍa kālayak gata kaḷē.

'안 되면 숲에서 죽는다. 밖으로 내려가지 않는다. 내 일을 이루지 못하면 dāna 하나에도 가지 않고 내려가지 않는다.' 이렇게 자기 애씀과 vīriya 를 굳게 다진 bhikkhu 들이 처음으로 숲에서 지냈습니다.

īṭa passē kālayak yanakoṭa ē pratipatti mālāvak bavaṭa patvelā ada enakan araṇya hāmuduruvō pahansikūlayaṭa yannet nǣha. baṇaṭa mē dānaṭa vaḍinnet nǣha. ēgollō innē bhāvanā kara kælē ehemanē. ōka sampradāya bavaṭa pat vuṇā pahuva venakoṭa ada venakoṭa itin ōka venas velā tiyenavā. araṇya gata bhikṣūn vahansēlā ēvā karagena innavā misak anikaṭa karannē næha.

그 뒤 세월이 흐르면서 그것이 지킴의 틀이 되어, 오늘에 이르기까지 숲 스님들은 pāṃsukūla 의례에도 가지 않고 설법이나 dāna 에도 오시지 않습니다. 그들은 숲에서 bhāvanā 를 하며 지냅니다. 뒤로 가면서 그것이 전통이 되었습니다. 오늘에 와서는 그것이 바뀌어, 숲에 사는 bhikkhu 들은 그것만 하고 다른 것은 하지 않습니다.

pansalē inna hāmuduruvō anikāk karagena innavā misā ēvā karannē nǣha kiyalā itin ma ohoma depættak hadāgena innavada itin pirisa depættaṭa bedenavā. api kæmatiya araṇya hāmuduruvaṭa kiyana sattiyak ē pættaṭa bidenavā. api kæmatiya pansal vuna hāmuduruvaṭa araṇya hāmuduruvō ātmārthakāmiṭtiya taman nivan dakinavā hadanavā misak anikāri udavvak karannē nǣhæ kiyalā ehemat banak aragena tava kaṭṭiyak ē karanna dos kiyalā pansal ætulaṭa yanavā. dæn mehema minissu atara bheda hadāgannavā.

절에 있는 스님들은 다른 일을 하고 그것은 하지 않는다 하며, 이렇게 두 쪽을 만들어 지냅니까? 그러면 사람들도 두 쪽으로 갈라집니다. '우리는 숲 스님이 좋다' 하는 무리는 그쪽으로 갈라집니다. '우리는 절 스님이 좋다, 숲 스님들은 제 잇속만 챙겨 자기만 nibbāna 를 보려 하지 남을 돕지 않는다' 하는 말을 들고 또 한 무리가 그들을 탓하며 절 안으로 들어갑니다. 이렇게 사람들 사이에 갈라짐을 만듭니다.

mē śāsanaya tuḷama mārgaya vannaya eka eka ākārayen gatta tīraṇa

이 sāsana 안에서 길을 닦는 데 저마다 다른 방식으로 내린 결정들입니다.

itin mēkedī api dakinna ōnē kavurumu ārya mārgayak pūrṇaya karagannavāna ēka tamayi lōkē agrētraya pūrṇa karagatta kenek ætnam eyā kavadāva hæṁgilā inna kenek bavaṭa pat vennē næha lōkānukampāven lōkayaṭa yahapatak karana tatvayaṭa pat venavā. dæn arihatyaṭa pat vunāṭa passē kælē hæn̆gilā innavā kivvot ēka vennē nǣ. ē aya visin lōkayaṭa dayānukampāva yahatak iṣṭa karanavā.

여기서 우리가 보아야 할 것은, 누구든 ariya magga 를 채우는 것, 그것이 세상에서 가장 으뜸이라는 것입니다. 그것을 채운 이가 있다면 그는 결코 숨어 사는 이가 되지 않습니다. 세상을 가엾이 여기는 마음(lokānukampā)으로 세상에 좋은 일을 하는 자리에 이릅니다. arahant 가 된 뒤에 숲에 숨어 지낸다고 한다면 그것은 그렇지 않습니다. 그들은 자비와 연민으로 세상에 좋은 일을 이루어 줍니다.

itin mēvā apiṭa eccara dænaganna praśna api hæmedīma api api apē mārgaya vaḍā gattot anit ayaṭat ē mārgaya vaḍanna ādhārayak upakārayak kaḷot mēka sēṭṭayi.

그러니 이것들은 우리가 그렇게까지 매달려 알아야 할 물음이 아닙니다. 우리가 언제나 우리 길을 닦고, 다른 이들도 그 길을 닦도록 돕고 거든다면 그것이 가장 훌륭합니다(seṭṭha).

อ

(이 대목은 원문을 알아듣지 못해 옮기지 못했습니다.)

번역 고르기